# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/62745/text
# Catalogue record: 62745 — Paradoxon de aeris gravitate - Paradoxon barometricum ejusque causa
# Date: 1696-09
# Akademie-Ausgabe: AA VIII,4 N. 046
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=62745&katnr=60267
# AA VIII,4: its series at Leibniz-Edition Potsdam II (CC BY-NC 4.0): https://leibnizp2.bbaw.de/de/leibniz-online
# In the Akademie-Ausgabe: AA VIII,4 (PDF, Leibniz-Edition Potsdam II, CC BY-NC 4.0): https://leibnizp2.bbaw.de/fileadmin/Webdateien/dateien/LSB_VIII_4.pdf#section.46.2
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068606
# Title: Leibniz-Handschriften zur Varia Physica LH 37, 4
# Folios: Bl. 149–150 (from the shelfmark LH 37, 4 Bl. 149-150): 4 pages, canvases 301–304, page ids 00068606:0301 to 00068606:0304
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068606&page=301
# Lines: 364 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.93
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 149r — 00068606:0301
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068606/jpgs/default/00000301.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
Bernardus Rama zinus Medicus doctissum
non minus varia doctrina quam naturae scientia
ommendabilis nuper differtar
cui suas inlexuit Ephemerides rationemque a quae sivit
cur aere pluvio acs percurius descendat, sereno
ascendat. Nimirum Joh. Alphonsus Bovellus phitosophus
et Mathematicus egretius statuerat aerem pluviam esse sereno
graviorem, ob aquas scilicet admistas, ideoque debere ab
com acr siritiud dbmiften
quod contra sereno coelo descendat cererminus obhitente
praevalente gravitate sua descendat. Cum vero El.
RamatZ inus expene Barometricas observationes
non ita ludum instituisset contrarium prorsus accidere
miratus est. In e caliis nempe sereno coelo
ascendere ercri Mercurium, quasi aere facto
graviore leviore, contra pluvia tempestate subsidere
idem postea et ab alis ab aliis observatum, notavit.
Causus igitur paradoxi inquinere peculiari dissertatione
dussti instituit et aliorum doctissimorum virorumi
sententias adjecit.
Equidem verissimum est  est autem ret utique inquisitu digna
consule Mandessurgensi
digua; quam prmus quod sii et Ottono Gerikio, primo Antliae
paermaticae a Rob. Bortion
Bar Est autem tota res inquisitione accuratiore dignissima
primus Tarricellius invenit Galicaeus rem a mechanicis compertam
prodidit, aere noc antlias aspirantes, quas vocant aquam non
nisi ad 30 circiter pedes attollere. Corricellius deprehendit simititer
Hydrargignum non pass posse nisi ad attolli ad artitudinem quae
hujus sit pars de  crciter decima quarta, quia tanto gravior est
habe Mercurius aquae. unde videns rem pendere ab aequilibrio
lt liquorum invenit aeris oppo oppositum colamnae acreae
pondus veram esse hujus aquae vel Hydrarri suspensionit causam, et
depeen in altum eductionis causam, et comperit Mercurium
ad 27. pollices circiter suspensum manere in Ttabo infu supra
claus perpendica verticaliter erecto supra clauso, infra aperto.
postea experimentum prosenti sunt plasius pascalius in Gallia vir celebris
qui primus notavit  Mercgrium in monte excelso subsidere
et e Otto gerict pus consul MMagdeburgicus qui mirifice
sibi osstrinxit harum scientiarum scientiarum cultores excogitata
Antlia, qua aerem exuase eduxot, infinitisque pulcherriomis experimentis
(partim ab ipsomet samtis) oecasionem dediao eam, quibus usus aeris
effectusque maximi ad oculum demonstrantur. Quae deinde a Roberto
Boylio A. migero Anglo eguegie sunt exculta, porro idem
praeclare
integris de Antlia illa Magdeturgica vel Gerickesio- Boyliana
libris conscriptis.
