# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/43521/text
# Catalogue record: 43521 — Meditatio juridico-Mathematica de Interursio sive Resegmento anticipationis vulgo Rabat
# Incipit: Hanc materiam tam neglectam scriptoribus quam in communi usu frequente
# Date: 1680
# Akademie-Ausgabe: AA IV,4 N. 133
# Other printings: -Knobloch/Schulenburg, 2000, N. II,10, S. 132-155 (ganzes IV,4 N. 133).
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=43521&katnr=K+22045
# AA IV,4: its series at Leibniz-Edition Potsdam I (non-commercial use): https://leibnizp1.bbaw.de/de/edition
# In the Akademie-Ausgabe: AA IV,4, p. 663 (PDF, Leibniz-Edition Potsdam I, CC BY-NC 4.0): https://leibniz-potsdam.bbaw.de/fileadmin/Webdateien/bilder/IV4text.pdf#page=663
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068406
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 5, 1
# Folios: Bl. 11–12 (from the shelfmark LH 2, 5, 1 Bl. 11-12): 4 pages, canvases 21–24, page ids 00068406:0021 to 00068406:0024
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068406&page=21
# Lines: 395 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.91
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 11r — 00068406:0021
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 12v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068406/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 78 lines, status machine
Meditatio jurcilico. Mathematica
de r  Interusurio sive
Resegmento anticipationis vulgo
Rabat
leretusritum est ae 
defferentia intel vh lam phaebentem pectuntae
Hanc meditationem seceper seii, quod a
argamentum istud parum attingi videam ab ictis, sed
cum viderem quantopere summ materia enim inter meccatores, aliusque
esque qui rem venalem non parata pecunia licitantur,
comparatam, sibi aari postulat, alieno negotiosa gerendo quotidiana est;  ibaqe et politicis
prodist, ad  reditus ad vitam aliterque
scriptoribus.
ac
Hanc materiam tam  neglectam quam,  communi usu frequentem isse
extinus
esse constat. inter Mercatores aliosque qui rem venalem
non parata pecunia, sed dilata s intervallis certis
(quos vulgo terminos vocant) solutione licitantur; apud
 politicos cum agitur de utilitate Redituum ad
vitam in Republica constituendorum, aliisque pensionibus
aesitam cum sorte extinguibilibus, de quibus apeculiari
schediasmate agum. res enim
magnimomenti est nondumque satis exhausta, 
libella tractata sit a samur Vera potame devit
quondam Millandiar ex nest frisiae persionaiu
Af ictis interdum de quantitate interusarii pronuntiandum
est, Theologis vero consuum conscientiae tratratoreberis
liis est  eritandam usurariam pravitatem, quae
animo iucrandi pecuniam macno sumentem inalia hoc praetexta committi potest Itaque des danda
opera est ut exitetur usuraria previtas, quae hoc
praetextu ab his committi potest, qui hoc praetextu
ad augendum rei venditae pretium abutuntur.
itaque utilem hanc Meditationem semper credidiet
boedem schedam nuper doctissimo amico submiseram
quam cum ille s clarius ex cujus doctrinam
cum ille magis e distinctius exponi desiderasset
indicasse et jodicium sententiam meam rogasset,
de quadam decisiu calculo interusurii qui extat i
apud decis ill ducentesimaseptuagesima quinta
i acti denedicti Cappfovis
illustrium decisionum s
quia et a nostro plane abludebat, agnobi non
utilem tantum hanc tractationem apud ictos, sed
etiam necessariam esse, usque adeo ille calculus alvero
necdit sed nuper ab dmico rogatus ut calculum
jut rusurii excuterem, qui extat in ducentesima
ptuagesima quinta illustrium decisionum magni
isi Geredicti Carphovii et postrem admodum
agitatam in illustrbs dicasteriis fuit receptus,
etiam necessariam esse agnovi prorsus enim a vero
abeunt quae illic etronet est  calculi forma
quae illic probatur. Itaque veris fontes aperiendos
putavi unde tutas sententias
sed si damnum. 9. S item deducetur 8. de Pacul. et in l. circa legem. 66. ad L. Falcid
 extat apud Uspianum
haurire liceat mentix.
e apuo paulum in l. debitor 82.
