# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/59209/text
# Catalogue record: 59209 — Leibniz an Hermann Conring
# Incipit: Tentanti hoc vadum favoris Tui multa de Te meque praefari non necessar
# Date: 1670-01-23
# Sender: Leibniz — Addressee: Conring
# Akademie-Ausgabe: AA II,1 N. 015
# Other printings: E1: Gerhard, Phil. Schr. 1 (1875), S.158-163 (nach l)
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=59209
# AA II,1: its series at Leibniz-Forschungsstelle Münster (online after accepting its terms): https://www.uni-muenster.de/Leibniz/seite5.html
# Work: https://leibnizlegible.com/work/DE-611-HS-867908
# Title: LBr. 171 · Conring
# Folios: Bl. 1–5 (from the shelfmark LBr 171 Bl. 1-5): 10 pages, canvases 1–10, page ids DE-611-HS-867908:0001 to DE-611-HS-867908:0010
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-867908&page=1
# Lines: 284 recognised on 10 of 10 pages, mean confidence 0.90
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 1r — DE-611-HS-867908:0001
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867908/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
obilissim
omme
Magne
2
Aor
sentanti hoc vadum fauorit sui multa dete
megu praefan non necessarium duco.  (eg enim Ger-
manorum quisquam est qualitercumqe litteris binctus,
ut de exterit nihil dicam, qui foringy nomen ignoret
beno histinae patriae ciuilisqeue prudentiae velut natum.
ut laudes buas apud alios praedicare supervacuum sit:
apud TE, ineptum. De me dicere nihil, opiner, attinet
quando constat, generali affecbu Te illit bené cupere,
quorum Voluntatem aides aliquo conatu tendere ad
publicum binum. Ne tamen prorsus impronisui atque
importunus adsim, en pararium, quo maiorem atge
efficaciorem apud Te certe scio nec cogitare posse,
magnum nimirum illum Boneburguum cuict
in me bene ficia peo usqe provecta sunt, et mihi dudum
visum sit nihil adde posse. Ille tamen incrementa
semper naua muenit, ex quibus conciliationem favoint
Tui nunc inter prima astimo; nam et hortatus me est
ab

## Folio 1v — DE-611-HS-867908:0002
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867908/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 24 lines, status machine
ad seribendum et calculum apud Te suum pollicitus.
Sed ne omnino vacuae sint littera consilium peto
id est beneficium ante meritum; sed tanti est ad
Te senbere, qui hoc 3B7 proprium ac perpetuum
habes, gratis prodesse. Niminim de cogitatis
nostris ad Tunisprudentiam pertinentibus, aliquid fortasse,
si modo digna sunt talia, Doctorum Virorum sermonibus
volei, mandisti. Cinus vero potiut iudicium expectar
debeat quam ejus Vir, qui magna contentione animi
de ordinando Germania nostra Jure cogitationem suscepit,
multa invenit, plura correxit, certe nasta ac late fusa
mente cuncta pernatit, de quibus Aestimonium perhibent
qui vulgo prostant libri Tui inurum, si Te recte assequor
alia est cquastio quid nunc de Gure sit respondendum:
alia quomodo condenda Leges. Illud est prudentia de-
castica, hoc nomotheticae. Siro ipsa prudentia decastica
duas rursum partes habet, scientiam et peritiam, scientiam
gunic naturalit, peritiam furit positiui; sus enim posi-
tinum est facbi potiu quam gurit. (entequentias autem
ejus nosse, tam, ett sunit naturalis, quam nosse contequentint
contractus alicuint; etsi circumstantiae persmarum ac temporum,
ex quibus de mente degit constare debet, tam sint
peribiae simplicis, seu histiriae, quam circumsbantia Contractus.
Pcrro ut sus natura habet respondens sibi suo positiuum;

