# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/41000/text
# Catalogue record: 41000 — für [Steno?]: Dubia et Qvaestiones Johannes Baronis à Reck. - Responsiones.
# Incipit: (1) An in qvavis religione
# Date: 1678
# Sender: Leibniz — Addressee: Steno
# Akademie-Ausgabe: AA IV (assigned, not yet published)
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=41000&katnr=K+7418
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068310
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 3, 8b
# Folios: Bl. 1–3 (from the shelfmark LH 1, 3, 8b Bl. 1-3): 6 pages, canvases 1–6, page ids 00068310:0001 to 00068310:0006
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068310&page=1
# Lines: 365 recognised on 6 of 6 pages, mean confidence 0.94
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 1r — 00068310:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
Responsiones ad Dubia et Quaestrones
Johannis Baronis a RC
An in quavis religione in qua habetur symbolum
Apostolorum oratio dominica Decalogus, dsc. et
in christum redem torem creditur, salvari quis
possit, an vero una saltem sit fides, sine qua nulla
Responsiones
 utrumqesti verum. Una
etu
est fides scilicet hoc syculcolo, c comprehensa
modo nil fundamentia quanvis errores accedant
qui non evertunt fundamentum.
(2)Cur ergo si prius verum, Lutherani condemnant. Non debent condemnari illi a quibus abest
est salus.
reformatos
(3) noc quaestio coincidit cum secunda.
omnibus 
(4) An non injuste actum cum, haereticis priorum tem.
5)
etiam
malitia et pertinacia
Non cum omnibius forte cum aliquibus scirca non
nonnullae
necessarius quae riones
suam utilitatem habent
An non Anabaptistae et aliae sectae norae Auglicanae. Luid m si absit malitia qualis in illis
porumin conciliis condemnatis:
salventur.
(6) Ad quid conducat tot disputationes 
iistituere libros scribere, anathemata dicere?
7) si vero contrarium est verum, seu si unica est tantum
vera fides et Ecclesia, an non incumbat omnibus
inquirere omni studio, ubi illa sit
au non confessio Augustana s Calvinus doceant
esse Ecclesiam, ubi sincere praedicatur Dei verbum,
et administrantur sacramenta
est qui turbas dant in Republica
saepe ad nihil. anamheatisim plerumque plus
nocent quam prosunt. piae tamen eruditae
et modesta disquisitiones
ex Dixi ad artic. I. utrumque esse verum. unam
nc sequitur
esse fidem et Ecclesiam, sed non necessario
unum regimen esse.
Esto.
9) An non C postolus scribat ad Ephesios 1B a. Christum Ecclesiae
dedisse Apostolos, Pastores etc. ad consummationem
Ex Dedit et dabit, quan quam aliquando paucos
10) An non christus promiserit se semper fore cum c..  DEus semper assistit Ecclesiqe non ideo tamen
sauctorum in opus ministerii
suis usque ad consummationem. Matth. 28 19. toh. 14,.6
its non haec promissio spectet et ad Apostolorum
12) successores
(12) est eadem quaestio.
(13) au Christus mandarerit Apostolis, ut guntes in omnes
gentes baptizarent in nomine dc. R. quid tum
14) an non hoc facere debeant Aprostolorum successores:
15) ubi fuerit Ecclesia ante Lutherum
16) petitur ut suos pastores nominent Lutherani, qui suae esseriut
Apostolis.
(17) si non possunt; signum erit non habere eos veram
18) An Ecclesia mille annis invisibilis latuerit. x non
calesiam.
semper ab omnibus naere et erroribus praestat, nimunem
nec semptr veram Eeclesinum facis
R spectat ad omnes pios, seu ad omnes homines
bonae voluntatis, quibus non denegabitur grati
B. semper facile fuit pios ab impiis discernere
mo omnes pii quando opus.
 apud omnes nios, et homines Christinnos bonae
 omnes ad ipsos pertinent qui infundamentalibus cum
voluntatis.
Errores non-fundamental Deus illis hominibus honae
ipsis conveniunt nec intolerabilia adjiciunt. Qui
vero in omnibus conveniant, eos Roniami nominaon
 qeqd fieri potest, ut aliquando
plica verbi  dirini sincera praedicatio publice
sileat. nec proinde necesse est semper aliquos publicus
doctores orthodoxos reperiri. Deinde nec Romanenses
semper reperient qui omnia eorum dogmata tradidernt.
4(19) An non id repumet promissioni de perpetua assistentia Denique sufficit consensus in fundam ontalibus.
voluntatis condonat.
spiritus sancti.
