# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/49434/text
# Catalogue record: 49434 — Leibniz an [Bierling]
# Incipit: Multum Tibi debeo, qvod simul humanissimè scribis
# Date: 1709-10-24
# Sender: Leibniz — Addressee: Bierling
# Akademie-Ausgabe: AA II (assigned, not yet published)
# Other printings: -M.L.Babin / G. van den Heuvel (Hrsg.), Gottfried Wilhelm Leibniz. Schriften und Briefe zur Geschichte, Hannover 2004, S.113-125 (teilw.; mit Übers.)
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=49434&katnr=K+5623
# The Leibniz-Archiv's transcriptions of the letters of 1709 (pre-edition): https://www.gwlb.de/leibniz/digitale-ressourcen/repositorium-des-leibniz-archivs/laa-transkriptionen-1709
# Work: https://leibnizlegible.com/work/DE-611-HS-358576
# Title: LBr. 67 · Bierling
# Folios: Bl. 49–51 (from the shelfmark LBr 67 Bl. 49-51): 6 pages, canvases 97–102, page ids DE-611-HS-358576:0097 to DE-611-HS-358576:0102
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-358576&page=97
# Lines: 479 recognised on 6 of 6 pages, mean confidence 0.93
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 49r — DE-611-HS-358576:0097
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 51v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-358576/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 79 lines, status machine
ir Celeberrime Tautor
Honoratissime
Multum libi debeo, quod siul
humanissime scribis et eruditissime scripta
mittis. Et beneficium Amico communi, excellenti viro
debei ex notitia dui data procurata,
olim
olim (de quo quaeru
V. Cl. Petrum Balium apud conttes dedona
in Helvetia aut vicinis locis egisse, ex ipso comite, nuper
nuper Regii principis iexi prussici magno domestico
paufsici moderatore intellexi. Inde sedami professor phitosophiae, mox
labentibus Reformatorum in Gallia rebus, idem
munus Roterodami exercuitu,s donec jariaeo credo
procurante, sed cujus postea opera idem amisit, cum
saspectus non tantum temeratae religionts sed et
antimi non amici in republicam pactus esset.
jibrum ad Exules Gallos semper a se amolitus est et
sapuit: sed magnis suspicioribus gravabatur. Itaque
qui nuperrime refutationem operis dedit cl, Larreius
istoriae Anglicae Gallico termone scriptae non spernendus autor,
or, sinificare in Baelium duoam propendet.
a
Haec de Batio habeo, qui vellem ingenii opas
magis ad stabiliendas veritates profutuvas, quam captandos
plansus hominum liferiorum adhibuisset. Minus  inde
lucri bibliopolae, sed plus issi laudis e solidae, et verae
Nunc quia pateris, vel potius quia rogu rogas,
quietis accessisset
jubes ad dissertationes suas sane putchre, eleganter
 docte, acute sriptas quaedam noto, nec facerem nnisi mereri putarem.
Faleor sententiam pyrchoniorum quae omne
justitiam et virtutem i veritate ad opihionem vulgi
revocat, mihi non tantum falsam sed et periculosam
videri: alibi dabitari facilius patiar. Historiolas
Regendariorum non pt referrem ad pysthonismum
Historicum, tam enim tenendum est falsum esse nescro a nescro quo
quem eremitasq ex radio solis securim suppenbise, suspensam
At in eo pyrrhonismum Historicum ad in ea quaestione admiae, qualis
quam verum esse darium ab Alexandio victum
admitto, an arolus v. quae causa Carolum V. ad
abdicationem summae potestatis impalerit. Quanquam
ut verum catear,  semper cum in ambiguo
ad meliora propendeam; et plus plus amorem
=quamvis humanae naturae,
malignitas deteriora suspapetur
vitae quielae, quam taedium fortunae potasse pulem. facile erat Caefari  punire manitium
A Mauntio deniponte fugari tanti non cras, nec
in id animum
n admodum ad summam rerum facrebat. Subigere Germaniam nbertati non
utem
et. sed (prolus
acedenm relligionis
fubhorrebuant
F marime posset cum
triumphasset, pecunia principes arbegemangere, dignilatem captis principibus hastium
Caco nec speravit, nec tentavit: cum de siralcaldicis
intentus alia comnia orit asser nisse contertas alia ompia, egit
tiustra Metenses  obsedisse, quid tantum erat. 2 An non graviorem itadem Algerii acceperat
in vigore etatis
ictum ajunt magni viri verbo, qui cum auta excederet quam inquicta sit et protesta
in qua gratiosus erati quaerente causam imperatore cvita principum per seregna
dici
tium, testis sejo
inter, vita negotia mortemque spatium interponendum patarit uespinis. ofin dives eoa la poterti
prensus Aegeb.
