# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Piece: https://leibnizlegible.com/api/records/8765/text
# Catalogue record: 8765 — Leibniz an Herzog Christian von Braunschw.-Lüneburg
# Date: 1691-12
# Sender: Leibniz — Addressee: Braunschweig-Lüneburg, Christian v.
# Record in the Leibniz-Katalog: https://leibniz-katalog.bbaw.de/de/extended-search?id=8765&katnr=41516
# Work: https://leibnizlegible.com/work/DE-611-HS-866575
# Title: LBr. 854 · Seckendorff
# Folios: Bl. 97–98v (from the shelfmark LBr 854 Bl. 97-98v° (=10154)): 4 pages, canvases 197–200, page ids DE-611-HS-866575:0197 to DE-611-HS-866575:0200
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=DE-611-HS-866575&page=197
# Lines: 327 recognised on 4 of 4 pages, mean confidence 0.92
# Catalogue: Leibniz-Katalog / Arbeitskatalog der Leibniz-Edition (https://leibniz-katalog.bbaw.de/), ed. Arbeitsstelle Potsdam I der Berlin-Brandenburgischen Akademie der Wissenschaften, CC BY 4.0.
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 97r — DE-611-HS-866575:0197
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 98v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-866575/jpgs/default/00000197.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 79, 2026-09-07T03:33:42Z — 90 lines, status machine
ad du. de sectendiis
decem br. 1191
J(me acGenerosissime comme
Quantacunque fuerit mea der magnifieo illo munere
ke tamon
opere expectatio, quod orbi destinabas fatendum est, totam
fu
magnitubinem ejus tum demum  intellectam esse c igutai liberalitate
nobis
ejus conspectu atque usu u munificentia Tad ad lnel per venet.
cum licati in tredibili labore tug ac su eC C CC
cum percipere proctu. lin
incredibilis studii  curae tus
nuperrimet
ac sommi ingenii fructum prcipere  ipsa lectione
percipere privatum bonum esse desii Me et
capitalia sint Icilim
certe non la affecere, quae a CE expectabam dudum (quanquam smma
vis judicii maxima notitia renn gravissimarum ad religionem et
rempublicam pertinentium, eloquentia deuique dignascriptore digna argumento;
et acgumento; quam quae spondere sibi atabo  ilgentia
tua audax exigere temerarium a persona tua, a dignitate,
a valetudine audaxvel iniquam erat; labo diligentia
 labor scilicet imp immensus diligentia infinita.
na ed
complexus vastissimi operis, ra  id temporis elaboratus
ta, tempus elaborati, quod delicatis ad legendum, stutiosis etiam ad intellegtendum vix satis cras
ad intelligendum vix susfiberet. Hor sunt quae ne (fateor) in
stuporem dedere. etiam primo aspectu. Quid deinde inter
legendam in legendo progredienti factum putas? profecto
poenituit pre prgnitque adiuif hoeti  ordinis nostri
qui sibi studia vel literarum velut propria quasi propria
suo
viodicat, domi suae, ac velut in  regno victi
Hoc ego mini iacitas viebam, tanquam unusquisa de
propulo  qui aliquem harum rerum gustum  habet
Et magnitudo admirationis pene privati beneficii sensum obmettat,
ut  seu et ut e ferro intelligerem eque
i
hint
de
Deo nomine
interpellavit. Videbam mee Uthi, debere grabitudinem
cum omnibus gratias cumpaucis; quas ago ut cunque quanto 
ut res postulat non licet. Neqe aliud quam cultum reoder eum names, et tennitatis
possum, quem dudlum post tt alia be magna veneficiatua
qui
mituo in minimis quem Tisti dee  commune ne misto
trgcali
tutum  maguae virtuti persolvendum; tamenmtoa aq uid amli
st peculiaria beefic in me beneficia tua aliad exigant
en
prieter
Sed ea est benignitate , qu ut voluntate contentus sim
sis  quam unam ego sinceram integiam et sinceram
a praestare possum.