.R spiritus S. semper aliquos illuminavit, et in medus
tenebris servavit. Septem millia quae non flexerunt
20). An credibile sit neminem tanto tempore metu tyrunnorum
genua coram Baal.
imo multi sunt professi
proprie loquendo non Ecclesia reformatur, sed homines
iailo non opus espruso Annon Christus rejilial depidosa.
christum profiteri ausum
in Ecclesiam humana et inepta intro ducentes
(2.2) An Lutherus veram Eccleriam reformaverit anfasam. 
(23) (24.) (29(27)
quidni
m esse quae racitva

## Folio 1v — 00068310:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
(25) Quomodo probent  Ecclesiam a se esse
deformatam adab (7) irvetiles non opus respnso
e ut hoc sciatur legenda sunt scripta edita, alioqui
toresponsio ad hanc quaestionem in librum
excresceret.
in aliquibus
28) Luthergne melius reformavent an Calvinus
R. potest fieri ut unius reformatio sit melior quam alterius forte etiam utrobique quaedam, in melius possent
et is contraria per deformaven
corrigi, uti omnia lmmana sunt imperfecta. Sufficit essentialia ad salutem, feneri (tolli
29.3osi Scriplura judex, cur ille index nondum tulit sententiam ?xproprie loquendo non est index, sed norma; ut liber legum.
(30) quia omnes dicunt scripturam pro se stare? quaeritur indicium ex quo judicetur cui magis faveat. R. perinde est ac si
quis postulet indicium ex quo judicetur utrum leges pro unius an pro alterius partis stent advocato. Dijudicandum est
hoc ex meritis carsae, ex ipsis legibus, et rationu fundamentis. Non possunt semper dari indicia generalia quae
praesertim cum id exeafien facilius possit
(32). uaeritur an ex 5 prioribus seculis pro Lutheranis petius quam pro reformatis sit judicandum. R. quanquam fortasse exribus decidi
nos eximant onere discuissionis specialis
possent hae quaestiones, sufficit tamen scriptura; praeterea non est opus eas definiri, si discrimineni
39.) Annon ex eo quod Lutherani, panes had gravatim admittunt patres, sequatur paties ipsis non favere. a ex.
primo non sequitur hoc, quia fieri potest ut patres  ipsis fabeant non tamen haberi debeant pro fidei horma
deinde admittunt s patres et iis ectuntur;  tertio naevos et imo graves errores passim reperiri
in parribus fatentur et Romanenses
alioqu  e discrimen autoritat iter
scriptu  sucum escripta Pat non
criptis
65) an non eodem inie disputari possit de Historia Romarum R non disputatur de ejus odi notoriis, sed de quibusdam rebus non aique in vulgu
(34). unde probetur paticet esse corruptia. R. saepe ex ipsis simploribus Remanensibus
t
peripla
An quia errare potuere patres, possunt et ApostoliE R potuere sine dubio. sed deus peculiariter eos in scriptura componenda spirarita
Lutherum et Calvinum sui non Apostolis, sed patribus comparant
 () (41) (42) si patres haevos habent tolerabiles, cur non illi in Romana Ecclesia tolerantur? Non sunt iidem, neque aequali
discrimen est haud dulie inter Apostolovum et patrum scripta
etiam
gradu, neque i et in patribus sparsisunt per plures personas, in Romuna Ecclesia collecti
141) Si patis acclaere literam ab Apostulis cur non et sensum. Ex. accepere qui sdubitat; sed tractu temporis
quicunque literam intelligibilem a prudente
etiam sensum accipit
optima paulatim corrumpantur in nonnullis.
e decipece non volente accipit, etiam sensum accipit
modo satis attentionis adhibeat ad rum percipiendum; quod aliquando ne
equiae facilius litera visibilis instoditur quam sensus
magis
irvisibilis
43. Nec authero ne Luthens ne au Calvinus melius et fortius sinspiratus a spiritu S. E. forte alius in aliis, nam
de
Daties quidem fecere.
egria sunt dona Dei. Sid nos sion inspirationi eorum sed argumentis spedimu
ist
id
antem
95. Si seusus corroptus cur non fonte et litera seu textus Epforte et illaulicubi. ipsi Rominenses asserunt fontese
(cum protestantes fateantur tonam ipsorum
synodum errabre posse
Hebraicis corruptos. Dubium est de graeco quoque in nonnullis.
