# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/58333/text
# Catalogue record: 58333 — Consilium de scribenda Historia Naturali
# Incipit: Cognitionem nostram praesentem comparare soleo cum amplissima quadam T
# Date: 1679
# Akademie-Ausgabe: AA IV,3 N. 132
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=58333&katnr=42486
# AA IV,3: its series at Leibniz-Edition Potsdam I (non-commercial use): https://leibnizp1.bbaw.de/de/edition
# In the Akademie-Ausgabe: AA IV,3, p. 852 (PDF, Leibniz-Edition Potsdam I, CC BY-NC 4.0): https://leibniz-potsdam.bbaw.de/fileadmin/Webdateien/bilder/IV3text.pdf#page=852
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068536
# Title: Leibniz-Handschriften zur Nachträge LH 37, 7
# Folios: Bl. 5 (from the shelfmark LH 37, 7 Bl. 5): 2 pages, canvases 9–10, page ids 00068536:0009 to 00068536:0010
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068536&page=9
# Lines: 145 recognised on 2 of 2 pages, mean confidence 0.97
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 5r — 00068536:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068536/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
cognitionem nostram praesentem comparare soleo
cum amplissima quadam Caberna mercium plurimarum
ac diversissimarum, quae per negligentiam Domini ordine atque
inventario destituatur. Cer tum sane est, nostro praesertim
seculo magnum nos habere doctrinae solidioris apparatum, sed
ita per homines et perlibros dispersum, ut neque noscere satis facul.
tates nostras, neque iis uti possimus. Cum igitur maxima sit
eem ipdicis et Repertorii, mehitilitas Duo autem
genera sunt Repertoriorum, alia enim Alphabetico ordine disponuntur
alia reali, utraque suos habent usus, sed illa  potissimum ad utendum
jam cognitis, atque haec vero magis ad ponoeria scientiae proferenda,
rerumque analogias et causas intelligendas.
Porro duorum generum sunt veritates utiles, aliae enim certa
quadam rationis analysi inveniri possunt, ut propositiones Logicae
et Metaphysicae, et Theologiae jurisprudentiaeque naturalis, et politicae
e Getueciae et Mathematicae, quatenus a materiae conditione
abstrahuntur. Sunt tamen et in his aliquae tam pulchrae et reconditae,
ut et usui aptae ut in Aliae non nisi per observationem Historiae
sive civilis sive naturalis disci confirmarique possunt, quallae sunt
in Theologia nevelationes in Jurisprudentia leges arbitrio sumano
constituta, Medicinae maxima tomererum natura majorque
plysicae et Medicinae pars.
Nos missis nunc aliis solius Historiae Naturalis 
rationem habetimus, cogitu abimusque qua potissimum ratione
velut Tabulae quaedam observationes hominum ita digeri possint, ut
omnia quasi in Tabulis quibusdam in conspectu habebantur. Nam
si rerum proprietates apte intabulentur, ut analogia m apparere
possint,  ordinem, cognationem et harmoniam erum earum
tunc uti
inter se, atque adeo et originem earum et usus detegere licebit,
quemadmodum enim ex Tabulis numerorum apte collocatorum
pulchrae proprietates  nullo negotio s eruuntur. ita
si ordine collocentur numeri quadrati, statim apparet eorum
differentias esse impares ordine sumtos, unde jam appares ratio
Quadratos numeros sola additione construendi
0 1 4 9 16 25 36 49 64 81 100
11
13
15
17 19
Et, si quis a me postulet dari sibi duos quadratos inter se proximos
quorum differentia sint quadratus, statim ex Tabula ei dare possum
16 et 25 quorum differentia est 9. Similiter in natura, si aapte in
Tabulas redigantur declinationes Magneticae vix dubito, quin mox
inventuri simus vel causam, vel certe usum ejus  maximum
ad locorum longitudines inveniendas, si enim per Europam passimubique
ab Astronomis obfer  quotannis observaretur declinatio, collatis
observationibus possemus pro quovis anno velut Meridianos catalogum
conficere  locorum quae eandem, habent declinationem, tum gradus
varietalis pro variante longitudine et latitudine, tam vero tum
tum eorum quae eandem habent longitudinem vel latitudinem, declinationes
autem  gradatim diversas, denique quae sit cujusque loci
anuua mutatio. Quae sisatis constans observetur, ut credibile est,
poterimus ex observationibus terrestribus procedere ad marinas et
praesentibus declinationibus ex neariorum nauticorum collatione habitis
praevidere quae dato anno dati  loci futura sit declinatio, et
contra ex cognita declinatione et llevatione poli aliisque circumstantiis
exacte satis definire ubi terrarum mariumve simus.