de Legatr. de quo Curtium ictum dicere accepi, multos
loqui de internsurio; paucos naturam ejus intelligere, idque
quod nimis verum deprehendi, nam nec ne definitio quidem
interusurium ergo est differentia inter valorem praesentem alicujus summa
summae praesentis et summa ejusdem in certum diem dilatae, et ipsam summam
dilata, hoc est quanto minus solvere intelligatur,
tardius solvit, et aut quanto plus petere intelligatur
 plus tempore petit, quod ego alias
eseguentum anticepationis appelare soler, vatus sabat
Log. de 105 est 3021189. log. de 100 est r
Jam Loy. de 105. demto log. de 100 est log. de
105, hoc est 0. 02189, et log 100 est = 0. v2 1189
Cujusriplum, est logarithmus cubi de 1oo uenge - 0. 0b3567
aqu. 1900eo.
i d00+06250000
65882
6 C
15750
2161000
99956475C

## Folio 11v — 00068406:0022
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 12r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068406/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
nam
Ita in catalogis pretiorum qui possqu in
Emporiis edi solent (’in den preis-Couranten)
sub ticulo duabt notatur sotet quantum illi remitti soleat, qui non
hoc tigulo
mit baaren gelde hande. cfret quan
laud dati differentia illa ab ex quod interet
pectitn eine proulee  tatultaree solete
pecuniam tam
lunde tant ta
itaque si mihi centum  aureos biemnie abhine
debeas,  et jam nunc solvas, detrahendum
erit haud dabie id quod in interim non inique detrahes
id on quod interim durante hoc biennio ex
ea summa lucrari jure potuisses. Quod quidem
pro circum negotii qualitat variare potest verum
id pro negotii qualitate variare potest, nam
aliad inter se constituere possui jurc possunt
mercatores, ali pronunti abunt icti seu quantum
intersit inter unum alterumque tempus prius aut posterius
vel ex gecialibus circumstantiis negotii specialis quemadmodum
x generali in Republica admisso pecuniae functu seu quantitate
usurarum licitarum, vel ex specalibs negotii circumstantis,
quemadmodum etiam usurae quae ex mora petuntur, interdum
quantitatem Usacarum lege definitam superare possunt
t multo pluris interfuisse constet. Nos autem mistis ill.
specialibus singularibus, quae ad religionem aeque arbitrium
jndicis pertinent,  definiemus interusurum ex frnctu
pecuniae lege e definito. Ubi jam roitus. Fnctus ille
jam rursus dupliciter Pni potest Nam si vel
Nam si aille uneos mihu biennio abhinc debeas eos
clieatus cum functum quem
meto illo biennio exinde percipere poluisses ut
ijam nune fruct solvas
u Internsurium aacte actipera pro omni illo
fructu, quem expecunia ante tempas soluta
jam mihi detracto interusurio summam minorem solvas
redisse intenigenis, et des
onderm
lbitur
testimatu
er
cers
poterit internsurium exacte accipi pro omni fructa
quem expecunia aute tempus soluta toto illo
biennio percipere potuisses, itq quo posito non
tantum usura sortis, sed et sura usurarum
tam primo quam secundo anno, sed et usura
tisurenum anni primis compulanda es it annio
secundo, potuicti enim pecumam usuram
nno secundo rursus fri
itae seu interusurium
anno primo perdept
pecuniae soluta adit additum ipsi pecuniae
itaque functiis 
solutae, facit sulumam in diem dilatam tunc
pecunia soluta est valor presens pecuniae smna
Et ig hoc modo Et hoc fusu
in minterudtu prmniau vertura est recittum
Anatocismi venturi pecuniae praesentis ta sive
anto pecunia ventura debet aequari Analocismo,
imma quae sit ex usuris perpetuo in sortem
compulatis rursua usuras parieatibus. Exemple
iV es
mo 50, secundo si mille
causa spiti vel mihi solvas antripando tunc
primo lamo inde percipere potuisses, 50. Secundo
anno tum 5o ex ipsis mille tin 2 ex perceptis
M
50 prioris anni, quae in summa Fviunt 102 + L.