Sed ut de ipso argumento aliquid dicam, visus
es profecto resuscitasse nobis et totum quantus est reddisse Lutherum
ponantim nunc quoque in vitia A hmani genepis,
toaale A tonantem in vitia hominum et Ealesia dehon estamenta
tonattem; et cum antea vis verborum ejus, quam Et Erasmus
apud TE Magicam appelsat, fere intra Germaniam staret
Termanicae linquae fines staret, tu transpusam in Labinum sermonem
et publicam et durabilem fecissi idus eibi consilium fuisse puto
pato i Erpendis pertae  in illis telicissimis illis uteo
plerorumque lytheri librorum, ut scilicet detracto ilxorbice, quicquid
ls puat est ciretum seseraete selas preme
mo
ulch
 successitue
pudor ex
cnscientia 
splendoris Tum
nostra, cuius
utriusque videbari
mi Opere tuo
velitas videbare
me vero mihi
dono mihi
missu oblitus
videbare, me
veri dememinisse
non decebat
= et moni
mentum
erexisti
viro, post
illud quod
ipse sibi
fecit maxiuma

## Folio 97v — DE-611-HS-866575:0198
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 98r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-866575/jpgs/default/00000198.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 79, 2026-09-07T03:33:42Z — 78 lines, status machine
quanquam autem non dissimulaveris pro candore
tud, si quid humani passus est excusationem tamen
ex ipsa rerum serie omni Apologia potionem dedisti;
ainquam profecto major  apparuit Lutherus.
et tunc quoque cum aliqua vellemus moderatius fecisse
mox i nostra pene ipsi judicia damnamus, ubi
explicantem sese in historia bua fatorum ordinem
in tuemur.
Rome in Rcclesere emptom inde
ia
e t solent magnae virtutes aliqua vitiorum confinio
imit inumbrari; sed ita sed ea ambignitate
limitum, ut sape dubites e Sdlent magnae virtutes
dotes aliqua vitiorum vicinia inumbratae in rebus gerendis
prestarae punae purae sed mediocri virtuti praestare, et
mersa venia quam remeratio ab hominibus
errasset fecerat. ille minu
trata est  quicqui providentiae placuit, iptimum
judico. Et qui fortasse em illis temporibus cum nondum
praestatur.
itelligeretur consilia dei, inter Lutherum et Erasmum
haesissem agnosco ex successu fortitus remediis opus fuise
Nec dubium est Lutheri  bneficia etiam
unt
isand
nonte
ine
pudore vel aemplatione mutarunt.  Mtagaa pars doctorum
homanae Ecclesiae de doctrinam  ejus de gratia et liber
tanpitii vocem quase cutherus excitarum serist
biteii viribust
la
om
it
n
perum
qui qui caritate vera seu ren
quicunque secundum
verae poeni
tentiae, conversionis; justifica tionis, ecollocant, quid aliud quam
illam fidem vivam designant, qua protestantibus non
tam in intellectu quam voluntate collocatam, hoc est fiduciam
filialem ex immensa bonitate dei, et collatis per filiam bene-
ficiis notum conceptam etera His falvis caetera ipse Lutherus
itolerabiliora judicabeat, et si pro tempori–
bus pariaverit. Et res eo mihi redactae videntur in ea
hac luca seculi, nisi nova (quod barbaries ingruerit, ut non sit ampli
met magnopere de oppressione veritatis metuendum. 
