# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/00068444
# Title: Leibniz-Handschriften zur Jurisprudenz LH 2, 8, 6
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=00068444
# Lines: 1,109 recognised on 18 of 20 pages, mean confidence 0.83
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio 1r — 00068444:0001
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 72 lines, status machine
Responsum
In causa apud impenio Comitia agitata, inter  parmium sellens
Christianissimi plenipotentiarium et Legatos
quorundam imperii statuum fenda aba a tribus
estphalica
piscopatibus pace Monasteriensi Coronae Gallicae cessis,
Metensi, Tullensi ac Verdunensi recgnoscentium
in puncto Exemtionis uet vocant
sive circa quaestionem, an seudonnta istorum suplematus,
trua aode
la souverainete) una cum ipsis Episcopatibus in coronam
Gallicam translatus sit, ac proinde  ditiones istae fendales uda mo
ex matricula ac statuum numero expungi atque eximi debeant. a
ion
Historia  Controversiae breviter ita habet: on o
un in pacie Monasterienis Wdest phalicae ractatibus Hemiru 
potentarii Gallici inter caetera satisfactiens
summa
Duo erant potissimum Tractatuum Mons Wdestphalica, Capita publice agitata: pim
assertio libertatis germanicae, qua pax religionis, principum
oppressorum rest proscriptorumque restitutio, ena duirum
10
16
aliorum publicorum medela continebatur; et Coronarum asseren-
trum satisfactio, quae sclicet impentarum suarum rationem haberi
jam plusquam petebant. Plempotentiarii Francici, Regem suum
spoliis imperii ditescere nolle multo verborum honore praesati
duo tantum a se peti professi sunt, alterum, quod Austriacis
decederet cum quibus potissimum gestum fuerat bellum, alterum quod 
non decederet imperio, sed gam decessisset, Alsatiar, inquam
et trium Episcopatuum dudum possessorum bello novissimo occupatae
possessionem, et Episcopatiuum jamdudum tanquille a Gallia
non
possessorum a plenam abdicationem.
Plenipoten=
tiarii Caesarei, separapi duas illas quaaestiones libertatis.
ac satisfactionis separeri posse con et causam Coronarum mon
a causa statium sejungi posse sperarent, mature admodum
in Coronarum postulata consenserant: sed cum spes fefet
lisset, pomtitudinem priorem, objectarum postea difficultatum
mora,  ad concipiendas scilicet articulorum formulas ventum erat,
eet, facile compensavere. Etoii primis, ut ad rem nostram acce-
damus ribi circa abdiatio renuntiationem in juris  quoe
imperio ad recuperandos tras Episcopatus F Imperii in tres
Episcopatus haec orta quaestio est. Servientius legatus Gallicus
postulabat, verta ita concip cedi Episcopatus cum omnibus in
eorum Dioecesi comprehensis. Caesareani pro divecesi E
districtum temporalem substituebant. Servientius replicat,
adjection
frustraneam esse e
da
patere, non posse cedi ab Imperio, nisi ea in quae imperio N
ju esset, id est temporalia. Casareani his auditis in 
districtus vocem per se positam, consensere. Dum t
hc lis Dum durat haec litigatio ece status quosdam
10r
Imperi Episcopatuum Vasallos, de suo jure suo intervenientes,
Flagitabant monentesque ne qua vox intersereretur quae ipsis
aliquando prava interpretatione adhibita, fraudi esse posset. Aa a
varde consulta fuerit haec interventio, equidem nescioi certe 
nova controversiae materiam praebuit, de qua antea nemoib
cogitaverat. Satius fortasse fuerat, non loqui publice,
sed privatim negotiari, ut verba ita conciperentur quo
captio abesset, quod falite perputerat, simodo us
moness
use o
toiia
nc
podi
3
et ndvr
olia

## Folio 1v — 00068444:0002
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 2r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 81 lines, status machine
 aut similis adhibita fuisset formula, dimperium
a id omne quod ad tres Episcopatus pertineret, et a lona
allica jam teneretur, renuntiare. Neque enim aisplicere
id Gallis poterat non nova se adab imperio, sed
tantum jam occupata possessaque flagitare professis. Sed
contr aliter dum scriptis mutuis incalescit diffutatio, jam
servientius aperte postulare coepit, ut cum Episcopatibus etiam
supremum dominium non Episropatuum tantum sed et fendorum
ab Episcopatibus recognitorum Galliae cederetur. Id vero non
N Maa
status tantum, quorum intererat, quecelis atque exprobrationibus
omnia implentes, sed et ipsi Legati saesarei, quanquam alioquia tunc erent
pro statuum malis raro excandescentes, iiligne tulere, . an  intrpo, quonque eoemus
ac non sine vertorum acerbitate, postulationem snovam, ab omni
priore tractatu alienam, nec nisi paci differendae comparatam
rejecere. Responsum est aliquoties ultro citioque, sed tamen
quicquid etiam urgeret servientius nihil uttra actum, sed
relicto priore rerum statu nihil in approbata jam utrinque
formula, mutatum est.
controverficetanque
ne in Executionis quidem tractatibus, Noribergae postea habitis, 
injecta ultra cedendorum istorum feudorum, et vasallorum
in mentione, donec non ita pridem lis ita resuscitaret.
labhine
Partamentum Metense, nesc aliquotatine annis
Vasallos trium illas trium Episcopatuum, quos inter sunt
quidam Rincipes et Comites Imperii, ad praestandum subjectionis
juramentum citat, idque uet subditos solemus, sub poena laesque
liet quae etiamaum durant
majestatis, et, confiscationis bonorum. Vasalli
rar re tam insolente conterriti, satim fomitia qua nunc
quoque durant, querelis implent duy Robertus Gravellius regis chipiacissim + fidem publicam implorant
eta curiae Metensis factum acta excusat, scilicet
partamentum verba enim illa quanquam dura videantur, non
nisi formulas judiciales esse, stylo ut vocant Curiarum consentaneas;
partamentam autem evocandi  fuisse. Vasallos Epitropatuum jure Evocasse
coronae
t fuisse, quia scilicet concesses legi dmini Gallic Episcopatibus,
cncessum etiam sit dominium directum in fenda ab Episcopatibus
dependentia; concesso dominio directo in fenda, concessu etiam
esse jus supremum (la souveraineté) in eadem seuda, quia scilicet
in Episcopatus ipsos concessus sit suprematus, ac proinde in
Epigcopatuum quoque dependentias. Dissutatum est utrinus
aviter, actau mihi camm repetitis aliquoties scriptis, ex quibus
diligenter consideratis haec erui, pauca quidem, pro mole eorum
quae in eam rem dicta a partibus dicta sunt, sed tamen quae
ad definiendam  controversiam, ac rem totam in clara
luce ponendam sufficere possint
Quaestio est: an illi principes Comites Nobilesque
qui ldperi  qui a tribus toties ditis Episcopatibus feuda possibent,
et hactexus jure statuum immediatorumque imperii estat usi
sunt, sstatuum sclicet jare principes ac Comites, quatenus terrarum
ipsuum terrarum fendalium nomine votum ac sessionem in Comitiis
anere, immediatorum privilesio nobiles, qui scilicet alium
judicem quam imperium, id est caesarem aut (ameram nona
aqnoscunt: an inquam illi sj revera, sint centendi
Gallicae coronae, ac proinde exmatricula imperi expungendi;
 comitiis excludendi, et ut verto dicam, instar subditorum
Gallicorum quorumcunque tractandi. Etsi enim dominus plenipotentiarius
qua est prudentia satis caverit, ne consequentias istas duras,
ut sice diam hiberetum nonum oexsius a pse vireres pod ad e eatn sius podtite erm poteris
d
nea ni t dt
end
5
lin
p
udt
aquota
ed
nnma
i
mura
ela
unt
 pacem his minis, tam atrocious
violatam queruntur
Delecti sunt ea de controversia
larbitri, ac 
idnirce
oporus

