# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/43113/text
# Catalogue record: 43113 — [Explicatio mechanica soni]
# Incipit: Omne quod sonat tremit
# Date: 1682-08-16
# Akademie-Ausgabe: AA VIII,3 N. 012
# Other printings: Gerland, Nachgelassene Schriften, 1906, S. 27-31
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=43113&katnr=38537
# AA VIII,3: its series at Leibniz-Edition Potsdam II (CC BY-NC 4.0): https://leibnizp2.bbaw.de/de/leibniz-online
# In the Akademie-Ausgabe: AA VIII,3, p. 140 (PDF, Leibniz-Edition Potsdam II, CC BY-NC 4.0): https://leibniz-berlin.bbaw.de/fileadmin/Webdateien/dateien/LSB_VIII_3.pdf#page=139
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068530
# Title: Leibniz-Handschriften zur Akustik LH 37, 1
# Folios: Bl. 20–21 (from the shelfmark LH 37, 1 Bl. 20-21): 4 pages, canvases 39–42, page ids 00068530:0039 to 00068530:0042
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068530&page=39
# Lines: 265 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.95
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 20r — 00068530:0039
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 21v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068530/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
omne quod sonat tremit
Quicquid tremit corpori aeri et corporibus
tensis sed maxime homotonis eandem trepi-
dationem communicat
Aures eo naturae artificio sunt conditae, ut
sint omnibus corporibus quarum sonos percipimus
homotonae
Auris corporum sonos exprimit et imitatur.
Objectum sonans est instar chordae homotonae
sine tactu resonantis pulsata, organon vero
auditus est instar c hordae homotonae sine tactu
resonantis.
Tremere quid i quid
itiones et reditiones in chordis valde tensis
fiunt ut in laxis, etsi sint invisibiles non
aeque oculis perciniar e
vicquid tremit tenm et
Nullum corpus tam molle est, quin satis
satis celerisnimis divisioni resistat
Quicquid divisioni resistit, id ante quam
rumpatur tenditur. ut fila culcitrae
Corporum repercussio omnis est a restilutione
tensorum et flexorum. itaque quicquid repercutit
inflato
visibile hoc in pila, in pectine, vel simili
tensum est
Nihil tam durum quia nonnihil flectatur.
labente.
Nihil tam magnum quin nonnihil tremat
Ratio cur flexA et restituta sponte item
omna corpus quod cui continue novus impetus
flectantur
inprinitur novissime impetum habet ex omnibus coillectum
Quicquid magnum impetum collegit, id trans
locum ubi alias quietiquum esset feretur
Non potest dili gando an et quando cesset
trepidatio tensi semel pulsati
Aeredefinitio est fluidum elasticum
Et spiritus vini esse videtur fluidum aeri
valde cognatum
Aqua non est corpus satis elasticum,
(trastatus della renitenza dell’acqua alla com–
pressione
Circulus qui in aqua fit injecto lapillo, nihil
est aliud quam fluctus orbicularis parallelus
ut ex uno fluctu nascitur alius sed humilior,
ita et fluctu orbiculari nascitur alius orbicularis
remotior, ac proinde major priore. sed humilior
Fluctur aquae prosrgatio, nihil commune
tantum differt potius conferendo  sunt
vento in aere quam sono
s
Sonns non oritur ex percussione corporis
tonantis immediate, sed ex restitutione percusi
eaque
sad et nitus repetitis
estd sonum sensibilem efficiendum opus est
multis trepidationibus repetitis. ut ad videndum
aliquod punctum sensibile, multis eD opus radus. Ita
ad videndum apicem montis, qui nistar puncti videtur
Aqua et aer sonum edunt sola suarum
partium collisiome, experimentum

## Folio 20v — 00068530:0040
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 21r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068530/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 72 lines, status machine
pars ejus quae
si aer subito pereutiatur, auteis, qui est ante
rem percussam percussam comprimitur, pars quae
post eam est narescit. sit aer corpus AB. quo
magna celeritate transfertur in (A(D) et perentiet
aerem anteriorem BEH eumque Expellet ex loco
B(B). et quomiam aer tanta celeritate circulum
commode peragere non potest, ut statim, tantum
densitatis gradum habentis sucedtat in locum ipsius FA
succedentis in locum a corpore relictum AB. quia
omni
corpora elaslica malunt tendi, quam celeriter
moveri; hinc necesse est aereBs Habe expulto
a corporest B. et in locum ipsius (E non satis statim
recedentis subeunte, aerem in loco DC) existentem
nonnihul comprimi et in loco FA existentem, quia
etiam locum AC. a corpore AB replet desertum
implere debet, novo corporesm aere sufficiente
non statim succedente dilatari
si in medio aere ordinario sit pars locus
replotus aere justo dilatatiore, aer circumstans magno
impetu in eum irmens jam tum aliquem efficiet
sonum. Experimentum est in Machinis Gerick ianis,
nam si duo hemisphaeria ex quibus exhaustus est
aer divellantur aer circum plaus ad locum resclendo
oflutus sonum edit cistur selopeti.
