# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/66968/text
# Catalogue record: 66968 — Ad Palthenii notas in Tatianum Francicum
# Incipit: p. 273: Wente
# Date: 1706-05-01
# Sender: Leibniz — Addressee: Palthenius
# Akademie-Ausgabe: AA V (assigned, not yet published)
# Other printings: -vgl.Luckscheiter,Schriften zur Sprachforschung, S. 326
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=66968
# Ordnungsvermerk: Linguae
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068740
# Title: Leibniz-Handschriften zur Philologie, Sprachwissenschaften LH 5, 3, 2
# Folios: Bl. 1–3 (from the shelfmark LH 5, 3, 2 Bl. 1-3 (=46750)): 6 pages, canvases 1–6, page ids 00068740:0001 to 00068740:0006
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068740&page=1
# Lines: 391 recognised on 6 of 6 pages, mean confidence 0.91
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 1r — 00068740:0001
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068740/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
Ergo
Nobilissime et celeberrime vir
Funtor Honoratissime
Plurimum debeo Buo Mayero, quod mihi
leea eu ehbil conchinee eseeg
votorum meorum interpres esse voluit, qui non
prius audivi quod agitares, quam applansi consiliis
et interesse reipublicae ac patriae putavi ut praeclare
coepta urgerentur. Esse Tibi non voluntatem tantum
bene merendi de antiquitate linguae patriae sed et
insignem eruditionis Theotiscae apparatum Catianus
jam tuns ostendit, quem donassi literario orbi, volustique
let
peculiari mecneretuo pago
causa Tibi gratias deben et quod hortationibus meis
aliquid a le fributum scribis; et quod tam leve ifficium
tam insigui munere pensasti quod velim mereri
posse aliqua inservienti occasione data
video E  etiam capud Gullos
Anglosque nostra quaesisse ex junianis  Manuscriptis
apod exoinenses depositis Tabianum, ex colbertina
Bibliotheca ilidori fragmentum oltinuisse:
HCkHes Exhuiie Vioi Gludinem CeCCe
Macte hac cura ac felicitate. Hisi sesi
egregi viri, studium linguarum  a nostra pro-
guatarum merito laudas. Notavi nuper paucula
sin recensionem quam novissimi operis quam a ipsienses
dedere. Nempe multa fugiunt trammarinos
rerum Gemmanicarum cultores, quod in nostris
satis versati esse non possunt. Eo magis libi
Theologes et polushistor egregius Gerardus Meierus
mihi la multis annis amicus. Is meo hortatu meis
etiam nonnullis adjutus suppetiis insi Glossarium
saxonicum aggressus, multa praeclara collegerat
pa aliquod etiam compendiuus lossarii
rudimentum affectum reliquit. Vellem vel prodireat
vel quae lucem publicam ferre possunt, vel in eorum
manibus essent, qui uti scivent. Sed edua jacent
ut audio tenebris damnata, quae fortasse lumeri aliquod
afferrent nostrae linguae. Nam stodiose collegerat
vocabula provincialia Chaucorum et vicinorum Belgica
interdam etiam aliquid
ex dricatali literatura febat in qua non erat
sinfres. sed mors conatibus intercessit
multum uticitatis nesse semper judicavi, non tantum ad rerum causas cum verbis indagaulus,
Ego s in linguarum originibus scrutandis
cura
ad rerum origines veteres vitus mores jru cu niscendos
u aeteu  suer eo 

## Folio 1v — 00068740:0002
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068740/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 111 lines, status machine
 eruendas. Unde considerans
timuones uinquam Finnolappicam per magnum per magnam
 seplentrionis partem a mari Caledonio
t altrqu
usque ad aspiuma ps olim diffudisse.
 literalia autem et cultus patientiora scaudinaviae
Germaniis populis insesse, et i collato locorum
habitu, non aliter judicare possum, quam Germanorum colonias
truus aisso non lato mari in insulas primum, inde in vicinum
tr continentem penetrasse: etsi serius colonias
en  scaudinara in Germaniam redisse, non
negem indiginos autem scaudinavia Fimmblapponas
auia in postram Germaniam con colonias rediis
ab advenis paulo minus tunc barbaris, in inferiora
sex Gutis
aeterum seriu
certo
uto Euxino
 Roma
dum abia
ig Iidori fragmentum quod edis
ab abquo Gotho in ea parte Galliae quae Gothis
Hisse iia vel.
