# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/1663204101
# Title: V. Illustris Bilibaldi Pirckheimeri ... Opera Politica, Historica, Philologica Et Epistolica (shelfmarks Leibn. Marg. 114, Stück 2; Leibn. Marg. 114)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=1663204101
# Lines: 28,054 recognised on 457 of 459 pages, mean confidence 0.89
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 1663204101:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
unoce

## Folio  -  — 1663204101:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
ei b2. tg.
Medorsicsis eiB
londesbiblionet
idlot
aoet

## Folio  -  — 1663204101:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
e
illil
lsil
is
1l1
. i
borame

## Folio  -  — 1663204101:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
-
oroo ronate
2O

## Folio  -  — 1663204101:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
ee
i s i lt u et s
siAI

## Folio  -  — 1663204101:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
a
dovte
tian
B0c Voeumino. intunc
Svontini Runclir 6070rum
Gie Caed: Piuckquimori eopvvc.
lv

## Folio  -  — 1663204101:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
T. IE L V S T R 1S
ASTLIA RI
OY OND AM
Equitis Aurati, Senatoris e Pacricii Norim.
bergen(IS
P R A
ET EPISTOLLCA, CVM
~ FS NORFA B~ R C,
Apellis Cermanici dicti, fcuris AFneis desunt
auspicio concinnatis:
TF lM
ELARR DTRCKHEIMER E ABBATISSA, CMRISEOPHORLSCHEDRLI
LOMRADTCEETIS
(DHANNIS STABIB
EOBANT HESSI,
EPTSTOLA VARLE YARIO.
rum eii saui doctistimOrum quorum que virorIm
ad Pirckheimerum
1C. EY 
FCESSOKIS
Utorphini Commentario de Vita C Scriptis Pirckheimeri.
V. EI. LOH A N NCS LM HO exE, Pacricis Norimbersenlisi collecta, ecenlIca aC d1S Clla
LELCHLOLEC
ASKELBI
F A A N C OF 0 AL B
s
At. DC. 22.

## Folio  -  — 1663204101:0008
# No recognised text on this page (skipped: no_lines).

## Folio  -  — 1663204101:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
ld se
D
H
L
es
ed
a)
C
STRIBVS, MACNI.
CIS, NOBTLISSIMIS.
PRYDENTISSTMIS, AC SPECTA.
BTL TBYS
CHRES FOPHOROFYERFRO AB)
TAMMENDORFE COVITF,_EC.
PAVLO TTARSDORFERO,
CHRES XOPHORO TVCHERO,
EDuumriris:
lODOCO FRTDERTCO TETZELTO,
MARFLNO HIALLERO AB HIALEER.C Septemvicis:
PELN,
LOANNE NVFZELFO,
LACOBO STARCKTO.
NCCNON
 NDCONSVEIBVS, TO.
IO. SEN ALVI POPVLOO. IMPE.
RTALIS REIEYBLICA NORIM.
B E R C A,
Dominis ex amicis suis obseruandissimis
S. P. D.
MEL CHTOR GOLDASTVS FAIMINSPELDIS.
de
d
de
ex (A PENVMERO queruntur de conditione TuaCi-
 uicaces quaedam imperiales, quod Equestri Or
dini contempea, e insoleneiis potentium atque
 iniuriis expolix line. Nimis, quomodo hatum
 rerum arbitratoribus nequaquam imperitis vi-
 decur, inconsiderare: quem contra reputando
13
vy
Dnec maiores alios nec prastabiliores amicos,
dee
e quam Principes ac Equices vicinos invenian:
Aquenonmullis Ciuicatibus moderacionem Ciuium, quam vici
l..) 2
niS
C
a
A
resses
p

## Folio  -  — 1663204101:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
E P I S Y O L A
nis Proceribus voluntatem e amicitiam decsse. Etenim dux d Gu
bernarrix ricx Ciuilitas ipla est, quae vbi ad fauorem de amiciriam viI
curis via srallatur, laris pollens porensque est ad demerendos sibiac de
uinciendos Principum animos, nEc durX Fortunatioris eget, quippe
qua vana, vencola, lublesta X inanis Opera SIE; virtutem, aOHS COH
Saticiam, cecerosque Principum Fauores nec dare cuiquam Civical
nEceriperepONE. Sin Ciuitaris populus, captus prauis incitation
bus e cupidinibus, ad Factum de imperandi rolupeatem pessumdari le
Sepastus est, e pexperniciola libidine paulisper ad interendas iniurias
abulus: Perimprudentiam _ prauicacem, Principu in Se(C atIIOSCON
citalie, e examicis fecicinimici re essene, E. questris Ordinis imuidiaac
culatur. Suam quippe culpam autoresmore humani ingenii ad alic
NOSETANSFEFUNE. Ouum eminisse debcanE; quod iure consticuEuI
est, ve quisdamnum; quod lua roluntate conctus lusere, lentire non
videatur. Ouod si Ciuibus obscruantix erga Principes, ofticii ad O
diriem E questre, holpitalicatis in extetos, ec aduerlum percgrinosinco
las humanitatis canta cura CsCE, quanto SudiO CONETATAS ALTeSACHIM
protucuras, mulcumque etiam periculolas, pecure, eo magnicudint
procederene, ve _ Ciuicates priuilesiis, seipsihonoribus adauserents
Rin Procetum Curiis grati ac ceptique HaberenEur. NunC CillesnOn
nuriquam de vicinise rincipibus haue muleo honectius, quam de Fuica
aliquo eyranno duc Partaro, impune ee sentiune de loquuneur. Aucu
coo lapeMagnates Rerumpublicarum, de quiprudenri exemplo d
Que cato ceteris praeire debebane, nc in ipla quidem curba à concuma
liisabstinere. lam vrus aliquis ex circulo, leuis ciuis e inopia labe
TaHS, SFALIAM AE PEAMIOLUIIMI FOFEC AUCUPatuTUS, eos Termones adD0
mesticoserocetum de Familiareis detert. Indesimulates, odia, rIXa,
caedes lapius e ipla bella orta lune: Tam quid de inciuilitare erea h0
Epices commemorem: Dc prilcis illis Germanix Civicatibus scribiu
Paulus OrOlius, auctor cerrissimus ee D. Augustino xstimacus.
Fospitem violare fas non putant: quique qua de caussa ad eos venerint, ab iniuria probt
bent; sanctosque eoshabent, hisque omnium domus patent; victusque communicalu
ELAHECCUM COTH. Facicus, quianno post nacum Chriltum centeta
MOPFXtE prOPFer Cermaniam, quum etiamnum barbaris et pagan
moribus ob sicd iaceret, perlustrauic, de maiorum nocrorum moribus
Duemeumque morcalium, in quic, arcere recto nefas habetur pro forcuna quisque apparais est
lis excipit. Cum defeserit, qui modo hospesfuerat, monstrator hossitii ex comes, proximam c
mumnon imuitari adeunt; nec incer est: parihumanitate accipiuntur. Notum ienocumque, quan
rum adius hospici, nemodiscernit. ec. FTacmoribusillisanciquis, quibus s
Germanaprobius Accic: ae nostris nostrarum quarundam Ciuita
cum, quae quia Christonomina dederunE, _ In CIUIS PEXCepta adacla
Cune, ad corumnormam culciores tumanioresque esse debebant, lla
curis e consuctudinibus hospiLet FCCipetC, VEnetas, incerdicitUI; ia
e
ctare, veambiciolum improbatur; actari, reabiectum, neglexicu
102

## Folio  -  — 1663204101:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
DE DY C A F O R E A.
orsct, sealius quispiam barbariei ec intiumanieati atrribiat: eso vero
prudentiae deperćxrinorum niorum hait scio experitiae dicam an in.
denrix: quipperbi Ciuum Nobilitas
Non mores hominum multorum vidit ex orbes;
(X3
Cmsua Ciuitate, que est quorundâ Fastiosicas, ceuigallinaceus intin
Oprae sele cunctosmortaleis conteinune; acque in ipsum adeo 10
Ensescimiperiumcenere aucumane. Cujus rei cso maxima docu-
eneatiae chabco, quod Fere magnarumi diuitiaruim ee Fortuna bonon
ommodo xstimances sunt, quarum camen veiinicium, sic Anis est, a-
mincorrupeas doces acque xcernas, quibus Respublica lustinen.
loccitacium, iisque dedicos spertiunit ac averlatcur. C’ommemo,
dlepossem nuperis et recentissimis exemplis Ciuicates, quas iniuria-
hospiribus per concemprum illatatum rehementer paeniruerie,
cerresnimis odiola Forec. Ouippeillipoltea Imperarorum, Princi-
a aque aliorum Procerum oraciam lorciri sape concumeliarum.
asim Ciuirates expetierunc, earum que precibus de lupplicationi
n Comiracu Calaris aucerincipum Curiis, impedimenta obiecta-
unc. Adcorerum est rerbum illud vecus:
Consiliopollet, eun vim forcuna neeauit.
uim ex fax ab iis incer ipsosperlape Ciucis insammata est, vein
lles distracta Ciuicas intus ac in ipsis visceribus incommodaretur,
erisque Principibus centandi ac audendi occalio in manus praebe.
retur
numirum sciebane, periculoliores esseinimicicias ac leditiones
alibertatem, ve dehildem illis Cermanis nostris prudens seripror
deicus obseruanie.
int
cari
ueismitri Ciuicatibus restra Re spublica, Patres Conscripri, veluri
dataac propolica ridetur, re ciusimitarentur exemplum. Namqi
nomcermanix cancum medicullio, ledin iplo orbis centro acvm
colica, ceu lumen quoddam solare inter Rerumpublicarum side
AlluCer atq eminec. Nonne vestrahaec perpetua laus, vestra riitus tu-
relris aliis exeplo, Faciatis: Siven. publica administratione consi-
Memus. scu in priuacorum vicam oculos coniiciamus, pertectistima
Matera virturum relucere rndique ac radiare cernuntur. Ouid: ip la
cepublicanumnam non ad eam tormae praestantiam ac eximietatem
onlruca est, ve super eius luculencicate vel cum Achenis, L acedamo,
de
aque ipsisadeo Venetiis, a quibuscamen, exemplo veterum Ro-
norum, praecepcacius contormandae pecerenon crubuistis, in cer-
enminime ambisuu descendere audeatis: Sed de hac, quia omniu
monib. predicatur, omniu scripris cocelebratur, dicerc apud vos, (ic
deromeridie tace in foro restro velle allucere. Propriora queda robis,
 alias Ciuicares minusnora, ve habeant, un de libixmulandi speci-
Malumane, pace restra liceat, quà breuissime pocero, paucis exlequi.
l. .)
Maio-

## Folio  -  — 1663204101:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
E P F S X O L
Maiores vestri, à quibus laudarissimam hatic R empubl. accepictis,
a Principe Principum qualiri; cequanam ratione tancam mulcirudt
nem ad pacis orium e quietis rectam habere possene: Capienter ad
prudenter optimi senatores responderunt; Sit guten vortenond har
terAra(, verborum mansueiudine ex ricore paenarum. Ouo dicto haur dubic in
nuere bonorum praemia ee pcenas malorum voluerune; quae duou
Omni Republica bene praeclare que insticuta primas obtinerenoneti
Jolophi, (ed iplictiam quo que Imperatores ac Regeslanciuere. Lane
reltidaurem in Principes, Comires _ Barones obleruantia, restrum iII
Ordinem Equestrem ofticium, restra ersa hospices humanicas, tanid
lune, quanca rerbis pollunene illi quidem, in quoscatacilis, condigne
Patis excollere. nethpeneminem (plendore natalium de dignitace pau
lo prastantiorem linehonorario aliquo ciuili a robis dimitti temete
pacimini. Cuiusesoreinonmodoceltis oculatus ee arbiter corriiis
nus, Sednonnunquam etiam particepstui. Duid de iplorum Ciuium,
eorum quummaxime, qui sunc innumero Patriciorum, oRiciolitale
ersaaduenas commemorem: quosilli canroctudio, canca alacxicate,
tanco officiorum cumulo cextatim demereri nicuneur, ve laris deca
rene, le in Mercurii schola ciuilicati operam dedisse, hoc cst, procul 2
parria hominum mores ac vicam induisse. Ouis eni anguluS in EO1O
terrarum orbe est, quo nobilissima resra iuventus non penicraueric:
quae religio, in cuius cauctaS aEqueFatiOneSNOn cum Summa ACCUI
tioneinquiliveris, summe queiudicio discreuerie: Gu R espublica,
cuius leses, mores e riuendiinsticuta, pace bellique, non sollicitede
industrio se inueltigaueric: qua Regio, qua Civicas paullo amplioru
Frequentior ad quam non accesseric, viverie, e substicerie: In hacapo
demia, in quanon dicis aut rolupcatis caulla iuvenes restri huCatque I
luc rectantur, scd inillustrissimo tam quam symnasio, hoc proticiune,
requum domum rcuenerint, ostencent, se incer hommes esse, id est, na
curx selerariantis ingeniis, moribus arque linguis accommodare: 
cummaioribus decenter, pudencer; cum inferioribus vrbane grariolequ
Converlari: Se Principum consilia prudenter, pattia nEsOtiaperite, cella
domelticam caureamministrare: Se deniqué non camodo, qua au
pedes lunc, videre, sedetiam quxe fucura lunt prospicere, muleis retuI
exemplis acque arsumentis cdoctos didicisse. FTinc est, quod Norim
bersa veltrahanc pra cereris imperii R ebuspublicis laudem sibi pro.
priam quodammodo fecerir, quod imperatoribus Comites, Regibus
Adlessores, Principibus Consiliarios, Aulis Equites, Palatiis Milices, a
antiquicus produxerie, ee nuncproducat, eeproductura cum Deoinpo
Aerum sir. Praterea quis adeo hospes in licieris est, Cui BaUIMSALINCIO
rum, LTallerorum, Furerorum, Pfinexingorum, Nuzeliorum, Imtiotia
rum, Ocuderorum, Tucherorum, Kresliorum, et qui omnium inttan
ese postunc, Pirckheimetorum nomina sintincoenica, omnibusont
nius

## Folio  -  — 1663204101:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
D E D E C A F O R
numpaxinis sic celebrata: Ouisrerum omnium in cancum imperi-
cus
Venescire debeat, Parritios. vestros Dei beneticio ae virture lu2 ab
peracoribus ec S. Romani Imperii Ordinibusimpetrassc, vein F que-
demFranconix Ordinem cooptati, ildem priuileeiis cadem q. liber-
ae, quibus cereri Auraci in Cermania Equires, verentur Fruerentur,
Equestria Ordinis Torneamenta, quibus, nili cinsulo milicari _ FOF-
demaiorum claris, interessenemini contins ebat, libertime Frequen-
emc, e eyrocinia lua incer primae Nobilicatis viros exetcetent ac O-
cuderent: Fisceviris, horummoribus, horum vircucibus Ciuitas
Mracancum debec, quarcum Respublica Caluris auctoribus, pacriali-
aucoribus, ciues conseruatoribus se le debercinsenuc tatentur. Duo-
Mlonumque Ciuicas vestraper eosin Comicacu Caelaris ab oppresto.
bu in hulis Principum à calumniatoribus, apud Ordinem Lqueltre
rmidis propugnaca at que detentaluir: Duosinterminime postre-
TIOCUIM OBEIHCE BILIBALDYS PIRCKUEIUERrS, SacrX Calarex
mactaris Consiliarius, ex Rcipublica reAtrX SenatOT. Decuiusam-
alimis laudibus ee omniprae dicatione nostra maioribus quo minus
paelenriarum exlequar. Curradus Rirterstulius, vester Consilia-
e Anrecessor, Doctor meus sempicernamemoria colendus, in lu-
aerrillimo luo, de vica cius commencario, cui addia menihil possevi
redinluxerhabereiubet.
ciusaurem Opera, ab eodem Ricrerstrulio collecta, de Adeimex à
ooistimo viro Tohanne Imhotio, ciuldem Pirckheimeri ex Filia pro.
pore, Rcipublica reltrae Patricio, se rcilicatis publicx promouenda
aerosistimo, commissa, in summis licet ee incredibilibus meis occu-
llonibus, quibus districtus FeHCOF, rCCenLeTC LaMCN, CMen.
e disponere in cum, quem videris, ordinem redis erelabriolanimis
aummabili opcranisus lum, rc omnibus conceltarum tacerem, qua
panore e ob seruantia Rempublicam veltram prosequar, cuius et a
itre
dx et iuvanda caussâ nullus mihi labor cam srauis vel cri
acumpericulo coniunctus otterripolsic, quem nonmodononde
Crec
Cc rerum lubensmerito suscipere gestiam. F. A etiam caulla, qua
Caucta officii huius neceNicacem mihi impolicam existimare debe-
eaque omnino duplex, publica e priuata. Ouoriensenim maio-
eum
rorummerica, eerestra ip lorum olticia, luauisTIXe PatriX IM CX
nenemis acpericulo sissimisceporibus praecto fucrunt. Quoriensa
miei
alue
ib.
Glocieras, contaederatio ac hides restra FTelueriis meis astul(t e
cu: Duociens opesrestras cum aliarum imperii Ciuicatum vi-
aduerlus communis libertatishostes, coniunxictis: Omnia ve.
benelicia, quae a robis priuacim in patrix mex veilicatem ac lalute
po
1
Calune, enarrare nihilnecessum est: ca, quae ipsi popularesmei
Sexplicant leric, Caris cric srictim recenlere. Namquerrinde oc.
cipiam,

## Folio  -  — 1663204101:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
E P F 5 Y O E X
cipiam, iam anno Christi nati M. CCC. L. XXXV. Civiras vestrd,
in Tiguri, Berne, Soldori, Fugii, acc. liberarum imperii apud Hel.
veciosRerumpublicarum subsidium; cum Argentina; MoSunCa
Wormatia, Spira, Balilea, Racilpona; Francofordia, Flasenorva
Wisscriburso, W earia, Fridbergo; Sclestadio; Oberncheimo, eta
cersteimo, Salezio, Ausulta, Vima, Constancia, F. Nelnisa, Rutline
Roerrila, Wilas Buchorna, Vberlinga, Memminsa, BibCracO, Rauct
Spurgo. Lindorra, Sanctisallo; Campoduna, Kautbura Luchikircho,
Isria W’arsa, Cmunda, FTalla, Lscilprunna W impta, Noralinsa, Dui
chelspuhelo, Rocenburgo, Wincxheimo, W inspersa, Aulena, B0P
finga, et Cienga, contra publicum libercatis omnium ac lingulorut
hostem, Lcopoldum Austrix Ducem, coniunctisanimis at que vicibu
Fcedera pepisistis: Anno postea MI. CCCC. XL III. Civicatis vellia
cum primis ec Epilcopi Constantienlis opera concinnarum fuit, 
Figurini cum ceceris FFclueriorum Contaderatis, intEF quOSACCCH
mumbellum incruduetat, componerentur. In Convencu deniqua
Constantiensi (venunc deinuidia, quam bello postremo apud Cala
rem patria mex causta sustinuistis, nihil mmemorem, quod eam lacisis
ScPirekheimerus amoliatur) quem pro cransigendis LTeluecioruu
coniroveriis anno M. CCCC. ZLVI. Flectores Rhenani, Palacinus,
Moguricinus e Preuiren sisindixerane, ex Ciuicaribus prx lencibus is
cex primas prima vestra Reipublica dilixeneia acque cura excelut
Duorum beneticiorum non immemores nec ingrari populares met
quadriennio post, quum Civicati vectra bellum à Marchione Biat
denbursio  OoncBaioaciorum Duccindictum esset; auxiliasen
vobis copias octirisenorum milicum cransmilerunt; inter quoscoz
nacorum ticorum Cxchusiorum vircus cum primisenicuic, si qua 
desest Annalium vestrorum cestimoniis.
Erenim, re ad priuatam meam caulsam candem aliquando peruem
am Caechutius in bello Bradenhurgico eam vobis operam prasticic, n
dignam iudicareris acidoncam; quae annuis muneribus eriam in per
Aeroscius compenlaretur, ee ipla munera in castro corum Relorritud
lacum Pocanicum lico a vobisprALENEaTENEUT. OUa ip (i me met
meminisseporeltis; quixpe qui non semelad pacremneum tent
cum, picmemioria, ex post eiusobitum, quumme anno M. D. L. X XL
detunctis necdum erimulum religuisser; ad auunculum iridem meu
Johannem Scheisenrvilerum ab Fricob; cujus silius Lacobus nulta
Kclorrilam polsidec, milsitare aur Norimberex numetare (oliti cls,
quemadmodum dicti pacrismei acceprilationes in acta publicarelal
apud vosloquuneur. Ea omnino dere Tohannes à Cachut in et
vril, contobrinusmeus, quum ance sexrennium ad screnissimum su
cix Resem Carolum, cui cum patre operammilirarem condixela
prote

## Folio  -  — 1663204101:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
D E B E C A F O R T A.
Profecturus mihi veralediceret, in dicionem Flohenlaxiam ad radices
ummarum Alpium policam, reniret, quodme Ponciticiorum ma-
hinationibus apud Contaederaros ac calumniis circum scribi intelle.
Cerac, plurimis verbis bencuolentia restram extollens me cohortatus
ddrosrei commisrarem, e communem simul Cansuinem acresta-
as oblecrauit, reparentum memoriam, quam Danicis bellis ac Suedi.
simplicati ip se e pater petseuerate nequirene, apud vos renouarem,
ciriam que reltram, quanicum mearenuitasterret, quam dilisencil-
meac studiolissime colerem, sua hide ese iubens, cam miti e rebus
ulcemeis alictis nonnulli Colatio Fucuraim.
ideriserso, Parres Conscripei, restrum inihi pairocinium quali
etamento quodam (nam num adhuc Cxhutius viuat, ec an auris
Scacur echereis, ambisimus) legacum ac commendatum esse. Ouod
bslpero lusceprurosese ca animilubencia ac voluntate, qua meo-
mndem, constariciam, ofticia ac bcnemerica in vestram Ret-
blicam ex publicitus praedicare; et priuaris intuper donis ac ho:
luistio
quam voscanon ingratane que irrica habueritis, celtari vo-
Duum aurem nulla v(que occasio expromenda ac declaran-
e mex erea vos lacentis obseruantix sele offerret, eam vleromi-
umanus dedic ille; quem paulo ance memoraui, amicus acbe.
uolensmeus. Tohannesimtiotius, qui, quo est in patriam animo,
Meraria haec Pirckheimeri moriumenca in ius ac porestatem meam
econdirione emancipauic, veea amplicudini ac honori Reipub.
Larettra consccrarem, d ceu aecernam parrix dignicari aram cta-
erem. Ouodeso relconomine libentius recepi, quia imiti Fa-
ondum pucaui, ve aliquam oraci etiam animi signiticationem vo-
ertiberem. Vosenimettis, qui meparrim in vibe, partim ACa-
aia veltra suburbana supra iplum quadriennium Audio cure-
mloniltis, vosme omnibus cerceiis disciplinis acque artibus, qui-
Ou
R
hunc praecipue ad Rempublicam iuvandam veor; imbui
releros liberalium artium ee scientiarum Protessores feci.
uod beneticium cametsi miti cum quam plurimis acque adeo
aturopX iuvencuris parce, qui inclurum rectrum Cymnalium
uencarune, (ic commune, camen priuum esse ac propriummihi du-
e
alpore in quem tanto larsius benigniusque ipsi Doctores, sempi-
cer
si
d
M
hobismemoria colendi, redundare docuerune, quamsie ro-
exum magis radatum que Fore probeince llexerunt.
Cuius rei caulsa robis, Patres Conscripei, Reipublica, Senatui
oque Norimberoio lacrum hoc monumentum in honorem ac
Oriam immortalem (prxetilcini id dixerim) lubens merico di-
Consecro, ofterro, e ex lolemni Formula pono acque Aacuo:
Deum

## Folio  -  — 1663204101:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
F P F S F. D E D + C.
Deum Trinum veneratus, ve lalucaria vestra consilia resat atque for.
cunet ad Religionis Cacholicx Orchodoxx propasationem, laluremt
Cacri imperii, reilicatem parrix, ex emolumenta ciuium limulac
vicinorum. Valere, e Felicicexperennate. Dat.
Francotordix ad Manum, a. d. VI.
Kalen. Tulii, Anno C. N.
MI. D. X.

## Folio  -  — 1663204101:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
APITA; OVFIN HOCTOTOVO
lIMINCCOntIHENEUF.
Vnvadie visrershusis L C. es Prosesoris Miorphimi Commencarius, de vila eiretheimeri.
fol. 2.
dlegiade Piretheimero C. Durero, es Imperatorum Diplomata.
PTRCKHEIMERT OPERA HISFORICA.
deaarione scribendae historiae Commencarius L aI. x Craco Luciani versuS. Cum VLA Z LNIL LA-
Emp. ad Bilibaldum L. pistola comprobatoria es eucharistica.
storia Delli Suitensis sie Feluericis libri IF.
orimiliani Imp. Fpist. de Fistoria Loannis Monachi, ad Pirekheimerum.
hasmentum tistoricum de orixine, anciquilate es euersione at que instauratione vrbis Z reveren-
sis cum fieura aenea.
maniae ex variis auctoribus perbreuis explicario ad Htermannum Comicem de Nirs enar.
neisei trenicilocus de nobilitate, prastantia ac politia Norimbersensium.
madi Celtis Procuci de orieine suu moribus es instituris Norimbereae libellus.
ay Fobani Hessi erbs Norimbersaillustrata carmine heroico.
POLITTCA.
94
mius Triumpbalis honori es memoriae immorrali D. Maximiliani J. Emper. dicalus, cum scuris
eneis Alberti Dureri.
ommis diabis Consiliari es tistorioeraplii Casaret Porra Lonoris, eidem imperatori dicatascum
pcurisaneis eiusdem Dureri.
la
adum D. Maximiliani I. Imp. Oeniponte in Aula nona conspiciendum.
biae Triumphales aliae CaroloY. es Maxximiliano LI. Impp erectae a S. P. D. Norico.
Mess e Senatus r enerorum Epistola ad S. P. D. Norimbereensem.
Laivad Carolum P. Imp. in Lecatione pro Rep. Norimbereensi.
alvad J. C. Maiestatis Locumtenentem Generalem in Lecatione pro Repub. Worimbereensedu
persus eam infestantes.
denatus Y
sini Vorimbercensis Scripium ad Generalem Ordinis Fratrum Eeremitarum sancti. Aueit
retheimeri es LaZ. Speneleri Scheda Appellationis ad L Conem X. P. M.
anade Cermaniae Rebuspublicis ad Fenacium Y enerum.
lapreratio quarundam lscerarum A F. Crpriacarum ex Oro Wiliaco.
veia seulans Podrace.
pnasi Characteres a Pirckheimero illustrati.
PHTLOLOOTCA.
aio siuve nr aon sini de Mraria Mas dalena, quod falso a quibas dam habearur pro illa veccatrice seut
20
aus de renummaria veterum, quo pacto cum valore aureorum es areenteorum Norimber.
censum conveniat.
EDTSFOLTCA.
itolarum Dedicatoriarum liber Vnus.
30
oturum Pamiliarium liber miscellus, continens varias variorum epistolas, slieoloeic as, polii
ntoricas es philoloeicas, maxime vero Frasmi. Cuspiniant. acuchlini renacory Spicec.
Melanchebonis, decolampadii culii estueii. Prici Fluiteni, Alex. Sch u eizj. Bapt. Fenatiy,
an Clareani r dal. Z asij. Pecr. Mosellani, 10. Cochlei, r inc. Obsopaec e aliorum um C a R OL L
Emper rescripto ad Frasmum de necorio Luiheri.
ADDITIO I.
25.
Bn_. TAZIS PER CKHELMKK A., Abbatissae Norimbereensis Zpistolarum liber
it
ADDITIO II.
339
OPHORZ SCHEVRLL TC. Ex paricii Norimbersensis Commentarius de
obitu anconi kressens Praeposici Norimber sensisad S. L aurentium.
34
Fius.

## Folio  -  — 1663204101:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 19 lines, status machine
Fiusdem Defensorium Sacerdotum variis ac incundis historiis refertum.
ADDIFTO TII.
Epistola de motibus in Cermania per Dominicanos ex horum complicesexcitavis, es de occasione
3)
Deorandimodo.
Futheranismi.
Epistola ad Helanchionem, continens querelas de Monialium vexatione.
Epistola ad Abbatissam S. Clarae.
Oratio Apolocelica, Monialium nomine scripta, qua vilae ac fideiipsarum rario redditur, ex amil
rum obtrectarionibus respondetur petiturgue, ne per vime Monasterio extrahantur.
De Perseculoribus Euancelica vericatis; eorum consolis es machinacionibus commencaum
B
Dialoeus conrainepiam e inanemamici proamico solicicudinem; es nimiam credulicatem in
la.
Consilum curidicum de vies effectu D vieransia seit Apocha generalis; quam Nobilis prarcocha
38d
musculorum; ex suspicionum vanitatem.
dedit Fpiscopo ’ircebureensi ec.
Aappendix Fpistolarum familiarium.

## Folio  -  — 1663204101:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
DNALES; DOMINO
valdo Picklcimero, iphiulque haredibus Clmencilli
ne tradita.
V
rie
une
d
PrOB
DM
aeis
vine
u3
erui
peci
O5 Carolus, Dei pratia, FleCtUS ROMAHOTLII SIIPCFATOT, SCIMPCF AU-
Suctus; Germaniae, Flispania, veriusque Sicilix, LPierololymae, ttun-
Sariae, Dalmatiaes Croacix, eec. R ex: Archidux Austrix, Dux Burgun-
dix, Brabancix, ec. Comes Habspurgensis; Flandrixe ac Frrolis, Sc.
ous et singulis, licceris Hisce nocum facimus, quod Bilibaldum Pirckheime-
Poltrum et Imperii sidelem dilectum, proprer Erudicionem, quam ip (iac-
us, innuerum Consiliariorum nostrorum adopeauerimus, indubic etiam
Lireure ec efficacia harum licrerarutm, ad munus toc, lulcipimus, ica nimi-
elic iniposterum Consiliarius noster, commodum ac reilicatem nostram
Meae, Sccretanostra ad se perlata, ad morrem rlque sileat, Faciarque in sup ex
uae fido Consiliario, domino suo peaestati conveniune, et ad quae linoula
indo senobis oblisanit. FFCum praenominatus Pirckcimerus, Screnistimo
umperatoriMaximiliano, Domino ex proauonostro dilectistimo, laudacil-
demoriae, hactenus etiam Nobis et lacto Imperio lele debira obedienria ac
Perio
edsit
lemper subiccerie: imposterum etiam idipsum, prouc pocest, Nobis ec Im-
eltet. Commoti sumus, collatione iltorum, e ex aliis caulis, ictum
hocce privileoio intieniuimus: Fundem eriam una cum haeredibus luis in
e causis accidentalibus iurique ee aequitati consentaneis, omnium illorum
abonamobiliaeimmobilia in nostram ex lacrilmperii singularem gratiam,
2PProcectionem ac cucelam recepimus ex luscepimus, eaque omnia ex Rom a-
ea porestare, plenitudine, praescientia ee efficacia harum litterarum:
mneamus etiam ec rolumus dictum Pirckheimerum Consiliarium noctrum: P
alde
schaeredes omnium libertatum, priuilesiorum, honorum, dignicatum,
abecinorum, consticucionum ac consuecudinum impolterum esse pascicipes,
ar
arit
leuldem saudeant, veancur ac fruantur, ve e alii nostri Consiliarii, et qui
bera ee Imperii lingulari gratia, side, procectione ac cucela lune, riuuntiis-
cuneur e truuncur, de iure de consuetudine, ab lque vllius incerdicto. Man-
sicur omnibus ex singulis E lectoribus, Principibus, Ecclesiacticis e SCcu-
caelacis, Comitibus, Baronibus, Pquicibus, Nobilibus, Capitaneis, L par-
cedominis, Foparchis, Curacoribus, ORicialibus, Praetectis, Praetori-
pdicibus. Consiliariis, Ciuibus ec C ommunicacibus, cererisque omnibus NO.
ete
mperii subdicis e dilectis, cuiulcunque lortis ac condicionisisti (inE, pro.
Resatam C xlaream POrestatem hilcc licteris, (eVCTC InIUHSCHTES, VEPEX
di
num Bilibaldum Pirckheimerum rnum ex Consiliariis noltris agnolcane,
orene ex revereancur; illum eciam eiusque haeredes, prxetacis Noctris et Impe
orectionibus, Ede ac cucelis, omnibus sidem prxdictisimmunicacibus, liberca.
Monoribus ee dignicacibus, praerosaciuis, consticucionibus e conluerudini-
urerelcui, ec incorum Pollideri permirtant, hilce concrarium quiddam
alentene, molestia auc stallamine alio non afticiant, nec aliis idem Face.
honentibus nallaratione concedatc, lab cauccla Notra de Imperis srauistima
Pracione, et addica poena, leupe riginti marcarum auri puris quas quilibet,
ple pelrinacirer contrarium tacere deprehentus tueric, lemiparrem NOAtx
eIm-

## Folio  -  — 1663204101:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 10 lines, status machine
_e Imperii Camerx, partem auremreliquam cieaco Pirekheimero, iphulque haere.
dibus irremistabilicer (oluere cenebieur. Idipsum hilce licteris, manu Nostra sub
Ecripeis e CXe larco sixillo municis seuere rolumus ec iniungimus. Dabanturin et
vicaEenOstra CixanaEa, 25. mensis Nouembris, anno Christi Saluatorisnostrimille
Simo quinsencesimo ricelimo sexto, ImPCriOTUM HOCtFOTI VEPOtCRomanioc
uo, ex reliquorum omnium rndecimo.
C AROLd
Aamandatum Casareaes Cathoa
Maiestatis proprium.
Alexandet SchWetci

## Folio  -  — 1663204101:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
PL: VTRT, DOMINITOHA
QMEIOVII FILIYM.
Naeniumclaras Flieronyme culleperartes,
 Maoni es nomen  anreferens, quem Norica dudun
Terras velur clarum iubar aspiciebat olympi,
Paumoarineriaden; pauciste versibus horter
Fdicaad illa virum doctrinaremplaserena.
Nec mihi praecepcis multis scio nec mihi dictis
Fsse opus aureolis, quibus est conspersa supellex
Cecropiae pariter Sophia. pariter que Larina.
Solacibiante ocules per mestatuecurimaso
Nobilis, Cs nullo morituricempore clara
Pirchameri, unde genuslonso de stemmace dueis.
Onemteimitari aueo, quemrerefferre decorum,
Ouaque pores, cocum feliei exscribere mente.
Mlleribimorum exemplar cibirecula recti,
Normaqne sit vitae cunctis in rebusacendis.
aspice guancaoris probitas, es lumine quanton
Tempora Palladiaimenilia cinctus olina,
Vireutum exoculis claros ostentethonores.
Arcanoque sui spectanites ducat amore.
Multa illi fateor. natura munere lareo
Astuxere bona, Cs diuum arrisere fanore:
Inprimis vero parriae in cunabula tanta
Onanibilintoro lampas FEyperionis orbe
Dulerius illustrat, nihil omnilande, opibu (que
Consilioque macissapientum. acque ordine storens.
Sed quocunque loco olimnatus P’irchamer esset,
ipse sibiingenio praestanti, at que indole celsa
Fortunam facturus erat: licet inuia famae
Insula deserca puerum iennisset arena.
Nonlaruere diucam faustipectorisienes:
Anceomnes Phaebe secandidus extulit ardor,
Fitinueni summam primocircum de dit auo
Doctrinae famam omnisena, variasque perorat
Distulit. hine masno mulium dilectus Erasmo;
Fluctenoq acri vixit: quem Francicarollit
Nobilitas. Gerico musas qui iuneere dino
Acoressus reminam princepsculit inde coronam.
Necminorillo antem, sed si fas dicere, (sed fas)
Mlaior annsinns ille fuit. Sic musica namque
Ociadilexit, simul ut feramunera, C ingens,
Militiae toleraret onus, lirnosque sonantes
Adderet imbelli citharae. clarissima restis
Felueria est, duriqne patus Aeromabelli-
Maxim. Inelyta maenanimi cum = Princixis armascemo
L. CxCaris. Paruit ardencilegio Germana Fribuno.
Nec sua defuerunt numerosae praemia landi.
Catera pratereo, acque aliis memorandarelinquo;
Praecipue Rortersbusio, quem Phcebus Apollo
Omnes perripas, acque antra virentia ducit,
Praestantesque animas aterno carmine inssit
Fripere muisae Letheslinentibus undis.
Anon Caesarer sileam sanctique senatus
Ornatumciculis summarum ponderarerum
Aquali cexisse animo parriaeque salutem.
Imperiigue decus lineua assernsse porenti:
Immorcalibus e scripiis cedroque linendis
Accepcam eentiporisse refundere lucem
MaceE
ni, D. ITI
xonymi
Baum-
Barcneri
Clariu

## Folio  -  — 1663204101:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Onaa vicem reddic, cracumque reciprocat astum
Aenon illa eriam possum sine crimine magno
Excelsi studia incenii, atque opera alra silere.
Namque his vidioculis (cumsplendida in arria patris:
Mllani nuper, patre innitance, venirem.
Musarumque es Nnemosynes penetralia sancta
Oustrarem, duleisque animum perfunderet horrar)
Insones minio pluteos, libro (que decoris
Dispositos forulis, librorum C daedalarexta;
Ouosille impensoprecio curagne calenti
Igne colorara Lvili de cente paranie.
Illic es vecerum pulcherrima siena virorum
Apparent, quosare cara, vetmarmore vino
Fxpressere manus Phidiae, reor ant Acesandri.
Ance aliosanimum que C hiantem ad singula visunt
In se convercu. senorum praeda draconum,
Laocoon. veras lacrimaste cernere credas.
Audire veras saxomoriente querelas.
Illic es Macetum, Graiaque nomismata rentis
Arcento epuro quinismiretur,  auro:
Sedmaris Aneadum facies, splendente metatlo
Ineusas. Vimenuper commonit acuri
Vullienlus Bruci, atque auersa in parce refuleens
Dilens et reminus demissa cuspidemuero.
Ouomale libertas repetita est, sanouine maeni
Caesaris effuso. Parthos meditantis (3 Tndos
Massacecasque feros Latiae inclinare securi.
Ouidpitasmemoremtabulas, alias que figuras.
Arcisicum summorum opera, es dinina reperta
Antiquine strigneant: quoseminet inter
Durerus, natura opisex prope doctioripsa.
Cninsamicia, C incundo Pirkamervsu
Floruit, C doctis orbs Noricacercat Athenis.
Talia coeri die cum spectes, pectora, Imhoni,
Noncibi vircucis pulchro accenduntur amore?
Nonfratrem, ingeni studio forentis, t annis,
Vincere conaris? charipromissa parentis
Hlamemorrecines ? Doctrina hacpramia santo
Omnia. Deer vestrum luce esstorescethonoris
Laerius, haec sibi praecipiat dirissima dona,
Pirkamerilandum que hates, cazaegne superbae.
Ergoage es asstantem cursune ressice anhelo
Germanum, inceriorque volans ad candida caleis,
Anferhonoraco dienam certamine palmam.
Scipio Gencilis IC.
Clarifica. qualem altorno Nereia stuctu
AN EFETGTEM SVMME SENAZORIS, AB
XCELLENF, PTCFORE ALB. DURERO
ela bOTAEUM, ex Bsgov.
DErMAnUIS NENOPHONPLR CKETHEKUS Bilibalaus
Maenus Alexander Ly sippo finci ita ab vvo
Sculpcore, ab solo es pinei seedixit Apelle.
Conr.Riccerstuhas 1C.
TVifure: Albercus sic es DiIR E K US Apelles
Germanus dici meruit coenomine vero.
Con alia pinei dexera quam debuie ista
Mlle, eminec erat vira conunctior alter.
V L
FTrandam faCIeM BFL YB A L DY esx pectus honest
LVLPArICIORIR CXXZMEn Um de fangume creti
2or

## Folio  -  — 1663204101:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Voriens en pinxit Zensissaper athera nocus
DiiR ERUS. Verum dores cenjincenique,
Facundam que viri linenam, meditataque dicta,
Mentem admirandam, E5 quae caetera summafuere
Tristorico melius quis dicere chromate, dic, quis
TMH OPZO pronepote quea ? micredere fas est,
Namque bon a comperca fide producit in auras.
Ouod pietatis amorte inssit soluere, T A N P
Rite exoluisti: meritohactibi Sparcarelicta est.
IDEM REMVS.
C. Remus 1C.
IA EMBLEMA BILIBALDTPTRCR.
AELMER E, C AESAR EE OYOND AM Ci ON.
Eliaxii, et Senatoris Reipubl.
Norimb.
AIR A quid hoerei ? Fcquid
Acherontenaca proles,
Plutiqne neptis ATE,
Corforpicehactenaci
Vorsansterit perieneis,
Froplicique malleo instans
THLTeSIS laboriose
Tundit recundit, ictus
Ceminans,nihilque cessans.
Adeo vifariscatineus;
Speranine rumperehoc cor?
Cninsreihaec ficura est?
SPFCVLO videmnsistoc,
Ouid sufferant matorum,
Ouancum ferant laborum.
(Tlicoceupante  illic
Trrannidem maliono
Linore) quorquot usquam
Acunt Boni, C5 per orbem
Pari quidem superstant.
Tundi, premique  vris
Mediasque sapestammas
Fransire nosnecessum, 5
Caedicalumniarum
Furpipiosstacello.
BEME ast babet. quiescens
Obdurat, atque vincit
TOLER ANETA omne durum.
Nam SPE Sadest ab athra,
Spesalma, naca ccelo,
Subnixa magno ZE SU.
Oui Gratia bonienos
Trrorat onus imbreis.
Hac SP CS (vider ?) criumphat,
Suoslocans Olympo.
ALIVD IN EIVSDEM EFFLGTEM.
T Acangusta (viden 2) W riBa EDillinsimaeo est,
OMIPLRCKETMER A Cloria centiserat.
ALBER FUS toto norissimus orbe D U R E R US:
Cninec Parrheasius par, nec inarte
Pleriam potuit sculpendo effincere froncem.
Mentis at hereae quispotuisset opes?
Casaribus magnisque viris reenique dynastis
Teuronici; parrioque haeparnerefore.

## Folio  -  — 1663204101:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
Dua quantae fuerint; testantur opusenta: per qua
Sient adhuc vinispiratimaeo viri.
At quamnistantae fuorint: quin maior es alter
Parrhasio, e nulla parce Myroneminor:
Abstiilit infelix nihilo mors secinsambos:
Ouaetamen infamam nilmodo iuris habet.
Vircuriborumiciur qui insistet. C ipse perennans
Inferet a sera posteritate decus.
A N A G R A AI NI A Y IS M V 3:
WILIBALDVS PIRCHAIMERYSS.
HEC VER SEMPER LANDABTLLS USU.
Enfera fulminei iractaret pila Gradiui:
Juralaborifero seu daret aequa foro:
Sive pereerinas Orator viseret aulas,
Et sua mellistuis solueret orasonis:
Emienit quoNIS HZC YTR LAUD ABTZIS USU
SEMDER, C excelsum nom en vbiquetulit.
Dum Pesnese snesisitT; L AUD ABTLIS HLC YIR
SEM PEK, Sillustrinomine clarus erit.
II.
ALIVS, CTML EXPLICATIONE EMBLEMATIS.
WTLIBALDVS PTRCHETMEE.
T, TI PUZCHERREME LAUDFBAS.
Facunque ocCiperet numen W LLFBAF DuSamicim
Sensit, e arcanis insinnare modis:
PLRCKHETMEREbOnISPULCHERRLME LAUBIBUS, II
Oudinare virens, quo pia fata vocant.
Vil furor inuidiae te terreat: illa decorum
Insequitur pleno corpus et umbra, gradu.
Exere caelitibus coenata seminamentis;
Arque inde auxilium. siconat auras pete.
Wilmetuat curetve sibimens consciarecti;
Sed locet in Domino Bem colerecque suam.
TLis Geniracitis animatus rite Insurris,
Pectore firmato quaeque sinistratulit.
Livorcisriplicem quamnis induceret hostem;
’ersaretque feris Forcipe cordaroeis:
Malleo es instaret vehemens alictioerino;
Ingeminansictus ictibus usque nonos.
Sustinuit camen es diminae fultus opis (pe
Porrexit medium forriter his dieitum.
in Dommopariter qui sidic; despicit hostes,
Candécque intaciro sorce tonante sinu.
BEtM PraTOrIUS, RCip. SyAd. F.
IN NORTMBE RC A H.
Lcibiadas. Pericleas. Demosthenes,
Suosqe Milciacas, Aristidas suos
Platonas at que Soeratas iaetant suos
Fabros. Catonas. Cesares es Lullios.
Fiorren sosque: tum Metelles, Regulos
Scipiadas; hem Famaeperennis cymbala,
Heroas ostentar. Recentius suos
Veneri Sadoletos, suosqe Barbaros,
Demboseu venditant. SLF illis laus sud,
LYHENLBYS (ab sct) maenia urbis NORLDOS
Careant suis. Sed unus instaromniun
BLETBAEDEPLRCKHALMERRnObissiS, DLCVS
Et sidur orbis Tenconum. Nil amplius
Addam. Inuidete, quorquot estis o viri
Magni virum istum maximum orbi maxima
Culrissimaqu: Ocellus hiefuit virum
153
imonas Es Cononas ES quosnon
Cecropiae Athena. At orbs O uiritium suos
stren: Derat l tit est llusserium.
S. Demus F. COM.

## Folio  -  — 1663204101:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
C
TCTC
Riccershrulio, Turisconsulto, _ AN
EccesTOre.
nonnouam, neque insolitam aggredimur, cum vitam deseribere conamus Bili-
aFlrckeeri. Ab antiquo receptum, rei magnorum acque inlustrium vicorum,
Ac RepHBL. de sue communiparria cam belli, quam pacistempore, praeclare lune
AHCtII d a Deo celeoiis donis animi pix aliis decorarifuerune, ressectae, quibus se
commendabiles tecerine, literarum monumentis commendeneur, et ad posterita-
exemplum ad imitandum MIde capiar, CranCIIETANEUT. NaM DE VeLCreS ExpenuMeTO nOn
aliorum vicam: Sed eriam propitum curriculum de seriprum reliquerunt: id que eo consilio
cplorum coregra Facinora, canquam in speculo aliis proposica, imicandi studium prouoca
latenus quidem ex virture d blticio rixissent egisseneque: Si qui d aucem le quius pacra sene,
us dederi tuissene riciis aut llagiciis, ve ea ab aliis ritarentur. Magna estenim exemplorum
que partem vis, plurimun ue refere re quilque in aliis specter, sibi quod vlui (ic, laudabilia
decora lequens, acque ad rus suos accommodans: his contraria sugiar ac declinet. Sic
ingenium omnium tere mortalium, ve mulco cicius ec acurius in altero qui(que cernat,
Ldclic; aur quid ipsum de deceat, quam in semetipso suos defectus ac neuos aniadUETFAE.
hinvricuique amor lui, quate CrX ci prnavriar appellane, et animi oculos ob lcurac acq; im-
ominusquid in se delidere deprehendar: L onse incerim procliuior ad aliorum (crurir
lamen. Hloc igitur sine etiam nac à nobis suscepca est scriprio, quam sperato tructuneuri-
uram esse contidimus. Culs enim virimemoriam celebiamus, cuius vicam iurc appella
nium palae stram vircuculta, et speculum Senacorium. Cererim ne quisforce miretur, vn-
Quia vica Pirckeimeri centum prope annisremorilumus, cantarerum ip siusnoricia com-
Soc de illis eriam librum leribete dusi limus: ance omniaillud constare lectori volumus, ni-
aquae hic atterentur, d novi contictum, sed omnium eorum plenam sidem nobistactam
documentis, quae rel exiplusmet commencariis, vel ex aliorum hde dignissimorum ho-
dde summorum principum d doctorum virorum liceris, necuon archiuis publicis et li
onimnoctrorum memoria cduis depromplimus. De quibus si quis dubicare relic, is in
lcem anobis deductus retelliporem, ve dubicare post illa desinar, ip liSrerum argumen-
de connictus. Neque post, quod qurquam de hac pronea pia tam sinistre suspicetur, quali vel
Kumsquam, vel in aliorum tauorem, ec in Comencum ambicionis, auc ad inanis ploriae ricil-
alulcepca c: Sed vere reltari pollumus, illum quem paulo ance dixi scopum hicnobis
buum tuisse. Oui secus rem inces plecabicur, is malieno animo luo morem seret, inclemencer
maur Faciens: Nec distimilis et vico lo ataneo, qui ex Rolculis tragrancibus de Calubori.
eiculx Fauos suosstipane luautlimo melle, merum virus d renenum delibat e accrahic.
uidem eam esse multorum pelersitatem ex prauirarem animi, venihuil cam dexere dici,
Lupossic, quin siniltre accepiuu accorqueri poltic. Veruntamen vichonestus ee incelli-
Dbid decerren debera bonoploposto, ri, qué honcsta esse nouie, abiiciataucintermictat.
lrenue in eopergere debet, quod Deo e bonisviris se probaturum considic. Omnino
ahac habene vertus, quos lubiciendis accepros ab amiconosro beaca memoriae loachimo
Ab Medico Rcipubl. Nureti eisenlis prastancissimo ec optimoriro, quicrebris eosrtur
2
D3
9
3l
a13
cere
n
monibus Colebat:
umalus incerpres, nunquam bona verbainnabunt:
abonus incerpres, nunquam mala verbanocebnid.
Et
en
ider
cedix
l
dI
a110
poe
quid est quodmecuamusinudiam, quae vel luckeimerum vet alios ex CddeM Larroilia
alllec, etiam si de ipsis maxtna quae que, verissima camen praedicentur? lam enim fere
aciplum ex quo illivixetune, lamecliper eloriam perpecud riuere incelliganeur. Morcuo
canc nemo inhluet, H aie Fhuesdideus Perieles: Sed defunctis benenolencia sine obrrectatione
praesta

## Folio 2 — 1663204101:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 74 lines, status machine
OeicaPirckheimet
prastatur: d, Imnuidia vimentestancum exercet. In quam lencenciam Ouidii quoquenocisimus ol
vertus:
Sednenimium immotemur procemio, adrem iplam adcedemus, Re pexcipua eorum, quae depel
Pascicur in vinis livor; post fata quiescit.
Conârebus eestis Bilibaldi Picckeimeri comperca habemus, ec ex supra dictis documenriscolils
reporuimus. limplicisty lo, neglectis Rhecorum coloribus et piemencis de seribemus. Posula
quidem is de quo aximus, pro lumma luà quà pollebas eloquenrid, etiam calem vire lue lcripioe
quihrancnarrarion e omnibus orationis luminibus illustrare polset. Verumcamen dum alins vet
se cam lonso cempore obculic, quihocofticio sungeretur nostram quo q. ut speramus, opcramlu
alvernabicur, quam iplius excellencis viccucis admiratione impulsi tuicepimus, simut eria tuclo
cutaciendieius pronepori ex tilia loanni imhotio. Pasricio Noribergenli, Bibliorhiece P irckeiniet
nae conseruacoriec possesori, qui, n aliis laepe sudiori amacoribus, ica eenobisadicum ad illum ca
Cauru suum perbenigne paretecir: permilucqu, ino et rognuic, ve dispesfastralcere lliquias lecipcoil
proaui suimacerni, quashoc opere comprehenlas in lucem damus, colliseremus, ein aspectuu
minum veilicarem qi publica pro terremus. Ouisigitur quancus qi virtueric Dirckeimetus, ecli ex
iisiam olim ediris operibus, ec aliorum quoque mentione claristimorum virorum ob lcurumnou
GENS PTRCKEME a amuleis rerro Teculisctaca de nobilis suic, ac Nuremberex illistamilla
exnostio camen hoclibello manifectius cognolcetur.
pacriciis iam olim adnumerata ex quib. SEnatOTES LCGUNEUIE, Per quoS Ca Resp. quam Aristociacie
Ccconctat, subernatur. Incer omnesenim Cermanie ciuicaces cupaucis propè hec sola opcimacl
parec imperio, quumreliquae tere populari live Democrarico regantus acqi administieneur col
lio. Fx hacisicur clarâ et anriqua tamilia noter Bilibal dus Picckeimerus nacus el; quam cumect
Peris malculis COnTerHAtC ACPFOPagArENOn pOtuIE (ip le enim in Cerurabili consilio ae voluncal
vlcimus tur in quo illa detecit excinctacqi cA: quod quidem ec aliis laepe magnis virisde tamilisita
Aribus concisicr insignia maiori idem cumulus. qui iplorum corpora obrueree) camenad co
Max. quali lascire rolente illum defectu aliispraellancittimis donisingeniide erudicionis mulei
insioniter muneratus ec decoratus tuic: quibus tOC CON (EquI POTWIE, VE PTX CLatA FCINOLA PZECII
perticeret, parcim ab aliis pertecta delexiberet: ac vel alcerurra ria, nedum vecaqe ad immorralicala
noministoncstillimi perueniret, quo etiam superstes es, ericq; lemper, dum haec mundimacul
ctabir. Acqi haud lcio in genus et nomen luumagis propaente poruerie, numerolissim aliceclobu
inip
ienie
ina(cula procreata; derelictâ, quam nunc Fecic, cum sinc omnibus malculis decesic. Nimicl
quoqi probari debuie reritas illius sententiae, quam ex ipsâ lumptam experieneia, cum alil
rum Elomecus vatum maximus lempicernis carminibus celebrauit: Deum uni homint
omnia sedaliis alia partim concedere, partim denegare. Filios per quos tamilix Conteru LnIU
donoltro Densnullos superstires esse voluie: Sed incerim pauci omnibus cemporibusic
dare
hilibal
isiunti
quibus canca chacismaca incdulseric, quanea in Bilibalcum nostrum conculic, quod ex le
parracione, quancumuis non peniciis compea ac simplici, manitestum cuadet. Ouidenta
C
AN
5A0
nonhociplum primo magnum Cacis estbenelicium ex cali tamiliâ oriundum este, quae à mul
yerie seculis opibus, honoribus, dignicacibus, quae esi lons à serie proculerit viros praestantes, 
cisprincipibus eratos et pacriae commodis procurandis maxime idoneos. Llabuichocpiae
semper hacipla tamilia Pirck eimerorum, vi quamplurimis ornata tueric non Colum vicis, sed. 
mirere merito, mulieribus eciam doctillimis. Nam quemadmodum Bilibaldi atauus loanne
cceimerus, qui ance ducentosannos primarius lenacor Aoruic, omnesillius cemporis Nucembu
sen ses diviriis luperalle credicu tuirica proanus Cuncadus prae cunctis ciuibus luis doctcindenica
Hluius rectisia Eilius Loannes Bilibaldinostri auus in securus eruditione nequaquam pacieinte
tuic. Sed incer omnes maxime Bilibaldipater loannes excelluic. Nam praecerquam qud d suvis ru
usque pericissimus, omnimodaq crudirione insignis, prxcipue apud mulcos Cermaniae principest
clacuic magnam adexcus auctoricarem. Ac primum quidem cum Doctorarum veciulqi luviston
culaude consecurus esteratqu ad lucem Rcip. aularum qisp len dorenarus este vidererur, ab Epie
Arcarino (vuled Fysatensem rocac) quiinter Cermanix Principesne qua postremum obciet
cum in numseru consiliariorum co optacus, et ad maximarum deliberatione rerum expedicione
n
adhibicus fuic. Duo in munere aliqs multis annis ica se gestic, re Alberrus Bauarixe Dur, Princa
ruo non minus pruderia, quam porencid inclurus Bilibaldum lingulari clemencix sux tauc
plectiac prosequi caeperic, Cummisq; ririb. in id incubuerie, re ab Epilcopo clementer di
suam eraduceret aulam. Duod cu rix ab Epilcopo multis imperrasset precibus: suis deindea
MIl
iplum admonie, aucto eriam viera dup lu stipendio, pe ab Epilcopo percipere (olebat, omnut
11
1
Enoinhonore ec caristim u hune nouum consiliarium habuit. Hlocigitur patre Doctoie lonita
Ckeimero (cuiusmencione oporcuniorelocO, ex C ucadi Celrisrestimonio in mediu proluco
s
mus, Bilibaldus noster nacus est Fystadii anno Calurisnostre mille simo quadrins ecelimo les
mo hunc. M. nacivicariseius anni ex ipsiusmet colignatione didicimus. S pro cercohabemus

## Folio 3 — 1663204101:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
oentatus.
pr
nie
dem
ne
od
ui
a
an
dica
108
dtior
ex
UBrar
conigedus eRcrassissimus adironoras errorin tconib. clacorum virorum Bahilex de Francoturer
anonnullis commissus. Adscribuncenim ipliusnacalem Anno millelimo quinsencelimo
mo decamen anno crisclimo primomorcuum ese rolune: quod de morrenos quo que laremur,
Eppeeius anni obiic) le dde halalipernesamus tam constanter quam vere. Fx iplorum qui
reupar annoratione lequeretur, Bilibaldum cancum eriginca annes compleuisseviuendo,
amaniteso Callum Capic: nam de cemporiscacio, ec omnesrerum ab iplo gestarum circumstancia
dc demonstraneclarillime, alcerum tancum vica tempus, atque ita lexaginta annos iplum
venunc illam priuacam seripcutam omiccamus, quae tamen e ip Ca, ve side dignistima, rem
Conheir. Comperimus enim Bilibaldum duas habuisse lorores Caricarem de C lacam: qua-
que liceris probe exculta suie, ex non tancum Lacinam linguam, led eriam sacram Scriptu-
Csiecalluic, venon cancum cum tracre suo Bilibaldo, vecum etiam aliisillius reui doctistimis
line omnium admiratione de lireras Latinas comutarine, de Termones de rebus arduis con-
dua quidem erudicione suà hoc sune consecutae, ve aliquorlibri e rractarus, quiadhucex-
huncuparentur acq. interibereneur. Nam ee Cunradus ille C elces paulo aure nominatus,
sin Germania Poeta Friderici L L I. Imperatoris Aug. manib. Coronatus est) carmina ip (IS
eetraceriplarum Bilibaldus alteri opera Beari Fulgentii et Maximi, Plucarchi quo que li-
erâ Numinis vindicta, alia que huiusmodipulcherrima secipca, alceri vero sentenrio la ca
allimi Epilcopi d Macepris Nilis quae ex Craecis Lacina fecerac, in serip (Ir. Ouinetiam ex
lole Doctoris Sixri Olhasii, ee Doctors Christophori Scheuclii Turisconsultorum qualiance
um annos Nuremberex impressa de Cororibus Pirckeimeri nostri dedicatae: ex quibus illa
Christophorus Scheurelius de clarirare familix Pirckeimeriana Cerip (iE, huic vicae deseri
oxime subiicietur. Fair aurem non solum illiscemporibus, sed eriam aliisterè omnibus
acque admirandum, aliquas ex illo sequiore lexru ad cantam peruenisse erudirionem: cu-
caulam hanc esse exillimamus praecipuam, quo d ingenia sceminaru liceris non excolun-
Mur aurem à Cudiisideo tere, quia pertualum est vulso. Foeminas sudiis licerarum e mul-
umpericia ad curiositatem atque luxuriam incirari ex in pudicirix dilcrimen adduci. Cui
uulgacae opinioni vir Claristimus ec optimus Johannes Ludouicus Vives in libris de di-
Christiana Fcemina Forticer conradicir, eam que sumisimis argumentis confutat. Oua de
que senciat, per nos inceorum etto. IIlud certenesarinon porest rixissemuleashone-
acconas, quibus licerarum pericia nullum pudoris periculum auc decrimeneum acculit;
emplapeabent Cornetla Cracchorum marer, qua Romx luos liberos ipla domi erudi-
pacum insticurione domettica, ad illam eloquenrix laudem, qua postea Cracchiin R ep. sunc
conculisse existimatur. Filix irem L. aelii _c Florrentii. Fudoxia quoqi imperatrix ee Sulpi-
remporibus Domiciani Sacrram hodieque admiramur: ec Proba Falconia Poerria (vE
lensillas Poetria Sappho, Frynniam, Siby llas, ee alias omictamus) Paulamicem et Fusto-
D. Tlicronrmi amickia existolis illius celebrata dc pietas lingularis nobilicanit: de-
exia Fuluia MOrata, quae nostrâ fere memoria rixit, et in qua crudirio cum pietate
hilnunc dicam de Pocencistimâ de celeberrimâ Anglix Regina Elisabechâ singularis
ras quae anle paucosannos obitu suo riduarum regnum successionitacobireois Sco-
ec occasionem plabuierniendo Bricannix regno, prius per mulca secula in Scoriam de
0. Nihil de alus etuciris Foeminis dicam, quarum prolixum caralogum, li id 2gc-
Dossemus. Ad Bitibaldi nostri sorores reuertimur, quibus sua licerarum erudirio
um cognicio, canm abest, revllo pacto illibatum Aorem virginicaris ac pudicitix
FeauE dererrere porverir, ve porius ad illius conseruandam incesricarem pluri-
nencihabuerie. Nam reNTuremberex nunc quoque nocissima tama est, ambae in
prae insticutum lequence rixerune: in quo maiornacu C aritas principem conventus
luir (Abbacilla Pulsonuncupamus) alcera ejusdem caenobi; virgines alias in liceris
Intormanie. In illo vicae genere, ad extremum rica cerminum permanterunE, Deo q Pro
Bhâc digrestione sue exotbicatione, non iniucunda, re puro, ne que intrugiter2, qua (i
Bilibaldum noltrum rellelcamur. Ouamprimum ille per xtarem doctrina capax tuit,
Manitate InFOIMarI POluiE, à parre sudiisbonarum artium admorus tuic: vbi con-
alsaris ingenii specimen, led excellentis indolis indicia praebuir. Deinde posteaquam
Cam peruenic aetacem, reequitando paerem se quiposser, in diversis legationibus ad m2
es obcundis illi adhaelic, nec Vguam à lacere eius discessic. Frac enimparernon Colum
ucia Consiliis, re supra dixmus: rerum etiam Archdluci sisismundo Austrio principio-
aluo rempore rnus ex pocencissinis principibus tabebatur: cumque ester incer illosprin-
planecellicudo ee amiciria lapius convenerunt: eaque occasione Bilibaldipater Toannes
is Sixitinumdinoriciam pecue: qui quidem adeo eius prudlenciam acq; eloquenciam
C, ve modis omnibil hllancistime que laboraret in eo ad se rraducendo. Verum
cum
de
enrisibi concelti, sdelirer ac terio inseruierunt.

## Folio 4 — 1663204101:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
De Vicalirckheimer
cum AIBertus rehemencer reluctaretur, e hunc suum cohliacium dimittere seculatet, ed candetes
devenic, de hocinuenrum estremedium, quo veriq; principu nonnihil latistieret, reambob. paila
a consiliis estet D. L0an. Pirckeimer, semestri in aula Monacensi, attero Oeniponcanâ verlatecuit
busc serendiscolilio, ope adesec: qua inre ambo Principes clemencissime acquicueriic. AB ustB
cur duob. pocencistimis principib. ad variosReses ac Principes legacus mistus lemper silium secu c
xic, ita venon Coluracios hominumores de vibes mulcas acresiones perluctraret, sed parris et qu
cidiano exemplo acc; domestico mature ad de cus laudem q. vircuris incitaretur et corendetet.u
rcoprimus aic auctor: Arenerisadtuescere mulcu est.im onon dubicat princeps Philo lophoru a
mare, in hocesse omnia, quo pacto quisqe à primisannis informetur d adletiat. Incerim came Mu
pacer ab eo instiruendo acbonisarcib. imbuendo cellauie, auc quic q deesle pastus est. P iaecipuere
in arce Mulicâ e instrumentis Musicis cractan dis cdoctus luc dilis encissime, cu in eo lingulacis qu
da propentio nacurae, ad modosmulicos, d capacicas insenii ad eosaddiscendos deprehendeiet
Ouodquidem bona indolis inter cetera non minimum fuic argumencum. Cuiignorum qualt
vis sic airis mulicae et cum animis humanis cognacio: Vnde e Pychasoras aliqi. Capieneissimi phule
Cophi plurimum ei cribuerunc, caqi ad animorum concemperationem ee reanquillicatem libeul
Cunc vh. Cum verd ado leuisset Bilibaldus à pacce aulae Fy stadiensis Epilcopimanciparus suic, nou la
lum re aulicorum cognolceret mores, sed eriam inmilitiâ et arribus bellicis (e exerceret ed et
nacucâ quodammodo serebatur. Accidit eotempore, ve Epilcopus ille a quamplurimis rigetea
hostibus, qui lacrocinando ex praedasasen do improuilas Docius, quam iustum ac indictu bellun
ferendo prouinciam iplius quocidianis incursionibus infestarene e deuastarene. Ibi le Bilibalous.
questrimilicia per bienium ica exercuic, veno minus apud hostes cognicus, quam E pilcopo domi
Cuo charusacgi accepeus eAec. Nullo enim se delarisari labore permicrebat, non risiliis, nonimec
nullum declinabat onus, nullum periculum: sed quicquid iniungeretur alacriter tulcipiebac d 
nue obibac, ea quoq à quibus alii disticulcare decerrici, cetusiebant. Qui camen in reicale scieb
HCC
venihilcemere, nihil inconsiderace, sed omnia circum specté e maturo consilio aseret alq
rec. Vnde tiebac, vc cam pratectis, quam erecaciis milicib. accepcus cstet. illis namqi omnibus id
bus oblequentem seprabebac: hosrerd mulcis ac rariis demerebatur officiis, iraqi omnium, nul
morum, maximorum lauorem prouocabacee consequebatur. Neminempracerea ostendebal
li sepraeterebat, ab omni decractione aliorum abstinebar, acq; in id solum incumbebat, quonict
iradicas sibi parces recte implerec. Iea virrure in oblequendo, rececundidin praedicando et exclat
uidiam nec exera eloriam etat. PO cempore omnia armorum genera pericillimé cractare didicl
nominuspedestri quam equeltrimilicide apcus ex idoneus sierer. Ac ramet s Cacur d alcior eetrect
candocamen perquam agilis erat ac vicibus corporis icarobustus, re luctâs iactu, cur su omnest
eum re
Faret aequales: Salcu verdira leuis, re altissimos eriam equos perquam Facile cransiliret.
lam viselimo approxinquaret aracis anno, pater illum in lcaliam mirtere decreuie, reibi studida
quandiu incermilla recoleret acqi concinuaret. Duxres magnopere cunc quidem animum ip
ottendebat, et permolesta ei accidebat. Tuualuerat enim ea cempestate haec praua at qi peruerta
luisset
sicilet
nio, liceras hominibus milicaribus ex aulicis dedecoriacqi ignominix este. Mulcd igituI
inmiliciâ ex equesribus exerciciis perleuerare, acq; in inferiorem Germaniam eo nominer
ibienim eorempore incex Maximilianum L. Caelarom ac C allorum Resem maximum eracbellu
Fanca Bilibaldi animum sloriae milicaris cupidicas intrauerat. Veru cum pater illi ostenderet, qua
cum lirerx praestarencarmis ec togacâ ric a milicari, commodaq. sincommoda ambarum ob oc
poluiler. incenlum ac Rasrance animum iuvenis facile lua prudecià coercuic, parriei. ve qui plus.
celligeree, parere pius tilius aquis esse dunic. Ucaqi primo Pacauium sedem ac magistram Audiona
profectus, pertriennium ibilesibus operam dedic. Duo d cam et (i princepsipsi studium estet: cath
incerim humanicaris quo qe studia, ad quae natur à sere proclivior erac, haud quaquaomiliE. Cuiit
Corempore Pacauii Ciscus quidà Crericus nomine vic doctistimus liveras Ctecas Ripendio pubu
magno audicoru concursu docerec: Bilibaldus singulariillarit amore accetus est. Cuigicur aniul
ad Crecicaris sudiu applicuister, breuicancu prolecic, vc et Crecus iple eius doctor admiracione c
Ccretur. Verum cupacer Bilibaldihuc filii conaru incellexistet, serid iplum abstraxic atqintribul
alio colore quâ hoc, literas Crxcas camet h Forrassis ornamenro essenchomini, patu camen e
posse, cuédiuer oiura, lue C elarea, siuc Poncificia vlera commodum per q eriamnece aria sin
invicà comuni expediendis, atqiad conservatione locieratis ciuilismagnoperé percineane. Detl
ixicur aliquacuta in Crecis â, pposco conctus, n0 sinc animi indignatione, P’atauio detelicto, 
(ale
hod
protectus est:rbi ea cepestate praestancissimi L C. Aorebanc, e cum ingenri concurtu atq.af
Ses prohcebaturta (on Maynus, Toh. Paulus L. ancclocus, _ Philip. Decius, quoru eoregia o)
extanc, ec in quocidianâ praxi foren (merico suo tiune maximi. IBiper q. ann. fere, omnib. aliissi
incerim dimissisac sepolicis, le gib. d harii Inrerprerib. Co li incubuir. Pracipuo verdillihocces
pPacauii acq. Ficinieralesic, cu lcalici scneris hominib. comercium fuic: ex quo factu, rt à C ertita
quiibidé rivebant,in inuidium rocaterus, e aliquando malé audirer. quâ i meleuoloru de inpu
dCH

## Folio 5 — 1663204101:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
Commentarus.
a
dohre
denr
vere
racul
dete
101
set
dere
con
in
ie
c
vere
luc
ramhominum obrrectationem parum curare Co lebac. See tralieiseneris hominum eolueru dine.
abingeniisideirco porilumum delectabatur, quo d ipli corum ciuilitas, cemperantia et cru
nomarime probaretur: cum e contracio a lulibus alea, comesacionibus, pocacionib. de heluacio.
inmodicis ec inanibus sumpribus luxuriaqi, quib. rebus alios de ditosridebats toropectore
Aec. Necminus e iple scalis carus ee iucundus erat, no ideo solum, quod eorum sermonibus
angenis probe se accommoadle poster, se deriam quia iplum canca prae diruhumanicare comira
e de Eacilicate morum celhebane, quantam haud Facile in aliis deprehenderant. Maxime vero
eopeririam ac praecipie organoru ac lutenarum (venunc appellane ruls0) tangendarum
arem admirabantur. Ca re illud quoque consecutus est, re quocidianâ cumltalis rire con-
ne lingua Tcalicam exacte discerer: cuius quidem rlu postea semper delectatus est iuxta ves
Latinam _E CrXCam BHOnaS. ACtamet LI, ve paulo anre dictu est, a studio Grxcx linguxe per
em exnescio quo opimonis errore, quo etiam nunc mulci lunt Falcinati, existimantes cognitio-
Spacum prodesle, imo plane inurilem esse lurisconsulco et politico Futuro) propemodum
splaneque absractus tusser: id camen non penitus neglexit, aut à se ab dicauir torum: sed
uam suuiuris factus ell, L re turisconsultorum verbo rear, in suam curelam perveniE, FanEO
hciusin id exar sc, muledque Crae ce seripra ee lectirauic creberrime, ee in alias linguas, puta
 Germanicam eranstulis. Verissime enim dictum est a Pocta: Nacurae sequitur semina
Necmminus incerim peacer Turisprudentiam aliis quoque disciplinis, sublimi e crecto
dioris, e Theolosixe e Machematis, re inprimis Geographiae de Astronomia, ve Fistoriis,
Amiceris, etiam medictnae operam dare Colebac. In quibus vniversis ac lingulis adeo verlacus
mlustuir, vecum quouis, qui in aliqua iam enumeratarum arrium Cola corum fere auum con-
e arritex haberetur, eximius certare ac paria Facere, multos eriam lonse luperare posse vi
Declupra modum haca nobis extolli, aur talla de ip (o praedicaritacile apparebic exlibris
Ocariis ipsius partim impressis ac edicis, partim adhuc inedicis. Vnde non sinclumma ad.
collisimus de aestimamus, quam praeclarum ec capax ingenium, quam que heroicus ani-
deincellectus in hunc vum à Deo Oprimo Max. Collatus fueric: cum non Colum R cipubl.
olitici, sed eriam as plurimis negociis occupatus eam mulea in cam rariis ac mulcipsi-
S. necminus belli quam paciscemporibus praestare xxperticere porueric. Sed his derebus
emuseractabitur, ubi ad vicilem iphus vig orem xecaris, et personam, quam in R exubl. susti-
huius series narrationis deduxeric. Adhuc enim de Bilibaldiadolescenciaasimus, de vita
in qua non secus acssse in Aorence ee Fcecun da aibore mature apparuic, quam prectances
Lesitructus inde cum ad maturicatem peruenilset expectandi forenr. Cumixitur Bilibal-
Omnemhonestarum arculm cultum pueritiam adole scentiam que cransesisser, inque lcalia
aquinquennium (quod cempus impetatoe Justinianus sudiosis turis legicimuin praesti.
Equod dixi prxcipud tuo Audio, magna cum diligencia, alsiduicace, reilicate que exegis-
alere lexcennium in ea Hocencistima regione commoraus tuistet, ac cam mulcos praestar.
contulios ledulo docenres audiuisser, et quiddam non pcenirendum sub tancis Doctoribus
undolis e cudii eminettia praedicus profecissec, tandem à parre D. Joannereuocatus in
duc. Necablurde Feceric, qui Bilibaldum cum mercatore aliquo locuplere comparauerit,
nplurium annorum pelesrinationem, qua cerras et matia obiuie, rariases; reGiOneS Per
e exruoquoque locopreciosissima ncn de gemmas aliasque le lectisimasmerces (I-
uur de collesic, candem domum valde dicatus reuerritur, magnam necellariis luis gaudis
Maceriam axportans, guibus cum tructum lonoinqui ac diucurni icineris suiper omnem
aclubens partitur. C iCa id cempus pater eius, vipoce iam percaelus vicxe aulicae de Patur
um ac mulciplicium curatum ec molis nesoriorum, quibus illa reterca eAt, a principibus
luis cum bona gratia dinillus ac reluerude donacus Norembergam redierat, vead vicam
eranquillioremq; reluem porrum quendam exillaiactatione le reciperet. Accedebat.
iphus ciuldem cum silio Loanne nominis (Bilibaldinostri auus) qui cum eriam superttes
no confectus lenio, veper Mresrei tamiliari suae ampliuS pTXCAC, VEPaL etAC, non Posset,
velucalium quendam Aclaricem, qui sibi luccederet, deposcere videretur iraque loannes
Alenecturemres tamiliares pacethas cractare cosebatur. Oua occupatio ersiper Le mini
camen pro publicisillis curis ac lesociis, quib. ancea distinebacur, quieris deoeii instat
Alecuinis coniicere, quancum tueritbeneficium, de quancum gaudii argumentum, quod
otter, cum iam viginci seprem anmosnatus eller non modoparrem, le d et auum luum
labuic: quae felicicas paucillimis concingic noctio praesertim seculo, quo teré homines
propres deticientes atque exhraultas natula vires, quam ob crapulam ee cibiac porus ee li
Mlemperanciam non amplius ad Fantam xtarem perveniune, quanca maioribus nostris
quod seremagis sobrie remperancelque riverent, hoc quoque (nisi Fallimur) adiumen
RIRIOTEM SEHECtUTEM DCI CONCCHIAC MUIMCTE PEFUEHETNE. Dua de RC HuNC NOn CA
pluletuus. Kelletsixicur domum Bilibuldus postaniluimorrem cum patre de.
liber

## Folio 6 — 1663204101:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
De VicaPirckheimeri
liberabac, quodnam deinceps vica genus inRicuerec. Oux quidem consulcatio ium olim à Cpien.
ristimis Philo (optiis et Oraroribus disticilima _c maximi momencihabica tuic: neque id LanenI
merico. Nocum est omnibus exemplum Herculis Prodicii in biuio constituri, de quo est apud AC
nophoncem, Ciceronem, et alios auctores. Extanc quoque eiuldem argumenti versus pulchecll
ex Craecis Episcammatibus Latine translari, quosex ipsius Bilibaldi aurograpto deseripros neu
quam indienos pucauimus, quos huic libello per occasionem iltam insereremus relui pulchiuu
quoddam Eimblema. Prius aurem epixramma, quod Polidippo, et ab aliis C rareri T hebano acllet
bicur, ricuperationem concinec raciorum in rica humana ordiaum: posterius corundem com
da ee laudes perlequur. Craeca quirolet ex libro primo anchologix, eit. X L L L. Petere porestinos
lacina, re in aduerlariis Bilibaldinostriinuenimus, Lubiiciemus:
Onem vicae cursum teneat quisquam: omnia randem
Aut labor, ant mecus, aut curaperennis habet.
Diffundit turpestemeraria concio voces
Clamosoque strepunt iureia sana foro.
rurices peneerant secreta cubilia curae:
Assiduus vincit vixtamen arna labor.
Turoida disperdunt audaces aequora nautas:
Alternat ceminum vita quieramalum.
Dinitias mecus est, casus ne perdat acerbus:
Sinibil est, dolet hoc iam nihil esse domin
Nupseris e arumna comites sine fine sequuntur:
Atsine coningio est dimidiata domus.
Onalemcunque viam carpas, uibi consulo vitae-
Nagnum duorum est spernere donanefas.
Concionobilicat linonas facronda disercas,
Clamosum ceritur non sine laude forum.
Suscipiunt dominos. per gratam tecta quierem,
Annuus a culeis est ribifructus aeris.
Turgidasi cerrent audaces aequoranantas,
Spestueri extinguit multiplicatametum,
Dinitiae rebussunt ornamenta secundis:
Paupertas cacito enrior ipsa viro est.
Napseris ? acernos cermentibi durat in annos:
Expers coninei est vica onerosaminus.
Faecundos ornatnacorum curba parentes:
Nonrodit steriles anxia cura domos.
Arma visenscractant multa cum laude innenta
Consiliis eandet sexa senectasuis.
Non ereo optanda est de binis allerarebus,
Hlorum versuum ex Craecis liberius cranstacorum auctorem suspicarilicer ipsum Bilibalelu
Namnasci, es natum morte perire licet.
qui in aduerlaria sua eos retulerac lcur diximus. Nam praecer aliarum omnium homine ingct
ive
un C
dionatum artium peririam quam probe etiam Poericam percalluerie, quam q; facili de eles
na seribendi carminis prxeditus fueric, cum ex aliismulcis documeneis facile incelligicur
pulcherrimo carmine, quo Alberci Dureriabicum prosecurus est, luum q. iplius summum delice
um pulcherrime expreslic. Sed ve ad narrationis seriem reuercamuI. Consticuecat Bilibaldus ,
Atoracus gradum in viroqi Ture lulcipere, e Caelaris Maximiliani L. aulam sequi. Cecerum al
propolico per pacrem Loannem se dimoveripassus est, cum vie lapiens, e plurimarum in ricasett
experiens ad memoriam tilio reducerec varia aulae incommoda, pericula, e immentos labet
quos es ipse aliquandiu exancta sset. Fidem enim seni conciliabat propria ex periencia, ee et sahilc
cept
Aurac
Paterna affectio, qux vel Papinianonosro ceste, sempermelius consilium pro liberis ca
Sumicur. His ipirur rationibus mocus Bilibaldus conslium murauie, ec cogicationes de L
Aula depoluic, prelercim cum de diviris abundarer patec, à quo amplistimà pocerat ex pectace il
ditatem. Porro cum pates ei luaderet coniuxium, rrorem sbielesit puellam e parricia sencel
liss. Rieterorum, nomine Crelcenciam, non minustonestam e probatt, quat locuplecem
A
11
idel
nem. Flanc aurem praestantillimam macronam, ec singularis exempli feminam, quam
perie, quoc ex eâ liberos susceperic, quam grauicermoleste q; culere ac deploracie praemalle
phus obicum uc denique in iphus memoriam de honoremipsos Xarr annos riduus permntil
3
Cetit

## Folio 7 — 1663204101:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine
Corrumentarilo.
commemorabicur pluribus. Vix maricusiam factus erat Bilibaldus, cum moxin Senarum le.
adquem Nucemberexe caelibem vicam agencibus nion pacet aditus. Ibi ille campum scilicet
quo cerexia lua rirtus accurreret, ac chearrum amplissimum, rbi se qualisquatule esfet
Mec. Ciuilianesoria ea alisencidac dexceritare tractare ceepie, de cordi libitrabuic, veprimo
MoSenacorix sux distlaris in caulis grauiltimis le sacus ad rarios Principes à Nurember.
Reip. nominemitteretur: Oui honor non facile cuiquam aliicam cico contingic: C uI
deulmodi caulas maioris momenci ac legationes illimaxime deligi consieuernic Senatores,
landiu illa digineare pradici fuerune, mulearum q; reriim longioreru experienciam (ibi
acunc_ prudentiam collegerunc. In illo icaq; vicxe genere et hminime orio abundabac, led,
ecolligere, plurimis luinde nesoriis pragrauabatur: nequaquam cameri vel sic Mulis
dur Rudia licrerarum itermisiE: Sed quancum omnino ci per occupationes publicaslice.
uncum ab his dabarur racuicemporis (quodipse sibiporius sufturabatur) id cocum su-
Chdere (olebac. Alias aurem oblectationes, quibus Fere indulgetur, ip sc in corumneslise-
deo, reab amicis nonninquam hocnominereprehenderetur, nonnunquam etiam deri-
Clannis exciperetur, ve qu studia sua comestarlonibus, conviuiis, nugis, spectaculis, aliis q;
vulgacibus ec corporeis rolupracibus tam pertinacitet anceponeret. Cum iam criennium
acenore per seuerallet, accidie ve eruentum ac difficile bellum incer Caelarem Maxim. li.
Heluerios (quos Bilibaldus cum aliis Suicenses quoq. appellabac) exardelceret. Ibitam
Ergenles quam alii ordures imperii a Caelare moniti, ac per edictum cuocari, auxilia Impe.
ic receri consuecudine mictere lunc coacti. In ea expeditione adornanda, cum rudiq; circum-
uemnam praetectuit ac ducem Cuarum copiarum R. P. Norimbers, ad Caelarem mic
idem summa ca dignicas Bilibaldo P’irckeimero, nec ambienti, ac ne cositanci quidem,
n delara es. Ouod otticlum sicur minime ipse exambiuerac, ica nec reculandum sibi auc
um existimanie, quancumuis eriam amici pleriqi omnes id eipropolcâ magnicudine pe.
mopere dissuaderent, cMng deterricum a grauilsim a expeditione illâ domi retinere cu-
Mlulencem porius lux cranquillicati ac securirati ee suorum paruulorum acqi rxoris, qu’a
aurixistet, curam de lucelam serencem. Sed huiulmo di amicorum rocesparum in ip (i
ectendo valebane, ae nihilapud cum perticiebane: quin poruis
I Poeratecic de genetons eiulmodidcheroicis ingeniis, quale eriam in Bilibaldo nocto,
Cargumentis edoctiagnolcimus. Sic enim lecum rariocinabatur, renisse iam illud cem-
Pecimen acq; experimentum praeberee corum, quae in lud adole scencia parrim in aula
PExtadiensis (quam prithis annis cum laude sectacum fuisse supra diximus) parcim in iri-
eiis cum patre luo comectis, parcim deniqi in Academiis ee vrbibus ltalia celeberrimis,
e aliunde didicillet, vidisset, cognoniset. Ouare cum incelligeret sibiiam aperiri por.
Cacrumhonoris X glote, in quo luam ostenderer virturem ac peririam ad R eip. (uX am
um dignicatem: Magto ac Forrianimo diuinâ Fretus ope, praetecturam illatm lubiit. Ia
Blub sidei copias, (quta cum primum constarene quadrinsentis pedicibus de Sexaginca
pollerius ad eum aucla lunenumecum. read alcerum tancum adscenderent) ad Caela
, rua cum sex colubeimis cannis, e maioricormenio puluerario, octo praeterea curri
mibus, quibus reherentur arma, puluis cormencarius, cencoria, commeatus, aliaqi ad
nem necestaria. Adiunisebantur aucem Bilibaldo praecer alios complures Nobiles qui
es Auracus Toannes a Baec(dorst, qui vir tam à celebrabatur srenuus ec mulcarum palima.
Dr. Nec minus ec cetelimagistri equitum, cencuriones, aliiq officiales probe exercitatt
penristimi erant milices. Ledices, qui omnes erane reterans, eadem forma rectium induci
rvidelicertunicis: Cutus coloris panno currus quoqi omnestectierant, quaeres ad or-
Cerissimarum copiarum non parum conterebat. Cum ergoiam Bilibaldus cum luis co.
intere peruenistet locutis, Obi Cxtac Castra mecatus Euerat, Maximilianus, cognico eius
mil iph obuiam cum mallcaris, re ad se renirec Feccenaugiam, quod oppidum ad lacum
ulrum Comicatu Monctorren h. Ouo sacim Bilib aldus perrexii. Vtaucem Cxelax tecen-
aduentantes ed melius oculisrsurpare polset, in campum procesis eques, nec parut I2.
 conspectu pulcherrimarum copiarum percepic, quancum ex serenicare vulcus imperialis
 Pauic. Nonlolum enim exmillle recerano le ectillimo es omnibus modis ornacistimo illa
. Sedeciam multo maxima parssp(i C aelaris vecuius sub signis iam complures annos ir
milicaltene, e praeclara suae Irenuicatis experimenta (ape dedissenE, nOTA CTALdE rCCOS
M: Praecipue rero capiranei de cencuriones aliies officiales: Ouos quidem Calariple ele
Nolalurabacalloquio. AC cam CMMOHIonOrabat CX lar, Ced mulcories audierat eriminati.
Brrectariones quorundam malcuotorum, quiantequam Norimbersentium copix aduen-
Moebello insencia accepelate camna, iam q; illarum copiatum, in quibus aliud nihil eac-
Sulerare pottec, (olam ea h cilacem unducebane, casqsi hioenemine excenuabanti cameti
titrio
ae
cet
d
dled
ME, de
de
n
eot
llor
eter
110
Pecene
2e
Plor
exi
pe
esc
dlec
rec
Ver
uicamorpatriae landumque immensa cupido.
prerue

## Folio 8 — 1663204101:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
Se Vicalircthentier
nihil mocus illorum Cermonibus ac dicteriis, neqs Norimbersensibus rel minimum indienaru
(quod illi camenmaxime quaerebane) millum sibi auxilium clemencissime benignissimeq; accet
tauic. Aiebat enim, malle se tot veteranos es exerciracos milites, quam alterum rantum numerum 
num. Erant in hoc laudaristimo imperatore cum alix excellentistima virtures, quas décantat
hiscoriae, cum illa quoq: non minimaneq: postrema, quod calumniacoribus ac sulurronibus i
Facile aures paretaciebat, auc locum dabac, auc sidem adhibebat: Se d innocenciam eorum, quill
liusdum criminis auc culpae convietiestene, omnibus modisrucabarur. Meminerat quippe. s
mumprincipem propuenatorem bonorum es desensorem esse oporcere, qui salurem quarat aliis: eno
aithistoricus. Memineracicem sencenciae Tuliani Imp: Fequis innocens esse poterit, siaceusasse sustet
Ita enim ille ex rempore laneq; prudencer respondic acerrimo oratori D’elphidio rehemencert
pungnanici Numerium Narbonensispionincia paulo anre praesidem: Ouem negancem, cumce
uincerenon polset, desticucus probationibus exclamauerat: Florencillime C a lar ecquisnocu
ceporerieviquam, linegare sultecerir. Ouod nilt Calas ea vircure lic ve diximus prae dicustuill
minime protectomirum erac, s Norimbersenles cunccemporis omni etacia iphus excidillent
calumniacorum et malcuolorum accisicio, a quibus in ea expedicione ram rehiemences appecee
tur ec cam indienis modis craducebantur. Ouicquid enim aduexsi acciderat, siue minimum, M
manimum, auc vbicumq. res malesesta erat, id corum Norimbersenlibus impucabacus. 
quicquid ad praeerauandos ac deprimendos innocentes excogicari, auc continsiporetat, 1d ol
in iplosimmeticillimos conserebatur: Deinq; quicquid alii sua culpà, cemericate acq; impecicia
Blexeranc auc corruperane, id ipsis impingete acq adseribere conabantur: se d Falso de exmeratin
dia acg; odio cum dolentes cernerent Norinbersen lestanta apud C xlarem gratia Roretc. Sec
Bilibaldo iplorum Arateso parcebatur, quem lirilicerluis calumniis licet innocencillimum in
Sellabane verabantii. At is apud C aelarem bis coram mulcis Principibus et Consiliarus euulac
impercerriro animo ram ceresie le luosq; purgauic aque delendic, ve in ipluis apolosia Calaset
mencillime le acquielcere diceret iplum q. bono ac lecuro animo este iuberet, quo ad caulam
nouissec. Se enim cuiqe ius reddicurum pollicebatur. Cum g; simulista dicens subrideter. ae
animaduerri ex hocip so porerac, quo animo ester, quam q. parum mouererur eiulmodi obect
corura roculis ec sermonibus, quam q illisnihileribueret. Duo loco eriam Bilibaldus alias ap
huncmax. Imperacorem ee quancain gracia essec. mulus indieris ipse declacauic. non solum dul
risillius belli ditticillimirempore, rerum etiam illo per tranlactionem Copico atq; compoluce
in consliariorum luorum numetura cum cooptauic, ciej. geauibus de rebus lape clementu
buspat
Eeriberet, nunclatine nune Germanice Lub prOpriX MaHUIS anNOTatiONCaC GIGHO: LX G
cas pro specimine edidimus. Binae aucem maxime lunt memoracu disase, quarum ruissaviuet
Scripris Cx lac Bilibaldo gratias agit pro dedicarione cractacus Dc historia recte conleribenda, c
laudata iphius opera: In alceris id ei darnesorii, ve Crxcum quondam historicum, quide lel
Sestis Impp. Scripserat, nec dum exac e dicus, vercen dum lacine sulcipiat. F. rac enim C efac Marmila
nus cum aliarum liberalium arcium omnium amator maximus: cum magno hittoricos inple
trabehat, dt libenter lectitabat, negi hoclolum: Sedetiam exemplo C. Tulii C x Caris iplemecietu
exret
ab se restarum commencarios conteribere insticuerac, ee quidem L. arin à lingua, quain pla
5MaX
naculam d alias exoricas diserrillime callebat. Facichorum Commentariorum sinperate
imiliani mentionem Concinuacor Chronici Abbais Vospergenlis Conradi d̀ Lictcenaum pa
lipomieniscerum memorabilium (paxina q36.) his ommino verbis, qua ideicco ecium caucold
riushic subiiciemus, quia ad ricam Bilib aldinostri illustrandam plurimum perrinere videnilla
ixicur ille, quisquis est Concinuacor, quem lane bonum ec crudicum tuille ricum appacec: M a 
NZLLANYSIMpCr. Caelar aic, mulea cereeia bella selic. Primum in Plandria de Brabancia, vb, B
clare multa egir. Aliquorum meminit AIbertus Sirans in Saxonia. Optandum vero estecrica
Biliba
ditus aliquis magnisica facta d consilia prudentia incluri herois colligeret de conseribeter.
dus Pirckeimer Norimbergensis Philippo Melanchchonialiquan do dixic: Maximilianum pla
suasres sestasaliquocannoium descriplille. Nam se nauigio rectum cum Marimiliano ì l inda
Constanciam, ec cum in naui orium haberet imperator, rocasse ad le seribam, dictalle que illives
stasrniusanni, id que rariis consiliis dc cir cum stanciis. Pt cum P’irckeimerus pucaret a8i lecreca
dam, secedere roluic, ibi imperacor eum manere iuttic, de ausculcare. Ad vesperam curavic re ducl
Leserentur Pirckeimero, cosans reeiplaceret equestre lacinum: Dicebacvero optimus Princes
percupere paucis complectires gestas, rc erudiri qui vellent delexibere et historiam patale, esx al
Craphis certa habetent. Testatus aurem est Pirckeimerus de perspicuicace huius (eripci, ce q
morce Maximilianiadnisus sic, sed non porueric alte qui. Ex quibus verbisnon hoclolum dacule
celligi, quani seceric C aelar Maximilianus, et quo loco habueric Bilibaldum nostrum, re cuntq
cam tamiliariternonnunquam colloqui dignatus fuerit; sed eriam in prompru est inde conticet
Net
iplum Bilibaldum res sestas illius imperacoris post eiusmorrem historico Aylo per le qui ve
illorum, quos disi Commencalionum, quos apud Calace iptum degullatats cempostori P Credt

## Folio 9 — 1663204101:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
cedibile namque est, aae hune osum cam dilixencer eum inelaealte exemplas ilorum. ve in suc
amenre apicabat opere hullorico Elum ac ductum ipsius Caelaris sequererur: Duoe Glactum
procul dubio pulcherrimum quoddam opusnobisreliquiler. Porro huiusnauisationis in la-
voranico, quae Bilibalcum noctrum eadem cum imperacore Maximiliano L. naus lociauic, ip
quo Facic mencionem libro lecundo de bello Fleluetico: quo locomemorabile lunul ex
ngularis magnicudinis animiie Feur, quod in illo Imperatore cordm axbicratus sic et ob-
Cumenim maonus Masister aula C alaceX remeritate La tanquam alter Ferentius Var-
commissister cum holious, in quo quadringenti de liderari sunt, eam que cladem Caelar
cognouiser: eo quidem dic roro claulis aula Foribus neminem mortalium in conspectum
nili, se que domi conuic lolus: Vesperirer dirermm aperris portis in propatulo ccenauie
onlpiciendum prxebuit. Ibiranca in ip Cocluxic animi moderatio ex iplo rulcu ac omnibus
dictis tactisqi, vine minimum quidem rlius imceroris aur pertuibarionis indicium depre-
U a quoquam. Ccena peractâ et lublacismensis cum nox inerueret, conturgens demensa
Reneltra concesic, reprospectans lidera contemplari posser: de quorum vatura, viribusac
b. 10c0q; ccelimoru ac leuolurione, re cracillarum reru scudiosilsim ac pexicistimus mulca
bltancibus, incer quos blibaldus quoqi erat, conculic. Ica ciulde eriam diei re sperd, quo dic
disnunciii acceperat, acile in ip Co animaduerri poruic, j minim e acluCKLA FOTTUNE GEnCrO-
Bluccibetec aut desscctetur, Fransereriurevllis calamitatibus, Cedno secus ac pelasi rupes
cesistit Auctibus, ip (e quoqu malisnon cederet. Sed coira audencioriret. Omnino. n. Talem se
us extribuie, quali ac cepiam clade iam pridem oblivione obruifler. Dux quidem non mi
Pars selicicatis infelicib. enentib. no percurbari, nec facile aduersis casib superari, rerum q irrecupe.
ma ducere oblinionem. Pridie pOAquam C OnCTaNEIaM NAUIBAHEEM CELATE COIILatUS est
necplus cristirixe aux percurbationis vilius in ip (o quâ pridic deprehendic. Scd omnia po-
ep.  Locum. n. illi diem hilare in naui sumplc C e lar, colloquiis Familiaribus Cape e iocis indul.
beunc solum, (e d alias quoq; non caro circa imperatorem tuit Bilibaldus, Caepe ab illo cle-
Ccerlitus, quae omnia minuatim perlequinihiil actiner. Vnicu hicreteram congrestum,
cibursu Brilsoix Cotrigit. Cum. n. Bilibaldus omnes luas copias, que nouis submisisau-
lementis ad octinoentos supra equiratu pedices iam auxerane, una cu decemcormentis
Cxelaris conspectu ccuxis(ec, no parii C esarillo apparatu de lectari visus est,aded quidem
Cularer inuirarus a Bilibalao, quin veluc in certamen de Cceiderer explodendorucormento-
Periciltimé cractare noverac, ee libencer ciaculari sole bat. Tum quoqi de equo delcendens,
nia debico ordine ac odo dispolica erane, id quod omnium crat maximu, ad scopi de-
xic acqi explo(ic, omnesq; artitices cormecatiosiaculan di pericia logissime luperavic, non
lignisinde ConcePEX. Lam occalione nacti Norimbersenles, qui cum Bilibaldo aderane
hunencglisendâ libi existimarune ad se ei purgandos. Duare lubmilse orarunt Cxlare, ne
Puecinuidorum suorum criminationib. Cidem haberet, Led rEm OMNeM COOHOLCCTCEPTO-
Durcomperisset, in rrum quenqi ex merito luo latueret atqi decerneret: quorum deten-
alas benignissime praebica iplis audiencia admilic. Inprimisverornus ex capicaneis prodiie
quiratione lacis rehemenciinstructus, ad CElarem eloquentissime prohomine milicart
Recie, praesencib. quoqi multis ex obcrectatorum quosperstrinsebacnum ero: qui licet ab
abrevel ad verbareladmanus eriam conserendu prouocaricam en mulabane metu, neqi le
iaur quid desiderate palam proterre audebant. Onam Apologiam lector qui volet, ex
Aopetat. I5. n. diserre ac luculenter de scrip sic libro alcero de bello Hleluerico. Cae Carhanc
accexi, ve diceret: se nihil ia iplis de liderare, cancu pergerent quomodo caepissenc, acq;
Erleuerarent: Sibi ip lorum sidem et ob lequia paratistima probè constare, et in illiscle
acquiescere. Praeterea lam Picckeimerum, quam aurarum illum Equirem Johannem
uum, cuius supra quo que meminimus, donationib. milicaribus honectacos à le dimilie.
berpupergere usic, rehid oppidum Force ab Llelueriis cinseretur auc in testaretur, pacis
penon luccedence, srenlle torcuter q; prae sidio suo detenderent, ac propupnarent. Sed d
origine d proerestu d exicu hicplenius cractare alienum e incempestiuum. Bilibal-
deleribere vitam de res geltas praecipuas commemorare insticuimus: quod caten i
que plene facere non poruimus, quin simul etiam hoc bellum actingeremus, cuius
eciam ipse fuic, ve lciremus non Colum quâ occalione Bilibaldus et implicarus tue
an qualem in ca expedicione lele praebuerir, quae tamen omnia plenius ipse in e
delcriprione, quam huic operi inserendam curabimus principe loco, perlecurus est.
Peci porerune a lectoribus. Ad summam ica se inibi sessic Bilibaldus, ve Factâ jam
missis copiis suis, quibus apud Pribursum scipendia persoluie, magno cum etoria in
AlOS ReVELEETET: rbi Sellatui amplissimo rationes rerum à se geltarum et relario.
Penissimam redderet, ab eodem Amplistimo Ordinc Colenniter ob rem bene gestam lau
munere lacis sptencs onacecur. Sccucae lunc non mulio poll entam licera Culo
1o. qui
Commentarius.
n
lec