## Folio 2r — 00068444:0003
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
manifestum tamen est, ex postulatis ejus sequi
Hoc quastio aut posseporia aut petitoria intelligi potest.
Possessoria, cum id agitur, an ipsi vasalli sint in libertatis,
an vero Gallia in domin  seu suprematus, possessione. Peti
toria cum de jure ipso quaentur quaerir es quaeritur
Et vero praeterquam quod unusquisque quoties res in dubio est, 
censetur esse liber, ac proinde in possessione quoque libertatis,
Sunt alia manifesta indicia, unde apparet, liberte de possessione
libertatis ne controversiam quidem Vasallis factam. Nam
nec ea de re in domini plenipotentiarii scriplis mentio fit, tiusi
sunt illi status sine ula interruptione jure suo in comitiis cone
parendi, ne postulante quidem Gallia, ut, non dicam ejicerentur, 
sed saltem interim vel suspenderentur, sed et contribuisse eos
ad Imperii onera Turcici belli tempore constat nonnulli etiatu
pelut liberi
Rhenano foederi cui ipsa Gallia intererat, accessere; Judodia
et pro ipsis et in ipsos in Camera imperiali judicioque autico exercita
sunt denique nihil nominari potest, in quo illi a caeteris ordinibus
hactenus disceparint, ac  cum ne nunc quidem, ex quo novd
illa inopinataque Curiae Metensis postulatio emersit, quiquam
ad hanc rem pertinens sit innovatum, et haecquidem
ipse Domnus plenipolentiarius sic satis dissimulando approbavit.
igitur 
Detitorii is quaestio sla in controversiam vocaa est, quadem
dui
lota aptem disputatio ad hac velut summa capita redit:
quorum alterum est juris an scilicet supreme dominio
summa potestate seu suprematus jure  dominiuma  rau. 14 seu dominans n vtmet
concessa in territorium infendans, concessa stetiam summa
a ipsi
en servien
potestas in demmin territorium infendatumc alterum facti,
an is sit, sentus instrumenti pacis, ut concesso Episupatibus
summo juve Episcopatuum, cessum etiam sit summum 19
cum
territoriorum ab Episiopatibus in fendum recognoscendorum.
Quaestio juris mihi nihil videtur habere difficultatis,
non Germanico tantum, sed et quocunque sure etiam,
si velis, mere naturali, quod volum inter gentes diversas
aqa pro Lege esse, quibusdam placet: qued ei planum
fore confido, qui tantum attenta mente ad ipsa turis vocabula
intelligenda mentem attenderit. Nimirum quaecunque demum
etiam fendorum origo sit , constat tamen hodie nihil aliud feudo
iesse esse, quam jus ususfrnctus fendum, quam dominium
quoddam, revocabile seu ad alimm rediturum, sive ne quis
logomachiam excitet, ju pertuum er quandam possidendi
eaque utendi atque fruendi, quin etiam prout conventum usuve re-
ceptum est in alios transferendi transmittendive, sed sub
conditiome modo sive onere fidelitatis, Qua conditione violata (quod feloniam vocant
sive alioquin codito existente casu quodam in lege conventionis expresso
aut usu gentis exss recepto, quodiut redeat io
idem in al devilvatur cum devolvatur cui fidelitas
promissa erat. Huns ergo dominum drectum vocant.
Dominium directum vocant ove ipsum sus expectationis, seu
e
10
spem aperturae fendi Dominium vero utile
rem ipsam
non
dominas veri ia i faeliau hio es potest, aut per ponamant restite
possessionis fructuroe
ariter et
e
person
si Titis sit hominus fendi, dous directus; res, ut si Episcopatus aaut e
D aut ducatus, aut Corona, pr sit pro domino fendi tale enum tuo
su non in homine, sed ipso territorio consistit, et cum territorio demo
possessore in possessorem transit. Porsus quemadmodum jurae consultia in
appellant servitutes reales in quibus praedium predio servit ut curs
odas domis vecimrae roneti qumu steu, elet sue queantaata
avt
Tempore executionis Noribergensis quae pro
possessoi mensura haberi debetde tita
re nec sommiatum est,
un
a mubl
AWBC
aut
etaquil ae raixde
duedu
signt. t
punia
pariter
linu + de qua turisconsulti historicique disfutant
imobilem (potissimum vero territerem).
equodscilicet in ipsa proprietate pota ac perse
sur.
considerata catistit etsi uto plo tempore impedtutu
Ais
ut 5
cechs vros
ua
1

## Folio 2v — 00068444:0004
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 1r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 111 lines, status machine
imo primefs quivis maximus
hora liter potest habere in alieno praedium non liberum
ita ex quemadmodum Regem Hisfaniae, et Coronam svecicam estdiam aroraus tuo sorrpospuo
daniaeque ab Imperio fenda recognoscere constat imperio vere subdita
omnibsque territoriorum oneribus subjecta; ita Res quoque ut sive
summam potestatem seu Majestatem in se complexae, ut fotona
re
possunt aliqui subfidelitatis onere tura subtendi sive fidelitatis 
onera possidere, exemplum in lorona suecua habemus Fenda
enim imperialia Pomeraniae Bremaeque non familiae Regia, sed
ed
ipsi Coronae data sunt Quare etres ab aliqua sum nen ne voddo
a magestatisdjura dom complecae, attamen a summo priomiper  codnune atiar iaaadenaia, ade
possessae L. Vicissim res aliqua
potes esse alterius o territorii Dominus vectus directus, etsi et fieri fanen po est  tidono nntia
alius sit territori dominantis seu infendantis, alius servientis,
p
seu infendati dominus supremus. Cum enim etiam persona ant lorona
nullum praeter Dum agnoscens superiorem possit habere fendum 
um quod alium recognoscit superictem quo ut de exermplis
alters
ostendimus, il (aliud euim est personam, aliud rem personae servire
obligatamque esse suimo subditam esse) quidm multo magis
res um agnoscens superiorem, ut sunt tres Episcopatus possit
alibirem dominium sei nullum nisi Rerem Franciae Aegers
Francia cessi, poterit habea pos dominium directum, seu id est
iu expectationis i rem t Al at fortasse futurae 
rem ut est aliquis Episcopatus, potent in alicuo territio ed
Franciam pertinens poterit principatum aliquem lomitatumve  autaliu n in alieno territoriositum, s ibique
alieno territorio, ut imperio subditum, habere. Quod si in
b0
alieno potest habere patum, potest ettam multo facrtis f e Dsit id At
in alieno habere spem alicujus territorii sb certa conditione, ut
irinim
extinctae alicujus familiae vel commissae feloniae habendiia mncto ta 
potest ergo fieri, ut idemque territorium, ut comiturus sarepontanus
letice
ao
imperio debeat subjationem, franciae fendum, id est dominium ut imperialis 
en
nomnu
Epitcopatibus, et per eos Francia dominium directum seu fendum, puincipi niodm mperi dominidem, utile
ad est ipsum utile, in casu feloniae, quia in nihil mirum est
snarao
idem dominium territorium exempli causa esse in dominio sueciae,
et in imperii ditigne, quia aliud lynge est dominium, aliud summa
potestas  indominium eminens et potest maximus princeps
rem in lun ditioni subditam, jure privati possidere, ita ut a
cententiis in ea ditione
ab ipsius fudici non ad ipsum, sed ad imperium appelletur
quodsi ergo Eps illa Fenda illa gb Episcopatibus pendentia
etamsi aperta et  ipso utili dominio ad Episcopatus vel coronam trancicam 
m
devoluta forent, possent nnhilomnus  imperid subditar esse,
agla indi
et ea ratione, homagium praestare, fenda onera
terre vo sessonm in comitiis capere. multo magis nondum u cino
devoluta, imperio poterunt subesse un hactem semper
i 
sis et certe reapse suberunt cum ddum hac dudum ei
fuerint subjecta nec cesso  summo Episcopatuum jure, ut translato
etiam summum gus fendorum fravab Eposcopatibus pendentium
adeo ulla ratione, ut ostensum est, transferatur, nisi
ad u expresse  actum fuisse probetur. Quod facti est
de quo postea dicemus.
 didatii
si
Huc patet posse idem tri (ut Fenda snscatum.)
ad inverta
aequos is
alteri, ut Imperio, debere subjectionem, alteri, ut Franciae 
infidelitatem. Fidelitas enim est longe inferior subjectione, et in linitua quadam honsris tenitio nanque latiohe pro more
Merio debet fidelitatem, subjectionem nemo da gentis viciniaeque limitata consistit; at subjectio est osua
unia ad tempublicam refert, qua dei post deum
unea et suecia
dixerit s etsi a quae in soecorum potestate est etiam subjectionem trarius nihul esse debet
1
imperio debeat) et in ipso imperio Nobilis aliquis nihie mn iud comiteri
des venira
est tritius quam nobilem quendam esse principis iupusdam totri nomainentolius suae ditionis esse principis cujusdam
vasallum, non tamen ipsius sed impetii subditum quod discrimem aotu in homitis habentem
pace Monasteriensi et presse confirmatum est, et idco si
euatus illi cidhnc in et ideo si Episcoputus etsi Episcopatus a
modus vedum vl n
cnue
illi adtme imperio subessent, comites lli ess Episcopo tionn amst molumlamr
non nisi Vasalli, migeme vero subditi forent; nec putandum
est eos  translatione Episcopatium in Gallos facto, deterioris re
nola
pisua in
tieau
et mer s in vos po
conditionis redditos, nisi id actum probetur. Cum rationis sit
sedere nihul in Epllium nartatum epe, quam quod ad iss hissordus zanotri ptiebit
a
u
drnd
1
un
vod chan
uqu
eodi
(ut Imperii
potestati subditum, habere
um
vh (no necra
principis
+ivel smplicis
atie
extinctis Vasallorum familiis
nubure