idem valetu dine inclinante facere constituit. Po Ae
et G Gallorum
se poenitulis eenq uidehidcio certo habeo, strada unt mboe
parcatunculis parum moveor strada palavil vistortiam suam non satis
iai istotiami itiam o pliss
hoc moveret. Fidem caroli nescio an jure
=mihi amico,
et estimato,
ptat
et
Gallisnixum, longe
is
remoti

## Folio 49v — DE-611-HS-358576:0098
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 51r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-358576/jpgs/default/00000098.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 108 lines, status machine
indubrium
rit. Multa sunt quae accusationem
Lavenburgi, sutiam faciunt. Et facsus est prasceius
primum Wallenstenio mortem Gusavi nantiasse, nam
serius partes mutavit.  illud
Valde  protanda distinctio est inter Historias
lunquam falsa sciens dicet
Historicus o vera omnia semper dicere non pt debet
d quod quid legibus prohibitum est primina improperare etiamsi scias, nisi jabici probes
publicas et arcunas
etiam si scias. N  cum nec fidem tasti hat sine probatione
haberi tas sit. Ce ex ist et hominumque existimationem unius
vel impubi vel creduli affirmatione laedi. Vassore non pauci
punentes et boni fidentius pronuntiare judicant, et plerumque
in pejorem partem. sed praemium in caput ejus constitutum
non puto Erat apud portlandium comitem liberis ejus erudiendis.
sed dimissus est quod mordalius scripsisse convere vifferetur, quam
ornes in domestice probaret posset. Nunc liberius
scrie liberi minus uncte habebitur a Wartono somite
quad quem agerevirum intelligo. Unlis exis opera est parillascum
pradenti lectori, malignotum alet inaledicentiam
scio quaedam depromsisse ex Manuscirptis sodicissus
ueoligae et in qui olim et linihi visi, nunc ad illo
abstructus est aditus. Sed vellem reperta ab inventis
Commentarii Mellevilliani jam
dudum Typis vulgati extabant cum suam Historiam
distiaxisset+
deformationis Anglicae Burnetus, scriberet, sed
cmglico extabant Anglico se
sermone. Equipse legi inde Gallice vertit Amplissimas
sehmidius nuper sum llectoris  non itam olimsermi mei
tudiorum magister, postea Parentis in succiam ablegatus.
sibenter didicero unde habeas Annii viterbiensem
potuis Namnium appellandum. Trajanm non sine
Electoris
vitiis frusse facile admisero, at vinolentum, praecipitem
racundum imprudentem non aeque. In chustio persecutorem
um e praecipatantia, ira,
omarorum lelas severas Romanorum leges. Inde princeps a plimo
victum, at non ideo imprudentem, vinolentum pacundum
Cluistianotum et inte
ia Christianos non sacerrimus fuit.
inde puniri oblatos, voluit, non puniendos quaeri princeps a prinio consultus.
vit
seis in collegia Conventus non permrissos,
ur christianit medum
Agnoscebat rigorem legis, convellere non volebat,
in Libellis qualis Historia Hedu ei jescrite aut petferi;
non sent certat cum sat stultitia imalignitas
Tamorum petteri jesuitae, aut Hedraei
Mulgo la Chaise
nec tantum nullam fidemi, autores, sed et graoum polnam merentur
ram. Risi non perpunctorde Hedraei vitam legens,
quem a autor rerum ignarus jam dudum ferro
quo tempore
et quod amplius valeriae vyris implicitum fiaxit. quem ego (qui parisiis tunc egi simo et novi virum)
confessario Regis jocium et nteriannaum
partios ex sollegio lagdunensi vocatum in autam  ob doctinae et piudentiae famami,  ilare gisumendant
Annato aut veromis sol
tam valeria ut monapterium velum sumsisset. Inter Annatum
et Hedioum Ferronius interpositus fuit. Franciscus.
merito reprehensus est, quod ilaliae cavadendae autor,
i
vel suasor Turcis fuisset:
quale
rom omnia auxilia ad sui desensionem
verenst mmane et lucas
n
sictui
isi non equaliter, tamen utrumque punendum habetur.
aeque honeste adhibentur
itaque dehistio Ludovicus XIY. nunquam agnovil solicititos a se luras,
Campanellam
ajaut non tam scriptis quam molitioribus suspectum fuisse
et credo vere negavit F
Hispanis factum, ideo etiam ex eo per tormenta quaesitum.