porro idem Gerikims primous
no mature observatis aeris variationibus indicem tempestatum
praenuncium sub homunculi figura egregie est commentis,
deinde et Augenius, et pe Hooins alias machinationes elegantes
a instrumentum
Exeogitavere, quibus Barmetrum redditum est multo aptius ad
aeri aeris variationes  minimas obsevandas; unde tandem
in libro de
Motionibus
a. gravitat
pendentibus
dicere visas
integroque anno
continuasset
Dem omneu axit
locepis promevit
 et cum Tubo
Hudigigus es
illatis

## Folio 149v — 00068606:0302
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068606/jpgs/default/00000302.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
communi consensu Barometri appellatio invaluit, quia
hoc Tubo aeris gravitatem metiri licet. N. Extant
autem complures sarometricae observationes, apud Gerrk
pascatium, Geritium, Boglium, Fuere viri docti qui
am instrumentum hoc cum Bacometro et TMermometro et
Hygrometro comp conjugerent inque ea re non exiguuum
Sam. Reiherus ictus et Mathe-
maticus et Chilomensis egregius, qui Tabulas aliquas suas
posuit studian
philoniensis doctissimus
et observationes ante complures annos mihi communicavit.
el dubitem collata opera multa erui posse magni
hic quo hic quoque erui posse magni ad non ad rem tantum
pauticam et agricultorium sed et ad medicam ipsam
momenti futura. Certe Gerikius observavit magnas t
solita Mercurii subsidentia praesagiri.
itaque si nant magno usui navigantibus esse posset
Baiometrum, iad ut vel mature in portum se recipiant,
vel certe ita locis rede brevibus seopulisque recedant.
Sed (aeterum quod causam staraxo paradoxi
attinet; equidem verisimillimum mihi. Semper visum est
aerem pluvirus aut paulo ante  allevari et velut
xoneari et pluviam minantem esse leviorem, quia
a cadentes jam guttas non amplius sustinet; contra
contra aere serena aquam attenuatam et dispersam
 exoneratusque adeo nte
ab aere sustinere, eoque ac proinde cum ipso
in subjectum Mercurium gravitale Eamque sententiam
dudum indicare videntur viri docti a Ct. RamazZ in
innuere
expicusre
allegantur. sed quia rem non satis distincte exposuere
hinc visum est digna visa est putavi sic posse omne
ilarius proponi possee proponi posse
In sibra partum brachiorum AB, AC si at aequi–
librata pondus D, et vas E, aquam continens; quod sit altum
natet
potus potius sive profundum, quam largum. Et in aqua
Vasculum F ex plumbo, ferro, vitro vel alia materia quae in
aqua per se mergitur, hic autem ob vacuam cavitatem sustinetur
sit Porro in vasculo F foramen obturatum, carta, vel  alia
materia quam aqua paulatim perrumpat, et vasculum impri
impleat; im Vasculum impletum descendet, et durante
descensum mutato aequi libreo, quod erat ante descenum
vircet pondus D; et vas  elevabit vas E. Quia
a vase E, non amplius sustinetur Vasculum F, quippe descendens
atque adeo vas E de pordere suo aliquid amisit. Nec vero
restituetur aequilibrium, donec vas vasculum F, ad
ad fundum vasis  E pervenerit, ibique quieverit, ubi iapus
scilicet rarsus ab eo sustinetur:

## Folio 150r — 00068606:0303
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068606/jpgs/default/00000303.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 134 lines, status machine
Similiter ergo, si Cylinder vasis aeris GH, et Hydrarygri
LM sint in  aequilibrio erit Hydrargusrum in star ponderis D
et columna aeris, respecto aquae inclusae instar sustontatae
instarovasis E.  Cadente autem aqua cessanteque sustentatione
praevalebit, Mercurius atque adeo subsidet. quemadmodum
et ex comprobatur. Nec dubito ipsum Borellum luc fuisse assensarum, et etia oicere visus sit qu
per observationibus
sed operae pretium tamen erit paulo distinctius exponere
quomodo fieri possit, ut fiat ut aqua in aere modo sustineatur
modo cadat modo elevetur, modo sustineatur, cadat.