## Folio 10 — 1663204101:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
DeVicaPirctheimer
ais quibus ee senacui Norimbersenli pro missis auxiliis imperialibus pracie clemencer aecban.
rur, ec Bilibaldi fidelis opera magnopere collaudabatur et praedicabatur. Priulquam in delet
prione vicae Bilibaldi persamus, non postumus facere, quin hoc loco nonnullà commemor
mus, ex lupra dicto secundo commencario bellit seluetici. Fo namqi ilta percinebune, reincesu
Bamus quam Cape in summo vicae discrimine per eam expedicionem verlatus si, et quanca
constiterit sua, qud apud Calaream Maiestatem ec apud Amplistimum ordinem pollebat eralla
honeltum nomen apud ceceros homines. Recte enim hoc a Ferencio dictum est: Profecto nous
sine periculo facinus magnum es memorabile: FF abo Ouidio:
Ardua per praeceps eloria vadititer.
Etante hos a Pindars.
Ouid quod Aristoceliseriam hoc eA Ccicum: Vimcutem circa dissicitia versari. Fracin exercicu Cala
Megas deuirdum ∞ avaenur s narrvet Pur.
magna commearus inopia, vlq; adeo, vetamis esser diserimen mecuendum. Mulcienim exmilla
busper aliquor dies lape non viderant panem, nedum comederanc. V cigicur huic malo occuvie
cur taciendum visum est, rein dicionem Mediolanensem, quae rallis Felinae nomen habet, aligs
milices miccerentus, pecendi causa commeatus, quem Dux Mlediolanenlis Ludouicus storcun
quipaulo post à R esC Calliarum captus, omnig; ditionc exutus est, C aelareanis (e prae bicurum p
milerac. Fracin medio obiectusmons excellus ee asper, quemresionis ejusincolae Braiumvou
banc, quiomnind cranseundus erac, quod s.on sune lummo labore d periculo tieripocerac, la
quia nimis atduus ac praecepserac, ad de etiam lubricus, cum quia praealtis niuibus coopertus, 
rum propter annicempus (eratenimiam mensis lunius) diftusientes viatorum reltigia non a
plius LCrte porerant. Fancigicur disticilimam es periculo listimam protectionem, quam cel
omnesreculabane Bilibaldus cum parce copiarum pe destrium, quibusipse praiuie pedes, lulces
acq. ad Imperacorem Maximilianum cum ducencis concendic. Ab hoccum ad cadices moncis
VCHITCE, VOCaLHISCTAE, quo et C a Car se aduencurum dixerac, nihil tam en prae significans corin q
amino agicaret, aur quid à Bilibaldo feri rellet. Incer viaseriste ac milerabile spectaculum Bilib
donostro obiectum est, quod e ipseretert in secundo supra laudati operis de Bello Feluetico.
nos quoque hic replicandum durimus, velide d, vemilerias bellorum Caepius et pluribuseriam c
oboculosponeremus, ec ab eorum cupidicate, quâ mulcieriam incer Ctris. ianosnimium acdem
aliquos extis, qui ilta forte lesene, decerreremus. Tran scundum erac Bilibaldo cum luis milicier
per vicum quendam insencem incendio consumprum, cuius ad porcam duas anus conspenie, cl
PermIXCO SECSC PuetOrum ac puellarum quali quadraginca, quem illae ante le, non secusac p
aliquis pecudes, minabane. Pranc aucem omnes tame ica extraustiac propemodum contecu
nihilnih olTa acq; pelles viderentur prae macricudine: quin incer iplos se caclauera, nihil piat
mocum accenuem anhelicum, quo hiaec dellicuuncur distabac. Omninoq exac ipsorum horcib
e ceter aspectus. Scisciranciicagi Bilibaldo, qui in hunc caerum hominum non hominum de vie
rum ac spirancium cactauerum torre inciderat, quo cenderene: responderum anicula cemulad
exilivoce (vixenim ora prae maerore, tame de lassicudine aperire ralebanc) breuiiplum quo cel
reneviturum. Vixhaecpiorulecant, cum ecce inprarum porcae proximum se conterune, e ibill
nuaagminacim pro se quilqu procumbune, her balqs ec sramina pecudum Bruratu moie de sieu
imanu
palei e decerpere incipiune. Hloc Colum intererat, quod quae ore prono carpunt bestia,
umministerio cuulla liumo ori admoverene. Discernere quoqi iam in selici leientia d vlu etex
puexilis didicerat, inter Calubres e nonias, dulces e eraras gultui acqe amaras ec in gracas hesbu
inq. primis acetola delectabantur, quam illico prxe cecerisagnicam involabane de airipiebant.
anicula: Videriiam inguiun quo puerile de milerum iltud aomen exerimus: quidue qualuu
huc venerimus. Vides, inquiunc, vicam morre quauis duciorem. Vides curbam insfelicium puet
cum, quibus erar melius nunquam nalcis auc starim denalei ab veero macerno, quam ad hascala
miserias releruari. Vides orphanos quorum parres hostilis haulic Slactius: Matres Tames ac penua
abegic: Bona in praedam convet (a e abrepta: domos dt calassammis absumpras et in cineiest
dactas. Nosmiterastic commorari coegir erauisex mala eras acq; imbecillicas: Remansimusieul
ycintelicem hanc cer qi quaterqe iuvencurem instar pecoris paltum agumus. et graminiuorosa
herbiuoros, quamdiu dabitus à morce detendamus. Sed dabic Deustrisquoqi linem cancis au
nis, quibus Tola morris celeritas remedium ac solatium afterre porerit. Pa de nos vei (peramillu
istos tismalis breui liberabir. Frac enim paulo ante horum numerus duplo maior. Sedicalul
decrevic, ve ad istam paucitacem sit peruencum, in dies singulos aliquibus tame excinctis dec
sena
sumpris, qui quidem celerimorre, quam ilti e nos lonsiore virâ, multo suntbeariores ce
Obstuxetactus prim d acq. acconicus hoc cam dico parcim spectaculo parcim sermone Bilibaleh
Ade
Ccot
veperie sui oblicus acq; exira se raptus videretur, candem in lacrymas solurus eAt larsia
quipperansebatur, commiseratione tamelicx acq. in felicis curbxe: Simuleriam indignaci
coneniun
mouebatur adversus bellicum turorem, ex quo rales canrae q. miseria pulsulane, ac q  euocaba

## Folio 11 — 1663204101:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 74 lines, status machine
Commentarius.
cuveibarereo libiad animum, quata vece a seripcore exrexio dictaettes Belli scedla facies. Memi
quoque vecluum Flomericorum, quid ds ille lapienciltimus ec maximus vacum descriplrbet
obolem mileriam omnumbdam: qui quidem recsus omnibus seculis in admirationetue.
ide
le
Equoque leGimereNEUE:
Aropas pdo nXCiVXC EdKiVZ XE Ep onduvet
euva de P à M ot à 730. B0. do Ecorct
Ceduntur iuvenes: urbem depascicurienis.
Abducunt aly natos matresque decoras.
Picenis carminitus:
Apircap. a Di pets O aivestos esto encire
D5 noncx ega id ulis, oxpVo
Excorris pacria sne amicis pessimus esto
d’egisea re decir ex P’ardocincor dinoil
caine idem summus vacum non immetico decestarituroriem vellicuminosdocee, hitec
Sn Oppiano quoque riguis, hoc eius illustriversu expressus, quem primo Cynegericu
Non milr bella placenc, non crudi opera horrida Marcis.
demrocum tancopluslacece de nobis commendatius habere debemus, quià de a Daui
race lanctistimo vlurplum legimus. P (al. L. XV F1 1. vbimagno cum affectu sic exclamaE:
ssipa sentes, quae volunt bela? Vnde denobislictacerelicet:
cogiranionum eriam Bilibaldo maceriam prxebuir spectaculum illud, quod modo com-
lumus. Nuncad propollcum reuertamur. Cum igicur Cxlar paulo post luperueniens Pii
adradices montis cum luis copiis praestolanti impera Ner, ve in cerricorium Mediolanen se
Pecendi caus à sele contetrel. miles iphus inicio hocicerinire reculabae pertinaciter, quod
non solum per le difficile ac periculolum id ese. Sederiam tuam paucicarem caularencur, et
crudinem, quib. rndiqa cincti esene, nihil le iain dicere de vix iniquitate maxima,
Morisalcicudine asperitate . P’excerea alios omnes, ad eo q. Ca lareanos iploshoc onerisre.
derrectare. Sedneqi signa lua ad esse, line quibus se persere relle pernegabane. Pande post
ceptationem eContioCMameores deducta est, ve le proticileirelle aAenFILEnEE NOn
Se, quam hluus Praetectus Bilihaldus ip se secuiret. Ibiille ne qua in le mora eller, his au-
uo dehiliens arma equeltira e restipio deponir, e pediris allumto habicumilices uoshor-
a le quantur restigia. Suodilli quide secerune, cum iam vix quatuor dieihora superessent
dem ded viaade o lubrica, lutola labo lagi erat, re vix inde eluctari atqi emersere posse vide-
aerso vlg; ad mediam nocle, non sinc maximo labore ee molestiaicer tecerunt, vel porius
eniib. colluctarilunc. Non etum vIla ipsis apparebatincerim domuncula auc diuerlorium,
ec lecto succedences ee le leceprances, incerquielcerene, de corpora exhausta relicerent.
alguriolum quoddaperuetetum. in quod, cameclinon omnium capax ellet, se le abdide
Pienda exigui cemporis quielem, verum adeo mileram, vr tame, trisore ex lassicudine pene
Lumance luce lursences pelltum moncem sub orrum Colis superarune, ee aquas calidas,
cibusmoneis scacurie baae repererune, quibusnonnihiil se retecerune. Circameridiem
Melici de lassiBurmium peruehecunc, rbi commeacus copiam ali quam (C inuentTOS spe-
espestamen ip (os Fefellic. Neque enim Dux Mediolamentispromistis luis CxCari Factis
aque vix quinquaginta equos CommeatuibireceptO OreratC POruerunE: inaudiverane
enam eolocimulcirudinem conctuxiste; icag; eo die inter maximos imecus ibidem suto-
omniumrerum dubij acq. incerc. Postridie Festinanres abierune, et ad C ae lareanos, quiin
ementem sele conculetat, petrexerune. Frac auce in medio alius mons alcistimus, quam
Perare eogebaneur. Hlunc cu alcendissent in arce municistimam, que in cacumine moncis
Mciderune, qua Dux Mediolanentis prae sidio municâ obtinebac. P’er cam arcem necellarie
am eraciplis, quod nullum alvia llet pacecec, nullusq; exicus. Scala asei nomenerat, quia
lue gradus in eam alcedendum erac, cam equis quam viris, proprer lumma eiusalcicudi
Brupcum praecipicium loci: cuius ingenium pluribus luculencer de lcribir Bilibaldus dicto
CllHeluerici, ve et rationem lupendam, quâ veendum fuerit in equis ed perducendis.
acependulis, non linc incre dibil auscrimine ac ludore, adde etiam cetrore. Scd ve In
ruci nulla est via, sic et hanc Bilibaletis cum luis superauic, ec quo deslinaverac. peruenic
oamearu et li lonse minore, quam pre expectatione. Ieaque tames et penuria in exerci
eledacinuc explen nondum pocl. camerh arulticis lcalis, qu’in continio eranc non conce
mmenda
Ous serit acque suit dirum Cs lacrymabile bellum.
pcum pulcherrimum nobis preichocvertu:
Pira viinam a caem Dinumque hominumq. proculsit
1
de
cer
d
od
Mac
eter
au
Pert
ual
Our teuas  NeXS, 6ON ap. O co ud.
Ah, pereant quos armaiuvant, queis praelia cordi

## Folio 12 — 1663204101:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 78 lines, status machine
r.
Vita Pirekheim
mnenca vini copia in castea perueheretur: in quam milices viporè mulcorum dierum inedlià eMa
ciaci ec lanouidiirruences admodum se inebriarunc, vnde adriras, vetic, de arma cxdesque mull
procellerune. In viapallim Bilibaldus vicosac pasos ab hoctibus incenlos et contaguancesemul
vidic: nonnunquam eriam collabencium fraxorem aedificiorum audiuic. Parum quoque abtuics q
hostiscran licum ipsi cum suisincerclusisser, deiecto incenloq; ponte, per quem Aum en eraleuna
erat. Duo lacto (rciam heri caeprum erat) omnibus non cam terro quam tame pereundum tulcu
Necdum Enis erac scandendi excellosmonces. R estabat enim e alius que incola Butalauram 
cuxane, quem vixance solis occalum luperare poruerunc. Iea candem ex hostico eualerue, et actu
commilicones lereceperune:mulciscamen ex tuo numero delideratis, qui in via deleceranetalle
lasticudine contecti. V (que adeo enim tamesinualuerac, reincer eun dum milices Bilibaldiheib
rerrâ euullas voraen in star pecorum. Cernere quo que erac, nonnullos diucumâtame in cable
actos. Nec ram diu durare poruiltent à morceremori, nisipassim aquas dulces, quae ex raclicib. uo
Ame
cium (caturiebacreperissene, quarum vu nonnihil vires reparabant. R etexam hoc loco et 
morabile exemplum, ex quo appareac quanca sictamis riolencia. Nam cum Bilibaldus Ptuuca
dol1
tenderet, quo locicunc Cae sax commorabacur, obuiam habuirrusticum quendam cum in
vini In hoc cercarim milices iruebanc, pro le quilque inde ad Parieratem haurien di gracia. Sublc
ibi Bilibaldus, ve rideret, quomodo se in vini partirione milices gererent, cum aluis bipenuts
excipete
tastâ, alius aliis instrumentis, quae ad manum erane, pertorato rale sale à luxposca vinula
alii quibusmorahaemolesta erac, eciam elobulis et bombarda emissis dolium perere: Vcrau
quaque aperco foraminibus rase vinum eMlueret, acqi in cerram effunderetur. Flinctancaicacul
inuicem exarde lcere de curaulcuarimilices, ve in illo cumuleu ecrix à rinaria ad quinquaginca l
daci, et plusquam cencum rulnerarituerine. Ia enim promiscue ab omnibus in omnes laviebula
(qi ictu
taneaq exac Contulio, ve inter amicum _ aduerlarium nemo vilum Faceret diserimen, caec
incer (c e inferrent de exciperene, Andabatatum in renebris pugnantium more. Ouin eciaimtill
dictu. )
nulli, quibus vini haustus aliquis obris erac, supra occilorum cadauera pocare (horrendui
conspiciebancur. Cumq; cam horribilem cumulcum Bilibaldus incuens, compelcere nullo mon
posset (vencer enim auribus carensimperium omne aspernabatur, ee furoriraq; mencem pla
tans ad omnia caecosac surdosre ddiderat) liberas illis perrailichabenas (quid enim aliudtacerca
quoadrabies illa candem Patiata vlero conquiescerer. Ila postquam ex iple terè inediâ de lalicue
contectus erac, candem C alaris catra accigic: quae de iple valde perturbaca invenic. Nammule
InODIA LCLHIMLHECCHLALIALIIM LaBOTAMLES, UPelium omne aspernabancur, dilabences ed, vbi qu
quodeomederet leinuencurum sperabat. Oudre Calac, a luis fer e omnibus detercus, landec
primo, deinde L indauium proticilci coactus est, magna acceleratione. We camen iplius dilcellilo
x speciem haberec, non Columignominiose, rerum etiam periculose, nere Lleluerii adipsums
Sequendum ee rigendum inuitarentur: Consiliarii eius Pirckeimerum cognunc, nerectacea
Sequeretur, led cum luiscopiis alia ria permontem Arlenium protcilceretur, eo consilio
hoc cognito plures quoque milires in ea resione relictos (uspICArETUI, atq; a cuxidirate pe
CXCALEMFCHOCaTCtUII. Duorum desiderio ex postularis Bilibaldus locum de dic. gnancuimus
Eguenc
inaG
non s0
discrimine difficultare que septum se intelligerer. Ita cum residuis copiis luis 2lia via, ca91
lum longinquiore, sed ecaspetiore ac duriore Lindauium ad C Xlarem concendic, currus d cormet
cilein
bellicaper montem altissimum no sine periculo secum rehens. Fx quà commemorarione.
eol
cellisi a quouisporelt, quantis de quam mulciplicibus periculis Bilibaldus in hac expedicio
tustueric, de quam laepeno solum in discrimen vicae, le d e honoris à maleuolis ee calummincon
vocatus fuerie: Ex quibuscamen omnibus Deusipsum clemencissime conseruauic, illa sum algt
Calarea
columemtam a morbis, quam a viruleris calumniatorum morsibus, parefecta vbiq; de ipt
Maiestari probacâ conceltaca que iplius innocencia e fidelicace: Fandemq; le duxic domum de l
liberis, coniusi, et senacorio loco rectirvir: Oux omnia larius deseribuntur in Commencacils
bello Feluecio, vndehaeclalcuacim excerplimus, cum ad vicam Pirckeimeriillustancam nons
rum facere riderentur. Necmihi cempero, quintic eriam reteram recreandi causà lectoris Lellilla
historiolam, de puella cuiu (dam Lseluericae animolicace de responlacionibus, quasiple coram i
lobello audiuic Bilibaldus. Cum canca esser verim que animorum cam que retiomens exacerba
vene quidem amplius rcerentur tecialibus aucincernuncus, sed vel per aniculas velimmacuras
lam videris, quod rectram imprectionent es pec u petscrencenando de ip
puc
iribu
encl
mero: Respondir puella: Foclune quoclaris elle polu, al res lepetlendosarque adic
vobis. Cum vrgerent illi, dicerec ablqi mora es cersiverlatione, Ouorrandem essenenumero: 
10
inquic illas credo vos nupet eosnumerate pocuister cumno proculC. onstancia robilcum ven sod
venculasmitterene, quxe liceras vlero cirro q. terlem al etestene: Factum est realiquan do Heuc
ad Cxlarem liceras (quarum tenorem ex secundo librobelltschetet Cosoere licebic)
lam quandam mirterene. Hlac dum in aula relpontum L amuoneM Praltolabatur, à l
cincta Cxlareanis incerrosabatur, uidflelues  as uls asetel. Lespondicilla: ont
1M A

## Folio 13 — 1663204101:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 74 lines, status machine
GCOIentarius.
celiros intugum conversos terea dare cogerent, nih Fortè oculos vestros suga occaecauic. Alio
o scileiranre, numquid haberent quod cderent: Quo pacto inquic illa, vicam pro ducere pol-
alnonhaberent quod edecene ac biberent: Oux omnia cum a circumstancibus cum ritu p2-
de admicatione audirentr: Vnus Cacellicum e numero necem ip siminabatur, iam que capu-
adu quasi eam obrruncalumis apprehendebac, magnam ipsâ Fornitate rulcus prae le Ferens
seuerirarem qi. Pvella vero ne lic quidem cerrica velminimum, magnus enimuero, inquic,
eroses, ec vir Forris, quiihihi imbelli puella morcem minicaris. Ouod scanca in ce bellandidc
andi cuxidicas est, quid celsas hostilia castra auc hostium manum invadere, cuique similesap-
invenis profecto ibi quem quaeris, quique, re par est, Ferociam ruam excipere acretundere
Verum Facilius estpuellam inermem acquo innocencem infectare, quam cum viro forri ee
incer hostilescurmas Manum conserere, rbinon verbis sed forcibus factis res gerirur. Sic
Eluerica ad miraculum isque animolacum milicibus Ca lareanis re sponlabac: O ux paulo
Ecum Bilibaldo nostro in ludo milicari (resic loquar) commorati sumus, ip siusque prae-
lora quaedam conspeximus. Cecera ex Contibus tupra indicaris petere licebir: Nuncrem-
aC VE CUM COdEM CX TaM PCrICUIOIO IEIHEEE DOMUI FCVCFFAMUE, DE GUIatenIISFaSeriE.
oin scholam (resic appellem) ciuilem sue in curiam ingrediamur, et inibi qualem le por-
feric, quid cgeric, quidre perpestus sic, cognolcamus acque arbitremur. Dictum eAt supra,
ndus à Calare Maximiliano in Consiliariorum numerum cooptatus fuerie: Ouam dioni
bllea etiam Nepos Maximiliani Carolus Duincus Bearistim e d laudacissim e iuxra cum auo
Oria LI PeraTOE, mocu proprio clemencillime conturmauic ip li, imo e pluribuspriulleeiis,
cibus, praeminenens atque praerosariuis accumulauit. Sed haec omnianontam Bilibaldo
iplius parria, Republicx inquam Norinbersensi, bono tuerune, eiusque e gloriam et
LauxerunE. Ouorielcunque enim postea Bilibaldus d Senatu amplissimo L. egatus ad C -
lustuir, non cancum apud verum que Calarem clementiltime admissus est ad audienciam:
macure dimissis cum concestione de imperratione eorum ad qux missus erac. F. X quo
incellectus quancum lave lirmomentiin rno aliquo prudenti ac praestanti riro, de quanco-
laepecori ciuirati, populo, aurresioni commodare sua operà poltic, ee quancum boni
Max. Cepe cori populo sive communi, aue ciuicari aut resioni conterre (oleat: Sicuc
Munio laepe vuius improbi hominis caula cora aliqua mulcicudo aur consociatio hominum
pucarque ipsius culpas illere cogicur: Ouodiam olim teliodus quo que agnoui, ee hoc versu
lom cnr naei EVuNava onIS mans audpos enavpe
Sapemalimale facta viripopulus luit omnis.
cem nominatim voquoque tempore apud Cx laream Maieslarem relpropoluerit ac
ingulari cum graria ornatu ee eloquenâ, quid irem imperrauerie, quore pacto vel cle-
eaudicus vel dimistus sE votOrum compos, nihil arrinet (Sed neque FaS (IC) hocloco
in speciereferre. Accedir quod lectoris beneuoleni non videaturnimis diuabucen.
Atallidium, quo d ex nnis lonsa narratione oboriri posset, cauendum sic. Dictum quoque
uo pacto reversus domum Bilibaldus rerum à se gectarum rationibus liquido redditis,
oidini plene lariste cerie, Colennicerab eodem collaudatus (ve de per liceras à C ae larc
un missas) e praemio (eu donatiuo muneracuS. Verum ve Colet vircuris indinidnus comes
quae eloriam licuermbra corpus lequicur: Ica Bilibaldum quoque haec bestia intectare
Musenim selicicas et Ploriarerum geltarum mulcis oculos perstrinscbac eorum que ani-
Pacia cum ip (O FACCTENON POreranE, ad inuidiam concicabat, usque aded, vemunquam
Pungerent ec quibuscunque porerane modis premere, imo eriam emediotollere cona-
equalia tuerine, hic assertius exprimere incempestiuum forec, cametsinon csernobis
opiolius de his reterendi maceria ex ipliusmet Bilibaldi aucopraphis commentariis.
laurem hac rarione Bilibaldus à via rircuris ec rectis lanisque consiliis, quorum proba
bem le cuiliber incelligene de praeiudiciis vacuo reddere posse considebac, minime lele
Paciebatur: Pandem canen cormolestiarum, quas ip si creabamr maleuolilui, percasus
nontrangeretur candeM:) cosirare caepic de vicd priuacâ e tranquillâ insticuenda:
pus haec consilia ipsi maximopere disuaderencamici, ve quiprobenossene quaucum Bili-
Ommune prode se poltet, quancumque in co licum ester. Verum eoscandem, alle paris
usrationibus, ita in CuaS PaITES CraduXIE_E Aexit, ve quod concradicerene, non habeLCME.
ludcempus morspatris enus. D. Tohannis Pirckheimeri, qui pridem abdicatis à se om-
ciismundanis, ordinem clericalem quo masis Deo absque impedimentis seruire pollec.
lerac. Inde sumpra occasione bilibaldus commo de onus senacorium se excurere polle
L. Cum enim iam cora reitahiliaris administratio, amplissuno sibi delato parrimonio,
ce cepillet, laique non immeriro dicere pollet:
au
Detere
01
un
Puell
Potsi
id
ua
15 pot
eder
pelle
an
relpontoad luostemillaFuie.
limorectatum Fecir:
des

## Folio 14 — 1663204101:0038
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
(Vnicus enim exac Flius. et unicam habebat Cocoren, Fulianam, quae Marcino Seudeco pritta
Foca domus cepit nunc onus esse meum.
rio senatori, de Reipublica Nurinbersen (is Friumuito, nupta erat: Cecera eni, quacum ia
mina superius reculimus, in lanetimonialium numerum aleripiae, de mundo velue mmorcux hu
FanC) dimistionem ex Senacuperiic, e candem instancissim e hancvrgens cere impecracie, plers
enimipsius opera Senatoria, quam ee Reipublicae necelticas exisere videbacut, dlucius vumaltm
Senr. Tgitur ciuilibusnesoriis de occupationibus Senatoriis liberatus; et orium cum dignitate
Aus, quod _ Cicero, et alii lapiences tapenumerd libi contingere opracume: In Bibliochecan siut
demuo lerecipiens, ac relut in gratiam cum Muls ac Atudiisrediens, libris le dulo incubuic, 
cer turilprudenciam in CcXeca lineuS plurimum studii acque opera poluic. Opcimos enim ejus
Suxe aurores ec ediriones pulcherrimorum librorum, qui in omnis eeneris dilcipliuis et accibus
lucem emicrebancur, libicompacabat, neque hic vllivel Cumprui, vel labori parcebat. quin quall
primum in lcalià. sive Romae seu Veneciis, live Mantur, Ciuc Lloreneire, siue Mediolaniaise Vesolta
liue aliisin locispulchrum aliquid opus prodiitter, opeiam dabat, ve eo porirecur, quouis ecuu
vel maximo precio. Francenim cunc cemporis calia opera admodum cara: sicuc hodie que lhab
epolline, prochelauris merico alteruantur, es inprimis ea, quae impressic AIdus Manueius Koiu
nus, quem ure decus ee ornamencum cocius acis impre soria appellare postumus. Liulimoc
curpulcherrimos librosmaono numeroac precio Bilibaldus libi coemebat, non ostencacionisc
Ca, aur ve vir doctus videretur porius quam ester (qualis ille olim fuic indoctus mulcostibrosca
mens, quem testiue admodum delecibit acque enagieat Lucianus, et qualis fuic alcer, cuus Dibit
checam inerestus vir doctus, Calse uridens; noniplum, sed eius libros line Doctore Calvereculic.
gnitieansmalle (e Doctorem sine libris, quam librorum ingentem apparatum line Doctoie, qu
lis vei (ciat) Ced ad vlum, et vein illisperdius et pernox habitaret. Est enim acthue ance oculest
plius incredibilis diligencia, quam in illis lecticandis collocavic. cam annocandis pastim il
quae occurrebane memorabilia, lIe VE ErxCO reamur verbO, aEcoumaoier , Quam ex ceip
40 ex
illis, quae ad vlum luum cOnverreret. Sed neque imprellislibris laciari poruic Bilibaleus: Cun
manuleripeos pari diligentia venarerur et inquitecet. Dux manuleripra exemplacia man
Sraeca, cunc cemporis in priuacorum hominum Bibliochecis perguam cara eranE. Ita (ib.
rauic ex eraecis (neque enim de lacinis auctoribus, qui mulco plures lunc, nunc dicemus)
omp
st0la5
lanctorum Pacrum acque Epilcoporum. Babilii Magni, ee Cregorii Nacianseni, quibuscum
iam Nilicapica gnoctica: Irem Tohannis Damasceni quaedam, ee Maximi C On (estoris: Qua ou
ance aliguorcentenosannoSin ipsa GTXCIa SCTIPER CUNE, neC vngnaro ance viderane luceu
ab iplotuissenc edica. Sic manuleripeas nactus est vicas Philolophorum d Diogene Lreto
libeis eraece conscripcas: Nec non torum Luclidem srecum, qui Conradi C eles PrOrIes
Familiaris Pirckeimerani dum vixie, Fuerat: Prarerea Claudii Prolomaei de Gcooraphi
ai
dece
miciac
1050
Co: De quo auctore Bilibaldus praeclare, si quisalius, mecicus est, parcem que ejus ipsemet laci
Fecie, et annocacionibus illustracam, in lucem emilic, pluca eriam in eodem praestare pacacus. 
tam ips Deuslonsiorem concessiset. Adhxcplecaque operum excellentiltimi Eccleliae
Via-
Aulico
nae Doctoris Cresorii Naxianzeni, excepris Poëmacibus, ex graca in larinam linguam i
quod ance ipsum nemo ne conarus quidem fuerac, quod et Prasimus in praetacione Nazinne
tererur. Oux opera parcim ipso vivente e procurance edicionem, parcim vecomox postobuu
eiuldem, e proximo quidem anno per generum ipsius Lohannem Scraubium adminiculanie
Siderio Fralnio Rorerodamo (qui complures annos oprimus ee sidelissimus Bilibaldi amieus 
rat ex omnibus exceris viris doctis) in lucem luncedica: Duod quidem volumen idem Lcalla
praelacione luculentâ exornanic, et dedicatione pretixa HHlustcistimo Saxonie Duci Ccorgiocont
crauic, in qua ex beacum Bilibaldiex hac vicà exceltum, de vircures ac dores praestancilliimas c
memoranic, ac proeo, ve merebantur, oracionis luminibusillustrauir: Duamobrem eriam canc
praetacionem huicnosteae descripcioniproxime subiciemus, ve ticim stas luculenciat que i doneri
Similicer eciam Xenophoncis seprem libros, de rebus gestis oraecorum primus omniuli
rum quasdixirerum cestimonii.
lacine interprerocus est. Quod opus puscherrimum Reuerendus et Doctislinus vic Tho
Venacorius, qui et iple perveceri ac sideli amicicia Bilibaldo unctus fuerat, alcero post obicu
lc
interpreris anno in lucem emisie, inscriprum duobus Macrini Ccuderi Senatoris supra q
OtiC
laudariEliis ex Corore sua Tuliana suscepris, Sebaldo et Cregorio, quos pulcherrim à pia
locucus est. Nec vero mihi remperare postum, quin ex eadem aliquoc memorabiles lencenct
1t
ecto
quas ex ipsius ore Bilibaldi excepit Venacorius, deseriprashicinseram, tum quod ad laud
valdinostriplurimum pertineane, cum quodista iuncorssua a non mediocrem bencuolo
rivolupcacem veilicatem que allacura esse rideancur: Simuleciam vehinexstimerur, qualia cul
miciscollo quia vic lummus miscerc solicus Tuccit. Sicigicur ibi Venacorius: Credice mibi. T aniu
quisque in Rexublica quamum sese vireuribus ostendit. P. c quiquis praeficitur alis canqua commune alo
11
DeVicaPirct

## Folio 15 — 1663204101:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
Commencaus.
121
panci
ene
la
e
num spedtaculum constinicur: Memnemo facile pracipienrem audie, nisillud, ad quod enectur est
um suis quodammodo vircutibus reddat ornacius. Animi ornamentis opus est, quae quidem à vireure
esscuneur, obimasistratus dicto andientes velint habere cines. Cuiusvos rei praelens atque aded
cum habetis exemplum, parencem restrum, rirum Cenatorem: qui Deiprimo benignicate,
ua ipsius industris per omnes serendae Reipublica gractus ascendens, nullam tamen viru-
LCoprima semper carpentis sinsux rabiem percirtuie rnquam. Ouid dicâ de auunculo veltro,
billo Pirckeimero, viro ex aquo e Craece d lacine doctistimo: Ouid unquâ enim fecieille
gracia, in quo non omnia generolianimiindicia perspecta sinc. Ouando vnquam nom
ciusille, vebene eslet parrie  verranquille incer se agerene eiues: Nemoillum vidieret
velbenesicium renderernquam. Fe quemeurque ad gratiam dicere aur seribere (enten
lexiller, indignum elle cenlebac, cui puniendi Aagiriolos de legacetur prouincia. Nam
inquit, qui non se ne puncancur; redimere queant, si manus ad munera exposuas invenire liceat
mesummam peccandi licencidm arripere vulsus. es saorosanctas parriae leges ab improbis riderita
eludibrio, ac candem etiam apud posteros concempeui fucuras. Vnde eospraeficiendos alis dicebat,
per gratiam, nihil per vim aucodium azeront, sed semper iuxca ineulpacae insticiae oculum omnia
ancté vel damnarent vel absolueren. Duo cirea Chry sippiinsenium (aepe commendabacno-
licix imaginem exprellutis, luminbus oculorum reacrioribus, ita etiam rectis ec immo.
ere ctudueric: Duonimirum signiticar et magistracum nullius graciam praeferre debere iustisle-
nimprobosseuerum es inexorabilem; inprobos mitem es mansuerum esse oporcere: Flac enim
sur dum ineredereneur, maiores olim noteri a duersus mulcas simulac moras auc suspectas
Ronesrerum, ee se R cusrarem hanC CIaI UNIETNE, SerAtUNEque. Ceterum ne ad FOF-
opcimos cuique mores recta de line studia, veque non cam priuatam quam publicam parrix
lalurem cueri concendant ciues, ac subinde nouam semper parria sloriam comparare su-
dea duncaxar adiiciendus est animus studia, quae bonorum omnium consensu ad vireutem sunt
datissima: Duo in ordine vel primas obcinerhistoria, ex qua canquam Oraculo ciuilia pe.
Mlemus insticuca. Fx paulo poiE: Nemobonus sdem et sedulicarem auunculi vestri Bilibal-
imerivin incomparabilis ec rectissimi iudicii, iure improbare pocerit: Ouando in hoc
espexic, velabore suo prodesset muleis, ve ad virtures, animi OrnAMenCa, InUITAIEE quam.
haec delectario illus, hoc saudium, hoc desiderium fuit.
Condem verbis Venatorius loco supradicto retulit, quae nobis hic quoque vita Cunthilentio
Peunda. Ouid praeceredbrorum (cripseric, quae Platonis, Plucarchis Luciani aliorum que
Beaecorum veilissima Ictipra latinè cranstuleric acque ediderie Bilibaldus noster, hoc loco
enumerare nimislon su foret: Cum praelertim id ex Conradi Celneri, lohiae Simleri,
hebibliochecis siuc libiorum cacalosis, necnon ex Nicolai R eulneri, et Johannis tacobi
alconibus virorum liccenis illustrium, publice exrancibus, cognoscipolsic, reeriam ex hoc
dnunc ex ipsius bibliocheca Pirckeimeri vicunque inter alias occupationes congectum
bonorum vicorum emiccunls, apparebic. Incer propria quidem invenrionis opuscula Bili-
imisiucundum lectu ac feltiuum est illud, quo P’odasiae apologiam quandam attribuie,
udicio capiris liberaret; quod scriprum tacobo de Bannissis Decano Tridentino, S. Cas.
perario dedicauie. Nam cum incer caceras vicae molestias hanc quo que Bilibaldus experiri
re delicatae istius Regina aulicus Recet, cui Ceruiria sua diu praestaret, de scripeionem i-
ageredi voluic, storce halle dominam eararione placatam erga se clementiorem red
per: Huccerce, velibi ipsi levalentum indepeteret, ac rempus erudiris eiusmodinusistal
enim virille non Colum, rbiopus erat, crauis ex leverus, verum eciam in locOe oporcu-
lus, comis, hilaris exiocolus, duasque res quae haud facile concurrere aur misceritolent
Clanzeno ceste, sic apre cemperallut, ve simul ee per quam amabilis ee gravissimus esset: A
Mlanicenus loquicur, issso aros cegsurraers e ua gea inourat. a aenorioree our de-
lodis de socero suo tulio Aerlcola leribic Pacirus: Tempora curarum remistionumque
aille; rbi conventus ac iudicia POICeTenE, srauem, incentum, Ceuerum, et laexius mileri.
bioNicio latisfactum, nulla vicia lenatoris per Cona, crilticiam ee arrogantiam de auariri
necilli(quo destraristimum) auc tacilicarem deminuisse auctoricarem, aur seuericatem
dem de Bilibaldo quoque verillume dici ex aliquot documentis cognouimus. Necminus
placerus ac veilis est libellus, qui inseribicur Lheophracti C haracteres Echici, quem libellum
gencia Bilibaldi substicit aur conquicuic, Cacisve habuic, mulcospulcherrimos de vri
os acque cractatus de graecis lacinostecilse: Verum eriam cum animaduerteret, apud
am quandam et erroncam opimisttem invaluisse, quae eriamnum in quocundam ani
al qualinullo modo seripoull, verel ex latina vel ex Craca linguis in vernaculam nostram
aliquia
lirandulano. Tohanne Francilco Dico, et lcalid nactus xraecum, lacina incerprecarione
cumprimus edidie, inscripcum familiars I Alberto Durero. Nequehicindustria acque

## Folio 16 — 1663204101:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Se VicaPirckheimet
aliquidita cransseracur incerplecatione, re d Lectioribusincelligi quear: Vehominibus tunceri
rem ipso facto adinerec, aliquor leripta (aluberrimis reterca doctrinis ac lencentiis in Germanica
linguam convertenda sulcepic: Ouorum nonnulla etiam nunc suxexlue, ex Nilo Damaleet
Hocrare, Cicerone, Sallultio ee Plucaretio transtata: Oux nuper libello comprehenla in rum la
vencuris edidimus, Cuiriculum praeleripsimus, Theacrum Vircuris es Flonoris. Nec dubium est qu
plura huiulinodi documenca daturus tuissec, sitempus ec orium iplinon detuisset. Ouamrocl
vero, elegancer ac perspicue calia transtulerie, aliorum quibus talium rerum cura incellisenta
que est, iudicium esto. Jam sieuc pro Fxcellencia insenii ac prudeurix sux Bilibaldus bonoiu
librocum opcimus arbicee fuic; ita etiam aliarum aneiquitarum eruditarum, ve Ciacorum de l
manorum numilmatum, icem scacuacum acque imaxinum non miniis pericus es incelligensiu
estimacor. Pulcherrimam quo que ec liberalibus acribus proximam pingendi accem magnoimpa
cio habuic. Ex quo tactum est, vecum Apelle Cermanico, omnium que pictorum velus parence
magistro lupremo, Alberto. inquam, Durero, incimam colueriramiciciam. ee pene quocidinna
vicae conluecudinem habuerit: quem etiam omnibus modis adiuuit ac promouie, quo melius acqu
commodius arrem luam excolere, ex ad cantum Fastigium perducere poser.
Adnumismaca antiqua quod accinee, non concemmendus illorum chelaurus penesiplumies
cus tuic (camet s ab iphus nepore Bilib. Imhotio non parum locuplecacus, vintra dicecur):
rum exiam valorem ac precium Cummâ dilisentih de curd inquiliuie, de dicque operam, veletiet
sec, quo pacto ea congruerent cum Norimbersenheius ceniporis vlicatamoneta, aur cerce actul
quamproxime accederent. F.xtat hâc de repeculiaris ipsiuslibellus, quem ipsius domesticusq
dam Andieas Ruccelius postmorrem parroni sui de hospicis in lucem edidic sub hoc ciculo:L
prilcorum numilnacum ad Norimbersenlismoneca ralorem aestimatione libellus: Ouem ectal
huic operi inserendum curauimus. Sednecin Theologia pauca Ccriplic, quibus pro ea lencen
quam ipse recam agnolcebat, acerrime propugnauie: Ouxe seripta cum acthue in inedio sinc, qa
que quo rolet loco habeac. Liberum enim rnicuique de his rebus iudlicium relinquimus, net
nobis id lumimus. Jam ciennium Bilibaldus in hâc ricae priuacae dulcedine de quiere diuer op
exegerat, cum incerea coniuse lua carissim à C relcencia orbatus est, quod luic anno C hristimilla
simo quingencelimo et quarco. Is annusgraui vulnere animum donium que ejus aplixic. poll
quam per sepcennium in matrimonio laris Fcecundo cum eâ rixisset, de quinque silias ex ca p
crealset. Sed puerperium sextum, quo siliolum enixa erac, pix, honestx, aC probxmatIOnX, 
quam alceri Rachelitinem vicae, quam Fcerui suo ipla decerac, acculir: lca vir opcimus simul a tin
in lubsidium ac Colacium breue auctus est, ec priuatus rxore. Oui accibistimus casus cum aliisipst
propinguis Rebilis tuic, cum maxime iplius macico amancillimo acerbus ee luctuolus excicic. t
initum quod riro suo maximum seliquerit lui de siderium. Frac enim huius Faeminae viscus, vellu
immerico decus et omamentum luilexus appellari poster. Ob quas insignes dores maccusci
unice dilixebat, miraque concordia cum ipsà vixerac, perque muruam caricacem le invicel
coniuses anceponere toliti fueranc. Imprimiscara viro tuerat C relcencia ob probicatem et al
acmorum minimé tucacam honestatem, meritoque de illa vlurpare porerac HTomericam lanc,
de Salomonia diciporest, senrenciam: spdi zaip 2. ruvaruos ario auiseras ead dius nesim cor: quam ip le in ocal
ne Tazianz eni de obiru parris larino hexametro ilto expresHIE.
Nihil homini melius continsit conince casta.
Fxistud Taciri: In bona vxore, canco maior laus, quanco in mala plus csuspe est. Vidimus priuar
quoddam monumentum, apud Lohannem imhiotium, Bilibaldi pronexocem ex filid, in cla
Epigraphe maricus ipse hoc defunctae coniugi sux restimonium perhibet, quod ab iplanunqui
vel minims inRC OAenSUS FUICNEAUE TILBaES; PTXTCEQUAM CUIMOLELEEUI. F. A aucem priuala
illud monumentum ab Alberto Diicero in cabella arciticio listime depictum, cale: Jacec in lec
moribunda pucspera, beatam expectans animid corpore relolucionem: Macicus adt lummicala
conit
lectiastans, faciem lacrymis oppletam abstersie, de ex parre relac, a conspectu amanrissim.
eis animam ageneis vitetulo iletccorum alterum Cubmorus: Circum stancee alii veciuss
Sexus, e in his clertet acque lanctimomtases. precespias ipli praeunces ac dictantes, de exticn
viarico ccelelti eam instruences. Flure preturae aureis liceris sub scriptum est F losium funel
Pirckheimerus iple, Ve exiplus aucoscapis, quibus id primum delineauie, compercum
Conscripscad huncmodum: L VLIEKL. INCOMPARABFEL CONTVOIOV
MIORAVEE. EX A R YHNLS. LH. DOMINO. XYL RL. LVNIT. ANNO.
Beimu
NOSXK ~. M. D.
BTMA. CRESCENFKR. MESL. BTLIBALDVS. PFRCKHELMER, S
QVEM. NVNOVAM NEST NIOREE. SVA. TVRBAVEF. M ON V M
1

## Folio 17 — 1663204101:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 81 lines, status machine
Gommentarius.
Seque hocsolim elosio demonstrame Bilib aldus, quanci suam Crescenciam Feceric, quam que in
calsanimo asdenstuerit sorse Lamor coniusalis: Verumetiam eo ipso facto, quod in iplusto
em inuiolatum ac memoriam tempiternam (quanquam ee aliae lubelle Caula POrETUNE
buSmoueretuT) nunquam ad secundas eransire nuprias voluic, sed perperuam coluir viduica.
M: Deciplum à propolico dimollere poruerune, vel amicorum crebrae cohorcationes aditeran-
lias, veliphusatas (nonaum enim plu quam CTISIIEA QUATUIOLAHHOSNAEUS ETAL) vel deni-
nequodstrimusipse estertamilie illae fucurus, nil alid vrore ducta ex masculâ sulceprâ pro le illam
Mlecacpropagaret. Vecitle quoque est aliquid apudixlum valuisse iudicia Capiencissimo.
aricorum de lecundis nupcus, quae apud Nazianzenum luum, ec Chuy Ce somum, nec non apud
hum legerat: Fx quibus CMostomus homilia lecunda ad Ticum: Omnes enim, iniquie,
auptias, quamnis contrahi lestous non prohibeantur, tamenmultis vicuperiis ac reprehensionibus
as. Eridem Chuyloltomus Homilia seprima, in posteriorem Pauli ad Fimort. huius etfari
laionem ceddie: Nam sinon nudere omnino melius est quam nubere. melius quoque erit semelcancum,
sepius nuxsisse. Ibidem que aE Mulieres non contentaspriore matrimonio, iterumque nubentes, rorum
lorismaculare, es memotum eins violare. Nec aliter de viris quo que ad secunda votatrans-
adicar Basilius Scleuciae L. pilcopus, qui Ctur Costomo coeraneus ee Familiaris fuir. Sic enimm
milia ancepenulcim a: . 3 olu rensrlis reod ruvan co eriponS e urqudvo,   roa ai nesra gva
Gtenngnai e B aearua hOC CA, Onipost morcem oxorum cum aliis commiscentur, a multis vi-
rcametsi eares paenam nullamt habeat proposicam. Nec mirum sic censuisse lanCtOSPAEESIH FC.
ocum magnam Fuiste molllut leuericarem, vice q. austericarem constac) cum iplorum eciam
orum extra LCclesam Det gralissima Fuerine de secundis nupriis iudicia. Sic erum deRoma-
libus cestacur Valerius MaxiMIS lib. 2. C. Y. quae uno contentae matrimonio fuerant, corona pudi-
rabancur. E xistimabane enm, cum praecipue matronae sincerâ side incorruprum eslé ani-
Dui deposica rirginicatis cubsse pudicum esredineleiret: Mulcorum marrimoniorum expe-
quasilegirimae cuiuldam icemperancia signum cse credentes. Possene hoc loco mulca
cari exempla hominum vrriusqi sexus, qui a lecundis nupriis abhorruerint. Sed de his
D. Hlieronrmum legaclib. L. aduersus Touianum posterioribus aliquor capiribus. IIlud
abile eH, quod benedicto lacerdotalis, qua in E cclelâ primo nubencib. adhibetur recultis
lu, de quo ec lgnarius memMH E pisto la ad Polycarpum, e Fertullianus in lib. de pudiciciâ,
ad uxorem. Ex alii, secundis hupriis denegatur. Sic enim e Ambrolius, commentario
Corineh. A Deo, inguic, primae nuptiae sunc: Secundae vero permissae sume: Denique prima nu-
nedictione Dei celebrancur sublimiter: Secundae autem es cerciae praesenci carent gloria. Idem-
liorem ad Fimocheum cap. 3. Homini, inquic, unam vxorem decreuit D ens. Nemo enim
unda benedicatur. Epiphamus paulo clementius aliisiudicat, cum aduersus haeresin Cacha-
a leribit: Licitum est populo; ve propcer imbecillicatem feratur, es ve qui non possunt prima
enti esse, secundae post morum primae coninneantur. Et qui quidem unam habuit, inmaiore
honore apud omnem concionem habetur: Oui veronon potnit unamoruâ contentus esse, ob ali-
Jam scorcationem aucadulcerium, aut separatione ob aliquam malam causam facta, eum diui-
ranon accusar, siant vir secunda conincatur vxori, aut uxor secundo viro: Neque ab E cclesid s
sed suffert propter debilitatem: non ve duas vxores simulhabeat, alter a adhue superstite, se d vt
Perparacus secundae (Srica continear) lese copuietur, divina seriptura (5 fancta Dei F. cclesia eius mi-
axime si aliastalis sit pius, es se lundum lesem Dei vivat. Frenim alio qui non dixisset Apostolus
Chuiusmodi prauistimorum ricorum iudieia de secundis nupeiis, credibile est Bilibaldum
 lua viduitace cogicancem ab illis abstinuisse, noluisse que post primum, ve lic loquar,
tam denud istud mare centare d Vela ventis permirrere. Sic enim center anriquus Epieram
Ancholosia prima, eum quipriore amista coniuse ducacalceram, idem tacere quodis, qui
lacto nauttaxio non dubicericerum tragilem committerepelasoracem:
atta
Cerrul
secundat
seobi
ia
unes
n
ale
in
com
a
ud
na
a
rubant liberospariant familiam subernent.
nuas ancd Nree nendea dranet.
35 2o) cet do Evdor Exzahécv
Coninsium repetens defuncta coninge prna
racii
2
lausrasusseicerum conricit in pelasus.
lad
eit
l
Detacere Bilibaldus nostee, quanquam, vi facerec, crebris apudipsum horcacibus insta
iplam Cubamaram tecerar carissim a Comparis obitus) cum denuo in SEnatUII COOPTA-
hilipse quidem cale cogitans, auc appelens, imo eriam inuitus ac repugnans, suisque in
ednon sinc omnium bonorum graculatione at que laeciria. Accamerh Bilibaldus plane de-
ab administratione R eipub l. ab lethere atque retugere, ideo que omnes vias acrationesme
quae ad se illo onere liberandum conducere ridetencur: Proxinqui camen ec amicieius
mulcis
Ces Jcillerciennium priuatus vixecac, eam que vicxe licceracae dulcedinem degustate ccepetat,
ad Ct

## Folio 18 — 1663204101:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 72 lines, status machine
De VitaPirekheimet
mullisapudiplum argumenrisinttantes, omnes que ei precum ex cohorcarionum machinas achi
bences, candem Hoc EHecerune, vemutaco percinacipropolito, icerum ad R eip. munera lele pell
Venicmitihocloco inmentem celebertimae sencentiae, cuius Platonem fuiste pechibent aueta
hisibique granissimum ilcuc OMS IMIPONI PAFCFCTUT.
rem a quo de alii lapiencistimi viri cam hauserune: Nulio melinsasicum Rexubl simunera ( honora
porins fucientibus ac repellentibus, quam illis qui ambiunt acque appecunt, seq inferunt es incrndu
deferancur. Sic Alexandrum Scuerum seribic Lampridius tccisse quendam praelectum Praecoul
(quam summam suisle dienicatem constac) quine tieret, etiam tuserac: cum diceret Imper. op.
Tapiencils. Jnuitos, non ambientes, in Rempublicam collocandos. Nec alicer censuerune Valenrinat
e Marcianus Impp. quorum haec lune aurea verba in Nouella sive Edicto quodam: Felicems
Rempublucam si a nolentibus, es actus publicos repulsancibus recatur. Ideo que le mulcaremedioi
genera crebrâ cogicatione invenientes, e ipsorerum vlu monstrance, dum prouincialibus livelu
diris suis prospicere geltiane, venalem iudicum ambicum radicinis ampucalse, et ad res priuacas
publicas lnceristime gubernandas, homines spectandos acque consulios craxille inuIIoS.
vero tioc inmuneribus ciuilibus ita obcinet, et non obrinet etiam in Fccleliacticis olticiis, vi
Ccopi daliorum, imo verd in hiseriam eque et mulco eciam Forcasle maxis valec: vr ex lanet 
brolij. Balilii, Nazianz eni, Cher Coctomi aliorum que restimeniis SS. Pacrum didicimus: quipoc
inviciad eos, quoscum summa dignitate dercilitate Ecelelie ge sserunc, honores percractilunels
Postenquam isicur Bilibaldus loco tuo lenacorio volentibus ac applaudencibus omnibus bou
perambicum obreplexine.
reddicus erac, e vellixio nomine luxe Rcipublicae cum alio quoctam ex Amplils. Oidine Coloulu
legatus ad Cxlarem, anno MI. C. X II. mistus est, quibellis maximis ec disticilimis contectis, 
vebe Comitia celeberrima indixerac. In illis Comitiis caulam R eipublica Norinbersensisilux
clare acque veilicet esie, ve eius operx vbercimum tructum coro ium leculo illa Ciuicas lent
aEGUE VE POTIO sentiaE, Deum reneramur. P’er aliquor deinde aunos summà cum laude
6 et
minore diligencia, ad rarias DiaetaS (quaS VOCanC) e Conventus plurimos, nunc Impe
manici torius, nunc Consaederarionis, nunc Circulorum, qui vel à Caelare, vel à contaedetur
ac locis, vel a ceceris Pincipibus indicebanrur prolectus Oracor liue Lexacus, nesorium esi sa
peiua
d ccian
publica sux, Facundissime que semper ac dilerrissime perorauir, non sine maxima au
admiratione. Non Colum enim robusta ei ac virilis vox erac, et bene Auma latera,
bonatidei memoria ac pene Aupendâ praeditus erac, qua hoc assequebatur, ve nunquam l
lucinarerur auc deticeret, quamuis Cape numero sexaginca auc plucibus eriam aduerlacion
querelis e restigio respondendum haberer; nec paucioca incerim iple aliis capica objiceteli
a Reipublica sua in mandacis accexisser. In his ergo publicorum munerum functionibuu
lem ille (e gelsic, ve merito suo carus de honoracus ellet omnibus, quicunque de excellenith
Tacet
lvet
inre indicare (INCCFEAC VerePOceranE. Scd non deerancalii, qui quoniam se paria cumi
nonposse animaduerrebant, vefic, degeneres animosimuidix eradiderune. Ilosigicurica 
(osegic livor acque in odium ipsius impulic, ve quacunque rarione pollene, eius pulcherrst
pucibus derraherent. e tactis obltare, eiue incommodate nicerencur. Secreris eum criminacte
pel
bus intamabant ignarum, et quo incaurior decipererur, palam laucabanc. Neguc enimnol
vc lumma pecat luor. de habenri obrexac. Nec vilaram modestatelicicas est, quae malienicacis cl
res vicare postic; ve Valerius Maximus aic: Inlicaque morcalibus natura recencem aliorum
cicacem aoris oculisinerospicere, modum que Forcunae dnullismagis exisere, quam quosu
videre: ve lapienriss. _c grauils. aic historiae Aug. Scriptor. Praererea obtrectacio ee livor pronts.
bus accixiuncur, quia vicium pacuismasnisque ciuicacibus est commune, lenocanciarectic 
dia: ve ciuldem rear rerbis. Faresnoua Bilibaldo occalionem praebuie petendi dimistionem, a
ofticio publico liberationem: quam camen eo rempore, ve maximé eraues allegaiet pecicionis
ed
caulas, impecrare heuriquam poruit: Se d inprimis d̀ senatu, deinde ee ab amicis luis pectu
randem, variis adhibiris tractaribus acremediis, re operam diucurniorem parrix nauaiea
estrum ad ipsius Calarium non poenitenda accessio extraordinaria, Senatuscon sulto ei decreta.
cia quoque lacta estiplinecestiratis obeundarum conginquarum Legacionum, quas d inscaalea
iam aetas, et valecudinis rario commode Ferre amplius nOn POTETaC. IEa per aliquOL e et
side
nos Senatorio munere laudarissime pertunctus est, a Legationum oneribus exempiuIs
quam quod vnam etiam sibi imponi paltus est, quae iplius porissimum operam re quile
NTCTUI
jelee
Bacur. Nam cum Respublica Norimbergenlis à quibuldam inquieris hominibus inte
vehorum factionibus occurreretur, in Helueriam profectus, ed rem adduxit, vc illi 
rene. Fx eo disticiliicinere domum reuersum, podagra inualescens, durius quam ancenaMieet
sle
vexare capic, ipsique necelsicarem acculir deinceps Expius equo quampedibus Curiantu
Neque reto hie morbus, qui alioquin deliciosorum ee voluxcuariorum hominum famillat
plucimum consueuic,iphex inceriperantia et crapula envierue. Nam ee domisure cempeta  buci

## Folio 19 — 1663204101:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
Commentarius.
abui, de aconuinis sere ab aebac) quod olim ec Z enonem Philo Cophum Fecilse Solicum MC MIOY3C
buae), et coro sextennio de contilio Medicorum, a vini vu penicus abstinuierac, quanquam hoc
Madutuie perdisticile, re qui Caelarem, cui à consiliis erat, Cape sequicogererur, per calia locz
poucilcenci in quibus neque clteuilia haberetur, de aqua non card intalubris ac noxia bibencibus
Nonigicur, vedicebam, ctapula cihunc morbum concilaverar; led porius curae a(ticdUIX pTORC.
leranctatae, de rehemenciotes animi generoli commoriones. Prsi enim in iploranta erac anims
sirudo, per quam calus hllinanos delpicere possee; nec tacile Franserecur aduerlis: camen quid
Muremnon plane exueracilleri aliter non porerac, quam ve nonnuinquam indienicates ee adues-
um crebrae ip sum MISCKCMEarque perCelletENE, de animum morderent. Neque enim ana
landam Scoicam proficebatur; sed cantam lapientiam, quae supra hominem videretur, aliis
rebac. Iple tamen se le acuersus eiusimodiin sulcus pulcheriimis lacrarum licerarum sencenciis
vero Plalmorum Dauscicorum dictis, consolari efticaciter ee erigere Forticer didicerat:
tacere Colirum tuisse compercum habemus ex ipliusmet consignatione, qua plurima
Odiloca, quae ad concitnandos ee consolandosanimos in causa iulta inique oppreslos adhi-
flcimum que ralere loleite, in suum sibi rium selesit. Nec parum ciroboris addidirrecte con-
atactorum que conlcieneca; deinde de parientia acque aresmansa, ex spes diuini auxilii ac libe-
Veaurem ciusmodi latucares cosicationes canto Farisiliariores sibitaceret, probeque infise.
O. pulcherrimum d decificiolissimum Emblema excositauie, dc artiticibus in ss inciden-
Macque exprimendum deatc, anno vel biennio anre obicum, id que in chacedimprestum, pluri-
Bluisvel in troncilpicto, vel in calce in seruic. Aesumentum eius Cane dignissimum iudicaui
odhuicnarration prosisni ornamento quodam in lereremus. F. s aurem id, omiltis picto-
gis, tale stac in media cabellaincus, cuius antica pars insculpcum profereinsigne genrili-
ekeimerorum, quae est Becula. Incudi subiacer Lemina, capur brachio suFtulciens dexrro, o-
cincudiincentatos atque impactosictus, line vila imparientix signiticarione Cuterens: cui
lOMEn POLFK A FIL adseriprum Cst. Ad Vnum incudis lacus alia adstac mulier, viXaHEI
milis, ec indignabunda, cui a cerso ad lcripra eAEvox IN VIDTa, haec Forcipe comprehen-
llammae lupra incuoem exCItaEE imponit. Fi ex aduerso ab alter â incudis pasce cetria
termina, ambabus manibus comprehentum cenens eriplicem malleum, quem alce sub-
vi brachiis intentat cordi, quod incudi impolicum ab L N Y LD L a ceneri diximus.
Ax2O cinomen est, quo supra capuc ad leriptum Habet. Incerhasduas, nontam femi
interas bestias, media aatac quarta, rulcu anxiecatem simul de cranquillicate aniiprae
Slublacis in caelum ocuns, eodemque exsertum erectae manus dextrae indicem incendens.
Linomen est, supra caput annocacum. Ance hujus vulcum decidic ex aleo, eque seren a ac tu-
elonca quaedam Aoccorum series siveniuium, lue succarum imbris, ad ip (uI VIGuC COK
no, canquam id in lummo estu arque ardore, aflictionum retriserandirecreandique causa
demista. Oua ingeniosa pictura inuentor ejus Bilibaldus procul dubio signiticare voluie,
porissimum con solatione luas libi xrumnas leuare. d animum contra ens erigere loleret,
l expectaret de expecerer auxilium de liberationem: Proinde quali diceret cum Dauide:
hneum d Domino, qui sEcir ccelum _Ccerram. Oux quidem spes minime iplum Fefellit,
Melecie. Nam, ve de Fucura beatorum gloria nunenihil dicamus, cuius parricipem cum fo-
dubicamus, in hac quoque vita expertus est, quanrum bona spes valerer, qua boni viri
id re, improbis pociores lunc. Duiequid enim supra nominata bestix lnuidia et Pri
ineiusperniciem incum bences, conra ip Cuni molirentur, nihil camen prolcere eire no-
Merune: quin poruis incegistaris illius Fulsor, ac Tol, reica loquar, protinis calumniancium,
Amillius neleio quid nebularum conariluncoftundere, tumos dispulic, resq; prortus in di-
Cellic. Nam ipsi tumo luo luncrincti, quitumos oftundebanc, de Bilibaldi virus eftalhc ct2.
Crriulquam in vicaBilibaldi deleribenda et ad extremum quali actum illius per samus, no erit
haur Lectoriinoratum, l cupavro metricam, qua praestantes duo viri, in vibe Norimbergenti
An de vicrurum rariarum laude clari, Gcorgius Remus de Bernardus Praetorius, amicinostri
m Emblema Dircteimetanum hac dum conleribo, illustrarunc, hiclubiecerimus. Igicur
uod
eta
d
Placi
Cunaii
e
eri
e
Var
ad
luxis
cer
ui
ert
. ND Ecasimuselegancer atque emphatice de eo seribit.
Me
e
Fecic anacreonticum:
Mora quidhoeret: eequt
Acherontenata proles,
DINLG, NEPtIS A FP)
e calumniatria.
Corforcipehactenaci
Porsansterit perirnes;
Friplicique malleo instans
PHLLP SFS, laboriose

## Folio 20 — 1663204101:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
C Vita Pirckheim
Tandit. recundit. ictus
Geminans, nihilque cessans,
Adeo vi fatiscatincus;
Sperantne rumpere hoccors
Cninsreihaec fieura este
SPECVEOvidemusistoc,
Ouid sufferant malorum.
Ouantum ferant laborum,
(Tlic occupante es illic
Trrannidem malieno
Linore) quotquocosquam
Aguntbonis e per orbem
Clari quidem superstant.
Tundi premique exori
Mediasque saepe stammas
Transirenosnecessum, 
Caedicalumniarum
Turpipiosstasello.
B ex East habet. quiescens
Obdurat, atque vincit
TOLER ANFTa omnedurum.
Namspes adest ab aechra,
Spesalma, nata ccelo,
Subnixamarno Tesu
Ouigracia benienos
Errorat onusimbreis.
FaCSPES (viden 3) eriumphac,
Praetorius aurem hanc Flexiam Piickeimerano nomini condonauie, incerco simulcidemrent
Suoslocans Olympo.
Aissimo hocanagrammate:
LI: PVLCHE R RIM E LAVDTBV3.
Onacunque occiperet, numen W LLEB A F D V Samicum
Sensit C arcanis insinnare modis:
PLRCKHETMEREbONISPVLCHERRLLE LAVOTOYS,L. I.
Ouornare vireus, quo pia fara vocant.
Nil furorinvidiae ceterreat: illa decorum
Inseguitur pleno, corpus veombra eradu.
Exere, caelicibus cognatae seminamentis;
Acqe inde auxilium sitonat aura, pece.
Nilmeruar curecve sibimens consciarecti,
Sed locet in Dominospem toleretque suam,
is Geniitacitis animatus rice susurris,
Pectore firmato quaeque sinistraclit.
Livor cirriplicem quamnis induceret hostem.
Versaretq feris forcipe cordaroeis:
Malleo es instaret vehemens affictiorrino;
Inceminans ictus ictibus osque nonos.
Sustinuiccamen, es dinina fulcus opis spe
Porrexit medium forciter his dicitum.
In Dominopariter qui fidit; despicis hostes,
Cum surem bilibaldus loneoiam cempore Rcipub. Gidetissime inserviendo corporis paricet
racione
Candetque in tacico, Corce tonante sinn.
animivires impendisser, ac ei cempestiuum videretur, velux senecturis ee invalerucin
habicâ, cude candem de quiere donarecur, podaera prxserrim doloribus subinde magis acnt
las
recrudescentibus, ee officia publica nexoriaque impedienribus: serid acq; in star denud mili
a Senacuperiit. Ouam etsi xgerrime, candem camen hâc lege Seniores, quorum ea cura ele
ut
ecU
ips concellerune, dummodo domilux, quandoquidem in Curianon pollec, Reipub. Consi
adester, constino libipro illa conhliarii operâ cerco lalario annuo. AC Bilibaldus, ne cus
pecuniaM

## Folio 21 — 1663204101:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
Commentartus.
ec
laxi
de
ee
e
irur
ale
Perr
caie
12
laecti
lec
2e
Paero
i
enqueret, eosqu; quoquo roluisset Aectere, nihilginon, quo dinsticuister, Aenanim a illa Suad
caprauille, nequaquam in late corrdicionem consentire roluic. Dicebacenim, Catis (C per
apruciam esse locuplerem, de Glaruiram operam dare pro virili pararum esse consulendo amicis.
que pauperibus ec milerabiilus perlonss quod licur hactenus feciller qua publice, qua pri
nain posterum quoque ex lummis opibus, rbicunquersus ferret, praesticurum pollicebatur
petorrunante, de rires conseruante. Ouod (i quid etiam in R eipublicae nesoriis Forre eiul-
ideret, risux aligua partes sequirerentur, nunquam le patriae necessario eiustemporere.
Konilio, auxilioque (quaretius lua quidem Fertet cenuitas) defucurum, neque impolicum
derrectacurum. Cererum quod sibi hoc nomine ofteratur sipendium, id se conctancet
Elocenim viriboni aiebar pi acipuum esse ossicium (iphus vrimur Bilibaldi verbis, ex ipsius
apho Gidelicer exceptis) ve pacriae commodum propriae etiam praeferac vcilitari: es neguaguam
oxpecuniae gracia amicorum deseracpatrocinium; lonse minuspauperum es personarum misera
Idenim non Colum coram munaomhonestum, (ed apud Deum eciam impium cHc. N al-
nacui operam luam graluum exhibere, quam accepta pecunidamicis e iniuste oppres
pio olticio decAe. Omemorabilem magniviri vocem: O factum non modo commenda-
laedicatione que, recum eriantinicatione postericaris dignissimum. Ad huncisicur modum
lednon Tolum caularia, (e d de nonestisima missione, quieri de Sibi ac luis Mulisreddics Bili-
domise quocidie studiis obleclabat, animum que publicis curis detelsum recteabat. Fumq.
bremvsque ad illius excremul tinem conseruabat. Interea verd ea, qua diximus, ratione
endo scribendo que inseruiebac d commodabat amicis, masime que inique opprestis, pau-
quiadiplum velur ad porrum, ad acam de ad ancoram lacram necelTario LUOEePOrCCON.
. opem eius implorabanc. Nonnunquam erium factum cognonimus, reipsius domus qua
n converreretur, dum videlicet lape incerioris Consilii Senatores Reipubl. nomine le ad
Mterebarc, de in grauiltimis negocus ac deliberacionibus iplius consilium exquirebanc, re
EtientisTImi, DEMUITOTIM ATCANOTIH COMScii. FIoenimirum etac habere domum, qui dici
uisoraculum civicaris. Laque res non minus Senacui ec Reipublicae (alucaris, quam Bili
Poriolatuic. Scd nec Senacus quicquam, quod ad reterenda ciuicam veili ac Calutari srariam
Ec, in se passus est de sidetat. Nam (re hoclocornicum reteramus exemplum pracianimi
plum Coleninirer declaraci) cum aliquando Bilibaldus in causa quadam prauistim a e maximi
consilium uum Senatus pendencer ac tidelicer imperriuisser, quod ixlo comprobancee-
rimis veile R eipubl. ac Latacate tuerac: Senatus collaudat a iphius opera luculento munere
Ccir iogauicque, reparitiae posterum eriam bonum publicum sibi curehaberCL AC pFOCU
od quidem ille se vlcotacturum et gratis recepic; munera rero non est a spernatus, ne cui
bictum est hucusque tere cancum de eaparce vicae Bilibaldi, quae ad Rempublicam eiusque
ollicia perrinuie: _ vicus, qualem se praesticeric, quacenus publicam sustinuit perlo-
dveltoris, vel domi, belli pactsre selleric cemporibus: quantopere cam armis, quatr
politica Scientia excelluert pra cereris, aded, ve paucos habuerie pares. Profecto ra-
acam et admirarione diguum est, res ee faculcates cam varias, mulciplices ac divertas,
etiam in speciem concratias acque pugnances, in uno codemque subiecto concurie
alque contistere, e in cadem, Heloquar, se de montis morari. Nam ab omni seculo-
Moria perpauci sunc reperci, qui corcantisque virruribus acque doribus conjunctim essene
Estant quidem inhictoriis exclpla quorundam, qui in certo quodam senere arcium aut
acum praectancestuerine: alluo in re milicari, alius in pacis arribus, et scieucia Rcipubli-
le subernandae; alius in hac, alius in illa arte excellens acque eximus fuit. Scd rnum
Omnia fere, quae ab homme sciri postine, ee hominem ornanc, vel ettam necellaria
blaliisq; commodet, animo lelcuciaqi complexum tuiste, id veroraristimum ab omniauo
Dacone Maiore lue Cen sorio memoranchistorici, limul es imperacorem bonum tuisse. d
Ande Orarorem, Sc PatremtamitaS. Pexhibetur quoque idem Cato, cum iam grandisnacu,
Octosenarius eset, Crscas lirteras dicleisse: a quibus camen silium luum dehorcacus est, ne
Ec. Jam quid harum rerum Bilibalio nostro detueric, equidemnelcio: quem non modo
eoregium milicem agnouit aula Csccadina, sed ee bonum imperatorem seu ducem mi-
encixe lux impecrare poslet, loquuncur actille cor lesationes ab ipso obica. Flictoricum de Phi
abonum aces indeselta ntiee tite, omnis eructlae antiquilali haciotum emaemmaepern
trimo
Brigidus Cato, vel superbus ec arrogans videretur.
vauic Cclar iple in bello cum Llelueciorum Forrissima gente selto: de Senacore lapiencem
lluille pacriae q amancem, celtatur Curia Norinbersenlis de Ordo Amplistimus, qui eum
bencerm luum numetum aliquories cooptauic, cam aeerè acq; invirus dimisir eiusque Op et d
C. bonum, ac velut alterum quendam Secuium Sulpicium auc Papinianu, AYGUWNETOL
e chencelammicis, pauperibus, de aliis milerabilibus per lonis praestica: et Oratorem bo.
icendipericillimum, quique inanimis auditorum eanquam alter P’ericles aculeosetticacisti

## Folio 22 — 1663204101:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
De VitaPirckheimet.
cum, probane scripta iplius; quae quidem eciam persectiora ex pluranobis dedittee, siaur in eculur
culciusacq: seliciusincidisser, auc a d elaborandum, quae sulceperat, plus oriive là Reipub. curacta
nesvelamorbis, vel a morre deniqi ei darum esers Veruncamé hc quoqi canex illa opera pesteclla
nis elle poruisse, cum primum in Germania renalcerentur licerx, de ip se cor aliis curis obuereu
nonimmerico miramur: d Pacremtamilias diligencem acpericum fuille, ex iplus diaciis, acq;d
norationibus cognouimus. Theologus autem quancus fuerir, quam q; Pericusrerum divinuulu
cum alia sunc argumento, cum quodeum sibi L acinum ex Crecotaciendum lumplic auctorent. 
coenomencum Theologi ob excellenciam suum ac proprium scciridico Cregorium Naziancenu
à cuiuscranislatione Fralmus ipse, quem Phaenicem litcerarum appellarune, decerricum le leu
fuisse summâ rei difficuleate, insenue protiretur; venihil nunc de ipsius aliis lcripris laeris, quae eca
Exquibus omnibus appacet, l quis Bilibaldinostricum Cacone Cenforio compacaioneminll
dic, dicamus.
euere velic, cancum abelle, veviI in reille hocinterior tueris, uein nonnullisiplum eriam lyperoc
In coeriam dispares tuisse non negaverim, quod Cato quidem exrrema demum senecture Cil
licreris, raro quodam exemplo, dare operam caeperir: Bilibaldus aucem cas in iplo adoletcencal
re adam acit rehementistime, dc in illis, cum eset Pacauii, cantum prosecerie, vreciam C xcona
doctori suo admirationi csTet. Necnon in eo disparicatem incer ambos adnolcere licebic, quod
libaldus amorem suum, quo Aagcabat erga linguam ejus sentis, à quà omnis Auxic humanicas, 
Os quogi quamplurimos quaqu’aratione possec, transtundere Atudebat (meminerat quippe. 
e Rorencilsimus Adagiorum scripcoriam olim cenluic, Gracarum licerarum impericiam, 
bonarum disciplinarum fuisse xaroncpiav: noracidem. Linguarum, es cum primis Graca cogn
vel manimam esse partem solidae erudicionis: _ ( quis CitFa LIN GIIATUM COGNITIONE CONCEIIL
ram erudicionem comparare, hunc aduia sa Znegr: quae ab aicoruim DirckeimCTAnOrum CO1H
 alpha, peoauorum nolorum memoria verissimè pronunciata, nuper luo quoqi cal culo conp
bauicmaximus acatis noltrae Philo lo sus Ilaacus Calaubonus, cum hc Ceriplicin Nocis ad hilot.
Augulta auctores (P2S. 192) sine Crxcarum licerarum Audio nulla porest esse erudicio Colida:)
libaldus erxo, ve qui haec, quae de graecarum licterarum veilitate ac necessicace obicer acculi, pict
Cciret. carundem amorem ac Audium in aliis quoqi se dulo excirabat, de exemplo de roce lua.
placet enim quod superioribus convenienter (crip lc ad Flieron. Emserum in pratatione Rhecon
Lucianici, quem lacinum a le lactum eius nomini inscriplic. Famec hCrec. liccerarum Audium aue
parum mulis repiehendi ec concemni solear: nemo camen sanx menris inficiasire pocerie, mag
2c nequaquam rulgares reilitares ex illarum cognitione orrum habere. Cato aurem (u0
consiliortus, ec odio laborans gencis Cracanica, de hanc ec linguam eius silio suo alisq.
lai
cola
acq inuilam reddere conabatur: quâ in re e pacer Bilibaldi Caconianum quiddum lapiebacac 
riebacur, ve iam lupra accisimus. Fisi aurem cuis quibus dam cacionibus ductus Johannes Prichsta
merus silium ab eo hellenismistudio abstrahere conacus fuerac: camen Bilibaldus postea canco
denrius id relumplic acq excoluii eidemq ad sinem vlqi vicae perpecuo constancer q; adaictu
mansic, semper vlcerius proficere concendens: ve cum Solonepollet rere hoc prohceri.
uegonc cl’acino à dduono 
Onotidie addiscensmulta seneseo lubens.
Aurcum LC. Tuliano, iam octo de Lepcua ginca anness naco: Fg0 discendi cupidicate, quam solane
mendirationem opcimam duxi, memor sum ejus sencencia, qui dixisse fercur: N or (or ereegr noda eo le
egadeirm Esnoium, B. c. Onamuis alterum pedem in sepuleso haberem, addiscere aliquid vellem
enimillud Ambrosianum, quod estinicio librorum ejus de oficiis: Ouancum libet quisq
vota
olect
libat
ric nemo csqui docerinon escac dum riuit. Ordo postularet, vehocloco eriam de privata
divica disciplinaqi domestica, de de pulcherrimis qua in ca eluxerun vircucibus le pararim qu’ada
diceremus, nilimeruendum esTer, ne haCBorex pia Pracex de corum d roluntarem nimis inton
excendereturs homnes ac singulae huiusviri vircures pro dignicare delcribendae ac pertractala
eNtent, suisqe ve lc dicam coloribus illustrandx. Reliquum enim estet, veageremus de in 1Gni
us erga Deum piecate, de benelicencia et ga pauperes e commemorabililiberalicace (cuius cu
elle accepimus maximè probabiles Conces, vecum iudicium es honectam beneuolenciam) de li
larilide, prudencia, dencericate, dilisencia qu qua in omnibus rebus vri lolirus tuerit (quo vnoc
Genrix vocabulo plures alias vircures contineriscrip(c Cicero) necnon de temperancia ipsulot
castitace (qua remorâ nullam aliam viccucem in se quicquam ornamentihabere olim dixic Bacet
lides, non magis, quam si destatua cecero quin pulehra capue auullum, reliquo corporis crul
quicquam decoris relinguic) de amore deniqi mariralis paterno et lcacerno, quo lincere d
Aancer dilexeric vrorem, Eilias et Beneros, Cororesqi. &c alias charitates, acq; necessicudives, al
item quoseis sinon languinis propinquicas, at communium Atudiorum Cocietas de morum lultu
dobonorum conciliauerat. Por cercè dc cantis amiciciisille Roruienon Colum is. su a pacrid ee 
dilis encC
mania omni, verum eriam in scalia tlispania, ee alis enceris rexionibuo, quas licceracu

## Folio 23 — 1663204101:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
COMImenCarIIS.
caesie
U2
1
a
ede altidue consetunse lolebac, venon tacile quisquam ea rempestate inveniripolsec, qui
nominum genere, lummorum inferiorum de medioximorum corhbi studia roluntaces-
icirins adiunri(sCc. Cumgue scirec, Amicos magnum esse riri policiei d ornamentum et
inrebus vel lecuttats reladuertis, multos sibipastim locorum honeRisrationibus com-
Lec deninxerar, adeo re quiequid incidillee, cam ipse sidem eis praectarec, ec auxilium nOn
ecluum, quam ab iplis quoque mucuas opecas de tulem libi polliceri posser. Duibusenim
nee honaris rinculis eorum animos oblisirat, iisdem quoque eos rerinebac, r. Onigna
E quod non modo imperium facile iisdem artibus conteruetur, quibUS EC PaTaTLaEque
verum eciam armelcia. Alcibiadi olim probro dacum tirisse accepimus, quod in com-
amiciriis quam in rercinendis vir melior fuerie. Sedab hoc crimine lonsissime Bilibaldus
nppe quimeminisee Isocraricihuius praecepri, ab aliis eriam Capieneibus inculcari: Ami
oile neque remere ser quemque adiunzere debere; sed quos semel sibi adiunxerit, non facilé dese-
e, quin pocins constanter amandos. Poruirisitur Bilibaldi domus illo zuonon immerico vo-
TEVM (CU DTYER SOREYM FRVDLTORVM. quo sanC elogio. ContadUS
raetatione quactan Id Calarem Maximilianum L. illam ornauit. F. ec enim ei verba
non pariim Faciena ad laudem ee domus ex domini: PX Norembere a diversorio nostro
bns Vilibaldi Pirchamer. Patrieii es senatori ordinis, virihumanissimi, es viriusque linena
Praecae, non mediocriter docti. Sic idem Celces in Deleriptione ribis Norimberox, (quX
ploscentum ee quatuor annosprimum in lucem edita est) sub sinem capiris X L L. Bilibal-
dicem Cuum honoris caisa vocat; quo loco C eltes D. Johannem Dirckcheimerum eo no-
adicac, quod Amplillio Senacui Norico auctor exticerit consticuendi publiciprotestoris,
ia ee Poerica Faculeale pollens salario publiciuis praebico ad morem scalicarum ribium
amdoceret. Concludic aurem his verbis: Finserectionis ei stipendii auctor apud Senatum
buis mei, Johannes Pirckhamer, veriusque luris professor fait. Vbi hoc obiter Lectorem
onicum de rocabio Protectoris, cum id parri Bilibaldinostri ad lcribic Celres, non hoc
qualiin Academia aliqua turis profestionem subernaric (quod de eone perminima
sia indagare poruimus. quanguam si publice alicubi Tura docuiset, ProFesor Acade-
C adeo nihil ea rescte familix ipsius dignitare claritare que derraxisser, reporius eam
adauxisser acque maAriorem reddidiller, cum nemo paulo humanior Bc quinesciat;
in lralia ex in aliis restonibus Comites ac Piincipes nobilesque senere  prolapia vitos,
leria Philo Cophiam ec bonas lirteras publice docuiste, idq; sine rla diminurione ordinis
acistamiliae (uX) sed hor. Colum rulcC elces protesorisciculo. Doctore lesum Fuisse: id quod
iam supea indicautnus, erium Principum consiliarium fuilse hunc Toannem, candemque
excate vluo se anesociorum curbis Auctibus que ciuilibus subduxisse acremouissé, ex
lcusq dininiamore ee pio sudio (recunc erantrempora) habirum induisse clericalem.
aniciciis BiHBaldi, quo d caepera, perrexam, sa ille humanitace, comitare de aftabilitate
os comparanit ac dellinxic amicissimos ex quorum liber ordinum hominibus, vehom-
sulorunomina recensenda essene, prolixus nobis cacalogus nalceretur. Na cum in rariis
Ceminus in ce militar, lute armis paricer ac licreris in verum qe patacus, excellerer: factum
veriusque d cogata inquam e aimacae milirix hominibus nocitia iphi atque amicitia in-
Similicudo CninT, CLIS FaPAX CsENatuTA, materesse consueuit e conciliatriX dC MuEIX
ecerique veiDO, Fales cum paribus facilime Congregantur. ac rS Er suosor ers Deos cis u opocor.
ter amicos Bullbaldino paucireperirentur, lonse iplo inferiores senere, dignitace acqs
Ceramen omnes bonosachonestos riros, amicos prae lerrim, proparibus acqi equalib.
neras quippe, Amiciviam pares ant accipere aut facere. Duia vero, re diximus, omnium
Ocum Pirckeimetaa hic perlequi, nimis lonsu accadiolum Foret. ne camen nullos
Praecipuorum quorundahienomenclacuram, camgi Lectorib. Corcalle no iniucundas
um est. Iuprimisisitur quatuorhosce comices numerare licebic loh. Francilcum Picumm
Comice  Concorca Bominum. nepore ex tracre magniillius Toh. Pici, qui pronacurX
hic fuir ob in senu quanda diminicarem eccrudicionis protunditarem. deindet terman-
Duënacium, uueVoux Aquilae, quipraeposie fuit Colonien (is. praeter ea Loh. BatONCM
Bergiummagiltriaule, (M recte memini) Bauarice: cui Cermaniea que dà ex Plucarcho
a de rrilicate ab inimicis copienda, Mleriplic. de Vlricum deniq. Cormicem Heltenstei-
acorchilibellum de Curioheare laine teddicum dedicauie. Acq. hiquaruor omnes do-
im exculcituerune; le d maxime naclaude excelluerunt primiduo: quorum exinsia
ibri olim ab iptis ecier trochegue attectanEME. Fx Dicus quidem Bilibaldlo primiim ex
Cophracti Caracteres Echicos; Gu libellus ancea nunquam A lpestransierat; a Bilib.
set iuis publici tactiseu, Lverro Durero ab ipso nuncupacus. Deinde idem Di
am oracionem luam, Geta de letormandis moribus scripeam Leoni X. ec Concilio
eaele. Mo itdi no triinscripsic, de in lucem proterixallus est. Haganon
cum aliquor

## Folio 24 — 1663204101:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
DcVica Pirckheimeri
cum aliquor ttymnis Cacris edica. Fx quo Cacile apparec, quancum Picus Dilibaldo cribueric, eninee
alicer quam suo seribere liceras solebat. Acce debat his Calearius vicecomes Mediolanenlis; cula
mentionem, re receris amici, facic ipse Bilibaldus lib. 2. de bello Fleluerico, memoranssimul, 9l
pecenci denesatic, cum id alienum ab ofticio sibi risum tuisser, quo d pecierat Caleacius. Didice
quixpe Bilibaldus, ad aras vsque amicus esse, ee qui pertonam R eipub l.indueric quam ille cunch
sinebat in eobello, cum deponere debere privatam, nec amicuias aut necesticudines illas canus
care, veilliposthabeac publici oficirationes. Verum hoc cuiusmodi sic, cum ex lectionenomil
iam libri 2. tacile ab rnoquo que incellixipostic, hic non perle quas pluxibus. praelerrim ne videal
insticuro cacalozo amicorum Pirckeimeranorum lonsius divagari. Huncisicur re percexam, c
praecipuis aulicis Cxelareanis Bilibaldus amiciriam coluie, de liceras subinde commurauic, aiclla
rum patasias, incerpretes atque altices: ex quibus nunc luccuri nominandi. Huldeicus Vacenba
lec Reximinis Caelareani C ancellarius: Alexander Schur eiss, et lacobus de Bannilsis, Tridencl
Ecclelix Decanus, ambo Secrerarii C X l. Maiest. quorum alceris Bannilsio, libros quoque inseipn
Hlismericd proxime adiungeucur, lohannes Cuspinianus praescancissimus ille tistorio scaphuse
Careus, e Pohan. Stabius, excellens Machemaricus, qui P OR T A M LLONOL LS pulcherrimain 
cosirauic acque edidic, perperux Maximiliani I. C a L. Bloria consecracam. Sedincimam teré cumse
Seculilui Phaenice, DeL. Fralmo Rorherodamo amicitiam per annos plurimosince scam illibacal
coluir: ad eo que mihi incerdum legenci Eralinianas ad Bilibaldum licerasira vilum est, quodol
Ciceroni Fuit Atricus, hoc Pirckeimero nostro Fralinum tuisse. Ouod quidem clarius mulo
rebie, C, quam muleae colerata lunc Frasmi ad Bilibaldum liccera, tam mulex etiam huius ad ulu
haberipossent. Verum huncluisle morem Bilibaldo noctro didici, ve vix unquam luasepisto lasta
rum deleribetet, auc deleribendas darec, cerenco libi (quo d lape opcandum erac, ab ip to lactuim e
(c) aliquo carum exemplo: 2c poriis plerasque omnes, quales scripletat, cales mitcere ad amicest
lebac: quod veloccupacionum mulcirudo iplum facere coegit, ve loncro eia quae dam suarum 
larum: quas et herane peudencer ac granices scripiae, nec paruira prodese pOteranCo Nan
que adservatae, camen ip le cantinon faciebat, ve de illis in volumenre disendis unquam cogicalu
id quod munctacticare videmus, qui suis subinde in lucem prolaris superbiunc, et nouamincer ac
lelcenres. (quibus Cordec nihilque nili rus merum ex nauleam olec prae nouis hilce masillus, 
dicam Fralmius, aur Budtaus. sedipse Cicero) sectam constiruune. seu rolences, suue eciamu
Neccacendus incer amicos Bilibaldi est Lohannes Frichemius, supendae vir scientia, qui re Bilil
erCU
dusnocter, Maximiliano Calari Familiaris fuir. Non icem praecereundus Lohannes C apni
les ille Cermanicus anes boaisbas e. e monstrorum domiror innumerabilium, qua iplitsnorat
10
lucida
Maliciaque barbarorum quorundam ec obscurorum rirorum obiiciebat. Fratenim tuncs
minum, quod sicur resperciliones, noctux ee bubones, alix que intaulta aues, lumen tolis.
cela diei (vecum Lucrerio loquar) Ferre non polsunc, ica e ix hi, quoniam cenebris batbariei allucu
rane diucistime, lucem renascencium liccerarum, linguarum, se arcium bonarura, quam rectis inca
rioculis non porerane, auerlabantur: ideo que in illacum Rudio los ec instauvatores, insestisaniut
minis ec armis in sursebane, ec claulis (quod dicitur) oculisincur (abane, acque aduexlum hosde
enancibus magnis illis viris, Capnioni e F.ralmo. idelem axgrim ac lociumpeabebac Bilibala
1
Capnionis eriam honori asserendo insionem illam Pratacionem, quam Luciani Pilcacoribus
poluie Lacine à (e converlis, destinauic: eidem que in exilio suo reitamiliaris in opianonnu sie
lon
laboranci, et opem amiciimploranci prompre libecaliter q; succurrit, quo rempoie Capnioe.
renbersica dicione Insolstadium Bauariae conceslerat, relur Aconvor O ev Koero da li neaual
Crciple de seiocari opr. Sen ex (olebas) ex aulico honorarissimo ex polirico rito scholallicus estecl
ludum guC FOPTUNX ExpertuS. Acque retanto magis appareac, quam sueric Bilibaldus de Capnicn
Taluce lolicirus, quo rempore ille cum Cipanribus quibulam ee rerrae tiliis conciovertiam huba
eraviss. placer inserere hoc loco Epistolam iplius hac de re Bononiam seripram ad Vcictum u
tenum Eq. Franc. quicuncibi degebac. Fa ex aurograpto Bilibaldi anobis delecipca sichabet.
NOBTEZ AC CL ARISSTMO YTRO YLRTCHO
teno, viro praestantissimo Bononia.
alue Renchlinistaoprime. Cur enim non opcimus, cum Denchlinista 3 arguis merimidicaris, s a
5
Dquidem. Timeo siquidem optimo illi viro, non quod non sim cam timidus, qui mareis fuerims
quia lone à experiencia didicerim, auro loquente cuncta silere. Arqui es ce quo que nonnihsiliimere
80. quamnissis forcissimus. Sic enim de venaliillo scribis Decimo, ve maxime dubicare videaris.
ancea benesperare iusseris. Nunguam enim ad innocenciam confugisses, niscillam minus curam sore s
rel.
bicasses. Verum no ideo virum opcimum derelinquemus sed cunctis viribus illi opem feremus, essint
ramus, mullos sub innocentia scuro periisse. Flogostracus cum ex capiculo per Nurenbeream iter se
nuls quibustam fplencium ambabus pareibus indutumese. Jasicaesco, vutoria quoque notrae osser

## Folio 25 — 1663204101:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
Commentarius.
Olendic obiuerbrene vc appellant. Aposolicum, non camen in forma autencica, quo excommunicancur
tentes, vendentes es legences obscurorum virorum Epistolas. Mucandus itaque citulus, es. pro ob scurit
mvirierunt inseribendi, verursus Vebulones pecunias dilapidare cogancur. Planc enim confessi sunt
orene illud belle auro se emunctos esse. Foeostracur enim quibusdam aliis cum sero applicuisset summo
ne, a quodam veinsidias caneret, praemonitus. Verum nec sic quidem Reuchlinistarum enasisset
isi Marchionis saluo conducto à per sequentibus eucus fuisset. Sed Dens, qui proeul dubio, in parci-
virumque innocentem ex ore Leonum E Draconum cripuic, ille sibi vindictam resernauit, quam sue
oranius falminaret. dedeliam sine Rcuchlinistarum vindicta impis peribunt. Beneisitur sere-
rasmus Ancuerpiae est. L didit iam Commentaria super Pauli Lpistolas, quae nunc Basilea impri-
Donacus est à Carolo re ee pingni (2t vocant) beneficio. Magno animo susurrones illos, qui quo
ueciminancur contemnit, imo aerider. Jlaud credo Nebriones aliquid concraillum ausoros. Lam enim
Meruaris suae paenam dedere, es ille aculeum habet. Salucabo hominem, veiussisti, verbisinis. Tgrannus
solum pactanon sernat, verum contra Imperatorem quo que percinacirerazit. Nec minria. Ita
auas reserre solent improbicum contra institiam ncarifuerint. Non quod Caesari talia obiiciam.
eimus est princeps: verum natura sua ab improbis fruinon permittuur) cripuit T grannus ille, Vt
eem quandam Fricho Comil de Leyningen Clarcenbers (sibene memini) appellatur. Illamiam.
cho de Sict insen cradidit, ve illac refusium habeat. Audinisti praeterea, quo pacto arcem es prae-
inis de elssensteinione vascanerit. Nunc vero (vraiunt) mulcos Banaris incendiarios submi-
Duin Zessolsum de Rosenbere. L.udonici de Llucen coenarum, quem proculdubio nosti, submissis qui
improbis, masno damno affecu, de praedia ferme omnia ipsius incendio enertit. Scribis, te non ex-
nculum esse: es recte quidem. onit enim ille, ce orationes acerbissimas in eum conseripsisse. Nec
ser  Sarres illos, quire auetorem obsentorum esse clamitant illum concrate insticare. Nouienim quid
Nam ipsi scelera sna occullare nequeunt. Caue icieur ne eorum consilio cibi quoque percusso
ucac, quod Deus auercat. Piscatorem improssoribus cradidi. Cum impressus fuerit, ad vosibit.
sedinpraefatione Sophistas handpenuus esse nestedbos. Capnionem, quo animomeumsis, cerriorem
Prudenteraxis, quod ad eum non scribis, ne cum innocentem ac nolens in periculum trabas. No-
grannorum animos. Tlac fuere quae scribenda erant, si quid aliud, praecipne in causa Centilium
merserit, quamprimum te cerciorem reddam. (upio enimtibi, obicunque potero, rem eratam face-
Tuus
Bilibaldus Dirckeimerus.
ous fi
eni
P
na
d
si en
oruo
Va
Sclix. FX Nurenberea X X V I. Lunis anno ML. B. X V Z1.
qnionimerico proximum adiungimus Philippam Melanchionem, Capnionis cognatum,
Perigua auc vulsaris cua Bilibal do Fuicamicieta: Ex tiuic Marrinum Lucherum, cuus fdus
nus Achaces Mclanchcon fuit: e Toachimum Camerarum Pabebersensem, Varronem
Amanicum, ee exiraiu lIccerarum SrXCatuM eE lacinaruM ParentCM: _C BCatuM R hena-
Elladiensem, cui hullocia Perum Cermanicarum, e boni auctores; inque lacris seriptori-
allianus plurimum debenc. L Conradum Peuringerum lC. Auigustanum, ip sum quoque
pliliarium e insieneMlanriquarium, qui d Alciato, ec aliis qua exceris, quầ ciuibus viris
aono in prerio habitus Fuit; EF V dalricum Zasium, Turiscontule. Archiorinnalii Fri-
otellorem, qui hoc Cermanistuie, quod Talon scalis, aur quod Alciacus Callis paticer
quem quanti Bilibaldus laceret, cum aliis declarauic arsumentis, cum hoc porissimum,
anz eni Apologericum lue Gracionem de Episcopi ofticio nuncupauie, srauistima ei
eque cenloria praetatione adcita, qua jam sini vicx propinquus (rix enim superuixican-
Onihuic) Cummam hdeitux d peilalurisque, quae in sc ester, simul complecti roluit: PF
Claceanum. P. C. Flictoricum ac Mlachemaricum excellencem. Flis accedane Turiscon-
Ontiliarii duo Norimbergenles, de Kepublica oprime meriri Christophorus Scheurle (cu-
Muiliae Pirckeimeranae laudibus L pllloram intiâ dabimus) et Christophorus Cusel, qui
suaginca, et quod excurric, annos Respliblicae consulendo Eidelem naltavic operam, can-
pracillima serecture acaris anno duo de octogelimo exacto, Christi vero sepruaselimo le
namille quingentos, vita excestic. Albetro Durero, non Colum pingendisummo artiti
alarum quoque vicae reilistimarum accium apprimé gnaro, quam libenter ac tamilia.
Aex vlus tueric Bilibaldus. lupra cam al simus. Duanci ver diplum fecerir riuum,
_ quanto luctu deliderio q ptOrecutuS FIICriEMOrTuU, exHac
eius Flesla, qualit per occalionem hic subii-
ciam, liquido axparebir.
e
id
C
ole

## Folio 26 — 1663204101:0050
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
eViasimei
L L. F. C I A
CP
OBTIYM ALBERTIDVRERI
Aoris liceuris descripta.
Vimibicam muliis faeras iunctissimus annis,
Alberce, atque mea maxima parsanima:
Duo cum sermones poteram conferre snaues,
Tuus e insidum sparcere verbasimum:
Duur subito infelix maerentem uinquis amicum;
Et celeri properas non redennie pede 5
Non caput opcacum lienit, non tangere dextram;
ruimaneceristi dicere verba vales
Sed vix cradideras languentia membra crabaro;
Onum mors acceleransre subito eripuit.
Fhenspes vanas: heumensienaramalorum?
Ouam lapsu celeri cunctarepente cadunt.
Omniapro merito de derat foriuna secunda
Ingenium formam, cum probiraie sidem.
Omnia sed rur (usceleri Mors abstulit ause:
Follere sed landes improba non valuii.
Vircusnamque manet D YZ P K 1, acque inelita famaz
Splendebunt donec sidera clara polo.
decus, inoserae non viima gloria gentis,
Ductore Co Christo calicareona pete-
Illic non vano caudebis semperhonore,
Promeritis felix pramia digna ferens:
Dumnoshie fragiles erramus moriis in ombra-
Et cymba instabili labimur in pelaco.
Tandem quum annuerit clementis gratia Christi;
Vosquoqne idem re post incredimuriter.
Incerea maestilachrymas fundemus amico,
Nil quibus asstictis duleins esse porest:
Accedentque preces summum placare Tonancem
Oua possint, quicquam si pia vota valent.
Eit ne quidrumulo desit sparcemus odores;
Narcissum, violas, lilia serca, rosas.
Felix interea somno requiescebeato,
Dormit enim in Christo vir bonus, hancmorieur.
Exicaphium Nobilis Viri Bernhardi A delmani
Francere, si possent artes crudelia fata
Virtus nobilitas ingenium, probitas,
Noniisses pedetam celeri, Bernharde sub umbras.
Nec tor fndissent luminaiam lachrymas.
Sed quod non nostrum est natura invercere leges,
Labitur es cunctis non redicura dies.
Duod datur hoc solum maestanune mente precancur:
Cum Christo exultes: adnumerere piis.
Aliud.
Terramibi exilium est. frairem ne planeile amier-
Non morior furmam sed propero ad patriam.
Aliud.
Nonrua sed poriusfors est lusendamalorum,
Fnnera nihil censent calia non lachrymas.
Allulio ad nomen Adelmannoruin.
Et Generis es nom en quamuis milinobile quondam.
Vobiliormulcum sedmea vita fuie.
Bilibaldus Pirckeimec amico benemerent.

## Folio 27 — 1663204101:0051
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Commentarius.
Exiraphium Aldi, aucore Bilib. Pircket.
Posset vbitandem concepta Academia condi,
Nullus in hoc aldo cum locus orbeforet,
Seclum, ait insipiens tellusque indigna valete,
Acque opus ad campostranstulit E lysios.
Epicaphium AIb. Dureri, autore Bilib. Pirckch.
Albereus postquam pincendo ornauerat orbem,
Arceque tam lepidâ cuncta replera forent.
Nuncrestat, caelum, dixit, pineatur ve altum:
Mox cerram linquens sidera clara petit.
Aliud.
Ingenium, probitas eandor, prudentia, virtus,
Arsopiecasque sidesque hicrumulataiacent.
Aliud ab eodem.
Per lachrymas posset si vita Alberte, reducis
Nontuum in hac corpus conteceretur humo.
Sed gnia non lachremis nec Rendo fatamonentur.
Mlcerenao saltem soluere instalicet.
iciiam quo que porro cum Bilibaldo coluerune, tlenricus Scromerus Aurbacensis, Medicue
e Archidiater M. Snmus, Conradus Cordarus, Pheologus vere cordatus, (quod exi-
Allolis nonimus) Ecclelialtes Budenlisprimum, deinde cum in Furcae pocectarem Budare-
liam Cermanicus: W encestaus Linckius, de Augustinus Luphus, Augustinianum protessus
quieres Theolooix Doctorestuere, Loachimus icem Vadianus, Sancti C alli in parriâ u a
Crimius e Theolosus e Colmorraphus:necnon Simon Lazius, et P’aulus Rixinshictorici,
arius Behaim, Turis Doctor, X Canonicus Bambersensis, cuinuncupata est à Bilibaldo pul-
apro Capnione Apolosia Pilcarorib. Lucianiprae lixa, de Norimbere xiam olim expisdi-
lis lupra quoque memintmus: _ Johannes elus, LC. Epilcopi Vratiltaniensis C ancel.
lohan. Alexander Brassicanus, LC. Fsistoricus et Poëra. Lsis accedat Clarils. ille C exm. Poeta
nustleltus, qui dum Norinberexe (cholam haberet, iuxcaq; cum Toach. Camerario bonas
pendio Senatus doceret, Bilibaldo inprimis gratus ac tamiliaris fuir: cumq; Lobanus ei su-
erem ac laudes Bilibadipulcherrimo Epicedio celebrauic: quod inter Illustrium vi-
Fobanica in lattaethe operum ejus hodie que lesicur cum veriusque laude e gloria.
veric Fortastis, idem hic quoque interrum, in nou d luce apparere simul cum alceto
aotidum Pirckeimeri Acharem Durerum, eximius Poeta Ornauir.
i
e
1
PTCEDTIS
VTRORVM
L
Pa5. 264. Farraginisprioris operum eillo.
LARISSLMZNIETBILIBALDLPTRCKHEIERL PATELCH Ar
renbereensisac Ausustalis C onsiliarii, qui moreuus est anno AL. D. X X X L.
mense lanuario Epicedion.
Bilibaldus Pacriam alloquicur.
Vid innat assiduis incessere fata querelis,
Sapius e nimio dura fuisse queri
Foribus acernis manet immucabilerobur,
Duod sibifatales constinere Dea.
Ouare aee ne nosero lachrymas in funere funde
Patria, nec lonei pena doloris habe.
Non ccolucentes abii velut exulad ombras
Alcera re pocior patria nacta mibi est.
Onam bene condicio vicae est mutataprioris,
Oua mihisi quis adhanc conferat ombrafuito
Credicus interiisse cibi, nunc vivere primum
Incipio, es vere muneris esse mei.
Nec rn cinetmote orbatam credere debes,
duinuncnon minus est, quam suicanse suuso
enins

## Folio 28 — 1663204101:0052
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
DeViea Pirck.
Enius ab exeguris tibimaiorimasoresurgat,
Fama quidem vinis esse maliona solet.
Omnia mors aperit deterso nomina fuco,
Nube sub inuidia quae lamere prins.
Ouaniquam ego non lacui, quanquam mea clara fuerunt.
Nomina, Blendescent nunc ramen illa macis.
Nam cibi multa es maena saris monumenta reliqui,
Illameo quiddam corpore mainshabent.
Corpus iniqua quidem morbis actrinerat atas,
Ineeni semper eloria firmastetit.
Non hoc pestis atrox, non hoc declinior atas,
Excusso poruit dissoluisse statu.
Mansi C extremossirmum porvenit ad annos,
Flocmors non poinit cocere saua mori.
Vecribi profuerat corpus quod inucile fecit;
Mille modis aetas, erux daca mille modis.
Profuit hic animuscibi patria proderitidem,
Dum decusingeni corpore maius erit.
Onanquam dum solidas vires animosa senectus
Sufficeret, miles nontibiturpis eram.
Necre credo meipost eorbene facta pudebit,
Veilis est vireus nunc quoque nostratibi.
Essipermitris de me mibi dicere, postquam.
Inuidiae stimulis eloria veracaret:
Pluscibi praestiterant solida mea nominalandis.
Ouam foris ant vires divitiaque domi.
Ipsernam foni perregna externasalurem,
Ipse cui vindex semperhonoris eram.
Proce saepeuli discrimina maxima, prote
Saepestett supplex Caesaris antechronum.
Maximus eximiis me landibus A:milianus
Casarhonoratum inssit habere locum.
Nec me Caesarea porior fuir alter in aula
Consiliis rerum fructibus, ore side.
Nec mihi defuerant vircures militiai.
Bellica sunt ductusionarelata meo.
Sed porerant de me speciosns ista referri,
Pluraque quae prohibet dicere facta pudor.
lacribisi qua potest existere caussa querendis
Abstulit haec durae morris anaramanus.
Necmihi profuit ingennas cumulata per arceois.
Cloria, quo caderet corpus inane minus.
Non sacramasnorum mysteria cognita vacum,
Onicquides arcanum litrera sancta docet.
Omnianon sacri lustrata volumina turis,
Non quicquidmedicae cura saluris habet.
Omnia non facilitenuisse mathematasensu
Ouodque aliquis maonos Rhetorasintereram.
Non operara din duplicis facundia lineua
Denigue non quicquid Pallasamare porest.
TLac morscunctarulic, nihilhorum ingratareliquie,
Sispectes miseri corporis officium.
Si veroaternae, quod debes nominafama,
Falia cum vellet collere dona dedit.
Sicut enim corpus consumit avarareceptum,
Parce igicur meliore misiribicharasuperstes
Sumpatria, hac nun quam mortuus esse ferar.
Tu monumenta stude nostrirerinere fauoris
Sisapis. or maneant quam dincurnaribio
Sic dondncenus pplendidiora facit.

