# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/58796/text
# Catalogue record: 58796 — Meditatio juridico-Mathematica de Interusurio seu Resegmento Anticipationis vulgo Rabat, de aestimando jure percipiendi praestationes annuas certo annorum numero definitas, et Reditus ad vitam; ac de licitatione rei quae sub hasta distrahitur, oblata…
# Incipit: Interusurii mentio extat in
# Date: 1680
# Akademie-Ausgabe: AA IV,4 N. 134
# Other printings: -Grua: Textes, 1948, S. 865 (tlw.). -Knobloch/Schulenburg, 2000, N. II,11, S. 156-183.
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=58796&katnr=K+22038
# AA IV,4: its series at Leibniz-Edition Potsdam I (non-commercial use): https://leibnizp1.bbaw.de/de/edition
# In the Akademie-Ausgabe: AA IV,4, p. 677 (PDF, Leibniz-Edition Potsdam I, CC BY-NC 4.0): https://leibniz-potsdam.bbaw.de/fileadmin/Webdateien/bilder/IV4text.pdf#page=677
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068406
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 5, 1
# Folios: Bl. 1 (from the shelfmark LH 2, 5, 1 Bl. 1.17.13-14 (Nebenrechnungen auf Bl. 10.11)): 2 pages, canvases 1–2, page ids 00068406:0001 to 00068406:0002
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068406&page=1
# Lines: 306 recognised on 2 of 2 pages, mean confidence 0.90
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 1r — 00068406:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068406/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 113 lines, status machine
leditatio juridico Mathematica de
 internsurio seu Resegmento Anticipationis
vulgo pabat, de valo aestimando jure perci-
piendi praestationes annuas certo annorum numero
definitas et Reditq ad vitam ac de licitatione
rec huib hactas venim expositae distrahitur, oblata
solutione particulari.
Interusurii mentio extat in l. 9. P. 8 de pecul. l. 66
ad LF alcid. et l. 82 de Legat. 2. de quo Curtium
ictum dicere accepimus multos deeo loqui paucos naturam
sejus intelligere quod nimis verum deprehendi. Est ergo
differentia inter valorem praesentem alicujus summae cujus
solutio in certum diem dilata est, et ipsam summam hoc
est quanto minus promittere intelligatur, qui tardius solvere
promiltit, et quanto plus petat, qui plus tempore petit
quod ego alias Retegmentum auticipationis appellare
soleo, vulgus Rabat; nam in catalogis pretiorum
qui in Emporiis eduntur (in dam Prniß courantan)
hoc titulo notatur, quantum illi remitti, qui non fidem
sibi habeni eat de pretio haberi postulat, sed
praesenti pecunia negotiatur dere nicht aust credit, sondraem
mit baaren grede handret. Daqex ejas sessimatio
lieri pot es ejus vel surcitur ab e quod interst sper vel abstracta a circumstanbiis, vel iis
a vel a suguturibus circumstantius negoti, pront valie varie
interest contrahentium qud quide quod religioni sadicis,
et intendum jurejur auda in litem committitur; vel a generali
natum fructuum pecuniae secundum quantitatem usurarum
lege definitam licet interdum asvel a singularibus
negotii et personarum qualitatibus prout varie inter est
contrahentium, ubi constat aliquando communem usurarum
quantitatem excedi, et quae re quidem nunc praeterimus
et religioni judicis, vel erium aut etiam jmeimando
incitem committimue. F ructus pecuniae, rursus dupliciter sumi potest, vel rigoro se, vel renassius
summ potest, vel Rigorose, pro omni eo quod medidtm pore ex ea
inte secundum quantitatem usurarum legitimam, jure percipi potest
poruit a diligentissimo patre familias, si scilicet is fructus
ipsos perceptos nursus statim utiliter ielio et in aliquam
tem immendat impendete vel elocetre intelligatur, atquel  scilicet casibus quibus aquum est
ita admiltuntuo uterae usranum, non quidem foere utoriae
illa re prohilitae considerari factus fructuum et uras
surarum; vel remissius , pr usuris simplicibus adhibisis
aplo aliumque decarabimus
spatio Dicunii fructu te privas, que e tempore inde percipiere potuisses
ea
riere potuisses, nem M o
ennio antequam oporte at
secundum calculum rigorosum
50 ex ipsis 1000 ped iterum percepisses sed et
etia
