# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/58402/text
# Catalogue record: 58402 — De mente, de universo, de Deo (December 1675.
# Incipit: Sunt propositiones quae magnam habent speciem, ubi excutiantur prope i
# Date: 1675-12
# Akademie-Ausgabe: AA VI,3 N. 057
# Other printings: -E: Jagodinskij: Leibnitiana, 1913, S.2-13 (mit Übers.). -Parkinson, G.H.R. (Hrsg.) : De Summa rerum. Metaphysical papers, 1675-1676. New Haven, London 1992. (lat. u. engl.) S.2-11.
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=58402&katnr=Cc2+1177
# AA VI,3: its series at Leibniz-Forschungsstelle Münster (online after accepting its terms): https://www.uni-muenster.de/Leibniz/seite5.html
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068583
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philosophie LH 4, 3, 9
# Folios: Bl. 6 (from the shelfmark LH 4, 3, 9 Bl. 6): 2 pages, canvases 11–12, page ids 00068583:0011 to 00068583:0012
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068583&page=11
# Lines: 173 recognised on 2 of 2 pages, mean confidence 0.93
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 6r — 00068583:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068583/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
 sunt propositiones quae magnam habent specieni, ubi exentiantur prope identicae sunt, ut
ecemb 1b5
Cum legerem in Merculoris Logarithmo Tedinia omnem tertium quemque numerum si inde
ab unitale sumantur, ari multiplum esse. Nesc qud supolavi propositionem quasi theoren
per elegans. Ue inspecta undi id per se patere, et in quolibet numero esse verum, amo nihilalitndesse
Nota hocre hoc
Termarium esse seu Termionis mulliptum esse, qua esse certium quemque
modo ad irdinem transtata fingi possunt ingeniosae quaedam, ut si nn longa serie sumas tertm
secundum quemque mox certiam quemque, inde quartum quemque incipiendo semper a primo
et numerando etia blali ablatis aligulibus per loca vacua, vel etioem relactis, ut si priblemu
sit primuum secundo cuique inde certro cuique, mex quarto ocuique, inde quinti cuiqus rectum
infligere, quaenitur quo te loco collocare deber, ut quam minimum percutiaris, repondetus
glige numerum primum ita nunquam attigeris, vig. 13.
differentia inter processum per ideas, et processum per definitiones. Socess  vel characteres,
definitio enim characteris explicatio est. Omnis processus per definitiones continet in se processumper ideas.
Suppono enim qui loquitur cogitare: se Processus per definitiones addit procestin per ideas, ut
logitatu fiat fixa; ut nobis ipsis aliisque semper patere possit; ut totus noster cogitandi processus
uno obtutu perspici possit. Senes definitionum connexio facit demonstrationem. Ita est definitionum
processus ad processum per ideas; ut processus per dilineationes et modlos, ad processum per
simplices imaginationes, quae vagae per se hoc modo figuntur.  Cum per saces imagi–
delineationibus aut definitionibus; fallimur  memoria
et in eo omnis error, procedimus per analogias,
Xpr
uet cum dico +1 f 1 et quantitas.
autiones aut ideas procedimus sine
videmurq nobis saepe praestitisse, quae non ferimus.
est i = 1. est quantitas possitilis, procedo per quasdam analogias cum cogito Ens perfectissi
de apavicatione id rem praesentem soerpe non soliciti.
quid aliud cogito, quam separatim, ideas singulorum
majus, cogitari, non posse. Separatia habeo ideam,
ejus quod voco aliquid; ejus quod voco majs ejue qodd voco cogitationem.  itaque unum post
aliquid quo majus cogitari non potest
alterum cogitans; non ideas horum inter se sed postea volabula tantum seu chracteres conjur
omnia
quae sub his vocibus continentur, ut. aliquid;
et fingo me ideam habere ejus quo majus ogitari non potest; quasi scilicet
haec simul cogitem in quo decipium et decipimur, et hoc est rorigo erroris deriders.
abeus ideas simplicium, habemus tantum charactereo compositorum. Quod si una possemus
cogitatione complecti, id quo majus cogitari non potest; haberemus ideam maximi. Et si id
vomm possemus cogisure, id quod quo potentius cogitari  non potest Chaberemus ideam
Non ergo
potentissimi; et si id quo gulchrius cogitari non potest, haberremus ideam perfecti.