## Folio 29 — 1663204101:0053
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Commentarius.
Inde meisimiles multos vehabere labores
Admonitum es memorem re satis esse velim.
Neplacidirancum spectes commercia lueri
Rei non indienae situeare modum.
Duod si dinitias studiis sapientibus ornes,
Aguarinulla lanstna sorre queat.
Sicut enim Poresrerum moderamine lato
Sic arteis debes laeta fonerebonas.
tque animum studiiscanto masis addere, quanto
Sordescuntisto rempore spretamaris.
Ouod si non facies, neque credes istamonenti,
Ouore paeniceat iam cibitempus erit.
Nec proculillud erit cempus, nisi cante fucuri,
Draeuenias cladis cristia damnaruae.
Oua facere id possis, nec ru nescire videris.
Nec decet hic manes consuluisse cibi.
Ouanquam consiliis mens libera corporis estu
Plus valet, ex propinscunctaque seqe videt.
Tumihisi qua voles impendere praemia honorum
Faccineri soluas omnia instameo.
Thic Vbi Desnesus palchram vagus alluit vrbem-
Ona de Tentonica Voride nomen habet.
Elic mibi constitues clarimonumenta sepulchri
Ingnibus abiecti corporis ossa cnbeni.
Ft posium in viridisienabis cespite marmor
Sivehoc, sne alio carmine ferre voles.
Nuper in hacreliquum Dilibaldi condidit orna
Onam ciniposuit patria grala suo.
une mihicustarues inmulum: moxumentaper orbem.
Ipse mihifecinon peritura. Yale.
Exeodem libro, pas. 150. de (c99.
MBKTEM CONSVMMATISSIMIPTCTORIS
ALBR ZZ DYRERL Nuembersenlis Epicedion ad Loachi.
mum Camerarium.
DOnecoronatae lusus Loachime Camaena
LSume dolorifica rristia plectra byra.
Per brenelucendum tempustibi donecamico
Sic mericotristes soluimus inferias.
Occidit Co superas rediit Durerusinoras
Nonnist de caeloram bona vica fuit.
Nuncribi plorantes lucubria carminamusae
Nunciristis querulum dictet Apollomelos.
Namiacet humana perca sus lumina vitae,
Ouonemoincenio nec priorarce fuit.
Occidithennostripictorum cloria secti
Cnipar sperarinulla fucura pocest.
Occidichen, quis enim impia faca queratur 3
Arrisice Alberrusmaior Apelle manu.
Sieut enim Conssuatempora vicit Apelles,
SEmula posteritas nec tulit vlla parem.
Sic ab eo serie seclorum Alberre secundus,
Dininae fueras artis honoreprior.
Nam rudis illa prior fuit e3 sine cullibus atas
Oneis superant nostritempora prisca dies.
Arcibus es lucem suffecit Gracia mendax,
Ona sine lansrebus parna furura fuit.
Tic toc pingendi praestantibus arte per orbem,
Annumeri solus quod merueretalit.
Cumgue

## Folio 30 — 1663204101:0054
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000054.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
era
Cumqs viderecur iam plena nec aliinsiret.
Nobilisars, capta solus in arcesterit.
Non quianon habeant quibus haec quoque tempora possint
Priscorum incenis cripnisse décus.
Sed guia primus erar, quia primum hunc esse ferebat,
Ouisquis ea clarum nomen ab arre tulito
Diiquam felici pincebat hic omnia dextra,
Linea quam pulchrum nulla fefellit opns.
Diquales vulens, dus qualia tumina fecit,
Spirabat vino factus inorecolor:
Duascunque effisies hominum dinumque peresit,
Intabulas credas, ourrere stare, loqui-
Picta coloratis frondere corenmataramis,
Ferri ondas pammas vrere saxaiaci.
Cracia nobilibus suberat tam vina parereit,
Ouodcunque essinxit pene creabat opus:
Nunciacet informimanus illa infectacolore,
Subdita eniratio rota coloris erat.
Nunc disicipallene, qui cum libnisset habebant
Ouas ebori possent imposnisse rosas.
Duis nunc o Alberre enas retrsisse cabellas 3
Successor quis erit qui queat essetibie
Incericum nacuraruum lusere videtur.
Ouam poteras doctâ pene referre manu.
Ipsasruos casus opera intermissa queruntur,
Ouiae nunc morte ma moriuatoraiacent.
Diceramine cabulatristes spirancia siena
Dicice, quo, qui vostam benéfecit, abit E
Nunc etiam lugent puta tna vota rabella;
Acquearsarcificem plorat abiisse suum.
Et quaete vino vinentis ridebatimaco.
F soceo quasdam lumine fundit aquas.
Et merito, quis enumtales velenniibus annis,
Velcasu ablacas restiruisse queat?
Dicur enim nemo venerem perfecit Apellis.
Sic Alberrecibinemo secundus erit.
Zre Cupidinibustristes narrata Camcena,
Nonsiuerum cali vinere posse manus
Dicire Espriadi cecidit Cermanus Apelles;
Cumquopend eriam moriua formarua est.
Vosquoque conscissis charices lurete capillis.
Interiis vestri verus Apollo chori.
Sive snis dictas inssit considere intiorcis,
Sancuinis in vobis quam prope sen sus erat.
Sive chorosinnctisinveniles ducere Nymphat;
Nostramorabatur lumina forma salax.
Inprimis camen Ronides lucetepuella,
Ad vospracipué periinet iste dolor.
Nam qua vos celebri facitis pulcherrima cants,
Ille manurancum non meliora dedit.
Astra,polos cerras, veneos, mare nubila sammas,
Carmine voscanicis, ponxerat ille manu.
Et quae dissicile est vestro quoque dicere cantu,
Affectus animipincere doctus erat.
Ouid lognor affectus ? animos quoque pinxit, es illis
Vultus es formam quamlibet ipse dedit.
Oquories aliquem picta bona forma tabeia
Caepit, e érabula pellice venit amor.
Sic 2tiam Penerem Cnidia puduisse feura-
Possit, es hac pictam se voleressomans.

## Folio 31 — 1663204101:0055
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Commentarius.
Necrancum eximiae summum decus auixicarcis.
Ingeniimira dexreritare fuit.
Omnia praescripia ratione mathematanonit,
Cognuanec Siculo plura fueresent.
Forria ductilibus circumdare mania vallis
Aptatis docnitponere castraloois.
Ille opera apcanit varias instructa per artes,
Oueis procula muris pelleret hostis opes.
Instruxit pedirum cuneos, eguirumque phalaneas,
eila acies, curmas, cornua; siena, elobos.
Nec minus haecpinxit, fieri quam posse docebat,
Praesentem faciunt publica sena sidem.
Fleugnia quae superibona concestismonum,
Vnasimul fato perdidichoranocens.
Leic guia non redeunt quae jam bonagrarafuerunt;
Nectam difficiles spes lenat ella moras.
incereuncherbae, stores moriuncur adulei,
Sed redeunt oram restitmente D eo.
Nosrerum Dominos, naturae opera optimamatris
Cum semeloccidimus fata redire neeant.
Praetereasoret brenever mutabilis ani-
Ouod sumus hoc vitam dicere pené pudet.
Tot vetulae durat cornicis vica per annos;
Seculatot cernos vivere posse fernnit.
Sonesuo Phaenix onerantes exnit annos.
Exunias reparens corporis indenoni.
Inuida cur non hochomininatura dedisti-
Vinere nempeferis dienior ille fuit:
Post quam dura semet Durerifata sabisti.
Tugnoqe perpernâ nocte sepultuseris.
Necses ellarni similem, aut re posserenerti
Flen vbi Pyracora vana palingenesis?
Ergo mostusent obitus quicunqe perartem,
Millia tornosero temporenomen habent.
Lucebunt quicunque rna sunt arce fuinri
Mllustres, honor est debitnsille ribi.
Nunceciam lucet re parria clara, nog
Sparsa capurnicidum funere maesta sedet.
Zenemus Flercinium, le Noricamienia luxene,
Teliquidisterune marmoreique lacus.
Teinuenes, returbasenum, teftenit e omnis
Arribus orbsnupernobilitatatuis.
In lachrimas abeunt L. arices Pesnesidos vrida-
Ipse suameeret tristior omnis agua.
Scanccircum, maestaque stupen mafunera Wimpliae
Nuncprimum miseras nilnisistereinnat.
Sic Phaeronciades frairem luxereiacentem
Dum parrios andax non beneinneit equos.
Memnona scesterunt volueres ad busta volantes,
Praepes inberbosis vallibus Fureinis.
Sicsuacum Nymphis excinctummater Achillesta,
Flenitab Lhaco dina profectamari.
Deniq et exemplis verum propioribus edam,
Duae vecus Aleida mcenianom en habet.
Flenit vcarcisicem parria quaeque suum.
Aequorea vemagnum Cosolim fleuit Apellem,
Procorenem varianobilis Rhodos.
Parrhasium praeclara Fphesus quam luxic ademorum,
Sient Aristuemrecia Cadmerna.
Triscibns velacrymis pereuncem Zensidasterunt,
Taliter

## Folio 32 — 1663204101:0056
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
De Vita
Pirckto
Taliter excinctum destete Noricapubes,
Tinius enim nuperrn decus orbiseras.
Sernatura rua tamen est in imarine vultus,
Gratatuis meriris ofsiciosa manus.
Ouosolim spectans aliquis, rua ctoria dicet,
Vinit, es acernos est habicura dies.
Illa quidem vivienon olli obnoxia morti,
Inmatrem re diis patre cadauer humum.
Parteicitur meliore ur clarissime pictor.
Viuis, athaclonee deterioreiaces.
Onam bene apud superos morimur virmre relicta,
Parsmelior viraeralis habenda fuit.
Nonmorieur quicunque sui monumenta reliquit.
Treenii, es landem postericatis habet.
Duae quoniam de reiam millia multa supersunt,
Corporis ex rantum vica peractarui.
Sed quia vica etiam nos corporis illacrahebat,
Loneiushane quarimur non pocuisse trahi.
Aque ided ance cui vix dum nonabusta sepulchris
Flas obi funebres soluimus exeguias.
Vinevale nostripictorum eloria secti,
Ferma Caelestes involet ombra placas.
osmeliore tuas landes depingere cultu,
Fien quancus dolor est non poruisse, vale.
SOMNTYM DE EODEM.
Inuida Durerum quo tompore facaculerunt,
Fttantum cerris cripuere decus.
Jamter quinque ierant anato secula Christo,
Et quater in cursu seprimus annus erat.
Vellera Phryxaae pecudisiam Phaebus obibat,
Florida natiuirempora veris erant.
Obculit haud dubio mihicalia somnia monstro-
Ouamoxfatalem est prima secuta diem.
Veraloquor nihil affincam simentiar autem,
Summa sit haec inguamentiarhoramei
Fessa (oporifero prostracus membra cubili
Totus in extrema parce quietus eramt.
Nostra videbatur Durerus lumina vulium
Hhoc illo inoressus, quomodo vinuserat.
Exrimui, non ienarus pauloante sepultum,
Ectamen officii nomine fortiseram.
Assedit, vulenque parum linouaque morarus
Murmure de hinctremulo dicere visus erat
Tlesse meosnuper non vltimus interamicos,
Vunc decet officiire meminissermi.
Namsi verus eras, vceras, vinentis amiens.
Idem defunctimanibus esse velis.
Et mea perpetuae describere Nominafamae,
Addere es in tumulo verba lecenda meo.
Finierat, paucis mibirespondere paranti,
Actonita exansuis venit in ossarremor.
Nam quia praeterica pallentem morce videbam
rixpoinirimidaralia voce loqui-
Odecns acaris Durere  Gloria nostra,
Ouodpetis enostro carmineiuris habes.
Sponce dacurus eram, si non etiam ipse petisses,
Tamtibiperpetuo haec constatamice fides.
Multo plura etiam tibinos debere faremur.
Paupere possimus quam dare donamanu.

## Folio 33 — 1663204101:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Commentarius.
Verba, videbatur capire annuere ista lo quuto-
Toco ipse vi fucerem corpore nixus eram.
tamque idem conantem motis ad inania membris
Sommia desernit plena labore quies.
Frisidus in toro manabat corpore sindor,
Ouriam cracus erat cerruit ante labor.
Procinusaurora caelum periereingales,
Ft nicidum claro lumine mane fuit.
Duassabam calamos, disitosque in verba coegin
Duaeque vides subuo scripta labore dedi.
Sed licet ipse neces oraculum hac visa fuisse,
Floctamen Albertinomine carmenama.
AD PTCTORES NE DVRERF
laudibus oftendanEur.
TOmen Apellaas quibus est es famaperarces.
L, Obonapictorum turba sacerque chorus:
Teroco succensere meis vicumque camaenis,
Dumnimis Mlberco landishonore fanent.
Non haclande decus vestrum minuisse volebant;
Sed quem laudatis vos quoqe laude vehi.
Tunc quoque de vobis non ienoramus haberi.
Ouipossint summis laudibus esse pares.
Sed quia summa dies vircurem liberat omni
Inuidia nihil hic suspicionis erat.
Et quae de vinis pudor est dixisse, licebat
Post cineres lingna liberiore loqui-
Ouamnishos velent mendacia nulla colores.
Offendisseramen pectora prana queant.
Ergobonos omnes voluihac in parterocatos,
Hsud iniquo animo ne paterentur opus.
Si sic ab hac aliquis vestrum ratione canendus,
Ouodnolim meriris landibus ipse feram.
Nam si est, et perhibene similisputura poese,
Winshaec merito debuit esse comes.
Epicaphium in AIBCrTuM DUTCrUIRS
Ouositus Albertusimmulo Durerus, eodem
Picturae ratio rota sepultaiacet.
Aliud.
Arris e. ingeniilandem si sata morenur.
Certum est Durerum non potuisse mori.
Ergo sub hoc nondum tocusiacet ille sepulchro,
Ingenii famam vinus ad astraculit.
Alind.
Ouid properas E subsiste parium lecture viacor,
lic sita Durerimolliter ossa cubent.
Est opera precium calem spectareruinam.
Cum qua picturae concidic omnishonor.
Aliud.
Ouid viram coluisse innat quascunqe per artes.
Ouando eamomento parsrapit aura breni s
Parsuit Albercopictorum nemo sed illum,
Fata diu summum non poruere pari.
Praescidit ergo viri vicam mors falce malienao
Et dixit moriens, sic quoqe non moreris.
um ad alios Pirckeimerianosamicos pergamus ab hoc retur divecciculo in via reuersi. Nec
 sSercundihic erun duo ud minus erudirione quam nacalibus splendidiEquires Cermani,
Btlucenus, et Beruhacetas Adelmanus ab Adelmasseldet: alcer Fcancus, Sueuus alter: quo-
Clo micitiea magniclline ineeuii acereime se conupcetis, quas in pracipuis vica, ordinibus
NOcaHC-
um

## Folio 34 — 1663204101:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 70 lines, status machine
De VicaPirckhem
pocaverac, oppoluie; verum ad aetacem non magnam peruenit: aller Aureacerien lis, et A rustana
Fcclel. cachedralis canonicus, et lummus licerarum culcor Faucorque luic. Ouem proinde lupe
Atesei Pirckeimerus exiraphio itto honestiorem esse voluic. Sed et in hunc cacalogum reterriu
rencur Pecrus Moseilanus, Benedictus Chelidonius, et Fhomas Venatorius acque Francileus l
nicus, docti e praeclari suo seculo viri: quorum primus in Academia Liplica, postrenatas in Gecula
niaEralmi auspiciis bonas licreras, princeps Eloquentiam se Craecam linguam docuic: alcer pulchet
rimis odis ex spiriru plenis carminibus picturastistoricas, quas ex NOuO Zestamenro delumpe
edidic AIb. Durerus, illustrauic: cercius praeter alia renovauie ac in lucem proculiceriam Aechill
disopera, Amplissimo senarui Norimbersensi dedicaca: quod ech aliquor post Bilibuldi obicul
annis factum est, camen dum is vixie, pro Theseo iplituie, luisque cum consiliis in struxic, quo uia
oiscancum onus lustinere posset. Frac enim minime inuidum Bilibaldi ingenium. Ced novarmanab
liberale cum primis, et ( quid penes se haberet, quod ad publicam veilicatem recte proterripon
indicaree, cuicamen ipse vacare nonpolter, id aliis libencer concedebae, de prolixe delerebat, ne
morscilicer illius Platonicison o 4 ir e isa F Dcir rop s isarar: quo dique sine à  hovor aj sevocis dipat. Sic et 
e Vincentio Oplopao, viro de Craca licceraturanon male merico, amico suo, ex bibliochecalu
cum alios auctores perbenione concellic, cum Epistolas Cra cas SS. BaCilii Wagni, ee C1egori 1.
Zianceni, quas ec in lucem proculic Vincentius, ee amico illimagno acque creprien luo scacianimie
Bd inscriplic. Sic de Franc. lrenicum (quem quarcum supra nominabam) in conticiendis d IL. libl
EXEOESEOS GERMANEA (asemmon vocallene vereres Colmograplii) non parum adiuuula
direxic Bilibaldus, quod ec iple alicubi insenue proticecur trenicus, non line inlionibus Elost
benetactorem collatis. quae interiuis proterentur. Omirro hic Fudecieum Nauleam 1C. Hliecom
mum Emlerum, Tohannem Cochleum, de Michaelem Humelbursium. Fheolosos: omita
compluces alios, quibus cum à mulcis annis Bilibaldus amiciciam coluic. Fandem enim conct
dendus esthic catalogus amicorum Pirckeimeranorum, ne lectorem nimis diuremoretur.
Ouiavero imhotiorum Bilibaldi astinium comirace benelcio que factum est pocislimum.
Bibliochecaipsius ee seriprorum reliquia a eruatae sine in huncvsque diem, et patricii viri losat
plicam
nis Imhosi hodierni ejus Bibliochecae domini impensis hoc opis inde, ad veiticarem,
HONO.
PrOTertur, qui de nuper in libeltos GCrmanicoS, (UIBFTIIO PHE A TRL VIR FY EYS F
Arseditos, pulcheirimisque Emblemaris picturarum exornatos, non exiguosfecie lum prus: na
NeIM,
valdè alienum esse duxi ab insticuro, (i LM HOP LOR Y u etiam quorundam hoclocomen
quibus cum non modo amiciriae, led eriam altinicacis necesticudo suic Bilibaldo consticuca. L
aurem cunc inviuis erant fratres coniunctissimi, necmericis in Rempub. quo quam interioiesu
poltremi. Andreas Senior, Cabriel ec Lohannes Imhotii: De quorum primo ee vicimo paucamila
dicendasune, cum ille incimus Bilibaldi amicus, hic erium gener tueric. Lgicur Andceas tuhot
(cui senioris postea datum est cogtiomencum) Lohannis imhotis et Cacharina Mutcelina
Elchenam Eiliustuir, Anno Chrittiano M. CC C. C XC I. in vigiliasiue protesto Die S. Anc
Apostolinacus. Llic anno Cacim acaris X ILI. in Traliam à parre milluseA. Commodum cune l acalu
nal
CHINC.
erac, cum eam rebem, quae inporestare Cxlaris MTaX. L. aliquamdiu Fuerat, Veneri AtraTa)
quodam, (quod Pet. Bembus Cardinalis, et Franc. GuicciardINUS COMMEMOTNE) secuP
Contugeracaucem Andreas cum aliis Cermanicae nacionisadolescencibus in caenobium quodealu
quiveluc inalylo quopiam curiores se tururos ab hoctium impecu considebant. Capci camen l
XX
amiliri Venero, quamuis tandem sinc lytro dimissi. Tandem vero hic Andreas Imhotus pe
annorum racias, longinquas ec lape periculolaspereorinationes (e quibus cam en pra lencill. de cla
mencissimà Dei ope lemperincolumis cualr:) domum reversus macrimonium concraxie, primita
quidem cum puclla genris Schlaudersbachicae, deinde vero cum Rcictia, ex quâ octo lulcepiclib
tos, in quibus ee Andream luniorem. de lacobum: (quorum rierque leccerioris consilii Senala
sue Sexremuir, ille vero eriam Duumuis posteatuis, camet h breuiori cempore quâm eius pacet)
nouus maxicus D. Andreas Imhosius Seniorin Senacum allectus est, Anno MI. D. X X IL. in 9
Posteaquam per annos nouem iplius industria, Edes ac prudencia singularis in grauistimis (apec
liberationibus acque nesoriis spectara tuisset, anno M. D. X X X II. inceriori Seniorum ordimau
Ccripcus, candem que duo decimio anno post, videlicer M. D. X L II I L. supremus vibis C apicane
His ill
de Duumuir crearus est, qui quidem ap ex est dignitarum in Republica NorimbergCnLI
duobus summismuneribus coros cripinca quinque, Senatorio aurem ofticio eriam quinquas
ca lexannospertunctus est (quod nemini ruquam ab vibe Norimbersa condicầ concixille net
mus) insigni cum auctoricare et dexcericate, veilicace que parrixe, cui dilticilimis ejus tempoud
magnum in hoc viro praesidium Fuic. Ouancam enimmolem negoriorum ille in R epub. privice
andod
Senatus cum alias in tam longo cempore sustinuerie, cum rero inprimis annO M. D. L. II. 9
vebsdur â e iniqua obsidione pressa, sc regio coramisere ractata a lictaque fuir: FaciliusL ecto
2c
denis acperitus cogicarione, quam eso verbis, alle qui poreric. Fctamen hic cantisne soriot
mulipiaeramme nis cam lementeld D eo protectue, dt animi corponique vindons con

## Folio 35 — 1663204101:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 74 lines, status machine
Commentarius.
iccua otogesimum oclauum acaris annum terè complestet (quinq. enim hebdomactae die-
lancum ad ejus complemencum decranc cum moreretur) placidissimo obicu vicam honora
Num conclusexic. Puit hoc dio X X LV. Octobrisanni M D L. Z X L X. cum ad meliorem paca.
ricam ex hiscurbimibus emisraret. Ouanquam aurem ad cantam aetacem caro exemplo
ingulari peruenerat, plurimumq in Remp. meticorum ec commodorum conculeratin
80 auo: camenmagnum lui desiderium religuictam Ordini Amplissimo, (qui capuriam
execipuum apicem ornamentorum suorum in hoc viro amilerar:) quam vrivertis ciuibus,
Segratio siII. tuerac, maxime qi pauperibus ac renuioribus, quos ec Flcemolrnis largiltime
ndis e aliis benesiciis conterendis arctissime sibi deuinxerac. Iea, dum plurimosmortales be.
endo luimemores fecie, non minus imm orralicati nom en luum commendauit AndicasIm.
quam Bilibaldus Pircketnerus, camet h diverlis quodammodo icineribus rierqi ad glori-
unq nominis sempiceram sraCtatuS SIE. Ve aurem tanco magis de summo gux intex am-
animorum coninnetione Lectori constare pollc: inseram hocloco epistolam quandami
abilem, quam ad henc Andicam Imhotium Bilibaldus (criplic C ermanica lingua, et nosta-
Oete. Atinis. Andrca Lmbo si. L. ectis litreris, quas ad se dominus es amieus mens toannes Paumeare.
po dedic, tibrindicium meum requirentire ppondeo, Meistiusmodi rerum non magnam habere periti-
 incellisentiam, neque libenter de calibus osurpare sermones consuenisse. In vulsus enim fere contem-
riog habeneur. Verumlaen veribi es ipsi videas me gratificari cnxere, sic habeto. Cometa
ac velut in momento existere, neque illico enanescere solem, camei staluis alio diurins vel brenius
Ende fit, vceciam beneslcio inscrumencorum astronomicorum investicari possic. sub quo signo cae-
tant: ac pro illins qualcare es conditione sieni deinde indicium de eo fieri porest, quid onusquisque
porcendat. Sed e magna est inter Cometas differencia, coloris figura. splendoris es magnicudims.
namnon onum omnes effectum, neque vires easdem habent. Ilud cercum est, Nihil boni eos prae-
sed semper auc bella, aut famem, auc pestilentiam, aut magnorum ac principum virorum mortes.
autem, de quo quaerieur phasma seu meteoron, quo daccinet, quoniam adéo celericer disparuit atqe
Lometa fuisse non potuu. Sedhminsmodi species in aere nonraro apparent: quae quid sibi velint,
enitum esse arbiror: Llomines quidem cerre nihil fere aliud inde colligere atque coniectare pos-
nerane aliquod Cs maximimomentinesorium cerco consecucurum: idque euentus sapenumero
ut, quod exempla docent, quae historias lesenti crebra occurrunt. Ouid: quod es ipse una cum
ersamicistalem quandam seciem in caelo sepcentrionem versus ostensam conspexi, ea ipsa nocte,
re excepit diem illum, quo Rex Scotorum ab Anclisoccisus occubuic. Multi quoque supersunt, qui
re quae isnica phasmata hie conspecta fuerint paulo ante praelium Norimbersense. Nec est quod
n dubiter, hanc ipsam specrem (si modo quod perhibent verum est, P abeberse etiam es Rotenburet
in conspectam esse:) memorabile es. insens quiddam portendere: quodramen quale ant quid in
purum su. Deus nonerit: morcalem equidem arbitror seire posse neminem. prinsquam enentus fue
Nam, ve dixi, proprer celeruarem disparitionis breuitatemque durationis obsernari satis non po
erametsimala, quibus vndique orcemur, satis multa (s magna sinc: ramen orandus est nobis Deusz
noqe e maiora mernanc. Gloriamur quidem omnes, valdenos Luancelicos esse, es. probam a-
 sed fructus non alii conseguumur professionem nostram, praeter quosinore e lingua ferimus.
emine Deus, qui cor. non os cuiusque intuecur candem nostram verborum iactantiam es carruli-
curec sed canto grauiores de nobis sumat paenas, quancominus responderit vica scientia  pro-
e (s si, quae recta esse nonimus, opere non complenerimus. Decemiam sunt anni, onmineentes
guibusiam Iealia concurieur atque assticirur, quibusdam in dicaui: quocametsicunc eam praedi-
suexceperint, iam camen vident es agnoscunt, quancasres Deus Opt. Max. per sidera efficiae.
quoque Papaerminam lecum murationem, Reris Galliarum capiuvacem, Vncariae calamita
slicorum seditionem (quae nunc omnia oculis nostris obuersancur) predixi semperqe his osus sum
fore dilunium quoddam, quo omnia passim imundencur. Id mulii exme audiuerunt; qui iam
urgumentis, e5 a masistro sculcorum enenien edo Ei vident, virum erraverim nec ne. Sed sua v.
pradixi, nondum omnia evenerum: quae ramen, quin candem eciam ipsos apprebensura sine, cum
Phiheram inspeverit, minime dubuo. D et Dens. vt qui cinicates incolimus imperiales, ita absg
uam aucem non ignoro; reperiribomines, qui dicani se quoque foremuo quid pradicere ac hariolari
elqui suo sané sensa, per me lucec abundenc, camen seio. me non fuisse hariolacum sed meas prae-
Certis Astrolosiae prineipiis desumpsisse. acque veinam non cam cereus meis prognosticis respon-
aus. Deus omnia ad suinominis gloriam diricat. Daumsarrenero meis verbis saluiem; quaso. di
a offeras. quae liot quoqs semper paracissima constabune. Vale.
Nomenmeum nosti iam ante, rametso
nullus dixero.
thactenus
Dret
Epro
pude
sub
dic
s
soli D
Pere
1
ut
16+
ecaui
et
Peenaeuadamus, e5 Vr haec malorum meta sit.
imus in huncmodum.

## Folio 36 — 1663204101:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
DeVicalirckheimeri
FActenus Bilibaldi epistola ex autographo Cermanico sdeliter de seripra acqsi expresta, cuma
LLlias ob caulas huctelata, cum veargumentum praebeter tummae atq; arctissima incer Biliba
dum et Andream imhotium coniunctionis. Alcer Andrex tracer Lohannes Imhotussuic, cuil
am suam nacumaximam, Felicitatem, Bilibaldus in marrimonium collocauir. Fic etipertemp
rum intelicicatem, et quod occalionibus destitueretur commodis, non die sudiis operam deducss
praemacure alicceris ab sractus, aliisqu; rebus adhibicus tuic: camen lic quoqi historias, alinsg; b0l
arces non vulsariamore semper complexus est, acq. vehunc explerec, muleis libris vernaculaluls
libencer de magna diligencia conseriprisincubuit lecticandis. Sed et sua manu omnes suiloce
Cermanicascranslationes, quarum iam quaedam in luce publica verlancur alio in libro edica, 
diligencer in membranis de scripsiE, prog; chelauro habuic precie sissimo: Fasdem q. 2d Elium sul
Bilibaldum, d per hunc ad neporem Lohannem imhotium (quem hoc rempore illius bibliochea
Necpluranune de tohanne Imhotio: cuius de filio quogi Bilibaldo tieronrmi fcacte val
Pirckermerana dominum esse diximus) heredicario iure cransmilt.
pauca dicenda lunc, in graciam ec honorem hospicis nostri amancistimi de benignistini lohanta
Imhohi, quem is una cum Philippo ec Carolo ex Anna Llas (dorsterina Culcexic. Bilibuldus ieil
aui lui macerni Bil. Pirckermeri nomine insignicus, quanquam in liccerarum Audiis rectisia lula
non elpersecucus, ac neq senacorismuneribus adthibicus tuie (quodiam once duo ex sencet
hotiorum ellent in Senaco, nec plures eodem cempore admitri mos ferat pacrius, (vt nunc de to
sinquisiplius percerinationibus, in quibus laepè diu à parcia abtuic, caceamus) ramen cereiogui
honoratus, probus, prudens acque intesertuit; quae ipsius dores eriam nunc in mulcorum culu
Norimbereenlium aliorum q noriria conscienemqu versancur. illivecame praedicari cellabuuica
Mulcis isicur erauiltimis concroversiis, ob insisnem periciam, prudenciam, Edem acq; incesti
2.a
rem, adhiberi lolebat arbicer, quastanca cum dexteritare componebac, veip sus amicabillos
volen.
eraret,
illi, quipaulo ance rehementer dissidebancanimis, e inter le contendebane, amici de bet
resdilcederent. et iple magnam prudencix e incegritatis opinionem laudemq; indeset
muicosq; sibiluis benemeriris devinceret. Hanc ei prudenciam dexcericarem qu rractandol
negociorum, praecer in (icam natura ingeniig; bonitarem ac rim, (quam eo quicu vocanc P hilolop
acculerant raria, quas diximus, percorinationes, quas per X X. annos obiit grauistimas acq; ditict
mas, in C alliis paricer dt Fispanis. Ex quibus hocinluper est assecurus, ve Callica ee Hilpanica
Eua, quas ado lescensin illisresionibus didicerac, non minus ei familiares estenc, quam vernacta
lui ac macerra vrebacur. Sed ec liberalium acqi ingenuacum acium inlignis faucor de amacoctu
inprimis aucem Historiarum cuctio lislimus ee auidisl. etac lectoc. Pcacetea magnam hobuse pet
ciam auriquorum ee numilmacum dc aliorum huiusmodi operum: quorum acceltione hauae par
cenda Pirckermeranam bibliochecam ec cecera armaria ejus acauxit. Ouiequid enim huicu
ris ex peresrino orbe conquiri pocerac, non sinemagnisimpendiis comparabac: aded, vet
rec paucos reperires, qui paria cum iplo Tacerent. Pinc tiebac, vc eriam principibus vicis gracib
edct
in prerio haberetur: Cx quibus Albertus Bavaria Dux, posteaquam cius holpicio cumr
becis illustristimis alceravice olustuerat, ratri eum tecic, ve Monacum clemencissime acceclere
roearecqi, vrinmpndua illius cetebracistimi armariiliue Thelauri Ducalis in ordinem melioremi ca
gerereller: quod cum Bilibaldus Imhotus magna cum dexceritare perfecisset, ab illustrisimo
nec
minuseriam pictorix arcis amans e perirus aestimacor fuic idem Bilib. ImhoFus. Prat cuneceus
Tett
riseocesius Norimbergx pictor, Lohannes tLotmannus, quiarrificiosistima restisia AIber.
tam accurare in sistebat ee ob seruabac, cam q ad ipsius excellenciam accedebatprope, requoctes
Hunc
pusaliquod Durerianum imicando exprestisser, difticillime id ab archerypo discerni postet
FTotmannum de aliis rebus plurimum promouic, de C xlari Maximiliano L I. lau Lacissimo princ
Bilibaldus Imhotius commendauic: qua in aula vicam quoque linuic eximius actitex, cuius opc
Sediam lacis de nonnullis imhohana geneis praestancibus vicis, qui cum vel atsinicace vel ven
rcit
incta
tanquam perfectioniproxima, magno in preciohodicq; habentur.
iam cognatione Dirckermeronostroiunctituerine, non debuerune incer amicos ejusdet
praeteriri. Nuncadinstiturum revertamus. Sicut aucem Imhohorum prolapia aftinicace
tuir Bilibaldo per Johannem Imhotium: ica ee Ccuderorum ab Llerolespersa nobilis. Lamilia
dem necesticudine ipsum actisit, per Marcinum Ccuderum Rcip. N. duumuicum, cui (oror Biliba
Siuit
Juliana tuirnupca. Inhuius praedio, quod Neopasanum rocat, secettum et hospicium 
Bilibaldus acrocistimae pestis sralsancis tempore, t Dialogos aliquor Platonicos ex gracis tacil
secic emise in lucem inseripos Berph. Adelmanno, luculenca praesatione _ FOpo er aphiia ac
ta, qua sirum ex commodicates ejus loci pulcerrime describit, omnibusc; oracionis luminibus
cia1
50r
aldus
Pingic. Fcsi aucem summa gcaria etiam apud magnos principes Roruic Pirekeymetus, qua
ip (e subiectissima veneratione colebat: eamen iplorum condicionis acqi ordinis ex cellitas
cuna splendor non paricur, re illi quoqi curaloso tuie adseribaneur amicorum, quibus bollet

## Folio 37 — 1663204101:0061
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
Commentarius.
ohecearus tuie, alio quin nil illa quae dixi obstarene, etiam le pereneur hic duo maximi et pocen.
peratores, Maximulatus I. auus, ee C arolus V. nepos, quorum acceptistimus consiliarius
umiter Bilibaldus tuic, quo unâ cum aliis pro instrumenco boni seculi vrebancur: legererurtiie
allissimus Saxonix Dux e Sepremuir creandis Impp. Rom. Fcidericus, qui Sapientis cogno.
cummeruic: leserentur C alcer Saxonixe Dux Ceorgius, et Cunradus Herbipolen(is Fpilco-
cunciaeque Oriencalis Dux: legerencur X aliiplures Dynaltae, qui Bilibaldonosco oprime
dumvoluerunc, ec carum incer prim ostiabuerunc, ob insignes eius doces, quibus omnes in lui
Bremadmiracionem que raxie bat. Ouoscunque aurem sibi vitrure, doctrinà prudenria que su a
rediuina concilialset amicos, eosperpetud constanterque rerinetiat. Est enim veristima Capi-
uilla sententia, quam rno ore celebranc Plaro Ilociates e Aristoreles, aliique inde repetiue-
micicias eas, quae ex virruce orcum habent, ac probitate constantes aeperennes durare; Ouas
Buueluesi veilicatisque cupidicas, auc volupcates copulauerine, eas repore tirmo solido que de-
astundamento, Auxas acqute euanidas este, non aliter quam nixradiis expolica Colaribus, relo-
dusdisctuie; aucxditiciu luper arenoso extructum lolo, corruic. Nam ec velitatum ratio-
ecommutantur, et voluplates sugaces sunt: Virtus aurem constans, clara, aecernaq; habetur:
laminmonumento liclcheimerano, in caemiterio ad S. Johannis prope maenia rrbis No-
Cq Serisicur caB eIIX ZHEX IHICHIPEI, hISOMMINOVCLBIS: VFR FVS FNFERLRE NESCFT.
bSencentiam insnuat ertam versus Tconi eiusdem, quam inaerc expresam de dit AIb. Dur-
toance BilibaldiOTLCM AHHO: V EVETVR. LNGENIO. CPTER A. MOR TIS, ERVAT.
uoderiam Cacrae Tlebraotum lictera idem habene, plalmo CXII. In memoria eternâ exie
quo loco lucti axpellatione, ex idiomare lingux lancta, is denotatur, qui omnibus virturi-
peram, maximeq: cutore Dominiprae dicus est: quomodo etiam S. Simeon luctus in Fuan-
oria dicitur, venunc alia exempla omictam. Sed priusquam de bearâmorte Bilibaldi ali-
N, tacere non pollum, quin vnam quandam praecipuam eius vucurem paucis actingam
quam ille EoTOrita rempore re quammaxime adamauit es coluit. Pa crat Cummus de
us rericatis amorac Anceritatis, à quo abesse non porerar rehemens odium omnis me
dum, calumniarum acq. obirectacionum. Pexcerquam enim quo d eximia erar in ip(o na-
dolisbonicas, qua ipluis animum rectum candidissimum q; de tuci atqi Fallaciae prortus ex-
axetac, non parum ellam huc conculir bona incticurio ee a ceneris animis alsuetactio, quà
mineius comacu e quocidiana vica consuecudine imbUTIS CTAT. EsE EnII PTO Ora
Piegilianum: Adeo areneris assuescere mulium est: F.choc tloracianum Doctrina sed vim
suam: quodidem Floratius eciam allegoria pulcerrima exprestiu, cum canit.
Duosemelest imbucarecens sernabit odorem
S. Trenaris apue Fulebium lib. 5. hilt. EccleL. C. 20. dic, ai ex naidar pabroeis ouvade-
curn. Ouid quon e Philolophorum princeps (criprum reliquic: Bonam insticucio-
tutem a reneris assuefactionem, non solum magnam vim habere, sed etiam viramque parinam
dhanc quidem, de qud nuncagimus, virturem pnann dear quod acrinet, legerac Bilibal-
onem, Duod veritus . Dysimmortalibus es hominum ceneri ductrix (5 auctrix si omni-
Didiceratidem ex Disserrationibus Epicteri Philosophorum probissimi sanctissimique. Ouod
sicad sidem colendam, quam qui enercat ac tollat, id quod maxime proprium su hominis, tollat,
hullus deincepsin oenere humano relinquatur locus, vpore ad nullam posthac vicae parcem
iproindeque haud secus extrudendo exhominum socievare, ac vas, quod nulli esui esse pocest, in
pproucimus: Veexillirs Diltercationibus retert Arrianus Nicomedieo(s lib. 2. c. 4.
Plicii commencarus doctiltimis in Epicteci Enchiridion didiceracidem, Ouod absur-
um videatur si quis pacta es connentiones violer: cum haeratione, quantum quidem in ipso
Ceruercatac collat duas res, quibus omma concinencur consistunt atq. permanent, Y L. P II. A.
SFIDEM. Deniqi ex Hlerodoro e Balilio Masno cognoverac. Nullum esse curpius
n, quam calumnia est atque obcrectario, qua tres simullaeduncur: primum is, qui calumniis
oscindicur: cum is, cuus animus falsis criminacionibusinnocencium hominum occupacur 
Eg ipsemet calummator, qui absentem falsis onerat probris. Nam R VeTUM amamUIS,
malum creare nicicul obcrectando e craducendo, is iple prior lemeciplum laedic,
Dedem vulnerac, vEcHmprouerbio. Ecenim hoclonse rerissimum, quod de 5.
um alibi lape in selpes Cuis inculcauic, cum proprio pereractavit commentario, et
laconinus quoq. intibris de vicâ sua Ccrip(IE: Omod nemo ladatur nist a soipso. V exi
Um DeO, quivectas est: ac mendacium Diabolo, qui pater eAt mendacii, rnum-
altimilar. Ouxe clh ica line, quicunque pro Dei filiis haberi volene, huncchara-
quod est recicaris udium, in omnibus et per omnia commendacistimum sibi
ll
ue
liddi
et
1e
id
ei

## Folio 38 — 1663204101:0062
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000062.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
NitaPirckheites
Adextremum vicx Dirckeimeranx actum X ex hacvicamigrationem quod artiner, ea reco
alia quam pia, Christiana e laudabilise (e quiporuic: Vinepius; moriere pinse in quie latuS PanC
nius. Plerum q: enim sc, quod hic versibus dicitur:
Conveniens obitus vitae solet esse curque:
Ecaereo Bilibaldus quogi, cumiam sexneelimum aecaris annum comipleuistec, terum humana
Pausam malam seguitur sic mala; latabonam.
rum, ricaeq. Cacur, sed schonorum plenus, (quid enim erac quod viro pluritmis ornamentis, vicae la
Pacxe armacae q; peaedico Forruna vicerius adstruere polTec:) accerlicioni Dominica morem setelh
pium placidumq exicum fecie, quali qui obdormisceret. Veaucem ipsi beatus acque oporcunus
nis vica eius, sic Rcipub. ee liberis suctuo lus, amiciscrictis, exiraneis eriamisnoris que non lineca
Tuit. Ouinouitmi sermon es eius tuerine, quam que memorabile exeremum vorum, reluc c,8
ami quandam cancionem moribundus emiseric, ex D. Frasini epistola ad Ducem Saxonix lecipia
Nacianzeni operibus lacine a Bilibaldo conuersis praetis a, didicimus: ex quibus illa vox hic qua
lcei csdioniHIImA: VTIN AM POS, F DECESSVML MEYMBENE SIT PATRIL VrIN
ZRANOYILLA STF ECCLESTA. Omagnum et diuinum virum: quiquas per cotam
eam curas axicaverat anim o, cas nec moriens dimilIt. Plane ad hanie Faciem D. AmbrOluis 
Theodosium Maioremnobis depingir, cum de colic feribic in Oracione, qua lib. 5.
ZXXIV. Subiecta est: Dilexi virum, qui cum iam corpore solueretur, magis de staen Ecelestarum.
desuis periculis ancebatur. Cetera qux huc pertinenc ex Frasmoperi polune.
Duod ad sirpem acnomentamilix Pirckeimeri nostri accinet, iam supra diximus,
ipso omnem delecille, vemore maiorum codem cumulo, quo corporis exuuix, erium insignisce
ma sencilicia ipsius obruenda fuerine. Nam et hex Crescenciatua, (cuius genus et doces 
memoranimus) Elium procre aueras Bilibaldus: tamen matre in partu excinctâ, silius quoque
innispuerilibus vivere dehic, patrique spem genieris secum ab sulicmoriens. Icà hune quogt
velue Marcellum quondam, ostenderune cantum Facaterris, nec vlera esse luere. Filias aule
quinque reliquic luperstices: quarum nacu maxima Felicicas tuie, (superius quoque in tohani
Imholimencione nominaca) alteta C achacina; cerria C relcenria: quarta Basbata: po trema C
Ficas. Ex His Barbara honesto ac locuplericiui Norim bersensi Lohanni Scraubio, viuo eriam pat
nuplic: Felicicas, sicur dictum, Johanni Imhoho: Cererae iresrenunciantes seculo religiolum p
tellae lunc ordinem. Tlarum porro rnicuique pareriplemet luam geneln sive chema nacalulu
echliac
quodrocane, diligenter accurareque confecie, sicur d aliis nonnullis amicis: qua 8
crilesipsiusnet conlignara manus hodie que in ejus bibliorheca ad (eruancur. Falium nansu
judic
noqui
rerum (de quibus Cane non isnoramus diverla adrisodum incer erudiros quoque homin
esse, de pernoslicebic sentire quod voiet: Suum enim cuique pulchrum esse consuenic, et
que studio delectacus ferè conremnit diver (a lequences) non parum Audiosus fuic Bilibaldus, 
enamque libi compachcac pericialu acque dexcericacem turura ex atris praedicendiiveleriam sac
iam ac praececita Fata in de deducendi: Neque id solum in illis; quae sinsulishrominibus fatali a
dam (orce euenerunt, le deriam in calibus ee sympcoinatismemorabilibus rniuertaruit piouinet
rum resionum ee ciuiracum demonstrauis: Cuiussei documenca siopustoret, aucrespericulo
retet atque inuidia, proterri posene, ex quibus conspiceretur, quam grauibus (apé derebus; qua
cum dexcericate de Eide, euenru ipso comprobance, iudicia lua astrologica fecerit: Quod etta
quactamterius ex epistola iplius, quam de Comeris alisque id genus meceoris ad Andcean su
Potbearistimum igitur Bilibaldi ex rebus humanis excestum, mulcipaltim locorumiet
1a
Hum Sen. scriplic, ex superius lacinam reculimus.
sune viri docti, qui cercarim ip si parenearune, luaeue iniplum, es merico quidem, ve quille
s erit
ornamentum parrix, coriusque adeo Cermanix de cus tuisser, conculere elogia, quibus e B
misionificationem praberene, de ipsius eximias vircuces praedicarene, nimirum reipostetia
iam vellisia sequerecur, mulcique ad honcisimam amiulationem accenderencur; rum ner
debico sibipraemio, Camâ perenni, detraudarecur; obcrectacoribus verd, li quitorre luperelle
lust
quibusnec post Fara liuorquic (CCrEL, Ora ObCUTAFenEUT. Ecsl aurem huiusmodi Elogiorum
ummaior collisiporek numerus, camen ne nimis in lonsum hic noher commencacius execet
xletct
duobus, quxe Lectori plurim orum instar cAe _ (atiSFACCTCPOTETUNE, ContencerimuS,
cum nonnulla huius generis luxra quoqi prolaca sins ex Cunrado C elce de Thoma Y CHatorid. 
leicur, ved Francilcitrenici Elogio exordiamur, is lib. 3. Pxegeleos C ermaria, c. vIE. quor
et
banirero rersushonori acmemoria Bilibaldi consectaros, alibi dacuri simuS.
Formam Reipub. Norimbersenlisbreuirer describendam sulcepic, sic omnind exittistine. 
bilicace ae praestancia Poliria illius pro dignicace scribere nullomodo poste, quini cum cta
bus etiam Bilibaldi nostri mencionem laudesque coniuneat. Ad hunc aucem modu
O1t:
P0

## Folio 39 — 1663204101:0063
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000063.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Commentarius.
estquam hac in animum recexi, nobis exreeicinis memoriam, non poruisubirabiere, Di. Videlicet
n, qui corarribus instructus, praecer summam morum eius ac famae innocenciam praeter amplam
num familiarium faculcarem, omnia studioru rencrarractanit, Cs maximus felicitac Norimbersensium
enur aecessit. Pucanimus excra nacurae conditionem esse, cancum licterarum uni viri superesse inter 1oc
prcuras dispracto. es qui plurmam sui cemporis parrem incer iuris pugillares transmisit. Paenitet nos
leillius molestia, quod in concilium ciuiraris rozatus, non licterario magis quam publico oeio dele-
nde vberiora ex eo livierariae palastrae emolumencasnerent. Elic porissimum caeceris Cermanis in
nadsumatur, ve es ips. Curioristudio luceras adinuent. F.c. quemadmodum ille, tancum lumen
um diversicaci a sserane, quod in fucurae alatis secessus excurrat. N’on possum tamen cereros Germa-
are, quibus aeque bonae lcerae sufsiciunt. suic tamen pauciadee dunt, (3 nulli, nisi quos aequus a-
piter. Ne lector aegre ferac. nos intermissomostri operis instuuco ad onins virmemoriam descen-
Cume viraque racio, cum parriae nostrae, cui exanimo ob vircillius praestantiam faueo: cum prinata
ne huic viro propria debelus, ob immensam eius in me roluncatem, nam is opem suam es bonam
Vermanie nostrae arculil, du eta huins studia nostra reddidomus clariora, mulca emendanimus, plu-
lenicus alibi eodem in opere sic de Dirckei. cum Bento Rhenano coniuneto seribic: Du-
porum ingeniorum viros conferre volui, ac parem illis facundiam linguarumque periciam adferre.
Scil. Pircheimero, ac Peato Rhenano, qui inceni felicitare sunt posteriores. Primus Cesariae Ma-
insilis, Pacricuis, Senatorio ordine Vorimbersens. insienicus, plenus honoribus, coxia plenior, in fa-
csanima plenissimus, ac dignus, venobulissima ciuitaris es Ciermaniae primo loco imcer primosfun-
ramen curis indienus. Sacis ille erea patriam munus suum expleuit. Mulca Plurarchi opus-
nophontis e Luciani aliorumque Craecorum lacinicare donanic. Tancum eriam laboris in Liero-
ode luteris serpciacis consumpsit, vt bonis liceris incrementa plus ceceris impariuns fuerit.
ncilcus trenicus: quem excipiac. Paulus Lonius Nouocomensis, F pilcopus Nocerenlis, qui
sdoctorum virorum pas. 292. edicionis Basiliensis in haec verba scribic de Bilibaldo nostro.
honestissima lans ex sendio nobilium litcerarA BIL IB AL DO PLRCKHIEIME RO NVR LM-
VStcuius excant nonnulla opera ex Cresorio Nazianzeno pie tractata, es Cosmooraxhiae liber,
omao accuratius quam anceatractarus, es cosius Germaniae urbium descriptiones, erudicam lucem
regionibus afferentes. Quod Touiiceltimonium es iudicium de Bilibaldo estranco pluris Fa.
Juanro alias Tralia in Cermanis laudandis suncparciores.
Chabui de Bilibaldo Birckeimero, ejus orru, rica, doribus, rebusq; gestis, quae dicerem:
Ain HOCCOMentaLO, (qui vememorix de honori riri de Repub. et studiis oprime me-
US, VEconSdo, HnOn Laudem, cerre exculationem merebitur) de ipsius Lesacionibus, 2-
is, qua nomine et Calarea Maiestaris, tanquam ejus consiliarius mulrorum Aipen-
morum, vel luxe Kespub. canquam Senaror de Oracor laudabilicer expediuie, nihil dum
d cum circumstanciarum commemorarione expolui. Sed ve tandem aliquando Fi-
haec Harracio (qua alioquin intermanus praecet insticurum de roluntarem nostram.
pinionenoltrâ prolixiorenalic:) non absurde, re opinoi, eum imponencerochaiei rersus,
eoeu
ves
Se: 1
d
osde
aci
ula
E
pus plurima addiamus.
Pramia diena serant
ipst si quapios respectant numina, si quid
squam instuiae est simens sibi conscia recto
BUDtaVISLOTII VCCCEUI:
Consules fiunt quotannis, C nout Proconsules:
Solus aut Rex, ant Poeta non quotannis nascitur:
Ellam velHS _ excellens; Hon rulsaris rerEticacor, aur rasabundus aliquis erro: quod
Aetrequens, quam suncdet(xmulca, cum caleturmaxime:) Ouorum imicatione ves.
laudem Bilibaldi, ad nullius tamen concempcum aue rilipendium Caciebamus:
Explicit vica Bilibaldi Pirckei.
Aeri, V. C.
FLOCLA
Consules quidem quorannis eliguneur plurimi:
Bilibaldus Piretamerus non quotannis nascitur.

## Folio 40 — 1663204101:0064
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000064.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
nie
EE
LLDetA
AEIMERI ET ALB
Primilesium
DOCTOKAZYS DOMINZTONANNIS ETRCKHETMEN
2 ATRIS BTL. IB AL DI.
ANomine Dominiamen. Vnivertis ec singulis hoc praesens doctoracus priuilexul
inspecturis et legi audicuris. Cosmas contaieno iuris veriusqu. Doctor _e mi. in Chula
aeris ec Domini Dri. lacobiceno deiec apost. sedis pratia Lpilcopipaduani de coul
 is laccensispriuilesiariqi ac anciguiltimi e celeberrimi studii scudiipaduani apot
Hec canceuacii in spicicualibus vicarius eenecalis. Salurem in eo qui est omnium recalatus. C. loc
Sa Ccienciarum macer padua cujus in coca lcalia veneranda claristimorum doctorum aucoricas q
Silidereis splendoribus obcinet principacum illos dumcarat excollic ad eracum do ctoracus de 
sisterii dignitatem quos certamenrisoroli examinis digne ad id promouer per concurencem m
curum copiam ec excellentiam merirorum. Ia ec calicer promovendi merico apud vinvetter
illuctres principes seculi per eorum assistentia ad dirrisendas et gubernandas res publicas cclla
1
si8
hominum generibus veniane lingularibus priuilegiis honoribus de laudibus preterendu
camusicaque robis e harum serie fidem Facimus Nos Cosimas Vicarius ancédictus quod die da
pricuum aicte pretaco. n mo. Domino Chuitto padtuano ex suaponciticiali dignicace compecel
cam ex antiqua e approbara huius sudii padauini consuerude quam visore priulesiorum
omcita
eri Ca
cisrecordationis dominorum ribani quarti clementis sexri _ engenii guarri summOIII
cum qua fungimur in hac parce in astistentia. Spectabilis viri e iniure peririssimi domini
chelani inclice vniver sicatis iuristarum vieramoncanorum ee ciccanio canorum Rorencistime lue
paduanirectoris inclicissimi per venerandum collesium iuris veriusque Doctorum dictistuct.
pregium es pericistimum vicum dominum lohannem Bicckemcer, Elium domini tohannis de clo
banmiberga per intca (cripros promocores luosnobis prelencacum punctis sibi vemoris est in vull
queiure ciuili de canonico prealtignatis, tecimus coram nobis diligentet ee risorole examinut
quia in examine huiusmodipuneta suarecirando et quectiones aigumercationes que vacius acqu
acduas libi propolicas reperendo et soluendo ira extepiè ee eleganeistime le eellie acque hubr
quod ab omnibusiuris viciusque doctoribus dictirenerandicollegii sufticiens e idoneus canct
stâ ex legista exririr iudicarus nemine penicus diserepance licuri ex eorum vobis in leupuint
villu
scripris porrectus consticiceuidenter. Nosisitur lequentes consuerudinem se Formam L
giocum studi sepedicti considerarus (cienria lacundia modo lesendi moribus de viccucibus quida
cum alcitimus illustravic prour in dicto eius priuato et risorolo examineinfaro visibilicee demon
Arauir de conscilio omnium doctorum dicti collegiiibidem existencium ee instancium piocnt
nali sedences cundem Dominum lohannem Birckemeer in dei nomine epprobavimus de lcet
rinimuspronuntiances e declarances eum esse bene sufficiencilsimum habilem dc idoncum
luidum eractandum ec exercendum officium ec honorem doctoratus in viroque iure canonicot
ciuili cum que concinuo reciusque iuris Doctorem secimuslollennicer d creauimus ac facimus
515)
asuis
creamus perpnces: Tribuentes ei icaque idoneo sufficientilsimo et hac promorione dis
carhedram alcendendimagistralem d insignia doctoratus in viroque iure canonico et ciu
promororibuspecendi ec recipiendi ac isdlem ea libi impenden dilicencium liberam e taculcacct
insuper ciplenam concedimus auctem es porestatem re de cerero liberepoloir in veroque iue
Gererepetere docere disputare interpretari slolare practicare questionesterminare scholas icG
Bachalarios consticuere omnibusque aliis ee singulis gaudere de vripriuilesiis prerogaciuis exct
prionibus immunicaribus libereacibus concessionibus fauoribus honoribus ac indulcis aliis e
buslibet quocunque nomine centeancur quibus curie P’arilienlis Oronicenlis bononicentis
salamantinensis studiorum doctores e masistri ex quibusuis apoltolicis auc imperialibus seu da
Ecclesiasticis rel cemporalibus concessionibus aur indulcis aliis gaudent de veuntur: vei ee gauden
TIII
ollunc e pocerun in sucurum maxime concinentiam rim formam et renorem priun
amemo

## Folio 41 — 1663204101:0065
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000065.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
alO8d.
memoratis olim summis poncisicibus dicto Audio pacltano concesorum. Ecillico spectabilis
excellenittimus iuis veriusque doctor dominus antonius to selluspromocorluus in iure cano-
Koluoproprio nomine ac rice e nomine tamosissimiiuris veriusque doctoris du angelli de ca-
conpromororislui. Fceximiusiuris veriusque Doctor Dis Johannes de praco promocor luus
ale ciuililuo proprio nomineac vice, et nomine claristimi iuris vetiusque Doctoris Domini
manis bapriste de rolellis compromotoris sui memorarum Dominum Tohannem
eteneer tilium Domini Pohannis de dioc. bambersa petenrem se acceptancem contue.
omamenris doctoralibus in veroque iure canonico et ciuili ibidem insigniterune Colennicer
LBECBLaIeTUNE. Tribuerunenam que cilibroslacrarum legum in veroque iure, primo claulos,
ndeaperros diademaque magisirale quod birerum doctorale dicitur capici suo inpoluerunE
plumanulo aureo subatacum: paucisque libi osculum exhibuerum cum masistralibene lictio.
Siciraque cum magnâ laude de honore plurimo dictus dominus Lohannes Burckemeex ad
tem do erorarusinis veciusque alcendic. In quorum sidem e cestimonium has liceras nostras
Allecimus ee poncificialis leilli pretaci n m. Domini lacobi Epi paduani appentione muniri.
suum ec actum Padue in Cacriltia maiori ecclelie carhedralis pad. praelentibus F gregiis Domino
honio de muruo paccalioncaneis. Domino rdalico de alben iuris verius que schiolace. Domino
merea lichrembere etiuris veriusque Ccholare. Domino Ceoreio pkncenis iuris canonicischo-
Domino Geoislo l’erzel de nurmbereaiuris canonicilcholare ee quam pluribus aliis scho-
bus. Curence AnnoDomini Millestimo quadrinsencesimo sexagesimo quinco die veners
secundomensis ausultiindictione cerria decima. Ponciticatus Canctissimi
in Christo patris de Domininostri DominiPau.
lidiuina prouidentia papae Secundi.
Anno. primo.
BEI

## Folio 42 — 1663204101:0066
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000066.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
Birckheimeri e Dureri
AE TIBAVABI
EIS LITTERA COMMENDATTTTE,D
TSE P A TRTBTLTBAEDE, TOANNTPTRCREI
MERO I. C. CONSTLLARIO
suo et Imperatoris.
 Aiisa es sineulis principibus et comiribus, Paronibus, Bannaris, porestatibus
communitatibus, Castellanis, officialibus, Felonariis, Multariis, Boletariis, Cs coritim
loca lenentibus, caeteris que ad quos praesentes listerae nostrae peruenerint, Nos Alberu
CC..Deleratia Comes Palatinus, R hem superioris ac inferioris Bauariae Dur, es C. Salute c
bonorum omnium incremento: Mllustres, Magnisicu, Nobiles, tonorabiles es circumspecti Am
ac nobis sincere dilecti; virtimus in praesemiarum exregium virum, toannem Birckeimer, viri
que iuris Doctorem, consiliarium nostrum ex. sidelem dilectum, ad partes tcalie, pro quibusal
cauisis nobis expediendis. Dua propier vobis omnibus ex sinculis praesatum doctorem omino con
mendamus affectu supplicantes, quatenus cum ad vos, siue loca é dominia vestra declirranes ti
ipsum cum equis rebus es famulis suis nostri contemplatione es. precum nostrarum incuitu pet
mnescimrates, terras, castra, passus, pontes es loca quaecunque ab sque omni erauamine es solusion
datii, pedaci, telonii, passacis, aut allius alterius omeris exactione, eundo, stando es redeundo, libc.
es secure perrransire permittatis, es id vestris officialibus demandare velitis, nobis adt hesrepi
summe eratum, apud vos omnes es sineulos ac vobis subiectos erata, et decet, vicissidudime recon
pensandum. datum in ciuirate nosra MOnaCenSI AN NO DOMINE Ntille simo Dusdiut
centesimo Octuase simo primo, vicesima Octana die.
Mensio ciecembris.

## Folio 43 — 1663204101:0067
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000067.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 72 lines, status machine
ier
eX CY
LlOg1a.
LECTORT BENEVOLO RIETERSHIVSIVS.
libaldus Pirckeimerus commencariolum per breuem reliquerat in aduerlariissuis, quem de le
d de vira sua Cerip serat. Ejustilum in muliis securus, qua nimis concisé abrupreque, ab eo lexi
Aidebantur dilataui superiore libro singulari, quae vero decrane, aliunde accersuis documentis
Mande luppleui. Duia veco suxerius tacta est menrio existola cuiuldam DeL. FralmiR orer oda
t qua appareat, quam cer beaco sinc curriculum luum ab soluerie ee concluseric, quodque mo-
eremi Fuerie rocum; Promilla adimplences, illam hic adiiciendam cenluimus, de scriptam
Orii Narianz eni lacina versione Dirckeimeriana, edica Bahilea in officina Frobeniana, anno
D. L. X X L. proximo scilicer post Bilibaldi obicum, curance Loanne Sccaub iplius genero. In ea
piltola, quae de ingenio de docibus Pirckeimeri pexestancisimis, de q: rebus arduis per cundem
fublica ciuili pariter de licceraria gestis ac presticis obicer attinguncur, plenius ex iplius vica iam
u. Lectorbencuton. Vale dt quanca fueric incer Fralmum ee Dirckeimerum coniunctio
xaliis quoque Fralmianis epistolis, quas alids dabimus, estima
 L l
LISSTMO PRIN
GEOROTO SAZOMLE DVOH TZRIN.
ela praelidi Mylix que marchioni, Del.
Fralnus RROL. S.
Misrecta via secum reputet conduionem morralium, ac sorcem humanae vica, Ccorgiprinci
Christianorum decus, no existimabir magnopere deplorandam morrem Bilibaldi Pirckei-
Ccuirancum Fceliciraris obrigerir incerris, quentum paucistimis hominum obvenire solet.
excerna ista rocemus ad calculum, genere Parricius érat partus de alumnus NorembereX,
hucer Cermanicas cum primis, cum clara, cum opulencxe, se non modo lauta, verum etiam
eud lummos orbismonarchas, pracipue Maximilianum Calarem, cancum graria simul e
Ceraluic, revix cuiquam esser secundus: idem honoris obtinuit, ee apud Carolum impera-
ploctiam Maximiliatlo maiorem, quorum ricique non minus prudencem, quam sdum
um praestitir. Duin e pacrix sux belli domique magna multaci pietaris documenta pra-
Deuiumincolumicate nullum vuquam ce fugiens diferimen, vir dc rectissimiiudicii, ita libe-
leisq animirel in pronunciando quod senciebac, velin exequendo quodinstituerat. Nec
a necCerile coniugium obrisic, celiquic enim, ve audio, tiliam haeredem, vixit istum aeta-
Ialexagenarius, nitallor, auc eomaior. Nec deerant corporis dotes eoregix, donec lene-
cenihil non ritiae, podnoram e calculum adducerer. Frocignivilum est D eo purgare Famu-
L ve CNec aurum vnalquaque purum ac probatum. Nectamen unquam corporis crucia-
mineoraluerune, reanimum rela contulendo Reipublica commodis rel a prouchendis
as ludiisreuocarent. C. alamo penlabat, quod corpulculiviribus erat diminurumm. Raro
Commeabat in Senatum, led domus illins ab optimis quibusdam virisFEqUenTaTA, SCna-
ncrac, ec scripris lacius pleniulque praestabac rel Cenatoris re lcon siliarii munus, quam alii
Ldibusque. Ouid enim ile seciphic, quo d non vel ad Reipublica disciplinam, vel ad studio.
breccum, vel ad pictaris calllatu percinet? Duin de illudratae cuiusdam teliciratis arbieror,
Clorcunae splendor; nec eruationis glorianecanimilibertas, mulcum illi contlauie inui-
Merune quidam qui nominiis nescro quid nebularum cohatilunc oftundere. (ed ince-
astulgorac Col, reica logual, procinus calumniancium sumos dispulic, cesque prorsus in
Cettic. Nam ipsi Fumo luo netincti, qui tumos oftundebant, et Bilibaldi vircus eftulsis
Deniquemors obtisic, qua vid opcaripossic commodior. Wihil enim etat neque contagii
Bmiccuciatus. Corpusmocto lansuebac. animi visor ad extremum vsque halitum erat in-
cerac humor ille quem mediei vocantradicalem, icaque non cam emori, quam placide
Rere vilus est. Exrremi lermoties quos habuit cum doctis amicis, nihil aliud (pitabane.
am erea patriam pietarem ia statcillimum Christiana celigionisamorem, de que publi
utum scudiis piam Collicicudinem. Cuminuileret illum decumbencem N. obnixe rosabac,
uo pollec Dey Nime parater aliquem bona hdeinuncium, qui Friburgum cranscureret ad La.
caluum quaedam perlaturus. Sed autille se dulo quaeric, quipecerer rerrestre Friburgum.
die lubuolauiem caelellem Hlieloloutata. Cuprema vor morientis, quae quidem auciri
Mxec erac: Peinam post decessum meum bene si pairia: veinam iranquilla si Foclesta. Nec dubi-
juinreliqua verbatuer int eiuldem plelacis, qua morslinguam occupans ob lcurabat, no.
mauribus, arnonicem diusts. Duicalis viri morrem putane deplorandam, quid aliuct
Mencancur cum fuisse natum cuninem: Puctius Forrasse desteret aliquis publicam studio.
M, quod sestina mots vatic, quo minus ad plenum absolueris duo praeclaca facinora-
qua
utC
d
Bre
lll
5
te
O
18c
1a1
C
e

## Folio 44 — 1663204101:0068
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000068.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
Pirckheimeri s Dureri
quae iam dudum moliebacue, videlicet ve Pcolemaei Cosmoeraphiam apud Graecos parices ac L ati
nos depravatam resticuerer, ec eximium illum Christianx Philo lophix praeconem, Cregorium 
zianzenum (ic Lacine loquencem nobisdocer, ve Craci sermonistontesnemo delidetacurus ul
ric. Sed quis fuit unquam vir eruditus aurpius, ec publicisnatus comodis, qui non istiusmodidet
queremonias postericacireliqueric: Ouum enim cales nunquam non moliaucur aliquid practas
tacinoris, acque id impenluis quo magis accedune ad extremum aui diem, Fexinon porett, qui
mors quandocunque accideric, cereojum aliquodinstiturum incerrumpat, quamque nunquam p
sinemtaciant benemerendi de genere humano, profecto necesse est, vi prius ricam finiane, qua
insticura. Non haec eomihi dicuncur, claristime Pcinceps, quali parum expolica linc, quae nobista
quic, led quod lectortorre canciarcilicis supremam manum alicubi sic desicleracurus. In Gresot
NaxIANZENOpICtASprOpemOdum exXquo certat cum Facundia, le damat signiticâte s ar guctas, qu
eo difticilius est Latinc reddere, quod plerxe que sunr in verbis (IcX. Pora vero Phralis nonnihilall
dic ad steucturam Iocraticam. Adde quod de rebus ciuinis, quae vix vilis verbis humanis explca
Postunc libencer ac Fequencer philo (ophatur. Fracer huius Balilius suaui quodam de inafiectaio
CtionisAuxu depieratem, ec erudicionem, ec acum en, licubires postulat, ee perspicuicatem, de iucl
dicacem, ec si quam aliam virturem in oracore Christiano quilquam delidetare possic, compleclilu
Toannes Chrysoctomus Balilis, quemadmodum in licceris, lic eriam in protettione lynceciorisr
Eocius arque, vrica lo quas, Achares, quicquidtere scriplic, ad popularem caprum accommodul
eoque tulior estac simplicior, ec in locis communibus spaciari maluic, quam in dilticillimis velta
quaectionibus. ITos Triumuirosrna culitxtas apud Graecos, pietate paresnec dispates erudicson
sed dictionis charactere dissimiles. Ouos si cumnolris conterre velis, Chrylostonius non dillinia
est Augustino, Cregorius Ambrolio, qui si Ccace scriplister. plurimum negoris fuiltec extibicula
incerpreci. Ouem Balilio conteram nondum inuenio, nili si quis seripcurarum coenicionem, qua
habuic tlieronrmus, cum Lactancii Felici lacilitate copulet. Mecerce d vertendo Cresorio lemp
decerruic dictionis arguria d rerum sublimicas, es aeluliones subobscurae. Lam prouinciam exium
quodam pieratis ardore libi sumplic Bilibaldus nolter, cui ex immorruus est. Loc opuscibiP nut
illustrissime quo vix alius pictaris amantior, vuus destinarac, quod cua singularis humanicas 
pensiore eriam tauore suscipier, quod moriens extremum hoc unugouvor suireliquit. Solencett
seriparcus rel ob id else grariores, quod praerercanihil speracur. Proinde quum huncrelucipol
mum (cerum, cua singularifcerus hiumanicace cibimoriensin exemium daci voluie, non dubicau
quin hic quo que liscui limilis tururus. Fadem aurem opera quum amicimemoriam illustrabis, cu
omnib. ad piecarem non medioere calcar addideris, si Bilibaldireliquias ruo tauore Audiolisouta
buscommendabis. Porro quibus pietas cordiestnon ostendeneur, quo dprilcos t cclelia docio
Sequutus non abhorretincerdum à verbis quibuldam nostrae relisionis peculiaribus, quod que 
uule incerdum Christiane loqui quam Romane, quanquam non video quamobrem illa non 
Beane haberi pro Romanis, quae ance annos mille quingencos d Romanis seriptoribus neceltu
sunc vlurpaca, necid line Cracorum exemplo. Vale. Ex inclyca academia Fribursenli, 1d. Dlus
M. D. Z XXI.
EPTTAPHEYM BILIBALDLPTRCRHEIMERI, EN TABVEA ENI
laxidi sexulchrali aftixa, incilum.
BTLIBALDO PTRCKELMERO PATREEIO AC SENAFONFNrE
YORVM MAXIMLL EF LAROLE V. AYOO. CONSTLTAKIO, II
TN PR AECLARES REBVS OBENHDIS PRVDENZESS, GRRCE IVXT.
DOLENTER HOC S. P. VIZHT AN N. LX. D. XV F. OBTIF DIE X
DECEMB. AH CHRISZIANA SALYYIS M D XXX.
VIRErS INTERARE HESCET.
Exsarin Caemiterio NocimbetB.
S. Toannem.
TENE DOCTISS, COCHATDTANOVAM STTRPES PIRCKELMERA
EPTTAPMINM ALBERTEDDRERETALEEST
NE. ALB. DV.
OVECOVIO AEDEREZ DDRERL MORTALEErEE, SIB HOC CONDEEI
Exstac in Caemiterio NorimberS. ad 5
Loannem ariincilum sepulchral
(ERVEN
XVMVEO, EMTORAYEY YEIE IDYS APRILIS HDXEYLLL.

## Folio 45 — 1663204101:0069
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000069.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Llogra.
PTA DESCRIESTMVS EX
LIBALDZPTRCRHEIMERI, ETOHARTA
in eius BibliothCCALCPCETA.
EMORLA A. D. VIRE OPFTME, Omnium xtaris suxpictoris absolurissimi quinonmi
lsvirture quam arre clarus, primus inter C ermanos rem pictoriam illustrauie, auxic. et ad
bernarem reltrinnir (ad cercam lesem refrenanit) le d ec licreris commendauic. Ouamobrem, nec
lummam animimo destiam ac prudenciam, non Colum patria ac permanorum gloriam auxit;
AeCC. (Cort. C a laribus) adeo carus tuic, ur cum annuo cixendio C. aureorum donarent. Obiit
DELARIOS. VTAVM, D. BTLIBALDVH PTRCRHEIME
rum, parricium ac contularem Norimbergen sem. ecc. F obani FleM
Tdylliorum X V II. Dedicatio.
Vmenanon uno virens Bilibalde feratur
Nomine, Pieria vivere digne Cheli:
Cuminacercatim populipraeconialinonae
Laudibus excernis hic er vbique vehant:
Cum (si vera sides populari adhibenda fauori est)
Mulcorum laudes onus habere queas:
Ermerico cum sistam multa dotebeatus,
Non est de meritis famamalienatuis.
Docte, quis hocnescit? quantum vel seire necesse est
Velquenquam credi perdidicisse queat.
Dirnushonoraca mihi visus es esse camaena,
Oua victuraruum nomen in astra levet.
Ouam mihi difficilis quoniam nacuranegabat,
Nec satis ingeni vena beniona fuie:
Officio voluipraestare quod arce nequibam
Illinshaec instar huius ex illud habet.
Freomili Andino cancata Ldyllia versu.
Munusamicitiae ferprocor esse mea.
Ferprecorista (nis dienissima carmina Spluis
Tuta patrocinio nominis essetui.
Illa tuae siquidem fama monumenta dicamus,
In quae parcanihil inris habere queat.
Accipestorentis lusum Bilibaldeinnenta
Accipe ex aetatis iam cranioris opus.
Eusimus illa quidem parum invenilibus annis
Onanuncbisseno carmine sectamanent.
Bis duo Lustra duasmesses, mea vita pereit
Ouoroga Syluestris tempore sumpiamitii est
Nunc eadem octanitaneic confinia lustri.
Estis adiicimus, quae nona scripia vides.
Tlaectamen hoc illis distant, quo d grandius audent
Nec modo Bucolicum concinuisse melos,
Egressae que suis orbesinuisere Syluis
Tancere es arrestireeia recta pede:
Noncamen oblica canlas liquisse, nec vura
Ouam deceatpopulorustica verba loqui.
Flis plura adiiciam, (aueant modo cempora. Parca
Etsinilalind, cerro eeo pastorero.
Sictamen ve Syluas, et nunc quoque sapeperosus
Inveniam reces inter Ss armalocum.
Forsan erunt qui noslezem fernasse necabunt.
Carminis, exemplo nec potuisse trahi.
Nallameas pocerit cerrere calumnia Musas
Onominus essiciant, quod meditantur opus.
Accamen exemplis sires ista fuit nendam
aspice quam inuidia culpa sicista minor.

## Folio 46 — 1663204101:0070
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Pirckheimeri e Dureri
Duxit insuetas Romanapalaria Syluas,
Tala qui Phrycium vexit in arua ducem.
Ipse Spracusia praelarus arundine pastor
Reres laniceras concinit inter oues,
Meriuslinguens Arechusca pumina summum
Sicelis Ausonidum pinsit arundo Ducem.
Me quoque cancantem paulomaiora Poeris
Somula posteritas, quae rulit ista feret.
Sient enim illorum, quondam nona, sera sequuta est
Sic mea posteritas me quoque seramanet.
Ergoase dignamea muliomeliore Cameena
Accipe Bucolico carmina facta pede.
Ouasi quandoleses, es quaeprior adidicasas,
Et quae posterior canrus obique leces.
Neprior ossendarnimios quodcantat amores,
Et ne posterior guod nimis alta Capit:
Sed guoniam ratio ribi reddica sufficit huius,
Nunc etiam alcerins caussa nenda venit:
Mulcameo fateor, Venus est in carmine, verum
Duam feratant atas, autrude carmen amet.
Duis non atariinvenili indule eat istis
Cusibus, es casto forsan amore frui ?
Ouisnon Bucoloco ferathasin carminenucas
Ouonullum vena simpliciore Auic ?
Concamen hic aliquem frusera cancamns Alexir
senipuellari carmina nostra calent.
Adde quodincnlei non sunt nisi ludiera versns,
In quibus est praeter septabonesque nihil.
In quibus es ludis invenilibus omnia constant.
Sic venus est innenum mollibus aptarocis.
Dixeris at quandam iam nunc quoque lndis tolen,
Mollis es in quadam parre puellaribi est.
Da veniam, non hie nostricantantur amores,
Sunt ea Sicanii carmina varis opus.
Pluractiam his diciporerane, quibus ista fuisset
Iudicibus Musis caussa peracta satis.
Sed mihinon libuit, plus quam licet esse diserto,
Caussa quod hacacitur non alienamihi.
Duam si forsan iners vrgebit, uromnia. Linor
Rem non cumpueris sentiet esse sibi.
Duod superest ribi pastores Bilibalde dicatos.
Duaque side debes adsere, quaque potes.
BILIBALDO PTRCRHEIMER, HEBRLK, CRECA
Lacinx linsua viro crudirissimo, ac DiuiMaximiliani C aelaris C onsiliario,
Inclyexque Noricorum ribis Senatori, Thomas
Venacarius S. D.
CImibi Phaebipiecas faveret,
DEt darent enleae charites leporem,
Musamieraret, Bilibalde docte,
Lacior adte.
Sant quibus Musae celebris caternam
Sape dininum tribuunt furorem
Spirius quorum rapieur fucura
Candia eustans,
Sune quibus rursus L. atioslepores
Incerim s Craiae rribuunt decoram
Copiam lingua, ve valcane soluta
Perbasanare.

## Folio 47 — 1663204101:0071
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
LE la
Scilicet clarus numeris, prosaque ?
Connenir paucis modo eloriari
Nomine verogne.
Sedtibirex faber Cd creator
(Sic enim dienum facinus placebat)
Contulit venam facilem es sacratos
Indiditienes.
Vnde si quaeras recigisse Phaebi
Sine Crenaae citharam caierna
Dulee Parnassi virides per vribras
Carmenedorans.
Sen velis millis modulis lieaca
Verba(cengnondam Cicero) sonare,
Terba quae abstrusam reserare possunt.
Theosophiam.
Elinc Senacoresstudio perenni
Reddis insiones, parriae que pulchrae
(Per decus fandicriplicis lognelae)
Reddisbonorem:
Sed repentinis venient fieuris,
Onimihi diceni phary sea monstrii,
Curvi ex passim variis per orbent
Landibus ornas.
Cnidedit primis Galeam sub annis
Marspater Bellona deditthoracem
Tocagne inbello fuit es sub armis
Vitaperaction
Fitceris an quid didicisse posset
Dui Gerashasta? eladio petisset.
Sarmatas, Callos, ex acres Ouirinos
Dectore anhelo e
Casarem Zonis segnicur porencem
Aureis, qui non nisiblandientes
Collisit, Doctospenitus repellit
Maximilianus.
Eya vobiscum loguaro Maxistre
Barbaris caci, tenebrarum amici
Duosinnat Phaebicemerasse sacri
Remenhonoris.
Flic puerprimis studuu sub annis
Turanaturae ingenio rapaci
Atque vivendivariosrectusie
Pectoremores.
Grandiorrandem genitus, Ninerua C
Saepinssecreta Deumrenoluit
Et modoslusit, Citharam sonantem
Pollceraneens.
Deinde Musarum faciles per arces;
Vidit accedens adycus rectusos,
Doctus ex prudens ZTeliconarota
Ricepererrat.
Tinc e armorum studium sequnus
Mariis, es longasegnirum cacernas
Saexe lustracus virides perherbas
Ennera casa.
Sed quid extentos canimus Triump hos?
Cuins Co vires cimnisses lector
Froiens cuinscimuisser hastam
Forris Achilles.
Ouispotens Rhecor simules poeres ?

## Folio 48 — 1663204101:0072
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Pirckheimeri e Vuicl
Ipse (dumbellistudium quiesset)
Armasasendic, clypeum e pharetram,
Et canit Gracisimules Latini
Carmnis oden.
Freomorosi fani quieseant
Orelascinoremerare Doctos
Et quibus glancae placuere dulces
Palladosartes.
Exsimul discant vicililabor:
Arribus cur inuideant venustis
Frmodo cancent, hichic est peritus
Philosophiae.
meiam faelix Bilibalde docte
Eimum Thornam Tripodas camentem.
Fluctibus sauisprecor es malionis
Fripefaris.
Simeis finem dederispericlis,
Sique, quodsero, liceat potiri:
Semper illustris cua fama vivet.
Facisin ore.
BFLIBALOO PTRCRHEIMER PRIMARIO VIRO EI
Senacori Norimbergen(: Hlermannus Bruschius Paliphilus:
Fucharisticon excemporale.
Todmecam dubiam Bilibalde vir optume, cama
Accepere mi reciarecta Lares.
Inter tot doctos arcem quamcunque professos,
Dinitiisque cranes es probitate viros,
Onirnus assedi Connina: recumbere iussus,
Dequetua sumpsipocula mixta manu.
Etmibi sum nostrahac donec mansurus in vrbe
Obcult hospicium acque rna curasuum.
Et quodcam facili vuleu cam fronte serena
Exhibuit virens se ruaroramihi:
Ouodque etiam nobis rua Bibliocheca parebat
Vixminor impensis, rex Pcolomae, uis.
In qua Cecropi Scripiores atque Larini
Feruent, librorum constat e omne cenus:
Nontibipro meritis istis eeo dona precabor.
Oua fors dispensat caecaraxit que manu.
Namribinon desunt ob quae fortunarocatur,
Et colitur canquam erandis in orbe Dea-
Limite compenso: sed vcaureastamina ducent.
Trestibilanisicae lecaque fila dea
requenicines: re inseritempora fati,
Acque etiam tna post funera semperament.
Fe sis Mopsopia quondam quod in vrbe Pericles,
Inrerum dominagnodque Metellus erat.
Hloctibi pro merita meamens vireure precatur,
FToc optent cura, Pieridesque mea.
Onas si nam poces hoc) cua per suffracia servas,
Et das optata hisposse quielefrui:
Inua laxabunt rocas praeconia vires:
roceque unc primum cemeliore canent:

## Folio 49 — 1663204101:0073
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000073.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Flogia.
MONBBTA ALDERELDVRERL PLCTORIS OMNITM
rbiquetunt, excellencissimi. Praetica morrales alloquitur.
DRimum decus Piltoribus mors abstulit.
L.Sorsdura Facum praepotens.
Opereranem morcalium dementiam.
Ocorda verinescia.
En ludus impellens inanicandio
Dementat orbemmaximum,
Longissimos vica dies inertibus
Spondens: sed interim ondigne
(Fideiimmemor storem virentem spiculis
Ncuminaris impetit.
Nonscepera suscipit, nec auri pondera,
Non purpuram, non lauream:
Nonsacrum es antiquum Poetarum ocium;
Non mille fasces arcium.
Prohdira vis intercidit dies, obie
Annus, volarmensis, perit
Tempus: profundis vita quassacurmalis,
Turumnihil: Sed omnia
Fancsanciunelesem. Pales, quae pasenta
Grecibus ministrat.  Ceres,
Oua gentibus granesaristas sussicie
Materque amorque Cypria
Faudraro lesi sabiacent morcalium
Fatogne cedunt oejus.
Nec est Apollorurus: vemors imperat:
Nechorridus Tridentifer.
Craesos es troshactenns non segniter
Rapuie, Tlomerique amulos.
Maronianaque omnium areurissimam.
Musae Chelyn, cum Zenside.
Pictore candido, atque Apelle principo
Artis necorium quogne
Facessit Albertomeo Durerio,
Ouieloriam omnibus cripit,
Seugloriosos Caesares, siue infimos,
Seupraeferoces belluas,
Seumentis arcana intima, seu corpora
Velit quis aptepinceré.
Salue ombrascelix, inclycum que nominis
Decus, quod ipsos eloria
Mundipatentis cardines, Cs vuimos
Sinuspererrat equoris.
Tureisicuromnibus licet Pectoribus
Tamsavientis impetum
Destere curbinis. nam in Inomaxime
Alberto ex artis abdita
Documenta perdidere, es arris principes
Parrhasian SPhidiam, viros
Zoue optimo dignos. Saris, Oua catera
Cancanda mitto posteris.
Epicaphium AlbereiDureri.
Incenium. Christique fidem, Recumque fauorem,
Artis Apellea munerarara simul.
Ouanacura parens, passim dedit omnibus. une
Luctulu
Quicquid apud vereres Phidias vel Cous Apelles
Arce, manupocerant, concisit hic cumulus.
Thomus Venacorius posuic X L. Aprilis, AnnO nacO SaluaIOLE HI. D. XX VIII.
Alberco haec eadem contulit aucta suo

## Folio  -  — 1663204101:0074
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000074.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
sIRL ELLVSTRIS
BTLIBALDI BIRCK.
TEIMERL CONSI.
LIARLI C ASARE A. _
NAIESTATLS 
ISTORTCA

## Folio 51 — 1663204101:0075
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000075.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Suectaai.
ILL
AYTCZISSTMO, GLDKIOSISSTMO, DEYO NAXTMTETA
omnorum Imperacori Augustissimo, orbisque Christiani Principiommum potentissimo
faelicossimoque Bilibaldus Pirekheimer Norimbereensis perquam
humiliter se commendat, C.
Fludicro seu vero decertaturi sunepraelio, Imperacor exuperantissime, ante quam
Mlarcis subeant dilcrimen aima expedire, anim vigorem contirmare, corporiscobur
exercere ConsuCHerUnE ve cum pervlum diuturnum ac pugnae simulachrum, iam rires
celscirer experri fuerint, rem alea ita domum recte committere raleanE. Paricer de me
Opcrexrecium lacturum existimaui, si priusquam oficium à Seruiture cua mihi deman-
Sorederer, ingeniipetlculutacerem, ac planc experirer, num iustionibus Lacracillia M2-
lae laristacere histortam que ad me cransimillam, Fauctis ciuldem auspiciis e sermone etXCO
in commodevecere pollem. Fx omnibus icaque auctoribus, Lucianum potissime deleoi,
em lane quam acerririum, suauem et iucundum, derisore non minus salsum quam lepidum
um, Cencentiarum slauicare insignem, figuris rero ac Atructura modulatum de cocinnum,
modum rerum copia relicem, ac verborum elesancia renuctum, prestum pariter ec redun-
omnidenique dicen Venere abColurum ec rocundum, cuius commencarium de ratione
Dendxe hictorixe, idcolaniuli, ve Clemenciacua ex illo, tanquam praeludio quodam, iecte
usconiecturam sumere poller. Duamuis enim, si ad magnicudinem respiciatur, opusculum
amminuculum esse videatur, lonse camen plusin recessu concinet, quam aperra tronrepolli-
Semmarum in Carminumatum, in quosnaturae maiestas retum pretia arctistime inclu
Pcigitur, Caelar Forcurratissime, Colita cua bonitate cenuis ingenii monumentum. Nam ee
limo ac Maximo plus Voluncaris simplicitas quam diviciarum opulencia accepta else l0.
repraecipuum amutalorem esse decec, cum eiusimaginem in cerris prasehtes hominibus,
dumi doribus, viccure lelicet, ac doctrina cunctis praestes morcalibus. Siquidem veristime at
eulum, non solum incet bellicolos imperatores ce esse doctissimum, verum de incet doctos
ullmum: nec aliquem dsue post magnum illum Alexandrum ac Cxlarem tulium milica-
plinam cam egresie lucerarum sudiis, ac ce, copulasse. Rara haec scelicitas, ac omni auo
l alreri concella. Ouapropcermeoiure Facturus mihi videor ribiprincipi Forriltimo pa-
cudicissimo, chartacea Haec ofteram munera, cum ec iam pridem sub ce, non solum in licte
bnumenris sucauerum, led de bellis funestistimis milicaverim, exereicus duxerims prxe.
bello Heluerico, audillaribus copiis, in sublidium porencia cux a R exublica Norim-
missis, tam equestribus, quam equestribus ruivet suspratuerim, ac imperauerim. Ne
e prudens mihivirio vertet, E innumeras bonicaris cux viecutes ac floriam, quemad-
ducando, ita e seribendommicari, acrcuerenter, sed d lon8C, Cectari concupilco, quan.
ica a nacura compatatum eAe videmus, ve principum moribus trequencet le sub-
ace consuescane. Audaciam praeterea Rorencillima rua pieras imihi subministrac, quo-
Cenimce. Norimbergenlis Kcipublicx legaEUIS, LEVIETENCEF AdEO, TANTUIM QUC HuINCM
abio, non solum me, re opcnum dececprincipem, benienistime dudis, sed d gracio-
emuneribus quando que donacula, abtoluis, ac dimictis. Ouid quod d lacrarissima Ma-
honoreram digno lum honeltatus, remera indulsentia, mocuque (pontaneo, in consi
mesticum num sim aSCitUS, aC LELGUOTUM vITOrU Cantorum numerO aleriprUIS, prO qui
us sigrates dignasreterre cupelet, penicusnon ralerem: etsipossem, Forcunatua am
IdminimepatErEcuT. Veculamen, donec viuentium censebornomine, serenitatis cU
mandatis ex iustionibus, non solum humilicer ob secundabo, sed e perquam ob lequen
Duretyce de pie C alacs Vcor Taulle, ac T ciumphacor lemper Aususte.
HONO.
1
ane
0
eca
eri
ae

## Folio 52 — 1663204101:0076
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000076.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
Bil. Pirckheimer
ATONORABTLT NOSTROETIMPEREE SACR.
Adelidilecto Bilibaldo Pirekheimero Consilia-
rionoltro.
MAXLMTLLAAYS DIVINATATENTE CLEMENTIA
es Romanorum Imper semper Angustus.
Onorabilis sdelis dilecte. Lucieni Commencacium deratione conteribendae historia, pet
LLquam accurare a ce latinitate donatum, vna cum licteris tuis acceximus, opus lane luculet
cum, propcer quod lacininon parum lacubrationibuscuis debeant, de prxcipue ti, quiforcium 
TOrUM ReS; (rem PrCFecto arduam) monumentis scriptorum luorum postericaci mandane, qu
doquideni tam celebrari Auctoris restigiisinnicences, in lubrico (olo pedem tumius ponere
Cunc. lamquenos, si quid perpetuitate dignum gerimus, sub Lucianitui lesc, a summiinseny r
delcripcum. Eidem apud posteros consecururum non desperamus. Idq; cocum vigiliis cuis adsericn
mus, e merico procanco beneticio, cc lumma bencuolencia complectimue. Dat. in ciuicatenot
Erperiali Ausulta. die r2. Mais. anno Domini M. D. X V. R esninocri Romanicricelimo.
Ad mandacum C xlar. Nay est. pp2
Tac. de Bannissis, Xc.
TACLOHISTDRTA CONSCRI
BL OPORTE A T.
Enunc Abdericas, Formole Philon. Lp simacto regnance, calem inuasillemorbuim. Sebrincula
Lrehemenci conteltim lub inicium, popularirer cuncti corripiebancur, sexcimur inde cictla
diem nonnullis sanguis mulcus enaribus pro luens, aliis vero ludor copiolus luperueniens, leblu
dissoluit. rnde inrisum xoricudo illa demuin converla est, omnes enim ad iios ce dias recicandas 
Andio
vellebantur, ac iambica ad modum rociterantes decantabane. Porillimmum vero Furipid
medam lusubrire lonabant carmine. Perseique veiba accurace enarcabant. retertaque erac crula
rniverla pallidis es exrenuaris illis septenariisque rrasadis:
Ex reliqua, Conora quadtam voce cancancium. Id que longo ducavit cempore, donec hycehtus 
Tu vero diuorum trranne hominumque amor.
Trigoris superueniens aspericas, eos a nugis illis candem absoluic. Fuie vero rei Archelauscu
dus, cunc cemporisillustris occalionem praesticille mihi videtur, qui medlia aestace ac vehemenita
LOcC, iplIS ANdCOHECAM ECCITAVETAE. Vnde complures in cheatio febris inualic, qui in de luis
cespostea in cras aediam delapsitune, cum admodum cenacirer eorum memoria Andiomed
Berecer, Persersque cum Medula, rniuscuius que menrem achuc circumvolates. Ve isicur vul
alceri (reaiunc) comparem Abdericicus morbus nunc quoque multos corripiunc erudicos, 
quod erasae dias recicenc, colerabilius enim delicarent; alienis haud malis decinerentur iame
Sed poltquam quae pedibus versancur commora lune, bellum videlicet aduersus Bacbacos, 
delque in Armenia accepex ac victoria crebrae, nemonon historiam seribere asgredicur: quiils
rerist
vno in
eius Thuerdides, ac Herodori, Xenophonces quoque nobis pallim emergune, adeo
eslevideacur adasimm illud: Bellum rerum omnium pater; quandoquidem roc historict
peru producti lunc. Hacierur. O Amice, cum cernerem e audicem. Sinopenlis illudiniu
rem venic. Cum enim Philipous iam ingruere diceretur. Corinchii vniuer ( percurbancul
limae
negociis occupari crane. Aliquienim armapraeparabane, quidam lapides eransterebane,
miareliciebanc, nonnulli veco propugnacula fiimabanc, ali aucem aliud quid veile lubminili
banc, quae cum Diogenes concemplacecur, ac nilhaberet quodaserer, nemo illius enimvicl
opera, luccinxic restem, ingenciquè Audio dolium, quo domus vice reebatus, sulque de que ulis
nio vestere caexic. Cumque atamiliari quodam, quidnam taceret, incerrogatus estet, cesponc
e
lium voluo. ne solus inter coroperantes ociars videar. Proinde eso quoqi o Amice, ne lolusintal
1
lacempestate mutus esem. neve canquam comicum lacellicium, olcicabundus ac silensp
rem, recte metacturum existimaui, sipro viriliparices quo que deliumreuoluerem, non caude
tultoriam scriberem, hueres Sellas cnarrate, a  Ca in siuIS auca
lat
dec cu quid cale de me verearis. Noui erenim quam ingens sic periculum; li quis pesdl
al cibi singula enarrem, consulcoque à tumo d rca, nec non à curis quae huic scubetdita
muneri, abstineam, adimonirionemi recoperbrevem quandom pracepragi pauca scuben
a0
1111
11
1a1
2V
Aac, praelerrim ram tragile doliolum, quale illud incum est, non admodum Met SpetC
decoctum, moxerenim reminuto illideretur lapillo, collisere restas coseret. al 18
creuerim, reguiris? Scilicet, ve iple uus, ac enca cet lacum concticucus, belli parcice

## Folio 53 — 1663204101:0077
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000077.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
Tictorica.
Pecum, ve li minus in seripetetut talrem ipsius parcicepotiam xditieii, digico summo turum accin-
Verum enimuero qua plurimi admonicione aliqua, ad ne socium illud minime lbiopus
eubierantur, non magis ac arre aliqua ad eundum, videndumre, auc comedendum, se dadino
aremtacilem, paruique nomenci ac vniuscuiu sque hominis essehistoriam conseribere existi.
c dummodomentis conceptum exprimere quis raleac. Arguicu, Amice, oprime noti quam
negorium sicillua, munimeque ex istis, qux per legniciem componilolene, led quod incer
nrem licterariam, axima indiseac cura. Si quis (vr Phuerdidis rear rerbis) ad ecernicatem
carenirirur. Proinde oppido quam paucos à sentencia me dimoturum, nonnullisveromole.
defururum, cextissime noui, maxime quihistoriam iam ab soluerune ac in publicum emile-
immx enim dementix essperare eos, quiiam ab audicoribus collandacisune, quid emen
Ceurransseripturos, ex iis, guxe semelapprobata, ac velur inregias aulas repolica sune, Ce
non ab re fortican eric, illos eosdem quoque alloqui, vesibellum quando aliud, vel Celris
veras, aut indis aduersus Bactros constatur (nemo enim contranos, quiiam vnivesa Cub-
is, cale quid audebic) exactius historiam componere raleame, re gulam hanc, E lalcem re-
videatur, ance oculos constimuences, sin minus, ipsi cum eodem illo cubiro, quemadmo
nunc opus commensuranco. Necmedicus admodum dolebir si Ab deriex cunctispontere.
ur cum duplex siu conciliiossicium, unum quidem quae eligenda, alterum quae declinan.
edocet, Agc deiis, qua tistoriam conscribenti fugienda, et d quibus poristimum sicabsti-
 primo verba FacranuS. Dein quibus, re a verorramite d recta rianon aberretur, sncob.
, d quali nam principio sit auspiciendum, quis ordo rebus sectis adapcandus, quimodus
vubaccommodandus, quxe sub dicenda, quibusirom orandum, quae carprim cancumnodo per
lea, quo pacto cuncta sinc explicanda. haec ec similia postea enarrabimus: nunc aucem vi-
impericos sequi consueuere historicos, enumerare pergamus. Porro, quaenam in omni
vulsara Cinc errata, leu in roce ac compolicione, scu in sentenciis e reliqua inscicia, lon-
Ereterre, dc ad propolicum pexlensminime spectans, communia erenim (ve dixi) omnium
um vitia, auEIn VOCC, AHIEPTICtUTA VexLaNET. In quibus rerohistoriciaberrent, Facile Siob-
is talia deprehendes, qualia ec mihi saepius aulculcanci rila sune, maxime, l omnibus au-
Paleleceris. Incerim veronon incempestiuum eric, exempli gracia, nonnulla commemorare,
am Conscripra sunE. Er primo quancum in illo errenc, consideremus, quam plurimi e.
5, quxe eesta Tunc Memorix prodere negligune. L. audibus vero ducum ec imperatorum
mmorate. suos quoque in sublime collune, achoctes plus xequo deprimumE, ignOranLES,
Pulto IRhmohistoriant a laudibus discretam. ec admodum remoram, ac muro inserileiun-
Denique iuxtamuticorum prouerbium, os _anaocir muruo se le respicere interallo. Si-
laudanci hoernum curX est, quo pacto laudare ac oblectare laudatum raleat, parum que
endacio quo que suo otescentisinem consequatur. Acquihistoria, ne rantillum quidem,
aneumve mendaci colerare porest, perinde ac medicorum filij, arterix meatum inter-
cum quicquam ret hinimum illud delaplum fuerit. Pracereaignorare calesmihi ri
quod poerices et poemacum alia sic protestio, regula que peculiares; aliae vero hictoris.
bertas e lexrua praeleripra est, videlicet, quaequid poeris placicum fuerir. Numine enim
Musisperciti, ethaliserorum equorum currum coniunsere, eo lque super vndas aucari-
Ammicates currere roluccine, minime illis vicio vextetur. Neque cum eorum tupites, tet
Cer demarernaresti ex acta suspendir, verentur, ne illa abrupta, cuncta in ceriam deje-
ancur. Sed si Rgamemhonem laudare voluerine, nemo illis impedimento eric, s i
alis ac capice loui limilem ettinsane, pectore aure tracri eius Nepruno, cingulo Matti, opOr.
Aereiec Aropetilium, ex omnibus diisquiddam fieri compolicum, haudenim lupicer i
Nexcunusre, auc Mars, illius pulchricudinem explere lutticir. Historia vero, ladula-
quam admilerirralem, quid aliud quam pedisse qua quaedam poerices etticitur: Siqui-
magniloquentia illa priuaca fuerie, nec non seliqua monstra numeris denudara indicaue-
Poeticen scintigniorem olendie. Magnum igitur, imo maximum hocvicium, (i quis ca
oriam spectane, ab illis qua ad poericen perrinene, haud noveric lestegare, sed historiae
Mculcacillecebras, tabulas videlicet et laudes, necnon excessus, qui exillisredundace lo-
unde acliquis Achlecam quempiam, ex robustis illis et ferme illieneis, nudum palla a.
Lreliquo ornacumeretricio exornet, tuco pertricet, cerulaque faciem expoliac. Dijim-
quamridiculum ipsum etticiet, sicali ornatu cum dedecorer. Acquihoenon dico, quod
Entustoria non sic aliquando in aulgendum, quandoquidem cempore convenientilauda
modus camen rei adhibendus est, ne calia postea lesencibus molecta esse deprchendan.
Erno verbo eloquas, penirus dd sequenciare sulanda lunc, quemadmodum paulo posto-
Porro quicunque historiam in duas parces se recte dividere arbirrantur in oblectationem
llalem.: lde oeste lalleem, quatitesenribus incundam e delectabilem. hitorie incul
canc.
MS
2
8
lene Andcomedam.
exi
et
3
0

