# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/41797/text
# Catalogue record: 41797 — [De numeris characteristicis ad linguam universalem constituendam]
# Incipit: Vetus verbum est,
# Date: 1679
# Akademie-Ausgabe: AA VI,4 N. 066
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=41797&katnr=K+25027
# AA VI,4: its series at Leibniz-Forschungsstelle Münster (online after accepting its terms): https://www.uni-muenster.de/Leibniz/seite5.html
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068619
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 5, 6
# Folios: Bl. 3–6 (from the shelfmark LH 4, 5, 6b Bl. 3-6): 8 pages, canvases 5–12, page ids 00068619:0005 to 00068619:0012
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068619&page=5
# Lines: 268 recognised on 7 of 8 pages, mean confidence 0.95
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 3r — 00068619:0005
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 4v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068619/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
Lelus verbum est Dea,omnia pondere mensura numero fecisee: sunt
autem quae ponderari non poseunt, scrlicet qua rim ac potentiam nul
lam habet; sunt etiam quae carent partibus ac proinde mensuram
non recipiunt. Sed nihil est quod numerum non patiatur itague numeru
quasi figura quadam methaphisica est et Aritumetica est quaedam
gradus
Natica universi qua rerum patentia explorantur.
Jam inde a Gythagora persuasi fuerunts homines, maxima
in numeris mysteria latere. et Pythagoram creclibile est ut alia
mutta ita hanc quoque opinionem ex Oriente attulisse in Graciam
scl cum vera arcani clavis ignoraretur lapsi sunt curiosiores in
futilia et superstitiosa: unde nata est cabbala quaedam vulga
ris à vera longe remota, et ineptia multiplices cujusdum farsi
nominis Mlagia, quibus pleni sunt libri. Interea insita mansit
C
opcrio
porte.
hommibus, facilitas tclendi, mirifica inveniri pesce numeris
characteribusq et lingua quadam nora quam aliqui l’Edamicam
jacobus Dohemus, dia Llutua puoulo, vocat. Sed nescio an quis
quam mortalium veram rationem hactenus perspexerit, qud curqu
rei numerus suus charucteristicus assignari possit
Nam
eruditissimi hommes cum aliquid huiusmodi obiter apted ipsos
o attigisrem fassi sunt se non intelligere puid ducerem. Et quan-
C
quam ducum egre qu quidam vir excoqutaverint Linquam
quandam site characteristicam univertalem qua notiones atqe
res omnes pulchre lotdinantur, et cujus auxilio diversa
nationes animi sensa communicare et qua scripsit altor
in sua quaisque linqua legere queat nemo tamen aggrefsus
eut
est linguam characteristicen, in qua simul ars inventendi
et jullicandi contineretur: id est cajus nota sire characteres
prastarent idem, quod notae erithmetica in numeris et
Algebraicae in magnitudinibus abstracte sumtis. et tamen
videtur Deus cum has duas scientus generi humano
largitus est; admonere nos robiisce latere in nostro n
tellectu arcanum longe mair. cujus hae tantum umbra estent
actam est autem nescio, quo fate ut ego adhuc poer en pas jo
gitatione iniderem. Qua ut solent printa inclinationes
actum

