# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/50810/text
# Catalogue record: 50810 — [Über eine Schrift des Dominikaners Du Jardin gegen die Helmstedter Theologen]
# Incipit: (1) Etsi opusculum Dominicani Lovaniensis
# Date: 1710-05
# Akademie-Ausgabe: AA IV (assigned, not yet published)
# Other printings: Grua: Textes, 1948, S.217-223.
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=50810&katnr=45050
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068378
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 20
# Folios: Bl. 141–142 (from the shelfmark LH 1, 20 Bl. 141-142): 4 pages, canvases 281–284, page ids 00068378:0281 to 00068378:0284
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068378&page=281
# Lines: 382 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.95
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 141r — 00068378:0281
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 142v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068378/jpgs/default/00000281.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 100 lines, status machine
Maji 1710
(1) Etsi opusculum Dominicani
Lovaniensis, nihil singulare afferre
videatur; interest tamen Helmesta diensium, imo Ecclesiae Evanjelicae
Helinestadienses
diencu ut quae contra ipsos sparguntur
ab decta aliquo Theolego, qui genuinus sit
aliquando futius
Cglixtinae scholae alumnus refutentur. Etsi facultas
Theologica Responsum quod ipsi tribuitur minime agniscat, dudumque
(2) Auter opusculi RF Chomas du Pardin allegans illud 2 corinth. 6. nullam
ordinis praedicatorum, professor Theologia n esse mum
hoc quem
Lovaniensis In Libello quim contra Heline
stadiensqus liqua Belgarum vernacula dit
videtur magis quro vg quam pro
eruditis ocripsisse, neque enim ea diligentia
emisit et
saut accuratione rem tractasse a, quam
credo in scripto aliquo Latino adhibiturus f
fuisset ita ut concionari magis quam argumentari videtur
Nam hoc ton
ag. 3.
(6) initio ait veram Christi Ecclesiam
cum Ecclesiis deviis, nil pesse habere
commune. Sed quis nescit etiam in deviis
Ecclesiis partem veritatis conservari posse
sunt
Nestoriani et Eutychiani agnoscebant Trinitatem
et Divinitatem cristi; eandem cum decretis
omini nost
veteris Ecclesiae contra Neytoria Arianos,
EuF Nestorionos et Eutychianos retinent
Pontificii, etsi errores quosdam priiti et abusus periculos
primitivae Eclesiae ignotos aut improbatos ad miscuerint
(7 Romanam doctrinam esse veram, e Romanam
autor
Ecclesiam (solam esse veram Ecclesiam probat e pag. 3. Seq.
cum adhaerentibus
 ex ejus unitate sub visibili capite tanquam
Vicario Christi. Sed primitiva Ecclesia ignoravit
visibilis capitis necessitatem. Medio aevo Pontifices
Romani non appellabatur vicarii Christi, sed Vicarii Petri
18 2. Probat idem ex ejus puritate ab erroribus, et
et abusibus, in ex Ecclesiae Romana puritate
in doctrina et moribus; et sanctitate personarum
rax
multarum
sed puritas illa valde
pluremarum in ea versanti nco
controversa est. ut (quos Romani fro sanctos recepere,
habent, inter damnatos esse videri, viri prudentes ex ipsorum communione
inter ipsos agnoverunt. Interim fatendum est
etiam in Erronets ia ecalesia posse sanctos homines reperiri
Ecclesiis, qualis Romana
quen vrs reprrqui Etsi enim periculosa sit in nomlis pars
i. Romanae doctrinae et praxeos, nihil tamen prohibet
multos per divinam gratiam a periculo praesevari
(9 3. Allegat Romanae Ecclesiae amplitudinem. Sed vix illi cedit Orientulis
a Ecdesia; et, si multitudo esset signum veritatis,
vicissent Ethnici
(10) . Allegat successionem dOctorum et pastorum, a petro
et moxine in dele fomana a Elemente petro ati ad llementem X) 
in Romano imperio
permissarum
et ccujus securda editio Gandavi 1708 prd
et ideo refutationemponutarem
eroponere ve
reritus,
est ne Helmesadiensium doctrina de
dissensu Eccletiarum non Occidentialiuu
ina hete
non fundamenta
noceret a pud populos
H Refutat ille responsum quoddam
quod facultati Theologicae
Helmestadiensi attribuit, pssquo
facultas illa hoc minime agnoscit
dudumque a se profectum negavit.
