# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/42573/text
# Catalogue record: 42573 — H. Hilarius an Caspar Calvör
# Date: 1681-10-10 (81-09-30)
# Sender: Hilarius — Addressee: Calvör
# Akademie-Ausgabe: AA IV (assigned, not yet published)
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=42573&katnr=K+697
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068378
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 20
# Folios: Bl. 368–369 (from the shelfmark LH 1, 20 Bl. 368-369 (=K_672)): 4 pages, canvases 739–742, page ids 00068378:0739 to 00068378:0742
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068378&page=739
# Lines: 112 recognised on 3 of 4 pages, mean confidence 0.95
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 368r — 00068378:0739
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 369v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068378/jpgs/default/00000739.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
Heuricus Hilarius Goslaria ad lasparum (alreo erdium viaco
Zellerfeldensem: ultima septembris 1681 ita scribit: quod
Quod Ecclesia Graeca Trnsub Trans- substantiationem quoque in coena
domini statuat, minime hactenus fuit dubium. Elias Vejelius 
professor hodie ac Superintentens Gymnasii et Ecclesiae lmensis, qui
paucis abhine annis de hac et aliis maleiris contra Allatium sciipsit, in
dissertatione sua de Ecclesia Graeca Eodherna; de Transsubstantiatione
lolquitur in hunc modum Undecimus error Graecorum est transsubstantiatio,
de qua jeremias patrianta Constantino politanis superiore seculo sannoage
ita ad Tubingenses professores scribebat: Statuit E Ecclesia Catholica
mutari conseciatione facta panem quidem in ipsum corpus hristi; vinum
vero in ipsum sanguinem ejus peer spiritum sunctum. H ita
pathiardia jeremias et ex eo vejelius. Quamvis autem in genere
et communiter cum pontificiis graeci transsubstantiationem admittant
in modo tamen ab iis discrepant quia Graeci vim transsubstantiandi orationibus
magis et illapsui spiritus sancti, quam verbis et syllabis (quod pontificii ex adveso
credunt) consecratoris ascribunt. Quin etiam duobus abhire et quod
exeurrit seculis, tempore scilicet Concicri Florentimi inter ipsos Grocos quaestio orta est, An
Transsubstantiatio verbis institutionis super Elementa panis et vina pronuntiatis, an
reliquis precibus, quae inliturgia  ipsorum continentur ascribenda sit. Arius enim illud
Bessarion defendebat, posterius vero Marco Ephesio arridebat, quem tamen pauciores sentem
trae suae approbatores habuisse invenio, eamque sententiom petius Arcudius spraecus quidem
sed pontificius qui in principoo nostri huius seruli Romae scribebat, in opere de convenientia
Oriental. et occidentalium Ecclesiarum in numero sacramentorum Parisis in fol impressa, perni
cississimum vocat errorem, ortum ipsius judicio, ex verbis liturgiarum, lementis, sacobi
Marci, Basilii, Chryse stomi, imo et ipsorum latinorum male intellectis. Alii vero (ita
pergit modo memoratus scriptor, cum ab athodoxis Graecis ingerentur testimoniis
Gaecorum patrum, modestius agentes, et precibus Christi, et verbis institationis precibus
verbu
memoratis, absolvi sacrificium arbitrati sunt. Haec ita Arcudius B. Calixtus
in exercitatione de Transsubstantiatione, haec quoque ratione calicis Graecorum
scripsit haud sicco pede praetereunda: vino perfectte consecrato calidam aquam affundunt
ut eo magis referat sanguinem, qui calidus e corpore manavit. Quod qui instituerun
non existimarunt in calice aliud nihil nisi merum Christi a Christi sanguinem esse
Nam si existimassentCunc utique tali mixtura profanare ausi non fuissent. Haec loco
citato (alixtus. Maxime vero perspicue locutus esse videtur Metrophanes
Critopulus famigeratissimus ille Macedo Berrhoensis, qui anno hujus seculi 25
per integrum annum Helinstadii substitit, nique confessione sua ante abitum
scripta  cap. 9. quod est de coena dominica, pag. 100. ita loquitur.
E5V ax cos ands 6copa Xx 18 o iE)Eros axtos,  Eo Er 0x
ana X∞, 58 aya n io)eos. OsE7Otos THS T0IaHS xaβoHS,
aqrasos nir Z arExpurcoJos. Est panis vedredictus revera corpus Chuisti
dnhitatesanguis Christi. Modus autem istique mutationis incognitus
nobis est atque ineffabilis. His paucis se expediit Metrophanes, qui etsi in aliis
religionis capitulis rigorosior est, nec facile ab institutis popularium recedit, in hoc
puncto samorem paulo reliques se exhibet 366

## Folio 368v — 00068378:0740
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 369r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio 369r — 00068378:0741
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 368v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068378/jpgs/default/00000741.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
Aemicus Hilarius Gastar
gellerfeldensem, 15 octobi. 1660
De nv contentionibus inter du. doct Fridericum Utricum Calixtum et duos ficentutes
Licentialos echembergerum et Fellerum) in Academum, ipsiensi profitertes, haud ita
puidem exortis; ex ipsis Nund inis nipsiensibus mense Mllajo ita ad me per seu bebat
pl. remerendus ac Excellentissimuis reri dominus doctor johannes olearius professor
Theot. Lipsiensis odinarius: Lis duo D. Ulrico calixto a duobuis lipsiensibus.