## Folio 54 — 1663204101:0078
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000078.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
Bil. Pircklcimer
canc, videsne quanrum L verirate abercene: Primo, quoniam adulcerina vruneur divisione. Ynui
est enim officium, ac Colushistorix tuus, veslitas, qua non nis ex veritare conquiretur, graciorcam en
eric, G illam iucundicas sub se quatur, quemadmodum Achlecam Forma. Sin minus. Wihil pcot
Dec ab Hercule generari Nicostratum LSdori, generolum quidem, et vero que aduetlario toilla
rem, quamuisaspectu sit deformis, cercet vero cum eo Alceus pulcherille Milelius, et in delicuis
aluinc) Nicoltratihabicus. Famechhistoria cum obiceriucundum quid interlerie, mulcosacte
mances actrahac. Cererum silolum id quod sibi proprium est, (veriratis demonstracionem inguiu
ab solure pollidear, parum illam pulchricudo Collicicabit. Sanc illud quoque relacu dienum ett, qu
neque ea quidem historia, in qua Ferme cuncta Fabulo (a ac laudibus cliuola exictune, iucuncal
porelt, praecipue penes eos, qui auricula recaque audiunc, ac rbinon hominum colluuies, de pled
cula indocta ausculcat, le d indicialirer, et per Touem Sycophancice quo que lingula expendunc
per eos, quosmihilnemomentaneum quidem Fallere pore(, quique OIni ex PAITC COEPONS el
Boipso perspicacius videne, ac numum laciorum instac dicta singula expendune. Ua ve 3duscelt
contestim abiiciarie, probaca que ac legicima admiccant, de solum quae exactae lunt tormae suspicta
ad illoscerespicere cum historiam scribere agglederis, oportet, celiquosvero Roccipendere, el
taudando ditrumpantur. Evero eoldemneslexeris, historiam que praecer modum tabulis, laudie
acreliqua adulatione condieris, Forsican eam Flerculiin Lr diâ similem efticies. Frenim contett
ricum est, cum ce aliquando depictum vidisse, seruiencem Omphale, ee habitu admodum enot
IFTCrCU
instructum: illam quidem L conispelle circumamictam manuque clauem gestancem, d
indalio
lesestet; illum rerocrocotoac purpura inducum, lanam diuidenrem, ac Omphale plas.
suscipiencem, ee quodeo in spectaculo curpistimum erat, dei virilitas, lacinio la, Auica et incinca
velle indecore etteminabacur. Ouinimo, li mulcitorsican haecrua laudabunt, ac pauciilli (quoi
cuindicium aspernaris) admodum suauiter, de ad Cacietarem vsque ride bunEcum rem cam reca
um, 10
dem, inelegancem, ac male conglucinatam aspexerinc. Duod enim vniuscuiulque pre
oquoc
quog; pulchrum est, ( rero illud immutaueris, id ipsum pexcer vlum indecorum Het. Oi
aliquando laudes delectabiles existune, maxime lauctatis, ac aliis molestae, porissimum (modum
am diu
cesTerinc, quemadmodum a muleis heri Solet, qui rebeneuolenciam à laudaris venencue
corum laudibus immorancue. donec adulationem penirus manitestam reddanc, haudenim 
orcemidtacere norune, neque allemracionem adumbrase callenc. Sedrehemencec inctanceo
Capercurbare indecore, ac nude efturiune, adeo, ve nec illud (cuius desiderio manimecencn
consequiralean. Siquidemii, qui ab illis taude afticiuntur, insenti eosprolequuneur odio, 2c la
quam adulacores auersincur, Capiencer quidem rebus luis consulences, pracipue hianimopra
hinc ricili. Ouemadmodum Arictobolo concigic. Is enim Alexandtiac Pori cercamen conserip
Seclingulare, regipocistimum hunc commentationis locum recicabat. Fcenim existimabac, la
admodum oracam ei se lacturum. Sces qualdam Atrenue ab co seltas emenricus tuilter, Laclals
Cortetor
Enxissee reritare maiora. Aeille librum accepie, praecipicemque in rndam deiecir, (Nat
cuna FIydaspen nauisabane Aunium) verbaque talia superaddidie: Sic re quogne Aristol
si oporteret, tali duello pro me depugnantem; elephantosque iaculo vnico consicientem. Maxim
submet
reto in
chon
dignatio illa Alexandrum decebat, qui nec ancea Aichicecti audaciam culerat, pollicentis Conte
in ixCusimazinem Formaturum; monrem que 2d regis limilitudinem CranSFpUTatTUI.
stim enim adulatorium hominis insenium deprehendens, opera illius nec in aliis dehin
Tus es. Vbinuncintis delectabile remanec: praeterquam si quis adeo suleus existat, ri
ebusr
laua
FOrMeS
Dus delectetur, quorum redarguriones praesto ec ancepedes sune. Veluri cum homines
praecipue reromuliercula pictores adnionent, vele le quam pulchetrime depiganc. Frenim lou
se eleganciores tore cxistimant; si luco eopioso facies inerusterur, mulco que phamaco cerc
commilcearur. Fales hodie quoque scriprores quam plurimi reperiuneur, qui commodop
prio acreilicari, quam exhistoria se adepruros speraric, in leruiune, quos camen odio habece e
mumettet, cum pexesenci cempore adulatores manifesti e inepriexistane in posterum veco vnuu
Duod liquis omnino delectabile quid historiae vniuer ae commiscendum esse arbiciacue, aliu
3et
Tum negorium excessibus sulpectum demoMuent.
XATIONIS ONMEMENEA, QUX CUIM VeTITaEEICnn E, inserere AudeaE, qua tamen plurimi n
ces, ea quae minime adrem spectanc, ineroducete consueuerunt. Proin de nuracé pergam, qua
per in Tonia ac per touem, in Achaia quo que paulo auce epceibus quibuldam, qui bellu
lud descriplerant, me audivisle memini. Cererum pet slallas, leo elmeis tulem dene
ra erenim sunc, nam ee iurare quoque paralus ete, I iuramentum vibanum mihi de lalntolu
Lcenim eorum quilxiam procinus a Mulis exortus ell. dealque Mhllocal. re leripcis luis aspieniet
Vide quam concinnum principium historix que pecbis apu, ac tali dicendi senere conete
Deinde paulum progressus, Achilli principeit ou, LHC Veto Perlarum equipa
ri
het
nrior
hcem, aeque le prius sugnlet ecellens quipium perlecuno, quae tultec iptum lonee p petta
Sem, ignorans, lonse libi prastantiorem Fore Achillem, (i Llectorem porius obstruncalset 

## Folio 55 — 1663204101:0079
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000079.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 74 lines, status machine
lliltoriea.
de landes quasdam de lemeriplo lalernic, addidicqs, dignum se elle, quires tam epregie pestas
Meriberet. Posthaec dellectens, paltiam suam lauctauie, astereus, lonee se rectiuis Homero 2serc,
nullami parriae sux secillet mehiliolem. Fandem in procemii calce, palam acmanisele pollice.
ucim maius nostra se sublacurum, Barbaros veco pro vitili debellacurum, Sicgi historiam incce-
e parirerq. caulas, cur bellum exorrum esset explicuie. Ille (erenim) inquinacissimus ac pessime peri-
ns Kolose us, propter causam calem bellare caepit. L. c hic quidem calia.
Ireco Thucydidis amutator de lummus quidem Aucoriqse admodum egresie comparanidus,
Anexium (quemadmodum ille) luo ipsius nomine auspicatus est, exordium lanc omnium sra-
vallimum, Thymumqi redolens Allicum. ABClIS CCTHC. Creperius Calpurnianus Pompeiopoluanus,
Carchorum Romanorumqe, quod ner se cesserunt, conscripsu; exorsus confestim postquam consta-
mest. Proinde pospriuicipium cale, quo pacto ribireliqua quoqi explicem: quemadmo du in AE
ia C oreyrenlem illum Rherorem Bcdium adducens petorauic. Oualicerie Nilibenis, quonia
comanis obcemperae alperuarencul. pestem induxie, Vnivecla penicus à Thucydide comodo lu-
s, excepto dumcaxar pelalsico, ac longismuris, in quihus cunc morbo infectihabitabanE, inLe-
pero veille ab Aechiopia luem aelluric, de quo pacto in Acerprum dc magna ex parce in regis
as descendistet, recteq agensibs. Hanlissee, ostendic. Ceterum eso illum, mileros adtuc Achieni-
ilibi sepeliencem, celinquens dilcelti, eoresie callens, quaenam etiam me dieresto dicturis
ec. Proinde ec illud quoqi pes iltam belle se habet, arbicrari, Ccripris Thuey didis maxime simile
aisimmuraris nonnullis quae illius propria sunc, reterac. Paria Sunc haec, ve de cn Forlitan iri-
E (per Touem) parum abtuH, quin de illa perrrantirem. Ecenim idem ille Ccripior, varia
cum ecmachinarum genera, eo quo Koinani appellanenomine, historiae in (crip(IE, paricer de
POnCEMGLC, aC CalIA LUITA MIAMMECMIC. Ceterum mihi considera, qua nam historide sr digni-
meqi Thucydidi connemens, icer rocabula Acrica, Tralica hiaec in leraneur, canquam
uidam vero alius ex illis, cerum sestarum commencaria collisens niida, scripris mandauit. Ve-
modum pedestria, humiqi re pencia, qualia miles gresarius quilxiam quae in diem accidune
Ms, coponereporuister leuta ber lienarius, caup ore aliquis, CUM CxCFCITU CILCUHICTTANSpEX
aquod Idioraille modenns esisser. Erenimiple qualisnam esser, confestim sub iniciu osten-
quonia recuipiam ele saMibrimagisque idoneo historiam perrractanda relinqueret, elabo
amtracinre iplum acculauelu,  nimiscumide accrasice, pretergi reru gellarum Forriina
alerip leric, Callimorphi Medi ex hastatorum ordine, historiarum P archicarum, nuI eruSq; cui-
alvro superaddicus ctac. F1( pet touem) procemium quodcunque perquâ triside compoluie, ica
Colligebac. Flistorie scribende ofticium maxime ad medicu spectare, quonin Aelculapiis APOL-
Mechilius. Apollo reco Mutari ductor, ac rnivet (x erudicionis princeps. Illud quoque repre-
tone dignum, ex cum lineia sonica sexipia sua inchioalter, nescio qua caulamorus contestimpe.
communemucauie, nam vocabula vere comubernalia, ac vili plebeculae comunia, vsurxauie.
redicinale experimentum, insanitas, et reliqua id genus veplurimum criuialia.
Modsime viri sapienciltim, Guog. mentionem Facere oporret, nomen came illius latenier dif
. Columq. sencencias reteram, de Commencaria nup er C orinchirecitata, omni spe praestan-
plicabo, Ecenim confestim lub inriu, ac in prima procemiperiodo. legencibus propoluie
dem perquam miritici osendete incendens, qui solu sapiente conseribere historiam decetet.
aulo poltalios luper alios induxse llosilmos, penicusqu; ficuris omnimodis procemium ab-
tram veq. ad adulationis Tactetale, adeo, ve laudes quoq: molesta ac valde lcurriles, Eylosis
earerene, se d ex propolicionibus d conclusionibus illa quoq. constaret. Proince ee illud
Modiolum mihivilum tuic, ac mhime vico philo Copho, canq dense 2cproinissa batba con-
quodinprocemio proculic, peineipem nostrum, praecipuum hoc contequuium este, vi e
Alcas, philo Cophi quoque iam conlesibere dienarentur. Fale enim, Elalcem quid etat, nOn
un dicere, lednobis consideranaum relinquere oporrebat. Acqui neque illius tas est obliui-
laliprincipio exorsus est. Venio ducturus de Romanis es Persis. Frpaulo poct: oporcebat enim
ecuenire. EFItCr Frat Osroes, que craeci Oxgroen nominant. Aliag; mulca calia, videsne huc
mile ete: precerquầ quod ille Fhucyasdi hie verorecte admodutlerodoto equipatari poc.
aclam alius in dicenditaculcare oppido quam celebris. Thuerdidi de iple limilis, vel paulo
Morillos ciuitates cunctas, continia, capos, ac Aumina, planiltime (veipse exiltimabac) ex pres.
Ccincapicamimicoru, tTerculesmaloru depullor auertac, siquide Frisidicate C aspiaca niue
eliciem exuperabane. Porro imiperaloris Clypeus, inceoro vix ablolutus est librO. EcC-
ubilico Corsonexiste bac, cuius oculs ex catuleo albo aeniero mixrierant, Z oua veroiti co.
Conesqi dependuli celaciesac cincinnieranc, Faeminale vero Vologeli, e equitrenu (prot
)ex quocrecborumpriadib. vnuquodq; ilorum constabac, qualisque coma Olroi Pigridem
anciinerat, ac in quale anclum pertusichedera, mirro ac lauro rectum. Ouae ideo (imus
ve lia opacicare rbercim illud inumbraens. Ase consideca, quam huistoria hac
sin.
dei
Quies
1OP
125
upuram ornanria decentia d pehicus conveniencia.
dele
ere
l
e1
21
ellun
en
es

## Folio 56 — 1663204101:0080
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000080.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
Pirckheimeri er Duret
Sincnecestaria, quemadmodumq. sinc illis, quae illic gesta sunc, noscereminime poristemus, Cete
cum cales, ob imbecillicarem reilium, velignorantiam dicendorum ad huiusmodi resionum ee al
erorum descriptiones se conterune, ac quoriescunqe inres fulas ec arduas incidune, similes ester
dencur seruo, recens ex heredirare domini locuplecaro, qui neq; quo pacto restem herilé induela
neqi qua lege ccenare oporteat, nouerit, le dappolicis gallinaceis, aprugnis e leporinis carnibus, l
pius tabisac Cordidissimis quibusqu cibariis ica (e ingurgicat, ve rorando cancum non discumpaula
Uleisitur Scriptor, de quo dixi, rulnera admodum incredenda, mortisque generanoua deleripla
Ouemadmodum quidam in disito pedis magno vulnere accepro, confestim occubuerie, e quot
Prilco exercicus ductore cancum inclamance, decem de octo exholtibus animam estaverint. Cu
quod casorum quoq. numero, idqe praecer scripta in principum epistolis contenca, menciruset
Aic enim, in puxnaiuxca Furopum commissa hoctium Myria des seprem et criginca lex que suprac
centoscecidisse. Romanorum rero duoscancum delideratos, ac nouem rulner atosesle. Laecha
Scio, an quismenris composcolerare raleat. Arguinec illuc, TanQuaM pariIMOIentI pEEtetCU
dum est, Nam replane Acricus roceqi detxcata ad amussim rus esse videretur. Ica Romanocul
nomina tinsere ac in Cracam convercere linguum dignum duxic, ve Satuminum. Kronum; Phict
tonem vero phroncim, Ticianum quoque Tuanium appellare aulus (II, nec non alia quoqi histo
maxisridicula, in super ille idem, cum de Scucriani obicu scriberet, cunctosseliquos deceprostun
aturmauic, existimantes terro illum sibinecem consciuisse, quandoquidem media porius e rica M
ecalsec, morsecenim illa leuissima sibi vila est, sedignorans cladem illam insra eriduum (vcacbicio
acceptam fuisse, cosrero qui cibo abltinent, veplurimum in seprimum ducare diem, nili quispla
Olioem expectantem permanisse suspicetur, quoad Seuerianustame periret, ideoq. per lepiem ala
Porro, cosqui poericis in historia viuncur verbis, quonam loco, Fonmole Philon, quis consticul
rum sparium exercicum non admonuisse.
dicentes conquassara est machina, murusque boando delapsus est. Acicerum in alia parce hictoriae retia
AE F dessa equidem undique armis circum strepebant. es fracorerat., clanȩore que cuncta reboabant
dux quanam parce pocissimum exercicum admoneret, deliberabundus mence versabat. Incerim came
vilia vocabula plebeia, et icuina mulca vudique inculcata invenies, veluci, seripsic capitaneus dom
De; soldari comparabant indigencia, ec, iam balneari fiebant ad eos, caliaque id gerus, ita veses 
Baedo rno pede locco excelso ingredienri, altero rero sandalio induto, admodum limilis este M
Acquiec alios cernere est, procemia splendi la cragicaque ac mirum inmodum prolixa conett
deatur.
bences,ica ve in spem cuadas, penicus admiranda de hinc ce audicurum, cererum corpusiptul
quancum adhiltoriam percinet, pusillum ac insenerolum introducences, adeo, ve admodum liu
sic Pulioni (licubiamorem ludencem vidisti) larua per quam maxima scu tterculis, Ceu Ticamipa
Conaco. Conteltim igicur audiences ipsis acclam anE. parcuriune monces, Verum haudica, led vicot
coloria ac limilia cuncta line, convenir, capirique reliquum congruat corpus, ne ex auco siccal
chorax vero ridiculus admodum ex cencone quopiam leupelle maccida consucus, aclcucum lam
CRh0
num, circaque cibias porcinum. C ernis siquidem lexidosillos Ccriptores, Nam corporica
diorum Coloss imponere. Aliosrero contra, capire carentiaintio ducere corpora, contestimu
absque procemio drebusipsis ordiri, Xenophoncem scilicecimicances, ica incipiencem: Darib
Parysatide filinati sunt duo, Necnen prilcosilloshistoricos ignorantes, proxmium vim quancdt
Cererum hac omnium coleranda estene, repore, qua eloquurionis. Ceureliquae dispucaciona
continere mulcoslacentem, quemadmodum in aliis ostendemus commentariis.
sune ricia. Verum de locis ipsismenciri, nec Tolum in paralangis, se d ec inceoris dierum cussibusc
cipi, cuinam honesto simile existic: Siquidem illorum quidam adeo locorderes gectas colligi
ne Syrum aliquem sciscicatus fueric, ne que (vrdici solet) eos qui in constrino de calibus fabulat
cur audiveric. Led de Furopo Syrix rrbereterens, ica dixerie; sita vero est Furopus in Mesoparamia,
Euphrace duorum dicrum itinere distans, eaque Edesseorum est colonia, NCq. COCOr LenS, Led 
eriam meam Samolaram, in codem libro, generolus ille accollens, cum arce paricer de muils
Meloporamiam r(g, cransp ortauic, ica reambobus illam incercluderet Auminibus, verin que dea
endo praecerlabenribus,accancum non muros alluencibus. Proindenonne hocritu dienum la
Fec, lmenune, dPhilon, coram ce excularem, quineque ex Paschia ne que ex Melopocamia orut
dusestem, quo me admirandus ille seriptorrele gauir. AEqui _ hoC (per Louem) admodum rect
mile, quodille idem de scucriano iureiurando altimac, id que le à quodam, qui ex ea pugnaetus
tat, audiuisse retere, ne que en (c illum, nec renenitaustu, auc laquei nexu decedere roluislet
morcem quandam eragicam, inaudicx que non noux audacix ex cogitalse. Forte enim toru
peaecandia illum ex vicro limpidistimo habuisle pocula, postquam veco omnino moridecreui
Scyphum treoisse maximum, illius que tragmenco ad exdemvtum, eoque vicro succur libiincia
Inde
Traneque pladiolum nec lanceolam repperic, re virilis de heroieus sibi obitus continserel
Porquam Lhucy dides primosillos, in bello ex soo, lunebri quadum laucta oracione. Iple S era

## Folio 57 — 1663204101:0081
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000081.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
deverianum similiexornandum elle exi lumanic. Siguidem ipsis omnibus oum Thucrdide cercame
quamuis excepeae in Armenia clacis pelsicus culp a illo carenc, Igicur Scuerianis magnitice sepeti
phcanium quendam silonem celcationem concca rumulum stacuic. Perictis scilicer aemulum
concionando roc se calia deiplo pelbrauic, ve (sic me gracia adiuvene,) praenimiorilus veheme
herymari coactustuerim, maxline cum rhecor Aphcanius, in oracionis sine lacermans cum
ne, actam acerbe aHtectus, Mpcuolasillas ac lauiras comemorar caenas, ac pollicariones. In
ero Rinecum quenda auexic exicu, Erenim ensem admodu generose, dc vemaxime Aphranium
Lebac distringens, in omnu sculis se iptum supra cumulo moulauie, haud indisnus(per ora diuo
emacuriore perire morce, quohiam caliarhecoritaret. Addic de pixsences cunctoshaec vidisse,
Sgilaudib. Aphraniu exCullis(C. F. g0 siquide, et E in aliis iplum damno, tancunon iuris et ol-
ncione Faciencem, placelscarumq; recordatione illacermancem, poristimum camen in hoc
endo, quod Ccriptore d tabulae aurore, non priusiusulaverie, licque ip se deinde occubuerit.
halcosalios, amice, his limites cbretuetare porsem, veruntamen paucorufacta mecione, ad
promiltum iam exansibo, contilru tencer, quo pacto quis renustius historia colcribete raleat.
cernere ectaliquos, qui tacta a Ila ArdUA _E ME OTATU AIGNA PTCNIILEUNE LEUETAHSCUTIUE.
ale vero acimpericia, nec non isloraltia eori quae dicenda, scuracenda sune, minuristima
uodu dictuse et auxie memorado et pollune, perinde ac li quis rniversâ louis olympiaci pulchri
stale ac canca, nonrelpictat, ae , calidec, necignorancib. enarret: ac scabelli attabru eepolicum
ucaleciq copolitione concmna admiretur, haecq; perquâ maxima enarret diligentia. Audius
hue quendas puenaiuxca Furopil comillam, ne leprè quide verbisintesris percurriste, vigincive
emensuras, seu paulo plls. in trisida de nihil ad nos accimence consumpsisse nareatione. Due
uMaue quida eques, noutne Maulakas, prae lici vagibudus, per motesrexperit Syiosquo
Cospeadium apponences, a sui sub iniciu illihomine cimuerine, inde certiores Facti, ex ami-
Kumhospicalicer susceperiut, de ad pradium inuicaverine. Force Forcunan. ex illis quenda ad
um resionem quadoqi protectum ese, tracre eadem incerra milicance. Dehinc labulae ac
heslonsx, quo pactom Mtusia renatus fuisset, et p elephances mulcos limul palcentes
qu oPacto ab leone propemoudeuoratus uiset, ex qua magnospisces in Cxelarta emisset.
AlSq; Ceriptoi, catas in LUopo cedesperperratas relinquens, incurtiones quoqi ad indu-
tas neeno excubias, muthasq; excubias ad vesperursq; protunduablictic, cernes Malchio-
us in Cxlaria Scarosplarandes vilipretio empritante. Oui Gnocte praeventus nonfuit
Caia Scaris coctis, cui io cceaet, ( Maulacas Maurus Sirione, pocu haud invenisser, se d in-
badexercitureuercillet, Catccitalia lonse maxis necellaria nunc pretermitro. Oue admodit
exproximopago adillos relte  quo pacto munerainuicé dederine. Maurus quide Mal-
ancea, ille vero Maulacae tabutat, necnon alia eiusm odimulca, quae in praelio iuXta LUTOPE
Anc. Arquitac praecipua lutt Capa. Ldeirco merito quispia dixeric. Tales quidemrolas cer-
quidam, chare Philon, dattorua quoq. e illeridiculus, cum nunquâ ex C orincho alcerum
eaculistet, neque Cenchreas viG, protea Fuisset, Syciam Ceu Armeniaminime vidisset ita ex-
memini etenim:) Oculis ad sincerciores, nunc icaque scribere azredior, quae vidi, non quae au-
09. dilisenter omnia inspexic, ve dracones Parchoru (est vero hoc mulcicudinis apud eos
edco etenim mille, rcaiburot, Coplectitur) Dracones riuos praesrades esle dixerit in Pertia,
Perluxer tliberiam senicos, lalcuos relbillos in concismagnislisatos, alte luspendere, vid
Buentibus rimorem in CuTIanE. REim iplO Opete, cum iam in pugnam de(CCHdELCHE, DEACO
Od. in holtes immittere, qunellam tos ex nostris ica deuoracos, alios vero spiris constri
Seatos, ee exrinctos esse, F.chl prasens conspexic, securus camen, nam ab atborc etmi
etaspeculabatur, ex lapiencet Guite exic, qui cominus cum beluis congrestusnon est. Si-
periprorem illum admirandum hune haberemus minime, qui in belloisto, opera cam ma8.
onia manupropria peregit. Lcen periclicatus est vehemetcer, ac in super cicca sura rulne
MICeL CUd CranIO LeTnAVEHUISHEPEISETEC. EchaC Coriichiis audiencib. le sebac cerrissime
us illum neqe in pariere depietu ridille bellu. Ouid e nec armorum genera, nec machinas
bec cognolcebat, neqi acierum vetaminunoia recte renebac. Maxima igicur adhribica curoi
Ppellatacie, qerac rectas paricerq; p cornu dixic exercitu ducere, id x eltin tronce diripese.
quidam opcimus, ab inicio rig; ad em, rix quinsentis inceeris complectes verbis, qua in
Syria, Meloporamia, iuxca Pixrim iMedia sesta sue, coseriplic, e quauis ita feceric, histo-
men secexere inquic inlcriprionemq. iploterme libro prolixiorem fecic, Anciochiani in sa-
dmodum leoniobuceretur, ee luper omtid delideracistimum nobis criumphur ica spicicu
Alacidico instinctus, ad historiae teleinanic exiru. Duin eriam vibem in Ms. soporaminian
uagnicudine maximam pulchlaldine que pulchercimam, Peaceres cseliberacac consuulie,
nun.
Tistorica.
larii
e
te
vil
d
car
128C
a
pen
pie
e
ei
es
uido
28
e
der
et
ala
l
d
Reminimes spinas veroradici concienas, dilisenter concemplari.
ed
de
lt
Nollonis cercamine vuctoris (Forlican enim ve acbitrorpueros in Armenia et Mesopocamia cura
onscribendo luperauerac) eorum quae a Romanis in Mediaiam gesta sunt explicario.
quod tucura quendam conferibere auduu olosehlcilicet caprivicacem, dc Olroiiateritu

## Folio 58 — 1663204101:0082
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000082.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
Bil. Birckheimei
punquida rictoria Nicaa sit appellanda, an Concordia sue Pacitea, idque adhuesub iudice pendet,
nominevero pulchra illa ciuicas nobis carer, nugis rariis, historico que mucore plena ae relerta
Porro gux apud Indos dehinc serencur, Occaniq, nauisationem se iam Ccriprurum pollicerur, ull
promissionestaec lolum, sediam procemium indix composicum esthistoria, Le gio g; cesria, ac C et
ce Maurorum que manus traud concemmenda, hi omnes Indum Auuium una cum C alsio eraiecetes
Ouid rero acturi linc, quouc pacto Elephantorum excipiene imperum paulo postmirabilis sc
DcOT, d Mucuride (eu Oxidracis noscertiores reddet. Falia mulea ob erudicionis inopiam nu
santur, ec quae aspectu digna lune minime cernune, ne que si viderenc, pro dignitace cloqui pollunt
Cecerum comminicentes ee lingentes, quid quid ad imporcunam (ve aiune) linguam renerie, e
Ouid quod librorum gloriancur numero, praecipue rero inscriprionum superbiuneciculis, Nam
FuxiunE.
X illi admodum suncridiculi, vide licet, Parchicarum historiarum liber venustissimus calis;  ieru
Parchidos primus, secundus, perince ac hi Aechidos diceret. Alius quidam lonse vibanus. le siecepta
Demerri Sacalescensis Parchonicica, non ridendi eratia, leu veram lepidam reprehenderem Hillot
am. led porius reilicaris caula, scilicet, ve quicunque hac d similia dechnaret, is magnam posict
recte scriberidi sibirendicasse cognolceret, imo se paucis adhuc indigere scirec. ( Salcim rerum et
Dialecticorum illud, immediatorum vuius sublatio, alcerius penitus estincro ductio.
Sed dineric quispiam, exaete atea expurenta eAt, ac spinx quocquor erant euul la, represque encu
pacae sune, nec non aliorum ruderaiam ciecta, et li quid allerum tuic hoc plane leuigntum est. ia
iam superadificare, ac non solum in alienis cuercendis generolum ceiplum ostendere oporceac, ta
ex quippiam excoeicare idoneu, quod nemo, quod Momusiple carpere possic. Alleroisicurnece
seelle, vi quicunque historiam quamoptime conseribere asere ditur, haec duo poristimum lecun
eanquam peculiaria afferac, prudenciam scilicer ciuilem dicendique tacultacem. Acqui pecicinie
lo pacto addisciporest, ripore. quae nacurae cancummunus existat. Eloquendi reco rullu
exerciratione mulca, labore alliduo, recerum que imicarione acquiri solet. Ceterum lunchacclla
arcilicium, neque me consulcore indigent. Frenimreddere ingenio los, ac praeter naturam in dull
os, hic noster libellus promiccir minime, Siquidem mulco pretio, imo porius vniuerlo dignus ela
Grranstormate, canquum decorarribuere poster, etenim esset hoc plumbum in aurum. leullat
NuM MUITACE in agCnrum, ex Cononeuc Ficormon, liuc ex Leorrophidereddere Milonem. Ca
11152
hCon
dognidem artiticii ac consiliireiliras, minime ad Fabrica eorum quae componunur, le d)
commodum illorum vlum spectare deprehenditur, Perinde ac Ai lccus, rel Flerodizes, let
sue alius quispiam exercendimagister, ribipolliceatur, si Perdicas ei in custodiam cradicus tueth
Eclinouerca luxe lic amator, ideo que macie contectus. (non Anciochum seleuci filium Sacolu
cenque illam dico) in olympicis victorem, Theagenique Thalio, Ceu POly damanti Scoulao, cet
mine parem iplum ceddicurum. Cererum limaceria tradica, adt Bymnaltices perepcionem habra
erie, lonse praestancior, cum arce comparebit. Ab sicigitur anobiscam odio (apromistio, ve alcetu
rem adeo difticilem et acduam, praestare posse attirmemus, Non enim quemliber suspiciences hul
illico hictoricum nosceddicuros asterrimus, le d in dustria naturaliprae dico, ex eprexie in dicenditu
culcare exercicato, vias quasdam rectas ostensurosnospollicemur. Ouibus Cirsustuexic (dumlla
iolum
dotalis extirerir) cirius de Facilius ad metam v(que pertingere ralear, AEquine censeas, inE
arce ec disciplina in iis qua ignorac, haudindigere, Alioquin ex si quis Cichara pullare, lencibusure
dulari non didicislet, cunctacamen recte nolcicarer, se d quoniam haud didicic, nil horum casseu
Vunc
cum rero illi quispiam praemon straveric, Facile percipiec, de d le iplorecte dein pertractabic.
icaque calis nobis eradacur discipulus quispiam, incellisendoac dicendo non ingenerolus, ledpa
spicax, ec quirebus libi demandarisrecte vrino (cac, cuimagnanimicas milicaris, le d eiuilicaci ca
iuncta, nec non imperandiperiria, conriseric, Ec (per touem) qui aliquando in cattris quo que ll
ric, milicesque le exercitances, ac in ordines explicatos viderit, arma d machinas novexie, ac quic
cornibus, quidve in tronce prouidendum lics calleat, quo pacto asmina. que madmodum unee
quices educendi circum ducendique sinc, Ecpenirus haud ex illis existat, qui nun quam édonios
demprotuleric. ee quinon cemere nunciancibus sidem achibeat, maxime veropia cunctis a
siliberi, neminecimeat, nihil spercc: alioquin prauis similis eric iudicibus, qui seu in scaciam, s
in odium sub mercede iudicanes Acquinec cura licilli, neque Philippus ab AAero Amphipolical
Capiccario in Olinchi oblidione exocularus, lea calis qualis exat oltendacur; neque Alexander ciilu
bicur, s Cliri caedes in conuinio crudeliter pespetrata maniteste deseribatur: Nec Clconemips
runebit quauismagnopere in concionib. Uc pores, lusgestiiq; obcincat, quo minus dicat, pernich
icla
sum ac turiolum hominem illum tuisle: Neque rniver (a Acheniensium respubl. Xsie fetet)
des in sicilia accepta, Demosthenis capriuicas, ac Nicix obicus narretus, quemadmodum que lut
1i
secti excicerine, qualem aquam biberine, quo paetoque mulciin poru depraetenl, cx l fuerina
erenim (quod ec iustistimum est) a nemine, quimentis est compos, esse in culpa existimabicl
OcatOL
Caelicirer auc Aulie actasu settaturt, explicabic. Non enimtactori led recumi ularum en

## Folio 59 — 1663204101:0083
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000083.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 74 lines, status machine
Flictorica.
normme. Ideo nec ille cum nauali decerrabune praelio, eos submerser, nec simsueam vetrencur
equetur, nili ve indecorum lublequatur optare velic, Ouandoquidem siracendo aduet la, vel
Mraiuum scribendo resmale sellas corrisere liceret. Facile Thucydices quoque, unoprarenus
imurum axud Exipolas cuesrere, Flermocractiscriemem submersere, decestandum que il
epum rias incermuniencem ac etlcumuallancem, cransfigere valuistet, de tandem Syracula
choromias conicere, Achenen (es rero, cum pristina Alciabiadis spc victoria, Sciliam de
errcumnauganres fingere polumtel. Ceterum, ve arbieror, neqi Clochores gestas oblicera.
ue Acroposinuerret, lacuco Mum ac pexcipuum (cripcoris estopus, vequemadir odum
etaline, ica Gdelicer ea enatret, ilcud rero praestare minime poreric, quam diu Xerxis sicme
humquereuereacur, rel (Derecrellem purpuream, Ccucorquem auream aur equum Nilxum
ahistoria deleriptae mercedem se accepcurum, Aequi non ica ticiet Xenophon, Ccriproriu
 Thueydides, qui eclinonnullos priuacim oderat, lonse camen honeltius duxie, recicacem
Lemq. publicam, inimiciciis anceterre priuaris, Lridem (1 guEm PIaI AIAE, nON LAMCH eEFAM-
Nam (ve dicebam) unum hochistorix convenit, ve qui illum Ccribere aggreditur, soli Cacri-
caci, reliqua vero cunctane sgaC. Ex in sup er penricus cubicus vnus, ac mensura diligens, ve
onsolum adillos qui nunc audiune, sed ad eos quoque, qui seripra in posterum manibusver
sespiciat. Quod h quis rempori praelencitandummodo ob lequi conatur, adulatoria et
nismerico repucabicur, quossustoria pridem confestimque sub initium aduersaca est, hauc
comandiarrem ermnaltica. CLode Alexandri dictum illud celebeant. Onam cuperem O.
sim quic, cum defunctus essem ad modium rempus reniniscere, ve cognoscerem, quo animo scripet
Merilecturi essent, minime enim miretis, si nunc illa laudane es amplectuncur. Fienim haudminu-
am inescatione ista vnusquisque benenolentiam nostram expiscaturum se serat. Idcirco tlomero
echtabulole multa de Achille reculeric, sidem camen adhibere (olene, hoerno ad verica-
altrationem rrences argumchro, quinon de riuo, sediam rica Functo scripleric, haudenim
Gcaria menciri de builler inueniune. Falisigitur mihi seripror exictac, increpidus, incOrrU-
senuus, libera lingux ae veriraris amicus, quique (vr Comicusinquic) ficus, Acus; (ca-
ao scaptam nominer, non luori, non amiciria indulgeac, nemini parcac, nullius
milericordia, nullo coriplatur pudore, non animo Rectatur, iuctus sic iudex, omnibus be
vsq; adeo, vene quid alcers plustinto rribuac, perescinus in libris. Cinc ciuicate, suis rivens
Cec carens, haud consictetans, an illud seu aliuid conveniat, sed quid Factum sit cnariet. Ad-
ser Sicur recto Thucydidescanciuic, rircuremqe historicam ac ricium secreuie, cum vidisserin-
admirationi Herodoru adeo, relibri eius Mularum nominibus axpellari meruetine,
Pellectilem porius ele dlcic ad perperuam scribendinormam, quam in praesens certamen,
mloliracem amplecti, sed recirarem cerum seltarum posteris relinquere decere alleric, veili-
olationem assienac, quam prudens quilque sinem essetistorix cenlere debet, scilicer, si quan-
um limilia accidlane, et homines (inquic) ad preseripca respicere, sicq rebus publicis bene vri vale-
ncum veroadstilum, vimqe pereetelocurionis, haud rehemeneiilla d aspera, nec non pe-
cenci, arsumencationibusqi colorta, reliquarie Rhecorica acrimonia nimisareure seri-
Achoer, le d ledatiusincedac. Schlencia rero sinc ordinarae, densae, et libiinstances. Ac dictio
es ciuilis, ee quae inlignicer maceriam propolicam ostendere raleat. Duemadmodum enim
libercacem ac vericarem scripeotis menei scopum consticuimus, ica e eloquurioniipsius.
uillimus est (copus, ap este demonstrare, dc dilucideres sestas enarrare, non verbis abstru
sicancibusve, neque plebeis illis ac cauponariis, Ced vemulci incellixane, crudici rero lau-
Cacio praecerea Aguris ornetur Noumolestis, marime vero in aftectaris ac minime
Alioqui iuri opipare mnis colelco similis redderur sermo: Senrencix reto ad
um illam poericam et elatam aececlane erauitatem, de qua obiter parcicipent, praecipue
amb. structis, infesto marce, naltaliue contisicur cercamine. Opusenim cucericpoerico ali
Mo, qui clasem secundo impellacttacu, quiq; in alcu, lummasqi per vndasnauespeivehat.
biacerim per cerca incedlac, verum ta. sen sublimicatiac venustatiretu en arran darii ad apran.
pollac, ee quod heripoceric. allimiet, non percerinabundus, neqi intempestiue debaccha-
raelicencererenim euagari, de ill Poecicum turorem praecipicari, periculum est maximum.
cipue sumrcum habena moderanda, ac cohibendae, cum haud obscurrum (C, exinso-
alia morbum non exisuum senecari. Lonseisicur (actus eric, ve cum mens aquo retacur
opedestris, apprehenla sellasne ab impetus derelinquatur rehementia, cursu sub le quacur.
n eosimicari, qui hdelicerres geltas cnarrane, quosre su picare quis raleac, quam minime
a vel ad odium addele. vel demere. Inde crenim coniectura inicium lumet.
veri
un
oi
per
etac
isd
l
ue
e
ee
12
urquimencem calem sorricus He, mihi leripror obcingaE.
Biac
eiborum sructura vcendum est media dc temperata, non nimis semora ee circum ducta
Mecenim, neque numeris Ferme (ve a multis fIc) copulatas: hocnam que culpabile est, illuc
encibus intuauc. Cecerum resip(ae non lunc, re lorstuli, componend, le dlaboriole S
em laxiusrecensere oporcet, ee maxime quidem praelencem ee introlpiciencem: sn mi

## Folio 60 — 1663204101:0084
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000084.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
Bil. Pirckheimer
verisimiliora scriptorem illum compotuisse. Postquam vero cuncta seu plurima collecta tuerinen
Primo exeis commencaria quxdam concexar, ac in corpusrude de intorme redigue; Deinde oidl
nemadhibeac, culcum inserat, siluI OxMCE, apter dt concinnet, penicusque tum Homerico limia
sit Touiiam Tracum equestrium terram spectariri, iam vero My lorum parices de iple quae lunck
manorum seperacim inspiciac, nobisque signiticer, qualia videantur sibi ab excello concemplant
Dehinc Perlarum quoqi inide vitam que consideree parcem, num manus sine confecturi, cume
aciesiam instruuricur non ad parcem inam respiciat, neque equicem vnum seupedicem, nisi bla
das quisprosiliac seu Demosttenesmunicion esincidac. Primum ducesincueatur, ec si quid praci
perincnum milices audierine, quomodo, quaratione quoue consilio illos collocarie, ex ordinet
Eerac, postquam vero consreMtuerine, commune sic spectaculum. et quae geruncur can quanill
becarum expendat, vnaque persequatur, sc vna tugiac, hisqu; omnibus mentura adhibeacur havia
Caciecatem camen, necinsolencer, de que iuvenilicer, sed Facile cuneta abtoluac, sistensillic voiha
2d illa (hIres vrs et) rran scar, inde reverratur, Colutus, cum illa vocauerine, ad omninque testinel.
quaricum pollibile erit ruo ac eodem cempore lingula perrracter, ab Armeniaq; in Mediam cralu
volec, inde eodem impetu in tliberiam pergac, postea in scaliam, ica ve nullum cempusincermila
Maxime vero speculo illiti, lucido, ec exactO CenO, Cilenem reprae sencetmentem. Siquidemq
lesrerum imagines luscepericcales quo que illasredde; distorcum verd seu decoloracum, alcertu
ue Forma nihil, non enim Rhecorum more scribitur, sed ve exponenda (unc, ita enacrencue, la
suncenim secta. Sic aurem ordinate e dicere ea oportet, venon quaiendum Grillis, quid diculu
sed qualicer dicanc. Proinde penirus arbleranidum est, hiltorix (criprorem Phidix leu P’raxicell, 
Alcameni, vel alii illorum cuipium limilem esse oportece. Frenim neque illiaurum, leu assencur
velebur, aliamue materiam Caciebane. Ce d eam iam exiltentem. Elaiauc Achenienles, auc Aig
etosantes, ancea dispoluerane, illi vero dumtaxat Formabane, dt secabane ebur, inde poliebancis
cinabane, concinnabiane de Rolculorum instar auro in spareebane, siquidem illud ats corum etat.
attabee maceriam ad aptalent. Faleigicur historici opus eric, veres ornate disponat depio russic
quam cuidenciltime repcalentet. Cum rero ausculcarur, quae dicuncur, lubin de lecernere abul
ruc, incerimqi lauclibus prolequicur, iam cum exacte laboracum est, debicam q; laudem in opeteu
Cumque pacara sunc omniaab (que proxmio quado q ordiatur, VEpOte cum res, ve qu’d prat
Atorico consequutus est Phidiass
canenon admodum vrgec, Fandem camien vim habence principio veacus, quo manitelte indicela
quibus derebus sit dicturus, Cum vero proremium facit d rebus duabuscantum, non accibus 
phecores tacere (olent) inchoer. Nam quidquid ad bencuolenciam accinet, peacermicac, auc
cesque cancummodo actentos leu dociles ceddat. Id Aec, l oltetidic, quod de rebusmaenis, velh
cellariis seu domellicis auc veilibus verba lt Cacturus. Incellectu vero tacilia luculencaque le qued
ria efticier, s caulas ex ordine expolueric, cerum q sectarum capita commode dictinzeric. L alibus
Siluncproxmiis Ceriptorum, excellencissimit sero docus quidem, ne Facta temporis laplu deleantu
cum magna line et admiranda, vietoriasque Cracorum calamitates que ostetidanc Baibarocl
Thucydides veco, ec ip se sperans bellum illud Fore memorabilius, ac superioribus maius, quauc
quidem calamitates maximae in illud inciderine. Proxmii vero maenitu lo proporcione lureb
recte conveniat, seu prolongarione, hue abbreuiacione, ab ille que ad narrationem concexeslis
ductilis sictransicio. Reliquum enim historix corpus revera nil aliud, quam pes pecuaest nuscall
Ouaproxcer virtucibus illu stretur, propriis, leuicet ac plane procedendo, aqualicer tamen, ne
mineat,neue deprlmatur, Dehinc manifeste dicen di exornecur elesantia, pataca (ve dixi) acrellu
Cumque inprincipio larisclaboracum tueric, incroducacur secundum, priori coherens, de cal
seltarum connexione decorara, Sic enim cuncta ab soluca ac perfectareddet.
nainstas complicarum, ve hiltorix corpus cruncum remaneat, neue narrationes line quam plucl
ac invicem contusa. see Comper primum lecundo, non lolum si, vicinum rerum ee coniunctur
Celeritas veloolimmaxime estrrilis, praecipue vero vbi inoxia narrandorum impedimenta
dico
orim.
MASROPERCPETIXEUM.
non fuerie, Flancaurem non tam d vocabulis seu rerbis quam à rebus ip sis Sumere oporte
aurem hexigua aC minuSHCCCNatiA eanSCUITaS, Magnaque CuHFICIEnCCT EnaEreS, immo vero)
omiccas, t laud enim cum amicos conuiuio receperis, ominia que paraca tucrine, propreceain mect
Bellariis, et alcilibus, cocq. ollis e apris. nec no lexorib. et luminib. Saper dà appones vel abasel
coctum tuerie, Siquidem cale quidriliorailla reslises. Manimerecoin moncium, maenium del
minu descriptione, cemperandum est, ne in Colenter vim verboru ostencare, historiam q. precetun
i(cuI
cendo, cemcua agere ridlearis, le drcilicatis et claricacis gratia parumper delibando rrantibis,
inhracie, omnemque elcamtalem euitans, Ouemadmodum de Homerum magnanimites tacet
cernis, quauis er im poera existac, Pancalum camen ixione Tierum que ac reliquoscurlim praiet
e
Ouod hiParchenius vel Fuphorion, (cu C allimachus dixissec. quotnam pucas carminibus, 
ad Lalicalitabia vsq. perdutiltel. Dein quoclnionem circumrocalter: Duinimo 2 hucy did e

## Folio 61 — 1663204101:0085
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000085.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Tiltorica.
puvcisin cali dicendi generertus est, Considera etenim, quam subico ab sistac, cum machinam (eu
budionis sixuram ne cellariam ex veilem de seribic, re leciam rbi ciuicarum sicum, auc Syraculano-
porrum ostendic. hcqui cum pestem enarrat, quamuis prolixus esse rideatur, sI TAIen rES CX2.
eotilidetaveris, lic sphus celericarem cognosces. Nam d rerum seltarum copia, quamnis fugi
urum non obcuicut. Cum veco aliquando orancem quempiam incroducete oporcebic, PIX-
Cersonx coneruencia, seique peculiaria dicancur, ac ea quam manifestissime: Permistum est
men aliquidorehetorilale, eloquemix que vim palam ostendere, ac laudes ac vicuperationes ad.
ocum linc parcae dc conlidetaca, omniqi careant calumnia. Fr quoniam extra torum verlaneur,
raciuae, acceleracae de minime incempeltiux existane. Duod hlecusHec, cum Theopompo
o quis culpabitur, oalo se plurimos acculanti ee hac in re adeo immoranti, veporius acculare,
suo, itabula quaeplam inciderie, exponenda quidem eric, non tamen omtino confirmandas
au PoHCIcd, quarenusrnulguilqi de illa luopte arbicrio coniicere raleac, Edles verotus
periclitabic, ce d ad teurrum inclinatior eris.
a Musmitumemor elto, lapiusillud idem refero, venon solum ad praelensrespicienido
quonuncexillentesce laudibus prosequantur e honorene, sed ad rniverla euum conie-
u pHIIoS Porius elatiores, ac ab illis mercedem scripturarum citarum expostules, ve de
leal, bieie ngenuus, loquendiq; libertare plenus eracnil adulatorium neque servile pro-
curetisin cebus solam vericacem amplexus est, id si quis lapit, praesetici ac tam momenta-
Peirniuer(a anceponee, Cernisne quid Cnidius ille Archirectus Fecerie, cum currim pulcherri-
omnium maxim ath in Pharo Acoypci Cabricacet, unde per immenilum Pelagi spacium, no-
callisaribus ostenderentur lumina ne in Pareroniam inciderent periculolissimam (ve 2
Condenullum paceler ettusium. Construensigiturmolem, clam in muriiphus lapide, luum
omen, cumq; id calce obliuisset ac ab (condister, nomencum regnantis super interipsIc, con-
(id quod accidic) vehaud mulco postlicerae cum rectorio simul opere deciderene, acque
CE: Sostraces Dexiphanis Cnidius dus saluraribus pronanicancibus. Ica ille non ad leculum lit
oram prospiciebat breuissimam le d ad acernicacem, ac cempusprasens. Quamdiuenim
Cabic, camdiu ec aissplus permanebic. Palicer icaque historiam quoque cum rericate po.
adsxem tucuram, quam cum adulatione ad oblectarionem eorum, qui nunc laudaneur,
conscribere oporcet. Laccibiregula ec amussishistorix iuste, quali qui meciri
roluerine, bene eric, ac inrum decenrem a nobis (criptum est.
sinminuo dolium circumuolucum est
in ceanio.
ne
Mamres gestas enaltare MCcatur.
lex
epd
il

## Folio 62 — 1663204101:0086
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000086.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
Bil. Pirckheie
ETSZOLA BTEIBAEDE SFBTECZA LYCLANL
deconscrib. hist. Commentario.
NTIVTRO DOML
DL DAHAISSIS, CA S A R F A MATFS
CONSTLTESETSECRETIS: DECANOTRI
dencino dignissimo Bilibalduis Birctheimer
S. P. D.
Bimperiali Aula, quae cum in Oeni celebrabaciur Ponce, te infaluiato, vir clacillime
abire coactus sum, quoniam illustrium Bauatise Ducum concroverha, ob quam d
pub. nostra illuc legacus eram, iam sinem Corrica elter, ruque Maiestatem C a laied
 conteltim ad C aprearum renationem in Calcus auios, praerupia que moncium caculm
napergencem, insccurus tuistes. Domum incerim regressus. Luciari Samolatensis illius sal(1 ac
mnium tacecistimi commenicarium de Aruenda historia, c eraco in lacinum (et si tor negoriis ol
Atus) verci, in quo non Colum seriprorum ineprius, veassolet, ratie perstringic, ac mordendo iride
Sed e praphice, quo pacto historia sic cexenda, praeter conluerudinem instru, Ulumigiiur Calul
am Maieltacem, canquam maioris, ve nostinioliminis prxcur lorem, adire iussi, ad dico man dator
ce imprimisconuenirer, paricerque reglectum ofticium ineum suppleret, ac Cricolailance le
pendendum, seumaxis Aristarchi obeliscranstisendum exhiberet, haud ixnarus, metulam illan a
vrbanam sraecae lineux elegantiam, orationisque agmenroriindum ac modulo numerocum ret
stum, nequaquam reprelenralle, quis enim praectare id valeret. Virum vero cumulcuaria ee ne
praeci
Auna incerpretarione ista, drebusque Forenlibus legum studiis susturacis lucubraciunculis,
umoperae secerim, seu doctis lacistecerim auribus, ex ruo ac aliorum erudicorum pen debiciucscte
Oiaproprer, ne meilaboris amore, cenlurae perquam emunctie, Celebenrimum Diui Sebaldi
posum Mlelchiorem PEnenis; concerraneummeum, Sebaltianum Sperancium Pexpolicum b
enlem, dienistimum, loannem scabium Machemacicum ec Historio graphum insigtiem. achudi
bis: quosomneshonoris ac erudicioniseratia appello, vecum cecum haecmularum caterua, les
meis album adiecerir calculum, cum demumi, imperatoriam Maiestacem telisio le adoraridi veta
commendarione Lucianomeo licentia concedatur, Proinde quicibihominiinrebus cam aicil
occupacissimo. Cubcilua tae nugalia, subciluishoris examinanda oero, haud (Lac (e10) molet
Feres, quandoquidem, cum sis ciuldem Mulae vir, sudia haec leuiora, canquam ob lectamenta qua
dam, haud penicus alpernari. Sed animi laxandieratia (re ee mihi euenire (olet) ad suauia et b a
dahraec ocia, pocius quam negocia sapistime divertis, boniisitur consules, de vecua est humanta
benione excipies, quae cibiiam sincero dc candido aftero animo, incercus plus ce suspiciam, amett
vc. Non solum quoniam incer primores pollens aulicos; seu quod auctoricace de gracia plurimla
apud Maiestarem praestes Cxlaream, Verumcamen quoniam rerum prudencia, animi probua
erudirione singulari, vlu, ec experientia, opidoquam incer cunctos excellas homines, adeo vemala
nacura, non nouerca corriicuribus ce non solum ornalle, led porius cumulasse videntur, Verune
de
mennenil modestix cux rribuisse videar, (scius Forcalsis erie Ailo cemperare, quam parum dig1
ce inmedium proterre, Velaixitur concratam, ob seruancissime aciucun dissime mi Bannissi lauc
que cunsinnumeras, lonse melioribus olim celebrandas iam reseruo. Inrerim mei memor vate
ac Xer. optionris de rebus Crxecis libros sepcem, in lacinum à me vertos siCalcim prae nimiis occus
nonibusolcus ecoenolcere licebic, cancum non in manibus tabere existimma. Nuren.
berex Kal. Decembris, Anno ab humatix saluris instaurarione
M D XLL11.
RA

## Folio 63 — 1663204101:0087
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000087.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
A15
R T A
SIVE HFLVETTOI
DVOBVS LTBRYS DESCRTPZ A
AY F H O R F
BTL TBALDO PIRCRETME RO.
Lectori Conradus Riccershulius S. D.
sihoc memorabile es reminum bellum, quod cum Telueriorum forrissimacente duo cessen
runc maximi Duces ac bellatores Carolus Burcundus Cs Maximiliannus T. ejus cener, ab aliis
quoque descripcum extar, a nemine tamen forrasse melius es copiosius, maeisque ex fide, quam a
a Bilibaldo, qui ipsemet posteriori interfuit, praef. Copiarum Norimbersen s. Reip. tam equeseri-
um quam pedestrium; vtram hic. quam in Voa sua Commentariolo proficerur. Operae preti-
urfacturi videbamur. si hanc historiam Kenoxhoncis nostri Germanici (appelletur ica sane ex meri-
Per Pirckheimerus, vir cum quoillius aui, forcassis es aliorum remporum, paucissimos Cermanos
perrepossis:) ex cenebris in lucem proferemus. Laruerunc hactenus duo istilibri, parum in archino
Porica, parcim in licurariis bibliocheca Pirckeimeriana, quorum folia sic erant dispersa, ve folia. Sibyt-
Lmre dici possenc. Alcerum vero excemplar sacis viciose mucilateqe descripium erac, cuinec mures alicnbi
Prceranc parciculam eius abro dences, quam non facile quisquam eu coniecturarestivuisset. V’erum colla
ucu instuuca cum aucoris autoerapho, quod in ordinem benesicio illius redesimus, eoregie id redince.
us, omninoq, tale ribi opus tocum exhibemus. amise L ector, quale ab ipso (ne dubita) concepcum est
ehenmerano. Duodsi quis quaerat ex nobis, cur non mulcoante vel ipse auror veleins heredes hac edide
J. Causam hanc esse putamus, quo dautorem quidem mors praeuenisse videarur antequam ederecipse, qua
inco, vrederencur, tam dilisemer deseripserac: heredes vero filias cancum reliquit (fuit enim cum ipso
P Pircheimeriana, olim inter parricias gentes Noricas clarissima, plane exstincta) quae calia parum cu-
catant. Sed, e aunur. sat cito velnunc. dummodo sac benc. rale es fruere feliciter, cum his
duobuslibris,tum ceteris, quae alias dabimus,
opuseulis.
BELL
tran

## Folio 64 — 1663204101:0088
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000088.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
II. LIICAIC.
LIBAL VOIOK
DESCRFPZ.
EYB Z R P R F M Y 5.
ViRccum gentium aurpopulorum res sestas conseribere aserediuneur, idenuden
Cub inicium in historia laude verlari consueuerune, eam cemporum cestem, vericau
lumen, memorix conseruationem, magistram ricx, recustaris nuntiam esse concen
denres, cujus ope egrexia hominum tacta d cemporis vindicentur imuria, planequ
immortalitati commendeneur. Mihi vero haud quaquam ica praetarilicet, led cogor pocus
Cermanica sentisin torrunio, auceriam calamitace conqueri, quod cam paucos, leurtrectius 
cam; nullosioreica sic Ceripcores, qui ingenciaillius ec celeberrima facta, memoriae; ve decuilte
mandatene, cum omnesres cestaerantae habeantur, quancum ea verbis (veille aic:) praeclara pocuere 
collere ingenia. Ouapropeer vecustissimorum illorum Cermanorum, Francorum. Sueuorum, Ca
corum, alar. orum, Vandalorum, Hlerulorum. Lonsobardorum, ac reliquarum gencium intensca
rum tacta clacissima et admiranda; auc mmusdiene de sideliter, sed ec malione ab exceriscract
sunc scripeoribus, aurmagna exparre sempicerna oblivione sepultaiacene, tamet lirupeis undies
dimicibus Romanosrerum dominos deuicerine, capur mundi Romaniiplam ac corainseie tulo
pam dicionisux subiecerine, re inicerim sileatur, quid in Alla, quid in Aptirica à Cermanicae p
tomhibus gestum sic. Cererum veprilca illa et obloleta tere omitrantur, acarique donencu
diori, iusta tamen reprahensionenon carer, quod nemo Cermanus praecer vnum auc allerum
cusque repertus sic, qui vel luicemporis gesta conscribere scasereltus, cum incerim camen non p
rum mulci tuecine, qui omnium senrium, de amundi quidem exoidio, Factâ conrectere, de ab a
acceptapro suisedere luncausi; non quod illis maceria detueric, cum vix unquam Germania ll
bellisaut quieta exriterie, sed quianon era, vnde decerpere, ee alienis pertrui laboribus polleu
Hlinc euenic, ve leripiores enteri, quories Cencilibus suis, eum C ermanis, res auc dissidium incesce
sic, vbique illos superiores continxerine, aut nostrae genris odio partos criumphos, tact aque sple
rictori
didissima ica exrenuarinr, ve mulcories ex Forristimis seeries, ex in sequentibus fugientes, e
busvero plane devictos, Ainsere sintaul. Nam ica compararum ese videmus, ve quisqu’e Ma
ad suxe senris laudem quam aliena proeliuis exictac, licer nihil magististoriam deccac, auc illam e
Ouaprocer operae praecium me tacturum pucaui, si bellum quod Hseluericum vocane, licc
ornec, quam reritas, quaneglecta, confestim in tabulas et anilia exir deliria.
mandarem, ne illud quoque quemadmodum de reliqua ex hominum laberecurriemoria, cum s
rimum excicecic, ee sune sistinium ex omnibus, qua in nostram aut parrum inci derine memoriat
non Colum bellico apparacu ac copiarum numero, sed e praeliorum accocicate, cladium que multa
cudine: siquidem non coro exacto anno sapius collacis puenaruin est sienis: ve incerim cumulcu
ria ac leuia obmiccancur praelia, quibus non pariciores, quam iusta cecidere acie. Lienim amba 
rescxregie vicibus pollebanc; et opibus magtisque verinque nicebaneur auxiliis. Acce debac hisalu
morum obstinacio acmiliraris terocia, qua non tam bellica laudiseloria, quam muruo decercat
odio: tlelueris summopere annitencibus, ne proprium ac maiorum decus, cam mulcis pacum be
lisamitcerene. Cxe latianis reco, neillis animo e manu decerioreselle videtencur. Con seribamda
cemnon solum ea, que aliorum relaru auc tamacancum percexis se d eriam qua coram vieliee alpen
cum in hocbello non paruis copiis, cam equestribus quam pedestribuspraetuerim ac imperauecu
proinde non cam verborum elesanrix, quam vericati studere conabor, quo non plus necesucuc
parcium quam hollium riccuri esibuisse ridear, quancumique pocero recistime cuncta omni attect
Verum enim vero priusquam huius Belliseries explicetur, Felueriorum orieinem de res gella
animi depulloenarrare conaboi.
alrius repetendas esse censui, recustioribus ac quae tabulis similiora suncne glectis, quo percip.
Ca
Cati iph cepugnare sinc aulistiis deinde bellihuius caulas, lemina, ac originem adnectam, scque d
Suicentesigitur (quo nomine omnes tere censeneur contcederati) se a Suecia Balchicimanis Pe
mum ad celiquam historiae procedam explicarionetm.
nincula oriundos aucumant. Illincenim maiores suospopulariter olim egre Nos, ac in eam quan
habicacregionem comierasle pertibene. Cecerum quancu opinio haee vericaci altipulecur, ip le vice
ane. Conttatenim, eosclasse ad terrâ hanc aduchinequaqua poruille, cu lonse (IEa MarILCMOTa,
5
1. 2
dibus vero quis em periculiacicineris subirer, ac percorhorridas et bellicolas nationesincedes
demuincerra tam Rerili, ac cceloaspero considerec, nemon. ideo nacale (olu relinquere astuet
1F91I
decerioré occuxer cerra, se d reab intormies culcu sriltiad pinguiore scelicioremqu comiste sueit

## Folio 65 — 1663204101:0089
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000089.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
liltorica.
dueriens agel, quamuis admocum seprem appropinquexirionibus, vbercace tamen Blebae, lones
ula suirentuum rura exupera cieacipuae ea quae Alpibus actiacene, ac perperuo terme risenc tri
le. Religus vero contcederal parrim le ab Hunnis ec Arcilae exercicu, parrim aC orcis, qui C alli-
holmoccuparune, de (cendisse concendunr. Verum vndecum que originem eraxerine, lacis con-
denum cegionisilliuspalcem Zeringix quondam Ducibus paruisle: ac postillorum incerirum
comites ec eius locihrobiles hinc inde distractam, candem in Hlabspursentium Comicum
poltea Austriae Ducacum conlequuri sunc) porestatens concestiste. Cecerum cum subdiri
llimiscriburorum premeteneur oneribus, incolerandisque praefectorum gravarencur iniu-
duirenles primum, demae vrienles et Vnderaldentes, excusso ingo in libertacem le
Recceperune, praefectosactobiles, qui in manus eorum inciderunt, crucidarune: reliquos
sdestructis municionibus Larcibus expulerune. Hunc morum ipsi lonea explicant lerie.
aurem latis erit ostendere, quibusnam initiis ad hanc, qua nunc pollenE, CrCUCFInEPOTenEI
lectis praesectis acnobuibus omnes quorum rxoribus auc liberis visillara tuerar, quive insio
Lattectierant concum elia, Suicen sibus seiunxere, arbicrancescempusaduenisle, quo e ips
vlcisciposenciniuri, breuique ita eorum creuinumerus, ac inimmensum auctus est, re
cuxoldus ivicur Hlabspegenlis Comes, ec quirum Austrix Duxerac, morum cam Formidan-
uam lacius serpeter, compelcendum censens, ingenci collecto exercieu suitenlium fines
Biralpersentis quoqi comes exalia parce non minoribus copiis Vnderur aldenles ageressus
teactis troctium riribus, tacilius victoria compores cuadere possent. Sedambo eodem die
nultis ex luis amissis in tusam coniecti lunE. Ferunc, cum Dux de inuadendo hoste consul-
cuum quendam cumplalencem, qui ob animi simplicicacem principiin deliciis erat, eftulo
rilise, cumque risus callu ab eo perguireretur, respondisse: Fr curnonviderem, cum vos
Deintrandocancum delloetare audio; neminem vero cogicare, vbinam ingruence necessica
hudum. Dux rox, veticstlolee, cumrilucum excepta est: clade vero acceprainomen con-
onirenles enim hostibus inerettisnihil priustabuere, quam moncii occupare anguctias, quas
Concemprum incustodicas celiquerane lcaque in redicu porissimum clades estaccepra. Incidic
eum victoriam Suicenles, Prienses, de Vnderrr aldentes tcedus nouum pepisere, iisque pau-
unetilune Lucernentes Luresen (es. et Zusen ses; demum vero ee Bernenles, qui e cam ob
Principes e Nobiles habuere inten (INimOS, quorum rccepratores esent Fribursen ses. Sane
laximis experri etane incommodis, nihil violencum durare posse: ne camen a pristinis luis
aenemoribus, Bernentbus indixere bellum. Illivero, cum necprecio nec precibus pacem
arepollene, nullumq necuis nec aequitaris locum esse cernerent; Suicentium, Vriensium
aldentium imploraruscauxilium, quinihil cunctances impigre illis suppetias terunt.
lederan incerim principes denobiles insenci exerciru oppidum Laupheim dirionis Bernenli-
lod e deriter vigebanr: le dnon minori virrure a Bervenli praesidio detensum est. Bernenles
hetis Suicensium copiis cehobilium quorundam, paucorum camen equiribus, rectaad ho-
dune, quamuis longe viribus interiores essent. Nam in castrishostilibus praeter equirarum
Avleracriginta millia peaum milicabanE, quorum DuceseranE, Comites de KyburS, de
de Neuburs. Barones de Fustembers. Nidau, e plures alii, cum ingenci Nobilium mul-
Venerareciam in partes conctusporius, quam sua sponce Ludonicus, Sabaudix comes.
am copiis nobilis quidam de F. RL A CH prXerAE, homo in re milicari adm OduM ExPCRCUS.
Srexie instructosidenidehorcabatur, ve leruaris ordinibus srenue perserentnec mul
ntormidarenchostium, la Hlacerent, rictoriam in manibusessc. Sc enim probeaduerta-
Olle arrogantiam, qui concempca pauciace, sinc ordinibus in illos tuicuri fOTENE. ScaTeHE
praelentipugnatent animo, non cam seiplos quam rxores, Eiliosaclibereatem detensuri:
aecerearam iusta caux haud gllaquam detururum. Elis es aliis verbis ica luorum excita-
Dsreauidissime ad hostes tenderene. Suiren les cum hostem in conspectuhaberent, a Ber
Periere, (quod dcillis Facile concellum est,) ve cum equicibus consrediliceret. Nam cum
Simimicistimos elTe scirene, parreos perlequebancur odio. Voriixicur comporestacti, conte-
res, qui de ipsiiam laxacis habenis in eosruebane, adoriuncur, adeo ob paucitatem con-
enobilibusritum moverene, ac hsolum equorum rngulis acceriposenc. Bernenlesince.
minori vi cum pedicacu contlisunt; sit acrepralium, torisque cerracur viribus, candem
ec Ducis suihorcacu, de propriamlueti vircute, aerius, impressionefacta, prorumpune
que primis, ac signis deiectis, celiquos in fugam verrunc victosque insequuntur. Ac Sui-
onse maius negorium cum equicacu cam instructo estiniectum, nam praeces strasem in-
lam hominum quam eguorum, diu ancepspraelium fuic, donec Bernenses pedicum iam
opemillis ferrens. Neclnuere imperum equires, sed cum moena corum pais ceci
dister.
ne
ii
aillaim Annum SaluTISM. CCC. XV.
ens
et
icert
uti
en
do
pibus quoque Formidabilis esscinciperet.

## Folio 66 — 1663204101:0090
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000090.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
Bil. Pirckheimet
distet, omnes candem intusam abiere. Deliderati sunc ex hostibus soliannies Sabaudiae Comes,
r.on line Bernensum quoque dolore, cum illum virum probum fuisse, ee nullo eorum odio inpa
tes venisse cognolcerent. Cecidic _ ria hlius eius Ludonicus, Comes de Nidau, Comes de Fallet
dis, magnus bellituius conicicator, cum innumetis aliisnobilibus, e milicibus ere garis, ita ve 1MC
spoliandum plusquam quatuorimillia caelorum reperta sinc coiporz: signa imilicaria viginci leptet
Capta, castraque direpra. Nontamen Bernensibiis ac lociisimeruenca cellic rictoria. Fx Suicensibl
enim Arenuilsimus quisque aux cecidit aue vulnetariis dilcestic. F.a victoria insens Suicentibus
celtic existimatcio, non solum quodcam patica manuadeo ingenteshostium ludissent copias, qua
quod in campispatenicibus, equices excipere aulituissene, acceprosque cam Arenue pro Risallel
Fuicanrius hic a Naciuitace Chrilti M. C C C. X X X. Ac Nobiles, quique copralio evalecanc, e
postcaticam acceptam cladem Bernenles aperto bello amiplius aesredinon auderene, clancul
tamen, ve tacere loleric, latcociniis intestare non de sinebane, nec Berrientium laciariiniuria, 
senles quoque cildem rexabancarcibus, ita ve ec illi suicenlium operam imploraie cogerenc
Ambaeisicur ciuirates in SOciCtatEMRECepEX LunE, ac Paiilo post Zusenles ac Clareani illorum
duuri sunc restieia breuique nobilium iniuriis adeo aueta est Ccederacorum pocencia, veterme vic
Princixesigicur ac Nobilicas, quum iam Suicenlibus relistipolle disticeretie, anglos qui cumpe
recurinvicta.
Fraticiam cractabaneur, maxnis pollicicationibus, in auxilium rocane, qui non cam precibus ndl
Cti, quam spe praeda, mapnis aduentances copiis, Bernentem agrum Ee cla populatione cempellat
instar raltatone. Castella vero, de vicosminores suipiebant, subiecto que conciemabane 181
Necamen vique quaque impiirè persulcarene, mulei d Bernensibus per excurtiones ie leura c
Cunexraelia. Nam ob insencem mulcicudiiem, cum holteperro marce haud congrediaudeba
Fandem dngli commeacusinopiareero abire sunt coacti, non minus sociis quam hoctibus gral
eincolerandi. Pos quorum discesum Hl abspursenlisac Nobiles consce deratos infestare nun quat
deliere, adeo vepermultosannos nunquam ab armis cellarum sc, dc maxria e insinice Aadestili
Anno demum incainacionis Dominicae M. C. C. C. L. X X X V L. Leuxoldus Ceciindus Dux Mcli
inde illara  accepeae Fuerine, quas lonsum Poret commemorare.
maxnis contractis copiis, ac nobilibus innumeris in auxilium rocaris, oppiduum sempach obliat
ne cingeremolicus elt. Faederativero quam primum holtium sentere conatum, vibem prlict
iinire decreverune. Milleigicur et quadriusencosmilices electos. ad vrbis misere cureham: Co
rixirque eadem dic Ducem Sempach obsidere de Siicensiumm adueneare praesidium. AC DuXCM
hoctium cognionistet accestum, eorum paucicarem adeo concemiplic, vc omnipedicatu in castus
licto, cim equicaturanitum consredistaciierie, existimaris, eguorum tantum numero adues lal
Obrui polle. FFeracequitacus non cam armis ac animis prae stans, quam mulcitudine conspicuits
deorein duplum hoctium excederee pedicatum. Iucerim (ae decacorum prasidiuin minincholn
mulcitudirie percerricum, vebi axpropinquare caepic, ec si quis protubetet, amis riam pataie, ven
minusposterilionestamorce occumbere pirarum etat. Non canien vase e in compolice led
Aa ince debat acie: liquidem longoiam bellivsus rnus quisque le giriirie milicace, imperium palli
in primis ordines obseruare didicerac. P quices ixicur ve prinium (ee deratorum consperere aguld
laxacisprouolant habenis, acque infestis cuspidibus in medium ruunt. Suicen es rero obiectist
longioribus, terociter holtes excipiunc. Fic atiox pralium, cu illiperrumpere anniterenur, aliiret
in velligiismoriporius quam cedere mallene. Inucerim Duxpugnances horcarinune precando, nul
iiDuca
caltisando accendere: non nunquam omiltam pugnam aliquorin locisrestituere, et egre
idem re
acrenui miliris fungebatur ofticio: nec quoad luperstestuir, equites cesere candem: 
ro impiere puxnansinterticitur, cecidereq cum eo quadrinsenci cicciter. Comites, Barones d 
Mat
biles, cum curba alia innumera. Post cancam nobilium ee dem equires, qui supererane. le lue
clatune, quos de pedices qui in castris remanterane, le quurilune, cormenca vero bellica de lienan
caria quam plurima capea. Direprisinde caltuis, praeda opulencaparca est. Occubuere ex victorie
ducencicireiter, mulci sunc rulheraci. Verum quia équicatu caiebanc, hostes loneius per sequin
Suicente
quibane. Dux cum plerisque aliis Principibus in monacterio Rinigsselde Sepulcus est.
eanco detuncti praelio, ad propria lunereuer (i; aenoua incer eosinica sunesaedera; in quibusi
fin
prioribus addira, pleraque innonaca, ac diserre caurum est, ve quam primum hostis (ociori
incurlaret, omnes populariter suxperias ferrene, siquidem Leux oldus detuncti Ducis slius,
eis viribus bellum apparabac, ac ob caesum parrem vindictam exisere nitebatur. Tandem.
ETCI
HC
denribus amicisincer Ducem ee contaederatos inducix suns Factae, nec tam en quies tuic. P
verii a nobilibus rndiqe impugnabancur, ee cum nesociandicaula, ad vicinas protieilcebancus
d alces obsidebane, deripiebant, lactonesque pellebant. Vastabancur cuncta terroacieni, uu
bes, capiebantur, ee bonis exuebantur, quibus iniuriis ipsi quoq. mori, paulacim Nobiliul
que leviaalicue comulle bale blalla.
Intese

## Folio 67 — 1663204101:0091
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000091.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 70 lines, status machine
liltorica.
Iniciea Comes de Topgenbers, ee Comes de W erdenbere infenticollecto exercieu, Glatea-
num aegieth lun tines: Ouibusmox Clareani obuiam Facti, parua manui impiore conftixerune,
em, cui equitatus inter Morices nullierat rsui, tulum ee Fugarum fnibuspellune, in qua pu-
Buverum magnus nobilium peciienumetus, icinsens praeda ac gloria parra est.
Demensesincerim de Fribuisen sesinucua clade omniaperuastabanc, mogistamen populaburi-
lamiuttimore belli. Fribulsen lesequicibus praecellabant, Nam Fcederatorum odio Nobiles
Suxilioerane. Dernentes reco plus pedice pocerane. Pandem indueia pactae sunt in annosse
em, quibus nondum lapsis, in Bgnciprorosacitunt. Sed vix in ea parce ab armis dilcettum eraes
ac sancti Calli Abbas opulencissimus, ac mulcorum sppidoru ec caltiorum dives: verum
Plelubdicosperpraefectos quoridianis degranabar exactionibius, innumerilque afticiebac iniu-
Acillicum Ccederaris detecttonem non omnino cellisse viderenc, nec onera tam molestaam-
husterie pollene, Ccu rellent: Faederatorum exemplo Appencelsen les se in libereacem vindicane.
ero d Constanciensibus, quorum ciuis erar, auxilium implorat. Necii coniunctaris scedera-
aduoeans civicaces, collecto que exercicu, quinque millium dimacorum, abbaciopem lerre per-
. Communiigicur consilio Appeiicellentiuim inuaduncurtines: Duibus plerique suirentium
Mlavicinierane, et caulam lvercaris probabane, iam se coniunxetane. lgicur Appencellenses,
mprimum hostem in conspectuhabuere, Perocicer illum adorei sune, ac priumo impetutundune
fcmulcisque caelis, mullearia signa quamplurim a cum ingenri cepere praeda. P’ancamisitur
arictoriam, minime destirere, le d egregie illa lunerli. Constanciensem eniminoressiagrum,
terro ac ieni (o de depopulari sunc. Incerim S. Balli ciuicas Appercellen sibus adhaelit de L
lubus Appencellen ses in turelam recepcisunc. Vude riribus aucti, mulcas hoctibusinculere
Ouirandem Federici Austrix Ducis imploraro auxilio, et collectis copiis, icerum belliforru-
Periristoruune. Sancti Cathisicur ciuicacemi obsidere pergunc, relictoq ibi Duce, cum equi
erto, Dedestres copids per lalcus ac loca salebrola, ad hostem agune. Appencellenles vero
netati, confestim in prignam inunc, rbi acrox oricur dimicatio, candem que rictoria, quam
Ancruenca, ab Appencellensibus steric. Dehderari sunr ex aduer (a parre, plusquam mille ho-
cer quos mulcituere obiles de magnx existimationis riri. Dux reco cum à tuxiencibus, de
Pugua cerciortactus eller, collectis ralis, incurum le recepie. Ac eo pacto Saneti Callicivi-
blidione liberata est. Vietores rero, omissis in pralenei ricinis, Ducis ingrelli lunetines, 2c
undi discurrentes, Khem rallem, Siluam Bregentinam, ac Vel delerchenlium fineslate cua-
M. Indemonrem Arlenlem eran (Gressi, C. Astrum L. andeck ad Oeni Ruenta licum capiume, ec 2d
dum EmbsErsque, serto a let Grallantur. Pandeim veiomulcis incertectis hominibus, ac in-
rca peaeda, ad propria lun le scelti. Pa expedicione castra quinquaginca et vlera capta sune:
Labusiriginca circicet ditura L exusta lunc. Ineunce tireme Appencellentes Bresencum obsi-
Pidum. Verim cum victorta elari, excubiasnegligerene, a Monforrensibus ac W erden-
busComicibusmaona ex parre opprectisunc: reliqui pedibus sibi contuluere. Incerim Ru-
Lipse Dux Rustrise, ac Komatorum rexcimens, ne larius haec concagia lesperene, Constan-
Auenic, ambabusque audicis patribus, rem ica compoluit, ve damnum damno compenlare.
Pencellenses de hinclibeti consiera rantummodoper loluereneeriburas
exijincerim ab excerno hoste quieri, in semetiplosarma converrerune: siquidem Zusen-
Odiri cum Suicensium sublidio concra Valem inturrexere, ac illibellum inculerunt; quota-
onbeltira Lucernenles. Vrientes. Vnderw aldenses, ac Clareani, in Lugen sium aduolarunt au-
uibus paulo post Furescilescoris se iunxece vicibus, ac parum abtuic, quin incer le ma-
contererent. Licercedencibus calsen Bernenlibus, ac aliis quibuldam amicis, scdlirio hxec cicra
Phacpacearma quicuerane, cu onse maiormmuleus estortus. Ecenim Federici Austrix
im Ducisuxor, cum viduar a CMicibus e Nobilibus pertuala, Bahlienlibus bellum inculic
Burgundix propriisque viribus Ca, in Basilion liasco populationem adeo ettule tecit, veni-
Bumractum relinquerec. Balisiclles cam repencino opprestimalo, ac lonseholtibus impa-
Alco Marre relistere minime pocetane: veruim le muris concinebanc. Faederatorum canien
Bemensium. Solodorensiuur, a Algentinentium implorane auxilium: qui nihil cardari,
Mladuolane. ac posthostis diecellum, Ducilla inuadencestines, late ractane, ac castra qua-
Mapiunc, capta que lubiecto conccemaiene. Fandem postmulcastiinc inde illacas clades, se-
C, non camen diucurna, quontam Balilienlibus pacta haudquaquam ob seruabantur
Excerpopulariter esrelti, et ad oppioum Seckinsen vique omnia cuactarunt: Cum que Du
Num Copias cosetet, amicorum incetuenu, rix candem incer parces stabilica pax est. Inci
Ceimannum Domini 1 4 12. ac paulo ancequam Constanciense inchoarerur Concilium, ex
odum Papa loannes, auxilio Fedeite Aultria Duciselaplus estec, omnia Dueis bonapublicata
eisimum dusque imperacos, limas undigue civicales in Ducis con qicalexcidium. F ederai
ITaque
incepenice aliud exorrum estbettum.
de
Car
28
paec
01
le
inis eftutionem sedata est.
aetiol
let

## Folio 68 — 1663204101:0092
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000092.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
Bil. Bircklicine
ieaque cunctis egresti ricibus, multa castra et oppida, quxe Ducissuerane, capinne, ac coram prouin-
ciam, quae ob honoracam ec copiolam Nobilicacem Ersau (hoc est honOratiIS PaguS) appellarues la
Flicicaque bellorum tunestistimorum exicus tuic, qui Austriae Duces, d Nobilicatem, necnon
suami redipuncporestarem, quam dc in praesenrem possident diem.
Heluetios per tor exer cuerunt annos, quibus cancum Canguinis e stusum, cor vibes cuet (ae, toc call
_c lacronum euerla sunere cepracula, magnis, ve cernere lcer sepulca ruinis: Nobilitas vero expulta
de futidicus excincta est. Siquidem praeter Austriae Duces e C omires Hab spursenles, ciecti et p
lacilunc, Comites de Hybure, de Poexenbure. Vechelande, Neuenburo, Froburs, Arbet8, Rapet
r il, Balyn, Kocenbure, SaraSAnZA SEraIBErB, Cryes, F alendis. Nydau, Moncenach. Barones quo
de Crolbere. W olhausen de Turre, Rinckenbers, Falekenstein, Kectburs, Spincri, Crancon, l
sen, Raron, Seincen, Munlium. W alterste lcE. Losen, Dexerstelde Bulena5, Burelen, Schu 
den Fridbere, Wedilchur eil, Pschenbach, Sch wr artaenburs, Frerenstein, tlalenbure, Sccoella
ser sienaiis Forani, C celtiben, Chlinsen, tlonberg. W aren, Regenspere, Saldenburen, Chic
ekinsen, Bickelle. Chempren, Sarnen, Arburg, Sedort, W eissenburs, Torbere, Crunenbete,
sembers. Mulca quoque adempra sune Sabaudix comicibus, de W’erdenbers, de Furstenbets,
Hochbere, de Dieckein, paricer d Baronibus de Ochlenstein, Blanckenbers. Falckenstein; Nou
Sedunen lesincerea à Naciuicare Domini, annor 4 F6. cum e ipsi concra Episcopum Sedunet
lium vero Lamilia hae fuere puilla, dec.
sem Dominum luum insurrexissene, Cae dus iniere, cum Lucernensibus, Vrienlibus et Vnderr aldea
sibus; sed cum castra quaedam, quae in Bernensium sde eranc, ob ledissene, ac diripuissene, in le be
renlium concicatunt arma, qui ribem Sedunensem aggredi caepere, ac illam cum pleris que alus
cisincendere: Verum incercedencibus amicis, res ita cranlacta est, ve Sedunen lespro dumnoben
nenlibus illato, cencum millia aureorum nummorum perloluerent; ld cum Sedurenses letuctul
REGATENE, icerUM atma conEra eoSmoverunE: vique Seduvenlium Finesingresti, lacc omnia rallu
iune
rune, ac vicos quamplurimos concremarune; Sedunenses rero plero (que palances circun
VerUM
Sed cum Bernen (es illis opem culissene, hoctesmultis ex luis amiltis, in tusam coniectilune
cum Bernentes cunctis rallacis abire caepillent, ad monciumqu aneultias perueniltene. se dunent
nouistimosaxeresti, curbabant: Sed cum ligna in eos couerlaessene, non culere impecum, lednon
nullis ex suis amissis, ad moncium contuxerunt cacumina, et Bernenles in pacatum abiere: Iceilla
que communibusinterce dencibus amicis, ces le daca elt, coactique lunc Se dunenles, postinsello
Incerim Fcederari à Nobilium ee vicinorum liberari molestia, Bellincronam recipere staculu
ceptum damnum, muleo auro pacem redimere.
tunc. Emerant illam Velenles, Suicenles et Vnderr aldenles, d Saxeimontis Comiribus: vecum M
diolani Duxpericulosum ratus, sencem tam efteram habere vicinam, per prodicionem Belline
nam illis ab culerat. AC Suicenles ob bella, quibus vadique praemebancur, eam iniuriam distimula
sunc coacti: hoctium vero victores, eductis copiis Alxibulque superaris Bellinez onen lium inuacu
sines: quibus pexefecti Philippi Mediolanensis Ducis obiiam facti, contestim manus contesuct
Cumque tcali cam Equestres quam pedestres, cemere in hostes invehune, Suicentes vero lcau
veimbelles, nimium concemmunc, virinque cladem insencem inculere paricer et accepere. b10
dus Fortiniensis, cum que et reliqui lequuritralis vr est pens in taudes luas eftulissima) victocium M
diolanen sibus alcribune: Suicenses rero, illam sibi rendicane, ac in huiusreihidem ligna milicaa
quamplucima hosti adempra osten dunc. Icali duo millia ex Suicensibus desiderata afumanc; nus
rum vero luorum callide regunt: Facencurramen, mulcos, ee Forciltimum quem que cecidilte d
vulneratum tuisse, quadringencelque equos suHtossos efte. Suicenses quinsencos ex luis; mille
holtibus periiscasTIrmanE. Vccunqueres gesta (C, cruencissima haec pugna tuic, quamuis SuiteMa
prienandiardore, rix dimidia parte copiarum contirerine. Dum enim ciment, ne victoriam emal
busemittant, corius exercicus parcem praestolariindienum ducunc, ac cum quaruor millibus tolu
tam magnas pedicum ac equicum curmasinua dune, ideo non paruam accepere cladem.
Polt eam pugam Suirenses domum regresti, paulum quieuere: liquidem cum eos nobiles
mis inuictos esse cernerene, discordiarum leminaincet cosiacere cencarune, nec vanum consil
fuic. Comesenim de Loegeuburs, Turesenles de Suicenles adeo incer le commilie, de Funell
mum constacum sic bellum. P.ae deraci reco cumrem incer parces ledare nequirent, omnes Suice
busadtaelere. Id Furegenses vidences, Nobiles in auxilium rocane, quipertibenter illis opem c
caqu
ade
re sperances canco distidio Caedera distolui, ac Suicenlium porentium deprimiposle. Inseru
Bellum inFer parres exarlie, quod perinceorum durauir seprennium: Cuneque incerim mast
verinque illaca et accepta, quin ex Furepium iplum a tcederatis ob se Aum est, a8 et que vicibus acta
Biferis consius arboribus Feede eAt rastatus. Fodem quo que cempore Fae derati arcens rarspuls
sem oblidenc. rerum cum Callorum resis silius Delphinus, Balilienlem convencum dibicere q
rerec, dcinsenribus copiis Basiliensium fines insressus esser. F ae derari soluca obsidione Vasspuls
Eiin Bauillensium aduolant nunilium. Basilieniles vero, cum Callicas copias, quibus se  qoque

## Folio 69 — 1663204101:0093
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000093.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
PTistOrICa.
eci
sun
uem
et
ex
it
edi
CPOTesaLeI.
uoqieinnverat Hobilicas, omnino maiores esse resciuilsene, quam quibus cam pamamanus resi-
lepolter, Ccederaris oburam micrume, illolq certioresreddune, criginca millia lub Callicis aduen.
melionis: Oranc paricer acque Obrestantur, ne cum vlera quaruormillia essent hominum, cam ma-
melo le obiicerent periculo. At illiterocicer ac Balilien lium luorum que concempris consiliis Au.
ordimibus hocli obuiam cunc, qui ec ipse intectis aduencabac lienis. Arroxicaque orirur dimica.
quae aprima lisce ad Colis durauic occasum, luneque contcederati occilione vna occiti, porirus-
 et Delphinus rictoria, crlenca camen ee admodum luctuo la. Nam praeceringencem suorum. e
aquam credere par es, caelolum numerum, mulcimaenique nominis desideraci sunc viri, selque
mmandarila tuici cancillas coplas, ex pedesties quidem, cam insenci exercicui et maiori exparte
delli, cam diu ex Forriter reliltere poruilse, maxime cum non in salcibus, (ed aperto pugnatum
noO. Faederati interim, qui circa Turegum crane, audita suorum clade, cunctis qu’a si-
merancsterro ec igne vastaris, obsdionem Coluerune: quibus abcuncibus, Furegenles populariret
belinon paruo incommodo hostilem aftecere aerum, bilg; incerim collacispuenatum est sienis,
ucerra dilceltum victoria. Basilienses incerea post Delphiniabicum, non ignari a quibus inductus
eillaram vindicarentiniuriam, collecto exercitm Brisooiensem inoressi suntaorum, quem
Fribursumr (que raltarune, ec circiter rriginta rillas concremarume. Pgituxtam ingentia-
elade Albercus Austrix Dux irricatus, bellum apparare ceepic, ac magnis copiis Basileam obsedic:
depulsus, cum Bahlientes, qui in sequebantur, in insidias traxistet, non parum multos ex eis
lecie. Cum itaque veraque pars alceram mulcis affecilset incommodis, seprimo randem an.
anfurectum solucum estbellum, Palatino R lierii, Scraspursensibus, Norimbergensibus, Au-
bus, ac Constantiensibus incercedencibus. Proindenechocpraecercundum videtur, quod
Coles aliquando victoria poriti, Furesensum cadlavera dencibus lacerasse, ac cruorem pocaste,
I. Durauit icaque pax pet annosaliquoi, non lolum incer taederatos; sed nec Austria Duces
Cincerea, ve Conttateehles, vicinos suios adinculandi cerramen inuitarene, inter quos ee
penere Suicen(es. Veturcum Constantienles, (Vrincer epulas feri Coler) conviria quaedam
Menses (parsissene, irricars ill, haud distimulanter eam culere iniuriam, a verbisq; ad verbera per-
Suicen (es reromale accepei, quamprimum doinum luncregrelli, luis de acceptis conque-
hiuriis. Confestimisitur ad arma conclainatum cAt, primigi Lucernenles de Yndetir alden-
e Constantienles exercicum eduxere, quos confestim ec reliqui ex scederis Forma lequuei
um priulquam Contcanicienlem inoretti luncascum res ledaca est, Constantien (esq, quin
celongeinde, cum siemundus Austriae Dus Prixinensem caepisset Episcopum, qui se Roma.
selix Cardinalis erat, ollrenses Ponciticismoripraecibus, plera que Duci ab Aulere: inter qux
inhoten, de Fraventelde. Cum vero Duxmaius, quam cuiresistere possec, periculum sibi
erneret, pacis accepit condiciones: Suicen ses verorerinere permisir quicquid in eorum
lesinterea, et h Hon ienorarene, quidnam iph d eonimmaiores, ob illatam permlissent
Equamuis Suicenluum drma irritare non auderent; ne cam en ab antiguis maioribus de-
vicinas ciuicaces alsiduc investabanc, mulcilque afticiebane incommodis. OWapTOPECF
laecompulla le Tcederatissunxere: inter quas suit Miithulium de Schathulen: ira re quoridie
Dcum exerelcerenevires, ac termini dilacarentur, iam que incolerandi viderentur. Id Sigil-
Rustrix Dux considerans, al de recentione prouinciarum reliquarum et ciiicarum luz-
Perans, quicquid in AICacia, SunsaW. BriseaV, ec circa hluam niscam posidebat. Carolo
Ducicum pocenciltimo de bellicolissimo Principispro hypochecacradidic. AFille CUIm VE-
a_ oppida cuncta in luam recesilset porestarem, vndiqi pixsidiismuniie, Praefectumque
Anominc Flagenpach conllicuie; qui cura haudquaquam praefectum, Led Pyrannuegis
la abstinuisTeciniuria, prouimctales tandem in suam concicauic perticiem, liquidem Brila-
um in vincula coniecere, ibleue multis acculancibus ex erimina horrenda obiicientibus
niuic vicam ense, eo que pacto cuncta oppignoraca ad pristinum rediere dominum. Verum
Almundus Dux Burgundix iineletporenciam, ac vereretur, ne millo exercitu, pervim ab-
n in suam rediseret poreltarem, compulsus est ad Suitenses hostes consusere haeredica-
quibus Fcedus pepisic, vrcundem hostem de amicum censerene, de si vismaior aliqua in.
i5 peopullarene viribus. Incidere haec in annum Dominicae incarnationis 1473.
verO non tam ea iritacus Ma, quam quod debellara Cermania, Icaliam ingredi
unctis denictis sencibus le orbrs Lominuim fore sperabac, vrbem Miss luper P. heni
cipas, ac Romano subiectam Imperio, hostilicer ac maximis circum sedir viribus. Circum-
rancea per Calliam victricia ligna, nec quempiam cam pocencem esse pucabane, qui viri-
Morchltere poset. Nam praeceiquam quod divicis et opib. incer cunctos excellerec Principes.
num ec instructssimum ducebal exercirum. Accedehac his animusingens, ee bellice laudibus
Btoria.
lace e
uN
ll
8C
les aliquid nonimoliri audebanE.
dus aureis pacem redimere sunt coacti.