Idem continget et in noo proportione continget
in loco FA, etsi enim exigua sit differentio ejus
scilicet (tantus scilicet quando chorda tremens major
apparet dimitto, sii quientis se quiescente
erietur tamen si non sonu certe soni radimentum
id est, quod percip
imbietteps
erte dum
Ex aere iter aeris diltitati
et locus BC
Scilicet locus FA, iterum
pletur,
deplet i impetu confluente ova oritur
percussio, novaque iterum compressio et dilatatio
Dum aer vicinus irruit in locum replendum FA
ipse quoque nonnihil dilatatur, na subito divellitur
ab eo cni intua cohaerebat; vel etiam sub
nam ubi coharet aeri GH. aquo a quo
e
Hoi
satis celeriter sine dilatatione aliqua divelli
non potest. Et quemadmodum dilatatio
similiter in quo
gatur, dum enim locus (B) C, uomnihil compressus
in  HG
subito depletur in locum cd necesse est et
nonnihil comprimi. Similiterque ex cd compressio
porro in pro sequentem ad huc remotiorem.
Omnem autem compressionem sequitur mox
propagatur
restitatio ditaterum dilatans et dilatationem
rastitutio iterum comprimens; ita aer jam
ipse per se aliquandius vibrationes peraget,
etsi conpus Conans non vibraret. Sed ne
non s erit satis sensibilis illa vibratio, quia
ex una tantum percussione orta est corporis
o prelati hntitin sela
expellatur ex (B)E et unsim
succedat in 
et ex aere incluso dum incluso
in loco (B)
is depletur)
et in vicinum aerem CD crumpit
Ht erem deplendum
ex loco deplendo BC
compresso

## Folio 21r — 00068530:0041
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 20v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068530/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
tremens vel cryspris
si corpus AB traustatum in AB (B) redeat in AB
et iterum (A) (B) aliquoties reciprocatiis itionibus
et reditionibus, toties, novum impetum imprimet
aer aer denio percutietur, et novum impetum
acquiret, qui denique tam fortis fiet, ut
praeterea cum mbrationes si vibrationes
dem aeris, eundem quam ante rarita compressenis possit percipsi
aeris a dilatatione ad compressionem reciprole
transeuntis non consertia sint uisoa synchronae
vibri reciprocationibus corporis t trementis
tunc novae supervenientes percussiones, ipes
aerique impressae impetus reciprocandi quos aer
percussione resicuos habet
ex priore ad huc saciqfudo
cieri dum ipse tendit ad compressionem; aut contra
turbabunt. d
videndum igitur qua arte efficiat
q
natura, ut perturbatio ista evitetur
duo corpora
aequaera sint
consive omne corpus ejusdem tensionis
percussum eo celerius restitutur celeriores habet
reciprocationes quo est minus. Hanc Hujus
propositionis verasrationesqe aliquando reddam
nunc satis est eam assumere velut comprobatam
experimento. Nam Constat ex sectione imouochordi
aeris in eo dilatatio, et exignus etiam ipse locus, invisitalis Chordam quo est minor, eo sonum reddere antiorent
manente eadem tensione; item idem de corporibus
quoque alterius figutiae constat
. Consideremus jam quanta esse debeat
portio aeris AF. FG. item (B) C. aut cd. et utique
dapparet hoc esse satis indeterminatum; et
primis ictibus ut modo hoc modo illa p portio aeris
majores minoresve eligantur ex variis pendele
posse casibus, proat ipsum corpus AB non tantum maius
sed et plures habet cavernas, quibus
minusue est peditur velut totidem filis aerem
ambientem fortius trahet; quaque ut ut taceam
aer incsu eb enim
diversa corpora heterogenea quae in aere
in diversis portionibus diversi mode
ex FA propagatur in CF, ita ex GF prosagatur reperiuntur. Verum haec de primis ictibus intelligenda
mee lua
paulatim corpore soner suns.