Et si quaedam in eo contineantur
quae cum sententis reclogorum
Helmestadeusium ospiant
sed cum ea doctrin sumimum faciat
ad mnenda odia si mabisque gravitatem
t conservandam caritatem Christianam
inter dissentientes; merito a viis
Viris piis, doctis et prudentibus
defenditur et propugnatur
seq ipso
propagatur et propugnaturent
(5 Refutat Autor Responsum
quoddam, quod Facultati Theologit
Hehmestadensi attribuit. Sed
Facultas illa hoc minime pro
sue agnoscil; et publica declara
tione a se removit. Etsi quaedam
in eo contineantur, quae cum
sententus Theologorum Helme–
stadenpum conspirant
sese excipientium.

## Folio 141v — 00068378:0282
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 142r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068378/jpgs/default/00000282.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
Sed dubitatur an merito an Petrus Apostolus unquam
fuerit Episcopus Romanus. Sape etiam etima sullessione
pontitices non
ers ua
Unde apud Gallos dinturno
Sed non sufficit successio sedis, nisi accedat successit
doctri e in doctrina et praeceptis. in quibus Romam
inter
bigitur
posteriorem a primitiva discessisse Evangelici ostendant
jactantur
mantia, sed ea facilius ant, quam probantur
(12). Nunquam Theologis Helmestadensibus in mentem venit quodantor illis imputat p. 4. et 5)
pent in meatem venit conciliare Doctrinam qe et praxin
Romanam, qualis nunc post concilium Tridentinum sesc viget
 cum Doctrina dclesia Evangelica; ut autor ipsis imputare videtur p.4 et 5
Cum Georgius Calixtus celeberrimus Helmestadensium Theologus, et communis posteriorum praeceptor
Theologus, et communis pevorumque succesforum Praecoptor,
validis argumentis dudum errores abususque Romanos
demonstrassest
ille inst
etiam postalios
gade er Egeits ostendit dudum  ostendit
angadeo errave set labi ut plane evertant
moriatu
fide
essentialia sidei ac satatis salvificae) et moneal ipse caliptus
sutqui in eorum communione est, ideo sit dumnandu
lproin
et 1
t necessario
sed posse salvari et conservande fidei fideme fandamentum
valde
 stipulas eis inae sficet anquam agnoscendum sit communionem Rompnam periculos honcarere
etsi stiputas et ina dificet. ay mode essentiali itaque communiter Evangelici Meologi docent
fidei vivae fat satvificaee etia conti
quod protestantes de pontifilis, eticam etiam Contipe
de profestantiu
u matiriales tentra B
q
n
areici sunt,
malitiose, sed bono animo errant, et cum ver 
contritione ex hac vita discedus
renitentiam
tionem autem intelligunt, qua non ex sol spe et metutantum
sed vero dei ac virtutis amore proficiscitur, quam et a
nostris requiri constat
(15) Autor objicit Hebinestadensibus
possunt
si quis salvari poteste in Romana Ecclesia, non
fuisse opus reformatione Lutheri. Sed facilis
responsio est, multos et periculosos esse erores et jam tum fuissa errores et abusus
in Romana Ecclesia, quis et ideo et multos viros
pioset prudemtet Reformationem aliquam
fudicasse
(16) Idem Fabulam vulgarem repetit de Hennico 1Y.
Dutor pag. 18
Rege Galliae, qui qasi qui adhuc Reformatus quaesierit
ex Theologis suis an possit aliquis salvari in
Romana Ecclesia; et ex Theologis pontificiis an quis
possit salvari in Reformata; illos affirmasse hos negasse
et ideo Regem ad Pontificios transiisse. Sed haec
narratio Fabulosa est. pontificii et Reformati eodem
modo respondebunt, periculosum esse satari in opposita
Ecclesia; etsi peubiari, dei gratia fieri possit, ut aliquis
in ea salvetur. Mutatio Hennici IV. longe alias
causas habuit.