(37 Si omnes S. Patres lupsi omniaque Concilia, ubi inveniemus in hoc mundo cui tuto fidamus Rx. primo
omnis homognendax 2d. nullus est articulus in quo omnes paties omniaque concilia lapsa putemus.
inio 3 consensus eorum forte praebet argumentum. Omnes saen A forte  uliquantapsi
Veteres tamen non facile in fundamentali. 6. Etiam sine patribus haberemus cuifideremis. Nam verbum
Dei lumen pedibus nostris. E facilius ex scriptura quam patribus vera fides probatur
4G. Si dicas non errare synodos vel pastores cum bene procedunt, spiritum S. ex corde invocando, extum
et omres circumstantias et rationes pene ponderando. Quaero porro unde sciamus Lutheranos id
potius quam (albinianos vel alios fecisse ? R. Sciemus si id faciamus quatenus vitae genus
id cuique permittit. Nam alis sequi coguntur pastores suos, dones, contrarium appareat. Ratio
peculiare criterium quod nos orere discussionis specialis, nec promisit Deus nec ad id obligatus.
iniat
Argumento illo sceptico: vos inter vos dissentitis, ergo neutrqus vestrum sequi possum Lucianus
pari quo autor jure,utitur sape contra omnes religionum et phulosophorum sectas.
49. Si codor examinare ipsemet, an probabilius me integra synodo feliciorem fore R non. Sed quand.
sunt synodi ejusmodi aut antoritates sunt ab utraque parte, mutuo destruitur eorum autoritas, et mihi invito
examinis obligatio ins imponitur, ubi id commode fieri potest per vitae genus. Sin minus, maneo in
possessione et sequor doctrinam meae potius Ecclesiae quam aliena. Semper enim pro ea cuiqus prae
suntio esse debet, donec probetur contrarium. Major autem securitas neque ab argumentis neque
ab autotitate humana sperari potest. Si quis quod suum est agit, reliqua sp. S. intus transige 
et nos quantum ad salulem satis est, dulet in veritatem.

## Folio 2r — 00068310:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
satis
Etiamsi felicitus essem haberem ad reperiendam hac diligentia veritatem, an
non ideo dissentientes me condemnabunt t. Quid tum.
Nonne igitur deceptio est dicere cuilibet permissum esse examen. et
tamen eo utentes ob exitum a nostro examine differentem condemnare et
persequia R non est deceptio, imo non est possibili aliter agi in
rebus humanis (Cnilibet in fore divino non permissum, tantum sed et
diligens adhitre cessarium est suam conscientium sequi; et tamen aliis quibus persuasum
est in ipsorum conscientia sententiam. Iam
forodivinesse intolerundam
rursus non permissum tantum sed et necessarium est, ut eam extirpar
vrciis fori humani conentur, et in foro divino damnandam putent.
Solius dei infallibile ea dere judicium erit
E. Nonne ex hoc fundamento haereses ortae? Ita est; scilice ex natur
humanae im becillitate. Vitia errores scaudala erunt, donec homine
53. An non hoc modo Independentes optinm christianorum. Fomnis Christis
aa
nus non nisi a sua conscientia pendet; cetiam qui se ab alio judice.
vel teste per autoritate per autore pendere dicunt, ejus autoritatem
55.
prius suae conscientiae approbare debuere
cur ergo concilium Nicaerum, item sexta symodus, et Augustinus dexere
C
.
traditionum patium sequendam. R. optime dixere. Sequenda
est regulariter ubi habetur
concludendim
 soli Romanenses traditionem Patium sequantur nonnt ex eo dequi
m
esttur caeleris sectis praeferendos, quae nihil habegut quod non sibi mutuo
objiciant et quo distinguantur. R. facsa est hypothesis. 