tam 2 + = ex perceptis 50 prioris anni F et ita perpesti 1102 +  habuisses
uscis quincum c) secundo aunu
percipere potuisses percepisses sub exitum t ennii. cui
sub exitum trienni rursus adjicienda est vigesima de 1102 + L (seu 51. C
ut fiat 1157 + iquae habuisses sub exitum triennii
Itaque ei mihi possobiennium debeas solve 1102 + L
vel ps triennium 1157+ d tunc valor praetee
1000 Tet internsurium erit differentia nempe 102+
pro biennie, (1574 opro triennio) Unde patebi
esternsurium non conflure ex usuris summae dilatae ut
sit
er
quidam putant, sed ex usuris summae in praesens anticipando qu
sim ea solvendae. Ratet etiam hoc modo pecuniam dilatam
quari Anatocismo (ut ita loquar) valoris sui praesentis
est aggregato ex usar et forte et usuris perpetre (quae est
valor praesens vel pecunia anturpanda,) et uturis perceptis
in eam perpetuo imputatis guriuque soecundis  calhulo vero
remissiore non augetur sors, sed tantum primae sortis
surle peruumerum annorum multiplicantur. Nam
ex 1000 plimo anno capiuntur 50 secundo rursus 50
egho iutem surium biens ergo iovo hoc modo est
est vulor praesens de tevo summa 1100 post biennium
bita et interusurium est 1eo sed ita imponitur antripando solventi
dicipaltur ut perceptionem xm ex pecunia ature soluta, et ipsi credicomi quasi credita
 debi post decennium
ste
tunc secum
bum calti
lope post annum caeduas
+ et annq solvat, et quasi credatansum
ciim e stex post lom decennium quando dic debiti prmaris in decennium dilas temput
silvere demum debuisset usuras
100010
eon cum illis concreta, ia
est sumitur
4e
 hoc est rurtus 11020
adjeusses
irgesimam
102+2)
+minui vel
Fontiti acedit + seq si mihi nunc solvap 1000
post biennium etiam
habet 1102t  
patet etiam cum vicesio
nis
sive dipteren
bitâ faciat
acrementa si
ales et prom
Ae jam
bites quam
k
Moet
proressionis Gconipticana esse
ssecundum usuras simplices
et demum sub finem sorteadjiciuntur
m 1150
e
sa
d
pro hiemmio, 
lns de mo aturis omn

## Folio 1v — 00068406:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068406/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 193 lines, status machine
praemature solventi
debitis dutgansi e
unit nusure acumulari ratiatur
aliud est, quando jameo
saepe iniquum esse potest, et certe) Hoc antemmanto se per impom ea
 calculi non exacti, neque
omniam rationem habentis
siu est vel cuncta ad
aequalitatem revoca
tionis nomine concedi et
itaque non puto stemter sut
signum est. Quanqua protibiti 
autem nam sempe hoc
ipsum non semper aequam
on
Ala
es nqum esses
al
in veneratores permotum usuras jam catu
venerato
patiuntur, ut statim in novum foenus transeant, quod eoru
neclirensa loxum et ignaviam alit, miseros debitores
infepsibio vero debitores, creditoris silentio indormiente
fuit reipublicae
escari, quando idque Conere insensibiliter cresce lasensibilionere opprimit, unenis intem  Gentant debite
et omnia ista ad vivum,
leges in foeneratoribus
prohibuerint. Tamen calculus accurate
constituendus est, cum hoc loco nullum sit foemus,
expresse
circumtantiis moderandi potestate
salva judici poeretardationis
illius quae ianito
nondum fodest. reapse
contigit, invito imporit non
irum habe
 quanda
Foeneratori
ingredientur usurae lisurarum, quo ettum index
potest; utique calculum
vel titubo eius vel fractus fructuum sive pecuniae
debitores interpellari et usurasiexius
incommodum et exonerare sese paulatim violent
vigitantia creditoris adigantur. Cut accedit, quae rat
prohibiti Anutori quod libentius faciet creditor, si tant
commodam  ex retardasiorae accumulatione usura
coperet. Hae autem rationes prohibiti Anatocisui
nostro in casu plane cessant , et reditur ad jus commun
ibi dispiciendum est, an quod erat ante ejus prohib
tionem, ubi distinguendum est pro negotii et personarum
ratione. verbi gratia an isqui lucri sui cessationem
allegat in ea causa sit ut verisimiliter dicere possit, se
ejus quod interest adjudicare debet, i quando non fructus tantum, sed et frnctus frnctuum perreplurum
sive ret
contror
lae
quos etiam judex interdum titulo
vel alienae recuniae
egit, vel animo luclode
imo aliquando
