# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/57754/text
# Catalogue record: 57754 — Annotationes ad Professionem Fidei a Pio IV. praescriptam: (Professio Fidei a Pio IV. praescripta. Annotationes)
# Incipit: Sancta Romana Ecclesia.) Quaeritur an Sancta vocari possit
# Date: 1679
# Akademie-Ausgabe: AA IV,3 N. 012
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=57754&katnr=42843
# AA IV,3: its series at Leibniz-Edition Potsdam I (non-commercial use): https://leibnizp1.bbaw.de/de/edition
# In the Akademie-Ausgabe: AA IV,3, p. 196 (PDF, Leibniz-Edition Potsdam I, CC BY-NC 4.0): https://leibniz-potsdam.bbaw.de/fileadmin/Webdateien/bilder/IV3text.pdf#page=196
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068371
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 12, 2
# Folios: Bl. 12–13 (from the shelfmark LH 1, 12, 2 Bl. 12-13): 4 pages, canvases 23–26, page ids 00068371:0023 to 00068371:0026
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068371&page=23
# Lines: 327 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.97
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 12r — 00068371:0023
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 13v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068371/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
professio Fidei a Pio 1V.
praescripta,
Ego N. firma fide credo et
prositeor omnia et singula
quae continentur in symbolo quo
suncta Romana Ecclesia utitur
vidalicet; Credo in unum Deum
etc. Apostolicas et Ecclesia-
M.
Annotationes.
Sancta Romana Ecclesia) quaeritur an sancta vocari
possit cum certum sit et confessum multos graves abusus
sticas traditiones reliquasque
irrepsisse, quibus nondum efficax medela adhibita est quanvis
id  Concilium Fridentinum variis de reformatione sessionibus
tentaverit. Videntur tamen causae esse obquas vocari quent
suncta. Primum sanguis Martyrum, deinde sedis Apostolicae
(id est in qua Apostoli sedere) dignitas, i pdenique
ejusdem Ecclesiae observationes autoritas Episcopi Christianorum primarli, quae ninguam
et constitutiones firmissime
admitto et amplector.
Item sacram scripturam,
juxta eum vensum quem
tennit et tenet sancta mater
Romano Pontifici negata est, modo ea regitime, et secundum
dinina jura atque Ecclesiasticos Canones utatur. A doctrina
autem aut moribus atque vita non teo cur prae aliis sunctam
vocari posse. Nam illud non constat etiam apud eos qui
cum Ecclesia Romana communicant, quod ipse Remanus
vero sensu et interpretatione pontifex sine per se, sine Ecclesia Catholicae Synodo sit
Ecclesia, cujus est judicare de
sacrarum scripturarum.
Deo adjuvante retinere admitto nec eam unquam
infallibilis
traditiones) Nihil hic desiderari posse arbitror. Quis
Patrum accipiam et interpretabor. enim neget traditiones Ecclesiasticas et Apostolicas esse
admittendas, exempli gratia Mariam semper virginem
mansisse.
samplector.) quod hic ritus atque leges Romanae Ecclesia
aliis quoque Eeclesiis tenendae proponuntur,  difficultatem
habere videtur supra enim dixi nondum in ipsa Eccle
Romana concessam esse ab omnibus Romanae Ecclesiae
per se spectatae infallibilitatem. Si tamen ita exp
ut Romana Ecclesia quandam habeat potestatem
legislatoriam in Christianos, haec assertio sine periculo
diversa
nisi juxta unanimem consensum
admitti potest. Ata enim longe est potestas ferendi
leges a potestate declarandi  quod assertio
aliqua sit articulus fidei. Ecclesiam aliquam partia
caeterarum, esse gubernatricem absurdum non est, imo
expedit, eique obedientiam honoremque praestari convenit
quemadmodum clvli superiori omni
Ecclesiatico atque civili, ineque video quid quid impediat
omnes   dioeceses ita subesse Episcopo
Romano, quemedmodum suffraganei subsunt Metropolitano
ejusdem Ecclesiae) un scilicet Catholicae Atque Apostolicae
quae a paucis antea lineis in simbolo nominabatur, et
cujus traditiones tenendas paulvante dictum est
cujus est judicare) Ecclesiae Universalis haud dubie est judicare
et explicatione scriptura
de controversiis, alioquin non video  quid sibi velit qui
in symbolo sanctam Catholicam Ecclesiam credit. Per judicium
autem Ecclesiae Universalis hoc loco intelligi videtur traditio
continuata sive consensus perpetuus. Dicitur enim, juxtaeum
sensum quem tenet et tenuit Ecclesia interpretandam esse
scripturam, et paulo post dicitur explicandam esse juxta
unanimem patrum consensum
unquam nisi,) hoc ita intelligi sine dubio debet, quod
scriptura non debeat contra unanimem patrum consensum
explicari: non vero ita, quod nemo quicquam afferre debeat
quod unanimi patrum consensu probare negueat. Certum
est enim multa optime a recentioribus  annotari
quae non sunt a patribus animadversa.
