# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/56933/text
# Catalogue record: 56933 — De vera methodo philosophiae et theologiae ac de natura corporis
# Incipit: Cum a sacrorum Canonum et divini humanique juris severioribus studiis
# Date: 1673
# Akademie-Ausgabe: AA VI,3 N. 010
# Other printings: -E: Erdmann, 1840, S.109-111. -Gerhardt, Philos. Schr. 7 (1890), S.323-327. Übers.: -Wiener, Selections, 1951, S.58-65. -Mathieu, Saggi, 1963, S.52-57. -Frankiewicz, M. [Hrsg.], Pisma z teologii mistycznej [Schriften aus der mystischen Theologie]. Kraków 1993. [poln.] S.21-28. -A. Andreu [Hrsg.]: Methodus vitae (Escritos de Leibniz) 2, Valencia 2000, S. 96-100; 2. erw. Ausg. Madrid 2015, S. 95-99 (span.).
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=56933&katnr=Cc2+1173
# AA VI,3: its series at Leibniz-Forschungsstelle Münster (online after accepting its terms): https://www.uni-muenster.de/Leibniz/seite5.html
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068640
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 6, 16
# Folios: Bl. 1–2 (from the shelfmark LH 4, 6, 16 Bl. 1-2): 4 pages, canvases 1–4, page ids 00068640:0001 to 00068640:0004
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068640&page=1
# Lines: 143 recognised on 3 of 4 pages, mean confidence 0.98
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 1r — 00068640:0001
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068640/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
Cum a sacrorum Canonum et divini humanique juris fereriribus studiis an
mathematicas disciplinas animi causa divertissem, gustata semel dulcedine doctrinae
pellacis, prope ad Sirenum scopulos obhaesi. Nam et mira quaedam theoreniata se
offerebant, quae alios fugerant, et aditum videbam dari ad plura et majora; et
machinamenta quaedam ludentis animi sub manu nata, etiam fructum promittere videbantur
Quanta autem voluptate afficiat theorema pulchrum, illi demum judicant, qui harmoniam
illam interiorem purgata mente capere possunt. Sape tamen solicitabat animum
memoria scientiae divinioris, cui parem claritatem atque ordinem deesse ingemiscebam.
Videbam summos Viros, D. Thoniam, et S. Bonaventuram, et Quilielmum Durandum, et
Gregorium Ariminensem, et tot alies eorum temporum scriptores non paucas dedisse primae
philosophiae propositiones, admirandae subtilitatis, quae severissime demonstrari possent:
agnoscebam Theologiam Naturalem ab illis praeclare excultam, caligine barbariei
opprimi, et confuso vocabulorum usu inter distinctionum incerta natare; invitatus,
novitate monuunquam in ipsa Theologia Mathematicum agebam, condebam definitiones
atque inde ducere tentabam F lementa quaedam nihilo claritate inferiora Euclideis, magnitud
vero fructus etiam superiora.
Ia enim mecum ratiocinabar-
Geometriam figuras ac motus explicare, inde descriptionem terrarum, et siderum vias
haberi, et superandis ponderibus machinas natas, unde vitae cultus, et gentium moratarum
a barbaris discrimen: Sed scientiam qua probus improbo distinguatur, quamentium
arcani sinus explicentur, et via ad feticitatem aperiatur, negligi: de Circulo haberi
demonstrationes, de anime conjecturai: esse qui motus Leges severitate mathematica
Scribant, qui parem ad cogitationis arcana scrutanda diligentiam adhibeat, non esse
Hfunc esse fantem miseriae humanae, quod de quovis potius quam de summa vitae
cogitemus, quemadmodum mercator negligens, qui principio dormitans, crestente jam lioi
rationum ordinem lucemque horret, nec omnes accepti expensique tabulas a primis initu
resumere sustinet. Hinc secretum quendam in hominibus Atheismum, et horrorem mortio
et de animi niatura dubitationes, et pessimas de DEo sententias, aut certe fluctuantes
multosque consuetudine potius aut necessitate, quam judicio honestos esse.