suberat concersum  credibilo feidori facere possit isidori, ni
alicui
patria  sed vellem  examinari, an ipsa faveat dictio
Equidemi multum abest ab Ulphilae, sed considerandum est
Gothos Hispaniae Galliaeque longe ab illis sedibus recessisse
ascribente; et longinquis migrationibus
aaetrit vici plus triei e Germanis aco alip occidentalibus
Germanis occidentalioribus ut situ ita et sermone appropia quasse
Si Ansileubi Tollioum Episcopi superesset quod non ante
multos annos extatat Glossarium, facilior dijudicatio foret.
luum Glossarium Vaudalicum qualenam sit nosse opto
de schiltero insigniviro, coqueris tunquam de vivo
sed illum dodum deplorabimus, eq egoque etiam Epigrammate
scripti Ajunt labor cypographum expectare: Nobilissimum
Nostgardium talia moliri ignorabam. Theodorici von stade
landes praeclaram antiquitalis Theotiscae curam et nobitiam
lautarunt mihi amici: audeoque Tua opera fieri, ut  magis
en omnimo neglexisse
e
Ccaeteram al videas ne quoque hoc studii genus fractassem
innotescat,  prositque
et si per saltis et ut propria notata subinde per scredas sarsa
altigeris
praesto non sunt permultu distracto, quaedam Tuis notis, Hanoverae
vale e fave. da
atianum, heotiscum Francicum
n. Wente etiam saxonibus duferioribus tidem causalis, praeseitu in veteritus Ahedis.
veluti quanda latinis quando quando quidem;  potem ideo et significatione et sono atque etypur
aspergot judicioque tuo summittoiimem
notas
rulde erisomile est legend quod aotas, legendum
haec com nostro conspirare
insilici una italorum de habitu muliebri, forta  consentit et nomen, quod Latiui
2s Gare, garen ebullitio est,  et rab quid
secta pro racha
ajulier, et
290 Barn, suspicor esse a bareu, aut beren ferre, nempe uterm.
in desiderio eapparet.  Tovu
quena
queen,
inde de nato, tandem de viro gon, add.  p. 288
19. Cum
Gallique tra
us parti
v281 Ad Wdihrauch noto etiam spiritum sunctum antiquis
nostris alicubi dictum attum loiha
e Cum Zeso dextra, consentire videtur taze, et dezia, et ipsa voy latina
quod
etsi res pro non a
careat: e
au potius poseri fuerint he
fudine non cares )
neti sarmatis trclum
appotis fierint postem, eneris fiisse malim. Intercm
Germanas
naviai differt. itaque Gollocoru
septentri tm fribuatur. Germanicam tinquam
Linguam Genteme Faciti et aliorum veterum
semplo tam late sumo, ut cimbros
imbros
in prehendat
goOportetlenim ut slavita
linguae latissime
aliquod n
nia T
tiscorum nomine comprehendenti
Vetera
non repugnem.
Etiam a me subinde datum nonniril
opere est Etymologico studio, et
non pauca observirta sed quae perschedas
sparsa jacent et p ilia distracro parum
in memoria versantur.
at Nor potui
tamen temperare mihi, quin percurrerem
opus Trumcan Notationes d filas doctas
oine
puii plenas et quaedam
adcem, hic ex
one el exquisita
sane et profuturas, nonantaque
e
a
extempore
hic adjecta
jndicio ctus summitto
lexum
scriminanti

## Folio 2r — 00068740:0003
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068740/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
28 Quaden
qraden loqui alicubi vesert Rederen pud
saxones inferiores
ps uu F gefea gaudium, faginon gaudere putem convenire cum
fug. fager
nescro an aliquid hateat conveniens cut fair, (grato putehio, bono
statuitur
9. Menden  recte infillor judicas, esse proprié animo
arpipere atque n
iae de druidis quod sentis non est spernendum.
prgs A Beiden vel Beitem expectare, manere,
bude superest, taberna vel locus tectus sub quo vendunt
Mercatores in foro, et butel in quorundam locorum
i philae ua magis a Francica qoa aphilae citare maliu; ne in prajuditiis hominibus, ut lovifenbutel, Riebutel. Hinc et bontique Gallis
P291 Late tardus, idem esse puto, quod
relictus, gelassen, quem scilicet alii praexur-
rentes relinquant, hinc et lezt ultimus
Slavonica, ita et ntrae p. 292 ex Bouhnian inuere puto superesse
winsen
p.r9g. Theouu servus, Thite ancilla
vestigium reliquisse putem, etiam in dieb fr quo significabatur
id est homovilis, nauci. Ut in latino
quid domini facient, audent si talia fures.