## Folio 3r — 00068444:0005
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 4v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 111 lines, status machine
His intellectis, facile evanescunt abjectiones circa soris quaestontm pronri
Restat nunc facti quaestio an id scliet in Pace eto 
tres
pater iisis Gpiscgatus
nagtriensi actum sit, ut in Gellian etiam supremum Fendo  tb   acta n
rum at abtribus Escoputibus pendentium 19 transfeletur.
Allatas sunt in Pam rem rationes, sed quarum pars definita decis
ad  
paulo nuto peris quaestrina evanescit, cess ut cessionem districtus  
suned 
r
generaliter esse factam, sine novis illis distinctionum subtilitatibus nn pen amo e dda ma
in vasallum coram judicio domini fendistare debere non debere indecdtum o nu
illis s videri fedum regru forum Regium, quibus placet fendrem a co ad id  mna li 
Regium, Rem incorporatam ex natura ejus cui incorporata est dodmnonm istada e
censeri debere, ac proinde vasallos Episcopatuum non ex hmonin audion
imperi, sed regni Legibus esse judicandos; nec fenda coronae apa
distinguenda esse a feudis annexis coronae; et falsam esse atque 
esse eorum fendistarum sententiam, qui doceant feu Episcopatio codo X
chienato fenda ab eo pendentia non contineri; Episcopos supem diem a 
ea
rotuo
ponsu induae
2.
in vasallos dominium non habuisse quia ejus erant incapactes sun dudne amunt si
quod contra sit in Rege Vasurios Coronae Gallicat se nehomus redeno
Enscopatiuum Gelliae ptorporatorum, non posse amplius dumoc Emmdoaod 
Imperi sive vasullos, sive, quia Eposcopatus subvasallos  n
d
intelligi, quia ipsi Episcopa non sunt amplius imperii sed eed an m
fortes
derem devoluto ipse Rex ejus nomine imperii Vasallus subditusve
ua mou
reddatur, quod scrlicet sit absurdum.
Haec  scilicet intellecta solida nus juris ratione
facile diluuntur. Nam etsi cessio sit generaliter facta, non voder
tamen nisi quod Episcopatuum erat, cessum intelligi debet; a
distinctiones autem ijater vasallum et subditum, subjectionem
et s fidelitatem non sunt novae, sed cum ipso fendorum mmu i
cure natae et ubique gentium custoditae, et certis rationis
coturalis argumentis nixa, nec qui  ulli forum dominus
directus vasulli index competens habetur nisi vel persona vasalli
 muturdo
n cirrue rd
Vasalli; jam istos Vas allos nec jura statiuum imperisais uo diouad
nisi ut vasallos Episcopales habuisse. Idenique fore ut mi
perto aliquo Fendo horum Episcopatium gise A et ad
1
 vel territorium alioquia subdita sint. Quod vero naa d ned
dicitur incorporatum sequi naturam ejus cui in corporatur id
a
est axioma nescio unde arreptum, nulla certe solida ratione u demnoque vi
nixmudio, ut tolent saepe ejusmodi dicteria, nescro quibus mnum oim Aodo
itim planit  deasi
antesoricis Imbiguitatibus
a
puntti naturam terrae,  ramus vinsititius arboris s
ul in
Ad e
ecommodat, cujus unde scilicet succum trahit. Sed fenda
illa ex Gallia succum trahere, etiam post cessos Episcopatus
non puto. Et vero non fenda ista coronae sunt incorporataia
sed io quoddam in ipsa competens, quod scilicet Episcopis antea
competebat. Ius autem quod corona habet in alieno, non
Leges coronae, sed alieni territorii sequitur, prorsus quemadmodum
ado
actor sequitur forum rei, et jus in rem locum rei sitae.
Tenda Equiscopatibus alienatis fenda abiis pendentia non intelligi
abenata, nemo di nostrum dicit. Intelligetur scilicet omne d ea in 
illud jus alienatum, quod Euscopatui competebat, at procadeea da t e E morstudo
si non da summa potestas, saltem dominium directur eroied adum oa t d. nelleat in ae
Nec refert Episcopos cpaes incapaces fuisse sumini suris
Regem vero ejus esse capacem. Quid tum? an ideo quia in
evd ut
Rex ejus cupax est ideo habete debet? Imo contra successot  qique apertiliquandi tendu
n
in Regem ab imperio recognoscere, nhis
non ex sua sed antec essoris persona metrendus est, quam at aua macipum
lud mmovohabet absurdi aut infra dium
repraesentat. Caeterum fatendum est V’asallos Episcopatiu dt o
non amplius esse imperii subvasallos, u sunt tumen enim nihilominus incn dra tot exemplis 
des ordode 
imperi subditi, subditum autem imperii esse li personisa
ditionibusve. Subditum autem imperii esse non pendet a cmpo
qualitate vas allagii. inin sed nec imperii esse statum. ua 
constat enim plurimos esse status nuperii eos quia fenda majora imperio immedrate subjecta
possi et at ab aliis in nuperio, aut extra imperium prinipibus erognita possident, non quales
non adeo numu eotum feluborum nomine imperistatus esse soleret
su
curimma
lo uoque adrem
ua du X
it
b adama
setaon
ovacita rup oedmaloe
1
od rodiques
nam vi dssa
o a
rvaru
v
n
1a 2400de
 si
de
ed
eli
id s
dnecpte c
.