## Folio 70 — 1663204101:0094
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000094.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
Bil. Pirekheimee
Bloria, cuius erac appeventissimus. AE Cxetar ranco momspericulo, Imperii opes COnMIOEALACCd
Contra Burgundum ducic, qui iam per incegrum fere annum rrbem Niiss oblidebat. Verum cuta
canti exercicus convenissent, ac veinq cimorincercessi ec, quominusres alea commicteretu, p
mum induciae factae sunc: quas non ita multum postea his condicionibus pax se quuca est, vi C aelalt
silio Maximiliano, BursundiEilia, quae rnica erat, nuberec, ad quam quoque demorruo pacrecoc
dicionis imperium deveniret: Burgundus in lcaliam Romano Imperioreluctanem, ee hauequa
quam obedienrem cenderet; quam si subiusarer, à C alare Tralix R ex appellarecur: Addicum qua
que, vEpec Fadetatorum cerram duceret, non tam suas, quam Calaris vlcurus iniurias. Prudena
quidem. Nam hue Burgundus vincerer, hue rivceretur, nihril C Xlari deperiie poterac. AucCul
vindictam à FadeTarIS CTat CxaCturuS, aut Superato de cadente Duce, coca vis lmiperii ejus ad Mada
milianUI CC VHOTEM CTAEPerUENEUT. Cecerum priulquam inter C aelarem X Burgundum conta
mister, Sigilmundus Austria Dux rua cum Fae deratis, C X̀ Carisiullu. Bursun difines inualerac; cuc
cemque Elicurt oblidebac, quam eerehementer vrsebat, ad quam liberandam Bursundus non pa
nummilicexercicum, qui cum foederaris consresus, ad incernecionem tere exlus est: quanoual
iuria Burgundus irricatus, ingeacem ac calem contra Faedetatos contraxit exercicum, qualemv
quam Cermania vidic. Nam praecer pedicatum copiolum, equiratum ducebat splen didistimum.
quis ee armis exregie instructum ee ornacum. Hlunc machinae lequebancur innumera, vaciocumqu
hominum genus non cam pugnandi, quam luccandi gratia, siquidem vniverli ad certam le peree
pucabanc victoriam, vude exercicus cam maxnus, non solum cunctis abundabat necellaviis, leaa
auro, argenco, velte preciola ac omnibus instrueta etat deliciis. Rectaixitur ad vrbem Ccanton icul
est: quam de cumulcu Ccederari Sabaudia Ducilae ademerane, ac praelidium (exinsentorumimp
sueranemilirum. Ob (esTaisicur est vebs, cormencilque vndique concusta, ac lepius oppugnanca. 
deraciigicur quam primum obsidionem percexere, coris vicibus ad oppidum Neuemburgenle con
generune. Aderac e Sixilmundi Austriae Ducis, nec non Scralpurgenlium equicacus. Verumno
prius colligi e ad holtes persere poruerune, quam vibs lu de dica, liquidem praelidium, cum quo
die vehementer vrgeretur, nec vlcca rim houtium insenrem lustinere postet, ac de succettu despe
racter dedirionem (renunclo quuncu) lecerac, quam ica incelligebat, ve saluis corporibus dimicce
recur. Verum longe alicer Bursundus graciam incerpretabatur. Nam liberum libi elté dicebac, eal
vel exhibere, vel in omnes deditos animaduertere: quod ec randem execurionimandauic acomct
in arboribusiussic suspendi, existimans eopacto taederariscimorem incuriposse, quod lonse alila
euenie. Nam hoc luorum calamicare, ita iiricari sune, venullipostea hostium pascerent, quum ala
devictos concela ricanon inhumanicer haberene. Incerim F.ae deracitoris viribus ad hollescenct
banc. Burgundulque iam recepra vibe vcro persebac: acciditque venec taederari de aduencun
cerciores ellent, nec Durmagnopere Faederacorum curam sereret, quos porius concemnece, quul
rimere riderivolebas: vndeneurra pars de alcerius aduencurelcivic, priusquam holtemin cont
ctuiam haberet. Franc primiasminis rexilla eria Suicenlium nempe, Berrentium et Soloduine
sium. li liquidem cererosanicecedebanr: Consestim que vilo holtererro ad luosmilecune, quilo
dum E castris (nam manC Crac) moveranc, de Ve in auxiliurn eorum accelerarene, hortabanue;
veronihilominus holtem excipere parati erane In senuaita que procum bunE, ac Deum in auxsliua
adtuo CanE. Duo viso Burgundus exclamat nullum illis superelle praciam, ledomnes sulpendio c
Perdendos. Nam reniam eospetere existim abat. Se d quidam, quicum Fae deratorum consueructi
nonignarus: Non, o Princepsmagnanime, hipraciam pecicuri. sed Forcicer pugnacuri aduenui
Ouorie lcunque enim cum hoste consiediparane, divinum hoc pacto imploianc aurilium. Puls
dus vero admiratione plenus, Num, inquic, cam paruae copix nobilcum lunEDuGnacuEX Dnam 1) 
pone lequebancur, nondum in conspectum renerane. Vixhoc dicto, Caederacos inpedibuscot
Aere, ac structis ordinibus aduemcate cernic, suis conerediendidaclienum, limul ee coimencou
Maxistrosionem pulueri achibere inber: qui non leenirer olticio tuncti, quam plucimos ex lac
ratiS perimuNE. Accecerinil luorum clade perterrici, hostem Forricer inuadune, qui e ip hingent
contlixere. Ficigicur praelium memorandum, quum Fcederaciram parua manu hostium copius lul
nentinnumeras, priulquam oppecere, quam pedemreterre contendune. Interea dum cam accta
dimicatus, vniveisus (cederatorum adentat exercicus, auidus cerraminis, ac perquam compolu
in ordinem redactus, contestim que vimagna signa intere. Verum impetum cancum holtesnes
1a
en
ta
quam sustinuere, sed sub inicio pedem reculere: candem vero fcederaris acricer instancibus
le tuxx mandarune. Dux rero luospugnantes horcando manifesta eriam subibat pericula, 
gcaio
resque nunc caltisando, nunc precando ad pugnam reuocare nicebatur, quam eriam aliquo
cistestiir. Juin ec Fugiences quoldam, en se, quem nudum serebat, percultic. Sed trustra. C
enimcimor minorem vincebat. Ouapropter de ipse randem luosnouissimus tere le qui conctus
11
clamans ec indignans, quod cam tce de se fuxxmandatene. Faederari vero Arenue quond lica
ctoriam prolequuri lune. Verum, cum haud maguum haberencequicatum, nechostem po
allequipollent, à persecurione candem de Nicerunc,aat castaque hostium converti (qua o  d

## Folio 71 — 1663204101:0095
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000095.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
FTistorica:
uia diniris ac deliciis plusquam diciporesreterta) illa diripiune; ae vlera bellica tormenca in-
cancim auri, argenci, semmacum ac pretio(a vestis suppellectilisque sune adepti, ve ex
aperibus reddici dicistimi. Ouicquid enim Burgundus preciosi possidebat, non solum splen
de ostentationis gralta, secum circum terebat: quem morem ee purpurari sui ob serua-
cum ego aliquocpoleaannis Lucerriam, pueradhuc, cum patre venissem (is enim a
DuccAlberto, cuia coMtuS =rAE, Oratorrum ad ContcederatOSImITLCBatuT) inteF CeECTA quE
praria illi ostendebancur inase illum vidi Adamantem; que Burgundustanci Faciebat, ve
brebus luispreriolis ancetertel, admirandum profecto acrarissimum nacurae spectaculum.
ecer splendoris puricatem oni carerem vicio, magnicudine lua medioerem quoque excede-
indem, cuieriam non erac aslimilis, angulis decem e octô conspicuus. Faederari igitrran
aleri, ad rrbem Cranlon ploperabane, rbibreui omnis laeciciain acerbum versa est luctum.
n quos adhuc rivere cre debans aiboribus cernebant suspenlos, dille pacrem alius filium
penacum relamicum non sine lacermis agioscebac. Deposicosigitur lepulcura mandane.
emg; cam acerbam cum nip ex parca conterentes rictoria, ac considerantes, Raro in rebus
tam absolutam accidere laericiam, uc omni careat tristicia, latis luperque suis hostium languine
Cumelle cenluerune. Incidit pugna tam memorabilis in annum Domini M. C C C C.
L. AEBurgundusram Hgti cla de praerer opinionem luam accepra quiescere haud porerat
oxstuans, ac subinde cositans; quo pacto holtes vicilcipoer, irerum ingentes copias, cam
lam Callis ec Tralis, conclatiere cepic: Mactiimarum praererea vim ingencem, ec innumera,
victoriam consequendam speclate censerentur, comparauic: qu’od quidem illi facilimum e-
cum diviriis de opibus omneslui cemporis superaret R eses e Principes. Fertur cum a pur.
odam suo reprehenderet, quod concrarusticos, cam insignem belliappararum instrue-
ibuscamen devictis nutam gloriam relacurus esler, respondisse: Ac tu quamnis superains
lirepores; F80 vero haudqnaquam. Omnibusisitur contractis copiis, ad obsidionem opxi-
Conproxerauit, anno tere ponaccepes cladem exacto, contestimqe illud cormetis infestare,
Oxpuignatione dic nocteq. rrgerenon dellitir. Verum esresie a Contaderarorum defen-
relidio, quiaudico Ducis accestu, contestim populariter esieHi sunt, Berrx que omnes con-
Distat rebs ea ab oppido Murcon, iniliaria duo, quae tamen à pedico rixhoris (experasi
Aderat _c R cinhrardus L olnatingia Dux cum equiratus paruo tam en, à Burgundo expultus,
dicione spoliarus, nec non sixilmundi Austrixe Ducis adueneranc equices. Cunctisisitur
ollem pergere actum, praemilsis speculatoribus, qui eos de omnibus certioresseddere
erechisitur Berna, lum hane, quum rehemerer plueret recta Murcon verlus cendunt.
deculatores prosrelinon pattum concitarime umulcum. In hostesenim, diligenter sta-
lermances inciderune, quHon amplius Fcederatos contemnebane, praecipue cum eospro-
duencurosaudirene: Coretntisitur Burgundusiagnaspedicum de equicum copiasinec
mencorum rim ingenrem, i eam partem mictic, in qua exploratores risi tuerar: Ipserero ex
quam in loco excello coneuiusserae, cuncta arbicrabatuur: Specularoresigitur ad suoSre-
iderane, exponumc. ADucibusigicur quid asendum sic, deliberatur, ac rarixe dicuntur
Duierim reimilicaris perttores habebantur, taud quaquam à via dimicandum esse cen-
ocendences, quod milespliulamaderet ac Fessus esTer, magnaque illius pars, cuin adhucie
nedia Raccesceret, Led d cerra, dicebanc, ob pluuix rim cam lubrica est reddica, re miles
er, sedxore in luro consiltel ralear. Super ominia veto, s Deus etiam rictoriam concel.
cancum dici supererie, veholle fugientem perle qui postimus. Fuciusigicur este, veeo
delocarismilicemre lcerene, ac crastina dic ad pugram procedereni. Non enim pericu-
lcum cam magnis copiiscemele congrederentur. Nam sexaginca millia hominum ii
ad caltris militare terebantur, cum Faederatorim exercitus nec cerriam actinseret par-
fuicaru quoque omnino impas ellec. Alia vero pars certaminis auida, huncle morem a
aaccepisse, reterebat, ve quamprimum in conspectum hoctis venistee, et pugnandi co-
Aller, cum eo congrederentur. Nil enim aduerlariis cerribilius esseposse, quam aduentum
SOPECTIONEM qUE RePEnFIHAM. Nec illud quarendum est, quancushostium si numerus, sed
u. Milicem prxecerea non adeo lahum esse; re exinanihoste, e qui suostam impia perdi
Lrindictam lumere nequirene. sed pocius optare, ve contestim ad hostem ducererur, quo
placa vlrione laciari poslet: gua animt cupido corpora quoqu viribus exhausta, Cacilerecrea
Dei insuper auxilium cam iustae causae non defucurum, qui superboseuertere, humiles vero ex
pret. lrencigitur, et conteltim manus consererene, dum miles animo HagTAVEE, AC Tan-
e rindictam ex hoste capere delideratel. Hac dum inter Le Duces conterrent, vexilliter
magna voce exclamauic, quicunque Lcederatorum rem Laluam esse cupic, me lequacur,
helumque claco venillo pergere ccepie: que  carim omnes relictis Ducibus sunclequuci: quoc
Demres vix impeccarunc, ve intrueteotum ordinum racio haberecur. Ex silua ixicur, pec-
adum erac, exresti, cera tlun nemira, quo d amillum vocuri lolec: secundum
quod
X
de
euta
at
e
c0
uiu

## Folio 72 — 1663204101:0096
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000096.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
. LIlCAlLLLLact.
quod cormenta inuaderer: certium de magnum, quo d postamistum cum hoste conRigeret. Sagiica
rios ex more a laeuas equires a dexrra consticuune. Vix in ordinesredierane, quum depullis nubibus
Sol adeo splendere cexic, ac linunquam eo dic pluisser, iam que hostisin conspectu erat, esregies
sriictus, dc constisere paracus. Fcederati igicur in senla procumbune, ae post diuinum implor
cum aixilium, magno animo ac composuis ordinibus ad hostescenidunt. Acillidaca opera eodet
in locoremanebant, donec lae derari sub pyxidum renirenciactum, quibus exoneratis insencem
sis inculere strapem, praecipue equicibus, contra quos magnam cortentorum parcem eicexeralla
Moxisitur aemen secundum, veloci, veiustum erar, cursu ad pyxidesfercur, incerfectisqe Magilli
cormenca in luam redixune porestacem. Incerim hoctium equites laxaris tenis setocites magnit
agmen Faederarorum inuadune: Amistum vero cumi pedite consredicur. FiC atrOX pu_na, cadele
Cdicuringens. Verum cum equices densum Ccederacorum agmen, ee obie cisthunicum hasis pe
rumpere requirent, licertoris adnicerentur riribus incerimque ingenscam hominum quam equa
rum Arages edererur; primo Auctuare; ac pedem paularim reterre ceperune: moxabiecto pudota
in aperram declinarum tugam. Nam ex pedices suos Fee dexatis cerea de dilse cerne banc. HaC Dul
alco conspiciens, corum cxercicum in suxiencium properate instie auxilium. Noudum enim lela
bac, laederarosrruiertis adesse copiis, sedcarde nimium. Nam praerer quam quod suinullibipedet
Sistebane, veniencium etiam agmina pertumpebane, ac illa quoque lecum eratiebancin tugam, qa
rum terso adeo rehementer tam equices, quam pedices sce deracorum instabâe, veillosne monict
eo quidem lnetent quielcere. Vndique igicur in susum coniectisune: et pars quidem callea sepela
nonnullivero abiectis armis, quocunque cim or impellebae, disperguntur. Maxima mulcicudoit
cum, quiinsens oppidum alluie, cacaruic; quidam arbores alcendune, ve eo pacto holtem tallen
Postent. Durvero haec cemens, et spem nullam amplius superelle considerans, de iple demum lela
Bxmandauic, lubinde equosmucans, quoad candem in rurum abiir. Faeclerati pertinacicer tulost
lequurisune, ec quosequices sernebane, pedices obtruncabane, ita venoniam puona, led erueta
Seret rrucidatio. Neminienim, ob ance accepram parcebatur calamicarem, le domuesnobiles pat
cer dienobiles, pecorum inctar, sine diserimine, mactabaneur. Ouidam alcentis nauibus, eos qt
aquis crediderane, obcruncare, rustra manus in caelum collences, ee laceymis milericordiam iniph
51a5, 1
dicen
rances. Nonnulli arboribusitisidences, auium instar, pyxidibus deiecere: Alii domusinco
quas se hiostes receperane, incendere, ita verndiqu clamor, vlulatuS, PreceS, ac mOTentUI
cur gemirus, ac lonse plures tusa ablumerec, quam praelium. Pandem vero labore lesli, ab holc
Saciari caede, a persequurione desistune, de ad castrorum properane direptionem, quum subico
mororime. Remondi Comicem, Magnis acincegris aduencare copiis. Is enim ex alia oppicipa
Cactra locauerat, obirehemencer illud cormencis quaciebat, onituierei adeo incencus, venelen
quidem pugnxe tam magnae ad illum pervenerie. Nam postap ertam eriam Dominisuitusam, i
tisictibusmuros quastabar. Imporsibile enim nec credendum videbatur, FCdeTATOS CUM CAMM
mensohoctium numeto. de camiepeneine congretturos. Ec profecto, siquis coniccturare velil, 8
C aliae Bareundiclades, ob arroeanciam es hostium concemprum pocissimum sunc accepca. Tandem
ro Comes de omnibus cerctor Factus, collectis copiis, non ad hostes, led in pacacum abire tela
bac, omnibus cormencis ec bellicis instrumencis relictis. Fae derariigicur rurlus n oidinesiedaca
hottis expectabanc aduenclim: scd cum illum audicenc abire, nec ob lallicudinem insequi polle
iamque noxingrere, ad diripienda, ve ceperant conversi sunt caltia, quae omnireterra erancos
lencia: Ibique cribusmansere diebus, spolia diuidences, et labore extaustarecreantes corpoia
pna d bellicatormenita, culicatibus in pradam cesserc: reliqua à vulso promileuo dicepta lunc. 
cidere in capuona (vclaederariteterunc) hominum millia iriginca. Peo quidem, cum aliquandot
puone locum accettissem, cam ingences oltium ridiaceruos. vemaior quo que mihicaelorum nul
TacI
VII
Tus videretur. E.xFcederatis rero vlera ducenros desideratinon sunc: plures vulHerati. Depis
estin dic qua decem millium maririum celebraturmemoria, Anno Saluris M. C CC C. L.
Faederatiance quam ad propria redirene, Sabaudia Ducisinoresi luncprouinciam. Vimules
pris ec exustis castellis, oppidum eriam Lolannum cepere: licque direpris et omnibus ractacisloc
per quaerranserane, laeri cum spoliis domum suncreuersinon solum ab hostiscam porentisinet
beris ledpecunia eriam e muliisrebus preciosis admodum ditaci. P’ost hanc cladem mulca, quae L
rin
charinoix Duci adempraerane, d Burgundo defecere, ee ad prioris Dominiimperium (unEt
Incer quos de Nanseiumfuic, prouincix illius capue: Verum cum Locharinsusnon isuarusc
genis Burgundi, cimere caepitne inillum omnem bellirexcerer impetum. A Lce deratis iBi
velguandoque ab hoste vrgeretur, eiauxilium suistamen Ferrene sipendiis: quod haud sia
celtum est. Ob cxregic enim operam in bello nauacam, non parum amabatur, de Sce derac
porabane, vicino, ec illius quidem expensis, succurrere, quam in propriis sinibus hostem ex
debellare. Burgundus incerea suis e tusa collectis, haudguaquam VetIS expeCtatO TemPOtC
dia hreme Nanseium obse dic, illudque acerrime expuonare est adorrus: NVec Locharing
rus est, quin subito Cae deracorum implorar ex auxilium, quodec luo sipendio taud ditticule
ii
ACCO
inset
Imc
a
d
r2HI

## Folio 73 — 1663204101:0097
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
IUIFOrICa.
Aludonico enim Flancorumrege, quum rei pecuniarix premeremrinopia, vim auriingen-
Maucui nomine acceperat. Nam cum is Burgundiporenciam quam pridem expertus tuetat, ci
clanculum L ocharinso tauebat ec succuirebat, quod ee Argencimenses de celiqui Faciebane
 Verloluro igitur Faederaris lpendio, confestim illos L. ocharinsiam verlus ducere cepic, pex to.
mumanrea à Burgundo declastaca, ac post quadriduum sub horendo frisore ac insencimilitum
el delarixatione, non longe ab oppido sancti-Nicolai caltra poluii: quo eriam insens equica
aevenic, non solum a locils, se d eriam a Francorum rese milsus. Nil igicur morati, sequenci die
lsordinibus ad oppidum Sancti. Nicolaicendune. Id enira magnis Burgundi cenebatuir co-
cum cummuris careret, alioquimiris exculcum editiciis: confestim, et prius fere quamho-
IICMLI LOCHALIMSI PIXlentirCE, capcum est: ri icerum in BurgundoS estLENICUM, Ita VEnOn
REOTHIILHHMIACLaLENEUE, Se d in praeterAuencem pracipitarENEuE. Pernoctarum estin eo
on linemagna tame Milicum: ex quibus nonnulli vim mellisingencem ibiinventam de-
S, ita insari lunE, renon lolum rehementeF XGLOtarC CaeperinE, sed mulei eriam ritam amile.
argundus incerea cum Locharinsi de Faederatorum accellum percepislet, omnibus viribus
um oppugnare caepit, lperans id priusquam hostis auxilium fetret, expugnariposse. Focaigi-
enunquam ab oppuenatione de cormencorumictibus, qui maniteste à F’aederaris percipie-
Scellatum est. Manci Bitur et co die, quitribus regibus lacer est, Foe derari structis ordinibus
PTOPCTATUNE, qui calHA (UIA CGrESICFOTIS REFOrmentisMUIIETANE, IEa VE nOn SINCapertO
nolacessiri possent: Quod Contcederati incellisentes, per regionisgnaros se ad diverlum ca-
acum duciinslerunt. Per Calcusigitur, repres decorrentes circum ductimagno labore; loci
Cunciniquitarem, num (que in ordines redacti, Feri eerdi(nam rehementerninsebat) ad ho-
Crabanc. Bursundus interea cum hostes à cergo instare senciret, machinas eo iubet dirigi:
aepriulquam id Heri posTec, cerraraen corractum erac, e icerum dispulsis nubibus Sol splen-
epic. Magnisicaque vribus verinque pugnacum est: Sed candem et postingenrem cadem
Caderatis Herie: Dux iple auc quod Fugere noller, auc quod non posset, confollus periit.
quocunque costimor aue lpes lalutis impellebat, diuexhabiere. Fstque icerum prae da in-
aatque ica demum BH Sundica bella DucC destIMIEA CCNaLINE. FuiE C arOluS DuX CatuITR
Banimi excel(, masnanimus, ac vlera modum liberalis. Susticia, rericaris ac piecatis culcor.
IUIE DEVITEHEE DEXdIEOTUI NON FaI aatOF quam admirator, quibus omnib. proviribus
xrebat. Diluriis vero ita praecellebar, re in omnibus bellis nunquam inopia labOraret:
caulafuirmodeltum in suosimperium, ee ordomirandus. Ob talesisitur rirtures à suis
bonus princeps, sed canguam pius parens colebatur: nec sub initium creditum estil-
dc inulco tempore reditus ejus tanquam riventis expectatus est a plerilque, quamnis
um a Locharinsiae Ducchonoritice Nanleii esse cumulacum. Sola illum laudis gloria, ee
Oecupidorranluersum egic, vnde aduerla sua Fortuna tandem in Conscederatos ec ructi-
Premendicos appellare (olebat) impesit, cum ancea Francorum Regileges dixistet, tin-
inculiller; Geldrix Ducarum acquisuilser, Frisios domasser, L ocharingum expulistet, ac
smila lua exequs compulisset. Post Bursundi Imperium Ludonicus FTanCOHIM LCX
ae Ducatum à Bomuo de Aleberrillius praefecto accepie, cui postea Nauarrae resnum cel
a Flannonia, magnaque Picardiae pars, de ni Maximilianus Friderici Cxelaris natus, cui v-
Bundisilia nupca erac, cantis periculis obuiam ire maturaset, Flandria de Brabancia, cum
SZelandia, d omnibus prouinciis, in Calli dicionem deuoluci seudinomine (veiple piae
discordiarum, moruum, ac bellorum iniria emertere, qui in praesentem vigi diem cam Bur
am Callisuccesores, qualihaeredicario iure, diversimode exagicarune. Lteluecii interim a
ucuere cumultu. Nulla ehim porencia tanea erac, quae illos post oppreltum Bursundum la-
aderet. Submitrebane tamen identidem, nunc Maximiliano, nunc Callo petenci auxilia;
flancum, quodiuvencurem milicari disciplina suam exerceri cuperene, sed quia virumq.
Cleuporius odio haberent, ac veriusque partis succestus illis Foret tuspectus. FL protecto o
amari, arira eceam milican di disciplinam, qua nunc reuntur ab telueriis accepere, abiectis
abus ancea omnium nacionum more rrebancur. Experientia enim discebane illa haudqua
n Phalarsi ec hastarum violencix relitere posse. Acideo ad meam vique aracem, Caristas,
sipennes, ee gladiostelcutes, Lleluerii dicti lune, eriam si in media Cermania el
Cenenati; quoadcandem ob Hlelueriorum odium, prouincialium
milicum nomen, hoc est, Canorotne hesemergete
_ celebre elle capit.
pi
et
1
1
e
peruenistet.
FTNZS ZIBRY PRI.

## Folio 74 — 1663204101:0098
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000098.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
M. Pirekheimet
BELLTHEEVETTOS
INCIPIT, AVCTORE BILIBAL
PTROREEIMERO.
 Ypenorilibro Suicentium originem ec incrementum perquam breuicet expolui. Nuna
Verocaulam e Cemina huius belli explicare conabor. Sed priu squam id hac, non ab51
d Tortiran erie, statum cum in quo cum Germania fueric, alciusiecenlere, quo tacilla
Poctquam Maximilianus Eriderici silius, BurgundiEiliam in vrorem duxit, corane
) percipipollic, onderantus motus orcum Cumserit.
que illius dicionem in tuam sedesic porestatem, maximis agicatus est procellis. Cum enim ad
lus pocenciam excerni rimeret principis, nunquam destirir, illum ec clam d aperto Marcelace
Tere, populos subiectos solicirare, ac omniamoliri, quo rancum hostem ex nuper acquiluis lec
bus pellere postec. Nec id difficile factu est vilum; cum ob populi odium, et leuicacem inila
tam, qui alienisenum dominum haud aequis aspiciebar oculis, cum ob iniurias d exactionet
quorundam, qui Maximiliano chari erane, ee non cam illiimponebanc, quam vndique eum su
dicis reddebane incentum. Ouoridieicaque prouinciae e ciuicares deticiebane, sub dieique à 
10 stimulaci ec inducti priucipi luo rebellabant, quo ad Callus candem post mulcas accepcas
illaras clades, d manifesto destirie bello, populique subiecti icerum ad officium rediere prita
et
num: Duosmoms, si quis delcribere vellet, vel luculencissimam condere posser historian
ulcos enim annOS vitamque exagicarun pastem, ita venec pralenci auo tinem lint adepi.
cerea ee dum Maximilianus excernis decinerur bellis, Marchias Vnenrix cex ob caulascelacusi
nium longas Friderieum Cxlarem rehementer vegere caepic, illique praeter alia innumera 
versam fere Austriam, cum mecropoli ipla Vienna ademic. Franc cum Bauarix Duces acluu
dum pocences, ac Austrix domus emuli, qui oblata occalione Hreri, et Caelarem iplum conta
mnebanc, ec mulca quoridie per rim non delinebant perpeceare. Albercus igicur Dux Raciloe
nam ciuibus dedenribus occupauir. Ccorsius vero, qui dicistimus et pocencistimus habebalu
vicinas Sucuorum ciuicates et populos alliduis iniuriis infestabat: eo que insolenciae devenelu
ve nec Legatos eorum audire vellet. Ciuitates isitur omni ope destiturx, ex Fedetici contta
tcedera incer se incunc, quibus mOx Pealati, ve rocancur, cum nobilicate le iunxecune, ac b
bim Ocorgio ni cepris delilteret interre cogicarunt, qui cum inopinaco rim cancam con
inlurrexiste cernerec, non solum innatum depoluit Faltum, sed ex superbissimo re ddicus ell 
milimus. Omnia isitus, quae perrim ademerac, ri quoque reddere est coactus, ac ingencent
suver pecuniarum summam persoluere adactus: sed ec Albercus Dux Racilbonam rellicuere 
neticii loco duxic. nam Fridericisenererat. Mox isitur Faederatio Sueuica eam induie arcog
ciam, quam Bauari nuper exveranc, nihil que imperuium vircuci ac pocencie luxe elle dunit. 
cerim Macctrias rex moritur: nec lonse post Fridericus superstes fuic. Ica Maximilianus non a
lum pacernum sccuperauie imperium. sed Vngariam insiessus Albam etiam Regalem vi cet
exium
de hinc in Germaniam reuerlus interiorem, Philippo filio, qui postea Fispaniarum imp
forcicus est, regni cradidic habenas. Is enim adoleuerat. Inde ad parruum Sigismundum su
Arix Ducem converlus, vniverlam dicionem illo resignance. Cu lcepir. Fuic Sigilmundusincela
mnesararis nostrae Duces oprimus, humanissimus ec liberalistimus princeps, de potencia ex celle
adeo veincer cecera bella Veneris quoque armainterre sic ausus, quosmulciseciam eladibus altecta
erum
denisuorum proditione tuisset impeditus, egresiam procul dubio reculisset victoriam.
quemadmodum in reb. evenire solec humanis, nec probitas eius cam insienis, necliberalicas, ac munisscett
immensa, no senectus demum exiroma, illum a violencia es prodicorum ininria vendicare poruir. Coacl
enim estinuicus eriam imperii luihabenas deponere, ac Maximiliano cractere regi: quam cancul
Fantis ieaque successibus, non cam Maximilianus rex, quam pocentes eius elari, animo re
impictarem, breni digna sCguuEx LunEpcena.
vETE ExperuNE, sub qua honelta occasione Helueriis bellum interre, ac olim accepras iniui
vendicace possent: et haec poristima caula discordiarum luic. Caperunrigicur vicinos Chucte
Ses, Engadinenses, et Crisentes multis rexare iniuriis, necnon arces qualdam Churiensis Lpila
pioccupace de alia machinari, quae animum eorum irricare postent. Acilli, quamuisillacas iniult
modeste terrent, consilioramen prius, quam armis expeciri stacuerunt. Milisigicur Legacis, 
eis animum demullerune, ac Constancien lis Epilcopi incercessione impercacune, re omnes d
cordia, ac illarum Fomices, iuris deciderentur ordine. Incerea Callus concempra Philis ec
ce. Celdriae Ducem concra illum concicauic. Vnde Maximilianus res in eius auxilium
quam clades aliqua acciperetur, properare tuie compullus. Sed priulquam abiret, suis ia
danic, reiure porius quam aemis consendere vellene. Ac llimandacorum immemoresi pest

## Folio 75 — 1663204101:0099
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000099.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
Tistorica.
da
Paularim gliscere cEiMIium Cunere expir.
a
Coinhotico perdurare valerent.
pa
erihianimum clam percepilent, aur quod sua sponce riolencer prallari euperene, non Colum iu
espuerune aequirarem, led etiam nouasiniurias receribus addere, et aduerlarios stimulare cepe-
VeTOCerMenteS, nCCiurInCCaequitati supere se locum, clanculum cum Elueriis, qui d ipsI
budianis afticiebancur imuriis, (Cedera incunE, (nam ancea incer eosnon penitus conveniebât,
Que ad rexellendas iniurias se aCCm sebanE. P’ariter d Caelareani arma expedire, milires in steuere.
redulo omnia ad Fucurum belluIM prXpaTALE CAEPCTUNE. Sed de Sueuiae conscederatos ex tcederis
aadmonebane, veinstructi de paraci ad imminens esenc cercamen, submilsis incerim quiienis
crapinis aduer larios laceltete non delinerene: quibus repullis, ec animis verinque irritaris,
preicolpam Feluerii porisimum in P’aulum de Liechrenstein de Gosenbrat Augustenlem
Mercatorem, reliciune. Fh etm ex humili loco in alcum elari diviriis _CpOFeNLIL IMEeT CUN-
cellebancreeios, _, reteteu obscurirarem suam insigni aliquo Facinoreillustrare cupie.
lorerea Churiensismoricut Cpilcopus, confestim que C ielareani Episcopatus quibuldam arci-
ccupatis, subditos quoque tacele compellunr: quibus renicencibus, ac vim virepellere conan-
perum res ad arbicrium Constanciensis deducta est Exiscopis ac eomox defuncto ad Augu-
endeuoluca Episcopum. Scd ilicerim ab iniuriis cectarum non est. Churienses ixirur ac locij,
derene, se nihil ae qu impetrare posse, ne cam en subitorem tantam alex commitrerene, ice
Fleguoscum Celareanis egerune: quibus non sneignominiareiectis, caepereillise ad bel-
serc. Leg incerim Morateriirallem occupare concendun. Ouodincellisences contae-
Seollectis copiis obuiam perxune: se d priusquam ad manus ventum est, icerum inducix facta
ercirusq; dimissi. ACCxlaream in discessu domus qualdam rusticas incendunt, pecoraqi abi
Ousirricari Confaederalt pas parireterunt. Rurlusigirur copix reuocantur, ec ad puenam
Ccur. Verum Calarean L viibus de milicum robore lonse praestabane, quibustamen C’on-
licerrustica _ collectiria manu constarene, nequaquam cesere. Prae cedebat C’ontcedera-
ercicum rir quidam stacura ingentis, lonsiori loriea indutus, ac galea rectus lata. Flicho.
tores ad sinsulare prouocabac certamen. Confestimigicur quida emicuic, ac cum illo con-
Concea hominem eransuerbetauie: Cumque illum spoliare concenderer, ob coronxraluram
lemfuisse deprehendi. Iucetim eoris concurricur viribus. Le d non diu cerramen perdurauie.
Cracienim lonoe infertores, vincuntur, demultis ex suis amilsIS in fUSLVertuNEIE. CG ParCanI
letoria illa egresie rii luic. Engadinensem enim vallem insressis eam coram vique ad ricum
erro eione rastatunc. Inae _e Monasterii rallem comburerune, ac diripuerunt capta e ab-
Parista. nechis contentis ab alia parte oppidum Mexentelde occupant, necno Fiiistenber-
inredeseruneporeltatem. Contcederativero cernences, le hosticam porentix haudqua-
Baresesse, contestim tleluettos in auxilium aduocane: quinihil cunctances e resteio copias
ic, Sein Fcederatorum aduolane subsidium, Catius esse ducentes, Cociis Ferre suppetias, quant
um ancequam vlera PerserenC, ex Vecertinsticuro leses lanciune, quas vlera capitis paenams
Oquoque Trmatunc, quatuum hxecFere Formafuir: Duces ex hde cuncta peragunto: Mili-
Bencer limpetio parento: imumt ordmes haud derelinquunro: d̀ cumuleu ee seditionibus ca-
lerPPlacuri slencium, quantum Heriporest, seruanco: Fugam nequaquam ineunco: Socios fu-
dunco: devictis hostibus ad spolia iniussi de priu squam victoria planc sicparca, haud con-
L.ionem adificiis iniullinemnciunco: arma in hostico nec die necnoctu exuunco: a mo-
m exustion. E cclelarum poliarione, mulienim, virginum, et Cacer docum violatione pe-
menco: capciuum inter prae liandum non ducunto. sed incerficiunco. Ouod si quis contca
Daena esto. Proinde inter cetera etiam imperacum fuie, vernusquilqu ex recert instituro,
Cavena confectam, quancum ei in quacuordecim dierum cibum lutticeret, necno calceo-
nouum secum deterrec, quo ommnialio comeatu desicienre, lalcem per melis dimidium hoc
cum priusquam vltra persamus, precium Forcaltis op erae haud decric, si palam fecerimus, qui.
humeiscum Faederaci ee Leluecus impeccauerinc. Ica enim facilius incelligi poteric, quancis
anerbellimolem sustinuerint. Churienlesixicur, Prisenses, et Engadinenles, eos Rhaeria
demonces, qui ab Adula moncc de Rheni toncibus ad Icaliam vsque PertetduNEuT. Elue
Monge eciam maiorem occupabant lettam; siquidem a solis ortu, Adula MMONEC AC RhenO
alegresabantur Germanta: ab occalu ad Linsonesrique, quosnunc Bursundosro.
 Pertinsebane. ac meridiem versus non tolum lurallum moncé adhaerences cenebanc AIpes
elleciam mulca ex Fricasinis dc Allodroxibus(quosnune Sabaudienles VOCaHC) occup2.
Balilientium verosnes Occiduam FermIabanEOram, ita, ve quicquid ab orru Rheni BalI
Ma, quae Rhenensta rocantur, W altzhurnempe, Laussenbets, Scckinsen de Rheinfel
aleis erane Austrincl. Llo Hltur vicibus HTelletii consih, ad bellum se accinsebane. Nec
sCcus
ellum, quod sibi quoque imminere cerrebane, sustinere.
D concinebatur, planie FTelueriis Parercesplater Solam ribem Constanciam, dt quatuorop

## Folio 76 — 1663204101:0100
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000100.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
Bil. Birckheime
secus agebant Cxlaceani, siquidem Poeiis aduocatis Sueuis ipsi quoque vndique vires luaS COnEt
hebane. Heluerii isicur collectis copiis contra Cae lareanospergune, qui castra poluerant in locu
montano et angusto iuxta Meyentelde nomine Llicxelstein: unde excurrences, de Rhenut
eran (orediences, cuncta terro et igni valtabant. Ceterum aduemiencibus Flelueriis, cum le calt
cis copiis impates viderene, cerrocollere. Heluerii veto proprediences, oppidum Merentelacic
rum in suam rediserune poreltatem, capco Barone de Brandis, in cuius ditione ea erat regio.
deprocedenrescoram prouinciam Balsen ad Arlenlem rsque moncem suo subiiciune imperio, c
lOnoIque imperata Facere cogunc, non parua ab iis extorra pecunia: quotacto, rurUIS COnCIa Ca
Careanos pergunt, qui copias cunctas in oppido Bresirz concraxerane, quo Hlelueriosab vlcenon
proorettione arcere pollent. Ouamprimum igitur audicum est Fleluerios appropinquare. Cal
Feani ad arma Conclamane. Duce (que ve contra hostes educane, horcantur. Acillinitil cemere as
dum cen(ent; sed priusquam obuiam canc, speculacores emitei iubenc, quihostiles in spicianec
pias, ex Duces cerriores reddane, quam magna teluerii aduencaremrmanu. Verum accidic, rell
Senstorrenebula exorra, ica cuncta obsulcaret, ve speculatores nil certirenunciare possent. M
res ixicur morae impaciences, magno clamore pugnae signum polcunc, e nimoxinholles ducu
cur, vlera se minantur exicuros. Lamilicum imporcunitace Ducescoacti, licet inuiti, militeset
Aosin ordinem redisune, sicque instructi ad hostes pergune, qui de ip si magno silencio rnillest
aduencabane copiis. Interea equices quidam Cxelareani proerelli inhostium inciduncequiles, 
admodum paucisuorum ancecedebant agmen: quibus mox in fugam versis, de a pedicibusexces
a propinquo cernunchostibus copiasplusquam ex riginci millib. constare hominibus. Vetlisiell
equis ad Duces aduolane, ingentem hostium numerum aduentare nunciantes, quibusipsiomul
ellene impares. Nam licer equicatu insignipexstarene, pedlicu tamen numero lonse erantinteriola
leicur vilum est Ducibus, re priusqua conttixereruretro ducereneur copie. Tubencisieu, remulu
nihil mucacis ordinibus, praeter e, quod nouissimipriores perseret, paularm milicari moieresiec
rentur. Sed longe alicerroxilla est excepta. Milices enim paulo anre teroces, adeo en excecciciunit
illam suex lignu esse pucarenc. Aduencabant incerim tlelueci. ec iam nouissimos, nili quancum ple
hibebancequires, adloriebaneur. Fuirisicur tuea apercaignauique Forces eriem rnatusere coeebal
omnesque Bregencium versuscendune. Frat lacuna insens, in quam lacus aectiuo rempore de ligu
Adhanc
facta alpiumnive, restasnabat: tum vero aqua carebac, le d cceno alciltimo erac oppleta.
tuoa delati, quoniam iter illac recta Bresencium vergebac, etantire conabantur. Sed canca erall
selaticudo, ie caeniprotundicas, vrnemo illam exuperate pollet. Inerestiisicur primia le quenc
busconculcabantur, incerim que soeda colluctacioné ab illuuie ab fortiebateur, doncc lacuna ca
dempenicus cadaueribus replera, sequentibus quoque transicum praeberet. FFlcettusientes in
nitettam pexe se cernerent perniciem, ve camenimminencem eHuserenemortem, in manilellun
uebancincericum. Dui veco resionis gnari erane, paruo circuiru lacuna euitarune periculum. 
ctabancincerim Leluerii acnouiltimos cadebanc: Sed ab equicaru quem oppido tormidabantic
percebantur, quo minus (oluris ordinibus, cemere in (equerentur. Prates eos isitur, quoslaci
obsorblic, pauei in persecurione cacidere: reliqui Caluiperuenerunc Bregenrium. Mox ibi 2b 
stium liberaciciinore, concra Ducescumulcuari caeperune, ac illis calamitatem hanc terehancact
peam, quo propriam culpam, in aliorum peiicerenc capuc. Coacti igicur sunt Duces milicum cect
re impudenciae, donecmocusille aliquantisper deterbuisset. Exprotecto, squis recte contuleiat
velic, non solum ea clades, sed omnes alix ob militum praecipuecemericacem, nimium que
Atium accepeae sunc concemprum, quum Hscluerii nil nili ex praleripro agereuc, ac diligencistimea
Cciplinam Ceruarent militarem: Cae lareani vero ac Sueuinimium propriae cotiderenc vireuci ex qu
busporistimum male audiebane, canqua clamore essenc terocistimi, manibus veroienavistimi. La
Platie constat, unica ea calamitate Sueuorum concidisse audaciam, ve de inde haud facile hostile pe
Terrencaspectum, camech ad manus nondum peruenrum tuerat. Necadeoigens erac lubmel
rumnumerus. Namnon vlera quingentos sunc desideraci, licer quidam numerum extenuene,
reco aclauscarie. Ceterum cimor ilIe cum semel milicum occupaller animos, non adeo facile
cuic excirpari. Heluerii, cum hosli obuiamire non auderene, conversrecro abibone, iene inceu
aeterro cunctadelastantes, auxpaganosaere mulctante s. In de rurlus eran (ere Mi R henum, rnclic
in locis oporcunis consticuune pralidia, quo hostes tacile à cran siru atcere po lTent. Caelareani vero
locii Sueui, quo accepram ignominiam vindicare possenc, post Lleluerii exercicus distolurione leho
num cran (er e, oppressisque praelidiislace igni ac terro lunc srastati, ac praecipue Baconem de S
magnontecerunt decrimenco. Cererum cum per tumisionum, quo Llelueci) sub sidium à suissla
plorare Colene, hostes appropinquare incellexissencinsenri capta praeda in curum (erecepece, act
munchi, moxilli superaco Rherio aduerlarios in teltabane: Luenicque aliquando. vet lelueciilu
Ais ordinibus per Rhenitransirene Auenca, qui hyemis illic tempore de ante alpinae niuis dillet
rionem, priusquam lacum Bresentium inprediuneur, aliquando radosus este contueuie: cumg
ione.
incerioresium cerram actisissene, subicorum orexorcus est, adesse hostes. Nam equices, qui’ suace

## Folio 77 — 1663204101:0101
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
emare solebanc, cum Fleluetiotum cransitum percexiltene, peculances adequicab ac, ac Duces tuo-
men consistere iubene adec explorari polsic, quid holtismoliretur. Vnulquisq; igicur in co
mlorrirus exac loco serie, ordinibus plane leruaris, ita reii qui cerram contiserene, illic quoque
Millerene: quiveco adtue in Aumme comprehensierant, in eo quoque per seuerarent, camet si qui
ahumerosrsque demtentum rndarisarentur, cum incerim Rhenusrudique glacie oppletus
ec, cuius ingencia tructa milices per ordinum incerualla, lanceis derivances prorundebane,
Quelere per duas perdurarunchoras, donec renunciacum est, nullas subesse insidias: siquidem
pepurabanc, holle non viloietto abie; cemerarium veco, inexplorato progredivtira. Adeo le-
rum hic quam alibimilicarem letiabane disciplinam: Dux res praecipuam illispeperic laudem
acem. Frenim reperu, quorum pedes rifrigoris ambustu, quorundam manus. dum intentius
umnas letuanc ex cub las. Duin ec animas quidam cMacunc. dum ignominiolum ac cuspe purant
Sedreadinsticurum reuertamur, dum haec circa Alpes aC Rhenum agunur, Brisgcuen les ee
Seuentesiunctis vicinis coptas collisune, ve Helueriorum sines imuadences, eos intigni aliqua
Mencclade, de qua re Hlellerii cerriores facti, subito eam quam possune concrahunemanum,
lonse a Balilea holtium expectane aduentum, qui feroces, magno appropinquabant a-
tleluerijisicur, lonse inferiores le esse vidences, (nam vix duorum millium explebane
M) recipere le conabaneur, diligencer ramen ordinibus seruaris. Ouod vidences Calarea-
arteramillia sex erant, acrius instabane. Id Helueriorum Dux cernens, luoscollem versus, qui
Beaberat, Fugere iussE, ica tamen ve connexis brachiis ordines nequaquam dissoluerent. Pa-
Sioteluerii, ac lubito curtu collem versusferuneur. Id videntes Cxelareani magno cos
facloluris perle quuneur ordinibus: ac Dux Heluericus Cxlareanos remere in lequi, luo (que
Sparcem alcendisse viaeler, magna voce illosinclamat, ve conver sihostes contulosinuade-
mucaris ordinibus, praetet quam quodnouissimiprimi descenderent. Fleluetii vero, qui so-
ecudine alto silencio Ducis capessebane iusa imperio obediume, confestimq. Rructiscae-
elcendere ordinibus. Calarcano lqi Forricer exceperune. Id illi aspiciences, lub inieum con-
erurlus in ordinem re dise rencarune, led trustra. A derancenim Feluerii, collectique disper-
debancnec eos sinebanc adunari, se d incegris ordinibus rasos perursebane, quoadcandem
intugam verkTunc, acciditq; vermrsusmilirum remericare intignis acciperetur clades. Nam
ud adeo ingenstuie, tetuletii enim ordines soluere haud audebane, cimentes ne rursus vi-
hanibus eorum extoseeletur, ac ideo à per lequutione lonsiori le cohibuere.
cerea Callus cum Cxlatem Geldrens implicuisser bello, Scedus cum Fleluetiis percurie, illis-
Klorcicer perduracene, au allia eAtpollicicus, ac pecuniam: contestimque vim non paruam prxi
Bombasdas Icali à ConO VOCANE) cum Masistris ac puluere micric lulphuico. Tum enim ani-
ehulippus Rheni Palacinus, nec non Sia (pursen les ac Bahilienses. bellum sedare ac pacem
acumi; sed ab veraque parce repullam culere. Fleluerii enim, qui se luperiOTESpUTatenE, ni
adaicrebane, Calareami rero maioribus consisi viribus, ignominiolam resiciebane pacem,
 monquam ad bellum dccingebat. Ingenres igitur tam pedestres qua equestreS COnra-
Cas, quas omnes Constantix libent convenire. Inde enim Durgeuenlem regioné inuadere
areincendebanc. F Constanciaisgitur numerolo egresi exercimu, Cub inirium vicu Ermetin-
e occuxât. In eo enim Helueriorum excubabat praelidium, quo incetfecto auc ciecto, vi
eruncac incenderunt. Inde ad vlceriora progreM, lon se lateq; cuncta populantur _cua-
eluerii qui cua serane, ad altud contusere praesidium, q iuxca silua Sch W adterloch nomine,
uamanebane sacione, illuu implorarane auxilium: ac praecipue Lucernenses. LS. H. PTXTCF
dem duas eria pyxides, quas colubrinas vocane, perdiderant. Horcancur igicur locios, ve lecu
Mancur, quo accepcaienommiam de lere, ecamillas pyxides recuperase possene. Acilli, cum
MIICTIOTES CETHETCHE, qua ve cutam copio lo exercitu congredipossentab inuatione absti-
ledcumi ligno vicerioraaduo cac auxilia, ex alcoq, quidhostismolicetur, coliderabant, qui
Btu CONTEpEa Paucitace, omnib. Coluris ordinibus, adeo lecure cuncta agebat _ Ferebat, ac
Ollis adessec. Incerim vero du tam cemere grallancur, Heluerioru proximiores tumi siono
Piore terur suis suppetias: de breui ica copix lunc adauctae, re circirer mille quingenti con-
AineS. VCTAIM NECHICFOrLuMatentare audebAHE, CL CernerenLhOstOS PTXTCT ROTENEM
mcamingeri quoq pollere pedicatu, reeciam dece millium numerum excedebat. Verum
meo dispersos, ac cuncta ab (q; impesIDACTeMerCAgCTC CernereE, ita vinec eques cationes
nilitares, ad eam devenerunt spem, s aliquid audendu esse cen (erent. Diuilisigitur copiis,
Rcostere pramitcune, guilocoru angulltas, per quas C xlareanis re deundu eraL, OcCUPareHE: a
usillos per siluarum cramices udeno le quebatur silencio, loci oporcunicate quesens, quo
EBrcdi esires minus prospere luccederet, in curis se recipere posser. Celareani erh vide-
phostii erescere numetu adeo camen illoru despexerane paucicarem, vence suosa piX
dando
dinibus excedere.
1d
ae
ita
e
avile
erecaepit, quae postea relpla lunt derecta.
de r
2.

## Folio 78 — 1663204101:0102
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000102.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
BIl. lirekheinter
dandoreuocarene, aur composirisin cederent agminibus. E quicesrero pedirû sequuti temericatem
rndique ad rapinam discurrebane, cuncta agentes ex ferentes, incendioqi miscentes; quamuis non de
elene, quib. admodum displicer et ramca milicaris disciplinae neoligencia, ac Austra adm Onetent, P1E
Centib. hostibusno cam concemprim esse agendum. L leluecijincerim, qui caciri le quebantur loct na
Eti oporeunitate, magno clamOrenOnINIOS AdOTIUMHIE, CRdUINEACPFOSTETHUINE. Fumulcus igula
oriturinsens, ac pedices aduocabat equices. Illi vero pedites, ve in ordines redirene, horrabatur, ob
cergi pyxidii Masistriisue machinis admovere iubentur. Sed e illicormenta adeo praeda texetat
Onerarane, ve illaru rsus penicus inurilis ester. P duxerunt C a lareani insence curruum numerum. ra
pore, quiporius ad praeda quam preelium se exituros putarant. O uoru aurisae audico clamore, inicl
Feceretuox, de cu tSelueri rehemencius inctarencholtibus, nec paterentur ordines resticui: illi aul
Bacum lequuri exemplum, pedib. sibi quoqe consulere caeperune. Id cernenres e quites, d iplipalalt
ad tusa inclinarune, omnesqe paticer Constanciam versus concendeb dc. Sed cum ad lalcus renicet
angustias, illosq; occuparas inveniun, penicus animum desponderuc. Cum igitur ante d retroHe
vecii rrseret, ingens clades estaccepta, praecipue cum curcus viarum impedirent exiens. Caelare anig
existimarentholte coris ade e ricib Wemoisicurrerrospexic, priulqua C onstanciam renisset. Jala
ethnecibituon seric. Ouida enim obcimorem rehemecem in lacum, qui veb é alluie, le immerleta
Ouod sFleluerii lonsiuspersequurituistene, maiorem etiam caedem edidissent. Adeo cuntoruta
animosmetus occupacac. Vecum paucicace sua dittisi, ac timences, ne cipsi ob remericatem, cladeta
aliquam acciperene, ac partam rictoriam emanib. emirrerenr, ab insequutione de Ctirerunc, equil
cus poristimum concepticimore, quo iplipenitus cacebant. Ad spoliaisitur converli, non solum p
dam recuperaveruncamillam, Ce d de pyxidum rim cepere insencem, mulcilq; aucti diviciis, ad l0n
Onsredierestariones. P. a in tuga circicer duo millia delideraci lunt C ae lareanorum, cum FLeluec et
rnum auc alcerum perdidissene milicem magnam sloriam ob restam egresie actasreterentes.
Cxlaceani ac Sueuitac clade accepra, Celarem astiduis aduo cab ant licceris. ostendences, nilul
ipso praelence agipose. Accelerare igitur, ac cunctas Imperii conuocare vices, quo telueciorucetta
pollecriolentia. Celac ersi Geldienlimplicirus ester bello. illud camen, quib. poruic, copoluir coc
tionib. contestimq; exercicu in Cermanium praemilit superiore, cunctisqi principib. accivicacib. 
perialib. imperauie, ve auvilia, quo tlelueriori domaciposser pernicaria lubmirterec. Acillilicec D
rerC Cogerentur, segnius in ec inuici, minores quoqi qu’a imperare fueranc copias emittebant. No
ranc. n. bellum hocnulla nece licate, sed (olu ob animori imporenciam de atroganciam concractum
ese. Ac Sucui admodumoleste cunctationé̀hane terebauc, es cum le tactis vindicace non audere
aucnequirene, tamen (ve solene) propriam cuspam in celiquos imperii reiicie bane Cubdicos, quallp
eossecister, quo minus t Leluerii debicas luislene paenas. Fiebancincerim excursiones raciae, cumula
Hlelueri Rhenirranscenderent Auenca, mox Cae laeani nauibus lacum Bergancinum caiceret
ica ve quoridie non parua damna, incendia e depraeclaciones acciperencur, et interrentus, quibis
erinque infinici ab lumpri luntmilices. Nemo enim capiebatur, led inditferenrer cuncti, quim
Erant comites de Sulee Turegenhum ciues, postidebancq; oppidum nomine Thunsen, oporru
Atium reniebane pocestarem, cxdebaneur.
noin locoadirruxtioné licum. F. Oporiti lune C xelareani, siue comiribus dedencibus (re F selueriy la
spicabantur) seu, vcoccupacecus connivencibus, moxque illud ingencicum equicum cum pedicu
muniun prelidio, cuiprelecerenobile quenda nomine Theodericum de Blumeneck, qui ancigua
eepeculiaris Heluerioru hostis erac, ac illos plurimis afFecerat incomodis. AFF Leluerii cem cancime
mencine quaquam contemnendam esse centences, contestim eductis copiis oppidum oblidenc, 
PugnanE, de cormentis quatiIME. Vetum Fhcodoricus ille, qui paulo ance magnam prae le culerat
rosanciam, vilohose adeo animo concidir, veclam cum eo prodico pacisceretur pralidio. moxg.
missusnocte, cum iisquossaluos esse cupiebac, clam eualic. Acreligui, cum amisto Duce le piocuta
eincelligerent, et ipsi quo que cum holte pepiserc, orimperraca laluce, emiccesenur. Inccoduc
isirur tleluerii ouivet losequices armisac restimentis spolianc, licq; dimiccune, releruacis primon
bus, quossecum (vt Cxlaceani aiunc) contra pacta ab duxerune: oppidum reco incenderunt, du
HCTUHE. Ita insione mille equicum praelidium, cum rexillis duobus peditum, ignominiolamce
tionem (ecic, ec cum se viriliter detendere poruiser. (Nam Feluerii haud Facile oppida oppus
COlenc) maluietamen curpicer hosti cedere, quam vllum rircuris oltendere specimen. Lloco]
d0
icet
capro, oppressoq; praelidio, haudquaquà quicuere Hleluerii, led cemporis vs occalione, pop
OxreMunE, vE W alsevenses, qui defecerant, sur sus impetara Facere cogerent. Id W alseuentess
indences, rallem, per quam inoresusparebar, (ola ac vallo exresie muniune, SCHOn CaI LuOS, 
vicinos cunctos in subsidium aduocane. Convenerat ec equicatus inlignis, equorum qual
eorum, in oppidoproximo eldckurch10. L balide Hlelueriorum expectabant aduo
Ac illi nihil cunctances, recta contra W alscuenses perpunt. Verum cum ingressum muni
C
ice
praelidio cultodicum inuemrehe, Copds lerunE, d una parce municiones aggresi Lun
ra per occultas semiras lo upetarun alpericarem. Ac qui inmunicione excubebat posiu

## Folio 79 — 1663204101:0103
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000103.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
lucCa.
i
d
16
ele
l
id
nimpetum, Fortiterq; locum de tehdetur, ita ve Fleluerii pertumpere rie quirent, qui re
aparreper angustias irrexleranc, in Cole X loco luperaco ordines instVetC CAEpetuNE. AdueniuNE
Perimequites, couenereqi copix pedeteres circicermillia (ex egregie armis instructi, animo quoqi
lsmagno ec elato praedicr: qui ve phostilem in spexere aciem, illam invadere parabane, se d
perum Auuius lacus ac protundus, a moncib. per vallem cortenris instarrens, (Xlam incola vo-
scecardabac. P. quicib. quoqu odrehemeciam rix permeabilis. Illum igicur pedicesnimiopuene
doretriseredi caeperune, reclathancib. Ducibus, ac lummopere crancibus, ne adeo cemere in ho.
homerent, quoru vires nonduHorane: le dcira Aumen lecuri expectatec, donec omnia cerrius ex.
uraiaerenunciari pollenc. acihluis, qui municiones detendebane, luccurrendu esle clamarune,
los ex trequentib. orxidu conieruis, vehementer rrscriincelligerene: moxqi no line ingentipert
hamnis luperarune violenca, in ordinesq; regrelsi, holtiu ex colle in quo consticerame, presto-
nur descentum. PeXerac EquitiB. Lobilis quidam nomine Burckhardus deknorine, egues au
ussenex acrei milicaris pericilumus, qui cum milicu impetum retrenare nequiret manitestu ca-
cernerer periculum, cencum cuclet equices Ramen transgre diiuber, ne tamen cum hoctibus
Serene, admonuie, le d solum illos coniberene, ne larius excurrere auderent. Tam enim palam
quid esser Fucurum. R eliqua Vero equirarum perturmas super Auminis consticuirrip a. C. C-
Helueriiimmobiles ac quiethin ordines camen re dacti, ab alio stolidam hoctiu prospectabâc
am de remagis illoru aurerene remeritarem, cimorem simulabane: Copiarum q; suaru quanEI
perane celabane mulcicudine, ac Ia concrahebant, ve vix decem milliu esse vidererue, quum nu-
uillum eria duplo superarcH. Caelarianiigitur, qui aliquantisper expecta ssent, rchostisin pla-
lcederer campum, pollsua illum ridere immobile, aC FUTOSC CONEIHENEELOCO, MOTX PCIIX
Pergere, e colleascendere Ceperunc, ingenriqi audacia, nec riminori hostium inundune aci
(u e ipsmilicu numero d loci adiuci op orcunicare, virilicer illos excipiunc. Ficigicur praelium
obltinate que ab veraque palle pusnatur; acinsens editur caedes, omniaque incerim pyxi
briru, clamore et eympanoru etnanc strepitu. Fracincer Hleluerios vir quidâ audacissimus,
Milicaris peririssimus, nomine Flemricus ZBolleben. Flic nihil dubitauic capur Cuum propatria
Ceiacceptan. loneiori bipeni (halapard a vocanr) qua cransuerse hostiu submilic haltis, illisque-
disramdiu per sicic, ac vum Nosticari impediuichastarum, donec mulcis contoltus rulnerib.
ererur viribus, ac moriens procumberet in terr à. Faigitur parte porissimu Calarianoru labe.
Cltacies. Incerea equices elieti, pusna aspiciebant, non ideo solum quod Ducis ob seruarene
Perio, sed quiapericuliplenu naebatur, collem ascendere, ee cam iniquo conAisere loco. Verum
ex eisilling nomine magna exiltimationis rir dcaudax, cu curpe duceret, equices quietospedi-
pICerE CELTaMen, lubaIEIS CalcatIb. equii conra lioltes concicat, _ alioSVElEGUeTENEE, hOr-
e sed trustra. Nemon eum eGuus est, praecer tamulum rnu: qui cum videret, quanto se he-
alerimini comiteres, illu inclatau, ve a Ccepro de listerer: quod audiensille, le converric, ee cu
Is destirnei viderer, re ditutMaturabar: le d lapis prxide excultus, equi illius prostrauie, qui
pea Dominum oppresir, veluisese haud gulrec. Id cernenstamulus, ex equo deliliir, ac Do-
cavi extractum ranto etspcr periculo. Fuir ex illi Caluri, quod hostib. acie excedere prohi-
ac qui lonschoneltius putabane Cimperiimemores essene, quam si muleos eriam opprel-
qnices. Fuenictamen, vetamitusille, licecamisso eguo, euaderet. Nam cum alium equirem
ocul inde inclamaret, re iltu expectaret, licec armatus, postrersum illius in equum rnico
aleu, sicque Caluus non line lavde ad iaos estreuerus. Perdurabac incerim praelium, lum-
abacurriribus: necreculele pedem Cxelariani, priusquam cuncti cecidere, qui in prima
acie, quod cumreligui railsene, ac ia non solum a tronce rrserentur, led paulacim à la-
Sicircimenirentur, pede aliqatulu reterre sunt coacti. Ouod ve lensere Heluerii, acrius
lerunc. Due impecum quum Cxlariani diurius perterre nequirent in tugam lunc cduersi,
illanon a primis, sed vlcimis imetum sumplerie. Rectaisicur ad amnem fugerune, in quem
prouide seimmerserene, sursibusabripiebantur ac suttocabantur, ita venon pauciores a-
impri sincimpetu, quam in spi cecidere acie. Id Fleluetri videntes, a colle descenderane,
e tronce primores perle qui iubent tugiences: Ip s rero structis sequebantur ordinibus.
Juices cernences, ec ipsi se tusx matictale lunc concti. Pransgresigitur Aumen, reliquo le
uneaomini. AEperleguntoresiHnon concenci, hostes vlera amnem fusaste, connexis
eaquae abriperentur impetu, ip l quoque Aumen transsredi cceperuNE. F. c iam quidat
Em concigerancripam, quum Ducum LuIIUPTACONIS LCLOCanEUE vocC. Timebanceniim
Iuicaru circumuenirentur. ConFestimi sicur Imperio parences, cursus se rorricibus comic.
luOSque reuertuntur CaluI. Id vidences egnires, dc ips caciei Velchirchum vetlusabiere. FV
exicus cepricam temerarii. Ceterum denderatorum num erusinicihaud poruie, quum non
es viAuminis perierine, quam pusnanao Eccidere in acie. Hloc constat, oprimum quemq; e
num Ferro contumprum ese. P. Cerancillinon solum milices, led e praestanioresresionis
uiprotecto ob virrutes, qui comilia sequuri tuistent laniora. AC Heluerii, culiam de Calaris
aa1 Cdane
2

## Folio 80 — 1663204101:0104
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000104.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
. LHCIAI
aduencu certioresreddiri estene, haud viera suneprogres: Se d imperata incolis provinciae pecunit
Fraclummum odium incer Hlescuenles _c Feluerios, quemadmodum inter omnes ferme sole
ingenri: acceprisque obsidibus, contestimrerro abiere.
accolas. Ausebacur idiniuriis quoridianis, conviciisque asiduis: quod Felueris vicra non cola
rances, collectis viribus, eam provinciam luncaseressi, ac cuncta terro acieni rastare caeperuli
Verum cancum ab tuir ve FLescuenles, quipaulo ance retbis fuerane terociores, obuiam itenE, vic
iam de sercispre tormidine caltrismunicistimis, omnes torcunas suashosti diripiendas relinquerena
Ileluerii igirur per cocam rexionem dilcurrences, omnia serebant acagebant, et quae cunque ca
Piebane, m oxincendio conlumebanE. Venere isicur in eorum Poceltatem arces quaedam inexpus
nabiles, X gux, hdetenlae fuistene, nulla vi caxiporuissene. Verum Nobiles illi non cam aucaci
erane, ad relistendum hoctiarmato, quam apri ad exercenda lacrocinia, de depradationes viacorult
Nam quaestum illum a maioribus ac cepium strenue exercebane, existimantes non paruum souull
dinis aenobilicaris esse indicium, si Furum instarrapcu, ee ex aliorum viuerene mileriis. Mulca B
turmale parca male quo que periere: ac decem millia aureorum in vnico castro Llobure lunctepe
ca, quae Dominusillius exmulcorum hominum congrcgarac spoliis. Ouicquid enim vndique
piebatur, ad Flescuenlestanquam alylum lacronum ac turum defercbatur. Progieshigicur Hell
eii oppidum Scolcact, quod dedicionem facererenuebac, oblederune, illudque pyxidibus ops
gnate e rehementer quatere caeperune: sed non minori rià praesidio, quodimmillum tucrac. 
detentum. Ostendebantur ec holtesprxidum iactu altiduo ex arce Nelleniburs, qua in collena
imminente (ca CA. Cumisitur le Trultra niri cernerene, (nam LLeluecri haud Facile vibes oppus
rC COLEnE) Suis parcences collectis valisabire macurabane. Audiebanc enim C Xlarianos MaGnO 
DCTAM
ventare exercitu, quem rndique ad rrbem propinquam Vbeclinsen nomine accexlierant,
ces leholtem, ve lemper optauerane, in aperris deprehendere posle campis: quod de ille, cum oun
carerec equicatu admodum Formidabat. Verum ancequam ad propria rexiedipollet. C. alacta
mille ex quingentis superuenere equiribus, armis ee equis egregie instructis. Flelueriiss
nens cermentes periculum, mille ex luis delegerune, qui cam diue quices sustinerenr donecrelicue
exercicus cum impedimeneis ec inurilicuba planiciem superaret. e oppido Sceyn appionne
FCt. Fracigitur prolectio illorum non admodum tusx distimilis, vnusquisque enim accetetdu
ac ob equicum cimorem, prior esse cupiebat, ex protecto liequices ob multismilleillis impecum
reliquossecissent, non paruam cladem interre poruissent. Nuncvero, dum nouissimoscanc
perlequuntur, occalionem rei benegerendae emanibusemilere: quamuisnec illos assiedtaua
renc, led semper nouilsimos premendo in lequerentur: qui dilisenter seruacis ordinibus pels
bane, non ignari in quanto periculo essene consticuri. Vetamen luis cuadendi praestacent poict
cem, dienam pro pacriamorrem nequaquam reculabant. Tandem ad vicum magnum peuenc
est, quipaulo ance constagrarac in quo equices hostem permanturum ac se detenturum pucaba
necloneius credebant procetturum. Commodeisicur pedicum auxilio, qui non dum aduencala
sine suo periculo illum opprimiposse sperabanc. Sed lonse opinione lua decepcilune: Heluecu
nimrectaper vicum cransereliluorum lequebaneur reltigia. Vndiqueisicur ab equicibus conc
matur, sem esle indignum, Ghostiscam imbecillis in pacencibus eriam campis ex eorum laberet
manibus. Audendum isitur esse, necanca occasioreibene gerenda amitteretur. Ouibusroci
Eratille
equitum Duces concti luncequitarum in ordinem redigere, ec coris riribus concurere.
die Francorum acies prima, Sueuorum vero subsidiaria. Alcernisenim diebus vices commucat
Colenc. Verumne Sucui se contempros pucarene, prima Pagiccariorum illis commissa est acies
seluerii equires in ordinem redactos. et iam conerediparatos esse cernentes, ee ipsi conversia
missis hastis equires excipere parabant. Sasicrariiigicur Duce Sueuonobili quodam de Rechibet
virilicer eosageressi, Ccorpionum ictibus prosternebanc. Francones vero haltaci, quum hostilem
em adorisi debetencplane declinarune, ac circumactisequis, ructus ad pristinum regresti luncta
cum: quos e Sucuihastari sunt sequuri, nequaquam hostesagorediaudentes. L. quiles veco heila
A
Tiduc
rii, cum hastacoseam ignauiceragere cernerene, ee ip hi ab vlceriori abstinerun consrellu
enim prxidtum iactu rulnerabantur. Accurrensisirr Dux Sueuus, Francones muliis proleidic
rumeliis, cimidosillos e indienos quiegulles mlicarene, appellans. Nam communemignon
ampriuarum eciam ausebac periculum. In brachio enim prridisiactu magnum acceperat rultic
Verum necpudorinec convea trancorim CeL. LPCLpoteranecimorem, ledimmori guasuiss
eius suserebant concumelias, quam holerum lateas Obueclas. Pocissimum veco Duxeorum 
lalane, de nunquam purarane reuerturos. Equies sabese a sph conveiti rerro abiee, is il ud
Os, vcherisolet, culpam reiicientes. Nam Sucui Franconibusisnominiam cancam accepcam e
1
bant: Franconesrero Sucuosinculabane, quod neclinc illis hostesassredituistenc aulis
MAICL
Ludinic, cuiusnomen etslciam, non camen malistenad. lelelui rero cum hoctesnon ampluis
sare vider enu converli d ipli maenis pallibus dcceea acs, ut tam exupereca planicie
missisque impedimencis, luos sequences magno excepetu sall, rpore quosium morsd

## Folio 81 — 1663204101:0105
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000105.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
ICa.
A
e
lo
ee
umero Tuissene, rc eriam absque Feanconibus victoria potiri valuislene, poristimum; cum guoci
deprimo conerellu concelldlere solerent. Sicque cupissimisinuicem concendebane maledictis,
TaMEN RCuIa pacscimOrell lam curpem dc ignominiam accepram iuste exculare poslet.
ucerea Caelacaduenis, curlulsq Imperii Principes ac Ciuicaces in subsidium properare lunciusfi.
nihil cunctaci, parcim ipli aallenere, parrim copias suas ad bellum milere instructas. C aelar vero
Fomnib. cerrior tieri cupiens, ac ungula discuriens, seperic, non tam milicu remerirare e inobedi-
quam Ducu imperitia exignaura toc calamitates acceptas elle. Veigitur dehinc circum spectius
Frecur, cuncta locat delueriis obnoxta, pretidiismunie, comeatum mincu, ec rbiqi diligenter excu
is aclationes heriiuber: Iple icerim dcuelences copiasper loca distribuic oportuna, quond to-
collectis viribus summa vihostes inuadete posTer. F. B Digitur a R exublica Nurenbersen (. DuXC.
dus ad Caetare lum miltus, cum pedicib. quacringentis, ac ala vra equiru lexaginca, pyridibus sex,
s colubrinasrOCANE, DEVna maioKI, hec non currib. octo, qui comeatum, puluerem sulphureum,
Coria, _ reliqua Ferrentnecellatta. lunctus est mihi incerreliquos nobiles, eques quida AUTatUS,
Clohannes de Berrstor, vierei militaris pericissimus, detribuniac cecuriones, egregie omnes
mis exercicati. P. Nurenbeteigitur egresus, recta ad Caelarem, quicum iuxta Bregencix lacum
perrexi, per Sucuiaqi nonne periculo e incolaru indignatione copias duxi. Nurenbergen-
nneuriquam Sucuorii, sed bduaciae Ducu rrebancur locierate: quod quidem sueuiagerrimete
banc. Doleb at insuper, quod ipsi mulcis ex suis amissis, ingenciq; pecunia ab sumpra. Nurebersen-
pias, adhuIC InECBtaS VIaCLEnE, eccu demum ad belli munia excunces. Non aequisigitur oculis
genles, dt VImenses, ac FelgU, per quoru sines cundum erar, nostru aspicie DanETran Scum.
ac cum me appropinquare auditet, obuia milicaciustic vead oppidu Ferenang (ibin. agcbac)
C. Estillud ad lacum Bregenemum, in dicione Comitum deMonttorr. Paruiigitur, ac conte-
etrexi. ACCalar, VE copiaS qus adduceba, intueretur, in campum equo in sidensprOcCF
dediligencerillas inspexic, no line anumi oblectatione, re ex vulcus hilaricare poruit deprehendis
tampedices qua equires cunetimbris indum erant restimentis, quo colore e currus recti
erris praeretea eore sie Muturi ac instructi, recerani omnes, ec emulco electinumero, magna
acecaelari noci, sub quo Mulcis annis strenue dimicarât, praecipue eribun ac cencuriones, quos
manistime coxellaure tolummodo, copiarum paucitas ab aemulis reprehedebatur, quum
esduplo eria maiora lubhisissent auxilia, nequaqua consideranribus, Sueuorum ac Nuren-
caulam lonoc este druersds quu illi nulla coactine cessicare bellum Felueriis inculistene,
ergen ses rero nihil pratet Caus obediencia in Feluetios armarer. AF C ae lar ipse nil calib.
tur cauillis, (e d palarelponon, Lor malle veceranos, qua bis cocide Tgrones. FLCrAE C aelarinTCE
idoces hac prxcipue Mee praedirus, rehaud Facile calumniaroribus aures praeberet, sed
NuM FOVCTEE innOCentiA, quoMnOndum CUIPA eTaF COPCrTA. FF proFectoni Calarmorib.
dadis, nil miru, (i Nurenvergen (estu a Calarea eria penicus excidissent gratia, quii vn-
probori oppugnarentur machinis. Duicquid n. sinistri accidebac, aur comminisci porerat, q
.nocam aligua inurere ralerer, id omne in Nurenbergensiureterebatur capur: ltare etia
deris cum tLelueriis, lubmiltiq; insimularentur sub sidii: x quide ob nullâ alià trebat causa,
plingulare, aC PeruexH a prauirate, e q nonnullilibencer culpa propriam aliorurexil
MuDceria. AF Ca larme ad oxpidu L indau, moxq; Velckirchen ducere iullic, quo paulo postiple
enic. Rcceperatn. Grisentes, CMtrentes ac Engadineles deliberasse, ingenri suorum imanu in
aicriipere. Idne Herec, coris ruib. Oculredum ese censuic. Vndiqu isitur copias V elckirche
eiuberre luperatismontib. holtes ab invasione coherceret a veillorum rires distraheret.
ac Brisseneles hostile retta Mlacere inssir. Ouinihil moracis magnis collectis eopiis pet
Beagcum irumpere pal abal. Id quum Hselueciire sciuillene, cotestim occurrunc (uoSq; in
Mlluume, constisere paraci, li quis obuiairec. Id videntes Ca lariani, magis de tuea quà puona
reperune. Furpicerisitur dilap li, ad propria cum insencire diereisnominia. Nec Heluecii
lequuri sunE, equitar pouiltimocimores sed exustis villis quibuldâ, ex iphabiereretro.
dum CaeCar in concrahendis distinetur copiis, Engadimen ses cum sociis opinione celerius
Monasterii vallem, in campu, vr vocane, Mallensem, exiipere conabantur. Pa est planicios
losmonces lacissima, fercilis ee amaetia, Oppidis es muleis exculca villis et aedificiis, in cuius
e Achesis orieur Ruuius, quiimac staliam rersus magno labiturimpetu. Cae Carianiigicur,
insceciarcerene, Monalcerit rallem, per quam intloicus parebat, Foraac vallo extegie
RE, praelidioq; imposito diligenter obletuabanE. Veru cum hostium percepisencaduentu.
pularirer d desensione aduolac. Aocra incerim hostes maximis copiisac imagna rimu-
uncagoretsi, recu loge maiori sune rerecti, ica re semel acicerureuer (i,tuexe le mandare con
Bedinttabane Duces a cetso, no soluretbis achorcationib. sed verberib. eria minis _ Con-
Cub. Videncesisicur,  Perrumpere non ralerent; Divilis copiis per semitas in vias ee occulea
apeipicia pociusruchat, quo delcendebane. Cxelarianosq; à terzo agoressi, nouissimos cadere
huc. Ategres hec cerneces, nullas lbistereb at suxpecias, le d immoriac quieri luoru inspiciebac
decit
Bluosinacieredire cogentes. Diuigitur certatu est,mulcius; hostiu e rallo pyxidu maxime cade.

## Folio 82 — 1663204101:0106
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000106.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
Bil. Birckhemter
discrimen, liCEFMABNO PTETTATEHTnuMerO. Onum igitur C xlariania HONCC_E ALETGOVIG CTEnIHI
primum municiones derelinquere lunt coacti, deinde eriam acie procigati, ad fusam inclinarune
manifestam. Ouod hillis equites in tempore auxilium culissene, aur plane ricissent,auc hosteslat
remabinsre Tuarcuissene. Nunc vero suorum desticuri ope, rlerare lsterenon valebanc. Iniecite
illiscimorem, bouinum cornuinctacum ab hoctibus. Nam eo decepcisono, Vrienles ac reliquo-
Hseluecios advenisse putabane. Ilienim incer pugnandum eo sonicu luos ad praelium animace le
lenc. Acequices, cum luorum cernerenefugam, non solum hoctes in planicieagorediaur cohercet
ausinon sune, le d subdicis calcaribus estusithm e ac curpissime autugerune. Achostes in planiciet
proeretli, oppidum Glurens, Mals, dt villas cunctas ad L errium r (que combusterume, omnia diript
ences acagences, ita ve eriam Achesis accolisnon paruum iniicerenerimorem. Verum cum de Cal
Parisaduenen certiores esentredditi, rlcerius proeressinon lune, sed celerirer le recepere ad pro
pria, duabus prius Fossis insenribus luorum corpora tumulances. Cae larianosrero circiter mille ca
sos in campis sub dio insepulcosreliquere, quum camen lonse pluresamilistent ex luis. C elas quula
cladem hanc accepisser, maxima indignatione permotus elt, pracipue rero Ducisac equicum igul
mammolesteculir. Verum cum Duxpaulo postaftuisser, multis verbis culpam suai diluie, all
rens, haud curum fuisse, equicacum incermoncium angustias tosti ohiicere tam porenci, acica auil
corum duxilio, quicum in aula Cxlaris porentes erane, iram leniisse videbatur. Verum obhali
ienauiam nun quam poltea ad propria redice est aulus,iuste eorum iram rimens, quorum neceslact
os non Colum ad morcem perduxetat, (ed curpiter eriam dereliquerac, quum obicer prodiciout
quoque insimularetur. Existimabane enim prouinciales. li etiam ob loci iniquicatem pedicibu
succurrere haud porusec, Cacile tamen illum in campis pacencibus hostium pet lecurionent septa
mere, _ a cam effreni praedandi ac raltandi licentia, cohercere raluisse.
Aduenicincerim magnis copiis Calar, castrisque in campis pacencibus lo cacis, delibecabac, qud
pacto accepram vicisceretur cladem. Ibi rarix dictae sune lencencia, quum quibusdam impollibu
viderecur, permoncestam altos d prae sidiismunicos, in hosticum itrumpere: aliis aucem, viam et
longiorem, octendencibus, per quam ingresus pateret. Fam sencenciam C elar approbauic. Lcentit
non Colum Engadienlibus ob iniurias nuper accepcas indienabatus, se detiam, quia bello tuietu
cium ee caulam dedisse videbancur, ee quod semper Austriae Ducibus Fueranc inobedientes, patt
dienosiudicabat. Ouindecim isicur millia pedicum, ex omnimilicum elegie numeto. Nam egua
cum vlusincer monces cam altosnullius eraercilicaris. Flascopias per tramites occulcosactos
ambasesin Engadinensem rallem perduciiubec, addicis ductoribus viarum enaris. Cerecum qua
ob tancexercitus mulcitudinem commeacus in locis detecerar moncanis, àc plerique mulcosc
linc pane exeseranc. vleramoncem, quem Braium appellanc, in vallem Tellinam Mediolave
Duci labiectam, miccere consticuunc, vt illinc copiis prae ceccuncibus alimenca adterri postenc. Nac
illiper aliam immircebancur viam. Meisicur Cxlar vocauic, aciustic ve ducencos pedices adbl
monciscadicesmircerem, ibique doncciple adueniret, praestolaver: haud cam en aperuie, ad que
vum illorum opeta vei rellec. Parusixicur, e cribunum rrum pedices ad locum delignacum au
Accidic, reforce incer cundum per villam magnam, sedexustam, cransirem, in cuius exieu al
cerciussi, ac moxcum equicum meorum ala sum (ub sequutus.
deprehendi reculas, quae agm en quacringenta FerC pVCrOrum paruOrum, nec non puellarum. hal
secusaCPCcOruM PreSem PrX Se agCbanE. Frant omnes extremamacie ob inediam contecti, ric
fixie sua praeceicuntibushorrorem quendam iniicerent. Incerrogaui vetulas, quo nam cur bam cal
milerandam ducerent. Acilla ranquam acconica, ac vix prae dolore ac lame ora aperire ralente
respondecune, contestim meviturum, quo nam cam infelix ascretur iuvencus. Vixhoc dixeralta
cum ad prarum quoddam devencum est, in quodingrelsi, ac in senua prolapli bestiacum in tache
bas depascere caeperunt, hoerno distances, quo d illa mortu vescuncur; hi veromanibus cibum c
cerpebane: _c ia vlu herbas discernere didicer at, ac noverât, quae amara seuinsixicla, quae luuuesat
Sultuesent praestanciores. Pracipue vero, herbâ elisebancaccerolam, quam ee prxe ceceris digua
Siuu
cebaMe. Ad eam dirum isitur spectaculum obstupui, ac tanquam amens diu constiri. Rurlu
suillet
deic pa
recula inguie En cernis, cur nam calamicola tixc rurba huc (c deducta, cui lonoe magis
Rnata FOFeEnun quam, quam cor arumnis subiici, ac tam milCFAI EXIGCFC VIFAI. FCFKOCCC
cres, tame reromatres abactae lunc: bona in praedam ceslere, ac habicacula cammis lunt ab sump
Nosmilerae ob vlcimam senecturem hic sumusrelicte, quo intelicissimam hanciuvenrucem buul
rum instar ad pascuaagamus, de quancum ralemus, herbaris esu sustentemus. Speramus camen 
C
Ac
uicam illos quam nos a camtis ablolurum irimileriis. Pcenim quamuis duplo plures suillent
tamen ad huncredactilunenumerum, cum quocidic aliquitame dcinedia de ficiant, lon8
celerimorce, quam prolixiori rica teliciores. Flaec cum vidiltem ac audilsem, la CIyHASCONCINCECM
quiui, cammilerandam hominum lorcem milerarus, ac bellicum turorem metico derestacus
Inde ad locum processi condictum, quo paulo post e Cxlar cum paucis venit equicibus, imp
cans, re peditesmoncem eranscenderc iuberem, quo cosconducerenE, quos commeatu
Burvut

## Folio 83 — 1663204101:0107
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000107.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
Tistorica.
ete
dumium in vallem Tellinum milsser. Mediolanen (s enim Duxpollicitus fuerae, le exercitui de
Mllcomeatus genere prounurum. His imperatis Caelac dilceshE. Verupedires meiiulta tacerene-
ilthonm canco periculo capira subiicere rolebane, quu câ pauet numero essent, hostesqe vndiq.
multerem, e pleriqi aucea Caelatis quoqi milices cancum diserimen subirerecu (aUeFaHE. Praecen
abancee lignorum ablenciam, uinc quibus se nusquam icuros altirm abane. Pan dé postmulca virro
durmaroribus anlam aliquam praebere, Calarisue in dignatione incurrere, conteltim ab equo ca
uallo descendi, depolicis q. almisequestribus, lumprisqs pedestribus, prxeire caepi, ac milites, ve
equetentur sum horcacus. Spererâc adhuc quatuor Fere dieihorae, quib. nOSviatuIDuCESONEIS
Culcelpetale POHC AIABanE. Sed longe spe illa decepri sumus. Duum erum in alcu veniste-
dmuisre solurionem aticilime persebamus, ita remilices nonunquam fere ab lorberentur,
OoMuis den sracem, ac luvliclace cerrae rehemencissime delacisarentur. Pandem vero circano.
leaum in summum devehltus verrice. Ibiin paruo cuguriolo (quod camen non omnium ca.
ecalsaliquancisper incerquiellimus, inedia paricer de nimia detatisatione cancunon enecti. De
demoncem descendere caepimus, ec sub diluculum ad aquas calidtas, quae ex montis scacuriuera-
enimus. Inde circicer mendiem Burnium laMi d Famelici Cumusingressi. Verum nihil ex
lediolanen (iS Dux promietac, invencu, sed hostium vim ingentem illuc contugisse depre-
eltita veno sine dubio _lmore diem illum exeserimus. P’ostridie vero summa festinatio-
Aude disce Nimus, vix quinqua suaiumenca commeaiu onustanobileu ducentes, et irer ad exer-
uiin Encadinam irruprurs etal, nec lonse distabar, direximus, alcen logi monce alcissimo,
lucem devenimus municillimam, per quam, ec nulquam alibi irex parebac. Fa Mediolanenti ce-
presidio, quo quum peruenimus, obnimium locipracipiciu e quinon paruum spacium per
asmirum vila ascendere cosebancur. Binienim hommes ab viraqe parce, tienamererro cade.
Lrenebanc. Biniquo gilacera seruabane. Sequebancur inde, qui Kimulis. clamore et adhorcacio.
pateo
pencaprogrediadisebanclla reinaere suspensa per scalas laciores in summurande mulco lu-
labore peruenirenc. Llanc ob caulam ec arei quoq; Scalae nomen indicum est. Superataisitur
poltad aliis exercitu, qui lam castra locaveraL, pervenimus, nequaqua illum, re sperave-
pacureticientes. Ab acconslamen Icalis rini copia ir. gens in castra est perlata, quod milires
Smedia macerari ( quippe quplurimos dies sinc pane exegeranc) auidius in surgitances admo-
priabantur, cumulcuancesq muruis se confieiebane rulnerib. Postridie omnibus copiis ad
Elquam aaenum, qua colae ad rineas appellabane, devencu, ac ibi pernoctatu est. Nacm
deliberatum esset reeo die ircuptio heret, cum came mulcitudo tanca cardius ob riarum
pustias
Plogrederecur, diesquem occalum vergerer, castra in ralle lunclocata.
Mlero die duabus ferme anee orcum Solishoris, eria C aelaris vexilla, ve vocanc, ordinaria (qui-
aleum ob receranorum extumationem estaddicum) cum duobus millibusmilirum ad oc-
ontis semicas sunc cransmila, additi quoq; viarum Duces, pollicentes, se breuimanum hâc
llium capica, qui moncis, per que ircumpendum erac, cacumina ob seruabane, perducturos.
Sixitur prosielradices, per asperos, contrago los, ac teris penc inuios calles, non (ine pra-
culo ec labore ingenti, aoeclandem ad loca, rndiqi nive oppleta devenimus. Ibi non
icultare gnam in alpreris elelaborarum. Nix enim ob anni re soluebatur cemperiem.
enlis erac lunius. Acideo milices xsre persebane, ob nimia lubricicacem niuis ac luei, haud
llixia sistebane. Religuus incerra exercicus rniversus, praecer mille milices, qui a sinistro lace-
ibus oendebanc rectamoncem, per quem irrupcio parebac, alcendere capis, pederen
n, vehostium oculos à circumueniencium abstraherent a spectu.
emonsalcissimus, ac in summilale perpetua niue repletus. IIlic Fngadinenles in ordinesre.
Acium praestolabantur aduencum, minurissimarum auiculacum erese ob nimiâ celsicudiné
cances. F.micrebane camé plures ex luis, qui e summo de scendeces laxa ingétia devoluebane
Quoq; quancu pocerae rlera proscedi inhibebane. Suttoderât quoq: vndiqi scopulos inge-
niponderis caures, atboreisqs luspenderaneeruncis, quib. Facilicer dispullis, coFestim Laxa
vebane Arepicuacingence monlisparrem lecum in praecipiriu crahebant. Sed hocnoctris
l, quod cuncta quae impellebanu, aux deiiciebancur, ab nive moxablorbebancur alcist
uoccidhsser, impossibile profecto tuittec, loci anacura ram muniri e plidio trmaci iniquicace
Elncerim dum lic veinq, ab ancelignats prxidum ac lapidum jactu, sagiccis quoque de b2
elcacus, de magnum agmen immobilehaet milires praemitti, paulacim in monris surreplerue
9 le colliseces, in ordines redibaut: quo Facto, ligniteriroracis circu capica lignis, magno
naiam in illius conspecturenerat) in monis Cummicace le peruenisse sigulticane. Id milices
OnihilmOrati, _E ipHVI MABNA PCTTUPerC CONAHTUE. EFia qui à sinistra ince debant ala, hoste.
Aire caeperiic: qui cu primu percipiebat, quatuor illa rexilta cumilicib. luis in moris emersiste
Mtace. Diuisisigirur copiis, illos ab rietiore, perestione phibere nicebatur, (e d trustrs, vixn. pii
luo cercamine, in sus a velcetul. Iucerim aememaenu, peredicur, ee q in sinisten consticerane

## Folio 84 — 1663204101:0108
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000108.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
Bil. Pirckheimeri
alasab illa quoqe parce hostes adoriuncur ica ve Ensadinenses et afronce de alateribus rehementet
VrGCTENtI. Imparesigitur le cernentes, ac cam copiolo exerciruiresisti posse dissidences, rndiguo
fuea sibi consulere caeperune. Per moncium igitur abrupta, ac lemitas noras, muleis ex suisamilli
dilabuntur. Cxlarianiigicurrurlus coniunctis copiis, monrem descenderE CAperUnE.
Accidichic, veniuis pars quaedam insens velnimio oppressa pondere, velsolislique facta caloict
areliquaniuis diuul la hr congerie, ac permontis deuexum, quancum iactus est arcus, acta, plusqu
quadringentos secum arripueritmilices, quos omnes altissima inuoluie verrigine: eratque spectu
culum illud sub inicium horrendum, cum corhomines eo dem raperencur impetu, e canquam u
atu quodam ablorberentur: Sed paulo post inrilum est versum, cum milices rudique tanquan
Terra ediri emergerene: Omnestamen bastas, aur arma, huc capiris aut pe dum amilerant ce gume
ca, cam etlnemo, quantum sciri poruie, tuit desideratus: mulci camen rehementer sunc collilta
Perimmenlumigitur icer ac multo ludore tandem circa Colis occalum in Frigadinenlem pen
venrum est rallem, amcenam et multis excuicam oppidis ac villis. Verum hottes Denisuuii (nan
iscorcentisinclas per Engadinenlera vallem labicur) poncem, per quem cranscundum eracince
derant. ReMinctoisiturnon paruo laboreigne, ponce que retecto, copix lunerraducte, caltiac
in vico quodam, Scancunomine, lunc po lca. Ac Fngadinenles quam primum Calarianosponcet
cranspredi viderune, propriismanibus oppidum masnum ex propinquum, quod Suizium rocab
tur, incenderune. Fam igicur noctem milices detessi ec inedia macerati, in vico rran legetC. Nam l
Res, quo CX larianostame vrgcrene, cuncta adt victum percinencia vel corruperane. vel penicusu
Rulerant. Orco diecribus aeminibus ad vlceriora eAproerectum, praeibac enim curma, quam ant
sam vocane, cum prridibus quaruor, qua ingencilabore illac erant perducta. Nam replurimund
montium falcibus rnarancum rehebancur coca, quem alrera tunibus collieata, ac sulpemla, à milla
bus qui in alcioriincedebant loco, sultentaretur. Sequebatur nemenmagnum, sempec ordinestl
conseruans. Impedimenta vero acturbam inucilem vlcimicuebaneur. AE Engadiventes, d
suis praece debanenominibus, cuncta valtantes, ac diripientes, ee si quandoque lociotterebacull
porcunicas, gradum liltebanc. ac tanquam pusnaruri se oltendebane, sed cum nollis propiusacce
sistent rursus citaro erellic abibanc. Llaud pares enim eranc, quicantis copiis relillere postent. Cl
Etaincerim Rammis selucebane, ac magno trasore undique ruebanc aediticia. Constagracune,et
praeret Scaneuium ee Succium, Somada, Comonalcum, P’ons rolnus, Vadellum de Scancetu
cum celiguis cunctis Ficauum rsque. Ouin ec illud quoque tnsadinenles ipsi comburebant,
cet Caelacian illac haud peruenirene. Paudem sub solisoccalum castra iurca vicum quendam 
locata, ibique à Ducibus est deliberacum quonam poltridie eNer proficiscendum, liqui demmal
parspervallem Fellinam, quae non lonscaberat, redeundum esse cenlebac. Ibi enimmilicemm
me dclabore tetum retici posse aibicrabantur, quoniam Mlediolanen (i Duce amico reetencue: d
vero parsnequaquam lcalis fidendum esle cenlebac, poristimum cum hoctes vndique ab illisica
pracoselte conttaret. Sc Duxipse parum obueruastec, quae de commearumiren dopromilise: l
super per moncem alcistimum in Vallem Fellinam ingrediendum, rurlus per moncem Braiun
vercendum esle dicebant, quod quidam vicralaborem immenlum, perisulo non caleres, eralu
Ncalihidem planeinuiolacam (ernarene. Convenicisicur, ve per aure emenlam redicetur viam, c
cornicocancum dic, hacceleraretur, exisi posser: de inde reto tacile in curum iter pacere terebal
milicibusincerim perdurandum, es tamismoleltia quocunque modo coleranda este dicebacur. t
isicur Centencia vicic, ac summo mane exercicus composicisturlus ordinibus ce lericer pet pristin
iterredire cepic, nec illum holtisdrerso rrseba. Praecesterac erim de monriscacumina, pes que
in vallem Tellinam icex patebat, occupatat, vclc Calarianos arcere, aue exiam si poller penicuset
primere liceret: _ profecto hillacicer fuisser directum, vix incommodum aliquod magnum c
cari valuisser. Cum igitur coro dic alsidue ester progrellum, candem sub noctem Sanecium est a
ventum, quod oppidum sub huius belli inicium dum inferiorpars Engadinen (is rallis exuca
contlaeracat. Duod ( paulisper eslet cestarum. in magnum diterimen vruvertus incidillec enela
cus. Nam sub cius aduencum incolae ponrem dejicere incaeperant, es nituistec acceleracum, plat
cransicus inhribicus suisser, milicesque tame porius quam sladio perissene. Parumperigicur q
uet
dacum est, ec Cole nondum orto, curlusiter concinuacum. Per alcissimum enim moncem,
incola Butalauram ob vencorum Aacum vehementiorem appellanc) erarredeundum. Mucal
ruc ordines, ee aemen illudamiltum, quod vniverlum ex recerano constabat milice, omnibus 
Magnaigicur tame ac sudore sub Colis candem occalum, moncistiaius alcistimum Cuperacu
cid
Praemilsis, a cergo sequebatur, hostem ab incurlu hinuadere auderec, repullurum.
iusumac inpacacum deuencum, non sinc mulcorum amissione milicum, qui partim incala
vero laboris ab sumprituerant magnicudine, liquidem ica tamis invaluecacmalum, ve milica
cundum herbas euellerent et Pecorum more deuoratenr. Cernere quoque erat quosdals
vitamismentem perdidisse, ac canquam rabie percitosplane inlanire. Non patum camenta
2
Eu
aquae cuieto copta lta Per corum iter emoncium lcacuriens lacebris, non parum ex haulla, chiese
TII

## Folio 85 — 1663204101:0109
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000109.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
LAICOrICa.
hieBA COIPOTL Ceterum Cm pacato tames ex laciatâ est. Ouamuis enim Caetar vndique sub ex-
us redicum commeacu acterri iussisser, incuria camen pratectori omnia lunc neslecta. Dispertu
ucrudiqu milices line ordine de imperio dilabebantur discurrentes, ac cibuM, VECUNQ; POTCTaNE.
falences. Sequenti die e c80 quoque cum equiribus quatuor, quime lequebatur, ad C xlaris castras
acum iunca Vicum Ptuncz nonue policaerant, perrexi, accidicq: veincer eundu rusticus quida
obuius herec, qui vini vas in setis in curru rehebat Substiciigitur, ve viderem, quo na pactomi-
palances vinu illud particur ellenE. Moxigicur magnusillori accurrienumerus, ac quidâ lance
ertorabane, vinumq: saless exceptu hauriebane: alii vero mora impatientes pyxidu exone
donibus raspercundebanc, ica verndiqe meri eftunderetur. Hfincirarui de cumulcusinirium, qui
Romereni, ve in eo ciccies quinquasinta caederentur homines, acplus cencum vulveracenur.
num non lecus ac licabie agecencur, invicem (auiebanc. Fr quavis discerninequicet, quis amicus
Municus ester: indilterencet lamen mucuis se conticiebanc rulneribus, ignari quem quisque pece-
ego cum cam crudele Vaillem spectaculum, dimisso Codalicio, quod super morcuorum ad-
laba cadaueribus, ad l’aelaris candem caltra ine dia ec labore tancum non enectus perueni.
innecibires erant quiela, led milices ob rictus penuriam omni despecto imperio a lignis
ancur. Id Cx Carvidens, ad Castrum L andeck perrexic, rbi plane ab exercitu es derelictus,
En ec lestinans conctus est lequi. tra vistamis cunctos rrsebat.
ecerumne protectio illa uexe similis videretur, cogatus tum à Calaris consiliariis, quicum ibi
ranc, venon recta via lequlererabitu, sed recro converlus, curlus per Arlenlem redire monte.
Acium incursum prohiberiposse existimabane, E illi audirent, prouinciam illâ haud quaqua
ellicucam esse milice. P’aluiigirur, licet multis circuventus periculis et difticulcaribus: et ne
qua calumniandi pretarem occasionem, summo laborè ac periculo ee machinas e currus
remcraducere curaur autultuum, ac cunctis deme copiis ad oppidu L indau perueni, quo
licea dieb. eE Ca lar quo quapplicuerac. Cererum et l existimarem nepretium fecisse operae
Aparuislem consiliariis, de cancum exanclassem laborem, longe en res alicer cessic. Siquidem
senum aemuli me apud Celarem criminari fuerane, eanquamilires meiinirium fecissene
cerplane constaret, ne Colu cum cop. is cunctis, aliis recedencibus, substicisse, ac per Arte
aceilluc rediisse Coactusigicur Fui palame coram Cxlare _ mulcoru conspectu principum
amerlimasis deinimicorum coquererer calumma, quam fallas dilueré obiectiones, quil
acii quidam praesemes eHehe, qui precib. etiam redicum meu per Arlenlem II PCtTAvCKaE
demanifeste scirene, cunel quae mihi obiicerentur, rana esse, dc a calumniatoribus conticta.
iur in aemulos sum inuectus, Cae larem q; rogaui, ne de hincfacile talib. hominib. aures pre-
loniam nullam nec veri nechonestirationé haberene, petiiq: ve li quis me acculare vellec,
drec, quo illu palamendacii acq; caliinix arguere pollem. Veru nemo corra hiscere est ausus,
uiclilenciu. Caelaciraq; ine bono animo esseiultic asteres, le pro coperro habere, nullamitii
culpa obiicipose. Perseteicaq, queadmodu caepera, ecad belli exitutorricer perseuerarem.
Epaucos post dies ad oppidum cranliui Vberlinsen: quo e principes de contaederatorum
ne Duces,ibigi deliberabane, quid porro esser asendum. Ouiigiturrei bellicae eraneperitis
E.ve Cimitas aliqua Feluetiorum in plano lca cunctis obsideretur ricibus. CoFeltim enim
Rluorum aduolacurus auxilium, Cc9. Cxlarianis, qui pyxidum ec equitum praestarenemul-
Occalionem bene serehea rei oblatum iri. AEquirimidiores cranE, nequaquam aleX teM
comiccendam esse cenlebanc; sed suadebane, reimultis paricerin locis hoctium laceseretus
lopaltim corui virib. diltra cls, alliduis ip si delaCTareneur incursionib. Sic n. tore, vetacilius ad
Alinacene condiriones, de Mperara tacere haud reculatent. Ceterum ad hoc pecasendum
prib. Spusese copus alletebanc. Necesseigiur esse, veCalareo edicto sublidiucam ab lin-
eibus, quam ciuiracibus, acCexseretur. Dux sencencta quoque vicic, e c80 a Calareiultus
heca licreras ae mandatum cus ad Senacum seriberem Nucembersensem, ostenderemqi de
menicudinem ac necessitalem exisere, ne vilomogo iulla negligerer, sed quanco citius
de Caelar cunctis copiis locum canseceltus, Constantium perueme. Id cum Llelueriiincet.
nam ab alco ec Ctacionibus luis HOstILeM AclUENCUM CCTHEIC POTeranE) Fumi sienO SuOS In
aduoeane, quinihil morati, vndiq; conctuebane. L. euia isicur quoridie comitce bantur pre
lam Caelariani Felueciorum inuasissenestationes: mox illi reiectis hoctibus acrius a cer-
Me licer ob equicacus cimorem hequaquam in plana descenderer. c, iustit C xtas praeconis
um promicciaureos, s quis hollem capriuum adducere posler, quo cerrior teret, quid in
oluciene teluerii Sed Frustra hoctllc praeconium. Nullusenim hostiu in Cxlarianoru de-
Porettare, cametsiassidue ex lacionib. procurrere ac manus conserere num quam incermitre
Mecheiereo poruere capine quaquala. Non in cadebancinulei Er queadmodum iplitone.
ute capriuicari praeserebane curpi, anemini quo qi parcebane, Cedindistereter omnes qui in
Seu deueniebat oberuicabât. Lande Caelar erictis collectis copiis, ex C onstancia mouii, et in
em camequelulto escla pedesties instrurur ordines, adiun clis pyricdibus, ac si cotestim
conAIBC.
ce
1d
de
e
eterec lupplementum.
t

## Folio 86 — 1663204101:0110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
Bil. Birckheimet
Cohioere vellet. Eceratprolectores vilu digniltima, cam Aorenre ec copiolum inspicere peditatum,
necnon equicatum ingente, armise equisegresie ornaci. Stetereigitur acies, confisere patataes
hosis inaquum descenderet. Sedisle in alco suis continuic ordinibus, C X larCI CxCipCTC ParatIS,
in colles ascendere, e iplum iniquo loco inuadere auderet. Ouum isirur diuita pei leucracum et
Sec, d neucra tam en pasce lonsius moveretur. Caelar copiasiterum C or. Itanciam ducereiustic, ib1 
aliquot comoratus diebus, altidue inuadendipraebebat specie, quo hostes, quorui copix a Midue du
gebâtur, derineret, de ne reliquis cotaedoratis, quosinrerea adoriristatuerac, auxilio e(Set, auercet
Helueciiinterea Calari seribune, ac eoganc, ne mimicis suisnimiam adhiberer tidem. Ilosenit
nihilaliud agere, quam ve omnem belliculpam in Lelueriosreiicerene, cum ramen ipli cuncto
malorum caula d oriso Tuilsene. Inuitos se arma ccepisse, quae et deponere ellene parati, siiple d
nuerec, re veriusqe parcis dilsidia et concencionesiuris ordine cerminarontur, auc amicabilicompe
nerencur tranlactione. C ertos se esse, si Ca lar sub inium adtuister, cem nequa quam ad cancam e
venille concecionem, neccaucum humanilanguinis tuiste cHalum. Darer i sicur operâ, veinnacal
bonitace ac manlietudiie discordix rollereneur, ac tam ingencibus malisfinis aliquis impones
TUII. DUOdLLPETITIONES COTUM LAML IUSASCONLCHETC PErGCTCE, IC tam COram Deo quam homin
obrestari, nequaquam lua lerisse culpa, quo minuscancibelli le dacecur rumulcus. Cerrosse meta
sihumana concemnererurxquicas, divinum is eis traudgunquam desucurum auxilium, cuiusqu
demceiiam pridem euidencistimum ostensum tuilleem dicium. Inuicus le libertacem 2̀ maiorib. 
cepcamumis detendere conctos. Nequaquam camen libiiplis, li vlera vigerencur detururos led
viros deceret, honeltam semper morce ignominio lae paci aut curpiprelacuros leruicui Adhace
Carnihril cespondic, aur quia luceca istae apercum hoctium cimorem arguere, nimiam q. pacis cupte
cacem ei oltendere viderentur aur p arrosantius, quam deceret secipia cenlereneur. Pxistimaie
quoqi holtes altiduis rexatos ac debilicaros incursionibus, imperiu cande vlero sulcepruros, acul
inuiros quoque facturos. Scabat puella, quae licceras gerulerae, in aula (neurra enim patseo inbelo
duciacoribus vrebacur se dcancu reculae quaedam, auc puelle immatura incernunciorum tungebat
cur ofticio) cespontionem expectans. Llanc Regii quidà lacellices compellances incercogabane, q
nam tleluersiin statione agerenc. Acilla, Nonnepalam cernitis, aic, vestrâ eos expectare invaliola
guumgi scilcicatenus, quor numero ellemr: Ouoc lacis sunc respondic. pro inculionibus vellus
pellendis. Scd cum illi acrius inctatene, ve numerum eorum recen(eret, ni Fallor, inquic, in contal
ancehuius vrbis porras nuper comillo eosnumerare poruistis, nituga oculos rectos excae caui. s
numquid (inculere) quod conredanc habenc: ac illa rurlus, quo pacto nisimanducarene de bibeiet
vivere pollen: Falia cum nosineritu acircum cancibus excepra ellene, quidà, re puellapercerte
minacus est, leillicapus decuiucacucu, iam q. manum glacio adthibebac: ac ilia trauei quaquaperce
ca, plane inquicce vicum torcem elle ostendis, du puellae cajuvenculx morre interre minicanio,
Cicanco disladian di ceneris deliderio, cur non in hostilesruis stariones e invenies prolecto illicn
aliquem, qui contestim cae respondeat terocicari, sed Facilius est inermem acinnocentem ininden
puellam, quam hosti occurrere armaco. ee qui non verbis, led factisrem agere nouic. taec quun
linciucundicate audirem, puella indolem ac liberam re spondendi audactam lum adimiracus
Cxlas aucem paulo postcum exercicus parce L in danium nauiene iuberqu; Duces, quos C omilo
cix relinquebac. vealliduis incurtionibus Felueciorum sariones lacesferene, ac iirupcionet
Turgeuenlem prouinciam simularene, ip se expedicis nanibus cas quas secum adduXerat copiss L
cum luperare ac hostilem cerram aescedimandac. ttanc ob caulam de me cum veceranis meisadua
cauic. Hlxecaurem ideo agebat, vehosium vices vbique distraheret, illosque ceneret suspentos,
muruo prohiberet auxilio, dum rmusquisque prouincie luxrimere cogererur, ac incerruset
quonam prima euaderecnruprio. Lusserat aucem magnum obiter Curix Magistrum Comicem
Fiistenbere, cum equicacu ac veceranomilice a Geldrensireuocaco bello, copiis camen illisin a
mensum auctis, iuxca Basileam hostilem inuadere cerram: Iple milices L indauium nauibus inp
Groscontestim venco sance secundo, velatacere imperat. Indeisicur loluentes, magna parcea
per lacus screbamur vndas, ex iam hac in parre, mox alianos descenturos simulabamus, quo hol
redderemus ancipicem, ee ab incurtus prohibicione abstraheremus. Pandem veco iuxca ot
idum
Rolachocerram accigimus, enauibus que cscedientes, ordines struere cepimus: quod hottes qua
lis in praelidio eranevidentes, innosimperum tacere, e vi magnarursus ad nauessepelleren
bancur. Verum, quia lonsenumero erane inferiores (rix enim ducenci etanc) non diu vuil
nOErisTCLICELEBOCCLAnE. Veruncamen haud tusa sibi contoluerane, led percinacites dimicant
ac cildem stances restigiis, nequaquam inulei cadebane. Prostrarisisicur illis ad oppidum RC
22
itest
proeresisumus, ille que direpeo acincen (o, rursusnOSad naveSrCCepIIUS. Verum dum i
las alcendere incipiune, Scruusquisque primus ingredicupie, sub initium cumulcuatum etl
ga sequura est aperra, licer hoctisnIISqua APPALETCE, aUEA TerBOVESCTCE. StabAnEDuCCSNC
magna roeemilites a fusareuocantes, (edtrustra. Fanco enim imipetu in nauesruebave,
OX
ibum
n
ninio pondere pressae, submerserentur. Id naurae ridences, quoimminens evicarenc perict
cerca naneo subdneebauc, nemilicesnitulo leciusrncae le commiccentes, adnatibatic. d eope