)idebam novos quosdam philosophos ingentibus pollicitis excidisse, quod vel
praeoccuxata mente scripsissent, vel sermone a mathematica severitate quam ipsi
alibi sequebantur, ad popularem dicendi facilitatem traducto applausum potius
quam assensum obtinuissent. Nam ut unius tantum exemplum adducam, si Eximius
certe Vir Renatur Cartesius vel semel sui ipsius causa meditationes in proposition
dissertationes in demonstrationes convertere conatus fuisset, vidisset ipse pleraque hiare
Patuit hoc cum amici precibus ac tantum non conviciis, demonstrationem de
existentia DEi mathematiio habitu restitam ei extorsere. Quamsiab ipso
demonstratione habitam putem injuriam ejus ingenis me facere autumem
Sunt qui mathematicum rigorem extra ipsas scientias quas vulgo mathematia
appellamus locum habere non putant. Sed illi ignorant, idem esse mathematice
scribere, quod in forma, quad Logici vocant, ratiocinari, et praeterea distinctioru
captiunculas, quibus alioquin tempus teritur, una definitione praevenire. Hoc
enim unico Scholastici vitio laboravere, quod cum plerunque ordinate satis et ut
sic dicam mathematice ratiocinentur, vocabulorum usum reliquere in incerto. Unde
pro definitione unica multae distinctiones, pro demonstratione irrefragabili multae

## Folio 1v — 00068640:0002
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068640/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
in utramque partem argutationes natae, quibus divina eorum dogmata, et admirandae
non raro contemplationes ab homine mathematice docto non difficulter purgentur.
Uetilem autem hanc operam eo magisputabam, quod gliscere viderem in
animis hominum sententias periculosas a falsae philosophiae mathematica quadam larva
natas, et omnem schola doctrinam, prornugis explodi. Quotus quisque enimeorum, qui ad seculi
morem docti sunt, has ut vocant, tricas lectu dignas arbitratur. Ego juventutimeae gratulor
quae occasionem dedit haec quoque studia cognoscendi, ante quam mens imbuta  mathematicis
alia fastidiose spernere assuevisset.
Sunt quaedam velut periodi studiorum erat
tempus cum scholastica Theologia sola principatum obtinebat, cujus hodie vix in religiosorum.
conventibus reliquiae situ marcentes conservantur. Accensa humaniorum literarum luce itum
in contraria est, et de syllaba quadam Plauti et Apuleji nonminore quam de Universalibus
ut modali distinctione tumultu certatum.
Nunc ab hoc quoque morbo sanati sumus periculo
majoris: Coepimus Viri esse, et maturescente ju dicio crepundia posuimus cum praetexta:
perinde ac si mundus ex quo a barbarie revixit, paulatim annis sapientiaque crevisset.
Agnovimus quantopere generis humani intersit, naturam ipsam consuli, legesque figurarum
ac motuum constitui, quibus nostrae vires augeantur.
Sed ut in Republica plerique aliis
laboramus, pauci nobis, ita conquisitis experimentis tantum posteritati materiam colligimus
ciitan
unde multa post secula veritatis aedificium aedificari possit. Et video magnos Viros cum
juventutem in mathematicis aut humaniori literatura posuissent, aetatem experimentis
naturae aut negotiis impendissent; in flexu vitae jam inclinantis ad scientiam Mentis excolendam
rediisse, qua propriae felicitati consulitur.
L
Sapieiter dictum est a Viro egregio Francisio
Bacono, Ahilosophicam obiter libatum a DEo abducere, profundius haustam reddere Creatori.
Idem seculoanguror, fore ut pretium sanctioris philosophiae redeuntibus ad se hominibus agnoscatur
momatica studia dum ad severioris judicii exemplum, tum ad cognoscendam harmoniae ac
auritudinis velut ideam; naturae vero experimenta ad autoris qui imaginem idealis mundi
sensibili expressit admirationem, studia denique omnia ad felicitatem dirigantur. 
Interea per anticipationem id agamus, ut animi eorum sanentur, quos
blandientis cujusdam philo sophiae novitas, mathematicum quiddam ementita corrupit,
Periculo divinae veritatis. Indubitata res est, et Aristoteli quoque agnitas omnia
in natura corporea a magnitu dine figura et motu repeti debere. Doctrina de
magnitudine et figura egregie exculta est, intima motus nondum patent, neglectu primae
philo sophiae, unde repetenda sunt.
Est enim Metaphysicae tractare, de mutatione,
tempore continuo, in universum. Motus enim species tantum mutationis. Non
corpania
materiae
intellecta motus natura fecit ut insignes philos ophi naturam t (sola extensione
circumscripserint, unde nata est corporis antea inaudita notio non magis naturae phaenomenis
quam fidei mysteriis conciliabilis.