sequitur ideam habemus q at eorum quae definitionem alicujus rei ingrediuntur, ergoaidee
habermus totius nisi possimus simul cogitare; quianisi omnes simul cogitare possimus. Ideam habemus
Mentis ejus quod vicamus Ego, quod vocumus cogitatio quod vocamus, voluptatem et dolorem. quod
set non habemus ideam d ilem extensionis, et mutationis. sed non
habemus idium DE), quocunque eum modo definiamus. Et hoc facit, ad non apossimus facile judicare de rei
possibili ate ex cogitabilitate  ejus requisitorum, quando sngula ejus requisita cogituvimus neque
vocamus idem et diversum;
in unum conjunximus. Quoniam autem non possumus in unam conjungere cogitationem iddeas
diversas, etsi ope caractelum uuire possimus et cogitationum diversarum seriem colam simul repraesentur
ideo non nossumus judicare de impossibilitate gi in utus cogitando, nisi singulos uractere a no
singulas ideas simuli repraesentemuse nobis; quod non potest fieri nisi sentiendo sit sive imagi–
nundoe simul caracteres omnium, quod fit characteribus repraesentatis. imaginationi illis
Et quomam, aliquando tantus est caracterms  numeus
it totus imaginationi ob versari non possit, opus est delineatione in materia, ut didine
examirante cersi interim simus dum adpasteriora progredium priora uon delab.
qui sunt singuli caractere, ideae unius
va
idea circuli et in Deo est, qui omnia simul cogitat. Imego aliqua circuli
exidea sunt iin nobis ecrum, quae ad circulum cogitundum
Cogitatums de circulo, demonstramus de circulo, cognosumus circulum: essentiam ejus
inque nulla est in nobis
est in nobis. est et definitio circuli,
habemus cognatam; sed per partes. Si essentium circuliatotum simul cogitaremqus h.beremus circuli ideam.
solius Dei est ideas habere rerum compositanum Interen essentiam circuli cognostimus, cegitando ejus requisita
per partes. Ttum ciruli ideam defectum in nobis supplet desimtio, i etimago aliqua seu sibilis, aus denitio
necessaria sunt.
qu ei sive aggrgatum characterum, in quibus nulla estque est similitudaie. sempaideae locum na pplet.
sensus excitant characteres cogitationem: illae
mad opedandum, hae ad ratiocinandum esitioresilanidean negativorum quomodo aliquis batebis, ut maximi
phantasma aliquod quod totum simul sentitur. imagines
ive
Numerus omniumi numerum est contradictorium semoie idesi, quia alioqui sequetur totum esse aequale par te) seu
seu quo magis cogitari non potest.
Motus ceterrimus est impossi notio impossibilis, potest enim demonstrari ex dato motu ceterrimo sequi seleriorem
quia numem omnium numerorum est sn edatradictorium, ita patet omnim intelligibilia nob posse totum constituere. Foret enim ejus partim
tot esse nineres quor sunt numeri quadrati.
Sribit imposribilis duplexnotio, id quod Essentiacm het
nec furtnec est nec eut, quod intomstibile stolo, sive Existentito serationi
multitiu mmjus. Numero mon est res darmmeri modi relationis non sunt Entia
su
quam nonsunt
endum an demonstrare possit esse essentias quae existentia carcant. Nequis dicul concipiatu
toti et tergusit
dicquid
non habet, et ia quod exisuliam no habet seu
ti
damia quae sunt erum etfuerturs totum constiio firgo impori.
in quam
hilie est impossibae est  Ratio quae facihuliqua ab eso essentur, altoa ad  cep

## Folio 6v — 00068583:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068583/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 82 lines, status machine
vena
seuopositione prorsus quemadmodam duplex ratio farit problemata imposribilia) nonverm resolvantur ad
in aequationem contradectonam altra cum resolvim in imuginariam quantitatem, cujus nullus intelligi pd
situs. Egregium hoc simulacium eorum quae nec sunt, ne erum fuere necisunt nec erunt.
propositio
haec  necessurici est: Quicquid futudum est id futurum esta No m Factum infectum reddi
o non potest. Impossibile est Petrum non fuiss. Ergo setrum fuisse meressarium est. Ergo praterita
peti existentia nresparia est. Eode modo demonstrobitur; Extremum judicium veniturum pro positer necessario
est sed est in his lusus. A
Cum sommicamus Patatia, ea existere recte negamus. Existere ergo non est sentiri;  sensionum
nostrurum verarum a falsis nullum est altud discrimen, quam quod sensiones verae sunt consentiontes. seu
quod praedictiones de iis nostra verae sunt; ut Eclipsibus. Rti sensio ergo non est verum existentia
quia fateniur existere quae non sentiantur. Deinde ipsa sensionum cohaerentia deber  ab aliqua
briri causa.
Existentia ergo est ratro illu cohaerentia sensionum est qualitas subjecti qua sit
ut chaerentes habeamus, sensiones. Unde intelligi potest etiam existere qaae non sentiantur. cum
qualitas illa existere possit, etsi obmostrum defectum, non sentianturres. Ipsas existere sensiones nobis
est indubitatum. Ergo et sentiens, er scusionis ccausam. sensiones existere au perse noturi quae
Ego notio communis ob quam lam sensiones nostras quam objecta dicamus existere. Cquando
protumus  Videntarur probare verum existentiam, quatenus ex sensibus  nostris sentionibus
necessaria vel probabili consequentia sequuntur. Supponimus ergo tum sensiones nostras existere
tum id quod ex ipsis sequitur existere.
etiam quae e per consequentium sentiuntmr.
