# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/50511/text
# Catalogue record: 50511 — Goldbach an Leibniz
# Incipit: Ex postremis, licet sub finem praecedentis anni,
# Date: 1713-01-05
# Sender: Goldbach — Addressee: Leibniz
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=50511&katnr=54403
# The Leibniz-Archiv's transcriptions of the letters of 1713 (pre-edition): https://www.gwlb.de/leibniz/digitale-ressourcen/repositorium-des-leibniz-archivs/laa-transkriptionen-1713
# Work: https://leibnizlegible.com/work/DE-611-HS-868213
# Title: LBr. 1015 · Woodward
# Folios: Bl. 7–8 (from the shelfmark LBr 1015 Bl. 7-8): 4 pages, canvases 13–16, page ids DE-611-HS-868213:0013 to DE-611-HS-868213:0016
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-868213&page=13
# Lines: 139 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.94
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 7r — DE-611-HS-868213:0013
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 8v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-868213/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 80, 2026-09-07T04:42:33Z — 20 lines, status machine
semorespper du Hansdri
voodum
3y
Ex postremis, licet sub finem praccedentis anni, nihil
obstante pl. Rev. D. deanschu promtitudine, mini de
mum redditae sint, gaudium certe maximum cepr
quarum singulas partes ut summa animi cupiditate
attentione legi ita gratias quantas mea tenuitas
potest maximas rependo. Epistolam illam Jlugenii
data occasione studiose perlustrabo. Motus planetar
leges ex duplici motu assumto ad causas physicas
SC dure revocabiles (1. Gregorius cum suo qualicunque
judicio recensuit in Astronomia, quam exoniae vidi
Nova literaria etsi quaedam inter coritannos mitu
obvenerunt, metuo tamenne expectationem fallant
quare veniam deprecatus non nisi paucissima proferam
D. Edmund. Halleu Menclar editionem Oxontac pa
ratam ante hrujus anni exordium absolutum iripra
mittebat; ibidem D. Hudsonum Bodlejanac pracfectum
in Historiis FI. Dosephi illustrandis occupatum in-

## Folio 7v — DE-611-HS-868213:0014
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 8r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-868213/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 80, 2026-09-07T04:42:33Z — 31 lines, status machine
veni. De collectione quadam epistolarum sollinsi, quibus
Necotonus calculi Differentialis inventionem sibi arrogat
tum adhuc sub practo madenti nihil hic dicendum puto, cum
scriptum illud jam in Germaniam pervenisse vero simile sit
6
sin minus, occasionem et locum Duo Brandshagen Londim
commoranti, quo haberi posset si requireretur, monstravi.
s
Londini scariss. Dnus Moiore inter alia humanitatis suac ar
gumenta mihi una cum Duo Bernoulli s. qui 31. Decembr
Braxellis Pansios abiit:) copiam fecit videndi horologu cujus
dam singularis, novoque artificio ita inotructi ut singulae ttione
ejus horae cum horis solaribus ad amussim conspirent adhi-
bitâ lamina uum elliptica quac toto anno semel conversa
pendulum ipsius horologu in dies nunc attollit nunc remittit
horarum que diversitatem qualem tabulae aequationio dierum
Flamsteedianae exigunt, producit. Antifici nomen est William son-
Finiam, ubi verbulum adhuc circa P. 303. Theodicaeae subjunxero
cujus veritatem quamvis admittere omnes teneantur, diceret
aliquis necessitati absolutae patrocinari potius quam obsistere,
s
quod ita significari arbitror:
Sint A et B subjecta acqualiter ad electionem moventia,
vel mundi (:si possibile esset) acqualiter Deum ad creationem de-
terminantes, duo electionem v. gr. pro A esse impossibilem ex
hac sola ratione quod excessus determinationis A super B est
=0 per ea quac l. c. traduntur. deinde si ponatur A +X = b.
seu determinatio B major quam A erit excessus A supra B ut ita
loquar = X seu minor nihilo. Determinatio autem pro A. erat
impossibilis cum excessuo ille esset aequalio nihilo, cur fiet possi-
bilis, cum minor est nihilo. tunc enimvero evidentior est impossibilitas

