# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/59002/text
# Catalogue record: 59002 — [De obligatione credendi: endgültige Fassung]
# Date: 1677
# Akademie-Ausgabe: AA VI,4 N. 387
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=59002&katnr=K+22303%2Ftlw.
# AA VI,4: its series at Leibniz-Forschungsstelle Münster (online after accepting its terms): https://www.uni-muenster.de/Leibniz/seite5.html
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068365
# Title: Leibniz-Handschriften zur Theologie LH 1, 7, 6
# Folios: Bl. 42–43r (from the shelfmark LH 1, 7, 6 Bl. 42-43r°/v° (auf Bl. 43v°) (=22302)): 3 pages, canvases 83–85, page ids 00068365:0083 to 00068365:0085
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068365&page=83
# Lines: 199 recognised on 3 of 3 pages, mean confidence 0.92
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 42r — 00068365:0083
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 43v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068365/jpgs/default/00000083.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
Ontroversiae quemadmodum civiles, ita et facrae vel
ad judicium vel ad causam pertinent, sive ut vulgo loquaentu
vel ad Processum judiciarium, vel ad Merita causae. 
eCBaidcieles
Controversiae quae ad Judicium ipsum pertipent, nonnunquam
generales, praejudiciales liminares dicuntur. Est autem judicium
status hominum rationibus certantium sub exitus sive conchusin
spe. Spes autem Victoriae a certo quodam signo visibili ac nullis
disputationibus subjecto pendere debet. Quale est sex pobetio
perignem ant aquam ( ex betertul omtra aliquid ex varharte rdtident
cectatu singulare, sententiar judiciie Ex ictis vectora
signi allud perfectiasemquos ipsut extilicare epotest
 qualis est Sententia judicis. Caetera enim signa
pleraque novarum saepe difficultatum feracia sunt. Judex
si quid in sententia sua sit ambiguitatis aut obscuritatis, toller
poterit explicando. Fateor tamen nullo judice, opus
fare, si duo litigantes in certam quandam disputandi forman
consentirent, eamque accurate observarent ita  enim
sponte naturae veritas vel certe probabilitas alterutrius
opinionis se detegeret, et pro fudice esset ratio ipsa
Opponitur judicium Bello, quod est status hominum per vim
certantium, ubi nil attinet adjicere exitus spem, cum
in ipsa hujus certaminis natura contineatur, provalente utique
potentiore aut feliciore: at  vero non omnis status
per rationes cortantium judicium est, saepe enim abest
spes exitus utrique sententiam ad extremum tuente, auditoribus q
suspensis. Q
ce
Qui rationibus certant vilisse videbuntur, ubi scopum assecuti
erunt, seppus autem est, vecle evidentia veretatie t
pr ide vel persuadere, vel calcud praemicunt aufera
Nam qui sorte qui monomachia, qui purgatione quam vocant
sive probatione per ignem aut aquam, denique qui formentis
vincit, is non ideo innocentiam suam aut ad versarii culpam
perspcadet, aufert tamen praemium impunitatem scilicet
auterem de qua agitur
Excerpla ex VVallaburgiorum lioris:
Tract. 1. examen principiorum fidei
lenent protestantes per modum principii solam scripturam pusficere ad
probandos articulos fidei. Pe quaeritur an si nullus alius extaret liber
de religione Chripticina quam scriplum sacra nec utta aliunde quicqus
de ea suiri posser ut si fuigamus in aliqual idsula invendum librum
Fingamus horum hunt nanfregio in lasulam ejici
insulonis qui linguam in quasin
Fingamus in aliqs
ansulam in qua homines Arabicum linguam intelligant ejici nanfragio
religionis dis proisu rude
eodicem que sciiplura uerae arabica linqua scriprum. Tollunt librum
incolae myabundi,  et cum caeteris spoliis in unum aceret
Noctu igne concepto mnia comboruntur, sole codi
incolo ldium avide leguntu
laptu mirati sequendum sibi constitmunt, quaeriur an er
ea
eo solo medivcii, judicio ac deligentra sibi veram religione
Emutum sod satulum satis est falaicare concinnare possi
mili id verisimile admodum videtur.
Ecidentia rationis.
pentretia jndicis capentis
E
oi a sententia
judicis, persuasio ipsi
ad versarii, eviclentia rationis.
reperili aliquem
aber intelligat, caetera Christiane
Maris Africum
m cot
v, atto
doctrinam ejus prae

## Folio 42v — 00068365:0084
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 43r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068365/jpgs/default/00000084.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
coatenburh. di l. Communea Romanorum est prorestantium princicium
est, doctrinam Christianorum primorum seculorum quae in libiis
sanctorum patrum et aubiquorum conciliorum reperitur esse
incorruptam. saltem quoud alticulas necessarios.
P latas quasdam possunt habere germones cum Romana ccclesia communes
sed non ideo illa quae in Romanu Ecclesia labet quod scilicet Ana
thematismis Rodam Eclesia diffiulem reddit unionem
In arsiculi fidei dibeant ex senlentra protestantum esse in
spriatura illa ut non sit opus consequentiis. Affirmant Idalen-
Nisi protestantes ex Scriplure sacia probare posset quis sit
bugi.
numerus articulorum fidei, non est eorum puincipium sufficiens
dissedent interi
Vct
Non vero possunt, nam ea in  it
argum futam ego non admitto. Suff. eit aliquem credere alticum
ig
aliquem tamessi nesciat an sit necest
Quomodo ullam controvesiam ealhocuis movebunt legirime, ne-
seientes an ob errorem neceparium ab iis recesserint
Calomicmi non possunt opendaere cur consensus interipso, et ponlificios
sundamentalior quam inter ipsos et Lutheranos. Decolum syundi
anno 263) (conlenb. pag. 3.)