administrandae se + vel frunctuum perceptorum
obtulit. Alia
longe est prohis
aut percipiendorum novam
elocationem fructuosam,
bit Anatocismi hoc est seu fractus
causa vel ipsemet est focuerator
es creditor ut contra eum non
ga asurarum, sit eas r
vecreditor
adjudicare debitori
vera adjudicare ipsi contra
fuisse, et an is a quo exigitur
in ea causa sit ut
quisi degotii aliem gestor, qui sese lucrandi animos svel
acipiat, debitae hoc modo accipiat
prematuram solutionem obrat et
retardatam restitutionlem asula
obtriet; ita enim revera creditor
functus functuum pecuniae debitae lacop
cosinus legibus
roprie in odium cedi–
ncredit
ex foeno
et in favorem debitorum,
dum praematuram solutione
rtis, et relardatam
Foulo ejus quod interes
vel redituum que eis
Ex aliqui
acideniat
in sexestatem cunt
sua bonos te
tam bonos
deterream
 cujus favrabilia
dfortem
etiam dolo Zobtulit summam diligentiam et proinde
versuram quoque t fractus functuum ei cujus pecuniam
gradus, et si de in debitore, quam minime locum haben
qu quem necessitas rerum suarum, ut fidem familiamque
tueatur ad foeneratorem ire coegit, qui profecto
misericordiam potius quam rigorem meretur, nec dumter
sed ex caritate christiana tractandus est. Turbato enim
rerum suarum statu, satis felicem patat se putat
 si (alvus esse potest in nan fragio, tantum atest ut
Solutum lerm animum, liberasque manus habeat, quantum opus
ito Analocisiue
ex dngua
boaos
ex versuram et lucrioccasiones
captandas. Unde sancti patres quoque foenus improvari
luari decat
quo miseri magis opprimuntur, et passim a prudentite
daperceptorum est.
rectimibilium,
H praesertim
mum inde perceptoren
restitionem obtinet, t
vel rem accepit, praestare debet. quae omnia suos haben
uum pecunia ipse cuditor
petardatam restitutio sortis
quod ipsum incidit in Fasu
iud te
Anctocismus phimi
ribitus est
lua sua
Pasuris iesarrum debilori
tractis creditor isse frnitua, quod proprie ipsum
= hominis obaerati a crediloribus
eum in alieuum negotium
egrum, quos fuo
infortunio involverunt
legislatoribus instituti sunt montes pietatis (Lombards
e aut et ali ndmissae sunt quidem
egeni nullum invenirent qui eis su
antcente ot
gratis et suo damno opitularetur crestrictae autem sunt
ne otis debitoribus ina perniciem potius quam auxlou
non fructus
essent valerent. Itaque ab his exigere ut
tantum pecuniae accepsm sed et fructus functuum praestent
manifeste iniquum est merito re prohibitum est.
Quae rationes adeo ut dixic essant aliquando in nosto
dasu, ut etiam in contrarium valeant 
Nam verso si favore, cum a debitore pecuniam a
creditor anticipando de desiderat ingnifestum
cndicipatnis Bebitu
debicerem poti usuras usurarum
modesse et debit creditorem pat qu
vel creditosi
nullam iese a
 retardationem us crum a
vellet in ponere debitori
ut non eas percipiat cum cedinae sum
erit lipsi
fiem tasu
simplica
ee satione satisfaccere; sub possularerem ediosa
decmp posu cum reditoric
et pusararia praevit ati accedentem Idem maxime
manifestum est in eo qui rem sub hasta distractam
dilata in diem pecunia comparat. qui Nam ad emem
manifestum est
 cam ipse lucrandi animo eumven
et praetetuva quad sua natura odiosum est, ex danut
uiserorum, et periculo creditorum lucrum quaem
quanto odiosius erit, postutare quo pure obsecio pos
et qualiquando doli suspectum
esse potest, ne forte id unum agat ut in ret p
licitator, ut utra
ex quibus corense solis annua 
ac perceptionem fructuum veniat, non magna sa
cura relacto aut t modo ipse dum. vivat re fucatur
commodum sentiat haerdi relicta forte haeredibus et creditoribus nova
praestationes halare possit
litee. Quis itur quo jure igitur postulabit, i
usurae asticti debitores creditoresque eorum adhuc
affligantur magis et usura quas villis quarum
rati in  recuniae quam ipse retinet de
retinet (valonis scilicet praesentis eorum quae promisit
sive ratoris jsi domus quam emit  definc
illis quojam solvit, resai quovisn resuli
non pro tempore quae caedua son computet
netaudenia pensitas tum
Hrevera en
noluere leges)
ubertim habere possit
caut forte non magna
tangatur
esimndo interus t
odo interusu
 tee