Theologiae Licentiatis et facultatis philosophuae professoribus mota quia
cum summo Ecclesiarum nostrarum (candulo erat conjuncta, provida serenissimi
saxoniae Electoris cura, ut speramus jam sopita, imo severissimo mandato ejus
continuatio nostris interticta est. De cujus belli minime felicis occusione et
toto genio non abu aliunde rectius constabit, quam ex belligerantium ipsorum
scriptis publicis. de quibus hic necipis tres Licentra torum nostrorum Epistolas
Nam plua ex parte ipsorum hactenus non emissa sunt scripta Eristica. Quae
vero dominus D. Calixtus opposuit, subtituto Eclipseon mentis et judicus
sicentiati Adami Rechenbergeri una cum Epimetro bipartito, quorum
priore licentiati ruachimi felleri, posteriore danielis Hartuacci.
qui drestae morarim dicituo injuriae depelluntur, nec non justissima.
lastigatione responsionis Fellerianae, haec omnia uno sat spisso vollimine
comprehensa, ex officina Jacobi Mulleri Bhiblionolae Helinstadiensis, facile
ampetrabis. Germanicum scriptum incerti autoris, quod publice jam
circumferri dicitur in saxoria inferiore oculis nondum usurpare licurt, nec
illud nostris hisce nundinis altatum fuit. Huc usque optimus olearias.
Existolae autem illae tres quarum mentionem jamfecit in Calixtum Scriptae, utmodum sunt
Pirulentae ex quibus liguido perspicere datur, vetus illud Lipsiensium et voilebergensium
in professores intianos odium, subcineribus quasi delitescere, ac quavis data occasione
denuo erumpere cupere. Dissidii causa fuit, quod alter ex harcatis duotu

## Folio 369v — 00068378:0742
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 368r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068378/jpgs/default/00000742.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
ccicentialis, mionicon confecit, in quo cum ad tempora senioris caliuti pervenisset
 multis verbis et variis coloritus depingere vorum optimum conatus est, modo
schismaticum modo haereticum appellanda Rogatus autem plo t literas a
janiore calixto, qui patris famae ac honori consulere quovis modo allaborarit, ut
ut enormes illos, quibus parentem ipsius ornabat titulos deleret, tantum absuit
ut in eo ipsi obsequeretur, ut majore potuis forore exarserit, et petulanter
ut fieri assolet, in proposito suo perrexerit, plura adhile, q tanti vim faman
laderent, imposenti animo aggerendo. Hinc illae lacrymae, et hinc incendium
illuo ortum habuit
De praeclaris libris ac scriptis inta scibit olearius: mense Majo 16eo
praesentes nundinae quod bteraturam Graecanicam attinet, attulerunt nobis praeter
Galenum et Hippocratem Graeco latinos, jam totos quad raginita annos praeto exercitos
plenariam omnium operum S. Maximi monachi constentino politani martus his ac confessor
limp. Heraelii aevo florentis, editionem. E Belgio autem Ahilippi Cyprii protonotarii
constantinopolitani, Chronicon Eclesiae graecae, continens catalogum patrarcharum con-
stantinopolis, et sedes summorum sacerdotum qui sub iis olim fuere, hodieque permanent
nec non priderici Spanhemin innioris dissertationes doctissimas de Apostolatu et Apostolis
de equalitate veterum Metropoleon cum Romana
In Helvetia Johannes Casar
Suicerus professor Tigurians eximium plane copus pollicetur, thesaurum scilicet Ealesinstic
ex omnibus qui haberi potuerunt Ecclesiae. doctoribus Graecis, tum antiquis tum recentibus
collectum. De quo vin doctissimi instituto certum te rerdet integer libri hic simul trans-
missus titulus.
E Galliis etiam ab Emerico Bigotio expectabamus B. Chrysostomi vitam a
ealladio conscriptam utraque patrum quaecorum opuscula, arxd)a in unum collecta. Sed
editionem interpellasse dicitur Cancellarius Galliarum ob Epistolam ejusdem B. (hrus
sostomi ad Caesarium Monachum libro insertam, nec in publico visam hactenus quae
cum Romanae qualis nunc est halesiae dogmatibus parum consentint, lucis usuram
non impetravit. Ut ergo lacunam libri attimpleat Bigotius istius loco nonnihil
ab ipso priscis e Bibliotheris de est de noro investigandum. Esse quin
etiam ajunt, qui Theodori studitae editionem hactemus non visam publice duobus
Comy adornent. Isaaci vossii dissertationi de sibyllinis graculis, quo minus
luce ad huc donata fuerit e Britanniss nuntiant moram qualemcunque objecisse difficilem
lic
Cheologorum illius orbis consensum, ob non nulla operi interspersa, quaeipsi liberra
interpretantur Nostri cypograpsii (Lipsienses) novam diogenis aertii editione
deea
meditantur ad quas tipe aerto suas in omima Aegidin Menagius suas
aertium animadversiones castigatio des tauctio esque pronedu se ex ballia