vel videmus
est ergo existere sensione consequi. Possumus dicere sentiri
Sed melius  dicemus sentiri a nobis patatium quod sommamu
Cum cogitamus sogitationem aliud cogitamus quam cum figuram e motum. Nullum extensum
Cogitatio non est consequentia extensionis.
cogitationis
Non aeque certum, quod extensio non sit consequentia
Nons id est propositio haec ta non est necessaria omne cextensum est cogitans
spatium tiusve pars non possunt cogitare. Id cujus natum in eo consistit ut cum alio simili in eodem spatio
esse non possit, non posse cogitare, non aeque demonstrabile. Videlur demonstrabil, quod quicquid habea partes separabiles
non possit cogitare.
si linea maxima quae a dato puncto sii datur purrum toci possit, est quantitas sequitur esse medium
in linea maxima utrinque producta. Imo hinc sequitur esse ad aliquod totius spatii punctum medium.
ilacue hoc modo universum habebit centrum, et diametros sed fine carentes si ub aliquo puncto ad
centrum ducatur recta cuidam dicnutio perpendicularis,
potest duci linea maxima rectu
A dato puncto ad datum punctum non
 Eodem modo quo metium est punctum in universo
erit et medium punctuam in aeternitate. Quaeritur an hoc punctum medium jam transierit. et
quanto hinc absit intervallo. In medio univesi puncto, medio aetenitatis inftanti mira fier incesse est.
potest fieri ut medium si aeternitatis punctam hunc absit tempore infinito, ei mediu
spalii linea infinita. Veniente medio aeternitatis puncto dici posset de Deo, eum dimidiam suae
AnDEy sit mens et an Deus afficiatur voluptate
veitae partem transegisse.
DEq intelligit, quia agit in se ipsum. Agit autem in seipsum, quia est causa sui. Caeterae
mentes se non producant, etsi se mutent. Deus conservat se ipsum
etsi continne non reproduent,
videndum an conservatio contipua productio
scripsi aldcuburgio sequentia. bgi nuper diatribem Boylis De studio Theologico non cgnlemuendo, quae me
mire affecit et inila voluntate confinuavit, quae mihi ut nosti jam dudum fuit scientam de mente tractandi per Geomehriras
demonstrationes. Multa in hoc genere mira a mesunt deno stipta abservata, quae aliquundo quopar est
rigore ex posita dubo. Cartesianis quibusdam non acquiese. hulta inaedificantur ideis, quae mihi sophismatis
si
suspecta sunt. sed & in corpore necessario aliud quiddam ab extensione, quare discrimem mentis et na teriae nondum patet ex diseri
mrine cogitationis et extensionis. Aliud nobis princirium dedit t dedit natura rerum ex quo patet peregitat anentis
directa demonstratione quae eunque a Scholastitis a realeriamo M. a Cartesio, alusque ex entis illius notione ducuntur, cu
essentia est exestere, ea stamdiu dacillant, quandium non constat, an tate haspossibilesit, sive intelligi possit. Pronum
etiare salia facile est, intelligere non aequie. posito taleers esse possiblle soc aliquam esse ideam respondentem nis
vocabiis, aliqe sequitur existere tale Ens Multa videmum nibis cogitare (confuse scilicet) quae tamen implicant, exegci
causa Namem omnium numerorum. Unde valde puspecta nobis esse debet, notio infiniti, et minimi et maxiuri et
rafectissimi et ipsius omnitatis. Neque fidendum his nctionibus, antequam ad illud criterion exiganturuod mihi
agnoscere videor t quod velut une chanica ratione, fixam et visiblem, et ututa dicam inresstibilem redai verlttem quae
nobis inexplicabili beneficio tributur est ii ratura Haec Alegeora, quam tauli fermis Mersso genecalis elius artipr
non nisi pars est id tamen praestat ut orrare ne possimus quidem, si velimus e ut veritas quasi picta velut madinae oe
carta expressa describatur deprehendatur. Ego reo agnosco, quicquid in hoc genere praetet Algebra mon nisi superioris scentiae
beneficium ere quam nunc combinatoria num dpracteri pica appellare solceo longe diversam ab itla quae auditis his
vocibus statia alicui in mente venire possent. Hucus imrabilem vini ac potestatem praecepttis aliquando et speciminbi
me explicatur pero, si sauttas atque totcum fuerit. Non possum hic puncis verbis rei naluram coplecti, illud tamen
ad humam ae prentis perfectionem efficacius concipi posse ac recepta hacphito siphandi
ratione fore tempum et mox fore, quo de DEo ac mente, non minus cert quam defiguris ac nundis habeamus
ausim dicere, nihill faeile
quo madinatinventio non difficiliorent, quam constructio problematum eometricorum exhaustisque his studis
ex infinilorum theorem alum etegmitissima supererunt harmonia cadces diservandae tunc luages quam cinendae ad
form eu antu dogn est,
totam tuc homines redibumt naturae indugationem, quae unquam in potetae futura est. Mrm experimenti ingenio et cadusstire
utro
mines nost
usaquatem ipsu quo
aliquando adfinem perductui