vera esset, faterer magnam proipsis praesumtionem fore daturam
5657 si locus aliquis aliter a Patribus aliter a Luthero vel lacvmo
explicetur, cui potius Eredemus X Consensus patrum superstitum
etium saequlorum Ronmentum
consensu
magnurum virium est. Apparet tamnu saseces lapsos aliquando
et at
etiam plerosa pro maximam parteni vel quod calterum exscribit, quod
orum
ne saepe
vix duo tresve inter ipsos fontes intellexere; quod plermsi mami
festrum est eos rhetoricari magis quam literalem sensum serio studio
ingestigare; quod plerumque de iis controversiis quae hodie agitantur
obitet locuti sunt u denique raio in difficilioribus habetur consenso
plerumque sibi contradicunt. Ego non pt dubito quin hodie multos
textus inelius explicuerint eruditi, quam omnes patres, aut saltem
plerique potuissent. Quoniam haud dubie plus hodie eruditioniu, et subsidiorum
habetur. Saepe circa ipsam veterem historiam errores eorum manifesti
patrum, imo et aliorum veterum a ns ab hodiernis eriticis detecti unt
itaque patrum non tam judicio quam testimonio deferendum est. Nimirum
cum de traditione seu de opinione  temporis testantur: non vero
perinde cum axgumenta ex sciptura vet ratione petita afferunt
bituta s
54

## Folio 2v — 00068310:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
C8. Dicit Augustinus se 4 rationibus retineri in Ecclesia catholica:
i quod populi et nationes Eis contra Epistolam Manichaei quae inscri
bitur fundamentum. Ut ex Htis verbis. ut ergo hanc omitiam sapientiam
quam in Ealesia esse catholica non creditis, multa sunt alia quae in ejus gremio me
justissime tenent. Tenet consensio gentium atque populorum, tenet autoritas
miraculis inchoata spe nutrita, charitate auda, velustate firmata: tenet
ab ipsa sede Petri Apostoli cn pascendus oves suas post resurrectionem dominus
commendavit usque ad praetentem Episcopatum successio sacerdotum. tenet
postremo ipsum lcatholicae nomtn, ete. Quaerisan protestantes vel
ex
unum horum indiciorum pro se allegare possint
primo si
sud tempor
subi rindicant illa opo estendunt illam Ecclesiam de qua id dicebat Angustimu
in primariis cum ipsis conspirare, sibi eadem omnia vindicare possunt 2d0
ipse Augustinus subjicit: apud vos autem, ubi nihil horum est, quod me
invitet ac retineat, sola personat veritatis pollicitatio, quae
quidem si tam manifesta monstratur, ut in dubium veniie non possit
praeponenda est omnibus illis rebus quibus in catholica teneor.  ete
videamus igitur quid me doceat Manichaeqs. Haec Augustinus
aequissime et prudenter non enim praetextu generalium indiciorum
a discussiones specialis onere se liberare conatur, ut solent hodierni
methodistae. Sed lubens agnoscit se ad eam esse obligatum et ge speciales
rationes modo firmas, generalibus illis indiciis esse praeferendas. 
paesunt imo protes tautes ultro largiuntur, non fuisse sibi a
tiomanae Ecclesiae communione discedendum, nisi partim ipsa Roman
Ecclesia (quae injustis excommuncationibus pro schismatis autore haberi potest)
uibratis
partim rationes validissimae coegissent. Ipsa tamen haec quatuor
u
tertio videamus tamen speciatim haec quamor
jndicia. Sapientia utrobique controversa. Consensus populorum multorum
indicia exegiali
etram etiam pro protestantibus est. Nec scio an praecise hic numerandae
suit sententiae; quanquam tunc Romuni haud dubie summam rei, id
est autoritatem suae hec lesiae perdituri essent Graecis nobis accedentibus
in hac quidem quaestione Miracula charitatemque vetuitatis etiam
meliore sibi, hodi jure tribuere videntur protestantes, cum nagis se
illiongr sibi vindicanto protestantes, velut sibi consentientis.
Primi eorum Episcopi vel pastores legitime ordinatierunt, et alios
porro ordinavere, manifecto in Anglic inprimis imo dania et suecia
exemplo, ergo nec successio legitima ipsis defit. Nomen catholicae
nec concedunt ad versaries net si vulgus tribuit, cujus torrente omnes
abripiuntur; nescio an tanta ejus sit in nali re autoritas. Nisi volum
Deum miraculo oeculiari operam dare, ne id sibi vindicent nisi ertho do,
xis maxime attribuatur, Graeci id non tribuent Romanis, denique indici
um a nomine omnium levissimum est.

## Folio 3r — 00068310:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
protestantes
59. si non possunt sibi tribuere aliqua ex indicus ab Augustino allatis, an
non inde sequatur eos non habere veram Ecclesiam. X. nec bonu vera
est hypothesis ut in praecedenti ostendi, nec proba vest consequentia
quia ipse Augustinus fatetur esse indicia tantum, quae a speciali discussion
non eximant.
ipsimet
60. An omnes papae Antichissi. 61. cur multos Papas collocent inter
sanctos. 62. quis primus ex Papis Antichristus, et quibus indicies. 63. qui
factum ut nemo Episcoporum et pastorum se Antichtisto irruenti oppo–
suerit. et an abominatio haec tam secreto in Ecclesiam irrepserit 64
An primum papam Antichristum alii omnes secuti sunt, et an omnes
papae usque ad ultimum sint futur Antichristi. 65. An ex callis scriptu
20 locis appareat tot fore Antichristos, et plures uno in Mando
extituros. R. omne ad omnes illas quaestiones respondeo Hno verbo
me controver iam de Antichristo, velut de explicatione prophetia
rum quippe obscurissima loguetem tractantem, attingere nolle,
in ea
sed judicium suspendere, cum non omnes protestantes e
consentiant; nec  ad summam rej fidei necessaria sit ejus definitio
Ium res Tantum respondeo ad id quod quaest. 63. dicitur, non esse credibile
aut neminem se opposuisse irruenti abominationi aut neminem eam adver
tisse. Respondeo inquam argumentum hoc licet plansibile, et ab eruditissimi
viris eloquentissime excultum, mihi suspectum videri. Barbareu iera
Barbarorum erruptiones temporum omnia ruinis et cede compleverunt.