 Fortasse ubi Reformatos omnes Gallia expulerit, tota
ipsa Gallia reformata fiet, non nomine sed re. Quam temperare
incipiant dogmata, nemo e rectius novit, versatissimo in scriptis
doctissimorum ejus gentis virorum. Diffundi lumen in italiam
et contago quodam serpere studium puvieris autiquitatis
in nn nupero itinere didici
ceipfee Rone
udabi cardinali
Barbadici coeptum  oc coepto sunt habentu
instituuntur statis temporibus collationes, eraditorum virorum
in ipso collegio pro pagandae fidei, quibus aliquoties affui
ipse invitantibus amicis ipse, et ipse, et si sic pergitur, messem aliquam x
hac seme non poenitendam ex hac semente expecto; ut de
mysticorum studio non dicam, q vorant vocantium homines a
creaturis ad Deum quibus etiam post oppressos quietistas,
suus in Romana Ecclesia lonos manet
denique
majer esses communicatio cmfacius
ta sentio si
ad illus populos penetraturam ex Germania aut Gallia 
itaque sentio
quam facilius illas gentes lucem recepturas quam nostros
Sedlitutal dibine
populos ad renebras redituros.
Sed haec quidem Deo curae erunt nos interim grutulum
debemus Ecclesiae, quae quod rem omnium in ea inde a
constantini At. tenpondus gesamu mapima, aigre
= hodie
Z et obediendi
ardore efficacem

## Folio 98r — DE-611-HS-866575:0199
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 97v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-866575/jpgs/default/00000199.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 79, 2026-09-07T03:33:42Z — 117 lines, status machine
tandem et plene scripta esst. Et Hhabeo tamen
(ut ingenuitatem meam videas,) quod in tuo opere desiderem
aut potius quod in eo non desiderassem. Quid illud inquies
Meuburgium inquam,  qui profecto meluis
exulasset, scriptor futilis, aut potius exscriptor, indiguus
quem su refutares; hujus silum sibellum iner ornare
velut basiu substernere incomparabili, operi tuo
moli tua
erat Gigantem pygmaei humeris imponere, et pannum lacerum
puns phryssio opere et phusg panno lacero aurum et
 purpuram intexere Sed pere in gratiam cum
homine redeo, quoties cogito, nos ejus reptili conatui
incomparabile opus tuum debere. Drolesta num
 Protestantium erit publico consilio dare operam,
ut reliqua Ecclesio Germanicae hnstoria, si non eo
splendors ct A Ecclesiae Reformatae Histonia, pari saltem apparatu et fide
saltem fide (quaque (nam caeteras historiae tua operis tuae
dotes quis alius  pliceatur)  pertexatur: Quod utinam fiat
eret
funt sub oculis tuis: ut otio etiam illo fruamur, quod post exhaustum
tantum laborem non magis Tibi ac veletudini, quam Reipublicae debes.
 debes c cuius interest consellari  viros.
nisi
 M Meum certe volum est non numc pdemum
une solenni consuestudine exeuntis anni natum, sed perpetuum
ut longissimis ad huc temporibus te florente ac valente
ac florente fruamur
num adjicio ex desideriis
auca
eorum, queiscum aliquando
de opere Tuo sermones miscentur Senc multos in aulis nostris
estum um quibus interdum de
multos apud exteros latinae linguae nfcio usu non satis valere.
aios quibo qui tamen legunt libenter, et cum
volumin
quos negotia aut viros vires magno operi impares fecere.
His saradu His optaremus succurri exquisito aliquo
eleganti aliquo et exquisito Vasti operis tui compendio.
Germuni alli
Cesent qui
quod vim omnem rerum velut in tabula spectandam daret. Nonditutitit
futu
max
esent veruacula
Hc ti ermone scriptum non deforent, qu
qui patriae quisque sce termuni Gallique, qui in patrium transferrent;
rati
Quod nisi tuo consilio fient vereor ne tentet, aliquis TC,
inconsulto, et pe ex improbaturo; quemadmodum excerlenti Historict, 
Aethiopicae Ludolphi nostri contigit, quam ne quis Gallus
unde Gallus quidam breviarium fecit omilsis quae minime
consultorem
agere, qui
decebat. ( sed desino apud e cter
omnia snte rectins paro praevides cai omnia otum praevisa
ne quicquam ingere et dudum praevisaet nequicquam
ingerere, dudlum praevisa, et fortasse jam constituta.