## Folio 3v — 00068444:0006
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 4r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
potestate
thi enim con cessa
 Riste
suprema in Episcnatus dannaio non ideo cessasit
listas
in fenda ab Episcopatibus recognoscenda, porestatem, poterat ot
potiut tamen fortasse id expresse actum esse, quod an
re
verum sit videamus. Et primum necesse est ad eam rem
r
conficiendam afferri probationes clarissimas, neque enim tantam d edu
tumque Imperii deminutio praesmuitur: praesumitur alienatuo antirenunciatio,
cum factisit; sed et tanti momenti territoriorum alienationem,
non conjecturis rationibusque probabilibus, sed solidis argumentis ata
nea
irrefragabilibus esse inducendam idque rana ratione nixum est,
tTalia enim merentur profecto expressam claramque mentionem
ergo
Videamus er quaerationes afferantur. Eae vero fateorae.
frigidiusculae sunt: peluntur autem partemex mente partem.
ex verbis contra gransigentium. Ex mente scilicet non
 videri ratim consulancum credibile pleniporentiariosm
Caesareos, qui cessionem di Episcopatiuua offerebant, ut
sationes Anstricacas servarentu, oblatum ipsosmet suum extenuasseno
Sed primum non plenipotentiaris aesare mo nec laesaris ipsius ma
ipse hoc loco pro contralente habend votuntas ment pro regula pund an
interpretationis haberi potest, neque enim laesar, sed impersum 
totum transegit, ordinibus autem talia affingi non possunt.
25 1e
quanquam nec Caesari possint, nam ut taceam nullas fuisse
ditionas Ausriacas  hac oblatione servatas servandasque nam cum
et Alsatiari quam solam Anstriacarum ditionum Gallitenebant, retinerent i
apsis relinquebetu hoc inquam ut taceam, constat ut ura
ex actis publicatis plendrolentiarios Caesareos
tam tum hauc ipsam interpretationes ejusmodi a servientio
prolatas aciius quam nunc ipsi vasalli, resecisse. Contra
satis mens contrahentium apparet, casaris ordinumque
apparet relinquere Galliae quae jam tenebee, non nova sine
ratine donare.. Semper in obscuris quod minimum est
Sequimur favor pro reo est, aut obligato, contra actorem.
ot isnmrobligantum. Et vero minime favorabilis
 omnis illa Galica satiffactio, ac proinde restringenda
ponat
potius quam amplianda. Nam in longe alia initio armotum
nihil ex imperio sese petere, libertati tantum assertores, oppressorum
en
sevatores venire profitebantur. EtAc proindie faciendactat
erat, quanta minima fieri poterat imperi, jactura
et
quare quod dicitur in obsectionibus far depronissiones
interpretandas contra promittentem. tam ego juris regulam
panspiam invenio, contrarium semper verum credidi. Et verd
cum ipse contractui D Legem dixit, cum clarius omnia concipere
toliur quod tum h ut poterant ecile Gallia quaeamudum
cun
duae coronae rerum per Germaniam potientes a ua
Porro Fendorum cesso ut ad verba veniamus d
manifestum est pendorum essomue in nullam cedendorum
mullam plane fieri in tustrumento pacis mentionem neqi
expressam neque ulla consequentia extorquendam, quis enimn
sni persodeat neque afer nam siquis e sola uictus h istam
phrasfi Episcopatus cum omuni suo districtu esse cessos, ad tolad
incipatus conitatusque reque nominatos, unquam, neque jam
allia (ut vero Episcopatuum, destrictus) possessos, transferendos,
cientia esse pulat, nae ille iudiglari da interprelans.
ei
sibi frnxerit Contra verba sunt in ipso instrument.
contrarium satis inanifeste evincunt. Primum enume
vicitur Ejuscopatus cum suis  districtibus cedus reservatur in inlorum
aud
etsi quax cujus amore
faborabilis fuerit
saliffactio gadebatur
viatam
1st
qud redat megati
 d god

## Folio 4r — 00068444:0007
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 3v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
ipsorum
distuctu solum
ipos Episcopatus H 1 Metropolitatuum Episcomi Trevirensis.
quod argunento est, districtum cypiscopatus de ditronecius propuie
dicta, et jam tum a dege possessa, cum  scilicet
jure ad eam pertinentes accipi, in qua quo nihil certe
poterat reservari praeter jus Arhidioelesanum. At si tot
procipatus de quibus tunc cum groticulus esse conciperetur,
remo sompiabat, cessi fuissent, nullum est dubium, plupima
alia obser annotanda restringenda excipienda, fuisse
occursura..
Sed ecce aliud rei argumentum efficax;
quod ab ipsis vasallis non satis observatum mororo cum tamen
plurimum faciat ad causam eosum stabiliendam. Scilicet
recte annotant illi: solum Hogonvicune ex fendistassopalibus entra ectum Gpiscopatuum distrctum sits
Regis cessis nominari Mogentlicum quasi Regicedendum
ergo caelera quae Mopenvico sine consderatione cum quibus
nulla Moxendici comparatio est, tuisse multo magis nominanda
exceptio quod cunfactum s non sit, solum Moxenorcum pro cessaps
habendum esse exceptio enim frimat (2 regulam in
casibus non exceptis. Respondet dominus srenipotentiarius Gallicus
Moyemvicum ptius situm esse in Episcopatuum diveresi districtis
Sed in fallor in hus verbis: intra Episcopatus districtum esse
captio est. Id hoc loco dicunus esse intra Episcopatu districtum,
quod de Episcopatus ditione est, at vero Moyeniicum ditionis
erat fotharingicae, ut coit, ut expressa dicitur in articulo
Carolus 62 paris prrenae ae quemlocum unior a partibus
non observatum.
Est et aliud magnatum
virium Restat Objuctio ultrina pro vasallis argumentum
scilicetquosdam houm basellium hoc ipsa instrumento
paris, in haec ipsa fenda sine contradutine frusse ex presse
restitutas, idque in Gractalibus soribergensibus sine cujusquam
contradictione exocntioni datum. Imo quod amplius, ab a(minicipatium, nullam
ipsa Gallia haec ipsa restitutu facta est, nul ne prolestatione Rempublicamostituentiu
ta
nter
quidem ulla  jurisque si reservatione adtli praemissa.
Et vero cur imperium Homiburgi nomume qui ejusdeno instru-
menti pacis Lothaingo sa lisfacit, si Hombuigum, cum Totocomitatu
Saraepontam Coronoe Gallicae, si eisplacet, portio est.
Quare postrema acto quae restat objectio, facile repellitur
nomine hios quoque haec quoque fenda postulasse non desititissie,, quanquam ergo Casar atque ordines regarint, cum tanem
sclocet servientium Regis nomime solerteo in comitus fuisse
umu duranto illo litigio conclusa pax sit, ea plo concessiis
habende. At contra arbitor est; si duo tractantes de
verditione aliqua aliove negotio inter se altercentur Emtor
aliquid rei venditae vendendae adjici contendat, ut Ephippinq domuihor hortum vicinum dommi alioquin fortasse
equa, venditor se hoc adjecturum neget, et d indecisa
lite signetur contractus nemonon ditam jurisy sultorum
sed ne rusticorum quidem dubitabit, quin pr eo sit
judicandum pro venditore, re enim res quantum
enim ad cum enim indecisa Ephi sit manserit
de Morto quaestio, contractu de domo, signata omnia
quond hortum integra, ac inpriore statu mansere
ac proinde judicandum pro possessore, quare aliorum
statuum, querelas contra instrumentum pacis fiustra moventium
exempla huc non pertinent hic enim ipsius sasaris
non quea slum pris paricularium sed ipsius
caesaris imperisque declarationes intervenere, et nihil
in contrarium instrumento pacis expressum est.
Atue adeo opparet nullo
quodammodo obligatum)
F principum particularium
Ex hisergo quae omnium inter partes,
disceptutorum bim at  et potestatem contimere videntur, prona conclusio est
nullo colore possessionum hbertatis, qua vasilli Episcopatuam ganderit
pu iiperis ineosupremams potestalitus
mion
nunquam interruptam, ansuliu turbari posse, et ab ea sententia
qu pron vineni alienum
At respondet domius plenipobentiarius non semper
exprimenda esse potissimia, idque hoc exerpplo con
firmare probatur: in eodem instrumento par
quatuvo exignas ac desolatas villas ad hri-
sacum perfinentes fuisse nommatas at vero
tot Ablatiae et suntoviae agnastas non posse
expressas. Sed facilis consectura est cuo
Ed fortasse factum sit.
Alsatrae enim et suntgoviae
nomine et dgnastiae contine
bantur, at Brisaci nomone
nn continebantur villae
est enim ditio, ut evatia nonet
guris ac proinde pertinentias comple
stitur ouidi nonea facti est
non furs sive potius cujusidato
jurium universitatis. At opidorum
aliter exprimatur. Aliud enim es
auidum nommare, quui
cumjacentes non contret, aliud prae
tectutam
 ubi illa clorenviti
cessro confirmatur.