Ferandum pallicivinum vindicavit amicus cognatus,
neque uspiunquam
Vienna et si provoepta
probationes dedit
qui proditorem obtruneavit. Tauani filium ajunt inimicit odio referunt odio
Richelii periisse, qui patrem suum ab Historiao non honorifice
meminerat
Certissimum est mutila mancagis interdum et fallacia
arverva esse, et maxima tamen Historiae firmantenta praebere
appellatum
gener hgmanis multo judicio opus est.
verum est nece magiset clarigatoria scripta nec hdicta vel dectarationes
in his ut in aliis rebus
verum tamen est mults ex ipsis disei, et valde facile
sed et verum est, aeque falli pistoricum qui neglig tatia negligit
quam qui nimium suspicit. Autorem putionis criminalis certo teste et
puncipum sufficere
falli Historicumq
magnoteste didici Electore Moguntino: ex ine alii. Rem multos
ante annos ad placcium perscripsi, qui operitonserunt suo.
40gregium quidem
vilum
am multa ex
ingenio, nec feliciter
adjecit, ut historiam
dinaret
=neque ille t de
salute imo caepe nec
de defensione certabat
Nec sed Mediolanum ver
nibus vot
petebat. sed nec

## Folio 50r — DE-611-HS-358576:0099
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-358576/jpgs/default/00000099.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
scrietere, cum his quae passim in Gateia prodenut a Gullis procuduntur;
scripses e videbitur videbit scripsere, notabit olim
elegu pulihris sententias, clegantibusque exemplis interstinctum
srmenem; nunc ita scribi  ut quaevis prope foemina possit posset, literamuet ingenii non expers
ingenio non destiluta posset. et hominem promtum, in quemvis
quaerbus abund et Ga
diem unum escudi libellum spondere posse; quales
nobis quolidie Batavi mittunt, ut homines pecunia emungant.
sed ignoscendum est fami scribentibus, modo non licentia
nugarum judicia lectorum corrumperent.
am ut tecum adphilosorhiam veniam,
agnoscogos abundare ,dhrolasticas, sed tamen et
in eo coeno aurum esse cum Grotio expertus scio.
intemperantia quaerendi, sed ett fingendi
sigmentisu inutiles entitates.
Anullum doctiuae
genus
coiybnise
Et diu est quod tibil plane contemnere didici.
vellem dadentur in extaret, qui  nucleum
obis patamine rejecto dare t politici fate qui innegotiis versant
nullo modo; jurispindentiae doctores non omnia. qui mispudentiam docere volent, non omnino
c impure ignorabunt. Theologi 
 scripta politica Aristotelis laudari salis non possunt pro
de Machiavello Sioppius et Coningius multabene
monuere. Grotium nalm male tractasse negotia
ete
tracta, nescio unde assoris hauserit: nisi forte ex suberio memoriis,
Madralte
homines  in Grotiamlivibi, et male pudendis erroribus
prudentis quam acta ejus ignoraverit. V.rtu stantum abest,
ut obsit rerum actui, ut sciam prudentissimos viros usu
comperisse, nihil esse utilius. Verissime dixisti veram pietatem,
= modo ne in faunticu abeat:
non tollere usum rationis sed perficere: non ideus tamen
omnem mysticam Thectogiam tolli velim habet illa sese
ad communem, fere ut poesis ad  oyatoriam;
movet magis  Historia literaria mihi semper
in deliciis sunt: sed video hodie ninio ejus studio peccari,
et multos ampln magis scire ville scriptores quam scripta.