## Folio 3v — 00068619:0006
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 4r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068619/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
Lactum est autem, nescio quo sato, ut ego ad huc puer, in has 
cogitationes inciderem, quae, ut solent primae inclinationes
postea semper altiforme infixae menti hasere. Duo mihi pro-
fuere mirifice (quae tamen alioqui ambiqua, et pluribus noxia
esresolent) primum, quod fere esiem autodiclactos, alterum quod
quaererem nova in unaquaque scientia ut primum eam attinge
bam cum scepe ne rulgaria quidem satis percepiscem. Sed ita
duo lucratus, sum;primum ne arimuum manibus et dediscen
dis implerem qua autoritate potie docentium quan
argumentis recepta sunt atterum, ut ne ure quiescerem
quane ubi cujusque doctrince fibras ac radicet etzemrima
tus, et ad principia ipsa pervenisrem, unde mihi propet
marte, omnia quae tractabam invenire lueret.
Cum ergo a lectione hiftoriarum (qua ab infantia mire
fueram delectatus) et a styli cura (quam ego in prosa
ligataque, ea felicitate exercueram ut velerentur pracept
res nead has delicias obharescerum) traduitur etrem
ad loqucam et philosophiam: tum ego ut primum aliquid
in his rebus intelligere coepi, di boni queam multas
statim chimaras in meo cerebro natas chartis illevi.
quas subinde proponebam praoceptanibus mirantibus.
Inter alia dubitationem aliquando movebam de prae
dicamentis. Dicebam enim quemadmodum haberentur
pradicamenta seu classes notionum simplicium, ita debere
haberi novum pradicamentorum genus, in quo et propositio
neventur
nes ipsa seu termini complexi) ordine naturali dispositae
haberentur. Scilicet demonstrationes func nec per somni
um cognoveram et nesciebam hoc ipsum, quod ego defidera
bam, facere Geometras, qui propositiones eo ordine collocant
quo una ex alia demonstratur. itaque rana, quidem erat mea
dubitatio; sed cum ei non satisfacerent Traeceptores, ego no
vitatem cogitationis prosecutus, moliebar condere huiusmodi
pradicamenta Terminorum complexorum, seu prapositionum
cui Acdio cum intentius incumberem incidi necepsario in
hanc contemplationem admirandum, quod scrluet excoptari
posset quoddum vsphapetiam cogitationum memarturum

## Folio 4r — 00068619:0007
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 3v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068619/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
et quod literarum huius Vphabeti combipatione et vocubulorum
quae ratione constant
ex ipsis factorum analysi omnia et inneniri et dijudicari
possent hoc ego deprohenso mirifice exultari, puerili
quidem gaudio num tund rei magnitudinem non satis
caprebam. Sed postea quanto majorem in rerum cognition
progressum feci, ego magis
ed alit Hah m in consilio
rem tantam prosequendi: torte tunc riginti annos
natus moliebar exercitium scademicum itaque scripsi
disertationem de arte combinatoria, quae libelli forma
publicata est anno 160b. in qua mirabile hoc inven
tum publice proposui. Et quidem ea est disrertatio ina
qualis, scribi potuit à prrene nunc primum e schola
nullis,
prodeunte et multis adhuc scentiis realibus imbuto.
neque enimillis in locis mathematuca excolebantur, et si parisus
exegisrem pueritiam, quemadmodum pascalius forte maturiu
ipsas scientins auxisem) duas tamen ob causas eam
dissertationem scripsitie non poenitet. primum quod miri-
fice placuit multis ingeniosissimis viris, deinde quod
jam tunc in ea indicium aliquot orbi fecerim invent
met  ne nunc primum videat talia comminiet.
Cur nemo mortalium, quousque pertingit memoria
hominum monumentis conferrita, ad remtantam acetrerit
equidem sape sum miratus; ordine enim ratiocinantibus
hujus modi meditationes intor primas occarrere debenant
quemadmodum mihu contigit, qui in loqua occupatus adhuc
puer nondum moralia aut mathematica, aut physua
attigeram huc tamen deveni, ob hanc solam rationem
quod semper principia prima quarerem. Veram autem
aberrationis a janua causam arbitror; quod principia
sunt plerumqu arida. et parum grata hominibus
adeoque leriter qustata dimitruntur
Tres tamen
Viros maxime mirar ad tantam rem non accessifre, tri
Aotelem joachimum junguum, et Repatum Carte.
sium Tristoteles enim cum organon et Metaphi
sica scribetet, notionum intina magno ingenio rimatus est.