Et haec summa ipsis 1000 addeta facit 108
itaque si mihi post biennium debeas solvere
1192+ tunc valor praesens ejus summae erit, 1000
etisarnsurium erit 102 + iunde patet osur
internturium conflari non ex usuris summadilatae
ut pulabat Carphoxius, sed ex usuris summa esentis valoris praesentis
si solu surae conqtarda sint non nullas
alias ater parere intelligantur, sed tanquam
em antipanto pro ea solvendie oe
siessdem anticipendo pro ea solvendae
=me rogante solvas
H vel admissis usuris usura
vel non admissis
etque nomine
quatoris praesentis
decedunt
tivi (et mihi accedunt,
= quae  hoc modo perdis sidtaque
iid
elapso biennio pfinito non
tanum covo sed 1000  102+
mini dedisse seu 1102+L mihu

## Folio 12r — 00068406:0023
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 11v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068406/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 107 lines, status machine
tant tunc 1000 solutis computanda tantum erunt 50
tam anni primi quam secundi. atque id est 100, itaque
1100. et proinde si mihi post biennium debeas solvere 1100
, _ nunc mihi delebis solves 1000, seu 1000
erit praesens dator 1100 post bieanium adu quae
post biennium demum caedua sunt. Quibus autem
casibus aequilus sit priorem calculum exactum judicem cujus prudenti aubitiio iste committimus calculum
fructuum pecuniae exactum exactiorem praeferri
posterior magis populariu ac receptum ex variis
praeferre priori exactiori, nunc non tractabirus,
disentiemus; etsi dicere non vereamur nullum  admitti
Anatocismum prohibitum etsi hoc casu prior calculus
admittatur. Est enim ratio pro Nam ratio prohibiti
si quis usuras usurarum hic admittere nolit,
fidem sibi de pretio haberi postulat, s sed praesenti biennio elapso perinde est ac si mihi dedisses 
Analocisri est prohibitum est Legibus creditorem
accipere uturas ex usuris caeduis apud cdebitorem
relictis sed  fortem computatis, idque in favorem
detitorum ne nimis onerarentur, et ut creditores
mallent quia creditores ut occurretur artibus
foeneratorum, qui neg libenter negligerent exactionem
usurarum caeduarum, ut eo ipse e denno statioere publica et salute debitorum sit
in novum foenus transirent, cum prostet redito re
exigere usuram a debitore eumque hoc modo interellari
eos a debitoribus exactionem non negligi, sed debitores
a creditoribus interpellari, ne tantsu asub accumulato
insensibiliter foenere tandem succumbant. Cum contrahuc
loco potius is commodu debitorum verso favore, usura
usurarum cedant potius in commudum debitorum
commodum, et creditoribus debitum debitum immature
exigentibus praestentur; cumque Anatocismi prohibitio
juris sit  possitivi o contrarationem gereralem ex
speclibus quibusdam considerationibus probabilibus
potius, quam certis argumentis necessariis introduca
ideo non erit trahenda ad consequentias praesertim
cessante ratione proubitionis
it sed gotndo
usurae usurarum cerunt in damnum debitorum veluti
ut quando retardata est solutio, eoque nomine
detrahendum non ut ante creditor tum dins
maturius solvi, sed debitor tardius solvere possulat
tunc facile admittam creditorem simplici asura
sine anatocismo, contentum esse posser fo esse
debere, id ipsum enim est itunc erim non
amplius inferusurium, sed usgra  est. quanquam
interusarium fieri aliquando possit
debitoris commod non luiquam sit revocari ad
u
et
simplices iss uuras usitias
cessat quoque hoc ratio prohibiti cum de
aliquis Anatocismi, quanu quis rem venalem
emit pecunia in diem
dilata, poterit  praesens
ut summae ab eo fucurae,
seu quantas summae solvendae merito talis sumi, qua
valor itit assu
non usuris tantum sed elipsurarum usuns com
putatis demum summam faturam ceg tempore
elapso aequatura sit, nam hujus modi enitio potias
odiosa quam favorabilis est, nec apparete qu no inis simentur
aliquis
inde spericulum debetoribus seu emtoribus crectur, aut pravitas foeneratoria Mendicrbus impularis esseit
aesertim intecti s re fruantur
et frnctuum rei fructus pursus semputari possint.
cueer
itaque si quis domum enervelit cujus pretium sit
fennium
ouo aureorum, emere silit summae 
denum solvenda, malim eam summam 1102 +
secundum calculum exactid, quam 1100 juxta
calculum;s duorum licitantium unus 1000 alter
statim, alter bienma etso 2100 esserat biennio ab himesolvenda
offerat, ticerem pritemi praterendum, sit posterior plod prefeoendum postenorem
Utrm Et catintue quidem puiot exucint
strictimagi est rigorosior  aestimat enmm
i omnem fructumm quem
Si quil
quoque
aliud est usuipsum exactionem
negligere at postea eo nomine
usuras  exigere velle, quod
prout prohibitum est, aliud
ab initio aliquid stiputar ilo ut
eod quia usmas omnes aemanis,
sub finem psurctum omnium solutio
ad finem usque quo omnes caeduae
erunt differatur quod etsi non
facile creditoribus permitum er
concedam, ne scdlicer detiores
ut licet dab quia intergrcipublicae
ut debitores potius paulatim, debito
se exonerare cadigantur quam
periculosae somnolentia assosiant
facile tamen debitorius concedi
posest cum ipsi debitar creditoibus
suis ante tempus solvunt et quasi
unt a cedit elapso mpo
solutionem a credicore per compensatio-
quasigedit homine ajuras omnes  non cum
nem expectantes iniquum uenim
est ab illis exigi, ut ne hujus crediti
ingulae corduae erunt, sed multo tardeus
culi caeduae demum cerunt omnes, siti
solvi patiantum inec ejusque retardationus
ifaeidullam haberi rationem nec
quicquam eo nomrine  cacm

## Folio 12v — 00068406:0024
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 11r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068406/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 118 lines, status machine
aucus primus 2 secu
X + + + X + x + X aequ Z.