## Folio 8r — DE-611-HS-868213:0015
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 7v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-868213/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 80, 2026-09-07T04:42:33Z — 28 lines, status machine
dit B. mundus optimus, A. quilibet inferior, X differentia.
C
sequetur, determinationem pro A esse impossibilem et Deum
ad ereandum mundum nostro inferiorem determinari non posse
sine causam, cur Deus nec unum ex pluribus mundis acqua
libus, nec aliquem optimo inferiorem producere possit, non a-
liam esse, quam excessum determinationis minorem omni quan
Titate assignabili, qui inter aequales reciprocus est, inter inne-
quates mundum bonitate inferiorem concernit: seu partem
minus validam in omni deliberatione generaliter: ejusque
possibilitatem pestruit. Ex usdem principiis, si mundus hic
finitus est nulla ratio dari poterit cur Deus eum respectu
spatu absoluti quod infinitum aqe uniformiter acquale est
hoc loco posuerit, cum infinitio aliis locio potuisset; porro
si rerum duratio nihil aliud est quam ereatio continua
non magis possibile erit, respectu temporis absoluti, Deum
creare in infinitum: quod tamen omnes concedunt:) quam
6
Deum creasse ab infinito. Hacc et alia quae in utilissima
ac perjucunda pretiosissimi illius scripti lectione occurre-
runt si quidem leviora sint quam ut objici mereantur, nihil
mihi practer rem eveniet, cui volupe est non objiciendi sed
discendi animo talia meditan. Vale
Set rodieo Accilnocub sude
et 1rad
Bruxellis 5. Panuar.
toumilis cultor
Christianuo Golabachius.

## Folio 8v — DE-611-HS-868213:0016
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 7r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-868213/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 80, 2026-09-07T04:42:33Z — 60 lines, status machine
Ex responsione
Has. responserias ad du. d. Tanschium mitto, quia per eum ad TE perventuras puto.
gratias ago pro novis literariis Anyliae. Collinsiana mliteras vndere collectionem
libenter videbo, nec puto quicquam inde contra me extortum iri.
Non mula est illa quam memoras penduli ad solem accommodatio. Viennae
madrina est, quam Rifrius presbyster quidam ex Algovia composunt talem, ut sine
Anlumque Chuisti
Astronomica
calculo Essemendes inde exscribere pisset quod et fecit usque ad aun 2000.
stante hoc teriora bona
Si semel sapponas deum eligere optimum, consequens est inferiora esse
 aati sed quae extuli hus pothesi
necessaria sunt, non absolu sunt absoluta necessaria. quo nomine ea demum
intelliguntur, quorum oppositum implicat contradistionem, seu quae non per
electionem viionis, sive rationem melioris, sed naturae suae necessitatem
ten
determmantur sed necessitatem e objecti determinantur. In hoc
ergo mera de nome lis faerit, nomine lis fuerit. Nos Electionem
brutae necessitati opponimus
ab soluta
brutae nec determigrationo opponimius,
est
quam illi admittere eoguntur, qui non ex  libera libertate, ide
Electione spontanea x cansae cognitione pendente, sed concursu atomo-
rum vel simili aliquo primcestio electione carente res deducunt
DEUM autem eligere optimum debere moralis est et 
felix optandam necessitat quod dudum Bailio respondi. Aliam
libertatim (poscere est nolle ut deus n agat secundum summa
vel contingentiam
sapientam et bonitatem, N’est tollere ejus perfectionem
itaque quam hinc deducis ne deducere licet necessitatem, non evitare
aut fugere, sed agnoscere ef exaltare debemus,
dectiondmt hujusmodi tudum salisfactum est in ubro meo une
ample ostendi illam solum necessitatem vitandam esse quae x consistit in necessitate
objecti cumcilicet ipsumper se oppositum objecti in obje conceptu suo inbolvit contradictione
Talla necessitarem ntoducunt vetere qurtam atem robbes et sainosa, qui omnia simpliliter orta
volunt ex materia X motu, vel concumu par ficularum. Si mundus alius a nostro in conceptu suo
implicquit contradictione hu mundu, esset absolute nere sai ut. Sed quia influiti mund
cun possunt et distincte concipi, ad instar tabel ae Miletis vel ultopie, et sola eactio ontimi, ob ecto
necessanus
ettrinseca, facit uut noster pottus existat quam illi; hinc noster est non nisi moralites
lobsolute antentoqvendo contingen de copen concipere secus loqui velle est nodum in ccipo
quarere, et affectare paradoxa (ut facit Barlins) reapse vero tantum de vocabulom
usu lifinare, neglecto scopo qui nobis praetinus essse debet, ut salicit exdimina saxientia
et poteltia, non olio ex natura naturata, seu intrinsecis rerum naturis existentia
etrum petatur
sed hypo-
Metice
necessiente
atribuuntur,
eodem modo
quo quo e
ncessario
evenire
oportet
quaedens
praevidet
Absolu
porro Alsolute
Necessaria