## Folio 4v — 00068619:0008
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 3r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068619/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
jouchimus jungius subecensis vir est pauus notus, etiam in ipsa
Germania sed tanto fuit judicio et capacitato animi
tamlate patente, ut mesciam an a quoquam mortalium
ipso letiam Carresio non excepto, potuerit rectiq expecta
ri reftauratio magna screntharum si vir ille aut cognitus
aut adjutus fuisret. Erat autem jam senex cum inciperet
florere Cartesius, ut docendum admodum sit nullam ipsio
inter se notitiam intercessisre. quod ad Cartesium atti-
net, equidem hurus toit non est laudare virum ingeni
magnitudine laudes prope supergressum, habentur
certe viam institit per ideus veram et rectam et huc
ducentem. Sed eum ad plerusem sua nemiram direxefret,
videtur abrupitre filum inquisitionis fet contentus medi-
rationes met saphysucas et specimina geometrica dedifre.
quibus hominum oculos in se converteret de reliqquo Xa
turam corporum Uedicina causa excolere constituit.
recteprofecto, si autea pensum sideas anime ordinandi)
absolvisset; inde enim lux oritura erat ipsis experimentis
major quam credi possit. (ur ergo huc animum non
applicuerit causa nulla alia esse potest, quam quod rei
rationem et nim non satio fuitat animo afrecutus. dum
si mdiscet modum constituendi phalosoptiilum ratiinalem
aque clare et irre fragibiliter ac arithmeticam, ancredibile
est, alia potius quam hac via adsectam constituendam
quod tantopere ambiebat) usurum fucisre. Nam secta
quidem hoc philosoptundi genere usura per ipum
rerum naturam, statim ubi nuscetur imperium in
rationem exercebit geometruo ritu et nonante aur
peribit aut labefactabitur, quam cum in genere humano
inguiente barbarie quadam nova, scientiae interibunt.
e vero nulla alia causa in hei lseditationibus detinuii
et si tot aliis modis distractum, quam quod magnitu
dinem ejus totam vidi et quod afrequendi rationem ms
facilem detexi. Ihoc enim est ilcud quod itaqueu numc nahil
aliud opus est ut intentitermis meditationibus tandem inven
taque nns. nihile aliud opus est, quam
Cla
eharalteristica quam melior, (quantum ad Grammaticam
linguae tam mirabilis dutionariumque frequentioribus
plerisque suffectuum

## Folio 5r — 00068619:0009
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 6v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068619/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
plerisque  sufecturum satis est:) constituatur vel quod idem
est ut numeri rdearum omnirum hatiliorum characteristici
habeantur: nihil inquam aliud opus est quam ut condatur
cursus philosophicus et Mathematicuo quem vocant) nova
quadam methodo quam prascribere possum et quae nihil inse
continet aut difficilius. glan alucursu aut ab usu et captu
remotiu aut a consretudine seribendi alienius. Nec multo
plus laboris exigeret, quam in nonnullas cursus aut nonnallas
Eueyelopaias ut loquuntur jam impensum videmus. Atliquot seleet
hommes rem intra quinquonnium absolvere, posre puto, intra
biennium autem doctrinas magis in vita frequentatas id est
moralem et Metaphypcam irrefragabili calculo exhibebunt
Numeris auter pleratumqe Notiarum characteristicis semel
constitutis habebit genus humanum organi genu novum,
plus multo Mentis potentium auiurum quam vitra optua
ocules juverunt tantoque superis microsionnis aut selesoriu
quanto praestantior est ratio visu. Nec unquum acus magneti
 plus commodi navigantibu attulit quam hacbynosura
experimentorum mate tranantibus. feret. Qua alia inde
consequentur, in fatorum arbitulo, est nisi magna autem
et bona ese non poseunt. Nam alius omnibus dotibus homines
deteriores reddi possunt; sola recta ratio nisi salutaris esre
non potest. Setâ autem fum demum fore quis dubitet cum
aeque clara certaque ubique erit atque in arithmetica hactens
fuit. itaque importuera illa objectio cessabit qua nunc
alter alterum exagitare solet, et qua plurimos a ratio-
cinandi voluntate a vertit numirum cum quis argumentati
alter non tam examnat argumentum quam illud generale
reponit: unde  nosti tuam rationem mea rectiorem
quod habes criterion veritatis et si prior ad argumenta
sua provocet, auditores patientia deficit exammandi: ple-
rumque enim multa anmodum excutrenda sunt et aliquot
septimanarum futurus es et labor receptus tactenus exacte
ratioemandi leges secuturo. Itaque post multam agitationem
controversjas
plerumau affectus, potius quam rationes vincunt, et litera prupt
potius nodo gordio, quam soluto terminamus. Htoc inprimis
deliverationibus
sit in controreifiis ad titam pertinentibus, ubi aliquid statuem
s
sanc
dum est, sed commoda atque hincommoda quae supe utrinque multa