Nobbium fateor
ita cursus reditur a nuce ad putamen.
pauci intelligunt, nec ille tam est pro absoluta potestate
quam e putatur. Credinit enim eum quiopprimitur
in sed alios ei assistere non debere
Caeterum jus etae non tantum, ut ille putavit, a necessitate
resipere posse princip
sumendum est, sed etiam ab uticitate, nec tandum curandum est,
ut homines tuti sint, sed etiam ut sunt felices. Calerum ut tuti decantur tati non sunt
Tuti autem non sunt
non sufficit ut tuhannus non multot non majorem sissta
i sufficit neminem omnes autplerosque plerique
sub omnes in perpetuo meta esse incertas salutis. 
jun
partem subditorum unteram
non facilistare eper potestas possit etsi plerique non
Tentiaut matun
in quo eum fugit ratio, eadem enim in se
exempla metuent. Tota haec doctrima optime
a Grotio explicata est, interim gerissimum est,
seditiones plerumque Tyraninde pejores esse
multa
Hetsi percruditam
Thaborem fuisse purum putum legistam
Ad coccejanam juris publici historiam
moneri possent.
cibilistam non dixerim, et quod de lege Aqui
tegis aquiliae actionem dicteriis non facle credo,
inscuntes
quale illud quod in milites nonia noxie tiferiant uterque
Lege aquilia agendum putarit. Fortasse quastro
scripta altud ostendunt
inter caetere etiam animum uli inter alia remedia,
etiamad summ imperii tribunali quer querendum
damnique dati damni dati restitutionem petendam suasit
functu, sattem in hoc ut potor aliquis cacntiatur sacesitur et in quem alias ointicare non
raro fieri constat folente erus fontentiae si non essi non magu in u nimegonum sabet
de damno dato agendum suasit; quod non ruum est.
nisi quod interdum porten padet nisi quod pudoret liquando
ineutitur his qui nollunt jura omnia proculcasse videri: et
Habes quae inter legendum deproperavi, invitatus
qde neque
sucunditate utriusque argumenti; magis ut oqu
quam ut quadam fruerer qvelut,  colloquii voluptate, quam d quod
magnopere te putem indigere observationibus meis. interea vale et me ama
dabam
F et probitas
modo ue in famtica adiat.
aeterum insufficientia Hobbii principia
ant, nec solum a mutuo metu, sed etiam
a communi bono petenda ratio societatum
A simile aliquid in Manzium
quidam jactarunt
ex reipublicae nostrae vitio;
quod

## Folio 50v — DE-611-HS-358576:0100
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-358576/jpgs/default/00000100.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
LBr. 67, [100] - 500

## Folio 51r — DE-611-HS-358576:0101
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 49v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-358576/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine
Quod inipta diplomata circumferuntur, qualta
Constantiaianae donatio dagobertina quaedam na-
constantuianam denationem quis hoc nominedigner)
non ideo laborat diplomalum fides. Quimonius apud intelligentes
 Germonius parum se appmrobat intelligentibus:
Mabilloriumlonus t nihil et ille ad Mabillonium
apsum quis aequus intretur. plerumque transparet frans in fictis diplomatibu, nec facile
judiciosissimum et candidissimum virum, quem tamen alicubi
ravio ludi peritos fallent. idem de punt
scriptionibus Dipeara Facilior in nummis funt
non facile nisi peritissimus fueum faciet perito.
dapides autiquos obscuros interdum et parumlegibiles, nil mirum.
aequis miretur. an ideo vacillabunt, qu legi et intelligi
faciles, et quos fuspicio nulla libat.
Necum sentio Dafforem nimium in dominos
e dia dominatui adversum esse. n eo tamen pent
et sabuti publicae adversum esse. Exemplo sint Florentini, qui in libera Republica, nunquamtaedibus
 lecum sentio non omnem dominatum prauum
quorum libera tespublica perceluis dit interinis bellis, caedibus
pro difionibus caedibus cadibus proditionibus intestinis bellis caruere,
principibus quietem invenere: ipsi tiranni plerumque paucis paucis nocent, nisi
ub
temper agisabatur, sub Medicaeis quic nec nisu
magis nocent tant nocent, isi icum  per ambitionem
vetlis in olo ut sese bellis involvunt. Itaque
Interim nec extremam natientiam subditorum
necessariam defenderim. Homines ut salvi sint in sociltates
nublicas cdiere, neque ultra obligantur, nisi quo ex chitiana
corpor
Eprorem Thuani in mirabili illo apide descubendo
(qui (cuiusaenigmate fernelius igrem des significaverat,
oaosTales errorculi
disciplina
in fallor alicubi et Conringrius asevar
nihil autoritati esus detrahiunt. Pratia descubi possent praelirtolerabiliter
parari possent a viro peris cui qui plu
e narrari possunt, si plures
consulantur, qui diversis  partibus inteffuere, praesertim
Relationes prae Mrobia, re
si utriusque paltis naviata conferantur idem de negotiorum
prtibus dixero, ubi togati pugnant. Causa plerum
sed non sed interi qui Recte faci Historicus unius partis sua
oeculta alioum suorum vere p tradere, adversariorum occulta
tantum conjectura assequi potest. et sapit si certa infertis distinguit in narrando.