## Folio 2r — DE-611-HS-867908:0003
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867908/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
Ia Scientia nomothetica habet respendentem sibi Notitiam
Reipubplicae qualis revera repentur, quae itidem est nuda
pertiae tantum. 3t ita hoc Schema prodeat:
Scientra
Ethica
seu gurit
naturae
Politica
seu Legit
Turis Ciuilis seu Legis
positae
tam privatae quam publicae huic
huic Turispru-
dentia prinata
Notitra Rerumpubli-
carum, vulgo sut gmblicum.
Nempe omnit prudentia agendi et ars operandi er Scientia
et peritia componitur Scientia autem Turit naturae, de qua
Grosius, Hobbes, Feldenus, Pufender fiut, Ethica est, de
iusto eoqus ut Grotius bocat strcte dicto: Scientia nomo-
thetica de condendit Legibus, Politica ett, de dtili, sed in
commune, seu de aequo, vel ut Grobius vocat Jure lave dicto
(: id est publice utile:) tolli omnia telonia, non ideo Principet
absoluti possent ad hoc Jure cogi. V ideo bamen TIB)
in editit hactenus scriptit magit propositam guisse scientiam
prudenter condendi dleges, quam respandendi de Gure sine
natura sinre cinili. Et fateor majort opera, ac fruitus
quoque esse scientiam nomotheticam de optima Bepublica
gradibutq ad eam accedendi, quam scientiam respondendi de
Ture quod est inter eos quos tenent nullae deges, vel
ommino, bel in casu proposito, ubi Lex civilit tacet
al est obligatu
sed in altero non est actio seu jus exigendi)
Aequum nimurum est, quin et tenemur omnes in constientia ut
fortasse
ralia atum sere  siqui non comspirent, non possunt semper cogi. veq ei
 bum
es
Pudem
ed Ca quo
gratla
pnenda.
deribia

## Folio 2v — DE-611-HS-867908:0004
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867908/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
fiortasse tamen et Guris naturalii scientia meretur ad
certitudinem evehi quanta scientiam decet, quando
ab erroribus in illa percoebretcentibus multum in reshumanas
damni, plurimum in Theologiam confusiont fluait.
Et fortasse nec constitii scientia nomothetica seu politica
perfeete potest, nisi fundamentis ethica seu fe surit
nabura praedemonstrabit. Quaecumque autem tactemis in
sux smre nabura praestita sunt, linge absint a scientia abso-
actione, maxime quod certum fundamentum ac velut
e erma intti non sit constituta. vulgo fieri inbent quod
honestum est, sed si honestatem a gloria ad est opinione
metiuntur louge absunt a bero. Aristorelet et Stoici
connenientiam cum natura, id est metron, simmetriam,
Medioertatem. fundamentum iurti locabant, quibus etiam
fandamentis insisbit sceldenus, nec abludit Jusendergiut,
nisi quod Gfotbiana cortemperat. Hoborui mensuram Gurti
n facit conatum pacis consermandae aut acquirendae. Plerique vere
ut solet in diuertus opinionum sed non Kabolixcs
seu MEdosixcos. Ego supporro cum Carneade (et Hobbius
. contentit) sustitiam sine otilitate propria (sine praesente sine futuras
Dsummam esse sbultitiam, linge enim absunt ab humana natura
Stoicorum et Sadducaorum de virbute propter se colenda superba
u
justume
caetationes. Eigo omino debet esse privatim vtile, Sed cum
e Turtitiae forma consirtat in publica otilitate; sequitur quod non
de
ce posoit accurate demonstrari hac propositio: homo prudent
 debet semper agere quod iustum est, nisi demonstretur este
quendam perpetuum vindicem  publica otilitatit
p.s
Euc
3
 c
nam

## Folio 3r — DE-611-HS-867908:0005
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 4v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867908/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
:nam aliorum oculi metueq non ultra legabunt prudentem,
quam quousque juvane aut nocere possunt.) id est Bern;
cumqe sensu manifertum sit, eum non esse semperbindicem
in hacbita, supereste aliam, id ett esse aliquem Deum et hu-
manam animam asse immatalem. forum duorum funda
mentorum omnil efficaciae iusti, et aequi, accurata demonstratione
opus est sus naturae tradituro, quam nescio an in ullo Libro
habeamus, ac si qua ullibi est, opto uidere. Quare meopte
marte omni animi contentione suic incumbens bideor mihi
voto potitus Interfea tamen et illud fateer sufficere scientiae
morali posse, si eaistentiam DEs et immortalitatem animae pro-
babiles, vel saltem possibilet esse demonstretur, quod itidem, ut
efficerem operam omnem dedi. Regula autem sustitiae escnda
mentales scubsilitatit publicae scnt duae: C1) ut ne cuiquam
auveratur res (Sine vitio) possessa (id est quam non ante et ipse
alteri abstulent) et C2d ut cuigsqe tribuatur quantum ipsi
opus et ad publicam otilitatem inuandam. Illuc perbinet
praeceptum gunit de nemine ladendo, seu damno bitando, Huc
praeceptum Gunt de suo cuuqus bribuendo seu lucro insto cap-
tando. Illa regula Jurit stricti fundamentum est, haec aequitatis.
Illa etiam naturali June actionem: hac tantum inceptionem
parit, illa est Justitiae commutatuiae, haec distributiuae. Illic
propatio Strithmetica, hic Geomebrica. Illa homines diseriminat
in statu naturali (: id est extra Cinitatem:) positos, hac conun-
git in Cinitatem. Illa Gus naburae stricte dictum, haec
scientiam nemotheticam multis consequentii generat, illa
est

