# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/46425/text
# Catalogue record: 46425 — Des Bosses an Leibniz
# Incipit: Tandem aliquando Hannoveram te salvum rediise gaudeo et gratulor.
# Date: 1707-06-25
# Sender: DesBosses — Addressee: Leibniz
# Akademie-Ausgabe: AA II,4 N. 198
# Other printings: -Gerhardt, PhilSchr 2 S.329-332. -Janet (2.Aufl.) 2 S.475-476 (teilw.). -Mathieu, Saggi, 1963, S.481 (teilw.); -Nicolás: Obras de Leibniz, Bd. 14, 2007, S. 209-212; -Look/ Rutherford: Leibniz - Des Bosses Correspondence, 2007, S. 84-91 (mit engl. Übers.); -Zehetner: Briefwechsel mit Des Bosses, 2007, S. 64-69.
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=46425&katnr=30648
# AA II,4: its series at Leibniz-Forschungsstelle Münster (online after accepting its terms): https://www.uni-muenster.de/Leibniz/seite5.html
# Work: https://leibnizlegible.com/work/DE-611-HS-958680
# Title: LBr. 95 · DesBosses
# Folios: Bl. 40–41 (from the shelfmark LBr 95 Bl. 40-41): 4 pages, canvases 79–82, page ids DE-611-HS-958680:0079 to DE-611-HS-958680:0082
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-958680&page=79
# Lines: 100 recognised on 3 of 4 pages, mean confidence 0.95
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 40r — DE-611-HS-958680:0079
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 41v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958680/jpgs/default/00000079.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
dustrissime vir, statione Colendissime
sandem aliquando Hannoveram te salvum incolumemque redysse gaudeo et gratibi
Merae tuae Berrlini pridem date tanto mihi fuere cariores, quanto minus a te
tam procul commorante, multisque negotiis districto aliquid expectandum putabam
Sed cum hoc ipsum, rum spea quam faciebas propingui reditus tui, suaserunt
ut responsum in reditam illum tuum differrem.
Hittoriam congregationum de auralis videbis cum Tubebit et vacatut, nam ingena
volumen est. Quod odiosis abstinendum utumque caves amicum pacis et boni
communis consilium exosculor. optimum sane erat si modo utrimque, nam si
justa desensio exigat, odiosam licet veutatem cum inaulsatae tutela modes anine
manifestari non opinor improbabis.
Infallibilitatem Ecclesia in rebui facti quod attinet. Certum est Ealesiam in
quaestionibus de facto pasticulari ad doctiinam sidei non pertinente errace posse, sed
controversia est de quaestonibus facti spectantis ad sidei doctrinam, cum scilicet
autor quisqiam ab Ecclesia idcireo damnatur, quod doctiinam non Panam in scriptis
suis tradideut. Duplex autem est hujusmodi quastio: prior utrum autor ille reverâ seu
tentiam hareticam quae ei tribuitur, in mente habuerit, quanquam hoc factum
potius ad personam quam ad doctinam pertinet. Posterror: utrum docbrinam illam on
scriptis suis expresserit; et hoc factam est propice doctinale. Bellarminum alcosque
Theologos nostros dum Concilia ipsa Generalia circa facti quaestiones falli posse asserunt.
Sententiae, infallibilitatem quoad posteriores facti quaestiones astruentium repugnare
minime arbitior. nam infallibilitatis hujus pationi. Ecclesiam in yt quae pendent ab
fominum privatis testimonys, errare posse non negant, nec diffitentur eam per se ac in-
fallibiliter per se non discernere germanam sententiam in mente cujuspiam autous
delitescentem. Sd hoc solum contenunt: Ecclesue judicium in discernenda germana
sententia quam suis in scriptis expressit autor, nulli prosus errori obnoxium esse
et si quis contrarium douerit, cum censent commodis presentibus, effectbusque doctiinam dare
entee es plis te sutuerien nt