## Folio 87 — 1663204101:0111
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000111.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
FTistorica
eiperentur, precabantur, qui velo nacandieranc imperici, aur mersebaneur, aue alios corripien-
alubmersebane. Veceram Calssen milites cum signis suis Duces haud derelinquebant, se d
linconsideracam illam d cuspem inspiciebane Fusam. Pande cum cimor ae turor aliquatisper
Merbuister, ee ipsi quoq Duces LCquuri compolte ac quicte naves alcendere parabac. Verum nau-
Ladeorimore perculierane, MHaues traud quaquam cerrae admovere auderent, se d in undis Au-
uncesmilices aquam ingredi d adnacare horrabaneur. Coactiigitur sunc _ receranicum Du-
rehuctibus commictere, acciaque re qui stacura estent breuiori, ac cerram pedibus actingere
MEnE Matare CogCrentuT: Cetett Veroeminentiores (inter quose egO eram) ad huMetOS e
umvsq. immesserencur rnaS. Duod shostis rel paucistimo adtuissernumero, e à rerso insti-
lisens protecto clades esteFaccepta. Veru quia cuncti fere, qui in ctatione fuerane, ceciderane,
adia quae sub iniciu tumi aduo cata Fuerauc signo, cardius adueniebac, absq; hostru impedime-
ednontine tugxe noca dilcellum, de rursus L indauum est peruencum. Ibi enim C aelarimminen-
Craminis expectabat euentum, pexcipue camen de Curix Magistriinuasione erat solicicus.
hudic orco lole ad Caelaris accellsaulam: Verum secretiorem adium parcem, vbi C alaripse de-
elaulam inveni, magnates autem cuncti foribus oberrabaue, multirances ac capira sermonis
propius conterences. Idego cemens, haud Felicisnuncii indicium este deprehendi.
Collegerat Comes de Fiiestenbers Calaris iustu exercirum quatuordecim millium pedirum,
m vecomillium duorum, ac iuxca castrum Dorneck haud lonse a Balilea, hostileim Ferram
arabac. La CLeteC q propinquioreserant, Bernensisnempeac Solodorenses, incelli-
Kiphie restiolo coplas cognne, dmagna Festinatione obuiaire pergunt, quo C elarianos
MaSIONCATCCLCPOHCML. AESenacus Basiliensis, cum Helueriorum nouillet apparatum,
Patis certiorem Comirem reddie, (nondum enim Basilea ab Imperio defecerat) d vrrebus
Sencerprouidear, admonet. Verum cancum abfuie, re Comes admonitione tam amicabilé
Mlaleret, re legatos eriam calillis lacesserer, ecillis ne quaquam cempestiue Hleluerioru obii
iciciam. Insisnicer hosibus conceptis arcem Dorneck oppuonabat, et prxidibus conqual-
unib. neolectis stacionibus ec custo diis. Id equirum praefecti ridences ec ipli ob tanta negli-
Comicem, ec nimiam reprelendebane considenciam. Ceperancn. eo forre dic hominem
n, qui exhostili cerra Bahileam cendebac. Illum igitur ad Comirem de ducunc, ac hostiu con-
duencum aperire iub ene. Sed cum isquoqe rericarem rerulister, hostesq; ca nocte in oppido
pernoctasse asereret, a consice taquam mendar de speculator suspendio perimi est iusss:
oabire, dad castra sua redire compulsi Cunc: qua ipsmaiores comoditaris graria in villis
5, licet remorioribus conocarant. Ab cuncibus equiribus, receranorum Duces ac tribuni
diere manilesto olcendehtes, canca milicaris disciplina neglisenria non tam indecente,
culiplenam esse, praecipue cum holtilem arcem oppugnarene, de Fleluerii magnis copiis
dicerentur. Suadereigicis,  cum equires ablegalter, pedites lalce instationib. eseiube-
alosn. paracoseste, re cultaratum curam susciperent, e diligenter ob seruarene. Verum et
Comesnon sine verboru concumelia abire iulsir, alserens, le, nonillos, imperare, et recte
dum, quidue cset omiccendu, nasse, quin eccuidâ exillis pertidiam obiecit ac exprobauie,
ando Geldrix Duci conctd Cxlarem militare Lueric aulus, addens illum nondum eualiste,
enas aliquandooBhOxaillam lucrexpoenas. Maestiigitur Duces abeur, Comitisteme.
nres, ac plane mmeem praeuidences clade. Ouod si Comesrectis ac prudencib.
lermonitis, d mellusbi ipsi e rniverso consuluister exercicui. Sed ita in Facis erae, ve
entia e concempludePereturincomodum. Ouaproprer demens illius adeo fuerac
e ipse rectum dilcetuete, minus vero lapiencer monencib. ob sccundare posset: quod
Seuenire Tolee, quories Deus, nimia hominum luperbiam ee cemericacem punire ita-
sicurmilices, ac omnireiectd Curaauc caenam parabane, auc depolicis armis orioh ob.
Eccum nihilminus expectatetur, cum repece hostium agmen duorum fere milliupet
nemem in caltra imperum Lacie, crucidatisq; iis, qui primum occurrerane, celiquosper-
enriconatuinuadie, de vemellusres succederee, traudemt Lcluecii Lubtexeranc. Pteniim
Signarant crucibus, cergu relo albis distinxerane signis. Sub iniciuisicur tumulcusis
eralis est existimatus. Veri cu omnes line discrimine exderentur, lerorande hostes
Kellectu. Conteltimisirur Contes, quomorum illu sedare possec, accurric: quem ee illu-
lequuri suneriri: se d ance quam quid agcretur percipere quiree, ab hostilimanuCOFOL
Ac recerani quidam perpauc, de mermesfere, conglobaris hostem repellere de Fortiter
iune, (ed tructia, iam enim agmen adlerat magnum, cuius impetu omnis sublaca est de
isitur receranorum pars in reltisSharens, pocius honesteOri, qUAMI LIIPITEETeTSL
UIE. Cecera manus, quocunqe cuadenaispes pateret, dur minus vegerer periculum, dispa
icem abiirtugam. Leluetii rero percinacicerinhaerences, altidue fusiences vulnerares
aud delinebâe, donec clamorad equicum pervenic castra. Primum Regii corporis cu.
do de burgunei quidutu clatit in Fupiencium aduolacum auailium, ac inipercercict
MaBHC
ee
1

## Folio 88 — 1663204101:0112
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000112.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
Bil. Pirckherat
Epgono impeuperlequences inuadune, ternunc ee perimune. Id reliquividentes Hhcluecti, e ipl
Fuea ad (UOS(CrCCIBETE CxPELEE. Verum pauci equicum eualerum imperum. Incerea et reliquus ac
veniceguitacus, et pedices quidam in ordinem le rccepere, lemiermestamen, qui omnesmagnu
aomenholtium inuadere parabane. Verum cum iam noxinctabat, Felueriiqi ob equicum cimc
rem _ acceptum detrimentum in colles se reciperene, Caelariani paucicari sux dittisi, de damnuii
damno relarcire rimences, indignances, exprefiactam Comiris cemericatem detestances, cetro abla
runc, s nemine persequence in pacarum randem deuenerune. Desiderata sunc in cumulcuarialla
pugna Calatianorum fere millia quatuor, cecidereque praeter C omirem de Liicstenbers, mulerisla
stresac insignes viri, in quorum numero tuit Comes de Pirlch, et Baro de C altet u at de, tamtt
illius noultimus. LFeluerilicet incerfectorum luorum numerum, ve solent, excenuent; constac la
menillos non minorem, quam CxCarianos, calamitarem perpessos esse, tamerlipuena luperion
Cualerine. Ouod s Comesprudencis imperacoris ofticio tunctus tuisset, magna spes bene scceuc
rei lupertuistet. Verum ita diuinae visum tuic voluntari. Flelueriicaelorum spolis ac pyricibuscul
ctis porici, cercia candem die(quemadmodum nacta victoria con lucuere) ad propria luntreueta
Hlac clades cum Cxelari in oppido Lindauio desenei fuisset nunciara, clausa, ve dictum est, ies
Comiris acculabat imprudenciam ac temericatem. Vespericamenrursuspatueretores, Caelacqu
in propaculo caenauic, nullum eristicix signum octendens, guin facta ccena, de quum inm noxinsil
ret, ad Fenelram quandam concedens, Aellasque inspiciens, mutra de illarum nacuia de catio
dilseruie, adeo re accepia calamicacis plane immemor vidererur. Haec ego cernens ee audiens not
paruam Eclicitarem etse iudicaui, si quiscantorum irceparabilium maloru cam ciro oblivileipolle
V’ostcidie Celarrursis Constancium nauigauic, de quamuis eso quoque endem vetieree naui, nullu
tamen unquam percurbationisindicium in Calare percipere pomi, se d ludo, contabulationibuse
Interea CalloruR ex Carolus cum remporis oporcunieate advenisse pucaret, qua iniurins à 
e iocis diem illum lacus consump(Ic.
diolani Duce Ludouico accepras ve dicare postet (instienre eriam Ludonico Auveliense Duce, qu
posleailliinregno succettic, nam is Meciolan Ducaru heredicarioiure ad le percinere precendebau
hnimo voluere caepit, quo pacto Mediolanelem eprincipau eiicere, et rniverso (poliare pollet dd
minio. Milhisixicur Legacis cum Hselueriis pepigic,illosque contestim pecuniis, comeacu, ee machil
adiuuis bellicis, existimans, C ielarem Feluerico bello implicacu, Mediolanen ( suppecias tesre hat
Polle. Id Mediolanetisincelligens, e vestigio et ipse legacos suosmille, qui cû t lelueriis de Lociecan
aecrenc e cocordia. Sed Hlelueriorum enimis Callico taedere de benehiciis praeoccupacis, resteule
1MNI
iigiru
Cstrentata. Obiiciebaturq: Mediolanensi, quod C elarem pecuniis ee commearu ivuisset, qu
hilominus Celaxindisnaretur, quod Mediolanenlisne quaquam promicta ob seruasset. L. e8
re intectaabire lunc concti. Verum cum Mediolanentis Ballum copias colligere, et apercum be
machinari videret, cursus LLeluetiori animosper Lcgacostencare coepic, promitcens, licum a bu
detenderenc iniuriis, dc Cipendium largistimum, e corracticum Calare belli distolurione honeta
Id Feluerii audienres, paulatim aures te Baris praebere cceperunc. tam n. paciscenebancur delidet
ac eostam longiac periculosibellimora cxdere inceperac. Duod cum Callus percepistet, cuilust
Bacos ad Fselucciosmiccic, spondens se priora scederaraca habicurum, ac insup ex si permitcerent
Cxlare de pace acturum. Nam plane le sperare rem ad optarum de duciposte exitum, decere em
Rerem Christianis. omnem opem achibere, vemaiorem sanguinis eftusionem prohibere post
Ocareigitur, ve sibi porius quam Medliolanenlipacis permictererur conciliacio: ad qua stabil
nulla alia caula, quam vera impellererur beneuolencia, qua perperuo tlelueciorum sencemtuilu
prolequutus. Cum Mediolanenlis semper pertidus Fuisec, in nullaq; vuquam Co cierate abilispa
mansillecamicus. Duin nenunc quidem t selueciorum curam serere, le d porius solico morelimul
re, d proprii comodieraciare conciliationem hanccencare. Llaec ee mulca alia cum tseluecii audula
Cenc, necignarietlene, quid vecam q parcem ad cam amicabilem oblationem impelleter, 512c1as 
men verisque cxerunc, occendences, Ccinuicos ee ciera vilam praelticam caulam ad cancibellimolea
etet
C, dit
percractosese: ee licermultis hucusque affecti essentincomodis, pace camenlonge le bello f
re, quamne nunc quidem respuerene, dummodo illaca eis damna, veiustum eNer, resarCireN
cordiarumq. tomiteshonestis, ac Flelueriorum senre dioniscollerentur condicionibus. Sin minuu
haud lonsisopus esseambasibus. Nondum eostuscepti adeopaenicere belli, veignominiolam 
ceminstissimo praeferre postent auc rellene cerramini, donec armamanibus tenere, de libertacet
Hlec cum Legatiaudivistene, bene eossperare iuserunt, moxque corum consensu 2d Cxtacet
maioribus eorum parcam, Cansuinis Cui efusione defendere ralerent.
de pacc acturipercerere, Acille audicis le gatis. Callo ob mulciplices causas concordix rractarion et
detesaur: Mediolatenli vero quibuldam condicionibusmorem settic, qui contettun diema
cum Schaxhulii constiruit, quo ambx partes couenire, ac eius incercessione de soluendo bellon
NTaCUS
TaBC
suvEEOGaIR. Verum incervenientibus quibusdam caulis, locus postea Batileam est LranSI
Cecerum nihilominus tcluecii, aus quia adueclariscimorem incucere quarebanc, aue qu c siea

## Folio 89 — 1663204101:0113
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000113.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
TTistorica.
lo
cBalilex rransactum eser.
Macio
d
ee
C
licas exigebac, Callorum Rexem ex faederis formaadmonene, ve cis pyxides d tormenca, cum
elris, elobis, puluere tulphur co, ac reliquis quam prittium miccerer necellariis. Ouinihil mon
u contettim cuncta expedire, ac Mtagnis expensis Solorurrim deterre iustic. Ac C aelaci ne ex ipse
cum deliderer, exercicus pallem in Hegnuensem misir prouinciam: mox et iple eAt lequUTS.
mens enim precibus Hlconuenllum molestabacur, re accepcam eorum iniuriam vindicatet. Di-
Bisicur copiis quid ferivellec oltendit. Ipse vero vlcra proxressus est, quo ee Balilex axpropin-
palec e quocidic de lingulis, qua ibiagerentur, heri posset certior, nec non Regina, qua ex C et-
inferiore aduentabaE, OCcurreret, quam iox in oppido Villins en perquam honoritice exce-
amiliaricerque per dies alicor cum illa est converlatus. EF quia Danubius Ruuius non pro.
unde in villa haud magna Lona Fschine nomine, ecolle quodam medio iusca limpidissima a-
elcacuriginem ingenci oricul tonte. Calar cum Regina sub rencoriis iuxta scacurixinem posicis
Sulicum celebrauir conmutum, rbi ee choreis ec mulciplicibus indulcum est roluptaribus, per-
deram celebris amnis oriso iucundo illo et celebrihonoraretur conventu. Deinde Luperata
eta, rna cum Regina Fribursum est progressus, meque rillum relictis copiisineis seguetet.
eliberacurus, quo in locome cum subsidio, quodiam e Nurenberga reniebac, constiueret
cerea copixe in Hlegavensprouncia relictae hostiuinere IX Cuncagnum, equitesqu; discurrentes,
lerro ecione lurc prastati. PCdices rero in stacionibus oporcunis suncrelictu, ve cum corum o.
Cauxilio, Faciliter accerhri pollene. Incerim ad villam quandam est deventum, in qua Fccle.
a cum curri Forcissima cxat a disicata: ad hanc rusticana manus contuserat ac pyxidum, ia-
egie serilebatur. Equires relo curpe existimantes, ob curris huius expugnationem pedices
e descentis equisillam lunc adorti. Verum muleis acceptis rulnerib. repulli sunt: de licec Fo.
impullu tresisene, curristamen Cuperne ri est detentaingenei, donec ras sulphureo pul-
plecum, curriqi Cubiectum d incensum, ica propugnances dirupca curri in alcum expulissene.
Instaxper aerem volare Melerentur, ac randem ingenriruina in cerram deciderenE. Interea
Slencium clamor ad oppidum Schathulen peruenisser, tumusq. e incenlarum rillaruignis
ellesigniticaret, cum octnsencis tere pedicibus Schathusen les suncegressi, vi ee luiso-
esostelq ab eftusiore populatione arcere posenc. Ac equices cum illorum percepissencad-
pllocaris insidiis eos excipete, demulcicudinem suam, qua lonse praestabane, celare latagc.
ltrandremere insequendum censenres, in loco curo de rndiq; lacunis muniro le contine
cesigimr, cum diu laboralsene, rehostes in aequu elicerene, Frustra tamen se niri cernentes,
neio, pedices, qui tora lere dic in acie stecerane, redire insTerunc. Ip (i vero villas, quae supere-
endio vactarune. AcSchlathulen les cum à lonse pereminentes colles pedirum viderent di-
concempris equiribus, H Planum CUNEPTOSFCHI: _ licernumero esentintcriores, illisca-
ugnandicopiam fecere, d Equites cum illis consredinon auli, rudique rociteranres discur-
Ctichostes asoredienaos esse clamabat, alius vero pedices reuocandos rociterabats crant.
Miacumulcus et clamoris plena, cum incerim camennemo gradi prom ouere aur contlisere
locecere isirur Schathusen les non sine magna equirum ignominia ad puonam parari illire-
preperculli, peditum expectabane aduentum, quo illorum auxilio holtes agxredi ee pro
lepollent. Tandem vero cultinox adueniret, nec pedices diu de liderati adessene, cu magna
de discessere, omnem cuspam in pedires reiicientes, dc ve Facilius propria regere possene
intestim ad Caelarem, e eos qui in aula pollebane, ex suis quendam mircune, quiinten-
bispedies accularet, quod reuocati parere noluilsene, quod sei bene serenda occalioné
Mer emanibus dimisislene: Clrniver sosincusarer pedites, praecipue camen in Nuvenbec-
chebatur, alterens, illos clam cum hostibus senrire, de mihil magis quam Caelaris damnum
LaM CxOPtaTC. MagnuS TGITuErumOT in aula es OrCUS, pCdicesqi omni conviciorum gene-
eil. Hoc cum auduumcu, Ca larem adini de rogaui ne cemererum oribus ictis hidem ad-
Med quemadmodum hucusque iccisset, rem dilisenter exploraret, licq; deinde incer pedites
Recte discerner et. Flaud enim decere, re inauditi condemnatentur. Ouantum retoad
essenses pertineret, relictos apua eos ostendi concubernalem illum meum Lohannem de
accribunos, mulcis ei cogntosais, homines sei bellica perrissimos, de quinihil maxis
bec ec commodum eius detendeteur, ac ideo me haud dubitare, quin optim a reru secta-
ereddere posTent. AcCXlarme quielcereiustc, donecplane res esser competcasaccum (e
adicium tore promilie, lubridens obicer, ve facile animus ejus cognolciposler. Nonn. iona
fid sibi de equicaru illo, pracipue Fraconiso, polliceri quirer. Iple paulo post Neobursum
us, oppidum a praeter Auencis Kehemmpecutere ab Corpeui, quo haud lonse à Balilea ab-
lequidibiaseretur, possec percipele tebant incereanihilominus excursiones quoridia-
Praelia cumuleuaria commitrebancur, in quibus iam illi, moxalii aut rincebane, aue su-
uc laepiusque. Heluerii insulam Bresencinilacus, quam Rcictienau appellant, Occupare sunc
erum lemper a praelico, que b loci excubabacsvicilicet suncreiecti.
Ccrerui

## Folio 90 — 1663204101:0114
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000114.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
Bil. Pirckheimet
Ceterum de pacelaciendares in longum procedebac, cum verag; pars condicion es alceriincote-
rabiles proponeret, ac verinqi damna accepta relarcire pererentur. EF licer Mediolanensis Legall
omnem adhiberet operam, vetam imane sedaretur bellum, incastum tamen omnis labor consl
ebatur. Veragi enim pars haud quaquam se suscepribellipaenitere asterebat. (e d in peruicacia
Incerea Calar Friburgum cMtrcerestus, cuiego cum Nurenbersentium copiis (iam enim supple
Tua quasi obstinaca perdurabaF.
meucum aducherac) occurri, in structamquie aciem quadeatam octingencorum pedicum, iunctise
quiribus accormeneis, oculis ejus subieci. Acipse obequitans ee cuncta concemplans, non par
ornacisoblectatus est copiis. Fcenim cum omnes eodem acrubeo amictieran colores de splendich
muniti armis, celisque instructi apciltimis, lonse quoque maiorem pre se terebanenumerum:a
xime vero prxides maioies, quae decem numero erane, Calasi placuere, ee quod eum exoneration
cormentorum delectari sciebam, ad iaculandi cerranien inuiraui. ACille nihil mOTAEIS, ConFesII
exequo descendic, ee maiori incerreliquas erride ad scopum directa, iactus cerricudine oimnes ion
mentorum luperauiemagistros: quam ob rem non paruo eaudio pertundi est visus. Flancoport
ticacem pedicum cribunus ac cencuriones nacti, illum aserelsisune, et obiecta diluerunt eximua
Ostendences, haec omma ab inimicis, repropriam exculare possenrignauiam esse conticta: Oraie is
curne cemere sdem calumniis acthiberec, led diligenterrem, ve SClta erac, per (CrUTICLUE AC eribC
pusipse lonsc acerbioribus verbis caulam luorum esir. Maxime (inquic) C’alar, quinquagincatat
sunc anni cum primum milicare caepi, ex quibus rea criginca (vetu opcime nosti) sub haeris cuisca
sumpcisunc auspicis. Hloccoto cempore nulla inquam exiltimationimese nora luicinusta, sed leu
pec, ec cum priuacus ellem miles, e cum hoticRistimos ducerem ordines, ica me xelti, ve de laude
ee ploriam non vanam (aepissime lim consecucus. Cuiusreice oprimum habeo cestem, à quocoile
cam in Callicis ee Vngacieis, quam bellis Cermanicis à cuaxierate tum lauclarus, ac milicasibus de
nis latsittime honestacus. Solinuncxmulinon cammet quam Reipub. Nurenbersensistamata
meam ac commiliconum denigraie quaerune, tulla niea aut Nurenbergensium culpa, sed vepta
priainienauliain aliena innocencia conrescrepostint. Acculantnos, quod cum hoste consredile
luerimus, cum camen is pugnandiporellarem haud seceric. Pam diueciam in acie secimus, dont
ipsinosad caltcare direiultere. Sedreuocaci, ve aiune, parere noluimus. Verum ostendane, quila
inquam reuocarine, auc reuerriiusterine: _c l illud tuerir comprobarum, nullam reculamusiee
miniam, auc paenae nocam: quamuis s exiam reuerli tuislemusiholtestamen adueucum nostrum pe
colles alcistimos, per quoscianleundum cacile percipere pomiltent, ac prius le incucum recepillet.
quam nosillac peruenire valuiemus. Verum cur non pocius, poltquam nostrum acculane cimol
propriam rero exrollun audaciam, ipsi line nobis cum holle luur consresti, equices cum pedicibu
plures cum paucioribus, nobiles cum rullicis, re illos appellanc. praecipue cum ille inplanum proct
Tec, ac pugnandifacerer copiam. Verum illiiidem sune, qui es ancea hostes ab Scoracen si oblidio
dierellos, in campiseriam lacistimis adepros asecedinon suncauli: illisunc, qui nullum rnquaas
victuris exhibuere specimen, ee camen (li Diis placet) aliorum tamà denigrate concendune, quol
peopriam isnauiam haud alicer, quainnocencu calumnia palliare queunc. Cecerum ne longiusicn
produca breuicer altero; cunctos quinobisca rurperimorisnocainurere sunc auli, petuersistime c
menccos, lac scio, quosdâ hic prxelenices esc, qui cechrix aux traudishuius fuere participes. Prodeat
inapertum de neostam verbis quâmanib. de mendacio convicero impudencissim o, rlrim a lubi
nonreculo dilcrimen. Vertinon Colentpalam cem agere, sed quemadmodu aperco Macre cuhrosil
congredinon audene, ica no nili clam., et canquâ cuniculis quibusda occulcis, innocenrum tamae
pugnarenunquam de linune, solum rananobilitare et equestri milicia elorios cum ih rix gregutilo
nedum receranis milicibus, vircure a quati pOHINE. CeterAquam PatatanOSOmnes opet 2 debitas
Maiestaricux obediencia, prae. ipuc in hocbello, praelticerimus, cu ipse nobis testis es oprimus.
admodum igitur ad tine vlq; Acenue perdurare, de nec vicx nec languininostro ob cuum honoi
eloria parcere lumus pataci, ita piecace ruam obnire cogaius, vexmulisnosris sidem prius achibe
re velis, quamanitestam vericace plane didiceris. Flaec vr nobis erunc graciltima, ica maxime cua c
cent Maieltacem. HEc cum ille magna voce, inmagnagi Principi ac oprimatu equisin sidenciuc
conaperorallet ac pleriq in sidiarum erid̀ actessent arcisices, nemo vocé emilie, le d alcu suic hleca
AcCelarno lolum benigne noctram excepic exculatione. Le d eriam honoriticis admonuie rerbis,
queadirode ceperamus, ica etiam ad sinevsqs Arenue perduraremus, meqi ac concubernale meue
quirem auracu de Deyerstor , ialignibus equorum donauir resumencis, et vr ad oppidum L’aullet
bers pergeremus, iultic, ac illud, s necelsitas ingruerer, Forricer rueremur est horcatus. C excioren
Factus suerac, teluerios. li pax minus procederet, cotestim illud Callicis cormenris inualuros: nc 1de
valido illud praelidio munire consticuit. A C alare igicur diere , ac sub cencoriis pernoctances, ad a
stenlum nos expediebamusicer, non cam laci, quodille adeo benigne nostram accepistet ex culacta
anC
115
nem, quam quo d acimidissimis ac persidissimisiltis divelleremur eguicib. quinihil alud a5
quam reaisiduas nobis Aruerencinsidias, calesque concranos concirabane leditiones, velonse pec
hostilis, meruendo elsec inualio, quam comiliconum nostrorum perrurbatio.

## Folio 91 — 1663204101:0115
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000115.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
Tliltoriedo
Per Neuburoum igitur ducences, Basileam compositis praecergie si tumus ordinibus. Hinc ac
emte du applieuimus, ac tandem oxpidum ingressi sumus L. auttenbers, rbi Comeatus magnam
num, ac iulto nacti lumuis precio. Milicesigicur mulcis laborib. deteltoslongilqi ac difticilimis de
lacos e aerrirosirineribus, abunde refeci de instaurauis ibiq ad exicum bellirlg, perduraui, quo-
meholcilem obsidionem et Crallieorum cormeniroru expectansinuasioriem. Quam corinstructus
minis de milicibus, praecipue prxiditeris municus, lummopere exoptaui, ve liqueret, quid Callo-
Pollecractantia, qui Lselueciiscrium horacum spacio muiorum promilerant deiectionem.
Mlecea ballorum rex Fletheriorum milicum, qui quoridie ad illum conctuebane, auxilio Ludo
an Ditcentexrniver(o Mediolanen (i eiecit stacu. Id cum Legatus per cepiltec, cur(uS maGNO CONA-
Pacis condirionibus asere ccepic, ac veriulque parris lesacosingentibus sibi obnoxiosreddie
el
ier
ibes, quo prompeius illorum opera ad pacem concilianctam rii possec: AC mihilominus car
Tua Llelueriis immenlas promisit pecunias, quo damina rerinq; illata Mediolanensi relar-
pecunia. Compoleis enim reb. sucurum Ludonicus sperabat, ve cum C a laris crimtleluerio
ao ih pristinum rellitueretur Racum, ac ideo nullis parcebat laroicionibus, quo rori compos
alere pbllec. Verum quatm tieric spe illa deceptus, polteriora maniteste ostenderunt rempora.
cerim dum cam Colicice depaceasitur, Praeles, verocane, Siluxe Niera precibus me agorestus
eroganic, re ci auxilium concrarusticos quoldam; qui a C omicibus de Sulez defecerane, piX.
Hlabere enim in animo, Caelaris nomine rindictam ab itlis exigere. Id illi haud orairace
lunctisigitur copis quatuor millium pedicum, F. quirum vero ducentorum in proninci
aunomine irrupimus; acrepentino advencu mulios oppressimus morcales. Acreliqui ad
ascontugerant municas, ibique de vindicandis precio rillis ab ignisiniuria agerC CAPeruNE.
reterecransactum, _ de pecuniae conventum erat summa, cum Prae les omnes easpecuniasim
irsum convercere tudebac. Oua iniuria milites irritari, passim dilcurrences ominia fere-
Lagebaric, villaly; iniectoigne concremabant: EAtque cemporistere momentocora illa pro.
culca admodum de ameena, cuastata. Id prae les cernens, magna commotus estindignationes
nacbicrabatur, non minus se decrimencum, quam hostes damnum sustinere: ac ideo milites
eripere caepit. Acillunpetu Facto illum inuadere parabene, ee ni ego equicum incercesio
cum hrunc comprettissem, proculdubio homini ob auariciam eam intempectiuam manus
Ae. Cedererammen coactus est, _ vicam celeri seruaritusa, eg0 querucsus cum copiis L auF.
ecum paucis equicibus Basileam sum profectus, ve quidnam de paCCABCretEE, Coratm perci-
 de copiismeis aur dimictendis, aur recimendis deliberare posse. Post biduum isicur, quam
venillem, pax talibustirmata est condirionibus, veillam veraque pars, non solum sibi vri-
deciam admodum tionelta cen serer. NNecmirum: quum Mediolamensis Legatus non cam du-
Ominum corda Fuluo Lc imollillimo declirauerac auro, quam discordias cunctas magnis v.
opierac larsicionibus. Lam enimrnicam riam esse censebat, per quam Dux ad stacum suum
lec. Verum quia Llelueriis promilsum aurum rorum nequaquam parata pecunia exsolui
areroncereros Heclicceris considere rellene, led sponlores exigeiene, cum Costancien-
E veilliiurildictionem, quam rocane, prouincialem. Turscuentium, quam tum vsur-
retiispro visinci aureorum millibus, pignoris loco alsisnarene, donec lummailla estec
onstancientesIsItur. re C asari graciticarentur, et quia Mediolanensis legarus conteltim,
omum reneltus estet, pisnus se soluturum (pondebat; praebuere attentum, non Lolum
cuolentiam. See Ducis liberalitatem, ac dona ingencia inde sperances ec expectantes.
apaulo post Dux Ludonicus capcus, de in Catliam ab ductus est, pecunia illa in Colucare.
Mapropcer Constancien les iurildictione illa omnino sunt priuaci, camqi Fleluecii in prae
lurpane diem, non ine maono Constancien sum iacturâ ac decrimenco. Sequenci die.
parris legaci, ad maiorem convenere Ecclelam, rbipublice ob confectam pacem, Deo
Cta. Verum dum lactiS oxera impeniditur subico in mulcis locis ciccumiectis tumus ot-
Pergere caepic, quem mox dectamma secuca estclara, ita re eodem momento cunctaignere.
Mdcam Faedum isirur spectaculum, corafere civitas cocurrit, ac ex edico loeo, in quo rem-
am exacincendium prospectanie, siquidem equices qui apud Rheinteldium in praxlidio e-
Enum cean (eresi, omnia tetto acisne ractabane, tlelueriis ob pacis cractarionemneoligen.
.necvllam expectantibus iuationem. Populusigitur Baliliensis indignatione perimo.
a conclamac, quibus acceptis ad municoria ribis loca, praecipue rero Khenipontem ve-
deuolac, omnia strepicutal clamore implens, ignorans obicer quid agerec, quore iret, do-
Eracus, cumulcum hune lam Cemere orrum compelcerer: quiprofecto cam Cxlaris lesatis,
Muipsinon paruum cimcecultic, cum mulca palam voces exaudirentur, cohOILates, vE
TeaHI OBETUNCALETUI. Echic clamor manitesui p le culic indiciu, defectiois ab imperio, qua
Junca. Postridie ad L. autenbergu sum reoressus, mecuq; perrexic legacus Mediol. Calea.
i2s, el elo mins prus amicicia insercellerat. C uqi L austenb. venillem, copiasmilicares
cduxio
BAM CUMFCOTEITIS.
t

## Folio 92 — 1663204101:0116
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000116.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
DI. LITCKNCHNerI
eduri, de in conspectum ejus subieci; quibus vilis lacacus est, dc rogare ccepic, ve cum illis in subli
dium Ducis sui properarem. Cui ego respondistraud decereme, rrinconsulta Norimbersen sk
publ. alienisme implicarem nesoriis. Flocramen illicum dedi consilium, cuius et postea lapeme
morfuie, nenimium Aderet Helueriis, quorum Aides illinondum esser Comperca.
Flocisitur modo cam sunestum bellum est sinitum, cum veriul que parris calamicacibus tracla
paruis, nec non amistione mulcorum ac opcimorum milicum, cum incerim nihil alcerueris accedes
rec, quam quod ance discordiarum possederantinicium. Verum repoltea compertum est, lbellui
lonsius fuisset prorractum. (Teluerii ne qua quam perdurare raluillene. Ancca enim alienis soliuie
ranemilicare sipendiis: In hoc vero cercamine viulquilque propriis expensis in miliriam exice c
Sebacur: quodillis videbatur duriltimum, et harc ob cautam milices quocidie à signis dilabebancui
et ad Callorum contusiebancresem. Accedebat praecerea trumenciinopiamagna led praecipuela
lispenuria incoleranda. Nam Feluetiorum iumenica, ob nimis pinguia àc laeca palcua, mulcis obna
xia sunemorbis, nili quocidic illis larse lalis subueniaturremedio. Ex Cralliaigitur, cum ex Cetma
nianeearetur, Calem aduCHCTCTenTATUNE. Sed illud armenta penitusre (puebAnE, vipOtC ex alsa
confectum marina, licecicerum vnca dilutum, ex igne ellet conererum. Fandem vero Torcuna, 
Mediolanen sis Ducis inforrunium calem illis obculicbelli exicum, qualem illine spetare quidet
suissene auh. Magnam camen vecae vircuris ec reimilicaris obrinuere existimationem, cum nihillu
mere auc incontulce agere, sed in omnib. vircuri plurimum, Forcunae aucem minimum cribueseu
pracipue rero imperio dciulsis Ducum obcemperarene, ica ve nec consilia tactis, nec tacta indigeet
consiliis. Id si Ca lareani Cecissene, procul dubio esregiam sepercaltent victoriam, cum non lolu
pedicum numero essent superiores, led ee equicacu Aorenristimo in structi, ac in cunctis alis, qua
bellicum pertinetenc axparatum, lonsc praeltarent: animi aucem vireure cedereneminime. Vellu
dum nimiam audaciam maturis praeterune consiliis, calem senlere euenrum, qualem concempeuia
nimia parere Colet remeriras. Cccerum videntur tlelueris in hocbello qualinouistimum viccurisu
praebuiste specimen. Nam quae deinde ad haeCV(que escieremporane quaquam cum iplum couue
tiumciiciis. Sedua in rebus euenire solet humanis, ut humilia incrementa, fastus candem es superbie
iam sequancur: quobus mox avaritia, es omne genus viciorum associarur, ita ve nihil demum iut pecense
tur, aur inbonestum, quam quo dluero carec, aut proprie libidini minus sarisfacere viderur. Eeler) el
nim nequaquam coc Mediolamensis Ducispermoribeneticiis, paulo postnon Colum illum cips
me deleruere, sed eriam Callis prodidere, leu porius auri Fameillecti, non caneum in ignomitat
propriam, sedin perpecuam ruiversae Cermanica nacionis concumeliam, qua ob cam nelancu
Cermanorum hominum commercium pessime apud ex cerasnationes auciie cogitur: Cuius pict
Cto Cceleris, lapius posteamanitectas de dere paenas. Nam semelacque icerum in segno Neapolicalt
cxh dx prohixarilune: moxe inresno Wavarca, cum callis milicarene: deinde ouo incer cos
Callos dissidio de Mediolanen(i Ducatu, magna clade Cermanorum auxiliis superati, ee intus
sunc coniecti, quasi Duci in eildem campis ob commista parencarent tacinora. Deinde cum cullu
cum Callis in graciam ce diissenc, ac Callorum rese in Papiensi obsidione capro, icerum curpicet 
Verum eeo haec alisscriben darelinquo, postquam ad exicum perduxi, quae suib inicium conu
cti _CasITUNE.
ueram. Finico bello, c8o copiasmeas Freiburoum perduxi, ibique Coluco sipendio Norimbels
casremili: Duo ec cgo paulo post cum equicibus perueni: rbirerum omnium racione reddica,
operam diligenter naciacam; publice lum laudacus, ac honoris erso inligniaurea pateraa seua
Norins Cu donaluS. Ouemellat louorem postea C xlaris auxere litteca, quibus NVorimor
senses ob tam prompre millum commelalie auxilium; siquidem in eismeitanquam prateca
pecquam honoriticam secir mencionem, ad ile poltea semper lummapro lequucus est benignica
ac clemencia, ica rceriam pec amibieule, ca Pecencem, in Consiliariorum luorum leserienuut
rimibergentium commodum ec lalurem. Ouotlelcun que enim deinde publico nomine adull
Carolus. qui nunc imperar, non solum concinuauic, se d de vleroac propria
sponce auxic de amputicalue, mulrisque aliisimmunica-
ribus depraeminentiisme de-
corauiE.
rum: quod quidem non cam in meaus teclllatte vrilicacem auc honorem, quam in publicum 
sui legatus, semper d benisne sum auditus, e perquam clemenrer dimistus, aliquocies etiam hon
risicismuneribus donacus. Ouem eriam honorem nexoseius piistimus ac maximus, C a la
DE HEEDETICO BELLOLIBRTSEENNDLEINIS.

## Folio 93 — 1663204101:0117
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000117.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Tlistorica.
HITSTORTA IOAN. MONACMI.
BI
BILIDALDOSTRCRHEIMLR,
Consiliarionostro.
MMAXIMCLLAArS DEYLNA FAVENZE CLEMENTTA ELE.
ctus Romanorum imperator, semper Aueustus, exc.
Onorabilis, Edelis, dile cte Dum his superioribus remporibus honorabilistoannes Cu-
ianus, Consiliacius noster, agereF Oratorem nostrum apud Screnissimum resem
BdX, Consanouineum ec fracrem nostrum Charissimum, monuienos in Biblio-
aLCS comperisse loannem Monachum auctorem Cixcum, quem dicunt esresie
lcriplille de imperio ex cestis Crxecorum Imperatorum r(que ad tempora lustini Lunio-
locempore asserunt cundem loannem Monachum Aoruisse: Juorum nedum res gestae, led
et Ceries iplorum, apud noctros Lacinos suncpene oblicrerate: adeo quod intelix Crxcia
ruinam impery _ glorix his cemporibus, Ced eriam nominis dC FamX PaLIATIT: EC EOFMA-
sgestae pertam clarmmos imperatores, rna cum Imperio eorum concidisse rideanEUIF. EF
hos ab ineunce xetate nosra rihil magis de sideraverimus de lemper omni studio procuraueri
quam recuperationem illius Imperii: pro qua re vires de personam nostram obculimus, ad (1-
dus nobis ceceris principibus Christianis: Led nunquam nobis hactenus id exequilicuic, ob
Fdumenca hostium noltorum. Incerimtamen, dum id per ticilicueric, volumus salcem memo-
ecernitati ram Forcillimorum Imperacorum, de R epublica Christiana bene mericoru Cup-
c e ipres 2 Toca omnium oblivione rindicare. Scatuimus eundem Loannem Mona
acere in Larinum cradtuci: venostraribus ec aliis Christianis, apud quos vigenestudia bona-
Cium, TaCInOTA ANGUIEOTIIM IMPCTACOTI InHOTC(CAHE. FFsinosnequiverimus, Forre aliquis
Bexortus vel oricuus, quem canca hxec eloriamanee, pellectus cantarum rerum magnicudi-
Pellicuerrem Christianae Reipublicae. Te isicur porissimum ad huius Auctoriscraductionem e.
5: quem d in veraque lingua clarum, ee huiutmodi rocorum nostrorum conscium nouimus.
nolum mandarorum noltrorum, re Loannem Monachum, in obscuro laticancem, L acinis L a
Cddas. Rogre dere isitur omine telici, auspiciis nostris, opus hoc praeclarum: in quO, praeteF
Pud Audiolos omnesmaxime promereberis, nobis plurimum larisfacies, ee xrernitatinomi-
contules, eemaximat apud omnes laudem consequeris. Darum in oppidonostro Cmii-
20. Augusti, anno LOmini M. D. X IV. Regninostri Romani X X L X.
Admandacum Caesar. Maiest. propium, C. C.
FR ACMENFVML ATSFORTEVH,
Tac. de Bannissis.
E, AHTTOVITATEET EVEASTONE
se instauracione rebis Freueren(is: delcriprum exauco-
sraphoBilib. Pirckheimeri.
Abem Ceretm a Frebera quodam Niniac Semiramis silio conditam relune, qui
Clm ab macre de Aupro appellatus Fuistec, illam lugiens, per Rherum ac inde Obrin.
CumHumum ingrestus, lociamcenitate allectus; hic consticisse, vrbem que ex nomine
Crexille tertur. Cxlar rero ac receres historiosraphi omnes, nullam cinitatem illo
pellanenonme, sed sentemrniuersam TTCUIrOTM VOCaNE. Accamen eam vibem
elle constatindiens rariis, precipue vero adificiis antiquilsimis, in quarum ruinis RO-
huc cernuntur ac leguncur monumenca quam plurima. Sica est ad Ruuium Obrincum, pla-
coloco, collibulque riciteris ac amcenisrerinque cinsitur, qui exvalle sensim adlursen-
num in modum vicore atrideht. Sed quae nunc excac exrumisillisanciquis erecta est, vixque
Mahabicacur portio. Volum cum eam ab oppido palarii, rbi Pxiscopihabitare consucue.
Mlliacia eria quondam habiracam esse. Necidablonum, sed reritati admodum congruere
Nammonasterium Mareyruit, hec non beati Maechiae Apostoli, quondam celeberrime
loco lica tuere, quae nuncadmodu distare cernuntur. Prarereapons lapideus, ae permiliare
leveridistans, opus anciquum se laboriosum conspicirur, iuxcaque varie anciquitates: intet
Cipua est, quae in villa FBle ACCinCCsTa Permanet, nisi quancum tempectaris iniuria exela
benim in alcum Factieralus imdique simulaeris ae sienis erornara est. In tionte rres conspi-
Ciureur
10
1
1
ad

## Folio 94 — 1663204101:0118
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000118.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Bil. Pirckheirtr
ciuncur tmaxines iunetis allare manibus. Ex quare accolae Tabulam tnrere, Constancinum ee te
lenam illic despon latostuisse. Sed ex licteris, quae adhuc ex parte extare videntur, clace deprehenc
pores, illudmonumentum esle. Ita enim ex licceris colligitur, _c.
LF SECVNDENL SECTLL. ET. PYDLLE. PA. CATAE. CONFYOT. SEEVNDTNE
0
ENLTNL. EF. ISZCLO, MODESTO. EF. MODESFO. MACEDONT.
YS. AVENTTNYS. E F. SECVNDENL SECVR
inmedio: Princapium velo penntus abolicum est: A cer go vero Phaechontis currus ac criumptuia
sculpcilune: Inapicerero Aquila expansis concticicalis, circular insistens globo: Sed capuc lone
cemporis decidit auo. Villam veco exilla aquila nomen sorcicara esse, coniecturare licet. C allienta
Aquilam Fglam nominare conseuerune. nec lonsum est, ex quo cuncta ab C allis habicatat
tunE. Sed quamuis civicas cam immen (a ac valta tuerie, muleisram en calamicatibus ob Bacbale
rum incursus exposia semper excitie. Nam post defectionem à Romano Imperio et Cixecis, pulil
Hlunorum sensit incurlum, a quibus direpea ac rastata est. Inde ab illis quo que habitata. Secucilu
Franci: quis cum Callias pecerene, camque in irinere obuiam haberent, cam opulenca allectiprac
illam tundicus cuercerunc. Parem iniuriam vibsmilera ab Alanis, C orris, tispanias pecencibus, d
Burgundinibus pasa CA. Fandem rerod NIOr....
Tlic inseratur fieura III.
Cermaniae ex variis scriptoribus perbreuis explicatio.
D ILLYSTR. COMTTEM HERMAN
Noua Aquila, Autore Bilibaldo Pirckheimero Con.
Ciliario Caelarco.
Hllustri ac Generoso Domino Hermanno Nenenacio Comiti, ac praepo sito Coleniensi, Sc. Bilibaldus
Pirckheimerns S. D.
Nribi, Comes Illustris. Cermaniam nostram onea luio, in quanil cercius aftirmo, quam quodnil
Fereatturmo, accame an lam Forcalsis cam cibi, quam erudicis reliquis praebuero, re exactius: q
nostccimus, Cermaniam nostram illustrent. Ouid enim ablurdurs, quam Cermanosoibem de
becernivertum, parciam camen incerim propriam nequaquam ex oblivionis vindicae bacactle
Proinde quod Cermaniam vlera Vistulam ec ad Panaidem vlg extenderim ex prilcorum leripla
rum auctioricare seci, ac ideo calumniara paruipendo: nec Cermanis virio date pOteriE, quoal
lacos amilerine leu poriusreliquerine prouincins, quum pro caeliinclemenria aruiles; serilibuscal
Faelices sunc adepriresiones, veluri Callias, Tsispanias, imo scaliam iplam, ve incerimr de Aluca
quicquid in alia apoxulo illo auctum cM. Eilencur. Hocplane constac, li C ermanis obresmasu
Sestas cuenillene scriprores, quod nullis gencibus tactis clarissimis, polteriores suisle leserencur. l
cerum quidcua parcuriar senerolicas, auide expectamus, quum illam nil nili deliciaspatere lciau
Nosecolomxilibrum primum, cam sxaece quam lacine breui dabimus: inde de reliquos adiunc
rabulis, Si diuina concesteriebonicas, cum plerisque aliis ad G eographix coonicionem non mivu
recellariis, quam iucundis. Fua incerim bene valear clarirudo; Sc noS, (Ve Facic) amare non deliu
Norimberex Calendas tulijanno laluris M. D. X X X.
Admodum disticile est, veceris Cermanise starum ac condicionem explicace, non Colum ob pil
Scorum Ceriptorum incuriam, sed quia sero randem EOTaperagratA ac Cognica CA. Fcenim cum vela
res Cermanibellisporius, quam licteris operam impenderinc, nil mirum, Eres ab eis piaclace set
incerciderine, aur minus sidelicer ab exerisretacae sine seriproribus. Quid enim Craeciprater tabul
de Cermania seriplerune. Romanivero, quoniam vbique Pere propria studuerunt slorix, non cu
Becta luamaximis exculerun laudibus, quoniam incommoda à Cermanis accepca callide cerecul
Duisenim eorum clactes à Carbone leu L. Caltio, auc Scauro Aurelio, vel Seruilio Capione, seul
Manlionecepeas exacte recenter: quostamen breuistime Facirusreterr, et C aelar Castium cou
lem occilum, exercicum ejus reco pullum esse nequaquam distimulat. Ouin et mulcapiacer qua
Pacerculi nuper invenca extar historia, quae Ouincilii Vari cum Lexionibusincernicionem et
Cac. Vnde non ab re suspicare licet, cam Plinii de bellis C ermanieis libros, quam Cornelium 2c al
rum seciptorum ab inuidis este luxpresta, ne Cermanorum eloria plus aquo excelleset. Accec
Guod Romanid Craeci lcripcores, ve plurimum obienorantiam locorum aberracune, non colum
quinunquam ad Germaniam accelserune, (ed d quiresin illa sesterunt. Cujusrei vel pracipil
documencum esse poce k, quod C alac Rumen Scalden in Molam Auereleribic, ac Scrabo L upium
Viturgim ad Amalium in rnum deterriretert. Accedit quod ee nominasencium, locorum Eccl
racum, obique lere, obpronunciacionis aiticularem, deprauaca sunc de inverli.e osoe
+V5V... SEC YN

## Folio 95 — 1663204101:0119
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000119.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
ctlao
nvertalis Cermanorum eran smieratio omnia contudic, ac ica pereurbauic, vein quibuldam pocius
Bajecturam sequinecelleHE, quam quod aliquic certe asseri possic: nihilominuSLAtMEN OpCrat
uo, vebreuittime, eth von omnia, ac gux dam lalcem loca canquam e ccecis cruamus cenebris
amhacre doctioribus pramalcances, led libenter, rbi melius quam noslentenne herbam porri
pes. Proinde licer scrixtores plerunque Cermaniam à Callia pes Rhenum Auuium duidi asfe.
AcontatTam en Romanioses quoque prouinciam, quae vlera R lienum est, primam ee lecun-
ppellasse Cermaniam: quo d protectominime Fecislene, l Germarris quidquid rlcra RhenuI
Erre voluistene, qui peiae de ance Romanorum aduentum in Calliam transierane, illam que
olebane. Vndo et lingua e lexbus a Callis, vt Cx lacretere, differebanc. Ab ea igicur C ermanix
alemicium Caciemus, quae rlera Danubium (ica, de d R omanis olim subacta est; indeque ad R he-
dcinferiorem accedeilus Cermariiam; demumque ad Cermaniam cran serediemus magnam.
cum lubinirium hoc lcire reteit, Romanos Rheriam, Vindeliciam ee Noricum ab Augusticem.
Mersque ad Odoacrisurupetoneus, hoc est, per annos circirer quinsentospossedisse: qui cum lca
cede
Ceupalter, omnestere Romant Nominisincolasin lcaliam reduxic, ne iruentibus lettats
etim praedam.
l
L E L. 2L a.
Cheriae Esturnomine concinebatur olim, quidquid FerraTuM inTET RHeNI FONTES, RECNOnMON.
Lculam e Oenum duuium iuxca alpes concinetur. Propierea incer Danubium ee Icaliam, Ve.
umvigue ad Comum, id MC Alpes, qui nune Chucienles de Achelini rocancur, Fridencini;
colentes illo que d Oemralhisincola, omnes lub Rhetorum nomine comprehendetentur, ex
a indelicia, quae proptiu solca nomen. hanc Rheciam licec iam mulciac varii intrabitene
fulimaxime vero Aspeltres ac olleul,illa que pluribus ee rariss ornaca sic ciuiraribus, paucistima.
hen Romanae anciquicaris retca restigia, licer aliqua supersine, ee primum iuxta Rhenum
AbuhacuM
Macreio
Campodunum
Fragerium
Bracodurum
Dracunia
Viana
Pheniania
Drutomagus
Rostronemanix
Tacadunum
ATae Flauia
Ritriana
Alcimaenis
EhuEsCertum.
DFeHGeMB CCTEUIM.
Briret.
Guessenscertum.
DEaErAN CCREUM.
Remprens certumo
Tuxca Danubium vero.
Caulingen.
SsulenoorH.
Zessensorn.
Caltonns.
Demmingen.
eundetheimb.
Dieoling.
Sorolina velporius sengenheimb.
Chienget.
ZBero Con. vel Exstauia auc AIbuS BurSUS.
Vindelicia.
indelicia adhaerer Rheriae, rel porius illiinclusa cst. cerminacur aurem ab orru Dumine Deno
eAlxibus, ab occalu Lico Auuio, a Sepcenrrionibus Danubio. hanc iamporissimum inco-
acicum interiores. luxca Licum vero Sueuorum pars. Scrabo Licabolicatios leu Claudena
ennones inter Vindelicos Forriltimos esse dicie. Ciuicates aurem anciqua in illa lunE:
Augue rcecoun
Ambea
Parchanum
lnuerium
Zluaspurascertum.
Diessens cercum iuxta lacum Ambra.
ZImpen 1 apud lacum e Ruuum ciuldem nomints,
CCrEUII.
Vortentirch, certum.
SeirtenvalDsCertum.
ReMMaLICeEEUM.
Cchesslemnuemonasteriui super Ruvio ICara, Certum.
Rreimberg IuXta WasserbUITLCerrum.
Feilenbachscercum.
Sieysinascercum.
ponlonse ab illius toncibus.
Ctura
BrCSCCIHIA
Sublatio
e
rnilea
EDMgeIT.
Inmedicerraneis.
et
Damalia
Cambodunuum.
onres Scaptont.
Carodunum
Vallacum
Fruxinum

## Folio 96 — 1663204101:0120
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000120.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
Cil. Bienele
Mocenia
Pilononium
Nedullum
Acilia
Exlarea
Sumuntorio
Abudiacum Danubianum
Aurilium
AbuSina
Esensiuxca Frilingam.
Deoninascertum.
Bisclelbura cercum, inces Ocraubing onno Decte
Secloing apud DeiiloorfIcertum.
Eucemburgscertum, non lonse à Ncubursoiuxca Da
HubIUm.
Steschnia cerrum, non longe ab Ingolstadio.
Bohenverch monacterium, cerrum.
Qbenspergs certum.
Evenburg supra: Novam ciuicarem.
Arcobria iam Velcenburs, monasterium supra R atisbonam, cerrissimum ex magnis adisicionun
Epona
Abudiacum
Bappigsiuxca Rolenteym.
Liburina merropolis Norici, vel duousta Tyberi leu Regino Regenspurg.
Regium
Vecera castra.
Augulta Acilia
Ouincianus vel Ouincianorum.
Colonea
Rictinginon longe a Ratisbona.
Otraubina nempe ciuiras aneiqua, quae dehodie A.
Exfecterii.
ZeIbUES rOCaTUT, CerruM.
Seciming siuxca Sufbosent certiss.
Dassam, certiss. PrOpter ConRuenriam Oeni in Da.
Boedorum vel Bocodurum, vel Bolodurum
vel Bacabis. Peslomai Bocdicum.
nubium.
NORTCNV.
Noricum incixit ab Oeno Runio, procendicurque ad orcum Pannoniam o(q, superiorem; inio
ricicaurem cerminatur monce Catuama, de Aspibus Noricis, ad Traliam vsque: à Sepcencriont
aurem Danubio. Nunc veco inhabitane occalum retsus Bautari: ad ortum aucem est prouincta, qu
Ensex Cuuii Anali nomine vocatur, sc Aultrixe pars: ad mexidiem aucem seyria in Alpibus recon
bicant Carenis parcim que Croaci, sens Sclavonica: comprehendunturque Noricinomine Cou
racus Coricenlis de Liliensis, redione sque adiacentes.
Pontes Oeni
Bidaio
Bedacum
Tuvanium
Teunum velBerunum
Arcdata
Gamanodurum
Ouilabis
Lauriacum
Gelodunum
Claudionum
Cerio
AUSUNEUM
Cinicaresin Norico.
Deoingicertum.
Laufeniconiectura.
Dirchausensconiectura.
Galrburascerrum.
Vernamscertum apud lacum Rencee.
Cins coniectura.
Braunam coniect.
Lambach monasterium iuxca ciuitarem F.
Corch, mOnasteriuM IUXCA CIVIEAFEI ENS, CCTTUM
Beelcescercum.
3en sselmator.
SEeWHTAIEVCLPEOPC: GUIAHOMEN ECPUBNat
Vacorium, vel realiqui puranE SacAF. Bren coniectura.
bancia.
Pedicum
Virunum
Lelia
Tulium Carnicunt
erTuIm.
Berice, Caper Humen Mura, coniect.
Fudenburqsconiectura.
EHIICerE.
DillaChLCCTFUM.
bisea
DorH
ZIbaChICCTTUI.
RROHCCRTUM.
ruinis.
Pannonia cerminacur ab occalu Norico: ab orcuveco Pannoniainferiori: à meridie, pasce l
LAHAOHLA IaperiOE.
ac Illycidis: a sepcenccionibus aurem Danubio. Nunc reco illam inhabicant Auctria popullat
rinecnon sclauorum gentes loald Calu.

## Folio 97 — 1663204101:0121
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000121.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
60
lecet
tuliobona vel Vindobonas seu VI.
domana auc Fauianis.
Salaria Colonia diui Claudii
Carnus
Muriola
Bregerium
Carnunto
Pecouium sine Patauium
Novidurum
Exsub Norico Pannonix Emo
CletmONa, CerTuM.
labiroruriam ab Flungaris. Sclauis. Syculis, Larigibus, Hunis. Cunis, Sepremcastrensibus CeF.
dplerilque aliis mationibus. LLUNSALI LAM EN PECOMINANEUT.
Vimundria
Salinum
Teurobureium
Miliraris
Sirmium
Taururum
Hermonactus,
Lcuoma
Ciuntares ciuS.
Voraniconiect.
Dfeniconiect.
GenA ErDET CErTUM, prOpter contuenriam Dariin
Danubium.
Bilacelcercum.
Cimachscertum.
AIBA GFCA, CerTUM, Propter contuentiam Danu:
bii ae Saui.
Riliasconiectura.
Clarisenbirg coniectura.
mis Sechula domus venationis Larmidis regis: nunc Corona apud seprem castra.
et
ua propcer rariarum gencium incurtiones coiectore indisene. Nuncverorranscen(o Rhei
leluerios perueniamus: licet HSelucriorum delerca in Cihrhienanaponantur regione.
Heluecii.
Cueriorum nomine cominebacur, quid quid nunc Suicenles et Conscederaci possidene, Rau-
posque de Basileam.
Cimtateshorum.
aus Briemrinus in quem Rhenus in luis: nunclacus Contanciae cst. hunc Cereros et Vinde-
crabo accingereretert.
ArborFaelix
Cannodurum
Vicodurum
Tucegum vel paxus Tigurinus
Ananticum
Solacurum
Vindonisarel Lindonis
Qrbencercum.
Constantia, coniectura.
Dinterdurnscercum.
Ziench Cereum.
DBifeispilloscertum.
Golocurnscerrum
Winoisch axudaonasterium Komgsselo in quo cn
Sepulcura Comicum de Flablpure. cerrum.
versus Sequanos ec Hleduos, nunc Burgundiam dt Locharingiam:
Viloncium
Poilium
Tasium
DisanB certum.
Dollscertum.
STaIelCerEUM.
luerios trabicant R aurici, quorum caput Augusta Rauricorum. EuosEs pagus nunc supra
arulliare rnum, certum.
In ea sunecinitates.
Vienna Ceccu
DeurULICOMCCIITA.
rabonisin Danubiun.
PecerellsCocct.
Greinam Ungericerrum.
respurusconiectura.
Slaabicettum, proxter consuenriam Rabonis vel A:
Votamscelcistimum.
Laybachsconiect.
P A eNi ONTA inferiOE.
balilea, creuir iac Cx ruinis AU
sulcae.
Basellcertum.
cabo deinde Mediomacrices ponic: post quos Fribochi cam cenebane cerram, quae nunc AI.
u ad Sequanos vique, d Hlunorum cerpum. Siquidem dum Hunirerum porirentur
qud ae orrum possidebant. Desterreict nominabanc. quid quid aucem ad occidenrem Westero
Srcabo Triuserosadiacete leterr, apud quoscum cemporis Romanilm PETAtOIESpOncem
Orrapburg scerrumo
pra Rhenum aedificabane.
ArGCNEOTaTuM
Taberna
Monce Briliaco, relBreucomasus Drensachicertum.
3abitt

## Folio 98 — 1663204101:0122
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000122.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 72 lines, status machine
BII. LIVCFhCImerI
Non desune qui Argencoariam Colmar ) Elcebum vero OCletsTAH essC puranE, Se d Fallunur
Sequuneur Varsiones, nunc Spirenles, guamuis vlus obtinuie, ve Vangiones W ormarienses,
nam supra Rheniripam Argentoaria _ FICCbUS CTANE.
Nemerivero Spicentes dicancur, sed praexostere. Prolomaus reio Arsentoratum Vansionibusat,
exibuiE.
Hlaecebane his Nemeri, quorumtines ad Treuerosy que entendebancur:
Rutiniana
Ciuirares eius.
DBormbB.
Depebeim, rel Spira porius.
Ouamuis non desine, qui Rusinianam Cpepers Ncomagum veto QBoimbsi eRte puICaHE. BaU CO.
Neomagus
Hlisiunctieranc Frenici occidenrem versus, quorum olim snes lacistimi eranc: nam a. Rhenode
niam aurem Depenheimb.
Mediomarrices excendebantur, paricer ad Menapios et Molam, ica ve quidquid hodie a Moguh
ciaco per Treutrenlis epilcopi dicionem ee Molella monces scu Obrinciftactum, ad Arduenniat
et vlera, nec non quidquidper prouinciam nune Westerretes ec Luce lbursiura conrinerus, id oml
Treuirensis erac dirionis.
Moconciacum .
Bingium rel Vinigio.
Leoio Fraiana
Volauia, aliasFicelia
Bodobrisa
ConAuences
Ciuitates veroinxca Rhenum sunE.
DECMBICertum.
Surgenscertum.
Druchhusens qua Fraiana domns.
E ber 2eselsibi caela ee sepulca est Mainim ea, Macex A.
lexandri LIpCraCOTIS.
Coblenn, ibi Rigodolum est oppidum Ammiano:
Poporcenicerrum.
quamuis eriam non longe a Freuirorum Augull
paous (ic, quihrodie quoque Risol appellarur.
Echicerat limes Ciermanise superioris, quem Obrincus Auuius dicimebac: inde le québacuc bet
mania interior.
Arigua Freniroium
Inmeditereaneis aurem ciuicaces.
Nouomagum superius
Ponces Sarni
Durocorcorum
Frierscertum.
Sciemag paeis cirea Berussel.
Garbriet scercum.
Eeversus Mediomatrices.
Macricoruim (uc Diuodurum
Diccenhosen in EPa MOlella a Francis Feodonisvilla
Qrencortiuxca porrum S. Nicolai.
Cecerum non parua est discepeario, quis sie Ruuius Obrincus, quem Pcolomaussupia Mogula
rocataicesia Caroli Magni, certum.
eiacum sacuic. Ouiclam illum enim Naum, quiiuxca Bingium in Rheniuin de Auic, esle pucanc.
lij eciam Rhenum cran (eressi Manum esse centenc. Sed piocul dubio Molella est, licet Pcolomd
in eius sicu (Forsican ex aliorum relarione) deceptus videriporest. E quidem ( Nausessec sequesd
tur quod Mo lella penitus à Prolomao tuister obinista, quod plane incredibile est, quod Auuiusc
coinsenissuisserneglectus, se lonse minor. Nausnempe, recenticus, qui ec ip le non supra, lec
Era Mogunciacum labitus, Maenum vero per Obrincuin delignari, plane ineprum videri poien
quod in descripcione superioris es interioris Cermaniae, cranscenlo Rtieno, Maenus delesibi de qu
Ripuarii dictiin Freveris ad Molellae habItATUINEripam, NCC NOn incer MOCellam RhenuI
humeris rlera Rhenum transporcari deberet.
A Constuencibus rero rbiorum incipiebat dicio, quorum fines ob sidem egregiam, micula
Molam, a Francis Ripuaria rocata est, PSeustria ee Australia.
modum à Romanis suere aucta. craduxichos Aerippa ad ripam vicerioiem, led non inuicos, vescta
Aucunaco vel Auciniacum. ((ed Eor. ZIndermach) certum. ibi conditum est corpus Valeu
B0air. FTOrUM VIBES CTANE.
Sran pocius in Freuiris, quam V. tani Imperatoris.
biis eltponendum.)
Risomasis hc. Arar Rherum in- Neimmegen cercum.
Bonna
Bonn cercum. ex cuius oppolico Cenohiacl
Drulus, ceste Floco, Rtenum pontecoml pout
AuIE.

## Folio 99 — 1663204101:0123
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000123.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
lviceu
Axrippimentis Colonia, Vbiorum Collnscertum.
Lloactium Lacius in Legnisquem.
admodum et Celdubam esse scri-
bic.
Marcodurum
Tuliacum
Dteufscercum.
Exinmedicerraneis.
Coriouallum ad MenapioS pertINC
bacporius quam Vbio5.
Lugoduna
Duringenscerrum.
Silichicrrum.
Zch relprope, cercum.
Getrenbuirg.
Gelduanumc anura, p2eus adtuse rocatur Gclb, iuxca arcem Linem Episcopi Coloniensis.
oisverlus occidencem haerebane Menaxii, quorum tines olim lacistimierant. ad Castellum e
prorendebatur oppidum, crant que sub dicione eorum cractus illi, qui iuxtamonces sunc, quos
eYdiant axpellamus, ac quicque inde estrsque ad Morinorum terminos, necnon comitatus
idiam (que _ Fburones. habitarune enim reratr que Molae ripam, authore C elare e Pa-
b. Paludesbero Menaxiorum, quorum ee Scrabomeminis, incer Fy Aiam de Lumburgensem lune
Cd
ett
csbhoase Alca palus vocata, hominibus Fere inaccella, ex rix structis quibuldam lemiris
bilis. Cunc d circa Celdrix continia Menapiorum paludes, in caregione, quae hodic roca-
 Doelen vn Belderns, iuxca Venlo de Kempeni. Scrabo hosnouissimos ad veam que Auminis
enaxiis adhaere bane Morini, quorum portus GeNoriacum, nunc C ales:
Castertum
Sesselsiuxta Molam oppidum dirucum.
Vaganum oppidum non procul à C. a-
Longeren ciuitas
Namurcum
Acuacum vel Achtaclicum
Samobrina
Wagengeimb.
Deamur.
Eurtig.
Denstrichecertum.
Camcracum vel porius S. Duincin.
Ferranscextum.
FOrteCPICCrEUM.
Beneicerrum
Worcten velmonsS. Gerrrudis.
Calesscertum.
 Barauomn leque bacurreeio. Obrinebane aurem Baraui, quidquid à sectione Rhe-
lam ec Rheni comprchendebantur oltia. Cererum hoc praecercundum non est, quodli
mxus eria RhentBonac holtia. Facicus camen nili duorum mentionem facic: vnum
olae commiscetur, et Vatralis rocatur, alcerum vero qua Germaniam prauctritur, doncc
ilceatur. Scrabo quoque duo hostia Rheniab Asnio cradiretere, eolque acculandos,
une, idem que lomponius Mela sencire ridetur. Nostro aurem aus eria Rheni octia
quorum certium InIIla vocatuT. Verum igicue certium illud Paciritempore hocfuerit, led
Ceruperit rempore, indasatione nequa quam indionum ridetur. Dux namque iam insu-
Khenisunc octia, Bacauorum _ Canenetarum, quorum alcera Velania dicta est. retinCE ec
hostium insulae nomen, elque regio, eaque pars Geldria, e dicecelis Fraiectensis, nunc-
a luxerior appellatur. Comspichenditur et magna pars tlolandit sub Batauia, Rec non ea
ocio, quae patrum nostrorum alare ab Occatio est submetla. Pacitus Batauos virtuce incex
ostuisse praecipuosretere, d Chatorum olim populum ob leditionem in eas sedestran (.
bin de licee Bacauiahoc cempore mulris ornaca sc ciuitaribus, paucistamen anciqua se
Praiectum, quodnteus appelatur
Beric.
Campenscerrum
Gantenscercumo
Verice quamuis aligui puceme Liberiacum inter Co-
loniam ee Luliacum esse sirum, e Forsican esse
Bercbeimb.
UC.
ei
edicie
ltello.
Leodium
Laruana
Lornacum
Cestoriacumnauale
Luzodunum
lciusporrus vel Gestoriacum.
C
dite
et
blet
IOIIMA, CK QUIBUSTUNE:
une
CxCFS
POrTUS ManatIaHIS VeL LVallala
Tiberiacum non lonse à Santen
6284

## Folio 100 — 1663204101:0124
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000124.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 70 lines, status machine
BII. LIVCKILIC
Baganum quodcetinetnomenan
quum.
Neomagus
Colonia Praiana
Calkiaci
Bagenheimbsibihabicabane Areneii.
Sceumages.
Steyseroiveret.
Calcar Facitus.
Famech ciuitates istae supra inculam Barauorum sunc sicx de ad Belgas perrinebanc.
Indepermilliacia duo distabac Bacauocturum, nuncpenicus exciluMm. CXLaE CaMCA ArX nola
ne Baccembere.
POK Batauos ec vlera Rhenum Bulacteriparui, quos quidem Brueteros e se rolune, à Pcoloma
Doideracum praecerea et Brielhodic porrus admodum Famos SunE.
Ponuntur. Fenebancij eam Cermanix cerram, quae iuxra Rhenum est, et rersus Boream cenolu
hodie Phrilia pars elt. Hlorumium ribestunt.
Dauaneria
Derrentet.
Incec Bulacteres et Plivitios Vidrus Auie Ruuius, ac in mare exie Ptvisium, hodie niepa appeslan
Guol.
Suollis
Supea hos iuxca Rhenum habicabane Sycambri, à quibus Franciorcum semplere, quod qui
eur vnda, estque neuigabilis.
deti mulcis argumenris oltendi porel. Nugencur Callici Ceriprores quidquid veline, de Liolu
na genris origine, ee ciuicate illa magua Sycambria appellata, meris imendaciis constructa.
muin enim illa Fabulosa existune. Horum pais sub Octauiano C elare in ciretiorem Rlenicrat
laca est rixam, qui vero remanterune posteriori cempore Franci sune dieri, de caim occuparul
terram, quae hodie appellacur Franconia Ceu Francta orienicalis, vnde de per Pranckotordiali
hoc est. Francorum craiectum Calliam invalerne, quam et hodie tenent. Elorum ciuicas
rac Alciburxium, nunc Alpuch, locus rectus ruiris, cerra vero illa Monretilis nunc duto
Polhos Sueui habitabane Longobacdi, hodie pars Marchia comicatus, de Moncensis dlca
cuscerra illa tuilte videcur. per horum e Sycambiorum cerram eria labuncur Aumma, qua omnul
nis est.
Rhenum exoneranc, L. uppia Die Eipp quXe apud W elaliam cum Rheno commiscetur, excacquehe
DCCUM
die Caltellum suxer illiusripam a Romanis Functarum Luxianomine, ac Feclipp vocatu
dusamnis Rura, hoc est, Die Soer appellacur, sin Caccorum moncibus orcum sumens, ac in Phenili
iuxea Roechorcintluens, Adrdnus viconiecturare licet à Facico vocaciis. l’excius uuius Anoraill
Postea Lengeti desebant de Tueriones, inter Rhenum et montes, vbi hodiepats LLallia cl
est, Die Danger1_C apAd FIAnOCFHOCTER HenO COIMILECEUT.
Rheno coniungiru, dicta versochrug 1 dicionis Comirum de Nallau. Koniestein, et c. Weder
uia e Splua occidencalis, hoc cA, der Vestermaloc, Francktordiam r(que per horum fines inB
labicur Rauius, qui magnam parcem Flastia incecluic. Lonanomine, ac iunca oppidum Lonstema
Rtienum exir: quidam Luppiam elle voluerune, led Falluniur. naim L uppiatio die nomen tuumca
cinet, aclo sistimo spacio intra Lonam in Rhenum labicur. ec ideo dubium et, num Lona Konialu
Scripcoribus cognita Tuecic. Facitus Pengeris equestris disciplinae laudem iribuic, quemacu
dum Cactis pedeltris. Postea eranc Incuersi, vbi hodic est dicio Palacini, sen delberg uno Berosiras
Etisiunctierane Varsiones, rbi nunc tranconia, quae oriencalis vocacur, esle pucatus, cum dioca
Diisburg. Sequebancur Charirini, nuric Ducacus Wincembersen ls, cum adiacente sibi Sueu
Sub his ecant Vespi, hodie Macchionatus est Badentis cum provincia, quam Prisegnudian
PatTC.
Inde Helueriorum erant de serra, nunc Syluaniora, cum regionibus sbi anneris.
Tuxca Oceanum vero supra Bulacteres Phrili colebane, cam occidenrales quam oriencalesi
rocanE.
hodie loneissime procenla, non colum enim vique ad Amalium procendicur Runium, ve Pcolomali
relere, se dad Albin vsque percingic: In horum snibus Amalius rel Famasia, qui die C. m B in Occ
num exit. Florum hodie ribes sunc:
Leberden.
Crsmmingesciuicas insignis.
Suxer hoscolebant Caucti, qui appellabancur parui vlque ad Rumen Vilui eud. S inde sd A
EmbDen.
Phabiranum
bimosque Chauchitabirabancmiaiores, nunc SaxoniX pars, ac Ducacus Lumenbursen lisesle cet
TUEMECNON Exilcopatus Bremen (Is _C FLildestrermenlis. Pacitus hos ad Chacos vique decuct
incer Cermanosnobilissimosrocac, ee lingulariiustucia excellere scribit. Deinde ad Colum C)
bricae Checlonensisaxones, quemadmodum de nunc, trabitant.
r.
premmensconiectura, vel Tecelia.
C

## Folio 101 — 1663204101:0125
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000125.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
liltoreu.
Cinitates eorum hodie (une.
Deumburgsconiectura.
Eubecl, ciuiras insignis, vel Miitheym, coniect. quia
Lubeenouirer est condica.
Wollenvel Bannoners coniectura.
Equicur Cherlonensus Crmbrica, quae hodic est ducarus HlolCatixe _ Schleluicen (is. habet nuNC
sparum Schlehcenlem rel Kipensem, Viborsenlem e Archulienlem. Ciuitates rero quam
 veluri saderbleben Slenspora; O cs lefiviots Scc. Plinius Crmbris medicerraneos quoque ad.
lSarones à Chalulo amne, qui hodic Dravenna este cenletur, ad Aumen Sueuum, nunc die
sthabicabanc Pharodini, horum eiuitates et anE.
Lacibuneium
Gunoeiconiectura, (unEqui NROsEOCE PUTEME.
Diem Deandenburas coniectura.
Kollock, civicates noux à Sorabis Sclauis condira, nunc cerra illa Saxonix, et DucarS Me-
Ecorumeactum maricimum, ad Vistulam vsq; cum magnaparce prouinciarum medicerra-
olim Sclaies Sorabes, ac Vilei occuparune. Cum quibus e C arolus Magnusac Danix post.
esmulca gesserune bella, ab iismaior pars ciuitatum, qua nunc Aorenc, est condita, superlune
quix illorum magnasens, ex plane milera,ac contempra, ab omnibulque oppresta.
vero luuius iuxta ciuitacem Sundensem in mate exonerac Cermanicum, qua Marionis
Cerant Sideni ad Viacrum seu Cutadum vique Auuium, quihodie est Odera, amnis infi-
sui non minorem suscipit Auuium Neussam nomine ac iuxta Caminum ciuitarem Episco-
nare exit Germanicum, hodic pars est Ducatus Megaloburgen lis ac Scecinen lis. Ciuitates
litt
Eeb116)
SDernAW.
Ungermimossconiectura.
Ocetinsciuitas.
SRurichijincolebane ad Vistulam vique hodic die Weypel.
Cinicateshorum CunE.
Caminscertum, propcer exonerationem Viadri.
Brauominsconiectura.
Preua
Lirimeris
Lcuptonia
SICCyMBEOS.
Bile
AlisuS
Wilmac
Molcen
senlis pars est.
plerue
u
Limotalium
Lonincium
Vicunum
Scerin
rippralonunc ciureates intignes.
de
Rusium
deureun
10
Stolpe
e
Louenbure
Pe bellicolos ese lCTIBIE.
o Viaduum, hodie Ducacus est Pomeranix, ee dicio antiquorum Ducum Saxonix, qui
urde Louenburs. de uxla onerationem Victulae in mare Dancilcum, hodie emporium ce
LIncernarum aucem schctua maximam esse Sucuorum Angillorum Pcolomaus seribic. he
posterioribus cemporibustutulam Bricanniam, nunc ab illis Aneliam dictamo, ccupatune,
Mlaxis orentales Sueuis Longobardis, qui poltea in scalia conlederune. hos Tacitus paucos
eranc Sueniseranones, vot Huc est Marchia Brandenburgen sis dicta, et ad AlBim v(q. pro-
cur, ac vlera illum eciam habicabanc, vsque ad Sueuum Auuium. hipottea omnespopila.
Parune, ica renec reltisium vllum Sueuorum ibireman serie.
Gensetac Bursundorm: Plimus Burgundiones vocac: qui de ipsi emierances in Callia
ummcer Cauchos paruos acque sucuosincolebant Bulacteres maiores, et sub his Chema,
angrivarii, quorum reliquia ocsle quoque lupersune, Fpiscopulque Coloniensisse du-
Rimaciorum axpellat. nunc OAphali et Bestphali ibi de gunt de Monasterienles, nCCHON
Muenlis ec Bremensis est Fpilcopatus. Vlera Vilursim vero Fpiscopacus FTildestermen(is.
us Rauespursensis, rbipolteron cempore habicarune Norrmanni, qui Calliam vehe-
ferune, reid ex reculto Cethranteo autore dilcipocest, qui le exea senceorisinem ha-
e, quidquid de tis lommient tesiptores Callicis de eos a Dania renisse aucUMCnE. AN
Chamannos a terso Dulsibinis d Caluariis claudi Pacirus (eribir: à Fronte aurem Phri-
W eAtxhaliam Amilus Huscatuinis incignis, ac in mare Phrisium iuxca Embden labi
aus Bructerosnactate el plcelio, Scrabo Flamaliam appellat.
unc. Vnde dc ab eorum noraine Burgundia appellatur.
C 1MI

## Folio 102 — 1663204101:0126
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000126.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
Bil. P
Cinitates VerOeorumSunEI
Mediolanum
Teuderium
Siacuanda
eunstericontect.
Eadenbornsconiecto
Escribriice sconiect.
Fevlera Visuroim ducatus Bilinticentis.
Frildestrermentis ciuitaso
SBramsuicetconiect.
Polleaerant Lacobardis cub quibus Dulinei, vbi nunc est Maechin ancigua _ E pi(EoParuS. Moy
Tulicursium
deburgensis.
Melonium
Eivirates vero sunt.
Hlalberstadienlis EpilcopatuS.
Deeydenbura ret Seldet.
Incec Saxones et Sucuos Feutonaci de Viruinii eranc.
Pieua
 ellenach.
FTorumciuitares.
Saveibura coniectura; cinicas et E pileopatiios
Poltea Teutones d Anaipi. OVOTUMCinirateSNuMESuNE
Beclind Brandenburgenlis ciuitas.
Tlieer Rucichios autem ee Bursundos tabicabant Elueones.
Scurgum
Elorum cinirhces nune lunEs
Granominsconiect.
Sub sennonibus trabicabane Hlingi: nulc pars est Lautnicia: sub Burgundis iurem Luci Didum
Ascaricadis
Forensconiect.
vbinunc est Scacoudia in Pometania. Sub llingis ex veraque parre Albisdosebanc Calicones, ra
Cherulerincer Albim Auuium habicabane s Vitureim, dirimebancurque ab Angriuariis, ve L
nunc est Serrberg) _ pars Milhix circa  erbf.
citus seribic, laco asgere, quem illi extulerane, quo d̀ C herulcis dirimerentur, de quum Drulus le
manicus Cherulcosadere Rus Fuissec, Arminius cum illiscrans Vitureim instructa aeie Aeric. is eti a
Romanos e Cherulcosincer Ailebac. Vnde planie constat, Cherulcoseam intrabitalle ceriam, q
hodie Saxonix pais est cum Durineia ruiueita. Salcum veco Feurobursenlem, in quo V’acusclu
Romanislesionibus exelus est, haud procul ab Amilia, ceste Pacico, abtuisse consat. Drulire
Trophea Dcolomaus quali ad orcum Vilursisponere riderur. id iverum est, circa FuldenteMon
Aerium tuecumc. Nam ec Scraboretere Drulum, quum incet Salam Auuium ec Rhenum belis e
Camanniaurem renebanc eam cerram, quae nilric est Misnia, vsque ad Melibochuim moncem
rec oppetiille.
Verlus orcum aurem Albis habicabane Benochemae, circa Cororin vIo Dresett.
Ec adhue super hos habicabane Corconci submonce Ascibureio, ibihodie Getliez est, ee l
Suprahoserane Bacini, rbinunc est Ducarus Sagen(IS.
exen, cum reliquis ciuiracibus osque ad Poloniam. Luci Burivsque verd ad Victulam procendebat
tur: hodie Schlelia etrbi d Viaristavientis cicicas, quae Bucorsio censerur, et Poloniu pais ules
Inde Sidones erat, rbinunc Ducaris Oppulen s. postea Coeni, sbi hodie ducacus est Telchent
ad Aunium Victulam.
Demum veco Visbucgii lupra Spluam Hlererniam, nuncpais est Moraviae ciica ejuicarem Oh
Kursus supra Sucuos, Pcolomaus Caliarios Nerrereanos, de Danduros ponie:ibiCochran
hodie dicio Comicum de Flenneribers, Cst, _rEBIORES, qua vOCaNTUE PuCHEn _ ROu, cum ctul
cen(em.
Subhis aurem Furones et Maccunses coletiâne: Forsican, rihodic earegio eAt, quL VOCatuI
cibus Schmalcaldia Kobursa Pera, de reliquis.
lacinacus superior, circa Ambersam vsque ad syluam Bohèmorum. Verum nil cerciastiemamus
Icerum hib Camanis Cachae, suc ve Facicus appellae, Cari. Cheruscis ad occationem conc
suerencpropinqui, num, ve Pacicus scribie, quum Drusus ex improuilo C hraccosinuasisser, CH.
scisin animo tuulle ve Chactosiumarene. led a Cecinna protibitos esse. quapropcer absque dub
pacet Charrosviemos tuille Cheruscis, ee eam habicasse piouinciam, quae trodic est FIaAi2: MAM
Cormelius inquic apiidillos colles ratescere incipiunt, necadeo cerra palustris ese, que mactirict
in Germania interiori: hiluccedente cenipore Cherulcos lubereinne, indeque cum tlermin
ob SalisAumen contendences. penitus cxeHTerunE, quum victores diverlam aciem Marcide M
curio lacrastene, ee Forsiran ob illas Salisfonces pugnatum est, qui hodie apud Flallenles in Mili
CERNUINEE.
Florum civitasCTAEStereonLiuM Casseliconiecturaliter.

## Folio 103 — 1663204101:0127
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000127.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
Marpurch con. FacitS
ReFEHEMatium CapuFGenEI
FuisTe, quam de Cummis lau-
dibusactollie.
Supia Cacctioshrabicabant Tubanei, hodic ea regio F.Feld cen secur e Sylua Hartz.
nde al Suderosmonces Pheurochema, iam F. Oidelandia cAC putarur. Ac sub moncibius erane
aisei, rbininc est ciuicas Babenbergensis, de moncana quae Babenbersen la vocancur, cum oppi.
Cerelum nec hocpraecercundum, in hracregione monceim ese Dinilerum dictum; ex quo quatu-
Sd enauioabilia oriuntur Dumina, quae ad quatuor munditenduneplagas. AEOTA CHIME
Porcunt dluic, ec in Boheia cum AIbi milcetuT. Ac Pabus sersus Austrum Auens in DanU-
ncandem exic. Sala aucem ad Sepceneriones labens, et ipla ab Albi excixitur. Mcenus versusOc.
ib Marcumgiserant Curiones, inde Checuarie Parinecampi, rbihodie Auctrix pars est cisda-
nee hrabitabane Marcomanni hodicresio illa Morania est, qua se ad Sudinos extendebat, et
2
le
Oum rique, vbi ciutas esthodie Brespursium, sessichac gensimaxima bella cum Romanis.
Eicitatesnunc habecinsignes, Olmicensem, Eburium Forraltis et Brunensem. Sub Sy lua ancem
pla uadi eratie, vbi nunc luni oppida Kam, Kalminez, Cratenaus vsq ad Lunam syluam, apud
Mos, Holim, hodie quoque Ferriperdarar minera.
Sub lylua rero Lunareu porius inter sy lianii Lunam gensinagnaerat Boemorum, qui de Boio.
lrocabantur, ac vndique claudebanitur (yluis. Fam R egionem Morabudus obtinebat, Ro-
saucem bellis clarus: lub quorum; ve Lacirusrefere, Suecunx eriam gences, Semnones de
ala Rec non Maccomanni erane, ad quos ab Arminio pugna denictus concessie. Verum
numolum poltea gens, cum mulcicudine lca coram ferc inundaret Europam, cam inua(IC ret-
ex pullis receribus colonisrniuertam occupauie, de licer illi hodie quoque Bohemirocen
Qaquam camen Germanica sed Sclauonica veucur lingua, qua ex vererem illorum redargu-
Iem. Nuncinreoni Formam est redacta,ac mulcis vrbibus insionica, dives Frumenti, pecon
le de mineracum, admodumpopi lola, necnon pocencissimis Baronibus magnaquenobi-
Caccorata, hyinsregionis cinitares esse sensentur. Goridorgis et Mediolaerium, Forlirari nune
SaIIIa. Fli hodie ad Danubium Cerc exrenduneur, ac ideo Feracarris _ Racatas quoque oc
AMI. Proinde plures alias Germanicas gentes Facitus ponir, inter quas e Marlos recentet.
biceu quum Dculus Cermanicus Mar losadtoriretur, quas ex magna clade affecit, quod exci-
n
BIOLetOS, Tilbances et Vihpetes, relaltus, per quos exercitui regressuspatebat, in siderene.
ulcchas gences omnes ricinas ehalid lonse à Rtieno abtuisse, licet Prolomaus Tubances
olio Mactorum reliquia adhuc in Germania perinanene, nam Saxonum incule, ubi AIbis
exoherac liodie d Dier Martis, hoc est, populosis Martis habicaneur, de d Martorum nomi
Ceria Pcolomao hand nominantur, nili quis Bulacteres patuos pro Bructeris accipete ve-
culus pusna nauali in duvio Amilio denieir: in horum cerram imigrarune Chamani ec An.
elea de Martiacos Tacitusrecenlet, qui de iph a rriburis, quemadmodum ee Bataui exempri
piosde Feticheros, Carctis proxinioselte seribit Facicus: Albim quoque in tletmundurtso-
imeat termunduros Nacileta Lacico ponuntu: aleTEO Veco Matcomanmoruta et Duadotum
Acionum, tlelueconarum, acreliqua prilea Cermatiorum nominamine penicls exoleveraur.
Osaucem et Bastarnos Plinius Dacis concerminos este dicie. Superlunc ec hodiein Tran-
qui Sibenburgen tes appellantur, Cermanorum reliquiae, reum recopostea illac miera.
auc sempecibihabicatune, l cerei quod affirmem habeo.
Rurorum cerra ec hodieromen rerinet, pluresque principes dericulo Rugorum ConteN
elurim archiones Brandenbursenles, Mechelbursenles e Pomeranix duces. Superest X In.
Gocum, ex oppolico Sueli Auui rbiin mare exic, hi posterioribus cemporibus magnum non
aionum deinde cinicales Lacitus ponic, quos classe eriam ralere leribie, torsiran hodie
Ale e Bam, Porequos mare est elaciale, id Paricus piorum vocat. Siquidem de Plinius
retert
Peugarum
istloleld, Hulimbact, P’erreur, HoF.
colum in R HCHIM exOHCTAF.
Pacipue Anconinorum cempore,
ciam Cupra C acchoSHtatIIAL.
Dellaneure
pulES BruCteris.
hiac lolum ad vlum re leruaribellorum.
binna, iuxta Ccembs, Z nam Se Nicla (puro.
le
cuile
octieri, Corchinis sive Cucones, qui de Corchi.
entorciri
dicid si verum est, pars erunt Bohemia.