reciprocationes continuante, paulatim aer ita
sunt verum
se componit, ut fiat unisonus corpori sonoro,
et corporis
ut nempe vibrationum aeris
Sonori sibe obstantium petturbatio minuatur;
atque atque ita dunc cum ex repetitis percussionibus
acceptus ab aere impetus satis redditus est validus
ut percipi possit, jam aer etiam ad unisonum
devenit; id est tanta ejus portio vib in portiones
(B) C. CD. ek
discerptus est AF. FG. GHeo
tantae magnitudinis, quantae in data aeris tensione
faciant ut vibrationes aeris pertionum aeris cum
vibrationibus sonori sint, aeque dinturnae
Nam aer suum habet determinatam tensi
Elastrum sive tensionem, (utor autem hic tensionis voce
genesaliter pro compressione vel dilatatione vel etiam
segne qun pe tee tua ut a ina sn it antet

## Folio 21v — 00068530:0042
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 20r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068530/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
quae oritur ex pondere aeris superstantis. Itaque
eliusitur magnitudo qu partium, quae cum data
tensione, latae duturnitatis desideratae (quae
scilinet sonori est) exhibeat vibrationem
itaque in locis altioribus ut montibus, major eligetur
majoritus opus est partibus aeris, quae causa esse
potest cur sonus illic sit debilior. Nam in
majoribus portionibus non tam exacte res succedit
ut in minoribus ob varia impedimenta; et aerc
cum aer ibi sit valde rarus quatenus pr respectu
pusi aeris, est tamen non ideo minus hetero-
geneis partibus plenu. it. Quae servire potem
insrm con
ad explicandam naxrationem enrm habet ejus
quod Frolichius in Carpathii cujusdam montis
apice sibi evenisse narrab, quod Frolichius
sibi evenisse namat
Etiam in vacuo senus vamo Gerickiano
sonus admodum, debilitatur, ipso Gerickio
Ex his etiam ratio reddi potest, phaenomeni
narrante.
memorabilis, quod occasione narrationis Gassendi
deppehendere Academici Florentini, nempe
soni celeritatem esse uniformem, sive ratione
loci sive distantiis proportioralem; ita ut
si certo tempusculo imille passus percurra
duobus, tribus, ve similibus tempusculis, percursum
sit duo, tria, etc. passuum millia. Hoc
ita demonstratur:
ut ribrationes aeris AF sunt equidiaturnae
Ut vibrationibus e corporis AB, aequidinturnae
sunt vibrationes  aeris AF, ita hi equi-
diuturnae sunt vibrationes aeris FG. et ita
porro. Eadem enim causa est, isochronisum
ut perturbationes evitentur, u Unde
tandem propugatur vibratio isochrona, ad
chordam honet unisonam datae, vel agnnom
uditu,  locum Echus, vel denique organm
Sed percussiones tam sunt celeres quam
auditus.
sunt vibrationes il id est, corpus vel aer
tam celeriter percalit quam celeriter vibrat.
itaque Jam celeritate accipit aer vibiatian AF
1
vibrationem (a corpore AB) quam celeriter
exi acipit aer FG (ab aere AF) et aer
GH(abaere FG) eit ita porro, ac proinde
proporatio soni est distantiae proportio
nlis est autem portio AF circiter aequalis
portioni FG, et ita porro aer enim apud
in eodem fere ubique tensionis statu est
itaque tempora propagationum erunt ut
ut numeri portioates in quas aer divisus est, id est ut
foit
distantiae. Ert tamen aliquod licet non ita
sensibile discriment ratione m agnitudinis partium
quando sonus tendit a loco, superiore in
inferiorem,, vel a calido in frigidum
Acur Cclopeti jonus
solito exilior fuenit
+sequens autem corpus tam
celeriter accipit vibrationes
quam celeriter pracedent
ipsum percutit
pro gressionis
nos