Ex quo uno examplo intelligi potest, quantis bonis negligentia
nostra careamus, tantae enim rei constitutio certissimus unius
devennii putus foret
+ ex quo
viri docti
certatim in
experimenta
incubuere
aut ordinata
=ad usum suffectura

## Folio 5v — 00068536:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068536/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
Ut autem haec intabulatura ex humanarum observationum
rectilis efiat recte fiat, reerandum est tria distinus venda
sunt: qualitates sive attributa, species sive subjecta, et
qualitaetum set specierum
a Deo connexa
denique p systema specierum, qualla in Mundo, exhibentur
hes es habe et ut jam olim appellavi habemus Poiographiam
Eidographiam et Cosuographiam. Poiographia  racti
agit de Qualitatibus singulis, easque comparat tum inter se, tum
cum subjectis: pli causa an et quatenus inter se, ut
cum observamus quatenus lux calori, calor motui cohaereat,
cum subjectis, quatenus b catalogum instituimus eorum
bian
geluti
quibus competun qualiita  lacem spantaneam habent, quae calorem semel conceptum
in
con
diu servant, quae sunt incongelabilia; sunt autem in qualitatibus
maxime observandi gradus; ita non colores tantum distiqui
sed et mixturas eorum atque intensiones et remissiones accurate
distingui oportet, idemque in odoribus et saporibus faciendum est
subjecta sunt aut pl simplicia, aut com-
erem, aquam
saltemo in speciem
tum et metalla
ignem, terras,  salia et varios liquores, composita sunt
vel confusanea, vel organica. Confusanea sunt variae Minerae
et Marcasitae, aliaque corpora quorum partes majore quadam vi pertur
bate collectas apparet, quemadmodum cum Chymicus aut pharma
copoeus varia inter se miscet, et ignis violentia in unum
compingit. Organica smt corpora sunt Machinae quaedam a nacura
fabricatae, quae quanto inspiciuntur accuratius, tanto magis
ordinatae apparent, talia sunt plantae et animalia, atque his
specierum nomen praecaeteris competit, nam et sese propagandi
vim habent, quale nihil hactenus in aliis satis evictum est.
diversa autem plane ratione tractari debent corpora confusanea
et organica, ut natura eorum indagetur. Species enim maxime
illustrantur per Aclea Auatoruiam analogicam, corpora
 confusanea non melius cognosci possunt, quam inventa
imitandi ratione, ut cinnabaris, cadmiae aliorumque exemplo
patet et sunt multa in speciem similaria revera autem
confusanea, quod ex modo producendi, pariter et resolvendi
chymico apparere potest
Puto autem sepositis nunc Orgonicie de similaribus
et confusaneis idedctis potissimum agi debere nempe 
tes sati fluilis, re, vaporibus, sumis, liquoribus
de creporicas dec aethere seu fluit de e lumine, dec cthere se
de igne et de lumine, de fluidis quibusdam aethereis aere subtilioribus quorum existentia
experimentis demonstrari dets potest, de effluviis, de aere, de effluviis
hae vaporibus, fumis; de liquoribus variis de salibus, de terris de
metallis, de mineralium larvis. Ex his, quae tractationi nostrae
exposita sunt examinari possunt tum per se hoc est non aliis adhibitis
corporibus quam generalibus illis. aer, igne, aere, aqua et terra
pariore itum vero commistione cum aliis, ut solutiones, coagulationes
praecipitationes, e esservescentiae, reactiones, estatio
tum vero mutationes qualitatum appareant Ea autem
commissio ordine quodam et certo judicio nistitui debet, et si
enim casu nnnulla, magni moment+ detegantur, rara tamen
est illa felicitas, et cum ordine ac per gradus incedimis
et magis apparent causae, et facilius pervenitur ad Aphorismos
sive propositiones generales quarum causa bexperimenta sumuntur
Cum vero plurimae observationes, jare apud scriptores exnt jam habeantur
proximusm est, ut  ex scriptoribus pariter atque experientia primum anno
annotentur excerpanturque breviter in schedulis, deinde in classes digerantur
et subende plaribus sub titulis vel collocentur, vel certe citentur. Sic orichalcum
calere rada
i et oritalei qualitites, et calori effectus, et
=de Cosmogracsia alias.
H ad Qualitats refero
varias earum mutationes
ut fusionem,
sublimationem, alias
enchireses; nam si
fusio est corporis mutatio
erit fusilitas ejus
proprietas, idemque
in caeteris dici potest