## Folio 104 — 1663204101:0128
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000128.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
Bil. Pirckheier
relercimmentas insulas non pridem à Gerraania comperras, quae procul dubio Sueria, Daniad
Noruegia lunE, quae LOngiNIMO TeTEar EraCtu ab OPFU IN OCCaIUIM exCurrunE, ita ve ab Islandiar
quae gradus seprem in longirudine habere credieur, usque ad gradus (CxaBIHEAtTeSPIOTendatE: I
lacicudine rero a gradibus quinquasinca quinque rsqi ad oradus sepruasinea duos linc cognitat
cum Intulis adiacencibus, reluci lolandia. Cronlandia vsque ad homines (yluestres, qui ob moreste
roces Wildlappmanivocaneur. Vlcimus vero limes Christi cruce signatus est, quemnemo ab sque
regislicentia rran (cendere porest, e eriam cum comitatumagno, et is limes contince in larieuat
negradus sepruaginca circiter, Indenon lonsC Cst CrECtA ArK, qUa vOCatuE W arthaus, vel domll
praelidii. Veniune tam en quoridie a Seprenrionibus, cerraque incognica, ac a mari elacialitont
nes quidam barbari, Caroli rocati, mercimoniorum scacia in Cronlandiam cum magno exercil
ee repro comperto habetur, ex alcera parre poli seprencionalis. Hlocplane costat, Sueciam corineh
cem, de non vndique mari circum Auam este. Noruesix ciuicas principalis ee emporium hodie 
Berpen, qux haber in longicudine oradus 24. 26. in lacicudine vero gradus6T. 15. Sueria aucem C.
uicas praecipua est Scockholma, qua concinet in lonsicudine eradus 42. 3 8. in lacicudine gradusb
30. AcDariix capucrceniest C opentagia, lonsicudine eradus 35. 24. lacirudine 56. 30. obcinens.
Incerinculas vero Danix Coclandia, hodic quoque nomen rerinee, sunrque in illa ciuitaces, et
Superes et Intula Schanoia vel Scania, quae hodie quoque Schonlandia rocatur, cum aliis inlu
clesa Pharen(s, ex ciuicas V e spu.
Deinde F puorum sences, in dexero Sucuicimaris liccore habicare Tacicus (eribic, hosP cucend
lis quam plurimis ad regnum Danix perrinencibus.
Inde Siconum sequuntur sentes, et hunctnem Sucuix esle Facicus retere, Forsiran hodie F, Ran-
eeliguer: quia apud illosnunc, re olim, Succinum collioicur.
Cecerum Pcolomaus viera Vistulam Sarmaciam auspicatur Puropeam, quam eo quoque ceul
diam esse. Pomponius Mela fTermiones rlcimos Germanix esse dicie.
pore, quemadmodum ee nunc, mulcae Cermanorum habicabane gences, veluti Crchones. Alal
Ragi Serris Nandali, e cunctae aliae Cochorumnationes, post quorum cransmixeracionem, Scble
uini, re dictum est, insreli sune, Se cerras illas occuparune, auc eriam alios expulerunt, seus mulell
dive luanumerosistima. de quae hodie pracer Poloniam. coram Rustiam cum Molcouia vique au
mare placiale dc Panaim, ac viera illum eriam mulcapossider. Ceterum linus Venericus cum mas
naparte medicerranea regionis, quae hodie Pcussia est, nec non Livoniarniuer la, que olim suic a
cia oriencalis, vsque ad Naruam Auuium, qui in linum exit Venericum, hodie milicie Teucon
Canctissimae rirginis Marixe paret. Suncque ibi ecctelia eachedrales quam plurimae, reluci same
ensis, Rigensis, Hlapsclentis, et vicima Rcualienlis. Ciuicates vero FIbins. Armel casteum. stalt
Boreus, Mons Regalis, Riga civiras. Pornau, Llaplel cinicas. es Demum civicas Renalia, quae habt
in poli alcicudine pradus 62. in mate aucem exeunc post Victulam Chronus hodie Pallaria, desilc
Pregoravel Cherchia, postea dimele Ruuiusmagnus vie emel: Vocatur et Niemen Sclauoiu
per Molcauiam Auens ac in maie Pruvenicum cribus hoctiis exoncrans: quidam hanc Chionn
ETC pucanc. Inde Fillise AuuiusRubonis, Forcalsis P oler: deinde Furnutus, tortan posten uut
ingens, qui Duna, de L uina ac Bindavocarur, ex Mosconia exoriensapud Rixam in mace ecumpt
FOrhcan Chersins est. Inde iuxca R eualiâ Anna Auuius exic, demum auce Narua Auuius magnus,
MO-
ip(C exMOLconia AuenS aC in OCCanU SAEMAtICUM IuXFA FlanTeNaM CxONCTAF. L ju oniam que
(conia disterminac, hoctia Auviihuius in eleuarione polari eractustabenc 64. vel circiret. Iumect
cerraneis aucem ec haud lonse inde ciuiras magna ell. Nouogradlia dicta, quae eraduum este terlu
66. non mulcum a marielaciali. Est hoccempore Moscouia. cum cerraillavriuer (a, Magno Dua
Moscouiae subiectas eius dicio quum verlus occidenrem à Mari Balcheo incipiac, per quinsencau
liaria Alemanica ec magna quidem oriencem versusse extendic, quemadmodum Molcouicas
cerco attumant, ica velonse Tanaim, necnon Voleam, hocest Rhâ Ruuium (uperet. et pec Altal
Ca SCYETCA EXCUITAE. Loannes enim prae sentis Ducis Baliliipacermulca luo adiecit imperio,
lULFCTTAI QUIE PErMESKAHOMINAtuE NECnOn Correlam, ac vicimam tutiram, ex qua olim es
sune t sungari, quiin Pannonia sedes sixerunc, quod non solum ex communiparriae liquet nomilia
sed quod e lineua eadem reuncur, qua tlungari licec incompriori sunt vero predicta sences, net
Colum Barbarxe, le d ee Ferinae ae beluina, patie cacenc, e Colum ex terarum venatione e pleium s
vune de quianil aliud possidene, cribuci nominenil nil animalium pelles expiscium dences mast
Mosconix Duci Coluuc, ex quibus culcellorum hunmanubria, praecipue que apud Furcas in piata
habeneur. Sed ec FarcariKolanentes, qui iunca cactrum Kolum. quod super Dumine Vothalicun
eA, rnde de nomen Corciri Cunc, Moscouix sub sun imperio, acillius iustu bella capesunt. Molc
quile
nix vero ad orcum Farcari adiacent Sauolhenles, necnon Parcari Nohaienles, Sabolenle
cereris praestare purane, ad mare se extendune Calxium: aE Nohaienles admodum (une Sep
perio
Occa
nales, et quocidie Molcouiam luis intestanc incursionibus, a Sepcencrionibus reroMOlcOuI
nocerminacur elaciali a meridie aurem valitimis campis necnon Lituanine Rulcu 

## Folio 105 — 1663204101:0129
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000129.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
TTiltorica.
poribus tomnnes duxNouoeradiensem ducacum cum civicace eiuldem nominis maxima, nec
on Morailensem ducacum abstulic. Praesens vero dux Ploskouiesem e Smolensem ducacus, cum
Muribus alis, Lichuanis e Rucenis ademic. Vcuncur Molcobicae ac Rucenilingua Sclauonicari-
mes obleruant Craecum, teliquis vero sencibus quibus Mosconirae de Pichuam imperanc lingulis
Coprius est Termo. Cimcas, in qua dux ixse plurimum de sir, Mosconia, quemadmodum et Resio
Plaete
Pellatur: Ruicq; per eam nominis eiuldem Aunius vasus. Vrbs estingens, Ced cora ferelionea,
castrum ee Palatiu Ducis, quae ex lapidibus Cunc constructa, distatq; à ciuitace Smolen (i, guae
lulia ellpolica, cenrum miliaria Germanica. Smolenlis vero ciuicns à Vilna ciuicare inseneiku
charum abelemiliaria centum viginci. AC Vilna 2 Ccacouia Regis civicace Polonixe per miliaria
ita a Graconia rg; ad Molcauium crecencum _ vigincitine miliaria Cermanica magna,
Cnverhaaurem Craconiam, miliaria sunc centum, de aliquid plus. Suncaucem sencesilla
compla, dE admodum BaLBaER, exTremX praterea Ceruicuri subieca, ita vr omnia, quemadmo.
utel Lurcas, dominorum propria eRe CeN(CANEUIT. PTINCEPSQUO NIOSCOHIK CUNCtALUMFETUI
Opcietalem habear; rlum Fructum vero subdicisreendum relinquac, non diuriuscamem, quamm
Placet. Moscouitarum Lelra pars est Sarmatiae Furopa, vbi Prelomaeust yperboreose Balilicos
ronie
aem
Sathacasnecnon Modocas, a quibus torliran Moscilune derinati, praecerea Fyppophasi
Luerbil sensmagna. Turca Austealem vero Faxamatae, vlera Tanaim vero, quo le longissie
oleouta encendic, Sattnacia incipic Alharica, de deinde Scichia estiurca RhaRunium, rbi à Pcolo-
Chcturophasi _ Maceri cum aliis quam plurimis ponuntur sencibus, deinde exaccerrainco-
obthodic Permeskd Corrella, et Luhra vel Vngaria priscatuie, qua cuncta MO(conicx sunE
a.  Moscouia orirus Aunius, Fdel, id est, Rha, vel Volga, nec non Panais, ex terra plana
palultu, cum mulcis alils reluri Zuina, Mosta, Ocha, Mimula _C.
uhuati Molconia vertus Boream est conineta, ad occalum vero, ubi resio de Samagichian
hia Fussia admecticur: ab orcu aurem Auuiis cerminatur Oskol, Tusa, et Donyetz, quio.
esim Lanaim exonerane: at meridiem verlus Polonix _ Rustia adincer, hiac gens luperionibus
sadmodum obscura L Rurenis subdica fuic. Verum quum succedenci cempore Ducesnacta
belleOS, ita praeualtr, veroram Rustiam suo lubiiceret imperio, quin de Luoniam, Pru(-
eeloloniam alsiauis in tectanit incurtionibus, adeo venili milices cruciteri, cum aliorum Chei-
a princivum lablidio, illis obuiam iuissenc, cam de Polonia quam de Prussia actum Fuislet.
ecamellicareprimi vocuic, venon moximosclades Christianis interret, paricer ee acciperet, du-
qule bellum infestitsinum multisannis, doneerandem defcience resia Sirpe Polonica, lasel
us Lichuanix pec eps, Sdem Christi rna cum Regno Poloniae, ec reliera Ludouici rexis
alde accepie, ac porlusceptum Baprismum Vladistaus estrocatus. Conriserehaec sub
aI 1300. ABColempore Luuania Samasicia, e Polonia in stirpe illa permansic.
caurem magni dueis Licuaniae imperio genres mulex, ee principes quam plurimitam Li-
quam Rurreni. Civicas principalis Vilna est admodum magna ad Auuium ejusdem no-
ondica. Oricur in Lichuania Aunius Boristhenes, qui deinde per Kustium Avens, in mare
actelum, lingua getices Guadripartica es, paulacim lingua lubinerauic Polonica, nec NON
Ca. Seguuncur Lihuania ee Samegichiaricum ecclelix Romanx. Pcolomaus, Calindos,
Sudinos, Seuinos, Amaxobias e Carionesibi poluisse videtur.
utiue Roxolania d ipla in Sarmacia posiTa CAt FUTOP2. F. 2 duplex est, AIba et Rubea seu
:a solis oreu humine cerminatur Fanai de dx paludibus Accidis: a seprenrionibus aurem
iae de Lichuanix adiacet: a meridio rero Valachia, Moldauia et Caspato monce distermi
ad occalum aurem Poloniam e Molouiam contingi. Fam regionem olim habitarune
ca, qui de Alam de aurokobii, ac per eorum latus Meoridis laziges _ Roxalani nOC
uni. ad occalum vertus Lelleini et BANAEnE, A matoci _ Navati, TyraHBIIA, SAULOIMAEX
nones, cum aliis nationibus Gorchicis, siquidem ex his resionibus emigrarune Corchis
Serris Gepidae Heruli, Lhaiphali, Corpi, de reliquae cunctae sences Corhicae, quemadmo.
certistimis historiis oltendi porest. Nam Alani de Roxolani in valtissimis campis
un vique trabitarune, qui hoc cempore ob Farcarorum incursiones, penitus lunE
e inculci. Ad Auuium velo Deneper, quiest Boristhenes, ee Denester, qui de Firas,
celidebane: vnde dioresti, in duos diuisi lunc povulos. Nam qui ad Colis orium (une
li, dc Thauricam Chertonelum cum mulcis aliis occuparume locis. Ostragochitoc est.
ales Cocchi sunc dicti: Iu relo occidencem versusperexerune. Vilogochi, id est, occi
es Corchi suncappellari. In lorum locum Sclauini successerune, quemadmodum pacet
Aa. Cererum hocrempore Kunlix, magno duei Lichuanix, ee principibus qui sub iplo sune.
ITA PTATeTCa, quX MoLCouita abrasetunE. Sane et siregio illapecoris, Frumentie mellis
Placipuc ea, quae P’odolianuncuxatur, per Tartaroscamen ac Fureasadmodum est
YastRF2
1
dn
s
e
s

## Folio 106 — 1663204101:0130
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000130.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
Bil. PirckheIt
vallaca. Parcarienim Pexecopenles, qui dt Vlani, ex Thaurica Chersonenso quoridie illa inuadunc e
Spoliane. Purca reropostquam nostra arare Bialogrod live Niorum castrum, ubi Funas, hoc elli
Denester in Poncum incuit, nec non Hiliam, hoc est Album caltrum, non longe à danubiihol
Occuparune, nunquam ab infeltarione Rulsix cePParunt. Sed ec Partari Precopen (esmunitionet
cirra Boristhenem excruxerune, nomine Orar kaU, ex qua R ussiam in vadumE e SpOlIanE. Ruchel
enim licet olim supra Humine peaesidia guaedam consticuissene, per quae Farcaritransoredi, P
Bebancur, cacamen propcex avariciam celiquerune. Vndeiam Larcaris liber pacet adicus. tlabeta
Rulsia ciuirares quam pluresinsignes, qua magna ex parce ractarx sunc, incer quastuir Chioriavi
amplissima ad Boristenem Ruuium lca, Forhcan OIbia seu Boristhenes a Prolomao, ec Serab oneM
caca iam pridem d Farraris ever Ca. In illa re side bac Rurhenorum Merropolitanus, cui sub dui lue
omnes Rulsix, Lichuania, Moldauia ee W alactix Fipilcopi, hodie L. copolisel ciuiras principallos
deinde talitz ambx iuxca Ruuium Firam sicxe cum plerisque aliis. Nam Smolensisnecnon Plelca
niensis ee Nouigradensis ducatus cum ciuicaribus luis Rurhenis, ve dictum est, per Molcouiras u
adempri, Rurheni Sclauonico loquuncur sermone, de veplurimum Cexcorum Eidem sequuncur.la
HabITANENE RULTIAM AEIEHL, GLIIAGHAS CXETCCNEMECatuTaS. Nam ad A Eyptum, P er liam et L
diam vsque penetranc. Incet Furcas enim ec Mahomeranos libere. et vbique line vectisalibus i
Pocianeur, ica enim lege lua Matiomeces consticuic, quoniam ab Armeniise ducacus ee mulcisd
neticiis attectus tuic. Cererum quia Thaurica Chertonensi tacta est mencio. Sciendum et
quod Ostrosorhi illam post primam occupationem vique in hodiernum diem inbale
FanE. Nam licer Imperatores Cracipennisulam illam aliquando posiderune, lauen lesque C’allut
quae est Theodolia Occupaverinc, Tamectanusque decantaus Farcacus illam experie, à quo cel
Poreeam L’arcari Vlani, qui e Pixcopenles seu Crimuenles ex oppidi nomine ita rocaci pollic
runcac inhabicacune, qui ex ipsi poltea d Furcis suerune subacti, et ad rriburum loluendum conc
Ohtroxorhicam en lempermoncana, licer sub criburo, posTederune. L. oquuneur aurem C ermavile
qua linsua omnes Cermanilumerli. Supertuere et ad xtarem vsque nostram duces C orchorum u
bilissims de Manlcux dicti, qui castrum Mantux semper à Larcarorum vi detenderune, donecM
humet Furearum impecator Cattam expugnauie, Tarcarosque ac Penminsulam luo subiecuims
io, cum ec castrum Mankup caepic, ac duos duces tracres de Manscup Gladio percussic, in guibus
tora C orrhorum illorum nobilicas cellauie. C outri qui adhue in monribus supetlune, ve plorimlla
vineas colunt es indericam Cultentant. Proin de d hoclciendum, quo dex omnibusnacionie
Corchicisnulla amplius in Cermania supere s, excepris Serris, qui de nunc quoque Scirii rel Scise
sesappellancur. ee Furcilineis qui de Furinei. Sed hocnecignorandum es eam senrem, qua l
dic Turcarum nomine appellaneur, a Parcaris orcum sumplisse, quod non solum rna e eadem
Buacicus, victus de relticus, sed es equicandiac bellandi vlus, necnon tcaudes, pertidia et innua
barbaries octendic e fericas. Falluncurigicur qui Furcarum genrem anriquillimam aue Tuccuila
noselle putane, cum parum plus sic, quam crecentum anni. ex quo primum Parcarorum nomen
anreapenicus incognicum sicaudicum, post quorum aduencum Orcomannus se à Farcaris lemn
ac cum luis Furcarum nomen altumplic, Tarcacique hodierna die Furcasluosclienres este dicul
ac Deum ob peccarum eorum Furcaslic exculisse conqueruncus, quam anceanon solum cou
fuerinc sub dici, sedmiltici etiam, id que Purcarum nomine ligniticare allerune. Proinde sentes Scta
vonicaenon lolum maenam Europae. se d e Alx parcem occupauere, luperluncq. hodie in macube
Iberix ac Albanix. Ec verlusmare Hlircanum Giralti, sensbellicolisima, quae lonsocempoie
Erpro cum Syria sub seruorum nomineimperauis. Flabicant ec ibi Cidcarorum penies, qua hoc
Abeaxari e Abgaxelli à Craecis rocantur: nec non Menerelli, apudhossentes Larcari Sauoleta
cela  alia comparant necessaria, ee hi omnes ex Sclauorum gence originem sumplete, linguae
loguuncur: quin perroram Furchium, praecipue apud milices. Sclauonicalingua estin vlu, ied
Constancinopolisiplaiam non amplius prisconomine, le d Cxlaris domus Sclauonica vocecuc
Sua. Sed e paulo ance in aula Sold anisF eypei, milices, vrpore masn ex parte Cita I, Sclavonicet
quebantur. Supramare Hyreanum e meridiem verlus Z aGachar habitane P artari, non amph
jam in campis, sed ciuicacibus lapidibus constructis, ex quibus pracipua est Samancanda, quam L
xarcesmaximus Sasdianx Auvius inde Ruic, qui de in mare C aspium exonerac: huius condicoi
mertanus tuisse dicirur, cum quibus dum Sophirex Persarum bellum noa gereret arace, a Sel su
Furcarum Imperatore invalus ex victus est, qui de illi quicquid ir armenia possidebac, una c
Taurilioregni capice ademit. Cererum qui Venulos seu Vendos, celiquamue sclavocum sence
Vandalorum nomine honestare concendune, plane Falluntur. Constareniim clalICOrum LCssp
tum aucoritace, Vandalos ex Corchorum orcos esle gente, quemadmodum et Sciros Cepidas. A
nosacreliquos Corchia nacionispopulos, incer quosnil praecer solam incertuie nomenclacla
EC
Fisdem enimresticuris, eadem que rrebancur lingua, Germanica nempe, quemadmodua
cum exreliquiis quoque Corrtiorum, qui moncana Pauricae Chertonchpralenci adhiue aetate
Gcd
cinene, discere licer, quum Sclauorum, Vendorum ee Vilzorum loque la penicus a G ermani erlar

## Folio 107 — 1663204101:0131
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000131.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
llictoricu.
nta, quin ee diu anicequam Sclauorum nomem est audlicum. Vancali popularices cum liberis et
ribus e pacria emigraranc, iamqe L.ulitania parcem renebamt, ac in ACricam irdiicienres, Charca
demcum vnuersa illa proiincia suo subiccerane imperio, Ced cam Optrosorchi quam Visi-
hi Christianam cum Culceperane sidem, quam Sclaui subinitium omnis relixionis fuerine
Pertes, quorum eanquam nouorum hoctium nomen, sub Mauricio primum audicum est, excur-
esque eorum d̀ lustiniano hon parum luntreprela, donecimmen (a mulcicudine superantes,
Un EUTOPX eC Ciermana quoqi occuparun parrem, quod quidem Procopiialiorum q. pluri-
achorum constar cestimonio. F. grelli aurem luns ex Seychia, quemadmodu mulcae alix barbare
5, _ ve Solinus Graecits (eriprorretere, ex profundo Bersiliae, dominarique lunc omniperuix
l9; admare Poncicum, Cozari subinicium a Cracis appellaci, queimadmodum d hodie a52-
Meisrocantur. Aitiligitur randalis ac Vendis, praeternoministancum consorianciam quandam
nam commune fuic: Licer Sorabi, Vilezi, Vendis acreliquae Sclauorum gences à Vandalis dere-
am occupauerinecerram, quemadmodu e mulcas alissresiones luo suibiecerunt imperio prio
expullis habicatoribus. Siquidem nulla rnquam sens e Sexchia esrelsa, cam copiolonumeto.
elauistabicabilis cerrae parrem inundauic. Nam quidquid est a mari sarmarico et Balcheo, ad
avCq; ex Adriaticum MaFC, nec nOn à Fanaide Duvio, vIque ad rmbilicum Germaniae, cum
ahumacia Europea dc magna parce Alhaticae, necnon Boemia, Damacia ec Illyria, sua repleuerune
uudine. Duod heildem artibus, quibus regna parantur, etiam conleruarencur, proculdubio
ungencium esseneporentissimi. Verum quemadmodum homines, cinitates, cegna ee natio-
ahabercinicia ac incrementa, ita eriam, cum ad Facalem deveniune periodum, tursus decreb
pellum ire incipiunt quoad scandem penirus deticiane ac cuaneleant. Nihil enim in hiac
actusatirmum, auc perpetuo ctabile esse porest.
MONTES EF SYLVE IN CERMA
nia rlera Rhenana.
iEmoncib. Prolomaus primum ponic Sacmacicos, qui nunc Flaneaciam. Poloniam, ae C ermao
disterminane, vocancurque Cremniix de Semnicz: Montes rero, qui lupra capuc Danubii
mo die pars exictumc lyluaenierae, iuxca oppidum Villingen.
ueciorum heremus hodie superior pars elt sylua niera. cum (ylua Bregencina, qua ad Alpes vS
mobimonces varia lonirnomina, mulcosque extendunctamos, a sylua enim nigra per
m Marchionis Badehus, e Ducis Wiirerembersenlis Nicerique Auminis ripas excurrentes,
Uiamrique ad Auuium Cocerum, ac inde ad Fubarim progrediuntur, hinc Franconiam ver-
ambeream cendentes, luam Salcuolam, hoc est Gtergerwalor constituune, a NiCeTO VerO
em Mcenum Dtcemmaloes ac vlera illum Westermalornominaneur. Dehiric ad Cdethos, hoc
pam pertingune, a quo etiam Franconiam dividune, ibique Orephart appellaneur. et rique
lphaliam necnon schenicipos Coloniamrsque se extendunt.
bocus vero monsinde inicium lum it, ee ad orcum cendic, nunc sarrvaloe ec montana sune
encium, cum apgenci todinis, plane que axpendix est Abnoborum monrium.
noncibus aurem lubdetis Gabreca est (y lua, nunc Bohemorum dicta: quoniam Bohemiam
uceii veco moncis nomine moncanailla concinentur, quia per Silesa ad Poloniam et
Retimonces esse cententur, qua nulicmontana Babenbergensia rocantur, de dicio Mar.
Bcandenburgensium, ubi ciuicates lunc Sosfeldes Culmbact 1 D eyreit 1 S3off ) cun FoyC
phismoncibus praedicta Cabreca eA Glua, quae de ipta pats est (yluae Bohemicae.
cesplua Flereyniainitium incer hos e Sarmaricos lumitmonces, qua immenso procenditur
Nam Caelar seribir, neminem huius Germanixe esse, qui le audisse auce adiisse ad iniciurri hu-
dicac, etiam quum icinele quadraoca dierum proceserie, aur quo ex loco OriatuI aCce-
 lacicudine vero nouem alerum icinere expedito patere, tmulcarum que senrium tines pro-
Conirudinem actingere. Elanc olim, ve ex variis pacer seriproribus. Cermani inhabitarunt,
ibi Cermania magna, sed illam postea occuparune Poloni sens Sclauonica, eam que cum
una sylua, et ipsa palo et sylux Bohemicae versus meridiem osquie adt Danubium perciu.
u
patie
er
e
et
perringic
Mla
di
d
Perorrum circumdat ex claudie.
aconiam riq; le exrendunE.
ce
DIconiris a LICHLAHISFEHENE
Cinde est Sylua Semana, hodic lylua Furinsorum.
i
det
ad ly

## Folio 108 — 1663204101:0132
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000132.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
Bil. Birckhet
Adulamonce, latus occidentale Rherix terminatur, hodic alpes sune iuxca Curiam ec locacie.
InRheria ee Vindelicia.
Graix vero sunc alxes, Achelini e Oenirallis dicti, quxe Pcaliam versus extenduntur. Pcenx au
cumiecta.
cem sunciuxtaprincipium Lyciamnis, Ocramonstodic alpes sune circa luvarum, hoc est Salis
burgium.
Ecciusmons in Norico eR, hodie Scytorum siue SEyrenIUM MONEanA. Cdruan cx monrisnomi
In Norico.
ne, hodie Carnorum, Croatensium ac Corcensium alpes continentur.
Cererum hocseice retere, Cermanix montes ac lyluas, licet divexsis appellentur nominibus, a
Alpibuscamen omnesincipere, ac postea Cetriper concinuo quali tractu hinc inde dilcurrece, cl
que in sc iplosreAecti, aCMAGNA ex Parre ad montana BOhemix ec sy luam illam CONCUIeTC. Cal
Bacenim syluam intinica magnicudine esse seribic, et inter Sueuos ac Cherulcos discurrete: ex qua
Pacec, Bacenim elle, quam Ptolomaus syluai Semanam, hoc CAt, Duringorum (y luam vOcaC, 16
nim eorempore Sueuos Albis Aunii accolas a Cheruscis dirimebar.
lura vel Tucastusmons, cujus nomine Suitenlum hodie concir entur alpos, osque ad AllobroBes.
Vlera Rhenum verolunt.
Vogelimontana lune, quae hodie per Flunorum cersum, ac L ocharigiam exrenduntur
Arduena olim laciltime pacebat, hodic Fy Aia parsillius existic. Serabo aic., Arduenam. Moruic
Riphelaurem et Hyperboreimonces, de quibus prilci cam mulca seriplere, nu quam hodie con
Arebaces, Lburones, _ Menapios artingere.
parenieslieerrora Furopea et Asiatiea Sarmacia un dique a C’ermanis, Polonis, ee Molcouicisl pel
sraca ac cognica: sed omnia lun plana, nisi iurca mare placiale, vbi colles quidam eminenc adade
dum mediocres. Amnos vero maximi, veluri Rha, qui ee Volea, Fanais ee Duna, qua e Z uina, 
Cyluis, cerras plana ac palustri de nequaquam ex montibus aliquibus oriuneur.
Flumina vero Cermanixe lune quam plurima, qua parcim in Rhenum, Danubium. Albim et V
DeFluminibus Germania.
Aulam exeunt; quae dam X lINC aliOTUI INCLCMENEOI OCCAnUI exOnetanE C’ ermanicum. AcheL
In Rhenum igiturinhuuncamnesinsigniores. Ila non lonse d Felackirchio: postea Ara, L yuIa
vero, licet in alpibus e Germania oriatur, in sinum camen indluie Adriaricum.
Deinde Nicernus liue Necarus Aunius cclebris, in quem decurrumt C ocerus et Jagesta, nec udn
cia de Rusia Aumina rapidissima, ex Fleluetiorum moncibus ortum (umentes.
alia quaectam luminaienobiliora. Poltea Mcenus, vel, ve quidam appellane. Moganus in Rheul
ex OPPOlicO Mogumcix exic, Auuius magnus ee nauisabilis. Verum priusquam exonecas, mulcos
ostecipit amnes: ec primum Regnelem, qui ec R adiancia et Framaricus rocatur, is pollquam
enelum per Norimbersum Auentem luscepicpes Babenbergenlem labicur vibem. à qua hrauclo
semilcetur Mceno. Ab hoc Aumine Carolus Imperator, qui Magninom en est sorritus. Sollant
Almonem, qui in Danubium in Auir ducere est aserestus, ac inceeram aestatem exercicum in opc
decinuic, rchocpacto a Rheno in Maenum, ac exillo in Regnelum, indesper Foslam in Almona
et exeoinDanubium, de ica L̀ Mare in mare nauieari potsic. Verum ob ingruentes vetella
cempestates, ab opere celtare est coactus: manene camen ad huc manisesta tanci conacus vellis
inchoncaque tosa plucibus in locis cennicur. praecipuc camen iuxra Bursum album. nunc acista
burg.
Deinde Fubera in Rhenum eadix, non paruinominis amnis.
Exinde Motella quae, ve luperius estostensum, Obrincus cA, apud Constuences in R henum et
Postea Naus, mulcis aliis auctus Auminibus, iuxra Bingium in Rhenum incidie.
Vecum prius Sarum Duuium magnum supra Freuirensem lulcixic ribem, qui Sacus ancea blyta
Acas quoque exiuxis Treuiricis, hodic Fy Pia, exorcus, mulcis ex ip se auctus correncibus ee Auu
Nida quogue ausetuF.
Acex alia Rheniparce L ona amnisinsienis per Ftastiam Auic, de mulcis auctus Auviis iuxca oxt
is supra Rigomagnum in lenenum cuoluitur.
dum Lonsteniin Rhenum excurric. Sequicur deinde Duuius Anera, deinde Rura ret Adranus.
NOniNimOVEEO MOla Rheno coniungitu. Rhenus vero diuiditur in W achalim, hoc est, d
demum Lupia, apud W clalam Khenoadmilcetur.
aliec Intulam, nunc Dylel vocatur, nec non in Lecuni id est den Eect, et per haecreia holtia mida
MaCKOneraEm Oceanum CelMCum, coramq inundat Sclandiam, t Lolandiam de Frilial
dmnesrero, qui in aluu iAuunc insigniorestilune
Dic Sler.
Ercus Auuius ingens et rapidus, ac Me auctus amnibus, iuxca Lectlemund haud lors.
Die VBerrik.
abac
P
Ilera
Bernicus
Bulta Vindeteorum, Danubum ircumpit.

## Folio 109 — 1663204101:0133
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000133.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 79 lines, status machine
FTistorica.
BIUSI GUOTEPCHUIMEIE CONCHA at SALICaS PrOducentES.
Indalum colOTC ApParCE.
Ileza
Trauna
Enclus
leCa
Leyta
Almonusiluuius, quo in cora sermanianullus pilculeneior estiuxta Ketheim exie.
labusvero ex Pimtero oriens, ac Villum allumens, iuxta Racisbonam exonerat, Palllet a llc.
ellera Ruuiusrapidus ec insens, ab alpibus per coratri labens Bauariam, cum multosaliosacce-
amnes, iuxra Filshouen Danubium incluic. Oenus rero Ruuius maximus acrapidissimus,
per Deni rallem ec Bauariam Auit, ac per Luuanum ac Salexam, e multos alios auctusam-
andemiuxra Boedurum, nunc Pacauum, cum cali impecu in Danubium cuic, veper lonsisti.
lpacium cursum suum seruer, nec Dallubiacis adtrlceatur aguis, quea lst peliptelle
SIB.
eraltit.
CM.
dBubo
ECBTE.
Deareet.
Eiaab.
Die Erabs qui Muram vel Murum Die SEuE
o in gens. Incerhanc et Danubium Furcarum imperacor Ladistaum tlugarix resem
Die Zeyss vactum Aumen.
Dic Oa1) amnis maximus, isiuxta
Taurum, hoc est Albani Grxcam in
Danubium Auieslequicur inde.
Marchia vel Mocaua
Arabon
Darus vel Dealus
Lrbilcus
SauS
Moschus.
Rhrabolus.
Ciabrius.
AluEuS.
Hlierallus
Forsican Baralar et Secerius amvisi
nuncPrurh Auuius.
OCCAnUM ExCUNEPOARhenum.
ideus hodie Vndaniora in Carchorum moncibus oriens.
patus seu Amasia, nunc die EmRE. in hrinc Ruuium Strabo Viturgim de Lupiam deterri Cesibie.
 Manilesto, cum Luxias iis Rhenum, Viurgis vero lonse lupra Amalum in Oceanum
Treis, W elera Auvinsinsignis. hic Fulcam. FEderam, W eram de Nidam amnes Cuscixic pet
Mo
lam. ee luxra Mindensens, Nerdentem, Socingensem ac Biemensem labens ciuicates, can.
isoie Elbimagnus Germaniae Auuius, in moncibus Bohemix oriens, suscipic aurem Mulcam
enmaguum, quod Pragenlem praecerlabicur ciuicarem, deinde Forum exmonce Pinitero, ve
duencem, postea Salam, ac Orcellam, demum ciuieacem tlambursum praecerlabens, in
lum Gerimaricum rasto euoluicur ore. Ad huius exicum Saxonum inlulae lunc polITX, quas,
Mes, hodic Diermach inhabitane; sensindomica, ee multis rictoriis contra Danix resess
as die Opretoricur Sc hic amnis ex Bohemix moncibus, ac iuxca Sundensem ciuitacem, hoc.
ladus, hodie Odecas luuius magncs, in hunc Neula, quae per Schleliam ee Vcacislavientem la.
ula, quae est Istula, seu tustulas ant Vancalus appellacur. Duuiusingens, de vlera quem Pcolo.
maciam Furopeam auspicetur, oricur in montibus sarmaciae es Cracouiam alluic, inde
buiam Auens Dravauic Ruuium, quem quidam Dravenam esse rolune, suscipir. Deinde
CPreeoca Muuius, post quem Memulaamnismaenus, qui ee Miemen voeacue, in Lichuania
Meatlulee Runius, deinde Poler Huunis sequitur, hunc Duna quae ec Zuina ac Binda, ingens
suiec ip se in Lichuania oritur, ac ruxed Lisam ciuicatem in mace erumpic, Forre opud P10.
a eAt Chersinus. Inde Anne Ruuius, candem Narua supra ciutarem Revalienlem iuXC
AA IN MATC CxONETaE. Limes tic estinter Liuonium, qux Crucigerisparer, e Molcouiam.
NInOCEAHUM exOneTat.
detile
licenles Duces d Nobintalem claran
Malulus Auuius Fidorus esse cenletur.
el
urgium in Oceanum exie.
cuiicacem, Auic; Pandem apud Caminum in Mare crumpit.
due
d
10
CIBSIMMALC CFII PIEPTuTenicUM.
2
dee
holtiis et apud Danciscum de Elbinsen in sinum Codanum exir.
lunc Chronus, qui P’assaria esse censecur, in mare AUIF.
t
uius in eleuarione polari sraduum 62. esse teruncuc.

## Folio 110 — 1663204101:0134
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000134.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
Bil. Pirckhieir
EN PONEDM AVPEM EVXI
num AIIMnE
Firas Det Stesteriqui iuxta Caltrum niorum in ihiate exito
Borishenes der lepersin Lichuania orcum Cumens ee perinedium Fere Rultix labens.
Fanais, Don, oritur in Molcouia, ex terra plana et nequaquam ex moncibus. Rha Ruuus maxi
iiusoritur in Molconia, sub inicium, quum que verlus seprenetsones Auatmoxad orientem Aecl
lonseque Lanaim ambic, candem ad meridiem convettus, per Sarmactam Aliaricam, de campe
planistimos Tarcarorum vagacur, ac per viginci quinque holtia tiarim a In mare Calpium, quo
Gnunemare de BaCChAn VOCATUE, exONCraE, juxta ciuitatem DerbeE, oriuneur aucem in Moscoula
Prae ceceristriamaxima Aimina, nempC Z W ina, Fanais et Rhia. Proince mercatores Cermali
iria Maxima Pumina eodem vocanenomiue, nempe Dariubium, ve lICtrum, Dunam, quae de Lu
na, ac Tanaim, et cum se de longinqua peregrinatione iacticane, rres se Danubios vidisse allerul
Proinde in his omnibus nihil cerci astimamus, nilivbi rericas le iplam maniteste prodic, quisentu
in cetam dubia, ec rbipropcer variarum gencium canlmiorationem omnia sune immutata, net
aliquando aberrarec 3 planc enim constat numeris haud contidendum este, quod Pcolomeusin
ciisnequaquam ex ob seruatione certa, se d ex aliorum seripris aur dictis, rel instrumentum quo
dam Machemacicum seu ilixta coniecturam astignavit, quo d de ipse met ingenuC FaLCII. POHO
Cermania inceriorinullus ab Ccriproribus recentetur Ruuus (praeter Vanabium, Manum de 
num, licer ee mulcialii sinc, e intigres) cuius adminiculo vel parumper ad recicarem accedipa
sec, rbiqueipicur coniectura pociuls quam vlla nicimur cercicudine, ica tamen, veneminilezem pl
Seribamus rie à noltra dilcedar opinione, nam quicunque ostendere porerie, se nobissectius lenctie
huienon solum non repugnabimus, ledeciam grarias habebitnus sracissimas, linos melius intocit
re valebic. FgD enim inplerisque me dubium esse tateor, veignorem eriam, cuinam genes pacciale
meam Norimbersam, qua Segodunum ce cenlerir, aleribere debeam. HIoccamienpiocompe
cohabeo, Noricosquum d Romanis expellerencur, uteta Danubium ee ln hanccesionem conce
sisse, quae de hodic ab hisnonien retinec, et Noriea rocacur; quarecinetur quid quid ab exicu uca
Almonis in Danubium Nurembersam rque protendicur, ica, ve Albus Buixus nuhe Deissenbla
in Norieis ese dicatur, se d e proculdubio Norimbere a quali mots Noricus, à Noricaresione 
menaccepic, Traiectusque amnis R esriicriper miliarernum à Norimberea distans, Cermalita
Fiiidi in Norico astOrepucatuT, a quo deinde OccaluM VexUSACSCPFENIEIONES Francia OrienC
Seu Franconia orcuri aulpicarur. Sica eltaurem Normbès ea tion lolun in Cermanir led e co
us Furopae rmbilico, concumenim distat à Aumine Panaide, quancum à C adibus: ab Oceano qua
que Germanico, quancum ec a mari Mediterraneo, alcirudo eius polaris etaduum ellé cente
492. veca aucem longicudo graduum 27. Minur. 22. quae quidem lonse dilerepat à deleriprd
PTOIOIHaI.
REGLONYMET CIVETAEVI
Arduenna
quarundamnomina.
Nunc.
Sueuia cransdanubaltaiunctis alpibils.
Barraria.
Landtan Der CnB.
Austria.
Vnsaria.
Mchren:
Ducatus Ftollariae ASchlelaicentis.
Moncensestrodicibi deoune
Geldrensesiuxta Rhenum d W auais
aceciam HTolandi.
Co
hodie dicitur Ardentra apud Vauul
Olirm
Rhecia
Vindelicia
Noricum
Pannonia
Pannoniainterior.
Marcomanni
Cimbrica Chertones
Sicambria
Badaui
Hiam. Vide Calarem.
Callia Narbonensis
Gallia C OMata
LuTeCIA
Remis
Sequar
Prouineia.
etancia.
Reniso
Burscindiones comicans.
Pariliumo

## Folio 111 — 1663204101:0135
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000135.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 115 lines, status machine
astorica
Fledui.
Allobrogest
Aulerrii.
Ambiani.
Acrebates
Bibractae
Alexia
Gergoma
Genebum
Genebum
AFaI
Furones e Veneti
Lacus Lemanus
Bricannia insula
Hlibernia
Dania
Nocucgia
Sueria
Goria
Scandia
Luliania complecticur.
Gallaria
Tacraconenles
Berica
Dispalis
Friballi
Misia superior
DabauaemleS, CiS de victa L CMaMU
Lacum.
Aurelianen (es.
AmienS.
Arres ciuitas Exiscopalis nomen
hodierenet.
Beuralo
AILecuM.
ClaraIONF.
Ortiens.
Gent. cerrum ex Calare.
Sagona.
Bricannia.
Lacus Lolanen sis, cercumi.
Anolia.
Scorria.
Hlodie dicicur Llibernia insula versus
occidenrem Brirannix.
Bennenmarcke.
Noruegen.
Schueden.
Coctandia insula.
Schonlande
Porcugalliam, tegnum MurHX, ac
PATEEM GTAHAEX.
Gallicia.
Cachelania ee Arrasonia
Caltiliae pars magua aC pars exiam.
Granatae
Sybilia.
Bulgario
BOta.
Dalmacia hodie dicicur Dalmaria _ Sclauonica, pars est liburniae de Llictrix.
Illyeii
Myhainterior.
GecX
Daria
Traciae parsmaxima
Macedonia
Boctia cum Phocide
ATICASMCgarenAISOEd
Hlellascum Locride
Echolia
Ambraria
Peloponetus
IAtmus
Sparre
Licia
lonia
Acolia
Poncus
Barictum
Epiphania
Memphis
Babylon
Aphrica
Puneta
Climania
Dedrosia
Boltinenles ex Dalmata.
Scruia d Ralciao
Transyluanii.
Valachrao
Komanla.
AIBaMIa.
Ducatus.
Burgudiones ducarus.
Secnao
VlactIa.
DespOTacUS.
Larcao
Mored.
Heximilium.
MiCIATaTUI.
Briqud
Oniscum.
Folia.
FrapeZUS.
BatuE.
Alepum.
Caprum.
Ballaeulo
Tunisi prope Carchaginem.
Batbaria.
Tartaria incer RhaRuuium e Fanaim.
Laele, Cuzetal, d Laltoa.
CataMa

## Folio 112 — 1663204101:0136
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000136.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
Bil. PirCHMCMI
Caramania &e Aria
iberia de Albania
Colchis ec Comania paIS.
Indiaincra Cansen, nunc Melibor, re lZulmando concinetresnum de Decam, C aleBune, Cd
ehiim Coutam nec non Naclinex ee Ocrissercenum
India extra Gansen.
Furquelte ee Duileindaereenum
Narin Regnum BanguIX, ELa C an-
sui Fernaturi vlq; d Chersonen
InSUIX FOrtUNaLa
Insulx Hlelperiduim
Prolomxns
PraNuM PTOMONEOTIUI
Rapta
Fonica
Apocopa
ZI1IgIS.
ArOIMaTA
Mocstum
dire
Canariae.
cum Auieabolo
Caput Vde.
Indix Coniecturalicet.
Nunc
Momambico
Sutod.
Mombara.
Melinda.
Capur de Cuardatai
Zcila.
Cauaquin.
Babel Mendap. ibi Cuncangultiae lu
Diimaris, mune strictum de Mecta
Ab alia vero parceMalto
rubris.
Arabia Faelix
Badteo
NIu2a
Orelis
SyaBtOS
ALMTHZZ
Alambatet
Monolortum
Simyla
Comariapromontorium
Colchi
Aurea Cherlonetus
SIna
A dCH
Capur tareaguéo
OruS.
Diu.
6040
Calecurvel Clocino
Comaria.
C del.
Naliqua
Schin.
Cecerum quia mulei concendunt inlutasnupec ab tlispanis invenras, omnixecace tuisse incogna
PoAca cARegnum de Culch, de Z ampa, deinde C achato.
Pas. libuie thic adiicere, quid Aristoreles in libio de admirandis in nacura andicis, de illis seripleric. que
calia tere lunc. Aiunceciam Phaenicesillos qui vicimum Cadium incolune, quum crans Yerculis (olum
nas per dies quaruor enauisassent, vento maximo Apellore tracti, adplienisse randem ad loca quaedam in
culca prorsus ac deserta, verum plena mulcaillumie, es concinuo pene conguassacamoru, ea voi cesauct
astus facile conspici posse: sed redeunte immersi in quibus invenisse eos assirmant incredibilem quandan
chumorum muliiudinem magnicudine quidem es amplicudine admirabuli. Lum vero ab his pararilaqu
oscepisse: quibus cum caperentur, captosautem membracim concidere acque eorum carnes desccare palta
tim consueuisse, ac demum in vasis reconditos. deferre Carchagimem. Verum à Carcharinensibiis noamta
veriamplus e civitace; sed pocius incer se consumere, obeam quam ferunchuinsmodipisces in conninus c
onicacem es excellenciam de se praestare. Paric chumorum muliicudiniem palam iam cernere est in 
sula Mactera, ec Insulis quae Paial seu noua Flandeia appelletur. Proinde in codem libello Aristotu
Trans Ferculis Columnas in comari quod Achlanticum dicicur. inveniam quandam Insulaim à Cat
les, ita quoque seriptum reliquie.
phaginensium mercacoribus olim fuisse inquiuni, a nullis ance id rem poris habicatam pracerquam à ferio,
proxterea syluestrem admodum es multis refercam arboribus: alioquin Ruminibus plurimis ad nanie au
apeissimis plenam, ac incredibili quadam omnium rerum nascentium vbertare proflvencem, sed remocat
continenti plurium dierum nameatione: ad quam nonnulli Carchaginensium mercatores force ncc
sissent caprique ejus loci fercilitare ac aeris elementia, ibisedem fixissent: Commoros ob id Carchasinen sess
runcstaum consilio publico decreuisse, morce voduta, ne quis post hac illue nanizare auderet, e quiram
ranc insisse stacim incerfici, ne ipstus insula fama perneniret ad alias nationes submiccerenturque alicui fost.
Pioimde comveninellen obteccniono eclipte que hieso menlesereo iobalt la 
riimperio, ac fierec quasi oppmenaculum quoddam adues sus eorum libertatem.
Leaman Bssed AdeM.
Oyda.
Matea.

## Folio 113 — 1663204101:0137
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000137.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Tlictorica.
alulum, qulacuor terme horearum incersticio a Hyspalis quie Sibilia est, distace, hoc est oradibus 60.
fulum ell circulus maxim l5 360. medium vero in(la concinet gradus 20. circirer in alcirudine
placi, Nausgacur aurem sp Lerum illud communicer in dicbiis 35. alcicudo rero concinentis apposi-
uttispatu Sanctae Marchae nomen indidere, circirer graduum est 12. Darieni rero cerra X sinus
Proeasladus qual teneht. 7 F. in alcicudine polari rude lonsissimo cractu occidencem rerlus
Maectqua rocacur Meallo et Femistica, à qua eriam non longeremora est inlula Lucacan cum
BILTBALDVS PTRCRHEIMER
FR ANCESCO TRENTCOS. D.
Mluelrence. Duod Cermaniam cuam, et quidem auctam, in lucem piodise lcribis, laudo. O vis
nimnon laudaree; cum pellcorim vermanorum facta illa praeclara, _ quxe huc rsq; canquam
bobliuionis quactam calisme obriita delicuere, celebrari videret. Quamuis enim G ermania toc
ys Tormlimas procceauerir gences, ac passim per cerrarum orbem eanquâ colonias emilerir, quae
olum eloria milicari ac terum magnitudine reliquas superaveritnationes, sed et Romaiplam
unisretum dominam bus averint ac caeperine, R oimanum deniqs imperium, virtuce ac viri-
abivendieauerine, ve letaliamagnisica praeteream selta: Neminem tamen huc vsque (or.
qui Ca (VEpar erac) aignis exculisserpraconiis. Er quod non sinestomacto vel risu porius
centencut el, non suere cemporibus noscis (eriptores, et Cermani quidem, qui éciam à Nili or-
uceauere hiltolram. Verum, cum ad C ermanorum res sestas de nostra perventum cset
Pord sel dissimulanter peaceriere, vel que maximé enartare oporcebac, penicusincactarelique.
plamuss non sinc intelicts e serilis ingeniinoca. Duid enim tacerene: cum unde sutturari pol-
Mmnchaberenc. PiOlude di lirua repretiensione non carebune (nam ille re mendacii, aliex
aaeet, illererum lesiem aliam cupiei, hic Aylihumilitacem concemnet) nemoramen bo-
aborem cantam ob pallia amorem lusceptum, non laudabir. Dec cu alicuiimpedimento eris.
Omimusmeliora, veriora d eleganciora depromerè possic, ledporius alios instigabis, ve de maio
oleal aldeane. Iuterim cibi lac eries ca praesticisse, qua multivoluere, pauciporuere. Valc.
FRANCTSCI TRENECT
GE RM A NIFE EXFGFSFOS
lib. 3. Cap. 105.
IIATE, PRASTANETA AC
LITTA NORENBEROENSIVM:
DER FVM CL BILIBALDIBIRCKAATMERS
Senatorismagniticum elogium.
Ractaregum, ducum ac primacam nobilicace, et cuilibet sua cara portione, acl privatarum ve.
numearundem amplicudine accedens, non mihiremperareporui, quin aliquid Norinber-
rum Rciqub. 2CpExltanC altuerem. Visa enim est ribsillamit summae nobilicaci accederen
Quximaginibus vecerum cohiscec, quaue maiorum opinione tancum nicacus, auc languine pro-
u cuinihil vel patum cum bricure commune est: rerum quae propria vircuce pacacur, de in
quisolam vircucem nobilicats vetum simulacrum prae se Ferre aenolco, ac reliquam generis
lalemcunque nihil nili rana geadam vulei opinione toueri, ac blandiri libi devinctis: In
mbergensium cxregiam R empublicam honestarinon delinam, et (quorundam anasyrim
quioltenla illorum nobilicate ottenduntur. Oui piaecereanec esregie ferune, quod (oli
um elt, de verae vircuris coloribus quidquam honestius dici. F 50 ob summum eorum in
num, cum quia veritati parrocittaturus sum, qux mihilese obculerune, ad paruum Calcem
amoram illic decinenci, adiiciam, necnobilissimos illos cives eorum claricate detraudari pa-
uoSecillic Respub. nulli Germania viver(ae conterenda, cuius laudi accedic, quod haecnon
quibusrera crepidam non licet, Consita lic, verum riris parrim quibusrerum cognitio
Periencia as lonsa percerinacio pepetie, parcim qui se lenobilioribus doctriniscorosdesti
. de qui a primis cunabulis dur ceterioribus annismulcorum hominum mores viderunc e
Mlicicaque senatores administranda, conseruanda, propaxandae R eipub. caulanari, hocv-
ounenesorium, hoernum curanE, VCesiC Reipub. consulane, nullis aliis addictinesoriis.
Pene omnibus ingenua pulchricile ac senatorius decorinest. Tli CanCtitatemOrum, aue
Mpraestancia eligunEuE, nec nobHItare auE Ordine ad senAcOrIOSHONOTES ACCUErUNE. POst
ccimanimum recexi, nobls lesii ciuismemoriam non poruisubrrahere, Balibaldivideli
CeF
lisnuper repetriS.
priis exregiis Facinoribus comctat.
de
ex
1a
Pix ea nostra voco.
Duaenim genus es proanos, es quae non fecimus ipsi,

## Folio 114 — 1663204101:0138
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000138.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Bil. Pirckheimer
cet Pirckeimeti, quitorastibusin structus, precer Cummammorum eius ac tamx innocentiam, prae
Eeramplam rerum familiarium facultatem, omnia sudiOruI GCHeFa FraCtaviE: FCmaxiiUS Fa liCK
cari Norenbergensium calculus accCMIE. PuranimUS exFranatura condirionem este, tancum licesd
rumrniriro superesse, incerroralioqui curas distracto, et qui plurimam temporis lui partem iniet
iuris ciuilis pugillares crantmilic. Pcenicernos quoridiana illius molestix, quo d in consilium ciuiia
tistosacus, non licterario magis quam publico orio delesatur, un le vberiora ex eb liccerariae pala
Arxe emolumenta AuXeruNE. Flieporillimum cereris Cermanis in exemplum alluatur, vi  ip.
acriori sudic lirreras, adiuvene, et quemadmorum ille, tancum lumen linguarum diuet
sicaci atterane, quod in Tururae aetatis SECCsTIIS ExCUITAL. Non poltum tomen celetos Cerma
mos damnare, quibus xque bonx iiirerae sutticiune: huic ramen pauci accedune, d nulli, nil
quosxglius attrauie Tuppicer. Ne Lectoragre terat, nos incermisso nostri operisinsticuro, ad vuili
virimemoriam descendisse, aepedem alienonegocio intulisse: Vicirme veraqueratio, cum palli
nostrae, cui ex animo ob illius viripraestantiam tavco, cum priuata pietas, quae huic viro propria a
becur obimmenlam eius in meroluneatem. Namis opem suam ee bonam parcem Germanixne
Arx actulit: ductuhuicis Auetia nosrare ddidimus alacriora mulea emendaviimus, plura deculimuss
plurima addidimus. Duisibi, si qua piosrespectanenumina li guidiustirix est, ec mens sibi conseta
recti, praemia diena serane. Verum ne tallence rranliculonsior aequo nostra oratio prorogerur. 
cransuersum asor, non voluncare, non animo, qui semper vico huicpar resetuscur, vecum operist
cellicate, cui et lua porcio debetur. LLac de Norenbersensibus collesimus, vehenestanobissalce
Il
occalio prxestetur, octicii viri illiusmeminisse, ac munus graricudinis in hoc lalceim expleuille.
Fleroibus inuecticur Norenbergensium senacus, dignus eciam cali vibe amplissia. Ambiguum e
Le aibieror, an ribs senaculian senacus vrbi proponacur: vna illic ominiummenS, rMUS AIICHS, vl
denique Morapxia. Videmusance multosannosnullasparres, Simultates, inter ciues aC lenacou
obortas: Senarusplebiconsruie, plebsprimaribus corvenir: e aenium res illa non alian habea
facionem, nili quod vrio alceri auscultance, beacissimam ex lo cupleristimam ex cuicaie isnobilict
xerure vebem, caricis opiticibus praedicam, ve quod mulcis aliis priuaris vrbibus proprium, quilive
uniColi concellum est, cancum huie vrbi diuinicusrelarum, ac veluriin rnum falcem complicaril
esse ridemus, salrem fama indicante.
Orabunt alii causas melius, caelique meats
Describuneradiis.
Excudebant alii spirantia mollius ara.
Sivero quicquid hominum manibus elaborarum, et quod naccita homini concellic, inuestieae
Crede etiam vinos de mamore ducere vulens.
in animo cibiest, huc concede: pacebuncribi xditicia non cancum in foro, recum in modettilum
vicisaccriuiis vebis, omnium vibium Ciermanix honekistima plus camen inrecellu, quam tion
pollicentia. Nec diuinus illic cultus deliceleit, cor delubra, tanca LaCETdOTUIM COFONA, LaNCASCCta
delicias, prarum t lallerense dictum, prx le terc, corconsicumciliis. cor corulcans Conribus. cae lella
locispeciem de se prabet: Illic latam ac distula planiciem nacura estinxic, eraminibus ee Rumina
bus spectolistimisieriguam. Riuunculi horrencplures, a quibusclaca aquarum mulcicudo leace
quae a cauaco lapide rursIs, GTAEOMUIEIUIC rECOnanCe, lu (CipiCUII. L. M PEXLETEA TANCA metCaLOrim 
pacio, cantus nesociacorum numecus, quibus indiâ ac vlcima Lhule cognita est: canca eriam opius
rerum familiarium de eis obcinuie, ve hilaxiencem virum, siue diuiciis praedicum dillinise rollet
mus, de Norinbergensium ordine protectum eseindicamus. LLorum amplicudinis agumencuna
cura loci expresic, quae rrbihuicledem perfectionis, hoc cA, medium ac vmbilicum cotius Cetnu
niacribuie. Non estincora ribe quod concemnas. Necamen ab huius vibis origitie secedamus, c
tera, quae requiriintur, annectemus. Vibsilla dumtlungari Cermaniam inualerune, a vicinisconc
cadicicur, ve Germani co lococuro ad rranluehendas res veerencus. Alii, dum mille simus spia cch
relimum quadraselimus annus agebatur, Eccleliam ab Llenrico Bauarik duee constructam Noiet
berexinhionorem lancti Asidlii cum ciuicatis erectione cradune, ac opus ciuicatis anno ab illo c
cimo tuisse completum. Tunc aucem rnica tanrum ax muriscircun data supertuie. C antadus C
Car luinominis secundus, anno Saluris g E1. ad Imperium hanc ciuicacem deculisse fertur. Fsenrict
aurem certius, ip sam oraui ob sidione an gustauit, ac cepic, ab incarnationis (e culo m iIle imo aC v3
simo sexco: Fillushuius Cunradi, dum concraparrem moverat, Norenbersam pete deleuit. Hen
cus eciam silius Friderici secundi, nupciasillic celebrauic, qua cenipeltate sex de quinquasinca vila
Catol
cresacviointimulieres aqua ab Corpri sune. Sedicio rantum rua inter cines ob orta le gitur
quarri imperatoris auo, et tuncin manus pacriciorum civicatisiura omnia peruenerune. L LaC qu
brenissime porui, de Norenbers a inscellus sum: haberem in prompr plura de illa, aperieni
Se laciusmaceria, colligere, nisiie omnia dixisse viderim, dum canrum
Sorenbergam nominaverim.

## Folio 115 — 1663204101:0139
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000139.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Y
lictorica.
SS. CAR L
N A
Malthaeo Lango, Bilibaldo Pirckheimero Norico,de Beato
Rhehano Cermanis.
Perlun etate nostra illustrissimi praeterea ac mitabiles rerum scientia viri, ec quibus
cota Cermania palsim lonse late que reterra est, adeo, ve Li quis ratem quendam iustum
ac ab solutum sibiinguirendum cosiearet, nullum alium a Germania orbem peragra-
el. Neclumine Diogeniillo opusesset apud Laertium; ad investiganda ingenia, cur
In tola Germania ad roca sibicerrarum rndique docti riri affluerene. Non iciturHTer-
arener quid velit: Bachus responderet, douar nomlss, oi pliqd son clorv, oict oiles. naenoi id est, Opits
mibibono Poeca: nulli enum sunt; es. sisunc, maliexistunt, apud Aristophan. Batrachis. Pluralicace
eorum inductus, omnem Ceriem ordinis in adducendis nominibusremictere de siderans, co-
prasariciam Didine Meciri nesligam, rerum sie dilerimine, prae mediocritate nostra, guae vi-
inillismemorix algna, ve leleres obculeric, ac loci necestias, summo ctudio prosecururus
Decullum iudicium Cali interprimos, quam postremosterre in animo est, nullam que diffe-
maerationem inducere, omnum pexstancinsrelisio le veneror, erudirionem exosculor: Nullier
di
Cerraliere consueui rnquain, cor rni, quod reliquo cribuam: omnibus Germania debetnon-
athenunC Cermania Gorium agenrem debere illis aeltimo. Pace tamen omnium, eria C er-
 lumina, echaec lola ceceris praeltare mihi persualum est, quorum excellencix omnis quili-
one tolleo animo quantulicun que mestem in licceristecerit, rlero cederer, ac illispalmam cri-
demmus crubesceret. Pimus illorum amplicudinis summae pracix, nobis Rcuerendils. Cur-
Calanalis appellandus est, qui Cola vircure, principis nomen insenii sublimicariadiiciens, o-
mestenitaris calculos conungens, ec ex erium bonorum generum conjunctione nulli homi-
lenconcesorum, in rnum plenae ac ab lolucx pertectionis rirum abiuic, membrorum hemi-
lls animi, cum et ampliltimo Sacerdorio praedirus, lummum ius apusd Maximilianum,
proprium sibidiuinxie, allecurus est. Fx quod longe honestissimum est, prae cererispoli-
LOx
duc Salorum Audia aste, colic, sustentar, atque conseruar: Fuic quicquid feliciori ingenio pro-
Becr
ett
l
a, policiori tacundia profectum est, plus alii Cermano arrider: Ouare ad ducti summus et
tas nosras ip(o re Germanorum ab solurissimo, siue ejus nomini conlecrauimus, in cuius
iluta aliquos vechlculos ad eum in fronte operis nostri depinximus. Fuic duos deteecato.
Geniorum viros conterre volui, ac parem illis facundiam, linguarum que peritiam allerere.
lolcilicer e Bearo Khenano: de licet priori riro ritulo ac rerum cerrenarum faculeare inte-
hestine algenii ramen delicicace nulti polteriores. Primus C alacea Maiesacis à consilis parri-
bdellalorio ordine Norulbersen sinlignicus, plenus honoribus, rerum copiaplenior, in tacul-
oue autiae plenittimus, ac clenus, ve nobilistimae ciuicaris et Germaniae primo loco incerpri
Bllxatur, cocius vebis necemratibus adhibeatur. Forcamen curisindienus lacis ille ergapa.
a
autus suum expleuir, duo Plucarchi opuscula, coridem Luciani dialogos ec non minimos.
emphoritislibios de Craectae primaribus, Aristophanis quo que Plurum lacimicace donavic.
al Cliam laboris in Fhieroglyphico illo de licteris Eorpriacis consump lic, re bonis liccerisin-
icaplus cecerisimpaluusluerit. In altero veco beaco Rhenano omnibus calculis bearisfi.
el blomusreprehendetet, hli quod haber exiguam rationem poltericatis procantarerum
Aa. nilenim hactenus praeter commentaria quaedam, mulco sale condica restimonium auctori
ammum reterenria, diuussalic, Fama veronon exilis ac nullade viro illo obtinuie, cum
aiune maximum quaesca mtoliri, cuius conatibus Deus aliquis propicius aCpEx.
Conis adsicoro. Cecerum non dubico quin alcerum no-
bis Fralmum volencibus Diis
reterat.
ui

## Folio 116 — 1663204101:0140
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000140.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
Bil. PirckMmiC
DIC
3
MI ANII
hospicis examici Pirctheimeriani
DE ORTOTNE, STTV, NDRTBNS ET INSIILI.
tis Norimberea libellus:
Ad Amplissimum ejus rrbis Senarum.
HESC IN CAPITIBrS LIBELETCONZINENEE.
Cap. P. Praefarionem ad Senatum continet.
Cap. IJ. Degrigine C5 sin es reeione orbis ingenere.
Cap. TII. De ercima sylua magniendine, es de ejus in Furopa definitione.
Cap. L LII. Deimasine es descripcione Norinberga, insulisque ems, e Thermis, e prato
Allerio.
Cap. V. Dearce Imperiali, fontibus es adificiis vrbis, horris, C foris, ex officinis metallariis.
Cap. V T. De verricalibus orbis sideribus, C qualitate aeris, valermdine es habirupopuli.
Cap. V LL. Demoeniis virorum es mulierum.
Cap. V TTI. Deduobus anenstioribus templis, es hospitali, et eorum divitiis ex reliquiis.
Cap. TX. Denonem orbismonasteriis, et eorum probaris es sanctis moribus.
Cap. X. Dedomibus publieis frumentariis, et de fame, (5 de generibus panam insolitis.
Cap. XL. De domibus ceremstariis, es armamentariis, es exposititiorum.
Cap. XTT. Depietatibus, es eleemosinis orbis, es leprosis.
Cap. XITI. De Macistratibus orbis.
Cap. XIIII. Depaenis soncium es damnatorum.
Cap. XV. Dermiuersali orbis rustivia lexibus conminiorum, nupciarum: Judais Cs vinicor-
Cap. VI. De Annona Es victnalibus vrbis.
AD DEVrM MAXTMTETANYM, TNYTCTISSTMRM ET SERENIS
simum Rom. Recem ex Caesarem Aucustum, Conradi Celtis in libros
Amorum suorum Praesatio ex Pancerrici
parsprima.
 IbrOS Amorum nostorumi, decennali pereprinatione à me conseripios, cuimerico,
canquam pludiias axrestis d rudismei ingenii, dedicare ee ofterre debeo, Rex Sela
nillime, quam Sacraristimae cuxe Maiestari, ex lrilustristim e domui cux Auctrias qua
E) ante aiescebe annos per gerlicorem cuum Fridericum Terrium diuina memoria
. Poctices diseiplinae coronam ee imperialem laurium euexic: Cogicabam es0 incela
apud me trequentistime, ve lulcepra mea à C aelare dignicari aliquid dienum excuderem, de ue
cancum inanem quendam huius dienicarisciculum sc rmbram, ve mulci nostri leculi homines la
lenc seltarem: perque tioc genicorituo, ee Celsicudini cux apud postericacem dignas eraciacum
cionespertoluerem: qui exranres Mulas, et qualiiam aliquerum impericorum homiui calumua
in Cermania intames et excories, hocanno contexio ec perperuo sipendio cum duobus Machemtu
cicis liberalissime donasti: dara eriam miti e succe Moribusmeis vice tua, ve in eodem contegio,
nostro seculo Roma tuerac, creandi ec insigniendi Poetasauroritarem habeamus. Sed necinnle
hactenius laculcacibus ec insenii vicibus erat, ve aliquo a me ab soluro in poerica opererua Cellicu
dini dedicando re sponderem: neque perhocrllo pacto promagnirudine cuorum inmebenchet
rum lacissiericibiposse incellisebam: qui in canca Forcuna ee Felicirace, ec in hrumani seneris tal
policus es, ecica emines, ie ab homine priuaco et cenui doctrinaque exclo quenria ceiuiali. ali quia
Decuae Maiestaci ofterriposlic, quod dienum cacoprincipi ee Chrictiani orbis Imperatoritoret. Co
maculaui camentioncem, et erala omni, re in pioverbio est, verecundia, cogicere caepi, sinon
quidrale, quod parrux C elsirudinis laudibus eNer, ofterrem, Calcem nostris nuxis. inepciis, incon
1
Ima
eris e inlepidis iocis, quibus aula se oblectare solec, animum meum iusem que de pet
ince, cuam que Inlustrils. Austrix domum ob seruancium incelligeres, megi, ve Lape lolicus c
iora animares: Maximys leiden inquam, dc per ce scripcos à cunabulis Annales nocturnas de dium
commenrationes. Nuncaurem Rex Ploriolistime seiena oramus tconreloc omnia eriam masise
TDERATORII.
ruptoribus.

## Folio 117 — 1663204101:0141
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000141.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 71 lines, status machine
Ciltoriea.
eov
Dra
d
CoF
pein
let
181
CP
d
innohtis Audis Coles, libros attorum nocorum quacuor sulcipe. In quibus c ermanixe nostes
buae, quacuor lacera, dt quibus ilta cum collimiciis gencibus de nacionibus, de regnis claula ec cii
pnlepea est: ejulque inceriora adulclycum Albin Auuium, cuius vrrasque sipassegiis palaris, ec in
um eiusingentibusiactis modbus Fridericus Saxonix Duxsmperii Rom. Elector. Mularum q.
corum ec scudioru maximus ahicus, lonse laceq; postidec, ee qui olim Romanis incognitus er2E
am telici conversione aetum in medio quali corpore imperii paritama cum uo Danubio
MoncRhodanoruo, PasB_Dorio, Fiberique Aorer X pollec. Inuenies auré in hisnostris de
ocelioris veriulqi, hoc est, relrae ex caelinostri sicui e policum, quas artestu, velur alter Cai. Tulius
Mac Adriamus, ex AlFonsus calles, mirisiceqs ce his oblectas. Inveniesicem Anni de leripia dnobis
ra, _ ex cardinalibus caeli sienis murariones eius, _ TePCTAMeNTA; _E VE natura Compara
Lingenia suum calum X Terram sequi: ica his depicta _C fIGuITATA LECUNdUM QUATUIOEXEaLI
s dhebdomadas, re Prcasoricicradune, hominu animos e eorum corpora concemplabere.
olce aucem, quae in Cermania noula memoratu diena lune, ve Aumina, montes, lacus nemora,
ades, et Tolicudines, vrbes etiam eniores e leprem metropolicanas, parrialqi doctorum viro
lino omnium, morruorum Lsaie riuencium: ec, rbi occalio se obculerac, Regum e Impe.
PradecePorum moru facta d gectas recentiora eriam nostri seculi _ cenrenarii contecta aue
aca perre aliolq; clarissimos Ducesnostros in Gerania bella: Ouale ad Seprenerionem Bru-
ecnuper Dacieu ec Sueaicum. Ad meridiem aute per Sigilmundum parruelem cuum cum
victoria sCRu Venecum. per ce aure Burgundum, ec Feluerium: Rursusq; ad Orcuperrere-
ahuleria, Pannonicum: de ad Occalum Sycambricum: _, e iam Cmata pace conquieleic, C al
laecegoica praetarirecum, Rex glorio siltime, coactus lum, veillis hominibus, qui in delebile
enludiorum nostrorum odio, ob puerices disciplinaienorantiam, cenentur, obloquendi occa
peaeriperera: qui omnia poetacum (eripta inania quae da commeca, animiqi labem d Corrupre
Lomnium inguinamentormt quoddam congulum dicune, publice e; in lacris edibus ruleo in
nostri praedicane, eiulqi alentimae et diuina disciplina culcores et sccprores, Aagiciorum do-
es. e omnium viciorum magullosinsimulane, icagi perlequuncur de insectantur, venihil apud
pudencius, ec dreligionc Holtra Chultiana protanius sIc, qua Poeras lesisse auc audisse. Ad-
apudillosionanos ctaBIOES e FuCOS, vereres Romanarum et Graecarum artium hostes, ho
illa à lapiencissimis Imperacor. nuisa, despecta e proculcata sunr priscarum licterarum stu-
lorum egorcerola inceltimd e Purulenca cersa ad riuum vlque (ve Cicero ait) secarem, Pani-
le _concextum virus elicetem, nili d lanctils. e doctils. nostri seculiviris coriensiam detente
Foerica: Ec quodiam despecla ab illis imperiris Mula Tcrectauratorem, de Fen (Oreim, commu-
Meparencem nactae suislene. Ddignum Regem, qui nobis cum Komano Imperio,vealter C de
Bultus, prileas acces Romands _ Crxcas licreras cum liiperio resticuist Scd me contineo con-
palariones plura seribere. Cu sciam, in omnibus rebus, praesercim in humanis studiis, subi
lacucae ex hominibus mucattortem este moleltam: Pcoinde aliquid cemporie se dandum, quodt
uin nacura ec commutarione ludiorum pocestcum quo, hoc estcempore, illis trementibus,
dadolescencum nostrorum uscucingenia, de quos illihactenus (expertus loquor) inanibus
tucilibus rebus à solida palorophia e eloquencia ab duxerant, iam ce Rege inclyco iuben-
uenre, ad prilea cudia antnabuntur et reducentur. Duos ego adolescentes ecingenuos
lectione Amorum ablcerrendos, veilli luadene, censeo. Nam cum incer humanosattectus
unus, nacuralilsimus ee pocemnimus amoris sic, adolescencibusq: mulca ee raria inventio.
leirii, ee ingenii experimenta lesferat: quis illoshonesto illoamore, ad Guem nOSMatuKA
Collicitar, ludere eiocari non Permittac ? ad erisenda sque animirices d aceanasin amore
praiones prope divinas de amore le sete ee audire non conseucier. De honetto illo amore di
elim, quo caelum, cerra, ommaes; liatura costantia quodà tauore de cacico consensu se milcerio
macicariq; cupiune. Deintamiio  (purco, qui de inbruris cuctisque animalibus, in homine au-
ecto Terocior, comunis estasla Cun adolescentib. habenda est rario. Verum q; tamen quis
ndum ambisic: cum in illo quia reuendum, in alio quid fugiendum, incellisere facile quis
uocirca de veriusqe amoris vi d mporencia nihil unguam inlustrius (eriprum à poecisinue.
amillam Lucii Apuleii speciolam labutam, ee eos quos de Transtormatis, quindecim Ouidis
Eimus: In quibus pOeta CGFEBIUS aC AILINO CCCATOTISIN CTCATUTAM AOTC OrLuIS, Cx COq; Ca
a d omnia rniuelicatis membra in Cnao contula, discreta ec concorditae dere ee vexu rin
moris lociata eelisata cecinic. Is Amor, quemignem, aquam, raporem relaerem PhilolopHl
Amnacurx nominanE; nOSaurem Deum OpE. Maximum dicimus, qui HOMINCM ex CCItS
Elimo Finxic, hominiqi ec cunctis in nacura riuencibus animalibus, plaucis eriam, ee semini.
panimarisq; rebus aliquibus, hoc est. semmis lapicibus, coloribus eriam rim evirturem amo.
ac, ve quadam inces se cognacione natula, ec cacito fauore _ consensu coniungi gestiant, 8
2E. In homine aurem, qui maxima pals canti opiticii erac, maiorem Deus amoris partem este
corum q’ inhosamoris impeu elle iustic, ve aliquos ob illius aftectus impaciensis in laximo
du

## Folio 118 — 1663204101:0142
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000142.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
Bil. Pirckleuner
dum placiem que induraueric: aliquos in liquidas vndas reloluerie. Ouid reteram, in arborumrobo-
ra truncos, radices, ee herbas conctetos, (oloque altixos: quid in brutorum, Cerarum, pecudum. P.
Scium Formas abiisse, voluerum que pennas induisse s ve illi pronicerram, alis praepetibus ee pecni
busalis, auc nacacilibus contisatis cure vrguiui digiris aëra dC aquaseranarene. Ouid aucem al
morum ee mecium nexu mirabilius: quosamor incharrabili quadam commixtione in rnam quala
dam substantiam capir de vnic, quod Crxciuo Cent vgno, id CsE, CraMSIUTaEIONEI VOCanE, ve duo corpo
carna se viuere anima, alieraque se cum alteta vivere et spirare purac et credie: vnaquemorcelu
laca canquam partem animae altera comitetur: verruper Racisponx accidit. Ounsomnes ex Luci
et Ouidiotabulas, si ad aftectum amoris de mentium nostrarum nacuras incesprecari vellem, not
miti Lunae mensteua auc Solisariila convertro sufticere l. Amore corus orbis, ineo quo d pulcell
moornatu tabiefactum conspicimus, orcus et ab solucus est, in prae seriprum que ab auctore luo celu
pustiariebit. Amore rebes dc regna ee imperia incepere, constant de durabunt. Panca caelide celu
in niuruo amore (ocietas est, ve Deorum Dearum que corinubix, quas actiuas e passivas Aristoiell
vireures vocat, poetae contnxerim. Non enim semper son cv aci no a i oidovras eioidoi, plura menciuntu
Cancores Sic quendam incer tas viccites Aristoceles esse occulcum axpecirum (criplic, quem ille u
mine privationiscercium nacuta principium poluic. Flincilli crebri de Amore inhominum contu
niis ee conloguiis e concuberniis (ermones.hincillitales _ dicteria, Faceriae ee (commaca variorul
que caluum in amiore mirabiles tabulae ee Forrunx: hinc illa Epichulamia de nupria lia carmina: i
ille vocum concencus, de mulicalium instrumentorum imodulamina. Ouid milicia ludos, lalcaci
nes choros, cacito sque nutus de oculorum connixiones commemorem: Oua omnia eo spectau
ve allectamenca quaedam ee leminaamoris line, quo quaedam spuicuum et animorum commuila
Eic. Necmicum, s in hocporencistimo affectunatura quidtam delipiseare de delitenc. Pessima en
Cemper (veaium) coniuneta sunc opcimis, ex eodem que Hore tauum apis et acassea verremun lus
colligic. Hlaecego innostras F Erpriacas ranas dicta e se velim: quibus cgo librossactos cocu
ertr ax. id CC, quinque libros Mohi lesetidosproporio: in quibus implecam diuilam que vnive
 id est, vigine qua
uorlibri lacri, Canrica Cancicorum, Hester, Ruch, Regum, ludut ad mican dae historia aliue tet
Cam sentibus cerram peramoris propasationem lesimus. Ouid 
bunc ec canune: quam male laniamorisimporenciam et dementiam, ee caecipectorisienes, qui
nidem e Salonionem prorsuslur et luae dienicarisimmemoressecerune Longum etter lia le, au
Cx SPucOPa reges et lapiencissimosviros ex grauistimis ex inlustribus historioeraphisiecenleie
dem, quo pacto amore illosinceriuic et inlaque auic. Pacettincigicus illi nollesrabulae, liaucquell
deamore leribere, audire de legere. laudenique illi cum Diuo lepanvua conera Louinianum cael
rum, dummodo nobis schiralchiri legere permiccane, sciuncque nos secundum nacuuam Ccriplul
V
qua le omniaanimantia propagare dxternare, (quod diuinssimum est) cupiunt de appecuule
nancincerea illisuo more, qui le calticati, paupercari et lacerdocio addixere, et le proprer Chuolu
castrauere: dummodo nos de illorum numero Curus, quibus Cixcoprouetbio dicieus: pennoyon
Pov, nesi duadavamosso a geadis: id est, Amabis Capiens; cruciabicur aurem Aulcus. Ec rurtus in lacristicu
ris: Propterearelinquet homo pacrem et marrem et adhaerebic, ec. Nonigiur, R ex Secenillu
aliquis exhis blaceronibus arguet de caulabir nos de amore seripsilte: qui sinon eslec, illi interm
cales non viueren, librolque quaruor sub cuinominis lacrariss. curela e patrocinio edidille, in se
bus adolescentes, alioqui in hunc asfectum (nacura monstrante viam) procliuissimosà praviala
mulierum scaudibus ee Cauis blandiriis aliocamus, cauere que meterricum congrettus (ie Sapie
(apCmONCC) et consuecudines docemus, illorum exemplo cos decerrentes, qui ob taedum amore
in lummas calamitates, milerias, menrisque d rationis euersionem, Cummalque acumnas, e cxct
c id genus plura dx ferimc infinita, qua hunc aflectum pocencissimum comitaticur, ad uct 
Duidum illa de amorepoemata notia leserineauc audierine, discanic hallucinabundiincer moc
Rix ee reniperancia Cures rivere et se concinere. Nam res illa, si quis huic alimenca dedesic, aul
consuecudinem adduxerie, nec modum, necracionem habet. Sed Forcasse à plagiariis iHisicerun
iudicem vocabimur, dum nos subacculabune, (purca quaedam, minus que pudica e recectinda,
aure
pruriencia de cirillancia quae dam inseruisse carmina, ec quxe castas innocentum ado le (ceneium
ladanc et inebrienc. Fasebimur equidem insenue, de illisnon aliud, quam quod in praelacione la
in Comcedias tlorsuica nostrapoera Saxonica obcre ctaroribus suis dederac, re spon debimus:
at
Duo
more scripeorem non cancum debere verba ettiisere, le deorum, quiia affecti eseHE. Oi
Facta, et cogirationes: Idque poerica ese consencaneum, ec ab amoris oradibus non alienus
elca dum illi lanctum lob a Salottonis Guce supea bet irscribicur, legerures ciaut
nogoste in eius libri enarracionemlcribu) oseeo, sed ex Rulcorum aliquando
minum orc locuros: id que de indullria et propoluo lactum, ve lapientis e Mulcirerba de cogiau
nes rirprudens cognosceret: Duod et nos, illoslestu capiuis in Elesiissecimus. Quod lnon
rum cerum omnino adhuc linceri iudices elle reculaverine: accipiane, quae so. in penliunculae l
dum circa lalciua quaedam nostra caemina, quae adimodum pauca sunc, ita cogete materia lerio 
ex L 
e

## Folio 119 — 1663204101:0143
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000143.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
Tistoricd.
Cenilolophia summitas viris, laconicis, exchas oricis, e Peripateticis, Epicuvoque, quem Seneca
malilsimus, in suis undique libits laudat et allegac, ad ducta loca: ob eamq: rem anobisid factum
Enelubricarora inanis, lupelacanea, sterilis denigi, avida, ieiuna, siccaqi Forec amoriscractatio,
emtabulis est Dulcius arxidelene seria mixraiocis, vrq in conuiuistic, eraca torerl ectorirerum
ls. Rccipe igitur, REx ec C atas Auguste Maximyliane, hancnostram decennalem lucubrario.
M. n qua Cermaniam nostra im patux cabula modum, et sua quatuor lacera depictam incuebere:
aycorum eriam Duminum nolorum in Cermania orrus e exitus, quocque illa milliatibus al-
bluis ad maria deFerancur: quancu que Cermania nostra sc in lcaliae, Calliae. P’annoniae, Daciae,
Barmatiae sines, cua, R ex Inclyce, d prilcorum Germanorum vircuce d bellorum gloria extende
alcipe detine nouam d Selleralem Germanixe, ve hodie habitatur, carmine heroico deleri
Aonem: Norimbersxe inlupet Hominatissimae rebis, de quae nunc in imperio Auousta Pextoria est,
nem, licum, in stituca, mores e Orttamenta: quem ego librum cum vita Diui Sebaldi, eius rebis
Nonnuper Senacui Norimberse hll dedicacum, oporcunohisnoctris de Amore librisadimpri-
dum curaui, ve t sercinia lilua, quae per Cermaniam lonse lareque divaparur. et eius pentes ee
, obstrulaque gencium ee locolum in ea vocabula apud inlustres seriptores memorata, ab ho-
duscarum rerum studio lis intelligerencur, habereneque eius siluae in coro orbe memorabilis
oprecluam magnicudinem ance oculos desexipcam imaxinem. Dianae insuper luctum e Pancer-
sproerecto l’octarum et Machematicorum conlesio. Sunt qui se Callias, Lispanias, de veramqu
iam ee Panmoniam, cransmacinas etiam cerras lustrasle ex vidisse gloriantuI. F80 non minoii
uahominem Gerinanum Philoloptuxe studiolum dienum existimo, qui pacriae luxe lirigua, lines
minos senciumqe in ea diversos ticus les es, lineuas, religiones, habirum denigi, d attectiones
ocum que varia lieneamenta e liscltas viderit _t obseruaueric: Illaque omnia in illustrata C. er-
molra, quae in manibus est, Fauenlibus C’ermanis nostrisnuminibus, e cux inclytx Maiecta
Ac. R ex d Ccelar Auguste, Romani Imperii dignissimus rector e aibicer, nostrum que perpe.
brnamentum de praelidium: Fx Norimbersa, Diversorio noctro lcreratio, de dibus Bilibaldi
amet, Pacricii ee Senatorii ordinis Mrihumanistimi, ex veriu sque linsux. L arix e Citaix, nOM
licer docti: R eliquas Paneorrut hostri partes in praelationibus librorum Odarum noctra
FEaCO.
CCentepiorammato M Veui accepTuTS.
Paelidio ee auxilio, quaruorlibris particularibus gencium tabulis explicabimus.
ADFF
Prafario ad Senatum.
Immuxerrelaxandi anim Stacta in vrbem vestram, oiiacissimi ec telicilsimi Senatores; con-
issem, vestramq. Aorencillutam Rempublicam, ordinem prudencissimi Senatus, modestit.
Seuces, celixionis luxerum que Cuam, Cactas aedes, cereraqi ribis vestra ornamenta dilisentius
elacus tuislem: caepi muled apud me cacieo animo cositare, quonam pacto ex cgorestris vir-
monimentum aliquod reuinquerem, e in xerarium restrum rectisal aliquodno rulsare in-
Perlualisigitur, quantumangultia cemporis palsa est, re aliquid de vibis vestra orisine, si
Mlcuris ec moribus seriberent, cerilque commendarem, ve quemadmodum nomen veltrum.
pum terecorum orbem lua latta impleule, per cunctas que cerras, macia de emporia circumter
quoque in librs ec bibliochcets a Lacinis dc crudicis hominibus lesi admitacigue PONTIC, I2.
Que Germanixnoltrae, d erus inelcisrebibus, carum que principibus ee rectoribus exemplat
reculum quoddam imitabiletore, quo imperium Romani nominis, cujus vos specimen, de
omamentum estis, reurelcelet, relurserecque Diui Maximiliani auspiciis: de quo veille
demanimosnoltrosmultorum relicirare bellorum et sloria sultulerat: Ica nunc piistimo
alare Friderico ex humanis subraco, ip (oque ad imperii habenas subfecto, pias ee iustas spes
ls, quas conceximus, haud dubio dy pacrii nostraqi Cermana numina Fructratinopermiccent
eirea ad vestrae Felicicaris cumulum thil eso egregius ladabiliusq; accedere posse exictimauis
a quod vestre vibis laudes ee annales Hlustrem hodic aliquem scripiore lorcirentius qui noimois
am ectamam eloquencia Romana ehtollerer postericaciq; coleerarec, muro diururniore deper-
CC, quique dmorcerueri rospossic, csens. Qua inremaxime vosmeminislé docet Grxcia
edlix rebium, quae ersihodie magnaruma lepulca de collapsae conspicuncur, cam celebri camets
omine dcrecenci quadâ tama apud nosmon tuperessene, ili reillorum ciles dccinicatis tuerat ap-
encissimi lua Facta, dieta, e gesta licce H Commendassene. Liberos luosnon ih que stuolis taiue
pudibus accibusinsticuences: Se d lonse pecioliusraci, ( in philo Cophia de inisenuis disciplinis err
. pacriam suam ingenio, doctrisa, tuterarum que claritate illustrarent. Scielites; se lualque ve-
pes ex Camilias cluvionibus, acendiis, bellis, cerraemoribus, alisque munidi accidenribus.
n
+
Pacre
L. Y
a eslattea

## Folio 120 — 1663204101:0144
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000144.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
MI. LHICRHCMETI
aliquando euerciincerire que polle. laeoque Solis licteris (quibus sub caelo nihil aecernius ee pervn
verlum orbem rolancibus) sloriam luam de Famam in lonsum lauum prorosare debere. Ouor
hodienomina non crabibus, auc laxis (quandoquidem et in illa rempus vires suashabet) led mon
mentis acernae laudisincila videmus. In quibus, id est, in illorum libris ec historiis, dum corum tac
x sapienter dicta lesimus ex audimus: _x quancum illi humano generi protuerune, non lacis ven
rari de admirari poslumus, dum in hodiernum vsque diem proficir perillosrniversus orbis, de 
dum reges de principes in illorum libris ex lapientia le oblectant de consolaneur, verum omne
Rempublicam, e corius vira seriem ec imaginem ad illorum remularionem, de tanquam ad spec
lum quoddam imitabIle COMPOHETCENIEINEUE. O masna licrerarum beneficia: O divina mOtC
bus concellamunera. per quae ab ignorantia e oblivione incerituque rendicarenos poltumus, I
moriamnocram in lonsum auum ee secula cransinisturi. Sedneque ego ideirco hac dixerim: 9
rosabhomine Germano, de in medio Hlercinix salcunaro, aliquid cale, id est, cloquenciam, qua
Dem restram digne praedicaree, expectare debebitis. Oua etlitanca in metorec, quae velnullire
quam morcalium concigillec, camen magnicudo ee amplicudo laudum restracum, publicae aut s
uatae rircures, tacile orationems L omnem dicendi ornatum extenuarent d vincerent, latisesOi
Neque illorum iudicium qualecunque tucu est ab insIturomereuocare debec: dum concide
forrunacillimam, ec deinde pulchetu mperii nostri domicilium, in qua de nos quondam 
CcCINI
Aorcalle incontulcum, remereaur tre a entumet. Accedebac eriam, ve libencius tuiust
dicio
nem illustrata Germanise, quae in mali paS. Sed De dicla
hifecisse arbitrabor, dum amicorum precibus paruerim. Duo ego ob servanciam et amoremnie
in illosersa Rempubl. vestram quodam cestimonio non vulgari comprobarem. Apud quosoron
dicium dictionisnostrae sic, ve quo d illime iusterine, examinene, de dein laudene, aur concemnit
Fciumminime Facturum duc (ecisseme arbieror, (i Germaniae mex per has nosras lucubracius
las (tanquam aliquo munere) congracularum ire cupio: quodcalem hodie de nostra xcate ribe
perarorinsigniuisee nacta sic, quae lia pulchirudine R empubl. Scientia nedum noctris, sede
sencibus admiracionem, vilendique de Siderium dc amorem iniecir. Ideoque famam eius de non
Paucelq; aliquas, ethnon omnes. quoad camen tieri porueric ab hominC GertranO renCaCAS, net
allumeremus prouinciam: tanquam praeludium quoddam de insenii experimencumante
hicimmoremur ica ribislicum exordior.
CAPTTVENM TI.
Deorelta, situ, es recione orbis in genere.
=S locus in Hercinia quadragintamillibus pastuum patens, cuius totaterrX Supertcies (
Lnulquam alias in inceriori Germania comperi) puluerulenca arena (qualet, malignos
cundos rndique colles a radicibus alxium et molli denexicare, in modum sella Cermanica
cinium iSUI VIGUEPErCUEenteSerisENS. Passim castellis, vicis, arcibus, pasis, prour solu
campuis aut pascuainuitanerie, teferrus: Silux tamen inexciduae Cuns HOnOS e PerPCTUaH
incactiroboris plorix manet. Oud rariarum ferarum de voluerum alerix in digerlas caelipa
d
le
15
5101
Sosramos, ingences e xcernoslucos, veluri quoldam maris sinus expandic. Sed haud scelici
velvbere gleba, lacare vligine, benigna vr oblequencerellure, verumiciuna de insaecun dastale
quam reluctance narura incolae (uc ingenium de hominum industria est) ad parrum (ae cundicace
que luscepti leminis cogune, rbitimomersoque ee Carmentis arborum incerstrucis aena impingu
Oic
ta succum alimeneum que regetalis animae accraxerii, parcistime camen de adm. odlum renuite
voriscelpondene, neque quocannis le d duobuscribusre annis ociolis. Amnes duo nonignobile
Pegnelus d Regnelus in ciusresionistractulurgune. Qui rbi le per bibulas arenas ee setile cal
ctum cuoluerine, haud procul ab ribe cuius sicum dicemus, milcentur. Sed alcer vibiin Auens p
medium illam abluic diuidicque. Ratium cam en de nauisi, vecunque solucis niuibus auc esilisI
bribus sociie undae de conctuus humorincumuerir prorlus impaciens eAt. Duem illiarre Facileracule
rulacerene nili curruum masis quaaum comoad daeee. Lheos aliasde se
cilis amnis lapidoque e rario genere pilcium rbertim scacens, quorum nomina nolacile eII
cemulas, drutas, quas ex rarias a coloris rarietare dicum, ata, etuas. Prilcis vocabulisad
reforcaltis non aulim. In eiusresionis atenolae terme cencro colisnatiuus de araus, qui viotmne
imminet, erigicus, Saxolus et venatura est in vnam perram ex arenarum mele concrecus: clemena
tamen eliuo sen sim ec lenicer asturgens, ex placido ale. nul se Fastigians. In cuius lummicacem et c
cumen, cum peruencum est, cespicem aniplum mulca arbore vmibrolum in similicudinem cheali
circumducic, aestuance syrio eratum pertuxium. In quo dum circumlatis luminibus pecsticcts. vibt
Sicumiplamque t Terciniam ad primum ab rrbe lapidem, de quasiportis eius rndique imnene
pire
_inctar coronx circumduciintueberis. Sed roa eieate rena cxauerie, illatu (quec
IrIma
let
ris) lucis larinis reparant: quando que   et  orum hOmInII

## Folio 121 — 1663204101:0145
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000145.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
ucord.
e
Cacce
ticO
Brocancia relinquamus.
uperinuenta est, cantus am ornemorum seimanis est, Silse a ejuem ex sedecim millium est. No-
quondam, à quibus nomen colli( qui Pcincipis venationi cubiculi ecat) et vibi elt, dum ab Flu-
raemerencur, rcgcauissunt alctiores produnc, ca nacura loci perspecta, ee quodeller ab incurtio-
pouscurissimus, e ob amnis ricinitate ad inhabirandum accommodus, in eo castellum rudi opere
ommuniere. Ad amnilqu ripas, aquatorias ec Ferrarias elaborandimolliendique terri octicinas (qua
Legens illa ab antiquo clarume memoratur) excruxetunt, rotasque impetu ee rapidicate amnisu
cumactas machinalque ad vacido vsus de arres inueticas tabricauere. Aucta dehine lobole (urho
hum locierare Hc) instuencibus que allidue F Vercinia paltoribus, ciusq; loci Ab originibus: hi con-
moremere laxis et roboribllo, collaque oppidum cinsere. In quod diueclarum accium ee inorum
moines colluniae quada linc duce de legibus collecti cdivere, latrociniis et rapinis ferariiinore de-
linsestam aliqua diu redeeD ane C ermaniari. Duamobrem per Imperatores C orrados ec Llein-
roscahellu cum arce lua ducpcumi ec expuenacu ledimus. Neqi à lacio cinis, ab indomicis ee siluie-
Diominib. cemperarum ells abnec Imperator exeiciru colliadmoveric, muros erexerie, e colo
deduxerit, domiciliu sibiim arce trmissima construens, receranisq. et emeritisibirelictis, quib.
enderibis subernacula commiletal; pracipiens; reralticas nemoris ob rerum commereia à la
S PIIBATENE, cITUMquE LCdderenE: cuius reiin hodiernum vlgi diem vrbis studiosissima est.
aehancrem emislarios semperequites es pedices plures tabet, qui omnianemoris lacibula et lu
aronibus inselta, dilis enc indagine perquirune, curamque de securam negoriacoribus vian
hume si publicis sumpribus e lpendis aluneur. In cum isicur modum vibscaepiâ elt, quae deim
peracorum nostrorum srequehtia, ee crebris conuentibus Cermanix Principum, quibus illa sicit
Mosuedicemus) peroporcuna elt, inciedibilimemoratu in quas divicias ee opes ordinenque le
aquem hodie videmus) bielii coaluerie. Sed priulquam de ribis licu dicamus, non inicommo-
pucau aliquid, de Hercinia Wa inlerere, quandoquidem per obscuricatem rerum Cermania
nque icinetum, de peregrinationum difficuleace, parcim eriam isnauia ec nostrorum homi
ercia, quibus illas res (hoc est, natura maiestatem) inquirere ludibrio est, a nullo hacteniis
Coretumc locum plene ablorutum reperio. Id ego non iniucundum licrerarum Audiolis Fu-
Alpero, Cica reillam labore de curanostra aliquor annis permensi sumus hic brevicer ab (ol-
Nonsine maleuolorum hominum obtrectationibus, corum eriam qui le lummas lapiencie
cisisse arbirrantur, vanonos quodam de rentolo spiritu, parmmque cabili animo Vixis
Receneri cauillanices. F80 aucem incer disticiles illos peresrinationum mearum labores eL ceru-
quae peculium meum bonamque corporis ralecudinem non mediocriter axtriieranE) c00
MIMICOSITATI COHLETEI, in CAHL LaHC spem adductus, re sinon parrianis et Cermanis meis
c Cornelis verbum est) holprcibus Calicut lavene, placerem, excernis camen ee doctis homini.
Amnius aliquid excudendum laborora ila mea do ctrina occasio dc invitamentum ester. Im-
im illorum ec batbaroruu aum indicia de nostris rebus, perinde ac tebricirantium gu.
Millimans, neque dignos, de quibus aliquis sermo habendus (ic. FOsisitur conserones e rer-
d abhonestislicceris, ex corum culcoribus (iceorum verborra1) excommunicamus, et cum
CAPTTVErM IIL.
De Sercimiae silua marnitudine, es de eius in Furopa definitione.
desiluain EUTOPA, quae M BOream spectac, quae se Rheni, Danubii, Albis; Vilurei, et Oderaer
n Sueuum ec Curculam a priscis rocarum reperio) vistulae que, dc aliorum inclicu amnium
Ccac, CraCIs _ Larinis memorara scriproribus. Llanc Cermani (per quorum fines sema-
Cnac) Herciniam à pice (quam parria lingua Bain rocamus) dixerc. LLaecisitur re Fhaurus
a  Actas per Atricams ica illa se per vniverlam Furopam sparsens in Callix tinibus ab
Culua, quae d hocnomine hodic saudec, inicium originemque lumens: dein per Cerma-
Barmaciam in vicimut Curopae angulum, de in iploscaeli vertices sempicernis iugis con-
lemundoroboribus le propasat: vbicransthenanas vibes Friburgum. Paduam, Fseidelber-
nconotordiam que Mceni atriserit, diverla nomina sibi conscileic, à Rhenique ripisinsen
imanescruce (que relerirelisione lucosper innumeros G ermanie de Sarinatia populos
Os noshic Tummatum perstrinsemus. A Friburs oigitur, in ortum de sepcentrionem racto
tactu occurlantesincer le colles excipiens e implicans, hinc ad Rhenilacus, e in ipsis
jum postos Khetos, indelicosqs attingie, cicra Oenum, Licum de Ilarum longissimo
ubii veq; ripas poreclas cariore camen d humiliore virgulco. re a frequenci tabitatore
ilnsum, Ratilpora Pacauium Noricas vibes, iplumqe Cacium (qui ex mons C aluus,
un, et Viennait Pannonx accinoens. Illic ad Fontem Danubis et Necati per FOTAM
rasteque distundens, Nisram sluam (quae ee Bacenis a maioribus dicta est) eficit, vE
umolim papisica hodie cericum haud concemnendis suenie robibus reterra est, donec
adtiys.
ede

## Folio 122 — 1663204101:0146
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000146.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
Bil. Pirckheis
ad Eychistadium vtq. vrbem (d querceco silux nominaca) ec Almaniamniscipas accinene, quasalt
quamdiu sequens, donec circa Fauces Danubianas ab hisper Norimbergen HuM arenas ec cranscla
nubionum NVoricu Fercinio iuso, qux pars Cermanie edirior est, ingenri _ recerno dorto commila
ur. Aquo, h. C. a Piniferomonce, veille quaruorinelicos ee dices amnes inera spacium duum ferme
millia pastuum, non line admiratione de nacurx majestare effundic, ica ab eo monce, aminius de silua
rumparenee quacuorramosvelutiimmania cornua in diverlas orbis parces porrigic, vertus Aectul
per Curiones cu Sala Aunio, qui in Albim defertur, in Furogos ad Z ephrrum, cu Maeno Bacchitere
in Francos. Duo rractu silua cuamne progcediens, moxnomen à collibus, qua se in lauam faltigiaca
accipit. DeinderbipropiorRhenoMaenus tactus est, recustissima vibC EpeSImC FTANCOrUM MCLC
Poliirrigaca, rnde eenobis origo est:ad Mildenburgum oppidum Cuis ripis siluestribus, Clue duone
mine imponic, ve dicemus. Ab Furoaurem cum Fgra Auio. Nabo per Noricum rransdanubianu
Auentiin Boemos se erigic. Duos cum vndigi caquam natiuo muro cinxeric act leprenrionalis eilis
Albin ex Oderam emirtic: ad ineridionale e orientale emstacus MarCOIAnNOS et OuadoSaC
vens, ec ab his in C’arpatUIM C ErMANIX CapUt (qui ec Sueuus CA) conlurgens, Lasigibus, Bastarnis,
Dacis Corisque contermina gencibus: Sed ad Carpachimoncis (qui trons Cermanix) radices ie
ducto in Sepcencionem impecis lupra Isulae e Oderae, Memulis Fibilci, Nestri Boristhenis ee L
nuri es Tanais (qui Furopae e ACIX limes) fonces per Sarmatiam Furopx: per Aenchiilosde Sal
romacas, id est, Poloniam, Lruaniam, Malouiam, Brustiam. Liuoniam immento spacio de inta
nico cractu ad FuropX vsque tines divagatur, cum iplo cerrarum orbe detiniens. Exis quidem e
riencalis eiuscractus d Rheno est nunc Sepcenionalem peclequamur. AB Hseidelbergaigicur Pal
rini Rheniresia (vbi Cactos à Cheruscis, de Francos a Sorabis dividic) Oddonis litua ab incolis c
cicur, liue ex Oddonis imperacoris donatione Amberbacensis caenobii: siuc ex loco nonienobi
Odonatiaim, ubi Oddo in venationibus pernoxagebat. Fx alcera ducem Mceniripa, vbi tcanco
notordiam es Altiburgium rebes, moncelque cresione Moguncinae vebis (Dua prima senipsic soi
dosare caracteres es versis doenic scribere livceris.) accinxic: ab abundania picis Germanica C pels
Bareshoc est, picearia silua dicicur. Ibiq. raltistime le icerum dilatans, donecAexc in Sepcencrionet
cergo in Obnobios(qui Alpium parricula lunc) et Carcorum Ceu Hlaltia monces et ab his vlqi; ad siC
cambros, hoc est, Celrenles, longis lareribus obcendirur. Duo eriam loco Tribochos, aeribus que
cubus antiqua religione Nymphis consecraris includit: Ouicum Germaniin G alliam crumperella
in alcera Kheniripa expullis Callis coledere, Friborelq; corrupco rocabulo, qui de Argenmente
dicti sunc. Verum rbi le silua, ve dirimus, per C arcos ec Obnobios, et Bullacteres (quorum vecus
inhuncrsque diem nomé e Camilia extat) excederic, mox Buchoniam regione àprocericace tusoul
dictam, apudinsione Druidum canobium Fuldâ atringic. Ab hisad Vilurei ee Videi, Amalice S
Tonres in Saxones ad Gollariam, Alberstadium se Brunluigum clarissimas vibes (e reRecticrestu
Sepcenrionem ec Occanum nostrum (quamuis sencesibi eciam sinc arbore viuanc) lonselace ql
vastis Colicudinibus disfulasrbi eriam recerem suirocabuli sienificationem adhuc (eruac. Ab hilqu
ireru in Turoeos e Sorabos (erecurvans, inclicamq vibem d nomine tuo HercinoFordiam diclal
prxecetiens, donec in tTercinium iusum, à quo lantam peregrinationem Fecerac, ingencitionte
cornule attollat. Opulentas undique ribes quindecim publicis Crmnaliis ornacas, dicelquepe
pulos, arces acreas ee inexpugnabiles, argenci ee auri, vniversique generis metalli divices de in e
haustas venas montibus taspide, Alabasteo de diuersomarmorum genere, Crista lloque nobiles
vulcaneas, piccarias, virriarias de carbonarias, erelopum ofticinas, quacum ve in plucimum N
rimbergentes ciues domini lunc: Salisectam Foncibus; ee subcerraneis moncibus lale lapideo vet
uci Saxo concreris: Fluuiis eriam margaricarum ee auri feracibus. Hoc efficie, ve silux sicur de cet
rx non eadem apud omnes populos facies tic: ve enim illa plebam Cabulum que acehamre son
Sraveric: Ita versus sexrentionem maxime rarum de pinum producic, obscuris rallibus, lonoit
rorrentibus, et per laxa se praecipicancibus, parum lucida interui speciem prabens, verlus ma
diem aurem quercum magis, et fago riburnisque lida, vererra laxea et lapidola est maxime ad Rhc
num. Necarum, Mcenum ec Danubium. Pecorum aurem de nobilium cerarum in caingense
innumerabilis copia. Armenta eriam equorum mulca, qui publice aluntur nullo morcali opet
contacti. Thermarum eriam Caluberrimarum aquarum Contes: Maxime rbi Rhenum accinsu
10
cus eriam rastosinexclulos et perperuos pilcolosque e diver (o genere pileium sCatentes, vil
rim in Germania dicemus. De rolueribus aurem ee de Spluro in McenoRunio, veapud grauI
guchores est, nihil compercum habeo. Mulcaenim desisse, quae hodie nonstnt, e mulcarenascimit
melscreporest, contiguralte erim. Sedmitulin haclua Druidum canobiSe
oracula oftundi credebantur, ia  veue Oeaeo de lotent minumque, quorul
acbor obnoria, incerpreres: cales contedebam quales nudius vidimus, dum lohmnned puilus
c0
quide
A
a quercubus nominauere, incer quasab illis anciquitus, ve Abrahae e Ccdeonis quercus cestiset
Genus illud Philosophorum apud Caltos Ctacae MueMium CTaE: quOS a aropus svo

## Folio 123 — 1663204101:0147
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000147.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
TTistorica.
chilus vie somma eruditione ec ingenio nos in paciam luam ad radices Piniteri lecum adduceret.
cum forre in canobium diuercissemus, imagines lapideas (ex recustistimo laxo ad Porestem-
parieciinsercas conspennus, Ceprem pedum lingulae, nudispedibus, capicaincecti, Gracanico
o ec cucullaro, perulaque L barba ad inguina vique promilla ee circanaris tistulas biturcata, in
aubusliber ec baculus Doxenicus, (aevera tronce dc crilti supercilio, obstipo capice, higentes lu
Macerris. Fli quondam apud Callos (suc incerprerandae religionis, sue solitudinis eracia, quo
pediriores in inquirendis lelum caulis eslenc) in nemoribus ee Calcibus consedere, mulcirudi
alque rulgiad sepellexere. Posteaaurem quam Tyberius Caelar iplos proprer factiones, qua
l duces etane, Calliis excedere iultisser, illiin Cermaniam commigrauere, de sub C arolis, AF-
Aphis ec Oddonibus CMMatam religIONE InCCIpretanteS, toram LPerciniam inamcenis et
enisrallibus, dc aprorum d Ceruorum laltibus, sub annolis ex nieris quercubus, d quibus caeno
Dcum suorum nomina lunc, Occupauere. Oui nunc diuiciis ee opibusira creuere, re regibus e
prcipibus nostris non intetiores lune, Ccu luxum, Ceu arma consideres. Mulei ex his ve diuiriis et
asauctifuissene, de ve us actium coniunserent, excusso religionis severioris iugo, abie
sue cucullo, quem adtul scaris anni cemporibus ferune, licencioris vicxe habitu popularicet
AIC CEEDETUNE. Cuditur acHuC apud Francosnummigenus, apud quos Bursardus de Kilianus
I, d qua Religio ortum habuie, docuerane, quod a Druidum nomine Druidenlis dici
Mlagna profecto CrrecisHunc e sempiterna a nobisgraria habenda est, quipopulum olim ef.
e quem nulla arma dothare rnquam poruerine, nuncillixelisione ec ricae lancticace ad mi-
cudia ex ingenia conellerunt, et qui prius in nemoribus et liluis vagi, iam per illos in cce
alocietatem congresal clariltimo imperio, Canctis lesibus ee oprimis moribus probe de-
Cecerum silua ipla crans vistulam Vilontes, quorum renatio sarmatis gloriola et Vrostra-
Sed in Molconia tancul lhibus, a qua Imperator Fridericus Tertius maternum senus du-
Mlonres etiam in Fridellet xonix Principis cerra, quae Veluuium ec Ectinam sempicernisi-
us imitantur. IIlud aurem ia eis nemoris montibus, qui ab Alpibus, ve diximus, Per G er.
ec Sarmatiam perperuo dorso in Carpathum rsque excurrune, mira nalurae prouidencia
auc, or Aumina d medio illorum spina decidencia hinc in Occanum et sinum Codonum à C0.
Acolis dictum praecipicentut: hinc per Danubium in Poncum sC CHOlUAHE, CANEL CCLX La
peustia, ve quaedam arces ee rusticorum calulae dum imbres suscipiune, in diuerla maria (sic-
pennino AE) ab vuo recto transmicrantur. Carolus Magnus, dum apud Erancos ascret,
rimum Facinus, Herculent e Xerxem amularurus, animo agicauerat, dum persuasum (i-
atac, posse percommode de Kheno in Danubium nauixare, de perinde ab Fuxino in ex-
rum Occanum copias crdiicere. Si in Regnolum ec Almonum Auuios, qui decem millibue
puumcancum distane, ejulimoattoca ducerecur, quae esernauium capax. Confestim R ex cum
Muilicum multicudine in eo labore corum aucumni cempus consump(ic: Ductaque est Folla-
ellisia adhuc cernimus, quam ec hodic accelae Fraiectum dicune, duorum millium pactu.
Sicudine de crecentorum pedum lacicudine, sed in ranum labor omnis cessit. Nam pro-
Es pluvias dC TerraM, quae labulOLL CTAE, OpUS Aeri nON POEIE. OLAHEUI CHUM FEEEX d
as incerdiu egectum erar, cancum noctibus humo icerum relabente subsidebat. AccessIE
Pulcherrimi operis reratdationem omnimoda se vlcima Saxonum defectio. Flac igitur
Gectione detinica, eius quidem longicudo in Furopxe sinibus à Mola Callix Aunioin T2
que Fonces accipienda elt. lacicudine ab Alpibus in Oceanum ferme Germanicum por
Milicaria, si quis rem curioltus inguirere relic, ex suppucarione caelectium circulorum et
colligar, in quo cractu, hoc est, septentrionali rres nobilistimas sences SueuOS, Fran-
doemos, silua suis Calribus claudie, moribus camen ee linsua relisioneque diffetentes,
es ipla admodum laecae de opimae, perennibusque foncibus et Duminibus impeditx. Ccn-
eugnaces Regum ex Impelatorum nostrorum parences ee nucrices, facileque sestarum
Sloria hodie inter cereros Cermania populos principes, iple per Hserciniam et eius col-
orem Festalicorum tempe vndique circumsepra, incus glebulenca vini ee frugum fe-
de quibus in G ermania, ela ad rueygea plav accinete vila sunc, distulius (criplimus.
CAPTTVENM IV
Deimagine es descriprione Norimberea, insulisque ejus ex Ther-
mis, es prato Allerio.
RbS ixitur Norimbere ne Sociatix COca _ quaestuaria opcrolam quandam congeriem dene-
llationem concinens, de quam ex coniectura tongicudnum et lacicudinum segedo
num
bed
de
Plexi