une
in occident sbam nonnihit, extinctum pragomee eram propemodum aruditionis
paraienorum, in order
nomen. Barbaris ipsis paulatim conversis facile paulatim persuasere sacerdotes
posseas
et Monachi gens apud ignaros valida, quae rebus suis congruere putabant.
Reges praeterea cn libenter consentiebant, ut facilius homines militares et
lobertatione amantissimos religionis velcerte supertilio ternre iverce
reut? praesertim cum omnia illa  quae nostri nov in paulatim infroducta
potentiam
ajunt, mirifice et ad stabiliendam sacerdotum potentim Regumque potentiam
fecrint (quamdin scilicet hi inter (0 consentiunt faciant e et sb fidem ab
cultum ab intelligibilibus ad sensibilia traductum ad barbaros capiendos aptis
sima fuerint. Adde quod Ponfex pontifices jugum Granorum imperatorum excus
sere, et cum Francis contra ipsos et Longoburdos conspirarent; sed his missip
fateor semina quaedam malehuius frugis jam aute irruptionem Barbarorum
fuisse sparsa, maxima ex quo post constantimum M. E apud Ecclesiacticos
jam potentes, luxus et ambitio invaluete. Semina autem illa postea
tione 
encollirent

## Folio 3v — 00068310:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068310/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
infelicissimis illis tenebrosissimisque temporibus imperii Romani ruinam
sccutis, facilius adolevere; crescit orculto velut arbor aevo, plerisue
id aut non satis animadvertentibus aut hummir rationibus utilitatis
propriae rationibus, quae homines occaecat, praeoccupatis. Quan
uam negari non possit esse quosdam abusus, qui non nisi
post multam concertationem victoriam, ita permittente Deo
et hominam vitia puniente obtinuere. exemplum illustre habemus
in imaginum cultu, quem tandiu et graeci
ipsi imperalores aliqui
aliiqu magni viri in oriente varia fortuna impugnavere aut
defendere. In occidente certe tardius invaluisse ex tranctur.
tensi Concilio, quod Caroli M. temporibus habitum est satis
constare arbitror. Invaluit tamen denique tamen, et nunc
quoque haec surstitio in tanta luce seculi crescit magis quam
imminuitur, fabulisque multis ineptissimis sustentatur, quae
ut in simplicissimis superstitionem
ie
in
ita in acutioribus aut saltem liberioribis libertinismo viam struunt
Plerius enim horum vera eruditione atque tritica destituti, et suo tamen
invenis fidentes, cum non possint supposititia miraculis a veris illis quibus
Christianae religionis fundamenta nituntur discernere, omniu denique uno
impetu miserabili praejudicio ab non abscure objiciunt. Quorum
sints
damnationis illi rei sunt, (quanquam ipsi plerumque cathei , qui
ficttiis illis su suis illis piis frandibus sed crassis, nimis, ver pietatem
evertunt magis apud prudentes quam apud simplices confirmant.
64. 67 His ita positis quaeritur denique, quomodo Latheranus aut Calvius
re vivere ac mori possit
specialem e
cum nihul habe l nullam habeat rationem, quam non et sibi applicet
ases
sectarius quivis alius, quem ipse condemnat
Et an non hinc sequatu
solam denique Romanam Ecclesiam sequendam esse.
non
sufficit unumquemque sect arium applicare sibi ea easdem rationes necesse est
ut ne jure id facere per discassionem. Gerparticularem contrivensiarum appareat
a cujus onere nos secalilu sri specialise indicia Romanca Eclesia ver vix utcunque far
pliaria
ot jactata non eximere ipsius Angustini testimonio probavimus. Certe
generales quasdam notas sufficientes, quae a speciali disenssione eximant
derare in controversiis, non minus chimaericum esse arbitror quam Lapidem
hilosophorum aro mnsmitatione metallaum, et panacuam e in
speciali exaurine libes
re occononica e metallica, et panacaeam sibi polliceri in medicina
judicio