# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/41085/text
# Catalogue record: 41085 — [De Justitia et novo codice legum condendo]
# Incipit: Justitia est constans voluntas suum cuique tribuendi.
# Date: 1679-05
# Akademie-Ausgabe: AA VI,4 N. 501
# Other printings: -Grua: Textes, 1948, S.621-623. -Sève, René [Hrsg.], G.W.Leibniz: Le droit de la raison. Textes réunis et présentés par R.S. Paris: Vrin, 1994. (frz.) S.213-216.
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=41085&katnr=53886
# AA VI,4: its series at Leibniz-Forschungsstelle Münster (online after accepting its terms): https://www.uni-muenster.de/Leibniz/seite5.html
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068398
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 3, 1
# Folios: Bl. 17–18 (from the shelfmark LH 2, 3, 1 Bl. 17-18): 4 pages, canvases 33–36, page ids 00068398:0033 to 00068398:0036
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068398&page=33
# Lines: 151 recognised on 3 of 4 pages, mean confidence 0.95
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 17r — 00068398:0033
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 18v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068398/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Justitia est constans voluntas suum cuique tribuendi
uum scilicet id est quod penes unumquemque esse convenit
Esse autem penes aliquem dicitur, quod in ejus
potestate est sive id quod quis pro arbitrio tractare
potest omnibus modis, qui non singulari ratione
excipiuntur
p
Convenire autem
Convenire autem rebus illud videtur quod
in summa optimum est. In summa, inquam, id est
nimirum, id est si bonum generale, sive quod eodem redit
divinam voluntatem spectemus. Porro
benevolentia generalis est ipsa Caritas. Zelus
vero caritatis scientia regi debet, ne erremus
in aestimatione ejus quod optimum est ge generaliter
oc optimum est: quoniam ergo scientia sapientia
scientia est scientia optimi sive felicitatis
ideo non poterimus fortasse vim justitiae melius
complecti, qua quam si definiamus esse
aritatem qualis in sapiente est. Justum autem, sive bonum Virum
cu
 institia praeditus est et juste fieri
banga
quicquid boni sapientisque viri arbitiio proba
Et jus appellagus potestatem quae in sastum cadit
nam quae contra bonos mores sunt ea nec
x nos posse credendum. Quemadmodum Obligatio
est quicquid bono viro necessitatem quandam
imponit. Harum autem rerum scientia
ine ars aequi et boni jaris pld jurispiudentia
appellatur. Et cum scire sit rationes reddere
posse, si consequens est aute omnia ver illis qui Leges condunt, aut inter pretantur
ni pincipia noscenda esse, unde omnia
e jure responsa derivantur jus omne derivatur
immensam Legum vim multitudinem vim
Paucis ea claritate complecti constitutum est
nobis, ut neque hominum memoria numero multitudine
neretur, neque judicium dintius fluctuet incertitudine
sententiarum. Erruo Itaque imposterum jus finitum certumque esto
praesiribemus autem certas causas, ex quibus
solis importerum actiones aut exceptiones,
aut atique quaecunque juris remedia dabuntur.  siquid vero
si quid anm suppiendum esse  constiterit
1d nos voluuis ad nes referetur a
Ex quibus causis a sudt
Agula generalis haec tenenda est, ex nulla causa
actio vel exceptio vel aliud juris remedium vel judicis officium
habtur, quam quae in hoc Codice prodita est.
Hujus regulae exceptio prima est, si qua
nova causa a nobis postea adjicintur. nam si que volumus eniem ab tagistratibus ut
volumus enim a judicibus ad nos referri, si qua ex
sa tem emengant, digna quae lege comprehendantur
Cvera
efficium
Regula pama ex illis causis soli
quae in hoc lodice proditae sunt
exercent
i qui surisdictionem