## Folio 4v — 00068444:0008
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 3r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
qu ad vea
a
ume
emo
du.
2d quo
mgde d
e.
s
a
na
n 1n
 udu
a
lrnta t
sputa etve 
eblema t pusgianque.
natu
cum A cruit uere 
uvem
ve
verd
voc
crtindd
ol
ed nd.
a
qud iea cdndacan me
tendi mcto adm
pn
vol stmnat poma
1. Lpols
suctado
ve
ad 
de
i 
1
otroeo. Enea
pe
d
de
a Cauv
tuo ino
1
mmnda
Admodu
a
oq mo sotr 2
o . 5.B
Duoola A
en noo porae
  d dedo so e. odidi spt
o aut
qonm
duida
da uob oo
ne
uod
in
1
e
e as
la douet

## Folio 5r — 00068444:0009
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 10v); this page is its right half.
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio 5v — 00068444:0010
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 10r); this page is its left half.
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio 6r — 00068444:0011
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 9v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
s causa apud. mperii fomitia, coram rbitris consensu partium
C
delectis, aegitata, inter egio (HrisTianissimi Plenipotentiarium
nonul
e Eeguro quorundam Imperis Statuum Feuda a bribus
procopanidus pace Westphalica Corona Gallicae cessis, Metensi
Tullensi, ac Verdunensi recognoscentium.
in punco ferationis ut vocant:
sive circa quaestionem au feudorum istorum. Suprematus
sila socierainetas) una cum ipris e juscopatibus in Coronam Gallicam
translatus fit, ac proinde an ditiorus ista feudales, ex matricula
ac Natuua numero expungi, atque eximi debeant
tractatuum Nacis Generalis Nest phalica summa capita publice
agitata: Primum, assertio Libertatis Germanicae, qua P’ad
Celigionis, Principum oppressorum, proscriptorumque restitutio
S
gravaminumque aliorum publicorum medela continebatur
Deinde duarum Coronarum asserentium satisfactio, quae scilicet.
O
Ampensarum suarum rationem. haberi, jam plasquam. petebant.
Plerpotentiaris Francici, Regem. Suum. spolis smperiu ditescere
nalle multo verborum honore praefati, duo tantum. a sepeti
professi sant; alterum, quod eustriacis decederet, cum quibus
potissimum gestum fuerat bellum; alterum quod non decederet
Impperio, sed jam decessisset. Moatia inquam, bello novissimo
c
occupatae cessionem. tuum (piscopatuum jamdudum tranquille
a Gallia possessorum plenam abdicationem.
Flempotentiarii
sasarei, cum duas illas quaestiones libertatis, de satissacionis
separari ex causam soronarum, a causa statuum sejungi posse
12
speracent mature admodum in (gronarum postulata consenserant:
sed cum spes fesellisset, proxtitudinem priorem, oljectarum postea

## Folio 6v — 00068444:0012
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 9r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
difficcitatu noia, ubr ad concipiendas saliet areiculorum formulas
vertum eoat facile comperisavere.  inprimis, ut ad rem nostram
accedamus, alca renuntiationem juris peris imtres (piscopatus, hac
orta quaestio est: Servientius Legatios. Gallicus postulabat cedi
DDX 
prdcopatus cum omnibus in eorum Divecesi comprehensis.
Caesareani pro dioecesi districtum temporalem. Substituetant
serdientius replicat; frudteaneam esse adjectionem temporalis; ad enim
perseapatere, non posse cedi ab imperio, nisi ea in quae Imperio susesset
id est temporalix. Cascreans luis auditis in disprictus vocem per se
Positem, concensere. .Dum darat haec litigatio, ecce Status quordam
Amperis, horm Cipiscopatuum. asallos, de Jare suo intervenientes,
monentesque ne qua vox intersereretar qua ipsis aliquando prava
interpretatione adsibita, fraudi esse possit. An valde consulta fuerit
hac inter ventio, equidem nescio: certe noua controuersia materiam
praebuit, de que antea nemo cogitaverat.
Satius fortasse fuerat.
non logui putlice, sed prucatim negotiari, ut verba ita concisperentur
n
e
quo captio abesset, quod facile fieri poterat, si modo haec aut similis
o. y perco.dk
adhibita fuisset formula. Imperium in id omne quod ad tres sais copatus
pertineret  a (grona Gallica jam levieretur, renantiare. Neque enim
Cdisplicere id Gallis poterat, non noua se ab Emperio, sedtantum jam
S
occupata possessaque flagitare professis sed dum scriptis mutuit
incalescit disputatio, jam Servientius apenté postulare coepit,
ut supremum dominium, non Cppis copatuum tanu, sed  Feudorum
ab Ejuscopatibus le cognitorum Galliae cederetar. Sd vero nones talus
tantum, quorum intererat, querelis, atque exprobrationibus omnia implentes
sed e ipn Legati sasaret, quanquam alioquin pro sbatuum malis, ut
i
func erant tempora, raro excandescentes, indigne tulere, ac non sine
verborum acerbitate postalationem ut nouam, e abomni priore
tractatu alienam, nec nisi paci disferenda comparatam rejecere
Responsum est aliquotis altro antroque sedtamen quicquidetiam
urgeret dervientius, nihit altra actam, nihil in approbata
jamutrinque formula, mutatum est. 
Ita conclasa Pau, oirisque controviisia tuias memoria pene sopita est.
ne in Enecutione

## Folio 7r — 00068444:0013
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 8v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
ne in Executionis quidem tractatibus. Noribergae postea habitis injecta ultra
cedendorum istorum feudorum mentione; donec non ita puidem lis ita
resuscitaretur.
Parlamentum Metente aliquotabhinc
annis Dasallos trium Gjuiscopatuum, quos inter sunt quidam Principet,
ca D
efomitis Imperis, ad praestandum subjectionis junementum citat idque ut
subditas solemus, sub poenio lasae Majes tatis, e confiscationis bonoium.
vasalli, retam insolente conterriti. Statim Comitia, illa ipia salicet; quae
etiamnum durant querelis implent fidem pablicam implorant pacem ministam
+
atrocibas violatam queruntar. Inus Robertus Gravellius Regis Christianissimi
Ptemipotentiarius acta Curia Metensis excusat, verba enim illa, quanquam dura
videantur, non nisi formulas judiciales esse, stylo ut vocant (uriarum consentaneas
Farlamentum autem vasallos Eppiscopatuum, jure Euocasse, quia scilicet
concessis (orona Gallica Episcopatibus, concessum etiam sit dominium directum.
in feuda ab Cpiscopatibus dependentia; concesso dominio diredo infeuda, 
concessum etiam esse jus supremum. (. la souveraineté) in eadem feuda
Galliae ab impetio
quia scilicet in C piscopatus ipsos concessus sit, suprematus, ac proinde in
piscopatuum quoque dependentias. Delecti sunt e de controuersia arbitri ac
disputatum est urinque auriter, repetilis aliquoties scriptis, es quibus diligenter
consideratis, haec erui, pauca quidem, promole eorum quanin eum rem à partibus
dicla sunt, sed tamen, quae ad definiendam controvorsiam ac rem totam in clara
Lace ponendam sufficere possint.
Or
as
 qui a tribus
tolies dietis C puicopatibus feuda possident, e Martenus gure Statuum
immediatorum smperis ust sunt, Statuum scilicet gure Principe
ac somites, quatenus iptarum terrarum feudalium. nomine, volum acsessionem
in soritis habuere Ammediatorum poruilegio Nobiles, qui scilicet alium
Imperialem spitensem
gadicem quam Imperium, id est Calarem, aut sameram, non agnoscunt
aN. (inquam illi reuera subjecti sunt censendi Gallice (oronae, ac proinde
ex matricule Imperis expungendi a Comin
l
aex
intar sabditorum Gallicorum quorumcunque tractande E. Etsi enim Dominu
Plenipstentianus, qua es prudentia salis auerit; ne consequentias istas duras
 atisio dicam liberaram aurium ossensivas, ipse duceret, quod ad exacerbandos
Imperis ordines plurimum poterat; manifestum tamenes t, ex portulatis eris sequi