Carolum V. obisse protestantem nemo prudens dixeat facile dixerit
si eo animo fuisset, non se erat in Hispaniam ubditurus;
at pro pundenti set cognili sed usu rerum moderatius
subornatam vix credo
opino
ALothariaga quam Aurelianemseu vocant Enthasinsticaturt credofuit:
quam oum sen sentire dectum arbitior. puellam
tales perusi ubi se ipsos decepere, facile alios movent,
et no ut et ut et non raro secessibus confirmantur,
donec fortuna destituat nimium uosfidentes non deo
Nunc ad alteram Tuamdissertationem videm venio
(ut putant) sed sibi
quodam ut vides impetu scribendi. ilta deEruditione
politiet agit; cavallierement gudere cavallierement
pigam
quod notatu
hodie plerumque superficiariam
sed libi permissum usi bonosensu, qui proprius verborum.
Recte sudia solida politicis commendas; et saepe vid
quantum pecient doctrinae expertes in gravissimis rebus. Quod multi nt aliud quam paedagogi seu
quod sepe einditi parum probantur, causa inter alia, est, quod
vividiora ingenia ob malum aneros erudiendi morem
aut obtunduntur. Paedantes alim nt puerorum insemantame magistri, qui cum saepesint
veviciora ingenia aut  vividiora ingenia aut abhorrent a stodiis
horum morositas et qui plagosi orbilii, quos sceptium scholasticum
morosos et superbos facit, a vox in convicium transiit.
ppadantis Htodie non eruoiti tantum inepti, sed et A omnes scidi congussibus
ingrati in congussibus
pertnaes lirigiosi perdo paeduntes in quocunque genere eo
Homerum non facile contemni posse arbitior;
 summis viris a tantus aevo aestimatum. Fontenellus ingenissus vir est,
predantes habentur.
sed non saris sed cujus in his judicio non salis fidam. sine quae at
et notavi de Edlogis veterum aliquando, ipsoque virgilio non ita podic asse judicare,
ut gustasse appareret. Est in mortuctum dialogis aliquid
ox virtutibus, et aliquid ex vitiis suciani; et id quaesisse scriptor
vibetur, ut contemtim haberet quicquid in pretio habet est. Hocsei Hoc
Hac scilicet maxime ratione hodie applansus sciotorum ea homilem
more equestri,

## Folio 51v — DE-611-HS-358576:0102
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 49r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-358576/jpgs/default/00000102.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 113 lines, status machine
Hodie ipse uiter sapit, certe scribit
captatur, qui suam sete suam mediaritatem
in Gallia passum apud
contentu aliorum solantur
dori ndmotus
elegant in Gallih non rarum est ut apud sequiorem
sexum de philosophia agatur, sed quodam opus est sale, et quadam
Fateor memoriam cum medioci judicio
polyhistorem facere posse, at non faciet rirum, qui abdita erut Historiae eruat aut aenigua veterum monur ex
raritat rotunditate sermonis
aut aenigmata in numorum inscriptionumque e recte interpretetur recte dissolvat.
Nolim credas Cartesium Hobbiumque parum legisse. Id de se dici
patiebantur: sed ego scio fuisse in veteribus rims ex elcitatissimos,
nec recentiorum ignaros; id multis indiciis transparet vel exscriptis.