Unanimem) quod hic dicitur tam manifestum est
ut nec a Calixto nec a Dallaeo, nec ab ullo alio antiquitatis
calsriestica omante tedio is dotim rocetur

## Folio 12v — 00068371:0024
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 13r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068371/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 128 lines, status machine
septem sacramenta) tota res, in fallor pendet a definitione profiteor quon septem esse
sacramenti nam si sarramentum est signum sensibile
gratiae oc ex divino instituto comitantis, tunc et manum legis a Christo domino nostro
impositio a sriptura exemplo facta,
jure sacramentum censetur. Nam tuncpidelibus
tum etiam odianis speciatim ordinandis manus impe
nebantur, ut peculiaremspiritus sancti gratiam.  Baptismum confirmationem
reciperent, idem de anctione dici potest ob locum S. Jacobi
hestol Apostoli. De matrimonio atque absolutione extremam unctionem Ordinem
oenitentis res per se manifesta, nam illi deus benedixit conferre et exhis baptismum
hanc data  Apostolis a Christo potestas efficacen
 reddidit
instituta) Quicquid in scriptura institurtur a Christo
improbus
institutum esse dici potest
sine sacrilegio) si sacrilegium est abusus ralitus
rerum dicinarum, fatendum est inutilem sacramentorum
reiterationem a sciente factam sacrilegium esse.
peccato originali et justificatione) ea nuper examonavi, nequ
animady erti quod cum ratione ac scriptura sacra pugnaret
sacrificium) Non video quid prohibeat proprium sacrificium
in Eucharistia intelligi: neque enim absurdum est quotidie
Deo offerri corpus christi, quamvis passio ejus ad salutem
nostram suffecerit. Neque enim sacramentum Encharistiae
nos salvos facit sed in via salutis confirmat. Et
vero cum quotidié in Eucharistia corpus Christi quasdam conditiones
sive leges subeat, quales sunt in hostia continer
 sucerdetis vilantatem praesto esse, in hostia contineri
manducari, recte dui potest hanc humiliationem atque
submitsionem C: quae tamen, de glorioso Christi statu
de sectum. Et generaliter
primum sacrificium conser est ad sacro su adi Chrissi corpus autem Convertionem Catholica
destinare
quemadmodum nihil detrahit.) acrificium esse
in Racharistia ad sacros usus destinari concedunt omnes
quod autem sacrificium hioc propitiatorium dicitur,
ad nihil plenitudini sacrificii in cruce facti ex sententia
Romanae Eclesiae detrahere manifestum est.  sacramentum sumi. Constanter
Nam et sine Eucharistia peccata remitti certum esto Eucharnistia teneo purgatorium esse,
autem gratiam confert, persquam in fide salvifica meritum
Christi propitiatorium apprehendente confirmamur, ac
proinde propitiatoria recte dicetur
conversionem totius substantiae) Haec conversio-
videtur implicare contradictionem. Nemo autem quod
contradictionem implicat credere potest. Nemo enim
ne
credere potest, quod non concipit atque logitat, alioqui enim
daret sine mente sinum. Quae vero contradictionem implicam
ne cogitari quidem possunt. Haec ergo quastio ante
omnia discutienda esti frustra enim profitemur quod enuntiamus, atque tnerationem impertendam
tantum non vero cogitamu. Est autem discussionit ista
diffcillima, quoniam natura corporis, substantiae, acciden–
tium quantitatis atque loci non intellecta intelligi
non potest. Neque hic quicquam facit autoritas Ecclesiaes affirmo. Sunctam catholicam et
quia Ecclesiae credere non possumus, nisi intelligamus quid
illa credi velit.