## Folio 7v — 00068444:0014
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 8r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
Haec quastio aut possessoria aut petitoica intelligi potest. Possessiria, cum idagitur an
ipsiiv asalli sint in libertatis an vero Gallia in dominii summi, seu suprematus possessione.
Pelitoria, cu de Jure ipso quaeritur. Et vero praterquam quodunusquisque quolies res in dubis est
censetur esse liber, ac proinde in possessione quoque libertatis, sunt alia maniferta
indicia, unde apparet, de possessione libertatis ne controversiam quidem vasallis factam
Nam nec ea de re in Dni Plerippotentiari scriptis mentio fit, tempore executionis
in imperio
Noribergensis, quae pro possessoris mensura haberi debet, detota ista re nec somniatumest.
usi sunt illi status sine ulla interruptione juee suo in comiliis comparendi, ne
postularite quidem Gallia, ut, non dicam eiscerentur sed saltem interim vel suspenderentior
ed  contribuisse eas ad. Imperi onera Turcici belli tempore constat, nonnulli etiam
Rhemano foederi, cur ipsa Gallia intererat, velut liberi accessere; Jadicia exproipsis 
in iptos in Comora. Impercali gudicioque aulico exercita sunt, denique, nihil nominari
potest, in quo illi a cateris ordinibus hactenus discreparint, cum ne nunc quidem
ex quo nova illa, inopinataque suriae Metensis pos tulatio emersit, quicquam adhanc
cem pertinens sit innouatum, e hac quidem ipse  ducs Plerripotentiarius sic satis
dissimulando approbuuit.
egudlum
Pelitarii igiturquaectio sola in controversiam vocata est, qua dere tota disputatio ad
duo velut sumora capita redit. quorum alterum est juris, an scilicet summa
potestate, seu saprematus Gure concesso in territorium infeudans seu dominant
Eo Joco n episcopatu e) C
(hoclocoin Exiscopatiu
jeo ipso concessa sit etiam summa potertas in territorium infeudatum seu serviense
alterum facti, an is sit sensus Instrumenti pacis, ut cum summa Guretrium
Cxiscopatuum, cessum etiam sit summum jus tervitoriorum ab Epris copatibus in feudum
recegnoscendorum.
Suastio Juris mnhinihil videtur habere difficultatis, non Germanico tantum, sed e
quocunque Jure; etiam, si velis mere naturali, quod solum inter gentes diversas
a
prolege esse, quibusdam placet: id ei planum fore confido, qui dantum ad ipsa
Juris vocabula intelligenda mentem attenderit. Nimirum quaecunque demum etiam
Eeudorum origo sit, de qua Jurisconsulti pariter historiciu dispatant, constal
tamenhodie nihil aliud esse feudum, quam sus eem quandam immobilem sepotissimum
vero territorium:) possidendi, eaque utendi, atque fruendi, quin etiam prout conventum
uscue receptum est in alios transferendi, trangmillendive, sed sub modo, suceonere
Fodelitatis. Dua conditione violata s. quod feloniam vocant. Isive alioquin
exxistente casu quodam in lege conventionis expresso, aut usu gentis recepto, jus
adem ineum devoluitur, cui fidelitas promissa erat. Juriscontulti dominium
Ecetum vorant.

## Folio 8r — 00068444:0015
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 7v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
sived  ceix nt a
na
avectom vani, hoc ipsum jus exspectationis, spem aperturae, feudu quod scilicet in ip sa proprietate puraac perse,
considerata consistit, etsi ases pro tempore impediatur; dominium vero utile appellant rem
ipram possessionis fructuive praesentis. Dominus vero diretus parcter De utilis rursas
esse potest, aut persona, aut res. Persona, ut si P’rinceps quiquam familiave cuus sit
us
ristndiu
dominus feudi direcus; res, ut si epis copatus, aut Ducatus, aut sgrona, sit pro Domino
feudi, tale enim gas non inhomine, sed ipso territorio consis tit, e cum territorio
de possessore; in possessorem transit. Prorsus quemadmodum Jure sonsulti
appellant seruitutes reales, in quilus pradium pradio seruit, ut cum domus domui
vicinae, lumen, aquam, iter debet. Porro quemadmodum homo liber, imo Princeps
quinis maximus potest trabere in alieno praodium non liberum, uti Regem Hispania
Daniaeque ab in perio feuda recognoscere constat, Imperio vere suodita, omnitusque
territoriorum oncutas subiccta; ita es quoque ut summam potestatem seu Majestadem
in se complexa, ut Coronae possunt alibi vasalli esse, seu, Jura su seudi sine fidelitatis
a
omere possidere, exemplum in forona suecicahabemus, fenda enim Imperialia
Porreraniae Bremaq non familiae Regiae, sed ipsi sornae data sunt. Vicissim
res aliqua, ut territorium, Cpis copatus potest esse alterius territovi ut sicdicam
Dominus direciys, e ficri tamen potest ut alius sit territoris deminantis, seu
infeudantis, alius servientis, seu infeudati Dominus supremus Cum enim etiam
persona aut corona nullum prater Deum agnoscerus superiocem possit habere
feudum quod alium recognoscit superiorem, (:aliud enim est personam, aliud
rem eius jersonae alteri seraire; obligatamque, imo subditam esse:) quidni
Aes alium.
multo magis m agnoscens superiorem, ut est aliquis Epis copatus, ad Franciam
pertinens poterit principatum aliquem Comitatumne, aut aliud in alieno (ut Emperii)
territorio situm, ibique summae potestati subditum haberie. Quod si in alieno potest
habere territorium, potest multo facilius in alieno habere spem alicuius territorii sab
certa contione, ut extinca alicuius familia ver commissa feloniae habendi
delitatem
et per eos tranciae dominium directum seu dum prinapi audam imperis dominium utile
alinihil mirum est idem terretorium expsi causa esse in dominio Suecia, d in mperus
ditione, quia aliud longe est dominium, aliud sunina pates las quam aguelli dominium
eminens appellant, d potest maximus Princeps rem mperta subditam, vel Principis
simplicis gure, vel prccati possidere ita ut ab ipsus sealentius in eaditione non ad iptum
sed ad Imperium appelletur. Quod si ergo feuda illa a tribus Cpiscopatibus pendentia
etiamri extinitis vosallorcu familis aperta, e ipso atili dominio ad bpis copatus vel soronam