Elevatio esse potest duplex una exemplo sumi, qui assurgit, quia
est aqua specie est aere specifice levior, altera exemplo  pulveris
qui qui solo motu attollitur, quemadmodum sedimenta et aqua
motu turbida at sedimentis elevatis. Ierumque Ut autem fatui fumi
instar elevetur, aqua vel humor, fieri potest rarefactione a
platatione loris orta a calore quem admodum et distillationes
Chemicorum ostendunt. Elevata igitur materia aquosa sustentabitur
vel a calore q ad huc perdurante cum nimirum ad eum locum
perbenerit, ubi aeris tennitas tanta est, ut gravitasi specifica
utriusque sit aequalis; vel etiam cessante jam calore, vel imminuto
ex ipso grada tenniratis ex ipsa tenuitate, et causis huic connexis
Hoc autem Haec autem sustentatio a tenuitate ita porro
Geocultrice ac explicari potest. Ponamus aerem, ut omis liquo
omnia fluida, habere tradum aliquem firmitatis seu tenacitatis,
Put aliqua vi sit opus, quantalacunque ad eum dividendum. Ponamus
porro nater materiam in aere sustentatam esse admodum
attenuatam ac dilatatum, ita ut maltum habeat superficiei, popderi
sata sub ea superficie contenti parum, quemadmodum, pluminae,
 ex visibilibus corporibus, plumae, tennes laminae pliaque id genus. lignum aquae innatat vas
et ponamus porre cum ergo vis perrum pendi si a pondeni
aerem sit a pondere, vis autem resistentia autem à superficie lon veraeris materiailen
ipsius quod perrumpere debet, manifestum est fieri tantam es
tam exiguum esse posse pondus proportione superticiei, ut aet
non terrumpatur; quemadmodum lamina argen tensis, in tela
granea sospensa haerere potest, quae si fusione in globulum redacta
esset perrumperet
i. Fieri etiam potest ut ob motum aenis vel alterius
i1
liquidi, ut quae in eo. natant non decidant, dusu ipso motamot
Co
motu rarsus elevantur, atqe ita alternis nut
cendens payn
rescendentia. manent in sublimid quanquam haec
cover
minus ad institutum nostrum jaciant, quosium quae mota id est
impresso impetu sustentantur, non ipsi atrn elevantur, vel
non sustinentur a liquove, atque adeo ad aequilibrium non conferunt.t
quae etiam cause est cur confersu ad aerem, ventis validis
sublevandum eaque natio stet tempestatem futura 
haspe
potest
praeterea devent
 idn
idand
uost o
parometro praenantiarentibu
alicubi velles diduci aerem atque attenuari.
unque in diverto
aut in onei in valles deprimi, alibi vero condensa
unc sonc
inptat
ad flactuum instaru in montes attolli consentantum vireatur
vibus de rebus etiam Edmundus Hallajus vir, Cl. non nulla
Quam in rem
egregia est commentatus.
A adaquam rursus delabentem
Explicata jam sustentatione  casum veniamus. itaque
vel deferente calore, quemadmodum cum calore factum u sit
ut humores iflat in velut in bullas quasdam et ut cita ditam
desicas inflarentur, quibus exolu exquibus excluso
quae excluso aere crassiore intus vacuae ve vel ascenderant
vel sustentabantur nunc cessante calore instar vesice flaccidae
concitant, et recuperata gravitate delabentur dem sed et alia
admodum ex insiros
principiis et. Toit
bene ostendit in Epis
apud du. Raniaz Zia
Addi hic possunt quae
apusd du Ramarginum
i sernit sl. Boccaba
datus in Epistola ad
n. Bam1Z2 num
continue
et scilices sursum
quidem posset s
ideni etimu potenit particula
Vetrrogoneas inaene calore
sustentatas atque adeo aere par
spatii loviores, non etiam ad seu
non facere, non magis quam
quae motu sustentantur, quia
cum sint aere paris spatii levi
res, cylindrum aereum potius levi
orem reddant, quam grariorem
sed respondendum est, eo ipso dum
aer novam materiam gravem
recipit, fieri graviorem, ut cum
aquam continens  gravia
erit, quam si lignum auferam
ecists
uod levictar reddatu
ut maatitu inet
clinio sp
lic verom Treo
intaneum est
aeterum etsi vopores
per aquam dis persi calore
tolumnam reddi altiorem
materia nova recepta ac
sustentata
Ccndunt cadere
Nempe continne cadunt
etsi inter cg
etsi
ex profectorum exemplo
adunt constat composito
feruntur ex q
et impetu impresso.
aque gran
tate quidem continue cadunt
epto im
fautomnin et sustentent
sut assa
(paesertim siplures ad easdem
aut diversas partes
fendant)
instar nunc
deprimi in valles
hunc in montes
altolli
siitin
sal
ad certam usque altitudinem ibique
vici sim eveniet

## Folio 150v — 00068606:0304
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068606/jpgs/default/00000304.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 114 lines, status machine
quae
aporu
potia
 huniorum particulae, non quidem clanse sed ab aere cubique peneti
ob nimiam tamen s tenuitatem, ad est superficei magnitudinem,
perrumpere ac descendere non valentes, poterunt rursus addensari
vel incrassari, dum plures laminae tenuissimae conjunguntur
inter se sive ipso motuaeris dum sibi occurrentes implican
tar ac cohaerescantis sive eo modo quo videmus sales in 
in aquis solutos, sin ejus stallos recorcrescere: sive denque superioruo
lapsu quae partium jam descenden ex caloris defectu cassatione
vel motus
escendentium, lapsu; ita enim ut labentes guttae
ut pllae ridis, inter eundum crescent.