(17) Autor deinde pad. t3 tentat refutare senten
consensum fundamentorum Evangelicorum et
pontificicrum in fidei fundamento, et primum
pag. 13 allegat discrimenus irca coenam domini et
=Apostolis sese Episcopatui
certarum Ecclesiarum astrinxisse
non videntur appare
sape
si spem suam in humams
observationitus non
collocante
e multos olim in papatu ante Reformationem
savatos fuisti, osc seposits sumo
nibus in vera et siva fide discessere
etsi tenebras illas multis etiam exitiales fui
fuitse valde sit merito judicetur Eadem suo mad
nunc quoque locum habent, ubi periculum
quidem factum est mujus, salutis tamen aditus
 poenitentiam
umpr
non est sublatus
ccifficio conscientaque suae non desunt
hec conscie amori venitatis et puritati
consequentiae conscientiae non desunt,
litantes n non malitiose

## Folio 142r — 00068378:0283
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 141v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068378/jpgs/default/00000283.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 99 lines, status machine
Nam quia
circa officium elaviua, quia ponti Evangelici
non credunt Transsubstantationem, quam pontifici
exemplam,
 alentens t non sit appellandus plimus qui hunc Ecclesiae Romano praeest  sit apperams mus docent, sed hoc aum contra ipsum militat
Manifestum enim est a utramque partem convenire
In docenda praesentia reali, sed pontificios ei
suae
Inae dificasse dogn art degna articulum nm fidet novum
nempe dogma Scholasticum de Transsubstantiatione,
quod ante pauca secula stabiliri coepit. Am
enim Ludovici pii Augusti et filiorum epis, ad huc
intet
problematicam fuisse constat ex scriptis contra controversiacum pascasia Radbertum actos
paschasium Radbertum uti viri doctissimi inter ipsos
sipubolis
pontificios hodie agnoscunt
18) Alia Quaestio est, utrum corpus Christi sit praesens extra
adhuc Controversia est
usum sacramenti coenae, quod Evangelici negant, pontifici affirmantu
Autor controversiam putat esse fundamentalem, quia
inde pendeat quastio utrum pontificiorum adoratir 
sit ado idolotatrica, et utrum protestantes si si cadorant
quod simplex symbolum, et utrum protestantium non-
adpratio sit plena irreventia irreverentiae si no si scilicet non
adotant praesentem Christum.
(19) Hic autor agnoscit majus esse periculum ex
revera
parte pontificiorum, quia majus est crimen idolo-
latria quam irreverentiae. se revera sed sa
Set licet christa Christus ut dens semper sit praesens, tamen
non semper adorandi occasio est. Et constat etiam
antiquam Ecclesiam ignorasse hostici addrationem,
nec ideo irrevenentiae accusari caeterum etsi pontificii
raesens; non
semaer,
adorent christum corpore non semper praesentem,
Ideo erunt idololatiae modo probe sint edocti solum Deum
immensum et aeternum esse adorandum cultu latriae,
et  et hoc solum adorari a se vero non vero rem species vel speieru aliquod subjectum nempe rem
albam et rotundam quam sub hostice appellatione
 quae oculis obversatur
(20) Aliud argumentum dissensus fundamentalis autor
ex eo aoffert p. 14. 15 quod secundum pontificios nostri huangelici
non habeant facerdotos, qui possint administrare sacramentam
coenae et absolvere a peccatis. Sed haec quaestio nihil
facit ad Essentialia Salutis, quia constat homines posse salvari
non pertipe
sne sacramenta coena, et sine usu clavium, sacramentorum
non defectus, sed contemtus damnate. Interim deesse Evangelicis hucharistiam et Absolutionem
qui
(21) stit quidem autor em p. 17. etiam minimam
veritatem a deo revelatam neget, cum facere deum mendacem,
 evertere omnem fidem, et
tali argumentum
pietatem. Sed, manifestum est sophisma, hoc enim
ab eo demum fieret, qui agnosceret veritatem
a Deo revelatam esse, et tamen eam nenaret
(2) Pergit autor, et ut probet fundamentum fidei apud
en on se protestantibus non protestantes de esse
allegat sacerdotium nova tegis, et sacrificium
altaris? Sed _ ipsuis erat probare haec dogmata esse
a Deo revelata, et essentialia ad salutem. Interim
etsi erronea sint, et abusuum plena, non ideo tamen
statim idololatrica sunt aut crucem christi evertunt, sed a piis et prudentibus
ut autor ex Evangelicorum si modo prudenter. pontificiis ita explicantus, ut
opertart ut spes sit erro res hujusmodi ipsis a Deo condonatum iri
tunc celebres scriptores
neque in Eucharistia
aut praeceptum aut
exemplum adorationis
reliquit
aliquod
vel sattem qualitatum sensibilium
Cjesuitae in colloquio Ratisbonensi
altega pro eximplo adducebant
motum caudae canis Tobiae)
quia apud ipsos pontificios
constat
= Et convenit
Pontifili nun quam probabunt; neque
conceditur de Essentia sacerdotis
esse ut ab Episcrpo ordinetur, etse
Negulariter hoc boni ordinis causa
obferrari debeat. Neque enim deus
gratiam coelestem conditionibus
ejusmodi alligavit uspiam, quibus
humana quaedam tyrannis stabili
retur. Neque excommunicatio
injusta quenquam beneficiis spiri
tualibus privat: valet excommu
= et Caput visibile Ecclesiae
(ut autor arguit p 20)
nicatio vim
habet sed
clave non
errante,
ut lequun.