sub alterutra tantum specie) Hoc etiam profis
protestantes fatentur Christum totum in qualibet sacramenti
purgaturium) purgulorium mihi videtur res et rationi
parte esse.
et traditioni vetustissimi consentanea, nec a scriptura
aliena, modo sanai ratione intelligatur
vere et proptie sacramenta nova
instituta, atque ad sulutem
humam generis licetnon omnia
Aingulis necessaria scilicet
xcharistiam, poenitentiam
et Matrimonium, illaque gratiam
confirmationem et oidinem
sine sacrilegio reiterari non
posse. Receptos quo qe et appro-
batos Ecclesiae Catholicae ritus
in supradictorum omnum sa-
cramentorum solemu administra–
tione recipio et admittor omnia
et sinvula quae de peccato ongi
nali e de sustificatione in
curo juncta scidentina synovo
definita et declarata fuerunt,
amplector et recissio
profiteor quoque in missa
offerri Deo vedum proprium
et propitiatiorium sacrifi–
cum pro viris et defunctis
atque in sanctissino Encharistiae
sacramento esse vere,
realiter et substantialiter
corpus et sanguinem una
cum amma et divinitate
domini nostri Jesu Christi
fierius conversionem totius
substantiae panis in corpus
et totuis substantiae
vini in sanguinem, quam
Fofferente sacerdote
obtulit Christus
ipse
al proeo
H_ quis hanc
fidei professio
ne
amplecti belit
Ecclesia transsubstantiationem
appellat: Fateor etiam
stub altera tancum specie
totum atque in tegrum utrumque
animasque ibi retentas fidelium
suffragris juvari, similiter
et sanctos una cum Christo-
regnantes venerandos atque
invocandis esse eosque orationes
Deo pro nobis offerre, atque eorum
reliquias esse venerandas. Firmissine
assero imagines Christi ac deiparae
semper virginis, nec non aliorum
sunctorum habendas et retnendas
esse, atque illis debitum honorem
Inditlatiarum etiam potestalem
a Mristo in Ecclesia relictam
fuisse illarumque usem Tristiano
populo maxime salutarem esse
Apostolicam Romanam Ecclesiam
omnsum ccclesiarum matrem e
magistram agnosco, Romanoque
Pontifici B. Petri Apostolorum
principis successori ac je su
Christi vicario veram obedien-
tiam spondeo ac juro.

## Folio 13r — 00068371:0025
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 12v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068371/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
susfragus) hoc faile est admisso semel purgatorio, quis enim
neget fidelimm preces aliquid apud Deum posse?
invocandos) quoniam constat sauctos cum Christo reguare
Posque credibile est aliquam rerum humanarum notitiam atque curam
habere rationi consentantum est, ut eorum preces desideremus,
quoniam haud dubie efficaces sunt. Hoc autem desiderium
Verbis ad ipsos directis testari possumus; neque aliud
quicquam continet em invocatio, quae si intra hos limites
coerceatur non toleranda tantum, sed et suadenda est.
Haud dubie enim fidelium mentes tenerrime afficiuntur
cum cogitant sanctos qui coram DEo stant si
pro Ecclesia in terris orare, et sui quoque singulatim meminisse
et nostrorum malorum atque desideriorum notitiam aliquam
habere. Verum quia multi abusus inepti atque periculosi
irrepsere, ideo si ullo alio in loco hic
certe optanda reformatio est. Quam si sincere ac
serco suscipiet Ecclesia Romana maximum Unitatis
obstaculum tollet
debitum honorem) quoniam hic non definituguisnam
sit honor debitus imaginibus sanctorum, ideo credendum
est eum intelligi, qui periculo atque scandalo vacat.
itaque flexis  genibus vultu atque voce ad
imaginem directa preces ad sanctum fundi, idque in Ecclesia solo Deo
Dei res est minime consulta, nam plurimis Christianis,
atque infidelis ne dicam infidelibus seandatum praebet
tri
Quod si obtineri
B imaginem
posset ut non nisi apud crecelexam genua flectuerentur
magna Protestantium pars  multo facilius reconciliaretur.