Aixe
Et fieri omnino potest, ut nulla sit prorsus fnisi calore
quomudam m nstentatio etatio sustentatio motu
quoam, me a spehatio e confinue descendant vel ascendant
pormuum particali queandam suncitatio, it
vel descendant; at divrantur autem dissipentur autem ascensu,
dum fennissimae partes reliquas post se raliaquant) et rursus
despendent autem lenbis sime dum tennia
sunt, ob aeris resistentiam aucta autem mole, imminutaque simu
descensu recolligantur
superficie, tandem recolligentur inguttas; et cum impetu
Atque ex his principiis putem attente
Ex consideratis, et circum specte adhibitis,
delabentur
putem Ac
Atque ex his principiis attente consideratis, et circum.
specte adhilitis pleraque phanomena putem solvi posse, praeserti
Si accedant quae e viri ingenissimi
de ventis regnantibues meditati sunt, conjrganturNam
quibus Horum autemrationes partim a sole et luna partim
a motu terra provendre desumendas multa ostendunt
phaenomena Nec dubito si majore in his attentione
parsarentur homines, conferrentus operas, et abiis excitaren
tur, ad quos reipublice cura pertinet, malta quae fiunt
explicari, et quae futura: sunt praevideri, cavetius posse
magn caverique si mala sunt, aut si bona obtineri posse quaenunc
et
ipsi fuliuut destec
vitaque magnam laudem merentur
asdem fa
cerselius  sraias quod et
quarum pars etlam ex nostra olim edito xypr libello
physico tradita est
Cnon exercet
(et quod in liquido cadit, cum ipso non gravitationemsuam
(1) liquores in aere per calorem ascendentes quae calore in
ballas intus vanas inflantur aere vacuas inflata  in
aere assurgunt, refrigerata Justar vecicae flaceestentis
destillationum chemicarum
a quae motu per modum in liquido elevantur et concepto
(2) quae motu in lequido olevastuido elevantur et concepto
impetu sustinentur. in liqui
idat
on
in cluido Ab ipso fluido ad 
ractim
impetu sustinentur 
au sexercent
sustentantur, nec cum ipso gravitationem
(3) Quod in liquore ca fluido gravi cadit grave, cum ipso
gavicationem suam non exercet, neque fundum vel opposetu
oncis per premit. Hinc plud
(4)  omne liquia uod gradum filuidum habet qaduimdlement
ateriam quam vocant subtilem arimidementi
ra Atombse
(5) iter acis fluidum tenacitate sua resistit persminus toto
at
sit ut dioisst in partes ca quas minus toto
(6) Grave in fluido suspendi potest, si minor sit dis tam magna
saperficiei perrumpentis, quae continuo pos
sit superficies proportione corporis ut exigui corporis, ut major sit
resistentia a fluidi tenacitate, quam nisus a corporis gravitate
(7) iisdem positis ex sola corporum complicatione descensus fieri
potest Hinc crystallismi idustrantur salium illustrantur
(8) motu trrae, lucisque circa tervam, et pretsione lunae motus certi
pascuntar. de quibus Replerus, Cartesins, Galilaeus, Cartesiu
Is. Vossitas   e Nectonus, Mariotis, Hallejus noselim in Hypothesi
ut aqui
qudigitur sint hujus sant naturae
sunt exhalationes ipsa per se
a  in barometra inihit mutibunt
e ut, nunquam sustententur in
aers in barometro nihil per se mu-
tabunt; sed dum alias in aere
sustentatas colligendo densandoque
sed satis ad descen
validas reddent.
ad descendendum
 et marium
motu sunt
 partim a diversa
partium thatae
conditione t
telluris conditione
(2) qu idem est de eo quod
in liquido per motum
impetu accepto sustinetur
 Hinc patet gravitatem
aeris ventis minui posse
posse cum nabes ab ipsis
shementer aguatur
motus
ub. t
(9) Hi quo minus statiu
sint diversae sup partium
superficiei telluris conditiones
asunt, quanquam et haecum
sint durabiles latere aliquam
in regularitatem oporteat sub
ipsi ipreg ulanitatae apparente