## Folio 8v — 00068444:0016
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 7r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
quanquam an hoc fieri debeat alia quaestio sit
Trancicam devoluta forent, possent nihril ominus imperco subdita esse, e ea ratione
tromagium prastare; onera ferre locum in Comitis capere; multo magis nondum devoluta
Rperia poterant subesse; e certe reapse suberunt cum dudum ei fuerint subjecta, nec
tranlato Samma 6pircopatuum Jurem et jam sammum Jus feudorum ab E uscopatibuus pendentium
latum intelligatur
ideo ulla ratione, ut ostensum es transferatur, nisi id ex presse actum fuisse probetur
quod factiest de quo postea dicemus
vium Hinc patet posse idem territorium (: ut seuda
piscopatuum:) alteri, ut Imperio debere subjectionem, alteri ut Francia fidelitatem.
Adelitasenim est longe inferior subjectiare, e in centa quadam honoris sercitiorumque
ratione; promoce gentis viciniaeque limitata, consis tit at subjecti est sua omnia ad
seu summam Potestatem cui subest
Rempablicam referre, qua ei pos Deum eflarius nihil esse debet. Ita &e Suecia Imperio
debet fidelitatem, subjectionem nemo dixerit ). et si Pomerania, quae in huecorum
potertate est, etiam subjectionem imperio debeat: ) in ipso Imperio nihit est tritius quam
Nobilem quendam, umo somitem nomine totuus suaditionis esse Principis cuiusdam
E7
 Det illius ipsius ditionis nomine
vasallum, non tamen ipsius sed Imyperis subditum, ac proinde volum in comitii habentem
id inpace Monasteriensi expresse confirmatam es tod ideo si Epis capatus illi adhuc
Imperco subessent, somiles illi Episcoporum non nisi vasalli, minime vero subditi forent
nec putandum est, eos translatione C,uiscopatuum in Gallos facta, delerioris conditionis
Credditos, nisi id actum probetur. Cumm rationis sit credere, nihil in Galliam translatum esse
quam quod ad ipsos E pis copatusjam olim pertinetat.
His intellectis facile
evanescunt objectiones circa furis quaestionem prolatae ut cum obis citur cessionem districtus
generaliter esse factam, sine nouls illis diytinctionum subtilitatibus, vas allum coram Judicio
Damini Teudi Hare debere, non debere indecorum illis videri forum Regium, quibus placet
Fieudum Regium; dem incorporatam ex natura ejus cui incorporata est, censeri dedere
ac proinde Vajallos bpis copatuum, non es Imperus, Sed Regni Legibus esse Judicandos; nec
C
feuda Coronae distinguenda esse a feudis annexis Oronae;  falsam este atque explosam
eorum seudistarum sententiam, qui doceant Epis copata alienato, feuda ab eo pendentia
iion contineri; Epis copos sapremum in vajallos dominium non habuisse quia eius erant
incapares, quod contra sit in Rege; Vasallos Coronae Gallica seu Episcopatuum
Gallia incorporatorum non posse ampluus Emperii vasallos mediatus, hue subvas allas
intellioi, quia ipsi Epis copi nont sunt amplius omperii vasalli; jam istos vasallos nec-
gura satuum Imperis nisi ut vasallos epis copales habuisse Deniu; foce ut aperto
forte aliquo fludo horum Eriscopatuum, D ad Regem devoluta, ipse Rex cius nomine
Gmperii vasalls subditur ve reddatur, quod scilicet fit abfurdum
Hac scilicet intellecta solida Juris ratione facite diluuntur. Nam etsi cessio sit
generaliter facta; non tamen nisi quod Episcopatuum erat, cessum intelligi debet;
distinctiones autem intor

## Folio 9r — 00068444:0017
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 6v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
tenoeiones autem inter Vasallum e subditum, subjectionem B fideciratem, nod sunt noua
sed
argumentis nixae, nec Dominus divectus dasalli Judet compten habetur hnsi verterson
naturam eris cui in corporatur, id est axioma, pescio unde acreptum, nulla certe solida
msis
p.noois
ratione futtum, ut solent sape euymedi dicteria ambiguitatibus, metaphorisque nixa
planta naturum terrae, landus inrititius habitum arboris asciscit, unde scilicet st ait
sed fenda illa ex Gallia succum travere, etramypos Hi cessos episcopatus non puto. Et vero-
non fenda ista coronae sunt incorporata, sed jus quoddam in ipsa competens, quod salicet.
ere
mede
i
pycopus antea competebat. Qus autem quod Corona habet inaliene non leges sorona, sed-
alieni territorii sequitur Mersus quemadmodum arter sequitur forum rei,  jus in rem
locum rei sitae: Cpiscopatibus alienatis feuda aliqse pendentia nom intelligi alienata
nemo viostrum dicit Intelligitur seitesionem ce
nisi forte cessio Episcopatus estringatur ad ea quorum possessionem cepa
ad un utiom pa coparia
compelebet; ac proinde si non summa potertas, faltem dominium durectum (dici potest.
Nec refert Episcopos incapaces fuisse summi juris, Regem vero eiuis esse capacem. Quid-
tum  an deo quid Rex eius capax est; etcam habere debet mo contra successor
vitogai
non ea sua sed antecessoris persona metiendus ett, quan reprasantat. (aterum fatendum
est Vatallos episcopatuum non amplius esse Imperii subvesallor Sadituhit refent, sunt
anim nihulominis Imperis subditi, persont ditionibusde. Subditum autem gperii
esse non pendet a qualitate Varallagisi, sedinec Imperii esserum. Son laterum
eos qui feuda majora imperio immediate subjecta, at ab alis in Amperio aut exta
aftatus esse solere. Deriique apertum auiquando feudum Regem ab smperio recognostere
go feudorum fu ata, a gentum curtenta, ocetris rationis naturalis
avalli, vel territorium alioquim subdita sint. Quod vero dicitur in corporatum sequi
nihil habet absurdi, aut in tra dignitatem Regram positi ut ot es emplis
superest facti quastiae, et si enim concessa suprema in Epis copatus potestate, non ideo
ge a
re
sequotur cessam supremam in feuda ab Guis copatibus recognoscenda potestatem, poruut
tamen fortasse id expresse actum esse, quodan verum sit videamus. prinu ne css est ad
id conficiendum aferri probationes clarissimas: nequenim prasumitur act enatum aut
renuntiatum, cum factisit; sed et constat apud SCtos tantiumomenti ntritoruorum
tatu
audationuem; non conjecturis rationiburque probabilitus. Sed argamentis itrestagodus
aiua esdon
su
esse inducendam; idque sano ratione nixum est, talia enim merentur profecto expressum
ceramgmentionem; Videamus ergo quae rationes afferantur (a vero fateor frigi duyculae
sunt: petantur autem partim ex mente, partem ex verbis tranicigentiu nente
scilicet non videri credibile Plempotentiarios Cesareos, qui cesponem epscostatuum
offecebant ut ditiones Austriacasservarent oblatum ipsosmet suum edtenunsse
1
3a
inc imos
sed prumun ndme Peripotentiariorum (sareorum, nec Casariis ipsivs noeoed Mens pro-
regula interpretationis haberi potest, neque enim pegat, sed imperum torum trans egit, ordinibus
autem talia affingi non possant. Duaneuum nec Casari possint, nam ut taceam nullas ui
C ditconas mistriacas hac otlatione servatas servandasque, cam 8. Atisatiam Galli quam
2