## Folio 17v — 00068398:0034
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 18r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068398/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
Altera exceptio est, si qua pardem habeant rationem cum illis quoelege comprehemdinus
rationem. Sed haec exceptio reprobatur, quia
de ca si qua non scripta parem cum scriptis
habeant rationem: hanc exceptionem reprobamus,
quia omnes de jure controversias tollere volumus,
quod fieri non potest, si disputatio superest de rationibus legum non scriptis: itaque
de rationibus. volumus ni imposterum non
non ex rationibus sed ex legibus jur agi. Et cum pauca
cum pauca esse arbitremur quae legibus istis non
contineantur, satius est ea paucorum damno
negligi, quam commune malum aliquos cum
cum enim rara esse arbitremur, quae legibus
istis neglecta sint, satius est paucos damnum
pati, donec ad nos referatur, quam incerti
junis commune malum ali
Tertia exceptio est si quae provinciae aut
urbes peculiares habeant leges aut mores; m
ex illis dabitur illic judicis officium. Replicatio
prima est si do jus locale in similem formam qualis est codicis hujus
redactum non, sit, non dabitur inde judicis officium.
volumas enim jus locale aeque certum at finitum reddi ac
petent
xquibus causis datur judicis officicam
Regula Causa prima generalis, sis
Causae generales ex quibus datur judicis
efficium. seu ex quibus jus sumitur
Causa prima, ex ilis causos omnibus, quae
Codice nostro comprehenduntur indicis officium datur
aliquando
secunda ex illis causis quas postea adjiciemus.
Volumus enim ab his qui jurisdictionem exercent,
sio ad nos referri, si qua ex facto emergant, nova
lege comprehendi digna.
Tertia ex illis causis quae jure locali continentur
generalis
Hujus causae conditio prima est: si causa specialis sumta
ex jure locali juro generali contraria non est.
Conditio secunda si jus locale simili forma comprehensam
est, qualem habet Codex noster volumus enim et jus
locale certum  un finitum reddi Conte Conditio tertia si sit a pobis protatum s
Aliae causae reprobuntur. Volumus enim us Causa quanta Causa generalis quarta ex consoe
reprobatae; son
Causae generales ex quibus judicis
officium non datur
prima ex quiba illis causis quae trits praecedentibus
solumus proim jus certus
non continentur.
finit
exempla est sunto: primum exemplum est
hiltis lis
at assueo
his fartum vim juris concedimus, quib
iu tantum consuetado allegetur. Nam pris tant in Popilo tantum gecitiam
mos tribunalium ad populum non pertina
secundum  si pauddum ul:nam et hommimrntionem haber his vim legis nega
Certium si allegetur eum contraquem desideratur judicis officium
um eodem jure in alios usum Nam et
harc a communi juris ratione discedendi
imo et Tnosra alligentur
causam tollimus: et eo alia sulis rutione icjastis injuriis obviam ibimus;
 summa potestate a
tudine. Conditio prima si
populus ita assvevit consue-
consuetudini, ut eam fustam ex
esse opinetur persent
credat injuriam fieri 8
ea non observetur. eons

## Folio 18r — 00068398:0035
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 17v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068398/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
qutum est si causa non certa consequentia
sed conjectura tantum ex nostris degibus colligatu
e conjecturia
um
juris, sed tantum in facti quaestionibus ubi conjecturis
careni illis non potest
Quintum est, si quis non ex legibus nostris, sed ex
earum rationibus aliquam  ducat. qum
ejus Haec ideo prrejicimus, quia Pationes quae legislatorem
movere conjectura tantum cognosci solent
Septum est si quis ex regulis quibusdam quae a nobis
praescriptae fi non sunt, qui suma causam juris sumat.
Nam solent regulae esse exceptionibus obnoxiae, et
tantum memoriae discent, nostrae autem loges ita
scriptae sunt ut nullae alia oriantur exceptiones
quae non diserte contineantur nostris Legibus, id
septinum est si quis ex communibus optinionibus jus sumat.
aut doctorum autoritate jus sumat.
Octavum est si quis cansum ex Logibus Romanis sumat
quae in his nostris contineatur. Quia non quidem
Neque enim sustulimus Leges Romanes, sed  quicquil
nascuntur enim
in ipsis, i est quae non
est quae nascantur ex diversarum regum conjunctione
inter se.
pis adhuc robur habet in hunc Codicem contraximus.

## Folio 18v — 00068398:0036
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 17r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).