Indusentiarum) quoniam supra  admisimus
Se
lia
ex sententia Veteris Ecclesiae eos qui salvandi sunt
aliquas tamen tost mortem pocnas luere, nisi in terris
purgentur: ideo videtur Ecclesiae potestate esse hujus
purgationis in terris faciende statuere modum
et haec est origo indulgentiarum, tametsi multa
ab hoc instituto aliena irrepserint
obedientiam spondeo) Hic locus alicui durus
videri possit, mihi non videtur. Supra enim dixi
expedire ut aliqua sit Ecclesia Metropolitana generalis
quae non alia rectius erit quam Romana. Nam constans
est veterum traditio Petrum Romae sedisse. Setrus
autem et tempore ante caeteros Apostolos fuit et
peculiarem a Christo autoritatem accepisse videtur
qui primatus ordinis pariter et gubernationis in ejus
successores propagari debuit, quia Ecclesia ordine
atque gubernatione multo magis post Apostolos quam
vivis Apostolis indiguit. Negari tamen non potest
hanc potestatem sedis Romanae temporum apsu atque
hominum consensa fuisse auctam, et non nisi partem
ejus ab ipso Christo profectam esse. Quod non eo
 dica quod diminui velim, sed ut jus divinum ab humano
distinguatur: de reliquo enim tantum abest ut imminuendam
Ecclesia
Papae potestatem arbitrer, ut um fructuo caugeri posse
certam
+ easque saepe
dignas

## Folio 13v — 00068371:0026
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 12r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068371/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Caeteram item omnia a
sacris canonibus et occume-
nittis Conciliis ac praecipue
a sacro sarcta syuodo Tridentina
indubitanter recipio atque profiteo
et rejectas et anathematisa
tas ego pariter damno
rejicio et anathematiz.
fam veram (atholicam
fidem extra quam nemo
salvus esse potest, quam
in praesenti sponte profiteo
et veraciter teneo, eandem
integram d inviolata
spiritum constantissime
et confiteri atque a
meis subditis vel
illis quorum cura ad
nein munere meo
doceri et praedicari
quantum in me erit curatu-
rum. Ego idem N.
spondea, voveo et juro.
sic ita me deus adjuvet
et ha sancta Dei Evangelia
Satio.
d Sancta Synodo Tridentina) omnis synodus legitime
convocata, suncta est, et spiritus sancti auxilium promissum
habet. Non video autem quomodo negari possit synodum
tridentinam fuisse legitime convocatam. Non tamen hinc tradita definita atque declarata
sequitur omnia in synodo Tridentina decreta esse dictata simulque contraria omnia, et haereses
spiritus suncti, nam in rebus morum atque disciplinae. quascunque ab Ecclesia damnatas
nondum ubique receptum est Concilium in rebus fidei quoque
 fieri potest, ut plus credi velit quam necesse est.
Nihil autem in toto Concilio mihi videtur durius quam Ana
thematismi minutissimis quibusque definitionibus adjecti.
anathematizo) cum haec verba Anathematismos Concilii
Tridentini renovent, repetere cogor quod dixi in hoc loco
me potissimum haerere. Neque enim homo pius et moderatus
facile induci potest ut terroribus saepe non maximis
neque obviis, et plerumque in quadam ratiocinandi subtilitate usque ad extremum vitae
consistentibus anathema dicat
Extra quam nemo salves esse potest). Ergone damnabuntur
qui credunt spiritum non simul a patre filioque procedere, qui
sa
dubitant de appellatione sacramenti an ea sexempli matrimonio
proprie competat; qui putant  reiterationem confirmationis spectabit, teneri
aut ordinis non esse  sacrilegium, qui de aliquo
Ecclesiae ritu scruplum fovent, qui circa aliquam subtilium
illarum articulorum de peccato originis justificatione et
poenitentia definitorum errant; qui putant invocationem
sanctorum omitti posse, qui tmaginum venerationem non
velicu
probant, qui dubitant an indulgentiae diminuant poenas
purgatorii, qui dubitant an Petrus fuerit Apostolorum
princeps autoritate praeditus prae caeteris, qui dubitant
an petrus fuerit Episcopus Romanus: Qui dubitant
i non de articulis saltem de anathematismis
omnes isti damnandi sunt, credo in ipsa Romana Eclesia
pru
inte
Paucossi viros eruditos salvari