4quaestio iner protestante, et pontificios an Eccelsia sit nfallibilis
Nationalis Carculomensis
controfersiatum, quo non tantum quond articulus necessariosu e enim
concedunt inquit, protest antes, et eo ipso totam causam nobis tradunt
sed an sit infatibilis Index ed dono spiritus sancti, et nomisione
Christi sine ulla restrictione ad articulos sive mimbysnecessari od
sidse non necessorios.
lurae perscripturam
confestio Helvelica , obsterior artic. 2. itam duntoxat scriplurae interpreta
ex interpretatione si
inem agnostimus quae cun
regula sidei et charilatis congruit (regula
fidei et chariculi seu onalogia fidei quid
una propostro sit fidei, altera rationis condensiosit
concedit arnhaeus si popositio illa rationis sit absoente
An si in sllogismo
necessoria, crdus contim seu metase iysdere ait
pheorogica.

## Folio 43r — 00068365:0085
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 42v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068365/jpgs/default/00000085.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
saepe argent procstantes non s. sed RRomanam aclesian
concordiam et communionem Eucbesiasticam avrupose. Quod
adderent fuisse non abrupturs,  sequeretur hodie ad eos redire
posse salvis quibusdam reformationibus. Sed haec omnia tamen
Hypothesibus parum certis nituntur
Locus notabilis Johannis XVI. a. ubi Caristus Patrem rogat
pro suorum unitate.
Ulnitas Eclesiae consistit in caritate
De osculo pacis vide Rintelenses contra Reckeu et Schiller ex
cabechesi cyrilli. Multa ini alia praeclara de uenitate caritatis
Bartholomaeus Caranza in sumum conciliorum
videas quantum degenerabant pontifices a majoribus suis ne
cui mirum sit interim, si qui absesus et perversae opimones in Ecclesiam
irrepserunt
Conclaristia sacramentum unipatis nunc materii ets
Locus trenaei 9 tu sdis adasus hareses lib. 4. C. 62. apud Rentelense
(9 Reckium pay 81
(quam infligeret sapientisimus ac
c
potentissimus
obligatio est necessitas sreaee justa metu. Soena justa est,
De  obligatione
d Nam ad quae alii vi, ad ea sapientes
ratione coguntur.  Necessariam est quod non
fieri impossibile est Sapientia est scientia felicitatis. Scientia
est cognitio certa. Felicitas est status voluptatis sine dolorem.
credere est pes conscum esse. Probabilitas est oxcessus
rationum quae persuadent
due peit Br tuutat esitua Aat entiem stebe 
sus penders a voluntate tu Axioma
68 Sapientissimum est etiam potentissimum, Et contra
Existit Ens sapientissimum et potentissimum 
Nulla obligatio est ad impossibile ea quae non sunt in potestate.
Etrearema.
Fides, sive credere, non dependet a voluntate nostra honn
credere est probabilitatis conscium exse, probabilitati, inquam, id est excessus rationu
pro eo de quo agitur supra contrarias, conscientia autem rationum non pendet
a nostravoluntate, epresenti no clt.Zoemad modum scilicet in prea potestote
non est, apertis oculis non videre, ita in potestate non est, attenta mente non agnosce
id quod in gente versatur (. Ergo nec fides
sentu side conscientip Thearem
t Qacoties de rationtms agitur so la attentio digendet à voluntate
sides est rationum consientia ut dixi
fide
Nam in rationibus duo Nam ad rationum conscientiam opus est tum rationibus
nostra
vum earum conscientia suie sensu, rationes pendent a natura rei; sentus earum
se pealfet solum etgo quod a noseatuntatsendere potest, est earum
non sequatur, nnent ides
perceptio sive conscientia; ad eam autem autem pervenire possumus tum
duobus modis, vel ut casu se offerant  rationes, vel ut a nobis inquorantur
casus non pendet a voluntate nostra; inquisitio pendet ab attentione, solu
ergo attentio cum de rationum conscientia agituo pendet a voluntate
nostra quod ostendendum susceperamus
Theouma FII
Nulla est obligatio credendi
Nulla est obligatio ad imposibile. Nam obligatio est nece pitus sapientis
ergo ad quod quis obligatu id sapienti necessarium est, quod supienti necessarium
qu
est postibile, quod est ipossibile idua
ijis nece ema est
est necessarim
uod sapienti necessarium non
est necessarium, nece sapien pecess ariumili a ossibile mulea obligntio est
est ad id mdta obligatio
Nulla est obligatio ad ea quae non sunt in potestate
ma
Quae non sunt in potestate ea
non existunt ets veli quae non existunt etsi velitentique possunt
nobis non existere itaque nec necessaria sunt, et quae necessaria non
Nam obligatio est necessitas sapientis id est impossibilitas in sapiente
atiter quam agendi aliter. Ipossibi Ad qua EaB Eorum ergo ad quae
saiens obligatus est aliquis contrarium ipsi si sapiens sit impossibile
est Quaecunque non sunt in potestate, ea con si contingunt contingunt
casu externo Ergo si casu externo non contingere, omnimo patsunt (ab curaum
stantias scilicet obrerum statum non hoc reruum statu non possunt, omniuo continge
hoc rerum statu non possunt. Quae hoc rerum statu contigere non possun
ea utique non sunt necessaria impossibile, ea hoc rerum statu non contingere
necessarium est, sine contrarium eorum est necessarium
Th. . 1L
Obligatio nulla est ad credendum,
sed tantum ad attendondum
Namsi attenti ad sit et fides
in nostra potestate per th. 1. ad ea
autem quae non sunt in potestat
nullu obligatio est. Ergo ad gre
dendum nulla obligatio est
quaecunque non sunt in potestate
supientis, ea non sunt necessaria
sapienti, ergo