## Folio 5v — 00068619:0010
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 6r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068619/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
sunt vclut in bilance exammare paucis datum est; itaque prout
cinumstantium nc unam, ille alia eloquentius et efficacius ornare et pingere
movetur, aut
varia animi novit Canemos hominum secuvi rapit praesertim si affectibu
no aliqua
repraesentare eorum astute utatur. Qui vero in nugua deliberatione tam
utrinque Tabulam accepti et expensi subducire id est commoda
et incommoda non tantum numeratte sed et recte ponderan
possit vn quis quam est. it aque duo qui difuutant fere
mili duobus litercatoribus similes videntur qui sibi
mutuo ex multis capitibus debitores etrent, sed nollent
unquum ad generatum cujusdam bilancis examen venire, inter
merita
varie melita quisque sua erga alterum, et quotundam sin.
sea debitorum
Chi certe
gularium nominum veritatem ac magnitudinem exaggerarent
litem terminabunt
fier
sicquidem nunquum bilem Idque hattena in plerisque controversus
ubi res liquida (id est ad nume ros revocata) non est fueri
mirari non debems. Nunc vero characteristica nostra
cuncta ad numeros revocabit, et ut ponderari etium ratio-
nes preant velut quoddam statuae genus dabit Nam etiam
probabilitates culculoont demonstrationi subjiciuntar: cum
astimari semper possit quodnam ex datii circumstantiis pro
babilius sit futurum. Deniqus qui certo perjuasur est de
religionis veritate, et quod hino sequitur, tanta aliom
Earitate complectitur hit optet generis humani conversionem
admnati is certe ubi hoc intelliget fatebitur ad propagandam
praeter miracula
sidem frater miranda de sanctitatem hommis cujusdam
Apostolici, aut vicorias magni Blonarcha nihil efficatius
hoc nivento esr
omnium linquarum facilima am ubi semet a missionariis haec
linqua ontroduci poterit religio vera quae maxime rationi
facile
consentanea est, stabilita erit, et non magii imposterum
metuenda etit eApostatia quam ne homnes Thrithmeticum
aut Gecmetricam quam semel didicere mox damnent. Itaque
repeto quod scepe dixi hominem qui neque. propheta sit, 
nequ princepi, majus aliquid et generis humani bono
mo
es
onnexsionem
nunquam posie
notionum umeium paucarum rerum ab aliio arrultarum numeros
charucteristicos dure difficillimum sit ideo elegans in fallon
artisicrum excogitari, qua ostendi possit, quod ratiocna
tiones per numera comprobare liceat. Fingo itaque numeron
characteristicos illos tantopere mirabiles jam durs obser
aut sibi pro
inclinatione
fortius, ant
alis
Cd ultra verba e

## Folio 6r — 00068619:0011
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 5v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068619/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 12 lines, status machine
vataque illorum generait poprietate quadam; tales numeros.
ei proprietati congrllente
qualescunque Cinterim afsumo, ieque adhibitis parim mirabi
cognose
dam sint in forma bona. Utra
bona sint aut concbudant, tum demium sine ullo labore
animi, aut errandi periculo, juduari poterit, jam ipsi veri (u
meru characherestica reram habebuntum
li ratione omnes regulai Logicas per numeros demonstro
et ostendo quomodo cognosti possit un argumentationes quae
 tero argumenta di materiae
Las

## Folio 6v — 00068619:0012
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 5r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).