## Folio 9v — 00068444:0018
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 6r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Solam Aastriacaum ditionum tenatant, retinorent, hoc inquam ut taceum, constat et acte publicatis
eteripotentiaries (asireos jam tum interpretationes cusmodia serventio prolata acrums quam num ipsi
vasalli scjecisser (ontra satis nams Casurs Ordinuinque apparet retinguie Galiae qua jam tenebat
non noua sinciratione donare. Sem per in obscuris quod mirimuum est seguimur, favor pro-
Deo est, aut obligato, contra actocem, et obligantem. et vero minime. favora bilis est omnis illa
Coronarum satisfactio, ac proinda restringenda potus quam amplcenda Nam initio nihil ex
b
Imperia sese petere, libertatis tantum affertores, oppressorumque ser vatores vecure profitebantur:
Ac proinde et si pax, cujus amore satiffactio concedebatur favorabilis fuerit facienda lamen
inPaxrerat, quanta minimas fieri poterat smperis Jaitara. Paare qua diciturin objectionibus
promissiones interpretandas contra promitlentem; eam egoJuris regulam pusuam invenio contrarium
semper verum credidi: Et vero tum maxime contra abligantem torquenda est interpretatio, cum
ipse contraitui legem dueit, cum cladius omnia concipere pot uit, ut paterant certe duae prona
rerum per Germaniam tunc potientes.Porrd ut ad verba veniamus manifestum est seudoux
cedendorum nullam planei fieri in jnstrioniento pacimentione, neque expressam, neque ulla contequentia
extorquendam; nam si quis solam tani srasin is copatus cum omni fas aistricta esse cessos ad tot
n
esia intat
Lcincipetus, Comitatusque neque caminatos urquam nieq, jam  Gacla atbi Eepiscepatuum districtas
tendos sufficientia esse putat, na ille peculiarem interpretandi artem sibi sinperit
Sedecce aliud rer-
ubacis in hac ipsafenda fuiste et p esestt, cdque in tracatibus Noribergensibus sine
nacdes peem contradictione atcationi datum mo qruod amplis ab ipsa Gallia hac ipsa
raliatie satuest
notlesse
a
ontra, verba suoin ipso costrumento qua conm satis maniferte evincunt. Brimum enim
cum dicitur ejuscopatus cum tuis disfuictioqs aedi reseruatur in illorum ipsorum Epis copatuum
districtu solum dus etropolitanum Episcopi Precurentus; quod argumenta est, districtum Episcopatus
 de ditione cius proprie duta jamtum à Rege possessa, cum omni falicet jure ad eam pertinente
e
iem
faciata causam eorum stabiliendum. Scilicet certe annorunt ul olur ex feudis Gpis apaliba
a
piim quo nihil cerli paterat neseruari praeter sus Arahidioe cesanum. At si tot Principatas
dequibus tune cumarticulus iste concipecetur, nemo somniabat, cessi faissent, nullum est duoium
plucrima alia anretanda, mestringenda, excipienda, fuisse decursara.
nargumaitum efficax, quod ab ipsis diasallis non satis obseuatum miror, cum tamen plarimum
ton
Cu
majortio momenta
non sit, solum Mogenvicum pro cesso hrabendam esse. Ex ceptio erum firmat regulam, in casibus
porr exceptis Respondet Dominus Plenipotentiarus Gallicus. Mloyendicum situm esse in
Thiscopatuum destrictu, Tedrii fallor in his verbis. Intra bpiscopatus districtum esse, captio est. Idhoc
loca dicimux esse intra Eppiscopatus districtiem quod de Cyuiscopatus ditione est, at vere Moyenvicum
xcum quibus nulla Moyenvici comparatio est; fuisse multi magis nominanda quodcum factum
vitiois eret Lalea ingicae, ut expressé dicitur in articula sarolus 62. pacis pyrenace quem locum
 a partitus non obseruatum. At lespandet LO lempotentcatis non semper expormenda
esse potissima, idqe hoc exempla confirmare conatur: in eodem instrumenta paris quatuor exiquas
b
ae desolatas villas ad Brisacum pertinentes fuisse nominatas, at vero tot asatiae e santqoviae
ognastias non fuisse expressas. Sed faculis conjectura est, cur id fortasse factum sit
vlhatea enim e Santgovide inomine,  Dynastiae continebantur, at Brisaci nomine non
econtinetantur villae, est enim ditio ut Altatia nomen juris, sive potius cucusdam durium
dsuucersitatis. At oppidocum municipalium, nclat nempatetam constituentium nomina
non sunt Juris sed locii nisi aliter exprimatur. Aluid enim est oppudum nominare, quod
villas crcumjacentes non continet, altud prae fe Acrascrum cgo vlae separatim. Est  aliud magna
uaqia vasallis argumentum, iscilicet quordam harcimivasalleo hoc ipso Instrumento
ominande
Ea

## Folio 10r — 00068444:0019
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 5v); this page is its right half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 24 lines, status machine
restitatiotacta est, ne protestatione quidem ullâ, jurisque reseruatione interporita
Et vero cur Imperium Homburgi nomine. Lotharingo vi ejusdem Instrumenti dacis
satiffacit, si Romburgum cum toto Comitatu sara pontano sorona Gallicae, si Dies placet
portio est. Quare postrema qua restat objectio facile repellitur, scilicet seurentium
Regis nomine haec feuda portulare non destitisse; quanquam ergo Caaratue ordines negarint
cum tamen durante illo litigio conclusa Bac sit, ea pro concessis tabenda. M contra est nom
si duo tractantes de venditione aliqua alioue negotio interse altercentue, Emptor aliquid
rei vendendae adiici contendat, ut domui Gontum vicimem (. domui alioquim fortasse quodammodo
nihilominus
obligatum:) venditor se hoc adjecturum neget, e indecisa lite signetur  contractus nemo
non dicam GCorum, sed ne rusticorum quidem dubitabit, quin sa judicandum pro-
nihilominus
venditore; cum enim indecisa manserit de hontoquattio, contracta de domonsignato
omnia quoad hortum integra, unque prioce stata mansere
t Electorum Brandeburgici, et Pat e
ontra instrumentum paris frustra moventium,
Merpe Vasallorum
exempla huc non pertinent, hic enim, Brincipum particularium nonmodo, sed et
ipsius Caetaris, Imperiique declarationes intervenere, e nihil in contrarium, inArumento
pacis expressam est. Exhis ergo, quae omnuum inter partes disceptatorum vim 
potestatem continere videntur prona conclusio est, nullo juris vel colore, possesstionem
libertatis, qua vosalli bpiscopatuum gucudent, vel Imperis in eos supremam potestatem nunquam
interraptam, ampliis tarbari posse, habea sententia maximum Regem, quiprosua animi
magnitudine ipsi Imperio arbitrium detulit, non videri alienum

## Folio 10v — 00068444:0020
# Scan: One image of two folio pages side by side, registered by the library under both labels (also fol. 5r); this page is its left half.
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/00068444/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
ai tem pni adcnu omiitatetq on tatueoi dotitio
ed dinnd nt vanudus  pa e com p2da st ani non cor 5
tt f.  oit unoros mantaesa ab statinias ator nn mogne dunt p di agotii
uiitu  Copti ontilopus Eiis intinpis lates nux cocodtur unues ooia
inn nibi plosu apro caennpunque opsitquo com madutium arle ind conii Ep. 8
12a0 D C. sa ad iera n eriu a d as d mentua it olsi dureusi nta
la rit, c) aiton etho spentem e topon sumit conqisu arorisan  ita alnit an
vea ed t s empbst  pumis es andaote iuias B, tulii Auo. hsih aba sas 
vermulain
tarei ote) atod stoo e pan m ato t  od aotoa n si cena p. t
a mabumion B.) nunque Podaii uk in linqu lamm 1 5 t mmrod)e ansib aa
ma p oe a  huatrs es cop ot o 3 socruane ale sures iitr e  3.  e
naB aqar
alina
3n
 u ut a eris es it ansc e n sid temiderna d nouex
amanatm rrt e es Hit ces coaidium u darat prs puas puroit spur
 cuviootquib t sto op
p. de
st 1d
onase
cnet  Sradostanis na oltas te o pm sica rudulim saeotam adotrotum
uaupreraet atates maarigus 10s su is qua sur Hbures em linanipd reees none iicus as
nem ersim inopis vamaiet inta ede cesoritant reduum cec
ou od enti coa d aotul aeinitidus vnguis. i onibudiu