## Folio 40v — DE-611-HS-958680:0080
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 41r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958680/jpgs/default/00000080.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
E quidem quod miquum sit imponere omnitur ut in rebas esumodi de intenore assensu porare
debeant, si ille sue in potestate non sit, nec adsint quae sufficiant ad persuadendum, fatentur ultro
sed vel inde Ecclesiae tribuendam eam quade agitur infallibilitatem arguunt, cum constet hunc
assensus interions super eurmodi rebis etiam sub Anathematis pana praecipiendi morem Ecclesae
semper fuisse usitatum, quod durum umo Tyrannicum foret nisi Ecclesca infallibilitatis in hoc ne-
qotro suae sibi conscia semper fuisset
Prolatationibus nimis Ecclesie perinde ut Principum autoritatem, etiam intra aequum perclitari
posse verissme dictum. Sed videndum nimiane sit ista de qua nunc sermo est, ac non potius
et ea quam Catholici omnes Ecclesiae bribuunt, infallibilitate circa ipsum dogma sponte
profluat, uti egregie expendit Cameracensii Archiepiscopus in libello quem una cum Cansa
Quenelliana processu Gerberoniano, ac Historia quinque Propositionum Gansemi tibi in reditu
fradendum pudem commisi nostris Hannorerae degentibus, jamque ad manus tuas perremsse
spero. qui quidem libellur eo majus apud cordatos omnes pondus habere debet, quod au
toris intererat, veram non fuisse quam tuetur sententiam. Sed enim praesul egregrus
dum ecclestae commodis et veritati causam suum posthabuit, macilam si quam ante fortasse
contraxerat, omnem abunde delevit, exemplumque dedit quod utinam imitentur demum
ganseniam. Caeterum intelleni nuper de hoc ipso ergumento posteriores alias dilsertationes
duas eodem autore prodysse in quarum alteca speciatim ostendit dellarmini sententiam
non aliam fuisse quam scyrre dixi.
Possibilitatis et necessitatis nomina varie accipiuntur illa quidem, sed quentur an ea
in significatione homini tribuantur a gansenio quae veri nominis libertati qualem Ecclesia
semper doccut, non repugnet. Hanc quaestionem rursus in supra laudato Cameracentu
Archicpiscopi opusculo, nec non in Historia qumqle Ganseny Propositionum praeclare
illustratam reperies utinam gansenius talem saltem possibilitatem, eamque sollem
necessitatem astrunisset qualem Nicolus in opusculo posthumo cui titulus: Systema
gratie universalis, cujus synopsin in Diario Trivultiano videre potiusti. Verum Tanseniam
dum hoc Nicolu opusculam calculo suo probare remunt, satis indicant tanseuum plus
aliqcid volusse quam Dicolium.
De 91 quae circa philosophiam mecum communicasti per Citterat, quaeso ne sellicitus
fris an ego quae te inscio vulgare nolui, vulgarm morto? mihi satis est intellemsse
mentem tuam. Tu vero dabii veniam inconsulta petitoni mea. Seduverant me
Schedasmata mathemelca in diarys passim reperta, quae non minus quam meta rysm
vulgi captum superant plane enpedit ea non nisi systemati, quale meditor, mclasa
prodire. quanquam vercor ne materiam tuam artifiui insutia delerat

## Folio 41r — DE-611-HS-958680:0081
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 40v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-958680/jpgs/default/00000081.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Trivultianis collectoribus, cum opportinum eut sensa tua persecibam, nec dubito quin
pro ea in qua te apur eos esse nori veneratione, aequissimum tuum concilcum libenter accimant
scio satyricum salem qui primis diari Paristensis tomis aspessus multorum palato sapiecat
in posteriorbus desideratum esse a nonnullus sed tanti non est ut cum cautatir et equitatis
dispendio Pectoris maligni stomachum pervellendum putem quanquam fateberis, diffrcile
quandoque esse satyram non scribere ut EG. si quis S. Bernordum protestantem fruisse
probet, en eo quod in Christ mecitu fiduciam omnem suam posuent
De ys quae crca tansenium acta sunt quid duam. Fliacos intra muros peccatur et
extra. Sed nihil hoc ad rei summam, in qua vietiix eausa Deo placuit. Caeterum quod
nec Ecclesia ipsa Romana quae contra dansenium Scripta sunt, omnia probarit indicio sunt
tot librorum cansure ab ipsa profectae.
Philosophie vera quae nuper sub ficto nomine Aloysy Temmiel prodyt, de qua in
renultimis tuis memineras, saetis est cjusdam e nostris ante duos cirater annos Aschas
sembrugi defeticti. Rejectus suerat huc liter tam in censura Provinciae, quam in Romana
Sed tandem enterni aujusdam opera editus est in lucem a Wolsgango Miclelles
Typoprapho, non coloniensi, ut libri frons mentitur, sed Hestipolensi, qui tamen a
Toci Episcopri nunc vetitus est exemplara ultra distrahere. mihri inter caetera non
placet, quod tantopere contendit formas omnes humana excepta meros esse matera
modos, nam quomodo rei mere pussive modus activa vi pollere possit uxta tecum
non video Deo vero soli actionem tribuere quid aliud est quam philosophiam evecteu
Ac quoniam modorum mentio madit aveo sure quid sentias de quantitate molis sive
extensione quam alicubi dics nil alcud esse quam jam praesupposcae intentis renitentsque
id est resistentis substantiae continuationem sire diffusionem. huec ipsa continuatio sive
diffessio est ne modus tantum substantiae au aliquid plus quam modaliter ab ipsa
distinctum id est acudens absolutum. quod modus merus esse non possie probace videbur
argumentum simile alli quod formas materiae modos non esse eoinut, nam suit
modus rei en se non achuce actionem praestare non potest, ita modus rei eu se non
entensae, qualis est substantia, nec ipse per se entensionem prestabit
duaesiri in libro Neustoni locum in quo nititur probare admittendum esse raarum
sed reperire non potui gratum facces si paginam indicaveris simulque verbo
unuio mentem tuam de illo argamento insinvavens.
Accludo litteras Clarissimi domini Behreui unaque syropsin tomi quarti
mensus junis Papebrochiani
Vale illustrissime domine, meque solita tua
benevolentia prosequere dabam Heldesiae 25 junq 1707
esterue amere r
Bartholomeus des Bosser
Ebservantssimas

## Folio 41v — DE-611-HS-958680:0082
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 40r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).