terus, 
300 Si Angloram loomam foemina a Womo uterus, credibit p. 300 Wdomb ventem uterus; venter dampe alicubi Germanis
Eodem modo hodie (a Schalk proservo significat, nequam
est ipsum wit, oeil esse cognatum. hodieque istampe apud
1305 KrrecEt masculus, ut maid foemina, sed
Zrna,
Germans de ventre
fere otu de solutis, ut garçon gallis
p307 SRua umbra, consenit cum graeco 6X1d, Dostro
schau schauen videre, scheme, est enim rei imagu phame,
Scheme imagovana, E rei imago
3i7 destrenqu et strang strenuus, et strengen stringere
putem conatua cognata esse, et vim intensam notare
praesertim torquentis,
pous An gimacha conjux gemahe, consentit
cum gormman maritus de quo supra dictumfuerat
Dsio Shrerit maliu esse a Phire  provncia pagus
divisio terroe) quam divisioterrae, pagus, regiuncula,
quam a Grefe
domus familia, putem ab eodem esse fonte An cognatum
allorum huis porta a pot (unde huissier) an potius hoc aliunde nempe
potius hoc ab hus auss extra  et ita  aliunde
e Thed gersenox poprtum demum aisam gentem cujus
ea vox est, nempe Gormanos significavet Theotiscos significat
vit i terc
sambia, zembla
al; ut sama terralicubi slavis in un
signisicavit et rectores gentis regis producta etiam vox ad regiam, et tandem ad Aegem seu principen
abiit re in regionis ipsorum nomen abiit, cum
est ad rectorem gentis; priacipemus hinc Theodores Bavarorum
1315 Ad ferat, et feorh anima, notandum putem
spiritum me quendam vel Ealitum subterraneum
metalla formantem, nonnallis micis rerum meta
rerum mineralium peritis dici ferch. ut in iis quae sub Basilii valentini
aplii nomine circumferuntur de generatione metallorum
prostris non ita pridem
ut in cantico: omensh
p38 Thrat etiam Germt
me velus
passionali e mensch berven deme sinde gros, et c
rat idem quod proute
 
ventere
Caccipitur: tamen
p. 24 3.4. Theod, tiet, de populous gente; eadentaex de honim
reg,  et de homine Iasigni, heroe, rege. Thoidnafregna
in fallor qiud Ulphilam. Nec verisimilitiione, caret, vocem
 quae Teritonibus gentem significat, ab aliis pro ipse
gente rentonum sumtam; ut sama slavis terra
abia, remolquaat Germmorum
et tamen  aliquis hent
regione
etdu
edu
hoc homen H4 F 5G OXH
ariorum principibus frec
ent Tacito memoratus,
entur
uit, qu
utatum est
Theut
thiudums sad Regulum Rege inau significanadum
ladnas te

## Folio 2v — 00068740:0004
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068740/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
Ad
adp Aletus luctus, i tentem venit)
odie utulam)  ab ul.
 a, (germ
p321 Spaher sapiens huc merito spehenus  spia.
cred Radix credo visum significat, nam in de
et specere, speries
antio et species, speculum.
isi videntes, An spider aranea
Ingbis ab insidiis quas muscis tendit, inquis attenti est
p
ita ut sapientes int
p.ri A Nodus nodole, noll, Knaul, de rotundo et conglobat,
demum verfex. Vulgo de re crassa, un grobeae chuoll
perb. Slenta, stecht, alicubi ad huc simplex germanis,
quale est caput, ind aliquando
ut
229 Wilo non tantum sylvestre, sed etiam extraneum et
ut in plecht und recht
liberum, signifi cabal. Inde a jus Wildfanu Wildfrembo
hodie Germanis
e plane ignoto, et jus Woildfangiatus
p.353 Anfcum Harm damno, quod Hngli servarunt
 palutini ad Rhenum, demolesta
consentit KarmenBgelgarum, quod est re, quiritantis
dest si  aliquis (5o velch) sta sivelcher man etc habetur saepe
e Ex voelch, factum ese
sonum edere 2.
C We  et in autiquis legibus Brunsivicensibus sivelter man ete.