Cartesuis etiam in scholistica philosophia versatus prati,
robbius Thucu didem ex graeco convertit.  Fateor odie
minus opus esse (ritica in graecis et latinis, et jam in Arabicam literaturam
linguam  mox in Sineusem vertendam eruditorum curam, ne
sbesse; et doleo pene de virs haberi et aesti
itaque aliquos in hoc genere excellentes sape resse, et promenito viros et haberi et aestimari velim
quid inexcussum humani generta
atinis magne specilegi materiam)
astimori velim. doleoque perisse propemodum Germaniae hoc decus dratione displicuit
est enim
= ex tatularis suppeditata
e dudum est Angelam politianum nescro an recte Rembo
comparemus in dicendi genere: sane liceroni superstitio se addictus
Bde pusen pus sammelis putondorffic  Historiae
nat quam scribendi genere laudabuntur. Idque et fuiter
qui malebat fratiem curatius se scribere. Est tamen svecica et limam ad hibere. Est tamen svecica
Esaias ontelligebat, vir pudicio doctiina et usu aeque insignis, qui volebat
 plane rhapsoda, commonitoriis principis
non fuit
magis ar
et Relatio (instrnctiones (ita veteres vocabant quod nos instructiones,
A in la tino contractis q
Historia tolerabulior srandeburgica
exiguo interdum judicio dum quae scripserant Ministri ex humoribus ut fit
et relationibus degatolum, fere ut tatino tantum conti
quibus dies saepe fidem demit) pro certis in Historium transtulit.
Meminique WWilliamsonium quem pene ut proditorem traduxerat
merito e apud puincipem queri, sed tero et de defuncto.
etheli fpanhemio viro summ examinandum
credebatur. ille multa monere: at putendortius (ut er al impatens) queri
graviter quem
irasci. Spanhemius, qui lifigia nollet, rem a se devolvit
um opus abselvisset exe
apsatus in status consilio, se novum in illa auta non satis priora
nosse: caeterum. Historiam sibi aliter scribendam vidert.
sifalloit l’ecure tocit autrement. Qa  alius cura
censula mandata est, illi in inferiore devolvere: itaque
ita produt sed posthmmum opas. Autor autor inemendatum et fere sed fere
osthumum opus: autorem mors opportuna irae subtraxit, quam
pn
ote
subtrxit Htatistoria inter publicam avecdotamque media
a
Dici enim non po
quam multa reprehensa sint,
e sed etiam quod non recte
dicta essent uti utite opus administr esse prius non cur
+et creditur Esaiam
censorem interveniss
Cid parum alii curarent)
et Opus tamen inte utilissima est, nam historia quoquo modo scripta prodest
non tantum quod non di
prodit
=prose quisque
scupta est, si ex tabularius sumta sit. Marabere
cadere tot era
hunc virum
vellent Nollent principes, vellent privati
multa id gepus extare.
prioli dictionem meriso ineptam vocas 
Grotuis Ber summus, et qui se
facilein omnia verteret,
nisi quod  aliquando
ipso obscurior Tacito evasit Aiant partem operis novissimam
Merito laudas aliquot Gallos scriptores postritemporis.
plae praeclare Tacitum expressit,
merito Balium raudandis acienses videlis mortem jaquetotii
nondum intellexisse Evremonsius multa praeclara habet et
quae in tot annorum otio non infrequenti lectione doctrinam et hominum usu et scriptorum
adhuc latere.
radicium auxit Lockii liber de intellecta humano etsi multa bonae
frugis habeat, mihi tamen in summa parum satiysfecit. Non satis con
de on satis intellexit in ipsa ieae nora latere principia
necessariarum veritatum; t non satis has ab aliis
distiaxit: et magis ad vulgi opiniones firmandas quam solida
jadicia ferenda valet. Longe alia Aristate pro fundiora
Plato, Aristoteles, Cartesius, Hobbius, alicubi et Malebranchius dedere.
Butrursuis mihi contemtu viadicandus pidebatur rebusque a
Germanis non verbis refellendus. Compilatores non minus italia, Gallia  Hispania
haberemus plures, interdum t meliores:
punc plerius otio se dedere, cavertus ita cavent ne aut extemporanea
quam Gernania habet, utinamque
illo einditae lectionis vestigio iisi diis placet, cavent ne
icompllatores videantur conferatu nihiquae olim Balsacuis, quae vagerius
effuutunt.
seupsere, cam
consignandis Alademnae scientarum
=priparicm apud
Anglos vorum
 non doctrina magis
quam rerum usu
eminenti
entis nostrae
ateristimavit,
 sed in re maxima
sub extremum non
pro sapiente judi-
cavit
= quae Montanus,