tura:

## Folio 142v — 00068378:0284
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 141r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068378/jpgs/default/00000284.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
13) Antor deiuse putat ad fundamentum fidei
pertinere hanc quaestionem, utrum pasta cum
concilio sit judex infallibilis controversiarum fidei
sed si ea quaestio est fundamentalis, etiam haec quaestio
fundamentalis erit, utrum papa sine concilio sit, adem
infallibilis; in qua circa quam tamen ipsi pontificus
dissentiunt inter se. Ergo secundum autorem ipsi
in fundamento fidei non convenient
Mecatur Vota Monastica et varras ne sapientibus
et a piis viris exerceri pesse
observatines monachales
24) observationes monachales ferpi pe, si absit
superstitio et inanis in illis fiducia He mestadxenses
solubiliter
non negabunt. Sed negabunt aliquem perpetuo lasis
obstringi ilbere tabb tali obligatione aut
 aut superiorum potestatem tosque porrigi
lristus petro dxit pasce oves meas
non ideo sequitur, solum petrum saut principem eas pascere. Christus dixit se petro dare
P. 24)
dixit se ei Dure claves regni coelorum easdem tamen et
caeteris Apostolis dedit. Deinde quid petrus ad papam2
(26) Negat p. 26 peata apud protestantes absolutionem
Aptor
a peccatis locum habere; quia non habeant Heros
sacerdotes. Sed ut laceam secundu primitivam
Ecclesiam, quemlibet Christianum in casu necessitatis esse sacerdotem; constat pud protstantes ordinem debitum
esse sacerdotem nvera Deus peccata condonat, sacerdos
tantum ministrum der agit. Et ipsi pontificii agnoscunt
terpo
peccata etiam sine sacerdote per veram contritionem tolli s etcum rat. Autor tuetur Jacerd oter
) Utrum Bona opera sint meritoria, manis quaestio est non magni momenti est, sub ne propole 
dicenda
pag 27. modo concedatur omnem eorum omitatem
erpeturs
hristreri, 1.3
(26) ratitiones Ecclesiae a protestantibus admituntur
non nisi ut principium secundarium et auxiliasre ad
meliorem scripturae sacrae intellectum, hoc responderi
potess ad p. 33
(de qua eadem pay. 33)
(29) Invocatio sanctorum ssi nihil aliud quam
intercessio eorum expetutur expetatur, nec dibins cultui
et erga deum affectui aliquid per eam derogetur, etsi
(30) purgatomium, etsi a nonnullis veteris E cclesue
a
quodam modo
doctoribus cadmissum sit, valde tamen in ea re variatum est,
et tempore D. Augustini res adhuc problematica fuit
contiiler fidei. obteudi non potest.
e est subtracto calice non ideo subtrahi corpas
smipi
et sanquinem christii.
i, et autiquae Ecclescae praxi
(32) Utrum Quastio de quinque sacramentis controbesis frae Evangelici non agnoscunt,
purtim de nomine est partim nova, ex pontificiorum
innovationibus oritur et certum est apud orientales
Ecclesias longi, alias esse de sacramentis plerisque notiones
ola Latinqe introduxerunt. Videantur quae Hostenius de confirmuliore notavit
candido
quam quas B
33 Haec du apud peritos rerum Theologicarum
in expedito sunt, et prodesse poterunt non tantum
ad Helmestadienses vindicandos, sed etiam ad stentificios aciiores
moderationis ad monendos
gratioso
Tsacram sripturam et
X itao clave errante
aliquau
et quema dmodum audio librum
etiam 1. 3. 170G. de oficu
Sacerdotis qua
pocuu (iti t 
tor tas
patatit
in sacerdotibus constituendis
abserva a se observari docent
reinde ostendunt. Deinde
vel quod idem est ex congruo. Nihil eniim
nisi quod congruum est, dens promitit.
ries
stfiduliam
Deum dirigi; et pat saepissime a san-
ctis non golum intercession sed et opem
aliam expetai iomo
= ut crca ordinationeu et
ab solutionem
Aut circa confirmationem, extremam
interim ingenscabas est in praxi Romanae Ecclesiae
unctionem, et matrimonium