## Folio 3v — DE-611-HS-867908:0006
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 4r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867908/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
est magii Gustitia particularit, haec viiuersalit. Sed quid mihi
tandam propositum sit quaeris. Nimirum vir Amplissime
demenstrare sunit naturalit stricti propositiones per omne
et c.
possessionum, conventionum, successionum genut, et quidem
adtubendo perpetuos Soritas, quae ratio mini ex multit bisa
est aptissima rei in clara Luce penenda, quando nihil aliud
est demenstrare quam certitudinem alicuius nei claram, ac
belut ocularem reddere. Hic aira cum dudum incumberem
deprehendi regulas Jurit naburalis stricti cum regulis suris
Digettorum mirifice conspirare, atque in ea dirjudicanda
veterum istorum incredibilem solerbiam suiste, cum postea
Imperatores pro arbitrio, prabeatu aquitatit, sustimanert.
gnnovationibus, familiari,s pleraqueu turbaint; et hodiemi
complures e
pla isimi naturalit conditoret s: vel quod Legibus Remanit
nullam aut perfunctinam operam dederent, vel quod aquitatis
conguentias a Turis strichi necessitate non satit distinguant:)
Sapius a Romanii Legibus discessernt, quam erat necesse.
Quotus quisqe est qui sibi persuadeat funt naturae esse, ut pacta
muda non panant actionem, ut aequitat naturalit panat erceptionem
tantum, ut discrimen statuatur inter actiones bona fidei et stricti
sinit, ut non pactit sed traditionibus rerum dominia transferantur
qua omina veterum Romanorum acumini probata, Grotio tamen,
viro vtigh magno, displicuerant, rationibum bigl parum demonstra-
unom
torias ducto. Cum igitur hui contemplationibus deo sine successu
aliquo indulgerem; deprehendi grandes sape materias ac late
futas contrati in regulat paucas, sed ita bmuersales posse

## Folio 4r — DE-611-HS-867908:0007
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 3v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867908/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
ut has qui teneat, sine animo sine oculit obiectat, decidere
queat
oblatos casui sine exceptione omnesquni coepti ab
Hinus otilitate illectui cogitam annom possibile esset omnet
hurt nunc per Germaniam in osu versantit regulas decidendit
casibus omnibus fuffecturas duabue crciter tribuie Tabulit grandibus
mapparum instarin pariete sutpendendis, ita extribere, ut oblatus
casis non solui tantum ebestigio, sed et velut in altopictoris aut
dode cadelto ostendi maniferta ratio decidendi posset. Hoc
jam consiluma ne intra annimum tantum Hetisse plates, somiperfec-
tum dicere audeo. Gus enim prinatum id est olma prinatorum
Jura obligat ionetqe cammqu constibutiones ac sclutiones cum
successa mitri in Tabulam ita redegisse mideor, ut quaestione
oblata, raro me consulentem dubium dimiserit. Palio tamen
eam nuse magit magitqu. Nunc sus publicum addere cogito
profanum pariter ac facrum siquatenus huic aliter quam in
conscientiam excentio ett.). Jun autem publico et processum
judicialem annumero, officiit enum Magistrabum erga sustitiam
implerantes constat. De catero in Ture publico fabeor miras
me tenebras sentire, prasertim cum fere tantum Gure non
scripto constet; et imuumera sint magni momenti, osu tantum,
quo nihil incertius et varium magit definienda. Utinam Tuo
consilio ragi cortingat. In librit uit multum fateer, luminis
sed sese subito proripientit, ac velut subter fugientit aspectum
Lectorit profani. Sed de sui ad dE aliquando dittinetius, nunc quod
coepi ercequar, b Tabula fundamentorum sunt confectas niversat
suiis Romani Leget ad suam singulat regulam, unde decidendiratio
pendet reducere cogitat mecum Amplissimus Lasserus consilia
rius ptrognatinus,
Concellarie quondam, pilius
vir diligentissimus ac sunt apprime griarit. Nullam Legem,
nullum