1+X +X + x +x + x rgu Z+1
7+1 aequ
1- X Ergo Z aequ
= X
seu Z aequ 1 = X - 1 + X
seu Zaequ X - X
CX
=Xe
S tamen placeat Tribunalibus asuram
revocare in terusurium aestimare solis usuris
Equidemmunibus neglectis usuris usurarum, non repugnabi
 siet Zaequ. 20 - 2 seu 1- 2 5. 20
166110007095238095238
raesertim cum faleor ple t non promtum esse
pecuniae portterisatus aliarum aerum frnctus, 
statim ita collocare ut rursus fructus ferant, idque dili
non nisi in dit quod cum non nisi a diligentu patre fami
diligentissimo patre familia, expectandum sit, et non
nisi ab iis exigi posse videatur, qui summam diligentiam
aut enau praestare debent; videtur etiam non nisillis impu
Hinc si sit xaequ fiet: a, -X aequ
r
et
tagi debere usuraensuralum qui facele imputar
quemadmo
debere usurae nsurarum. Sed sciendut
dum is qui negotio alieno se offert praestat Merito levissi
mam cuepam, ita etiam qui ab alio pecuniam ante
aut non debitam ante tem aut rem nondum pretio
se offert, et merito vult enim lucium quodaltes interi
inde capere posset ipse percipere, eoque nomine alteri satisfa
cere, praestit merito summam diligentiam. Excepto
sumit, non tam incrandi animos sed necessitate
debitoris conditionem subiisse videtur. Ut proinde
exigere plus quam praestare possit, Quae causa est cur
 pa suncti parres foenus improbent, et legesadmissis
usuris in ideratis, usuras tamen usurarum rejecerint.
maansum adeo non pertinent t
quae ad nostra
dubium nullum sist abias quoque ab ex qui suciand
carse.
a numerus annorum
praestationis, aunuae quantitas V sit parstum
A sit puta
x sit sit valor
sionis annuae proposito, anni
Regula prior et exactior adhibitis usuris usu
mumero intat
95238
15278
105
aequ
agerendo
sese negotio ailieno
in ndministranda pecimia
credita gerendo A
obtrilisse, quam
quanquom si id fint,
plus etium usun majores
iniquum sit G
eiam usuras exigi non
uno casu folu
id quadam id facere sobali astrictus, pecuniam
non de lucro captando, sed damno vitando taboret
satisque felicer. se putet, si ex malis elactetur, quat
pater familias  contrirbato recum suarum
statu occasiones lucrandi quaerere non satis liberas
mantis animumque hhabet ut lucri occastones quarat.
quae causa et unde iniquum est hoc ex eo  ab eo
1 l (
D. B+
VHI
aequ vti
P aequ.
tari
1i
pro aestimando valore praesenti annua
cum definito annorum praestationum
definito annorum numero durantium, req
merus anno
et
prae
numerus quo usura cconbinetur in sorte
redimi posset
e leaheso
um
iqu
dea
hoc est potentia differentiam inter unitatem
in dignitasa exal
morum, seu quadta sin
numerma 3 pro uno anno, quadratum seu 2e
vatum anno
exporentem
Haec digniti
comnam annuum
prodibit eiust dator praesens juris,
aeratur be
potentiam numeri 2 (posito V asse 20)
esse vigesimam sortis
vCI
annis; quadrato quartulum pro
et ita porrete quae podignitas si altior sit invenitur per
 secundum numert
2e pro duobus, cubum seu 20 in 20 in 2 protul
logarithmos, est nam logaritimus ipsius numen
ilicatus per pumetum du
le dignitatis dat ejus logarithmum
multiplicetur per
per 21. et prodtuctum per num quantitatem
jum inventa subtrahatur ab unitate; residumm
annuam
piendi amnam pensionem propositam
=_ X_ + XX + x+ N +,
X - XX -X  X - x
1+ x + AX +