Svelch, pri praeposito s, ad notandam
quae ta seculo XI scriptis, quas fortasse cum nonnullis
nfua funter quia fratituus habet aliquid ffitivas, quas soras) advestemite
mentis rec
eneraliter atum uaren, warten, coehren, gevelr, iderra
huius regionis illustrantibus edam
voces:
138 Ad milipartes notem heditus, conspirant; imo
p339, Ad Liamant, non improbubile agnosco liu esse lay,  sormones fama, carmine
hurtis,
et Kerta urbs orientalibus, undet n Carthago
garder garten, hurde
sermonem, famam carmen veilen, et adeila temporis
bilinueu cessare, esse
intervallo, hodieq musse und ide
p343 Bilun,
p7B Scalt, est proprie vicarium ut
la
nobile
alt jahr, fenestrae
insertitiae  ductu mobiles alicubi germanis schalter;
hinc de eo qui rem regit alterius vice et fortasse congiait
movet, schalten. Itati An  italis scaltro, pro prot allido. An huc scale servus?
.34 Brust a bersten, superioribus etiam Germanis
est
Germanos ego exemplo Taciti et aliorum
superest in Wolken mnalim
vell veterum tam late sumoent Gothos comprehen-
dant. non minus, quam vandalos proprie vestricto sensu
trancos, saxones, Alemannos. Gothica autem dixerim quae apud alfilam extant
c d sucht sunt sucht, pertinet serche de morbo
inprimis contagioso non quae ex sue suedico aut islandico
Scripbribus paulo antiquioribus
P.356 A bitherbi- man vel bederve man, (quod est homo frugi
sedol
t
est puto meinem,
expuntur
concrune credo a similitudine, gleich. ita in antiquis diplo matibus Lichen dicuntur, qui hodie die Gleichem
nimo sibi dise designare
arnim Megneen tempe liken Anglis placere hoc est
bobl thuat, tuatian lavare, hodie Zuagen, puto
convenire cum Zwingen, a vi quadam contorquentis
pobs. Git eigite, weigen vexare, movere, pungere,
et fricantis
caedere. Hinc puti wigand hostis, de fygand, feiud
1.374 ad Blezza, bleque frustrum, plat laminam retuberiu et
bi planum
blat solium seu tenne, f  farbe, polire colorem,
hode
no mones sibi respondentes prope
2319. Ferit Teren puto esse quod germanis superiobus, zerren, Z ergea
pe6 An Gifurbit fourbir se
perrem vellere die vellicare, distrahere, molestia afficere
onnatum dareta
=qui fatiuis quasi gustantes
jottingam
sedtenue (larumu)
pes tantum
etiam sexonibus hodiernis alicubi S

## Folio 3r — 00068740:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068740/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Litro ruddet cribrum, ruttebu suspicor esse a rat quod
scilicet in rotundum agitantur  alicubi cribra
quo motu sirculari
docere,
pods Ari spahnan suadere, a spahet sapiens sle
tast
de re abnormi
p387. Ad idan defectus, addas ans an schis quod quimam
de quo supra
fabsid deis inourne
dicitur
tristi,
de de ornatu, et de candela accensa, quo Ellydhnio  ot laborat pdembus superfluo lucem recipit
gGibuoztan buazen, bussen emendare. Aode pusen
389. N Mornenti,
Tentonicam dictam non dubito. Hauseaticum autem esse posterius et ab ignatis profecum
p21) _Nausam hominum socetatem nesseficam autem esse posterius et ab gnaris profecdum
P39) Leibba relinque leave, relinquere, dCINEV
bel optime hinc 
vocn resse esse loch vel
pd stathin rista, maim primitivam
o stla.  primitivam
pessulus, qui foramen claudit.
et eiseu nostrum tantum
diulecto differre, et consentire ferrum,  Mierro, raarum
lute  ermoet eiren Angloeum  hierro, caeterum
dej
mistura quadam
a
potoo rao
 sole
luad plumibum Aaglis, sed nostris loten estpots
a jungenda metalla opifices utuntur
ste g Anglico suspicor, rem mobilem circa
quadam metullica
pium axemsusficae, inde translatum ad vet fores.
axem mobilem, vectem, fores, repagulum consentit. (A Eo seir,
qu puodi, spa au a es comodi
618S. Alacritati convenit progressus vel
successus hinc
 Huolida. Hod hole hohil helen occultare consentit
Cum graeco Koidos cavus, malim ergo heten abantro
forspoedius
ontra
quam
metallica
(hron
ninu it
Qvia sis grindem est terere
ut in mola
Derrcumagere
vel aliquid simile,  forte agiso;  hinc supricor
ena fornare
agyro  galoi) Grindila hic esse

## Folio 3v — 00068740:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068740/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
eeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeee
e cuite vonsee agotc ani