Vimirum demonstrari potest, extensum
ilta alia accedente qualitate, agendi patiendique incapax  esse omnia summe fluida
est vacua fore, unionem corporum, et quam in iis sentimus firmitatem, explicari non posse,
cuique leges motuum ab experientia alienas constitui debere. Quae omnia in Cartesii principiis
nanifeste apparent, nam et motum fecit pure relativum, et corporis speciem commentus est nihil
ab mani differentem, et unionem firmitatemque ex sola quicte petut, quasi quae semel in contactu
mutuo quievere, postea nulla vi separari possint, et decreta circa motus concursusque corporum
promulgant, certissimis experimentis antiquata; fidei autem mystaria artificiose declinavit
philosophari scilicet sibi non theologari propositum esse, quasi philosophia admittenda sit
inconciliabilis religioni, aut quasi religio vera esse possit, quae demonstratis alibi veritatibus
pugnet.
Coactus tamen aliquando de Eucharistia laqui prospeciebus realibus apparentes

## Folio 2r — 00068640:0003
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068640/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
omnium
introduxit, revocata sententia, thcologorum consensu, explosa. Sed hoc parum erat, si
existentiam ejusdem corporis in pluribus locis philosophia ejus ferre posset. Nam si corpus et
spatium eadem quis ex diversis spatiis sive locis diversa sequi corpora neget  vi ad
formandam corporis naturam extensioni resistentiam quandam sive impenetiabilitatem
aut ut ipsi loquuntur arT1Tviar molemve addidere, ut Gassendus aliique docti viri,
rectius pauli philosophati sunt, sed non exhausere difficultates. Primum enim ad ideam
corporis absolvendam opus est notione quadam positiva, qualis non est impenetrabilitas;
Deinde nondum evictum est penetrationem corporum abesse a natura, argumento
condensatio quae ex quorundam sententia fit penetratione, tametsi aliter explicari posse non
diffitear. denique impenetrabilitas absoluta corporum non minus fidei nostrae decretis pugnat
quam A Toia, idemque cerpus esse in pluribus locis, aut plura in eodem,
aeque difficile est
vid ergo tandem extensioni nos addemus ad absolvendam Corporis notionem;
quid, nisi quae sensus ipse testetur. Nimirum tria ille simul rementiat; et nos
sentire, et corpora sentiri, et quod sentitur varium esse, compositumque sive extensum.
Notioni ergo extensionis sive varietatis addenda actio est. Corpus ergo est
Agens exterisum: dici poterit, esse substantiam extensam, modo teneatur omnem
substantiam agere, et omne agens substantiam appellari. Satis autem ex interioribus
metaphysicae principiis ostenda potest, quod non agit, nec existere, nam potentia
agendi sine ullo actus initio nulla est.
Arcus tensi non modica potentia est
es at non agit, inquies, Imo vero agit, inquam, etiam ante displosionem, conatur
enim: omnis autem conatus actio. Caeterum de natura conatus, et agentis
principii, sive ut scholastici vocavere, substantialis formae, multa dici possunt
egregia et certa, unde magna etiam naturali theologiae lux accendatur, et discutiantur
tenebrae mysteriis fidei a philosophorum objectionibus affusae. Patebit non
tantum mentes, sed et substantias omnes in loco non nisi pet operationem esset
mentes nulla corporum vi destrui posse: omnem agendi vim esse a summa mente,
cujus voluntas sit ultima ratio rerum) causa volendi harmonia universalis: Deum
creaturae, mentem materiae uriiri posse; imo mentem finitam omnem esse incorporatam
ne angelis quidem exceptis, quae sanctorum patrum sententia veraephilosophiae consenta
esst. Denique species a substantia differre: 00 AV T0ToIa nihil repugnans haber
imo nec nE7 86) a6 nor. Nam quod mirum videri possit, consubstantiatia
corporum resolvi in transsubstantiationem, et qui corpus sub pane esse ajunt,
destructam panis substantiam relictis speciebus asserere nescientes. Quod
illi fatebuntur, qui veram et inevitabilem substantiae notionem aliquando
intelligent.
Quanti autem momenti sint haec Theoremata ad solida
pietatis constituenda, fundamenta, ad tranquillitatem animi, ad Ecclesiae pacem
intelligentes astimabunt.

## Folio 2v — 00068640:0004
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).