serenissimus princeps Ernestus laodgravius Hassiae
Historiam tuum Ladolpho sem magnas Histrnie t
agnovit nuper; putat tamen debuisse eformantes relinquere Tentificiis,
Rorha E lesia sua tempila, sua Monasteria ipsorum usui fundata
fac suas Ecclesias suos census ita nihil praeter humana genttum
jara fuisse facturos Atque hajusmodi aliquid notasti et Henrico Bcunsuicensi
visum. Sed et ipsum saroniae Elestorem a sequestrandis Ecclesiarum bon
Et Eleator johannem a sequestratione bonorum ad deserta monasteria pertinentium
non alienum fuisse. Sed cum non acciperetur conditio visum est postremo crescentibus animis
frincipibus jus territori;  porrigi, ut q princeps pro conscientiae sensu
contitane posse redtam rerum catisiostitarum qsua, oola sutioum inperis aus gugsitis
per
+ et  vires
e rectis
lectes
natos
et instruste
Equidem non potest
nimieus prolixus
opus esse l
noae
finiia
 quo
ncu
magna ex tabuli
um
heorum
qvata
uentur
etiam intereruditos
tantum
ubest ut ea
de se quem
debedut intelligen
ut potius optand
videatur al
collectionem
operis Hictorio
pedisse quam a
publiciei qua inedita
complura à te 
cilata uen
principum Lutheri
malanchthonis
aliorumque
rum vi
no
pum
conserventur
serae posteritati
quod eo facilias
a TEcredo, Competrabitur
quia hric tur
Jndicio sed alicud
abore uti potes
Sed siis
vero
et surcultui
propriis  sumtibus
consulere.

## Folio 98v — DE-611-HS-866575:0200
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 97r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/DE-611-HS-866575/jpgs/default/00000200.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 79, 2026-09-07T03:33:42Z — 42 lines, status machine
jussus darem
nissis, respon
F quam ultru nec a nostris
quicquam requiritur
om anos ipsi
protestantebus longe Est
laxiores, be
pagano
privilesinim extendere
indeautur
Ducissae fororem in Gallias
Quin
Lpartis
sufragio somitialium num respectu. quae fateor perplexi
rem habere discussionem, ut pleraque omnia publici juris, prasertim
ante constitutiones novas quibus certa rebus imperii forma vata est
Meldensis Episcopi Responsum Banagio oppositum viteris
saeteris missis in una fere accusatione rebeltionis haerei
videturque de libereate striupipum termaniae judicare
aliver cntire quam Rex suns majoresque ejus qui semper
nostsis armorum et foederum jura assernerunt. Accidil forte
inte menses complures serenissinae ducisae drem breves stricturas in
relissoni cogitata de religione, viri ut scis maga docrina et ingenio
famae suae paris. Resplutit honestissime et o a me replicatum est.
postremo ipse omnia s cum suo novissimo responso Lutetiae parisiorum
edi curavit. Intercalia objeceram; ex sertentia, gravissimorum Theologorum
Romanae Ecclesiae protstantes plerosque non nisi harctices materiales esse
e simero aniore dEi, quem doctores contritionem vicant
uti loquenu nostri vera vivaque fide saluam. Ita concidere
on  atque a
lud quod venditant aliqui privilegium Romanae partis, qui
catero; damnet magis quam a caeteris tamnetur
Fabri jesuitae
ipsa
Han difficultatem rsponsis suis non satis mihi
videtur sustulisse Etsms sprinceps cirnestrs mihi scripsit
se ex ore candinalis pallavicini et Honoral.
t
celetris. Polnitentiarii pontificii in aede S. Petri,
eadem quae ego objeci agnosci audisse.
un
uis  ad Abbatissa