## Folio 4v — DE-611-HS-867908:0008
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 3r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867908/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
nullam saragraphum omitti, suo omnet loco collocari, Indea velut
proba quadam assecuratoria, ostendet. ta habebitur digestio aliqua non
terminerum suris Bonani ( qualet sunt digertiones seu methodi quae fiunt
per divisiones et subdiuisiones, Ramao et more, quales vulteis, Althusis os
sed propositionum; nec verbalit sed rationalit. Interquas tantum interest
quantam inter methodum Rami et Eucldit, quarum illa tantum disponit,
haec simul demenstoat. a hac digestioce rationali Legum omnium ea
aliii Legibus pendentium (: quales sunt digestorum plerague, non tam
veteris
gunit nom constituteiae, quamin terprotatoriae atque applicatoriae:)
11
rationes apparebunt. Ratio autem Legit est in par mille commen-
tanorum getia, huuic omnis ecus interpretatio perdet Nam omma
interpretatio censtat ampliatione (: ut bocant:) ad casus somilet, et
limitatione in crdine ad dissimiles. Jam angnatio sit oblandem,
limitatio ob celtantem rationem. Ia habet dit Amplissime,
rationem censili nostri, quod otinam regat Auo. saltem voluntatem
nostram, boni publici cupidam, si quid auguror, aurcilio tignama
Boineburgius cum nuper ad Je scripsent
putabit. Tll. mus
nunc per me amice salutat, rogatq ut quod potes, in sequenti
negotio perando se adiunet: D. Joh: Henr. Pauli ipsi aliquando
catalogum sclectorum Msorum Souguitae bibliothecae attulit,
in his duo neminantur quoes sibi dederibi admodum detiderat: C+)
De methodo conscribendae histonae Ecclicae consuttationes don
fissimerum virorum Balduini, Thaner fiip eni flacis, scripta
b
101d
l
554. et 56. fol. Et C2 Marestas Elcctoralit veneta
opposita seu de firre praecedentiae inter S. B. L. Archiprincipes
Electeres et empublicam benetam dissertatio ancnymi. horsitua
i
commendatione effectum dabitur, magni aestimabit,
Cuodme attinet habeo sanie deprecundi materiam, quasi non satit criminis
in audacia esset, nisi proliocitate cumularetur, sedme engit ille Tuus
in summa eruditione Candor, et humanitas publice nota, vale
S. iide seque. Nit Amplissime, ac face
ulteri suo,
G. 101.
S

## Folio 5r — DE-611-HS-867908:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867908/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 18 lines, status machine
.S. Illuu Boineburgius haec me praeterea addere jubet:
Vigorii assertionem sidei cassolicae ex concihis generalibus librum
in 5, venisse a se ad Amplinum Schroarz koptium vestrum p. in
per hunc in manus principis vere suquesi delatum, haud dubienune
in Bibliotheca (in qua magnus ille Princeps etiam ultra fata vivit)
uttineri. Eum recuperare optat; sin minus, videre saltem rursum in
exigui temporis usum. Id per E effici et sperat, 5 petit. CAddit,
si quid sit ad se destinandum, mitti Ampsmo Wittio Hanoveram posse.
eterum Lampadianas curas suas in publico videre ardentissime
desiderat, et quis noncum ipso? Quanquam enim sciat Wi pro-
positum fuisse exitum novissimorum Omitiorum expectare;
credit tamen eam rationem merari diutius fructum commonem non
debere. Plernue conclusa etiam ante recessum conditum nota, (api–
tulationis aregotium jam prope perfectum, securitatis publicae asseq
ctum esse, et quod restet, totam hypothesin non mutaturum, sed
appendicis instar, una cum ipso recessu jam perfecto annecti possx
demet ego opto in ondmandis furis publici regulis nihni magno
cumim futavm terum vale.

## Folio 5v — DE-611-HS-867908:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-867908/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 12 lines, status machine
-
at .
2
ea   t
ve aer  de 
ix
1 1. 3
vndo-
e a
en
e
2