## Folio 124 — 1663204101:0148
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000148.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Bil. PIrCKMLMIMC
num à Claudio Prolomaeb nominatam inienio. Inmediis ciusregionis dc remoris arenis editiea
ta spacio murorum octo millibus pater, eriplici muro de Folla vna superbistime cincta. Vece
tem etiam follam ee anriquae ribis restigia incus habens. Verlus meridiem, ve ab amine rece
dix latior, in septentrionem adductior, nec omninororunda, led de industria aliquando redu-
Eto sinu, ve obpugnatu difticilior Foret angulosa, lapide murorum vndique secto ee arenulen-
eo, quem palsim in ejus regionis collibus e compestribus locis cerra effodiunt, cui peculiario
quaedam mollicudo est, e ve congulatie arenX natura Facile Ferro cedens. Oui vbi ad auras ex
Policus est (ole de vencorum Cabris relur isie concoctus, in durescic: proinde Aruendis edibus
aliisque adificiis peridoneis.
Follavibis lacicudine riginri cubitonim patet, alcicudine Ferme coridem eminens, incer duos
muros perpendicularicer crectos incerlabente riuilo, e cespide herbido, quem ferarum si
ses, cerui, hinnulique depalcune. Furres in interiore muro, qui adirior est quadrangula a
lecti lapidis per circuirum eminences pari spacio disposira. DuCenca curres muri, quibus vis
les ad excubias vebis ipoluci, qui vlulancibus cornibus, ee clanisencibus conciso, de concinuo
cancu cubis ingrediences holpices iplinque sydils exoriens (alurane d exeipiune. Vique lu
occiderit, cancu illam ex auriquâ relisione de recerinstituro per sequiteur. Praeconceriamno
etis horario et excubitore, qui per sationes ribis; excubias noctis, ve ille in curribus singula
voce denunciae: horis diei de noctis ad annuam (yderis declinationem, de eius supra Orlon
tem moram, id eA. vinbrx de lucis quancieatem; non sine Solis accedentis ex recedentis oblet
vacione inaequaliter dilereris: Singulisque lioris in quarcas per pulsum mallei divilis, dt in qua
ruor vrbis resionibus à quatuior excellis curribus ordine denunciaris. Fanca apud Fer licillime
ciues cemporis vsura est, cuius hulla honeltior auaricia, et prauior iactura. Iu auremurali al
cem, quod Fose rebis imiminet, fere cures corideri, humiliores camen de rbi muri AexuS pO
Ccir cereces de rocunda: singula machinis de cormentis, balictis muralibus ee aemis, vario que de
mulco genere celorum obplecx, de tanquam ad praesencaneum impugnationem instructa. Ma
nia pinnata coctili latere ceCd. Muri aurem incerioris crassicudo canca est, ve bini acmaci ped
circuitum inserris mucuo brachiis sine periculo commeare postine. In ancemurali idencidem
Porras ingentes in diverlas Cermania patres ducentes sex habet, de duas angustas, singula 
duis curribus et Forullimis propugnaculis praemunica: in quarum troncispiciis cernere ett agu
Ins bicipices mulco duro relticas: Opima nostrorum imperatorum de Romanis quondam spo
Iia, ec iam poriis noctris, re quondam Romano Foro locata restra. Per porras aurem consulle
non recta, sed in obliquum Aera ducic in ribem ria, locum amplum, ee mulcorum hominuu
capacem, inceniaque ambiriola habences, quae vel prielidio portae, dum impetus exisicestepo
Sinc, aue irrumpences hostes desuper Paxis celisque obruere. Porea aurem cacenis, vectibus tet
reis concellaris e pentilibus clatiis seu cararactis obHracE, ab iMO pFXZCUES culoide d let
reis lanceis obductae ee aculeaca, quae dimistae ingressum hOsIIM AECEnE, aur subico deciden
ces imprelsores prosternune, de contodiune. Aqua ductum vibs à meridie hybet abluendis de
nehendisque Cordibus in divertas placeas coactus: qui caecis candem cuniculis in aminis alueui
defertur. Amnis aurem rbi ab Oitu per paterices arcus clacris de Forcaliciis munitos rebi intu
Sus estduas Insulas efticit. Prima AuE AEEC Facta CA, d Congesta terra X arena nomen habet. SC
cunda ansultior: Se d illa prioe lacistima ancenissimum ambulaeium per circuicum circumducen
densum e plenum in speciem nemoris comaca arbore, astiuis imbris peramcenun atboribu
ad veramque amnis ripam veluri columnis porricum efficiencibus. Loco intus pacencistimo et 
solem aperto, in quo lineam restem, qua Cermanx mulieres Freguentius viuneur, ad Solem
undarum aspergine alboré candoreque inficiune. Hunc illi locum L pollore nos Colybium aui
condirorium, hica liceree loqui, diceremus. Ouem circum veaestivis lauationibus amnis pertalu
bris est ad lucis occasum de nocte incempesta muleicudo hominum calorem releuantium conslui
submilsis cancibus ee duleimurimurè pet Opdcas de caciensrmbras gradientium. Audirescuncracios
adolelcentum ec iuvenum puellarum que concentus, blandeq. se lalucancium et excipiencium. n
tumgi dictu, nullam vii quam hicfactam CXdeM AUC Ortam COnTOversiam aurrinam, cancaanimc
rum et iacurx consensu adamorem dc amiciciam properantium.
Adiacene Thermae medendis relevandilque corporum apsicudinibus Caluberrimae, saluca-
ris vnda, rbi vero cempore ab acceltu syderis ceporem, spicamentum que viviticum accepe
tic, renam que siam lareius aperuerie mulcicudinem languencium in commune diversorium ie
cipir: vires e risorem sensiticum tienibris ec arcubus in pravum de lapsis recticuens: maxime se
de percaurum ecceminos reralia lyderairan seunce, medicus de ad sanandum esticax liquor. Ami
aurem rbi per duodecim pontes siblicios, ee lectilapidis, quibus ribis partes coniunguneur,
DETIMMUIMETASTOTAS, per quas arcus duos resios Ferrco septo clacratos lele cuoluerit, extra vibt
mucasadripam uum locum publicum ee pecamaenum hobet: quem pracum silleriu

## Folio 125 — 1663204101:0149
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000149.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
Elistorica.
laboe die Festo invencus ecomnis acas estusa verno eeaestiuo tempore reluc in commuine theatrum
Onlluic. luveties in palaeltra, lucta, Talcu, Carxorum, stipirum, phalanex ec hastarum inculatione, a
que crecciriis ec ludis concendurie, virel que demembrorum robus experiuneur, rario que applau-
decachinlio vocancipopulo prabent spectaculum. Locus is quinsentispassibus lonsicudine pa
lacicuame angustior. Incus qualerna serie arborum iusto inceruallo distancium consicus. Tub
eibus Glacuor Fonresirrisui orulitur; Presinalcum sin guli quacuor fictulis de cannis eneis gauru-
muliquorem effundune, in moretque imbrium sparsunc, amplis lavaeris colimbis de nacacoriis,
lecis e cauacilaxidis suppolicis. Slartus peripheria secti lapidis ad imum perspicuus iniploprato
ll vena, vberrima, lar silma; d laluberrima hauctu. Pegalum de Liberriden pucares; Ci Mula
alaeines, auc Phaebi simulactum explessum haberets cam laeca Facie, viricli ec perdiso herbarum
Aspiec _odoratum AOTenE arbOTum opacitate: ac Arepeneibus proximi amniscipis, varioque et
deiconcencuroluerum ex eolle qutaoacer frusiteris arboribus de ricibus amictus, qui in arcen
ue Calaream porrigicue, obi ab Occalu aix prarupca perra. Fossie rebis alcicudine cenrum cubico.
CADTEYEVM V
Dearcemperam oMlibus adificiisque, ex foris orbis, horris e officinis merallariis.
Rbsixicur in cum modum sica ad vicam que aminisripam prona est, cectaque et aediticia sua tut
errs
uliac, molas machinarias, ex papirianas, trangendae fugis, Formandi aeris secturas et Aridenris
Corao, raltalesec MClallarias osticinasample ctetis, quae incre dibiliarre de mire ingenio, arman
hes, euspictes, oricas. lrameas, tela, culiros, novaculas, caldaria, pelues, pate llas, acus, Corpices, Car-
es, ertos, lilaque Fertea, ac aenea, ex honesta supellectilis raria rala: SelTaria, locaria, et pocoria
um de Poliunc, coris iplis malleilque ec machinis velucin ollicina Bronris e Sceropis incex le
lonartbus, ip silque aquarum urmphis de canca seruicuce de laboribus suis conquerencibus. Fe.
Orelluium arrem extenuandi ducendiqs radii per rotarum labores inuencum, à quodam Ru-
, qui dum arre relur arcaltum obculcarei, maenalq: ex ea divitias conquirerei, ob hoc cereris
Quemadmodu vlu reme n luerosis prouentib. inaxime apud auxionarios) inquirende ejus
idinciniecisse, quihlium eius induxerane de cortiiperane, ve interiorum rocularii labores ee
quae Terream bracte olam per ansuctum Foram e prendunc. lcqs percinaciter crahenido exce-
echieiypo aliquo exprimeret: quod factum dum pater comperie, veluc in infaniam ec Furo-
ls Eilium crucidare cacussse Ferur:nili se ille aspectuisuo luberaxisset, manibu (q; claplus eftu-
abamne aurem ribs senlim ec leniter alturs enis, verlus Boream, Furum ee Occalumpoineria
na, vicidaria hospiriua roluptuario lq horcosimiumeros extendes, rario genere, Tructuum,
Ccherbarum peregrinisq arboribus, consitos oleribus; cailibus, rapis, ceterisqs Eructib. prx-
. Inhorris incerstructis adiculis exprandis rmbris estiuis, deliciis, aucupiis, et declinandis im
Commodis. Viuariis pilcium deduiariis inctis capacistimis riniqi Feracibus. Oppidulum etiam
aporre adiacer, quod Verdam à Caliceto amnis dicune, ad Pagiirae Ferme iactum, id quod can-
Bloniam muleosciues opcrarios, Fullones, de diverlarum artium inazistros vrbsip la de duxii.
quidem vrbisimaso cum arre lua lacrilqe a dib. pulcherrima specie ingredientium le oculis
concemplationipex becinscellosmaiori admiratione rapiens. Platex amplae e munda, et
apercae, Saxo durissImOrnaLq; PTOPTET OnETariOS CurTuIS MIAEX. C acenilqs insencib. Masimo
uobleratis: be s quando leditio principum orra esser, aut exereitus per vrbe iturus, ciuitas cura
atorec. Pureis publicis centum ec viointi, C analib. aurem de fistulariis eribus supra vigineio-
islocisper ribe ob incendiaa ecellarios rus exeriictis, duobus etiam Foncibus Cubcerraneis
cumpecibus, aqua X per aretlas collara est dilurissima et Suauissima poru. Fora multa haber,
A. porcorium lactarium, vinatium, rumetcaritim, caballarium, oporionum vel obsonium à
as lic dictum, ex illis quod spactolius est, negoriacoruim Foncem haber secto lapidè multo au-
 genere (culprurx ornacum. virorum Forcium imasinibus eir cumpolicis. Macetid eiuis in-
midiserigitur, opere micabul terreo de caricellato lepto: Incus lauaero amplistimo subpoh
od sedecim cannis auratis proltuensliquor se collisit: Adiacet diuae virginis phanu pet C a-
P. magnifico opere constructum, opibulqi Resiis dorarum, expullis ab eoloco ludxis; qui
pronresvibis veneno intecille callabanrur excindenda prolecto densaut ad Caucalum et it-
Romatas perpetuo exilio relescuda, quae per viiversum orbem in se coriensiram nuinut
lac, humari generis socierarem volans ei concurbans. A. dificia auce publica vibis et xdes eius
epublice insenci sumpeu, de Ton so labOrC ExOracX: reCtaq, latxisintula diuiciis, duplici la-
senria, abale cubica scetragoMa in crixonum, proclivatis cectis (ve dum imbres nivelq; solu-
hc de ducancir) in arctum liberalissime consursutit. Patietes omnium ferme aedium lecto l2.
imcuderib. ee virgultis pmplicitace illiis (xculi ateilla obliti, erecaq; auc erplo camen-
le obducri, i sundamen lac eitimis impentis in summicarem erecti, eluceleume: reptane
nO
nambiciosilsime iMMHCE.
lue
l
ere
e
ene
102

## Folio 126 — 1663204101:0150
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000150.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Bil. Pirckheimer
non ad ciuium, se d ad Regis et Principum humani serieris ec Imperis domicilium constricta exilli.
metr. Fenestrxe pacences e columnolis postibusque Fulcica, multo Ferro circum lepca, coculit
que vitreis pro aeris incemperie obclusae, ance quas multorum genera Rorum X percgrina herba
restaceis ralis vernane ec redolene, quae rbiaura lxiritui agicata fuerit, cubicula ec xdes, Ve pacu
lx de perstabiles sunt odore suo iniplene. In aedibus penetralia se medicullia multa. In hilque mun.
da variaque supellex auro, aisento, cererisque chelauris e merallis referta. Manitesior camen
nulla supellex, quam traiiea, camilea Ferrea, claua, equus, ca quae ad prilede nobilicatis ee anriquae su-
Rirpis ec Generisclaricudinem in ostencatione habene: ad quem armorum apparacum cenves ettal
operarii Cosuncur, tan quam ad neceslariam suppellectilem, ve ad guemcunq morum e crepidattes
nem (excernam aut domelticam) manus prompra dc expedica sIc. C ollisaurem, cujus meminimus
lacera lua in orcum de occalum circum ducir, ribemq; iplam exten dic mulco rndique de Frequence ha
bicatore circum radices luas domus regias, et diversoria spacio (a amplexus, quae C ae Cacis tamiliam e
eius amicosmagniticetiltime recipere pollunt. In collis verrice dux arces eore pix. Maior in occalui
respiciens ex ribe angultum adicum per petram excilam admicric, quae resias au la5 e C enacomne
laqueatasmagnicudine pacences ec ornatu locuxleres tabet. IIlagi C alaris et Romanorum regu
domicilium est. CXlas Fridericus, vchorcis plurimuise oblectare (olebac, in ea arce pensiles libihet
costieritecic pilis onus sustinetur, alcicudinem murixe quans. Columq. super Atrarum herbacum de a
bustulorum patiens CA. Alcera aucem arx, quae huic ab orcu adiacet (d quà C omicib. illiusloci quon
damcirulus erac) nuncpene excila de demolica est proximo bello, ec in eins locit publica domus sill
meicariâ constructa, propuguaculum ad ribis excubias habens, per quod porca in pomeria verll
aputor ducic: quam veriusq; arcis parietes per excilam rupem expropendiculu quadrasinta cubicis sua
Sune, (olTa velucimmenla dehiscence de se laxance valle protundiltima de lacillima, arabiiiosum latta
opus ec riolaca nacura pulerum spectaculum. Collis delubratria et ornaca haber, duo loco publico
cinibus (emper patencia, diue Marsarechae de V alpursi dicata. Ferrium in linperiali acce aneustius,
quo Cxlarrei divinae dt lacriticiis ceremoniilq ac si stic. Perune vulso illud quond à Diana Suiste pha
num, eiulqs rei arsumentum adducut cidonor, veceretq: qualdâ d incognicilimulactiimagines: quol
ceo, vemulca in Cermanid incomperra habeo. (ic an hocira Ccnecne, no quidem attirmaverim. P
reos duos collis habec, unum morisradici d culri receri adiacentem, alcerum in verrice excilum, c
jusprotundicas vilum tiustratur, aqua machinamiro ingenio ee tacilicate hauriiur. Turresauce qu
tuor in circuicu collis, valta ec asdua mole circumposica eminer: dua ad Cielarisaccem vibem iplat
despiciune. Reliqua ad orcum solis adiacent in austrum ec boream prospectanres, vua ex illis alcio
e quae in maxium caelicerraeq, cractum vilum admircar lonso lacoq prospectu patens: resionul
specula ab illis vocatur. Fama est, hanc Diui Sigismundi Imperialicempores cumulruario opereco
Cructam, dum ciues aliquorum Cermanix Princixum felicicari Vibis, auctui de opulentix invuideta
tium, porentiam, dominationem qi suspectâ haberent, veririne aliquem subicum morum aucsect
ionem (venouarum rerum cupidilunc) in vibe excicarene. Ideoqi Pacres Calarem adille, 108. ley
ve vebi ec arci luae praesidtium cutamenq; aliquod ponere permicterec. Ac C. efar quidquid, inquic, d
Luna conversione excruere potericis, vobis permissum Cic. IIlis priusquaem sydus le impleret, de ad la
cundum coicum redicee, catcata molem in auraser exerant, mulcorum lane hominum d propecala
rium opus. Alceracurris reneranda antiquicate conspicua est, religio le que à ciuibus veluS Norim
bereanominatur, scabro lapide, et Fceca sicu, re ab imbribus cempestacibu (que exola est, lon eIa
demucari laculi cuidentis signum. Figura ejus non rorundaneque cetragona: led (praeter contuetu
dinem aedificiorum nostrorum) lonsa ab side deformata.
CAPITYLVM VI
De verticalibus orbis syderibus es qualitare aeris; Valetuctine ex habitu popull.
Xdera vercicalia, dux de prima magnicudine Aella, vibem Cerme incuentur: de vna, qua in libla
Dec altera quam in aurisa conspicimus: quae que in lacicudine ejus inclinationis mundiinera circut
lum arcticum de xestiuum convertorem in caeliimaginibus declaraneur, vegenua Fserculis, hume
ri Booris, ala sinistra Oloris, Andiomedae pedes, poplicesque Castiopex, P’et sei vin bilicuis, Rexula
queposteriorum pedummaioris VrC. Ex Rgniseto veco maxime Virxinis sydiis Iitacu: quoda
ingenia ec signa vibis aquila virginco capire delormaca restancus, ex quorum nacuris, quod culqua
insenio, este seu coniecturalicet, de quo d velic es potest eliciar. Vibis patalellus, qui de per Boulle
nis Ruui hostia ducicur, ec lacicudo sextimmi climacis, qua ex cerrae devexicace accipicue, quadensila
ea nouem parcibus et aliquor minuris ab aquatore abest, diem habensminorem paulo hocata
Sedecim: longirudine FuropX teime media. Ouo tc ve rrbsnonmodo vniuer sae Geimania: ledle
tius Europx medio centro condica (ic. Ouippe quae cancum à C odoho et Adriacico sinu dictac. d
Oceano excernode Fanaisrixis patiterè spacio. Duainobre lo. deHonceresio concerraneus nollen
aATONOmOTI e mathematicori nostra Xcaris Fd cHlC pKINCEPS, propree rniuessalem converlationet
ob let

## Folio 127 — 1663204101:0151
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000151.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
TTiltorica
Oleaciones suas ccelestes oporltune habere polet. Sed coelestia Fortan odia hunc virum (dum
lapolleriraripararet ustulerunc. Regio vebis neque caloribus neque frigoribus nimisinte.
alus, verisque dt caeliillius clemencia, ec qua non benignior in Cermania est, summatemperies et
ugnicad et, quippe quae lu acena sia est, amnesque duo quos diximus neque palustribus vrigi-
Aisiaur cabnarcibus locis perduane: illud maxime efficit, re cerra ipla halicum puriorem spitee
laporem licciorem exhalec. Hincaer purgacior, et d venco cranquillior: Iplaque corpora vali
plaanmique risorcaeletior, ingeniaque elevariora _ perspicaciOra. Fc quemadmodum alia
mecra luperticies. ita ia cereris Cermaniae populismoribus, ingenio; linsua, de habitu dilere.
abE, POPICLLCTX extataconemlicCam: Fc qualis Mercurii est, que eso in corractuprimum ecer
ploeiedum crediderim. HVetleliodo e doctissimis placerrerra deorum parens extiric. Nectide
ab dellecter, cum (rcapud COrnelium est) Germani antiquicus Mercurio ec ICidi Cacrificarine, ve
beclania illu craca dicemus. Onalicasigirur aeris ec celluris huiusmodiest, quae lonse lecus ad
anubulpaspropterhumidiorem caeli dilpolicionem ec Alpium proxinquicarem, ob alimenti et.
 latillaa accidere videmus, ve ex illocum hominum lineamentis. sermone e ingeni depren.
C. Iaque mirum. Rad quatuor ribis porcas et placeas diver la et varia civesincer se lingua lo.
Cutllt. Slenice, Francice, Pauarice, de montane, pro ve cum diverlis hospiribus ribè trequencan-
neua corrumpuntur ec assuelsunc: Frequentes camen rebulas vrbsproprer (ylux vicinica-
cuca dquinoctia habet, ve in omnibus regionibus seprencrionalibus accidic. P estes lUesq; Cor.
Flacillime (hil dum Vnivertales Tunr) paritur. Duas magis corporum contasione incanta ho-
 mulcicudine, quam aliqua cceliiniuria accidere altirmare aulim. Sed rbipestis illa ee huma-
elis gravissimus hostis elloluris decem aut duo decim annis (ve trper Germaniam) Exuire in-
edocculca quadam caelirerrauc repusnancia, seualimenei corruxcione; seuresionum ini-
aeecrumue paltione, Ceu intausta caelestium vircutum commixtione: deorum que ira, (cu
ll ud cerci numerum mortaliu per hanc lue reducatur, dum le iplam purgat, dt luperuaca-
ucalic ex relecat, seu reM aliis anim alibus peculiares quae dam plaga e morbilune: ita quoqu
Mum seriere accidic. Sed quis omnium eorum, quae nacura tumt caulas, certas seddiderit:
Ccllra nostracenuis elt d inuencio cimida e incerta recum que sic: dum plaga illa invaluerit;
Caque corporea incencto suo depascit, dt ne conrasio ad alios serpar sinsulari cura e proui-
circactul hospicis nostri sebaldi C lamosi ad amniscipam exrra vrbem constructa publica domus
Lotalerum lcali vocarit) spaciola ec aero la in que varias cellas dix esta, in quam auriex et baiuli
elus sestacoriis illos, quos lues corripuic, euehune e ab ducunc. Scruis, prolelitis, opcrariis, et
bue conidicionis honstubustaec pietas tic, domus ea diuo Sebactiano consecrata est, ab eoque
omen habet. Populusieicur Norimbersenlis, vecaelirerra que cractus elt, et pro Germanorum na-
corpbre ralidus, laboluu, trigorum et aeltus paciens, neruis dx ostibus Colidis, ctacura ele ganei:
cuaberali e prospera ratellldime, nili quam incempecancia d non merentisstomachi acculacio
obtum saeculorum luxlllia est) in duxeric in libidinem, venerisq: gaudia ettusi, animo laro et
atceuod mulcum decoris apudillos est, in variarum linguarum loquelis gnari ee prompri, no-
lumorum auidi, inseo ratro de solerri luerio (o, elaco Xiactabundo, quique ad efte-
bue lacile commoueaneur, ee cicorehliane, natura arena crederes, quae tacile commove.
ur e cuco reliliane. gula lacile d venco collicur ec dissipatue, ele gancia morum de ciuilibus vir-
uolalias conspicui. Clabicu corporis plerunque nigro, et veltium forma. sapemurabilis
abentettus gencibus, GuIBuS cum ReGOTIanEuE, Corrupei fuerinE: reque diver (X nationesinAu
labencibusmanime incipibusnosris occalionem, qui veiam in mulcis aliis à prilca C erma-
 vircure desciverune, a Guoque nedum à pacrum luorum, vecum etiam à pacrix moribus de
ecaueruries linguam que nollam veltem que le quuncur, e pacrie meminissepieec, vica queprio-
Num paxacque sides fuic dc Conlcancra rebus: nunc Sarmacarum more laxa ec linuola reste vir-
caxueredimie, pendencque à colporepelles. Nunc Pannonia halucum, de Icalix cuculum parria
lle commurances: nunc Gallorum more limbatas chlamides de maricaras runice llas induunE.
corpus calisa de runicella inceluta Arictissime singulaque membra exprimence sringunt: ca-
ovolleriore pacre phaleraco e caudiculato supeaiecto palliolo ad dexceram apetto, vixq. supet
mapio ducto: calceis quondam rostratis, nune vero obtulis, dc circatalos Z onaris, crepidis ee
absraris in Gallicanum morem fuerune: Senacoribus camen ec honestis aliis ciuibus patrici
Lenus amictus mansic, incincticunica ad calosr (que demista ee amplices manicata ciica col-
lorum limbum circumduccHS, _ apectore ad pedes v sque noris sibulaca. Pileo que sux libetta-
cis indice capica recti, adllus aureus in laeua, signaculo aur semmainctulo. Dex.
ceraaurem Zona oraria cum ampulla oliaria rereci
AIBIEI FOEIAEA.

## Folio 128 — 1663204101:0152
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000152.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Deingeniis ex moratione virorum e mulierum.
Ttriinarmis expediri ec exercirari (quipxe qui re plurimum iuveres bella sequAnEUE ExtEF
na) quod reinhabirum consuerudinem que adducane exerciria bellorum semper habena
Diefesto noningursicationibus dut ineluuie vacane, vino, Comno, epulisque lepulci: ledrbimane
lacris incertuere, cibisque refecti, contestim bombardarii de Cagicrarii ance ribis portas auctostan
cocunc, muneribus praemiisque iuventurem ad cettamen muitances, quique peritior de ad signui
certior tueric primum, ille munus consequitur. Ceteri ex ordine (vELinguli ViITUEC PrXSITCrINE) II
rer se alia munuscula distribuuHic. FLaec sunc annullus aureus, auc aliquid arsento fabrefactum, arma
eriam ex Tramea, cancarus, scatella que stannea, pacera, phyala, lagena, ec alia quae suppellectilem de
care, e ornare pollune. Ac parte in alia cencuriones (qui lonso vsu bellorum in re militari excet
lunc) pedicatus cohoitium que praefecti collectam ingenuam et F lebeiam (Prour lors quemque at-
maveric) ilventurem lub sienis intollas vebislonse late que patences ermpanis cubisque sonant
bus deducunt, quam illi in cohortes, phalansas, alas, prae siclia, de primipilares Cub sienis in duasqua
holtiles acies sub imagine verifucuri, e praesencaneipraelii distribuune, de ligno dato armis se d la
sictis primo lacesere, dein consligere, hactisque cedere: nunc instare de nucare: nunc fugam simula
re de miltilibus, seruaco ordine e Parione, nuncrettoce dere, mucuoque candem congresi concul
cere, viritiimq marrem conserere cum aduer la acie docene, acclamarionibus que nominatim que lla
que Mortances animanc ec instruunc: Cladiarorum etiam ormnalio ob eam rem militarem lenipe
in dicbustectis aperro ee trequencaro. Ingenia veriusque lexus delicata de vatra, de quae (ve à lapiell
cibus quoque cradirum) locorum quoque sicusica Fumat: ve pinonpoi, honoris er gloria laudisqua
cupiditare maxime Aag,ene, paraca ingenii simulatione, ec lueri causa nitulincentacuin relinquet
ces, veque apes diverlos Aores peruagaucur, re fauum construane, et alucaria dicene: Ica illi à dives
Sisresionibus divicias ec opes conquirune, vrbique suae inuehune, inde plurimum libitribuune, 
ad vulsi ostentationem se accommodanr: Popularis aurx venatores e aucupes. Vibs protecto 
muium quae in Europaaguineur gnaca, de nilrericente, de termonum auida, quae que luipeneris, dull
ciarum, Cacullatum, mas stratuum, ec honorum respectum maxime incer se d percerinos habeure
line ei cupiane, Ouodvicium, vein Principibusnoctis dum conveniune, conspicuum estica nunet
ciues concaxiohe lia le laristime diftudit, concomicance semper inuidia ee animi indoleneta,
quem praelarum libiambiejo lamens videric, quae non parum cunc in illos potelt, dum aucrebusca
uinis incet sune, aux publicis pertunsuncur honoribus, cunccurbato ordine auc à congress letul
tratiume, duc alter alterum adhortacuc, prenlum manibus allequencem, actrahere pro vitibus aclti
tens, quod hhonorem illipraeriperet, in delebilem adhorrancis in dignationem incurrer et. Lanculu
nunc ora liomitiiim ab animis dissicene. Ouatidoquidem ex humanismencibus amicicia prileua
illud morralium bonum nunc exolenis, in cuius locum assenciones, blandicix, de quodoptimanu
via procestus amorisinsimulatio submisravic. Fcerinarum aucem hilaricas de eximia manluecuc
(plusquam credipar Cst) decora de venusta adestillis (quxe maxime anitmos concilianE,) comitass
altabilicas, micisque humanicas, ve plane ad emollienda Siluestrium virorum Fericarem hace videas
cur mundae, politde iucundae, ec maricis imperiolae, de Andromeda. Ouaproprer vibano de lepic
ioco in illosludicur, ob eam rem imperacorem aguilam virigineo detormacam capite Vibinin
pnumi dedisse: placide camen et ad ob lequia virorum laecxe, concubernales, de conuiuaria, non la
Breges, aur conclavarix, e nontancum in curanda educandaque prole (quam praeter morem Cet
manorum in hac rrbe persilla indulsencia de blandissima appellatione educanc) Colicite: V ecum il
suberriatida dirisendaque Familia prudences. mercium que dcarichmetica XmuLICX, R OMahOruN
que coracterum ec linigua Roman a incellectum, ec vsum liccerarum callences. Ideo que quastibl
Cellulariis dedice. Incesus aurem ec habirus imarromalis. de qui pudorem rulcu geltuque peae le teriu
peplo parum in fronceruxaco sepruplo auc decuplaco ob trisotis asperitarem capica inuoluca. P 2
cungué eriam velo (quod insione matronale est) lato ee sinuolo plicisque retorco, ex circa tempon
bicorniculaco, quod non omnibus sestare conceltum est, de quae sectanr si intamia aliqua nocancl
velum illisincerdicicur. Pallisnigris Cinuolis et syrmata crahencibus, pu dicicia, hide de ob lequid et
Bamaricosinsiones, adeo saecuda, venulla pehe Furopae ciuicas à lobole lua raceri ad quatuorterim
rect
millia ciuium nale quocat pertibene. CX Car Fridericus venoviltimae NorimBCrBZCBCLL
iriuleicudine puerorum vibislibitelatum exac, omnes puerosintia decitacum in follam vibis, ca
pexlNeE, vocatiubet. lam cocaros  piblicum faudium de communem laecicium estula, e
ctam mulcicudinem e Germani lansumis Horem, gculosque HOCLEneELIO exanI 
CAPTTVEDMA.
Sehreltices extileim in spem erecta: qux aliqua estes a  Petatore in eo delectuaci
pcuriesTenc. Macrestamilias puerorum Cacies laerilsimas lultrare, troules nate. comtaspelle
dittundere, praecexta bulla candidaque rosa et purpura, auro de asbnerare, d nihileo
rum, qux hancaetatem staciorem ee lavorabeee Pollunc, nesligere. Ac Calac vbicone

## Folio 129 — 1663204101:0153
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000153.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
luCorad
erio latiaster, pueris placenculas cortullas que mellicas (vederas puerorum illarum rerum auicla cA
aciouic, licque pistillis donacos parentibus remitit. ConsticuCns ad FuTuT EOrI CONVE.
nummum argenceum signatolia sua gemma nocacum in singulosdonare: quem illiin lons.
ula e in generationes sc tamitias suas canquam chelaurum aliquem aPseruarenc. Pueriruncin-
sum super quaruormillia numeraci tuere. Compaca nuncpriscorum Imperacorum ciues ROma-
donariua Se consiaria publica L lumpciola conuiuia ad nostra tempora. Ornacusmulieru
corporis culcus, quo dequidem in hoc seru probaverim parcissimus est, aurum ee gemmas, nist
gio terre concestum non elc, varmiaricas sexchicasq; pelles nulla margaricas nulla, coccincasqu
Dosaur octrinas rectes nullao: sed has cancum limbis rectium alluuric: considerantes hacmulierum
hurmultas Cermania e Sarmaciae vibes in paupercate ad ductas. dum viri mulieriarii corrupro
minacum apperiruinimis indulgent, earum que ornatui cuius ille lexus auidistimus est, et ab il
aiticulcer erixiporest inconsulco tavene, quond aere alieno ee escstate oppresti, imprudenris
us luxuriae camsa esPeriuneur.
CAPTTVEYM MIII
De duobus auxustioribus templis ex hospitalibus, eorumque
opibus es reliquils.
eraoaedes ee augustiores duas habene, ra eoxias Ciaeco rocabulo vocanchas Romani quon-
Empet prouinciarum suarum dispenlariones, quas diocunocis vocane, insticuerunt: Larime x desi
faoicorias aleere pollumus; ve quemadmodum illae quondam prouinciarum luorum disper
ones paudibus publicicus viacicum praebuere: Ieanune mucata religione ex illis diuinaSa
nam
hes etgentur. Pruno eetionoracior Perro Apostolo dicara, ec dini Sebaldi corpore ee lepul-
emsectebtIS. Is dum paulo post CaroliMagnicempora, ve Bricanni, Calli d Fliberniet Chri
ian
arestollem in Gerinaniam invexerane, cum aliisinAuens, primus ejus collis ee nemoris
neole
Sadlelisionem Christianam rirae ex morum sancticare invirauit, eiectis receribus diis, quos
cor homnum simplicitas suorum aBcorum ee locorum prxesides e curores purabat. Alia di-
pelle
utenrio consecrara est. Regia lane Balilica e amplilhima. Singula magnis opibus de multa lu
e iera (reliberancas et piusincelisionem ciuium aftectus ell) dicacae, sumpruolo opere
Merumlectorum, colluntarum, e senestrarum patenrissimarum conspicux: binis acduiscurri
u de
l
Sula decoraca, insehribusque ralisaeneis (quas campanas vocant) oneratae: quorum Coni-
pultulpopulum ad lem dininam vocane, aur elata funera prolequuntur, ec inpruentibus
lolsnubes (resaturae quoque interpreces cradidere) dissipane, rumpune, ec propellunts
aelincus cum abccibus suis Fornicaris pilis et arcuaris cesticudinibus duarum columna-
au oreimeta sublime erieuintur, vorio genere exlacurxe parierum ee Fenestrarum et sculpcuraima-
Bimer
ed
pere
alie
Bene
e
e.
alia
a, alsenco, semtisque docata, armagne ee ingenuarum ec vecerum Familiarum inligiia
his aedibus led XMaliis omnibus monacterii, et lacellis aftixa, quod primoribus can-
Edicemus, permistum est. Vectibus d ornamentis adrem diuinam perficiendam vario o:
labBrCexorico: arteque de maceria peresrina preciosis. Organis (quae Pipino d Constan-
caeblum imperatore milla cranc, primum que tunc in Germania et Callia vila Tunc) de R
Conslludine et maenuane disparibus, maximo sumpru constructis, qua rbi aetracto pet
Cucmanuum _ pecimpullu concepcum spiricum per rocales cannas cuomuerinetin-
Tonose mugitus; selullance restudine de Fornice, concordicum harmonia leddunc; con-
abacum, ec ermbalorum  Cexstrepence: Orxia crederes auc Choribancum choruim incede-
and Id est diuerloria xstorum, cducandis fouendisque pauperibus (qua vulgo iphi holpi-
scaluerhabene. Intgnius (quodrouiun rocanc) suxer amnis ripas immentis exibus et
dd pauperum curam doratum perennistipendio quomor xcpxenuor, atcinatas iumque fo-
Iutastarim d abunde, quae xgris salucaria lunc, adminictiene, opemque ferant. In eius diver
motolaero lanctae imperatorum nosrorum reliquix seruaneur, maxime de Saluacoris cruce
as Caroli Magniinsistbus, e receraresum de imperiinolui diaderraca, quibus Impera-
Mottrihodie ad Aquas Craneas, id es Appollineas; Mediolani _ ROrX CXlareS deClAVAnEUE.
euriundus Cxlar in eo motu, quo Boemia â Religione Romans detecerat, à Prasa Boemo-
Mecropoliin Norinbergamt (quam solam intertoc claras Crerinanix vibes hocmunere dig.
Cnlebac) craduxic, quae ultuc quorannis exactis duobus e decem postpa(chadiebus in pub-
KOMAXIMA venCratIOnC L CUHu ostendune, tabernaculo miro appargru in ForO constrU-
qua Sacerdos rocalilhius Actancibus Druidibus Sabino more praecinctis, e divinis ex-
butis, rulso procl magna circumiacentium resionum frequentia, d ex omni
nia ad hunc diets populo vibem veluc disuvio quodam inundance: ob id armacis
le
cum
e
tuu
lu

## Folio 130 — 1663204101:0154
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000154.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
Bil. Pirckheime
de cachatractis in speciet praliipedem eabernaculitorum que ipsum de porcas vibis cinsencibus. n
Per insidias vrbi Cacro spectaculo racanci crepictario aliqua luhoriatur. Reteram in hoc loco lubi
cum ejus dieicumulcum ludiera _ raria re CoOrrum. Cormus in foro astance muscicudine culmus
domusinsidebat, veque aduecta prae da se Pariauerar: conspecta incer lateres enata herbula moxria
suibus verrere, ec rostro lacerem concurere d coltidere: quo ad solutus calce insenri Conicu pesce
eta praeceps cuolurus secum alios lua ruina erahebar, qui Frustrarim decedences nonnullorum
sancium caxiribus impacti sunc, et iam ad Coricum et tragorem in protundo silencio (cumomn
um animi ee aures in concionacorem arrecti eAene) curba reluri repenrino malo correpca, silenc
um ruperac stationesquo soluerat: cum à lacerculis rulnerari, veluci hastis deliper contossiestet
sublaco ingenci clamore pet lonabane: Secura moxmulietum et puerOrum non minOr (ve in ces
datione ic) rociterario. lamque Caluris lux quisque memor cariquam ribs eapra esset, placeaculi
vicarimque discurrere caeperane. Sed iam in ordines suos singula cohorres processerane, de ligt
daco, cumule aurem populum, qui nullo alioremedio arceri e se dati poruit, voce et rerbere callu
Parune, es contirmarune. In co cumulcu aliquocum corpora procrica, aliquorum rulneracarepela
LunE. Exini spectaculi die Senatus carenis ferreis Forum claudir, armatos in modum COTOU CM
cumstare (renemoad smilem tanum cerrorem elabi exera seprum fori polic) iubet.
CAPLTVErMIZ.
Denouem vrbis monasteriis, ex eorum sanctis ex probatis moribus.
Onalteria vitorum et Baera nomspia, id est, concubernia vrbsintramurum seprem habec, locis
Loporcunis constructa, d per vibem divila: aditieiis que de aedlibusidoneis donaca: de illis qua
adrem diuinam, religionem que ornandam, perrinenc abun de locuplecata: IIla non luo, le dlenacl
decrere et arbirrio reguneur. Incerdiuno ctuque Deo et superis plallune, non veinmulcis Gecmi
nix locisper vibem ragi, conciuiorum, de cauponarum imporcuni volucres, auc auacitiae sudio alia
marum nesociatores, ee d pauperum mensis veluc rapacissim e Llarpy ae cibos auterentes. Menic
reshismoribus, celixionem magistcedari, labetactari, concamnarique posle, quam incremenca
Scipere. Sed ve SenacusiuE, d voluic, quoridianas supplicationes de Cacriticia pro lalure reipli
Cancta e pia conversatione faciune, ab alienisabstinentes, et illis quae possident, aue qua vlero ci
sancur calte de modesterrences, crebris concionib. populu adrelisione Deiq; cutu de metuachon
tancur, ee d viciis decerrentes, laudes praemiagi vircucu, quae bonopraepolica sunt., de paenassoncuul
proctamarices. Sacerdoribus etiam popularibus, honeltis legibus a lenacu coerciris: ne licencio
rivane, vein aliquibus vebibus se, in quibus sibi omnia licere per religionem et dominationem pa
Canc. Duo etiam Sactarum viiginum XY: guxe vele perperua castitare Deo devoverune, ica ab sic
minum aspectu sublatae et occtula, necamicorum aux parencum congressis aue vilu pertiuucula
Sed verelurmorcux ricam axunc. Oumpropcerdum aliqua consecratur, pluriima circum eam mon
cisimaso, ance aras prostrata caneida veste induicur, de veluc sepulchroiam composico. Cacritaciet
aspersione protundicur: Sutticione e aliis morruorum ceremoniis de oracionibus lusteaca. Qua va
spectance populo peracta suric, lacer tos candela sibi in manus praestica, ad hoctium (per quodcam
tum vicsinibus exrelixione ineredilicet) sstic. Ibique cerera virgines cancu, oracionibus, d ole
loinscediencem excipiune; eam collaudanres ee excollentes: quae concempris vrbicae luxuria 
superbiae deliciis, perenni et iugile caltirari et seruituri Dei, lanctorum (qua nulla veriorlibetla
est) deuocauexieo
CAPTTVENM X.
De Domibus publicis frumemtariis, es de fame, es Generibus panum insolitis.
Omiis publicas ini vrbemulcas, et quoridie nouas exeruences, habenc: maximasque de pacet
ciores trumencarias: Duae vebem (dum annona charicas ex sterilicate cceliauc calamicare be
lorum acciderit) CUHENFALE PONuNE. Frumenca annorum cencum X quinquaginca habent aceilia
iam siue tolliculis, de nuda adipe laciscence. Px eo trumenco Maxitmiliano nuper e C allico bello 
Pannoniam cendenci, panis, it deliderabac, pictus est: quem ee nosapudatmicum de hospicem ne
Arum Sebaldum Clamosum anitiquitaris de liccerarum amatorem seruencissimum, degustauim
Aliquasque species panis (de quibis dicemus) viditmus. Sed ille colore de Capore lubstanciaque M
cer corerostacile nolcibilis. Sed quoniam in hunc locum incldimus, quo panis mentionemtace
remus, reterenda eriam a nobis estnostrorum cemporum grauiltima tames, quam exo inprmtsia
moratu dignam duxi, ne hoc, realia ulea apudnos seriptorum petiuria ab hOminu tCmMOIS
laberetur, aurrempore intereideret. Hac ad annum nonagesimum primum supra Mille d 
ElIXI
dringencos orbis Christiani: Rceni reco Marimiliani anno sexco, ad biennium Geimantas f ie

## Folio 131 — 1663204101:0155
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000155.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
TTiltotea.
nienibus eriam cunc, ne Ma calamicas Cola elter, Calliae, Pannoniae et domesticis Germania bel.
Quibusdam hominibus pro panis viu et aexirum agrelte, e cornitructus: Poibum q. concuicuit
aco turture termencoque consesto; nepartes malla dictuerent. Alii ex Ccenoherbarum A0-
que lemina ec cum Folliculis luis orana excuriebane, iunipero addico ee farre modico, lIcque ina
dum ee vicae alimonian accipiebane. Franc qui tame premence ad prilcorum hominum cibum
fabane, glandem, tagum que molatransentes, ec exillistorculas, qualiole aceipanis pinsebane.
hoc quipirum Cole aue Turno siccarum Parre et Furture canrum milcebâne, termeneique de
Muis parcem addebane, quo Congularo materixe cohareret. Ouidam dum loriea tame conte.
llenemoristandem demetous conlumpris gingiuis privari lunt corrugatisque ee incorris rilce.
a dum panem cibumque aclplene, haerencem liccis faucibus aliimenco suFtocari ee excincti
Compertum est, muleos, e tame concabelcereni, in remedium vica caules, rapum de nucum
mamina: concerpris arboruns toliis de corricibus concudisse, et cum lacte, lenienda tamis pracia.
umplisse. Aliiamicorum a Vicinorum conuiuia (ve Cermani gencilicer epulones de mandu-
meolune) petences, non pruss domibusrecepri sune, quam cancum panis auce hoctium secum ac-
ille demonstrarene, quancu ad ccenam illis susticere postic. Vidilles cunc omnis acaris e sexus
oes, dcure ad vibes connigrare: incontum, hircumque agricolam Llerciniique nemorisin-
ham: Fceda ee scuricante barba squalidam, pendencibus genis, macieque contectam: perplateas.
Poltiarim, veluc iumeneum famelicum ad racua prae lexia boans: ante Cacras ades cum coniu-
preliberis ctare, ingrediences aclamace., prehetilate, elarisque ad sydera manibus e ob ortistacri
genaniauseosare: prius gllam superosplacarene, piecarem aliquam, qua nihil oratiussac
usque diisimmortalibus totc, in se suosque iam propetame de inedlia detecturos taceteni.
mouix prodirum est, quenidam cunc inturco depreulum, laqueo, re in iudicum rractus eracs
rum, obilecum auce pollam ad Cremonius vencum tuerac, scala per lictorem admovendus,
ro ec exulcabundus cer tacto (alru alcendic, incerrogacus cur ad pararum suplicium praelen.
Que morcem cam laeco vulcu, alacrique animo procederet: Moxille ad mulcicudinem conver.
ellor inquis luperos, e temper mitu culra Christianorum numina menion alia caula, quam
enretame ad turrum conctumm, cum que charillimam coninsem, et ex ea lulcepros liberos inor-
Meiam cerra condiaiem, meque superstirem, nullo insenio aur labore ricam redimere po-
J: ideo Furcirens hac Mora, laris rrgentibus de se hacmilera clade mea laciantibus, libens con-
berosque meos sequor. Baudeoque nuncme ab his vicxe liberarimileriiss coruis aliisq; (x-
ousnobis (ce liciusnatIS HCmeam carnem, siqua adhuc ossibus herec, expositums, et his
iam laqueo implicicus ic a lcala, dum liberare illum supplicio populipietas vellet, praecipicem
Immorus prortus de neque palpirans, oblitis faucibus, quali cum senlus humani Colacio eturi-
dam exhalabacanimamm. Perune muleostadio rita aftectos necem sibi laqueo conschuiste.
loemalum sucuiam ee Baltariam maxime grallaretur, iam rebem populumque Norinbet-
emveluri saua quae dam cempelcas atclabat, omniumque animosperculerat, dumi percrebue-
Bauariae trumencis, quae iam defecerane, vibem aegre lustentari posse. Cumque is. dies pisto-
haricia oliscerer panem mitetis ciuibus ec operariis prerio augescences, eisque suberahences,
auruo questu rulsustame propullare posTec. Mox hacre comperra, Senacus, ve in aliis etiam
sens trumencarias, bucrri, Calis, calicarum carnium, siccorum que pilcium de leguminum ades.
que vinarias, aperuic, pictorem que se publicum consciruit et se dic laborantibus ciuibus dcani
Contternatis panem, omnia quae rictuine cellaria recto ex iulto precio vendens, doncepistorum
Claxidata, coraque ribs a tae releUATA FIICTAT. Magnum profecto ee memorabile de Calura.
1b. Factum. F.stpraeterea abmus senatoria ec praeroria aula pacencilsima, qua dum C’erma-
Exlaris anc PrincipuM COnVEnES est, Caula discuriuntur, S publica nupciarum et chorca-
fectacula celebrancur, histocis ecimaginibus restullimis Imperatorum rollrorum et RC
Pieta. Sed haec vebibliorbeca publica e ornarissima eius domius publiex pari incuria tulei-
Epuluere obsica Hestecta.
CAPFTVEYMXI
Dedomibus cereuistariis, es armamencaris, es expositorum.
er dum poxulus cercumharios(ita vocanc eos qui cercuiliam cogunne _ renduHC) codet
Recriminaretur, Senarus, Velucricupidinem ex illorum animis eraderer, mox cabernas cere
Decbrassiatorias aediticame, publicumq: pocum ex illis exhibuir. Porusisaqua est, decoctione
Dedei(quod nunc ruleo bratium vocant) aucalcerius trugisadipe corrupta cui (ucomnesir
Genioliliumus) semina Ba, cuihumulo (ab ebriorum roce sic dicunc) nomen est, milcent
quune, de reherba plurutumi est, ita lemen eius in aqua cum truse decocto immodesteq
Aporances in hebecudmem sentuum ec remulenciam aeit: Vidimus dum in Saxonia de lic
ermania esemus, polt decoctione eius porus siliquas ad placeas vrbium expositas, iumeraqe
dorem tumumq, ve adhuc repebans, nasibus guiralsse, pauso qu peltin susinmactosboues
Nabtabao
1
l
ral
2
e
la
e

## Folio 132 — 1663204101:0156
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000156.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 79 lines, status machine
Pirct
et
vihreris cornibus ad murua praelia le laceslentes, herba protecto taro ee veneno Colchico nocenei
Or _ qux plerisque Germanix populis ccedium, de multorum malorum caula est, dum cerra lege et
arribus, poculorum vicissicudine incer se concendune, de tanquam de holte parta victoria sIE viII
re de gloria de eo, quem insenlarum, de velur morruum reddiderine oloriantibus. P’orus alias, limo
destiam ex naturam sequeris, Caluber lane: de nurriendis regecandisque corporibus, leuandi aestu
Scdandaeque sitis gratistinus huinor. Armamencarias domus habene, Ferramencis, machinis, belli
cisque instrumentis locupleres. Nec facile quis in Furopa vrbem nominaveric, quae harum seruit
Audio e compararione huic ribi pars esseporerie. Nam (i quid unquam C’ermania ingenia pro al
mis, machinis, cormentisque reibellicae excoxicare poruerune: Illicaltarim invenies acurus de ha
matas culpides, mucronatas lanceas, crinodes d quadrinodes clavas, gelas, frameas, acinaces
falca
EOSCurUS, corraces. loricas crilices, papiliones, Carillas, macheras, cacapulcas. C’erveres instrumeta
ad inuros quatiendos districiendosque exquisica, de ad omnem appararum bellorum, exp.
nacio.
numque neceltaria, seu castraponeré, scu marrem eruiuus, cominusque conterere oporcuen. bo
bardarum, balistatum. oxrariorum, cormentorum, tundarum omnique generis celorum.
Penemulcitudo duersis rariisque Formis admirabili insenio et arte _ diuersis vsibus ap
ces orbes, plandes de rolantia aka sertiacem rasum que ignem, Aammas cetasque, alii
Enica
ngCn
quema
teriam perniciolam e exirialem iaculances, et quacunque hosem in condiriones pacis e a
hem cogere, prorisare exterminaréque porsune emictentes: quorum omnium vum de For
dirio
unde
Ecribere magis belliquam pacis seriptorem posceret. Expolicitiorum domus; seu ve Gcaeciomiuu
quamnosmelius, exeporpopcio ve lexusmaris et Fcemiriae est, duas puiblicas trabene, quibus intancca
genecricibus paupertate, imbecillitare, intaimia, cimore aur pudore (ve affectionesillius se
exposEieducantur: his summa cura de sudio nuericum maxima pietare incerea soboles
Collatis eriam nuper pio affectu pecuniis, ve vir _x faemina his domibus praecepeionis int
rent, quipueros prius sine lege de insticutione baibaroque incerse fremitu de ritu viuent
ingenuismoribus et characterum Romanorum cognitione de Formatione imbuuine.
sune
olcic.
50bi
sI
inspiecatis
a mulcarum aliarum aliquando hospes noster Sebaldus autor de Collicicator apud ciues
CcICIL.
Cum aucem puericiam in his domibus exegerinc, iam que racionis compores Factiluerine, cal
mas ex Faemina donatur, et re de ingenio indole aut in dustria spes est: ita mas nesociaton.
rario (quosiprassipas Graeci, id CsE, OpCTCMAHUIUI viCtUI quXTENEES VOCANE) commenda
mella expietate dore altisnata viro copulatur. A ciuibus orbatis plerique auc in tc cundis. 2
cur. sed quoniam in eum locum a nobis peruentum est, nunc etiam cereras vebis pietares
morabimus, quas illi, ve laica vocabula à Crscis eriam germana lineua accepimus, inenuod
ICOpC.
CAPTEVENM ZII.
Depieratibus es eleemosynis orbis e leprosis.
tae
DeaII
inC
ac,id et
TOnfacile quis vrbem per celigionem Christianam ostendec, quam huic nOAEX COpaaTe queali
Ncam proxenta d expolicain piecaris opera est. Sune plus quam quadringenci nummi au
perennireddiru, qui quocannis in illorum ciuium lublidium e rirae sustencationem erogani
quosauctacum auriniqua lors excernis ee longus carcer, vel es alienum (dummodo ex lua cu
obxratus non (IC) Fregerie, aur quas incendia laerociniaue oppresterine, et in egeltarem compus
rine, qui aliquando cum ignominia de contumelia vibem cogerentur de serere, hoc annuo d occl
costipendio, cum quibusratio seneris, dieniraris aue Familia haberur, lusteneaucus, doncc delau
ente torcuna, ce deuncibusque placidioribus altris cempestatem nausiaxium que cnacavine. Iluda
Bomaximum piecatis opus dico, quo ingenuietiam ee in racica calamitare consticuri consolanc
Suncposthanc cerri expublicire dditus honestarum puellarum docibuste seriaci, quas patentes pi
inoxia macrimonio locare non poslune, duc pupilla orphanae que fuerine. dummodo spectaca pucct
cicia ec probicace morum lancticace que insienes tuerine. Sunc duodecim virorum decrepitorui
(quosilli duodecim trates rocant) duo concubernia, in qua cives, operarii colliguutur, quilenca
duc lonxo labore estaetisiam viribus Fest, victum et corporis cura egences. Ei duedecimotcatten
locum curacore, omnibus vica necellariis prouideneur. Protaeminisecium mulcis domibus caden
piecace constructis et tundaris. Suneheb domacales, de vripsi dicune, dices sporculae (ita cam pieta
cemapud Romanos quondam excicisse et rocatum tuille inuenio) lae centum de lexnginca quacul
ciuibus exenribus singulis hebdomadibus dic Colis, rbilaceidos lactas rndas in populum spactet
3
ilce
Perpecuisredditibus panem, cartem, laridum, aue dum exrelisione à cactribus abRinctur
sardani, quam illi allec, pilum, alia que lexumina elarxiuntuI. Decem sporcula nummo auteo con
Patancur: consticuris dispenlacoribus, qui de honestare, probicace, necelticate que accipienc
qua
misericordias vocat.

## Folio 133 — 1663204101:0157
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000157.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
lictoriea.
ue die veneris quinquaginea quinque ciuibus, sed aliis à superioribus, in singulas heb domactas so-
cum (ianumilma vocam, quod ricies sumprum aureum Renensem reddic) crogantes. Est 2
papium opus quod lex cluium hilis annuos sumprus quinque annis ad Crmnalia generalia mic
Primi lacris licreris de cheologix Audent. Secundi ordinishumanis de diuinis legibus ope.
adanc: reliqui medicina. Ilidum suorum studiorum praemia honestioresque riculos docto-
, quOdIn COMII AIBILLIO POLICUI CI, METENEUE IM VIBEI LCHOCantE quorum opera l vibs in-
ecdiono à Senacustipendio prouidentur, quoriesque in commune consulto opus his fuerito
consilis achibene: Duodhexera vibem apud principes aucalias vrbesillos asere concingae, (a-
emeuco adactitune, dum suis contiliis opus ests reipubl. de ciuibusadesse. Fst e aliud pieraris
fus, ec quod nulquam apud alias vibes aur gentes inveneris aut audieris. In ea hebdomadas
am de Saluatoris nocs pasione obseruamus, leprosi veriusque lexus ex omniresione in ve.
nconttuune. Sexcenc octingenti aliquando conveniune, domopublica in ribe ad conven.
illorum constructa, qua per eos diesreticiuntur. Oui rbi convenerune, lacerdos e physicus
de quibus certirudo Morbinon constat; lustrant a incuentur, signis eins plagae diligenree
pectio: Si auc lues curiinolica, aur alcerius xsxicudinis caula caro pollura (ir. Moxque iudicium
heesimmundi corponspiaterences, reluri in delectumilicum hc, illos excludunt, alios ad
ectam mulcicldinem conscribune: datis licreris a Senacu his quimundi reperri sune, suam
acem celtantibus. Duo delectu habico lacerdos dato ad concionem ligno; omnes die
nem de ccend doutui appellane, in rnum locum cosic. Is est quem ad ades diui Sebaldi,
eror CrxCa vocC dCunE, nos dormicorium morcuorum dicere possimus: Scenloque luoge.
horrantur illos ad pacientiam ec colleranciam: quodque commembrorum luem corpo-
detaedicarem, et qui ab hominum Cocierate extra vrbes e pagos eiectiviuant, ae quo ex pl2-
Pacientique animocollerene: Canctorum Marerrum e cremicarum meminisse relint, ina-
ueacerbissimam Saluatorisnostripassionem prae oculis habere de mente reuoluere, quan-
Prohumani generis lalure e redemprione concumelias, luique lanctistimi corporis pla-
lultuleric: cuius corpus mox peracta concione in memorium pastionis eius sumpruri Cint.
usira consolaris e contirmatis, postlacriticium in lacello, quodcimiterio adiacet, a peccatis
Buridominico CorpOrE CibAMUE. Deinde instructa caena laurisTIIA, In COMIUHE CANACU-
omnes conveniune. Viderescunenobiles e insignes mationas, ingenuos de magniticos
velur ministris praecinctos, ad illorum menses stare inciliorio propinatorio que munere, ve-
resum epulas saudere, ministerioque inter se certare, convivancesque adhortari,
hulolatique, ve corpus eibo animique paudio expleanc. Fanca piencilsimacum macconarum,
primorum ciuium pietas et studium circa mileros est. Astrbi iam epula menlaquo remo-
Chymno ducto singulis restispro cunica et linea commilta datur: cum viaticoque ad pro-
alurarione e fucur anniinuitatione Facta) remirtuntur. Adde nunc ad hasvebis pieta-
auor ance portas domus leprarias, ex duo publica in vibe, d circa vrbem peregrinorum
2 quae ab ommbus resionibus et cerris itinere farigatos colligune, cibo potuque
aiem de noctemreticiune. Secundo dic recuperaris viribus cum riacico adinticurum irer di
AC. Adde nunc huic plecati pauperes adolescences à rure de cereris vrbibus disciplinarum
erarum caula inAuentes, quos rebs quacuor publicis ormnaliis larga manu FOVeF. Accece
Talicacum vebium morem d imitationem pro ingenuis pueris et adolescencibus erectum Ai.
dum cencum aureorum, quo vir in Romanis licceris erudicus, in pocrica e oratiora, in pubon
olesic, ad id stipendium primus a Monacho Hlenricus Creningerus rocatus, vir in RO-
sliceris, exquilica doctima olim in scalia insticutus, vica et morum honestate conspicuus, et
ingularitiumanicare de modestia praedicus. Eius crectionis ee sipendii auctor apud
Senacum genicorhospitis mei loannes Pirckeimer, verius.
que Turis protesor fuir. Sed iam alia
PrOleqUAIMUI.
eia
d
3

## Folio 134 — 1663204101:0158
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000158.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Dirckheime
CAPLTVEYM XIII.
Demacistratibus vrbis.
TRBS critariam, in plebem, inereatores, d Parres, quiancigua generis claricudine intigres, d
vita cst: Incer quosocto e viginci fere honestiores e veteres tamilix sune, apud quos summ.
rerum d imperiiect, quod Graciaes oncarcar voeane, publicosque honores illitoli de magictrarus,
plebe_ mercacoribus separati obeuime: in quorum manibusrara. leses, d lummum ins (quod nul
quam in aliis Germania vrbibusinuenies) repolicum est. Ili exaoris e praediis vimune, negorista
men ee mercibus; rehuius rebismores lunc, plerique dedici. Parrum ex plebis rarum connubiur
Corpuslenatus sex e viginti viris constat: Tredecim exhis porestarem it CiueS CxerCCNE, quos i
Scabinos (Romani Praetores vibAnOS) rOcanE. Ceceri de Repub. consultane, duobus (empexexr
eroque ordine permenlem Consulum nomine gaudencibus, quos ipsi Magistros ciuium vocunt
quo insticuro lunationescredecim annua Solis convertione illoium numero explentur. Quastote
aurem, qui cereros lenio, side, modestia a probicare ancecedune, ex his duostabent: Isque summu
apudeosmasiltratus est: qui omnium rectisalium, qua R cipublica nerui sunc, Cacrarum adium.
de monasteriorum, ec corum reddicuum, cociusque rebis ararii curam habene. Sunr praerer hostet
me duceuri, excribus, quos diximus, ordinibus, senacoris viri, qui lemelinanno, ee rbiresnidin
postulaHCHME, CocunE, _ in commune consulcae. HIOSipsi NOminaTOSVOCSNE. EsL gningue nitaIL
apud quem criminales caula dilcuciuntur: hique cribus perhebdomadam diebus cnulas aliciune
Quibus etiam dicbus Pracores ribani in ciuilibus quaestionibusius dicune, allidenribus lemxerla
busDoctoribus turisperiris. F.A praererea Praecornimalis, quiucticis iusdicie, vibi ac cinibus subie
Ais. Ex quibus, cum necesicas ingruie, lupra decem millia armanrur: Incer quos sex millia esies
bombardisperiti. Currus aurem Falcaros ac praeliares vlera rera millia exhis instrmunE. Nullum i
rrbe operariorum aur plebispublicum aur occulcum convencu poriuneur, nec conniuii, religionisi
auc exequiarum conta, perniciolum illud ec exirisle reipub. arbitrances, quod ex calibus congrella
busfeditiones defactiones diserimina q; popularia seminencur ee pullulent. Duxres muleis C erni
nix vrbibus libercatem nostra memoria ademit. Quod h aliquaincer operarios simulcas auc dillet
sio orratueric, non ad capita operariorum, de ad primores arcium se d ad Senacum omninrelerul
cur: qui, ve Parres consederine, starim duosad illos priuaco colloquio mittume, qui concordiam cet
tene: Fx dum illiperrinaces pecllicerine contestim ad Senarum caula retercur, oravimulcta concon
diam empruri. Hac caltisarione reprellis, pluresincer ciues conrouer six rolluncur, de ab iniurris a
Rinetur. Cxlax Fridericus dum Romae consecrationem coronx à Pontitice (ve tmpecacoresnoctue
relisione Colenc) accepilset, vique Worinbergam cedii, populimulcirudinem estusam ance port
vndiqi videns, et revibem incrastet ciuicarem in populum eftulam, ob sestas vndio: placeas e tec
laborancia revelur diluvia quaedam vidilsec, leniorem ribis, qui cunc laux ejus qelequirabac, in
Ferrogauie: Duonam ingenio ec aere rantam mulciendinem sine ledicione ec cyHI IHI FEDCIENE
Contineene: AEille, vevirvenetar. da canirie et summa animi prudencia erae, verbis, inguir, IimP
cacorinuictissime. et grauibuspecuniatiis corporisque poenis id etticimus: Cigniticans, in senOSe
ves resbis ex piis adiiorcationibusmonendosesse, hisque se emendare: Plebem vero veleruile
inidomitum rulsus, non nili corporispeena aur pecunix muleta a delictis arceri debere, ad cohibet
daque peceota pluscimorem quam pudorem apud rulsum ralere. Vox diena _c laluraris reipu
curctisque cinicatum rectoribus ee principibusmemoiia cradenda. Nullus in ribe publicus au
privarus locusparet alex, caxillis, porarionibus, auc aliis, quae Corrumpere aur depraudre motes vi
bispolunE, praecereum, quem Senatus pro ingenuis tolum constiemie relaxandorum animor
sracia, ne decoctoribus ee ablixuricoribus bonorum luorum, occalio aucirritamencutn prabe
Polsic: quod inillorum hodic rrbibus, qui ex religione libi cuncta licete purane, canquam in dect
e incremencum reipub. Christiania, heri ridemus: quinedum publicas tulorias cabernas vilissim
scurris Deorumque contemproribus locane, verun eriam ipsi quaectum de his canquam HoncAuI
lucrum quaerune es recipiunt: In quibus cerneres Cacrisinitiacos, de quos nectabicu, verbis
moribus à plebe discetnere posis, in corona ledere, aleam, poculas caxillos pari Furore de infanin t
etace, execrare, turere, _ indienari, ec quod maxis somacheris, in cuborem pallorem que eserue
cere bractiiaiactare, insemilcere, le que suamque Forcunam et vicam acculare, dirilique deuovere
lanque de trementia labra in Deos ex homities exasperare. Eiseculinostrimores, de Christiana
religionis principes lune, in quorum rum ceddius dmaioribus nostris relictipio in relisionem.
fectu: quorum hodie ranca luxuria ee auaricia est, velicocus orbis, iplutrique caeluin cum sol
ab eis prendi posset, rectisale FaCerCNE. Honestacis curam vebs calem de circa scemina
habet, vene dum de illarum rectibus, rerum etiam de pedum vinculis leses calerint,
insque retlecretos delasorestrabene, quicas, qua lesi non pauerine. denuncient. Fecula
mulcarr

## Folio 135 — 1663204101:0159
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000159.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
Tlictorica.
enca contectemur.
multum pecuniam publico aeracio quot annis interri quarun dam Fceminatum ad voluxracem in-
luctarum licentia es immodesta la (eiuia. Coguncur aurem singula apud Sanatum comparere de
ulctam ofterre, ve illarum concumaciam verbis eriam de monitione benigna ad rerecun
um ec modestiam inducat. Ouod si qua intet mulieres controvetlia coorratuerie,; altera-
que alteram iniuria, verbo, Factoue inidécoro (ve ille sexus maledicentior eA) laeserit, aur
xepellicatui aut lenociniis laverie, vel casticari puellarum poluere insidias, auc adultero-
UM CONGrESSIbUS CONSULICNL, CCTTO AUE VaGO AlITOTE delata publICO FOTO ANEE CUTIAI PALTUIM
aonum saxum in Globi FOLIIaM excilum HuerIS SCNtATE COBIEUIE, PTXCOC Cum cyrapanO e F-
la praecedence, ad cuius pullum in Foro d toro vulso concurrictr, insequentibus et adcla-
anribus pueris et aetace provectioribus, Faedaque sugillatione, cauillis et probris laxoonu-
n (ve lenriori grestu spectaculum prabcal, contulionique de calumnus labiacCat) inlCCtal-
bus et per circum agicantibus. Ridiculum profecto et plenum cachinno spectaculum, et
vercendis mulierum delictis satis eticax aOCUencum. Flas enim vircuperariones aliquande
mecuun quam leges adbene beateque rivendum conttirutas. Sed nosiam reliqua ribis or.
APTEVLVM ZIV
Acei
Depaenis sontium.
Immam liberearis vibis curam habenc. Ouod li qua concentio aue rira in vuleo conci-
aea fuerie, astansque cuis illis, priusquam mucuis verberibus auc cxdibus le aftecerines
venerari, de ab ulrolS abstinErE SenatUIS auCtOriEatE Praceperie, de illi in fIIIOIC Per-
sces persticerint: mox apparitores, qui liberraci vebis inuisilaHE, accurrunE, carceribuS
o contellum mancipances. Pcoleribune vera Cermania (ve lotigistime ab vibe, qui in
lriam deliquerine, abIInC) quacuornemora de Aumina, Bacenin, Sueuix, Piceariam, e ITer-
 Francia de Furinsia de Bohemiae Danubium, Album, Rhenum d Mcenum: qui
aminibus et siluis vibs ad quatuor mundi latera in medio sita circum (epta cst. FOs au-
qui delicta commucute. leui eriam aliquando caula diversis poenis et Generibus tormen-
exquilicis aficiunE, auc quaectionibus subiectos damnane, re sine reliquis documento,
nicudo paux alios perterreat. Alios ad palum in foro rinctos ferreo lupato circum col-
acto coram muleiruame stare cogune, publico foro, rulgique ludibriis ec ionomi-
Ponences. Alios pel ribem virgis ad cuOrem cxsOS anre portas deducune, dE extOr
AEbC, CE CANS REIOTZ L quatuor Aumina proleribune, Aliis oculorum orbes eftodi-
prxelectis auribus, I ampuTata manu vibe expellunE. Linguas Dei sanctorumque
emacoribus praescindune, digna Lrascediis materia, et de Oedipo Fereoque decantata.
reis digicos, quibus illi cactis sacris caelestia num ina in restes vocaverane, amputant.
ais MOneTA (ve iam etallaria artes adulcerina prauorum hominum ingenio inuenC
aue alterius rei, cauterio, velue Pannoniis equis, troncibus aur genis indelebilem characte.
eminem occulco remeno dultorico; placidistimo genere morris (quod equidem sermana
Mercacieribuo) collune: Ln muos (auius grauiusque. quam in latrores, parricidas, tures, ee
hottes animadUCTEEnEES. CCtHCTES ance porraS in Gemoniis damnatOrUI CactAUIEFL
pula, mucuis incer se, dum aer mduecur, consictariictibus, et veluc Diomedeis praelepis acor-
Aluios mercium aue monecarum, sacrarumque adium spoliatores et lacrilegos, vilosLoBO
leos, aue ad Ripicem vinctos clemane, inserco sub alcellis capici, insuinibusque ni-
VE AAMIA FOMEHEUM COrrIPIAE. Lacrones d parricidas non crucibus agunE
mulleis inscune; sed aculeatis toris tibias, e lacertorum moras conteingune: concritisque
 oltibus carnitex ceruicem de praecordia humet osque ingenris rorae cicaco impecu pullac,
as ee amico domicilio lacibulisque luis mileram explodens animam: dein lacerum et
CCadtarter spirancibus calencibusque adhuc venis, roca suprapalum Cuttixa, in aura resu-
VoluCribUS ExPONUIME. AC Guibus cum micius aSIUE, viuos prius ense percuriune,
auuncum ipsum supplicio roca alficiunc, in morcuos etiam et exanime corpus saui
lot
1
um scaeuarum que rolucrum rostris lacerari.
dulu
pinac
nunc, calique noca paenas netariipendune.

## Folio 136 — 1663204101:0160
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000160.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Bil. Pirckheimerr
Nec ad has poenas miteris proficisei datur; sed equo alligatos suminos ad haec FOrMCM
ErahuE pex Caxa, lacunas, voragines, imbricesque plarearum miletorum corpora (re de Hie
Dolyto crascedia gemic) lacerances obicer vncis, Rammarisque Forcipibus turas, de muleu
105; aliaque carnulenciora corporis loca vellicantes, Ccedum illud in sermanicae severicatis erilt
spectaculum, hec ad coercenda latrocinia, caedes se raxinas perdicilsimorum hominum sustiet
ens ecetticax exemplum, dum LACCTA COIPOTa A truncoSsitus, s infecta cabo canibus d lcxeuis all
Hlostibus pacrix, e in eam coniurantibus excarimatur, ve reluri aruspicina aux araroui Retela
EibUS CadAMCTA CXPONUNE.
carnitexprimum cor scrutacur: exectis deinde cereris incestinis, corpus exenceracum in quacuo
ParES IAHCINAE, rEimanuS et crura exerunEuE. Flas tanquam ex religione ance vrbis porcas palis
crucibus attiras, ad quariormundi resiones ee caeli cardines expehune. Fanca Cermano
rum lacrocinii de lacrilegii vindicta est. Nec mulieribus (tancus leuericacis de JusticiX HiGOr et
Parcitur: quae cum (veraco se a sceleribus abstimenc) coxico aue amacorio poculo tyimphale
costecerineaur Calcinatione dur supersticione intam aca Fuerine, vel qua partumnecaletinE. alleMI
macurum excusterine, diverls suppliciis atticiune: auc culleo insuras submergune, aurisve vical
adimune, aut viuas humo delodiunc. Nechistermenris ec crucracibus humana cemericns a 
Biriis e Cceleribus arceri e ab sterreriporest, quin semper scelus sceleri accumulent, nouis ecialt
d
ingeniis crimina perperrances, ve non Caris illis digua supplicia et cormentarespondeane
mnihus damnacis, cum ad supplicis ducuntur, cucullus capiciiniicitur, ne examicis, cognacs
nocis auc ionoris, anumicurbacio auc despecacio milero luboriatur; sedExis humi e ob ductisou
curibus ex Facie, ad morrem quali incognicus erahatur.
CADTEVEYM XV.
De vniversali vrbis sustitia, legibus conniniorum, niplia-
rum: Tudais, et vini corruptori
bus.
TNivertalisiulliciae, quae alienx veilicaris specularrik est, de corum, quae ad ciuilemculeun
percinenc, vigilancistimam cucam agunc: Ponderum, cegula, mensura, veriu lijue ex auco
ArgCNEO MOVCLE, et in cunctarum terum asministratione aequabilitacem seriarE pracipi
Mercium adulceros Branistima atimadiiersIOnE corporum X pecunia puniences. Nopela
ences.
rum ex conniuiorum, e quicquid eorum est, quae in fauorem macrimonii concrahenda ami
ciria cauta sune; de cibo et potu, numeroque conniuarum sumpruarias leges culere: nequ
cornes d pilces lnsul sepelire remribus concessum est. Sacisrilum, vuum elemencum ineli
uie noltra spolialle, de non cunctis naturae membris, veluxurixe poxinalimodum ponane, P
pier sulam noctram insidias poluisse: easque comestationes velur iacturas ee inanes sumpeus
de quibus se ciues exhauriune, damnauic. Lese etiam de canibus laca, ve singuli pacres tan
lias vnum tancum canem nucriane, renarione canum noctura ob eamrem per respillonem du
nandata, ve excorres nocte molosis suis prendat de mactet, venatore tamen cane ab taclet
iimuni. Innaciuitaribusprolis; ee funeribus (rrperrocam tere Cermaniam sic) epulation
non concedune, ne mulierum adgregatiom occaliones ebrietarem dari continent. In conuium
aurem dum publicas volupeates instruunc, epularis sermo concinnus, de praeter contuerudinet
Germanorum sedatus, necmurmurabundus, nec in licenciosos cachinnos estutis; (ed verecun
doGilencio prae Nus, priidenS_C ACCUTaTS.
Vinorum eriai cortuptores veinim graniore supplicio atticerene  cuius coiruprelam
mulsa alia tiocra secula excosirauere, ita illa quoque adulcerario ee execrandium malula
Bat
vircu
NaL
inciencum est; nec jam lolum per Germaniam, sed ee per Galliam, Pannoiriam
maciam, aliasque tertas scelus illud se planeanit, dum colorem, Caporem, odorem
cem, sabstanciam, pacriam etiam, in illis murane. Innencum illud Druidae esse Ferune.
uno Bauaro nomsen illi erac, in Franciae opido; quod d niera quercu dicune. Dienusprole
Ao xerernis suppliciis, quiliquotem, quo XCreS (ACIX AUINE, COrPOrI HuManO GCacIsimL
Pestiserum et leralem fecie, nacurxe munus, de quo non aliud prxestancius sidera ipla
nomencumque mundi Phaebus excoquie, contaminans de intreiers, ee quoil in eiuiduis
a
t alaericacem ee cucarum nostrarum remedium nacura nobis elatsica est, ille In cone un

## Folio 137 — 1663204101:0161
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000161.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
lictoricd.
uninrum agricudinum callas muranic humanigeneris excinctor, Caneuinarius de cruduis cachilex
od hmercium e moneta adlulceratores capicali paena apud vos, prudencissimi senacores, ple
ncur: quali illum suxplicto alticiendu cen setis, qui cochomines occidic, aur in aescicudines conii
quoctiodie rinum bibunc: I paucioribus corruprelas suas vendun; Ille atatem omnem de v.
hulque lexushomines in varia pericula adducir: Mulieribus stexilicare inducie, ab ortus Facic, con-
prumq. Ececum abisic, nucricibls de infieic aur suberahie: archricicos dolores corporiimmiccie.
vius aurem inreltinorum reluque cormina (quo nonmaior dolor corporis est) e CorrO-
Bresviscerum inducic: _c re plura paucis dicam, renenum inAammac, mordicat, aduric, extenuat
iccac, nec sirim auterc, sed augel, venacura sulphuris elt: cuiusmagnam vim priusquam deferbu-
rvina commixris alisnoxus L venenolisrebus, quae hic docere pudet ad dunc, nacuram cran-
Mucances. Flocnos sub dulcimelle renenum amicisnostris, rxoribus et liberis, et nobis iplIs, (ve
ena pluribus annis vini charicas HHic) cam magnis pecuniisemimus, natura tanri sceleris vlerice,
ahuncliquorem percorannos ploprechos suoshostes e rniversigeneris humani exterminato-
luberaxic. Duocirca, Pacres priteencissimi, non solum eorum vasis concussis in Auuium vestrum
evenenum ettundere debetis; vetum eriam huius vini propinatores in rogu e ignem viuosprx
Pltare deberis, non minus huius coxrci, quam lacrocinii curam agentes. Flebrxeos in ea parre, quae
epcenrionem spectac, vebs habuic, ec Fouir: Led ob jultas de necellarias reipublicae reilitates nu.
Rcexpulic d explolic: senrem cransmarinam insigni concumelia ec ica numinum à parriis sedibus
incem, quae de luis sacris de supersticionibus adhuc dedira cunctis regionibus aduerta edurat.
elacis exat cancum auri ec argetri in scaliam mercium ec conservandae relisionis Christia
Sidcia anobis quotannisinuehere. Illos etiam pecuniarum nostrarum corrolores es laenerato.
Comralinum noctrum per Cermaniam CovemuS: Ec quod quorundam Principum noctrorum
uia d luis excorquere non pocelt, hocluorum subdicorum e pauperum locationem e redem-
onem etticiune, verandem à ludais rsuras e rectisalia decributum colligant. Felices prefecto ve-
Bacerra, quae hachominum luc cacentne multis furri occasionem et bonorum suorum distra-
lonem praebeaat. Videres, ab illis Christianorum suppellectilem, rectes, aurum, argenrum, (a er 2
Nam vala, calices: veluri pro lecipram praedam sub hacta vendi: ChristianOrum pCcumaS NOn can-
ed dc lansuinem nostrum lcirc, dum receris supersticionis excispicia cum intancibus nostris.
Bseruenter e arcocitermactane, celebrant, ec hoc divinationis penere lurura perquirumt. Nul-
Germania vibem immunem selleuere, quà hoc scelere non polluissent. Saeris eriam hoctiis de
amenrisnoctris (aepe ablacis, concumeliaque ee ienominia attectis. Oumproxcer tammisali-
de lupplicis Caepe excruciari Hasnam luorum scelerum, Fae diracis et pertidix reliquere inta.
CAPTTVEVM ZVI.
Deannona ex victualibus orbis.
RRmentad Pecora, oueS, d Capla, in vrbe non sune, proprec mundiciam, quamuis ad primum
Ca lepi lemingens copialI. Cregalium ee cicurum ip la prorsus expers: quippe, quae intam
blosicaest, verix locultis a Formicis cicudisque (quod ommum insectorum maxime iciu-
Genus eA) alimencum cibumGHE PTOCTCCE. Sp La tamen annonx e commeatus abundancia
permanix vrbibus ad Aumina ec ad inclicos porrus Codami de Oceaninostri constructisinte-
Quippe quae (xeperrioinca aue quadeaointa Principibus, Imperacori et Resibus rictum ee
adeorum tamiliam necellaria administraverir: Nulliusreis quam rel luxuria Regum, auc e
alL, auENaTuTE necCNitaSrequIIC egenS: vini, Trumenti, olei Calis, carnis, piscium Calicarum,
tum omnium que rerum victualium que copia e aluencia abundans ee exuberans, iustoque
Aimoprerio (canquam apud se natiuis opibus genicum lic) quodincer licencem rendencein-
conveniac, omnia astacim exhibens: AMcenO. Tubero, Cocero, Aelto, Francix amnibus, et
Caro Sucuia, de RenoPatre Duminum, rina. F. x Pannonia e Boemiacarnem, in singulas heb-
madas boves centum mactans, praeterea riculorum ec pecorum mulcicudinem magnam: F.x
ocuolalcem terrum ee trumenca, cuiusmille modios singulis leprimanis ablumue, quorum rnus
inem perannum pascic: ex quare colgicurs ciuium numerum quinquaginca duo millia exce
. ExIcalia omnis Generis sructus, a percerina vina, succos, Odores, aromata, cranlmarinasque
axis ad instrumenta gulae e delletarum parrocinia, quami ad vica necessaria inuectas. Ilae o-
Resres pecuniis, quae a nesoriatoribus importantur, commucarione mercium tacta à ciuibus et
Cacus compacaricur: Indidem vicaneS, e, vrCOruM VerbUM CC HON CCETA CAIB, aUEACTC, VE
deii
lu
acul
e
erimorrales led Colonummo riuentes.

## Folio 138 — 1663204101:0162
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000162.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
Bil. Pirckheimeri
Ouo ciccamagnamitiintueni Rempubl. vestiam, grauilsimi Senatores, admiratio subiic. Cuu
enim alias vrbes, quae hodie adhuc Rorent, vel quae iam longisruinis excidere, ce lebritare Fainen ta
tx auc liccerarum beneticio adhuc apud nOSmeMOTAEE; has auc inclitis portubus de Auminibus,
marium commercio, rbertate terrae, aupecore, mineris, belloriim eloria, auc iperio in vicinos
auctas locupletarasque lesimis de ridemus: Ac ros in vicliios Audio, oblegulio, amicicia de side ln
sienes, ejusque rei gracianon Fragili e Facile pericira papyro, Ted hrmopersameno omnes restras
Existolas e Senacusconsulca emirtiris. Echicuc parandae pacis, conseruanda que sdei de Feederum
auchores, ita larrocinii, dominarionis, ee rapinatum semper impatientes, de infestissimihostes fui
stis. Ouorum agrum dum lustro, ciliram, Cabulum ec arenam invenio: dein Ruuium specto, cer
num crantilire coniicio: Eris rester Oceanus, Rodaniis, Rhenus _e Daribius: Guibus rebus in eatr
opinionem adducor, re crediderim, vestram vibem (sicue Graecia de quibuldam siis vrbibuS canic)
aDiisimmorralibus conditam, et in hunc vsque diem in oracissima sua R epliblica, et In canta pe
pulimulcicudine, sine ciuium leditione de tuiriuleu, nuritium Fauore conseritacam: in quam veluo
in comminem parriam corius Germanix gences ec colimiriae nostrk rariones conRuuInE: Glos a la
crocimiscuranres rosrecipiris, et vaiiisercibiis onustos per rrivertam Furopam emiccicis, loci
caristrumana e commerciorum conseruatores (ve doctistimi de locinacura disserunc) in vibet
vestram desuper diuinicus intula. Ouam precortaistam, Feliceri, Aabilemque Diiimmortales, vi
Bium ee locorum anciltices, e Fatales seniiindiseres echospicales, diu in Felicicare sua, I quid et
vorinostrinuncupacione illi accedere porest, conteruent d ruentieur,
dura roeat alla p olus, Feriune dum liccora rencis
1 N 1 S
Libellidelicu, insticuto e moribus Norinberex: Cento-
ribus Loanne Dalburgio. Vurmacien(i Epilcopo, et
Villibaldo Pirckheimeto; Pacricio ex Senatorii ordi-
nisriro ince serrimo, Philolophix que e in veraque
lingua Crxca eC Romana crudirissimo; ee Joanne
CoclireDucali SenaTOTES

## Folio 139 — 1663204101:0163
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000163.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
liltorica
S IN VIT AM
ID Egix sirxis (oboles Sebaldes
Le Norica mulcum renerarusribe,
Daruam nobismemorare lanctam
Carmine vita.
Telacris vocis generaneparentes,
Cum diu lecto serili racasenE,
Teque lusCeptO FY Auere cactam
Ducereritam.
Nacus his Canctis puer erso voris
Calliae claram proveras in ribems
Arribus laeris animumque culcis
MoribuS OrnANS.
Flauseras Tanctas rbimente leges
Parriam doctorrediensinaulam
Regiam, quaeruntribimox reuustam
tungeresponlam.
Vedieslaeris fueracperacta
Nupciis, rirgopudibundarultu
Ducitur cellocibicopulanda
Candidalecto.
Cumque iam claulum fuerar cubile,
Ecguies cunctis forecaltarebus.
Turux spon(xloquerispudicae
Talia rerb2.
Taca demagnomea spon (aresc.
Noncuum cactum riolabocorpus,
Siplacet mecumpia roca castae
lunserericae.
Adnuierirsoceneropudore,
EcDeomagnas dedicoregratesi
Incegratm leruans generola casto
Corporericam.
Ipsemorcelsam genicoris aulam
Spirieussanctimoni relinguens
Hlorridas Giluasheremum que ractis
Salcibus ineraS;
EFper exelx caua laxarupis
Scracus orabas manibus supinis
Feruidum Solem, boream, nivesque
Paltus ex imbres.
Exteras incermedius quielcens
Saepemontanis latiarus herbis
Ilauleras puram liquidis Auencem
Foncibusrndam.
Flis vbi corpus daxibus toveres
MLCNEIS IN PUTAI EENUAEHSAUTaI
Saepediuinosnicido ridebas
Pectoreruleis.
Siceribus lustriscacico peractis
Inde Romanam proxerasad rrbem,
Dua Deiverbummonuicper oibem
Spargerepactor.
Eplemandarum recipis patornum
EEraGUS FEETaSVaTIAS PETOTTASI
Donccimmen (ati peregre venires
Excusad Flistru.
tatuera

## Folio 140 — 1663204101:0164
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000164.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
Ml. PirckheiI
Hierbi ermbis cumidus careret,
Prabuircuram parer almenavem
Pallium: quo runefueras pudico
COrpOrCreCtUS.
Morque per ractas nemoris lacebras
Noricam lacus veniens in rrbem.
Flane docens Caero monicu prophanos
Linguere cultus;
EcDeum cellorelidere caelo
Praedicas: paenas viciis dacurum,
Ouique rircucicribuar beata
Peamiarics.
IIle de casta penirrie natuS
COrpOTISMOrEEI ELCTAL CFCNTAM
Tertio Phaborediens sepultis
Victoraboris.
Approbas multis cua rerba signis
Scriptasue libro reperi Adeli,
Necminus elaris hodie coruleas
Inclyceinsignis.
Cumque iam lonsofueraslabore
Festus, e sedesmericus beacas
Felenemnostras Deus imperabat
LinguereterraS.
Spiricus Canctos rbiliguicareus,
Moxboues corpusculerant agrestes
Oua ruas sanctas modo personamus
Carmine laudes.
Ergoiam caelomerito locariis
Flanc relis ribem mediisarenis
Conditam, lanctis precibus iuvare
Sedulusorans.
Terra taecundo madeat liguore
Ex salurares habear calores
Spiceam gectans Ccreris corOnamm
Faenoremulco.
Spumet de plenis rubicundus vuis
Bacchus e Froncesterricas Felaxet
EEDCCNS LATISMUMCTOLA CAKPAE
Palcua pracis.
Prosperos serueneradiola cursus
AAra: necmorbos SubIEOSMIHENEUE
Paxque pernostras maneacperenni
PeMpOTCTerTAS.
Fara Germanis Faueane exlumphis.
Dum pecet Thurcosgladiis eruentis,
Principisnostriinvenilerobur
Marmiliani.
Flinerbinostras animas soluris
Corporum rinclis Deus euocabie,
Conterrececum capiamus alei
Gaudiacceli.
Haecrbinobis, pater, impecrabis,
Ance supremitaciem conantis
Hlieeas semper cumulemus aca5
Thucc betign0.

## Folio 141 — 1663204101:0165
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000165.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Tlistorica.
BS N O R IM B F
ILLVSTRATA CARMINE HEROLCO.
DEF
ABLEVM EOBANYM HESSVM CILENTEM
R C K H E L N. P R Y A N Y
Ad vrbem ipsam.
Vicibicoi dedimus perrempora pauca libellos
Pernoua nunciplam ce ribi leripea damusa
Intenuncagnolce cnas; vrbs Norica, laudes.
Ec num de recerisis noua facta, vide.
Tuqua Troncemeum sis acceptura laborem
Nescio; sedcamen hoclectaturura (cient.
15
TTETCIS ACSAPTENFISS
Dominis Consulibus, Peaetoribus; Praefectis aerario etiam, eorGue Sena-
cui inclicx ciuicacis Norimbersae, Dominis
uis colendlNimIS
TIELEVS EOBANVS AESSVS
DES NORLMBERCA Descripcionem, lapiencillimi Patres, nonillam quidem ordine, led
Pexparces, vEguaeq: Se oFFerebaF (incelligebam enim poema me nohistoria Concexere) com-
pcuiporius quam relcro orriatissimo Ordini, in cuius maxime gratiam seribebatur, nucupa-
dedicarem que non vidco, neccum occurrebaerila aliatario, qu’à de telicius edererur liber, et c.
bmaiorem invenirec omnium hominum fauorem, quam s vestri clarissimi nominis paetocinio.
Palladis Taexide armatus ac decoratus, exisser in lucem. Nec enim dubicabam, quinsimeo
exericlirarurum esset pbema inera restros, re dicicur, parietes enarum, rectrx camen Ampli-
d ploria respectit aliquo cerre populari applaitsu acciperetur, ee quid quid mearum virium
allitaci decederer, 1a reltrae auchoricatis agnicudine libello iph adstrueretuir. LIis de causis,
maspe animacus, libeltum ipsum Lyposraphis dedi, ve excuderetur, ex culusque non hiccaticum
flretur. Ec quanquam in cempora iniquissima incidisseme videbam, in quibusnec Audiis litre-
um lacis dienuis vilus habeacur tionor, nec seribendorum librorum bonorum iuxta ac malorum
s, veillemquic, invenacur tinis, camen cuim deancea coplures in hac ejuitare libros Ho oninino
are oxinor, Fama essem, non lum reritus e in hioe facto, vrinam cam felici, quam audaci,
xexist macionis, quam rulsarium iudiciorum sibire periculum, Catius ducens, paucis bonis
intiice malorum mulecudini placuisse, cum hiocnullitere sic difficile consequi; illud quam
illimis, ex per lummos demum labores rix contingat. Duis enim no videac, hodie passim nullo
lurimaimpudeneta BLOSedi: necedi solum, se d eriam probari, et quo quilq. sIE inepLiOF, C0
inuenire lectorem: Ld elcenim imperirx multicudinis consuerudo, et de bonisnunquam be-
demalis sempermale iudicer hoc est, concemnar oprima: non probec, nil quae lint pestima adeo
em Auctis liccerarti vuiso Fauore inveniant, ea demum rere mala liceas incellisete. Ace etiara
nemulricudini placeane, bonis viris non possenon esse luspecta. Ica t, vehoc cempore cam modis
ub. corruxio coelibripeodeant in lucem, boniiuxta ac mali. Bonoru quidem dereilium nihil tuie
suanimium: malorum remam candem (c aliqua lacietas. Erfuerat Forcassis non omninoinurile,
a in vulsus letplaspareere, li eorum comparatione bona cognolcerentur; e non etiam
Amissere neslectis pellima quaeq: obuiis manib. ex espiences toto etiam pectore ammplexaremur.
aeconoseribo, quometsibellis, quorunon paucos et in hac vrbe cuuleati, iplemet pactocinacus.
Carpissimum sic) exiltimatione parem, quam camen Giplino pepererunc hactenus, quid est quoc
Ale laborem, venunc cande adsruatur mihi, quod corannorum riestiis ac suclorib. comparare
porui. Sed eo, pindignor, idoctissimis ectam idiocis idem licere, x Equum fuerat doctiseacum
mere. Duo ingeneic eouolum valde sicrri exemplis, cum quia ee qui id faciar no postienon
verisuspectus inuidiae, cum qui ca ipla quae huiuscem odi lur, prorlusindiena censeri debenes de
anxia sic instiruenda dispucario: Abstinebonommibus, qua recesere pene intinirum sic, ee ipso
algenere concentus, speciemnon alcins 2. preserrim cu hunclocum copiole doctorum quorun-
pruorum stilc exagiracum elle rictlam, nec rame vilum hactenus atterriauc excoxicari eius morbi
laimm Eoo vero cuin tl  lima reltea ciuicale, el quo qu e pas ctilesib elle cauclavidcam
rene
101
o
2m
pe

## Folio 142 — 1663204101:0166
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000166.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Bil. Pirekheimeri
Vene quis liber nisiprius ab eo nesorio prafectis approbabus, in lucem prodeat, non possum non admirarive-
stram cum in administranda Republ. prudenciam eximiam, cum sincularem in prohibendis malis e ine
prislibris probitarem. Cum enim haec ciuitas veluc exemplar quoddam ac recula riuendi gubet
nandique Respublicas, aliismultis sic propolica, periculum erac, HC, ( reliquae sences malade mepta
Scripea hic spargi viderene, existimare postene, tic recta quoq. suata CONFENI, CUI COnEranuSquatm
Toueancur maiori dilisencia, reinam que respondeat ec succestus. Ouanquam hoc quidem in vestra
manunon erat, qui collabentibus passim licrerarum Audiis, institura hic maonis sumpribus Schola
publica bene contulcum roluictis. Culpa cemporum hactenus fuit in caula, quo minuS AOretenEpC
Gerraniam, rel recera relnoua symtalia. Oue tamen culpa vereorne adeo in (e iplam sicrecalura,
recerris adimodum lignis ciuinare liceat, beeuicempore tore, ve doctorum hominum penuria, ciul
cates ac RelpubL. omnes velmaximae perielicencur ac lab orene, aim a Cauira, pdi en L5. ~ egS. Laqueseue
tac adrem. F. 80 quamuis (re paulo atice dicebam) somachacus eram, ralcle ridiculola quae ctam scit
pracircum ferri, non camen adeo sum ea indixhicace commorus, ve ab hoc iple me adleribendui
conterrem, qui probeincelliserem, cales libros, nec silegancur, adterre quicquam eloria, nec A CON
cemnancur enistimationis aliquid derralere polte; sed magis animacus exemplo honesto do aissim.
quondatu viri ac elegancissimi POcrX, Cumradi Celris, rebis restra digniratem eloriam que vecsibus
illustratidum mihi delumpsi. Ouanquam vero Cclris lonsefuisser aliud à meo propolicum licul
icem aliud genus Caipri, camen cum incelliserem huiuscem odiingeniorum monumenca mille ca
sibus ex polica esse, et Celrim ipsum nec scrip sisse omnia ec pleraque nondum naca scribetenon pa
cuisse, existimabam de cgo metacturum operaprecium, sitam ea, quae seriplillerille, quam qua nol
Ecripsisset, heroico carmine facerem non paulo illustriora. Nam hocre existimo, meomihiiureslo
riari licet, mulcum lucishuius vebis gloria ex meis verlibus accessiste, non quia non aliunde quoque
accestericiam anite, vel accedere quoridie polsc. Sed quia doctissimorum virorum indicium semper fuies
nullo alio genere scripti, aeque stabilem, es cercam gloriae possessionem ac carmine acquiri; vel quod liberior sit
inhoc genere stylus, Co enagecur lacius, eaque illustret es erieac, quae sioratione prosa accineas, iaceant, 
quasisuase obscuriare suberabant ac premant, vel quod acerniora purancur esse; quaecunque bono poemata
sunt descripca. Ouanquam vero nequaquam sloriari polim, bona esle quae sccibam poemata, pol
licericamen mihi certo videos. posseno ita starim, ac alia plera que incerire, qua c8o quidem nescion
annacura vlla bona, cura cerre mulca studio que dilisentiin restram praciam ex lonorem ribis, cus
oxacum me ostendere volebam, claboraui. Hloclimulindignum iudicans, cum per muleos alioseru
dicos viros, lucubrationes suas robisinleribere, sloriam que vestram variis monumenrisilluArae
videam, me qui sexcum iam annum in vrbe restia, veltro etiam sumpru ac Aipendio viuam, nchilact
huenominacim vobis in (criplille. Duanquam enim mulcos hoc quinquennio libiosemiletim. qu
apud exteras quoque sences, sinonmagno, aliquo cerre in precio habentur, tamen subpudeemet
nihil extare hactenus, quod peculiari aliquo officiome robis obiloxium esse docear, FOisicur con
Glio libellum hunc (etip(, ve dc, quod ipla res erac, de vrbe pulcherrima, de q.me ipso meilque Auc
optime merita, non cacerem, de robis animimei sraticudinem ac beneuolentiam HOCnOn inivCLL
d0, reopinor, arsumenro declararem. Voshviciltim hanc meam voluntarem probabicis, cocus
hoc, quicquid est laboris ac opera hic insumprum, nusquam alio collocacum relim. Probaturus re
ro cum rellia eximia vircus ex Capiencia, cum in studia liccerarum ac eorum Audio (os sinsularis bent
nicas ac munilicencia iam dudum mihicanquam cercissima ar sumenca persualerunc. Valecc. No
rimberex mense Maccioanno Christi M. D. X X X1L.
LHArADLM HORIMBERGANTLEUSI
tam, per Fobanum FTestum, Pextacio.
Ps
Dux coliris placidum Peoneli diviris amnem.
Norida lustrances circum genialibus ribem
Deliciis, cultam que nond AaTIONCTeMeNCCS.
Hlerciniam, Reriliiam audum alsuelciris orxe
Coux patrios colles Hleliconiaregna,
Fenemus Aonium, de lacta Permellidosvndas.
Dicam opusacernum vectro memorabile cancu,
Vebis, Feuronici quanon estalceraregni
NobiSduopulentamasto, vel Forciorarmis.
Legibus aur lanctis instructior, inclica cuiux
Resica cimili Aoreleic publica culcu,
7O5 mihi primanoui dare carminis orta Camcenae,
VeNOI

## Folio 143 — 1663204101:0167
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000167.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Ca.
MHonhllainagis concordia debeac rili
Nirabonis poxuloradlicibusilla bonorum
Aucta masistracum meriris, virture hdeque
Pancum alias incer clarum capur extulie vibes,
Duancum sy dereos rasa Cytchia deprimic lsiies,
Ouantum alias inter volucres louiseminetales.
Fluius ego veras seripturum dicere laudes
Noneulim, nec enim eapichacan zustia cancuni
Tam brenss illud opus, se d AICUFIn ACFCVerHO
Praca Houonorum lucencia pramine, parca
Libances rimancurapes, itanos quoque summis
Omnia ceui digicis canei carpemus honoris
Maxima perpecuo ducturi carimina vertus
SEFeEHOS QuOd PONSiE OpuS durare SuB annOSs
Ec placuisle diu numeris quia conster, d isttiec
Non ica rulgacum ratio commendethonorem.
Duonquam quae racio, quis honor. quae ceinporistruius
Forma placere quear quam Pieris vIla colOret:
Non Meonidae, non Sidinina Maronis
Muisa Cuim praesens decus oHerac, expliceL Orner.
Jam luncingeniis haec cempora dura, suilque
Moribus inducara malis, re verabonorum
NNecponine, neque lposint agnolcere curents
AplaliBiexirio propria fericare futura,
Nisua Forcebona incipiant agnoscere, ec isthae
Longarenalcencum studiorum ex dia ponane.
Noncamen huins erar locus, auchic, vila querelae
Mlaioriscatio, quia nos e dicere laudes
NEbISHONOLAEX CONANCES MUIIIA MOTCTIE
emporisimprobicas, C LanCICUTA SCHACIS
Prourda conforcare animo, nostrique leuare
Debuicingenii rires, maiora rolencis
Onam Forlan paectare queac, sed re omne subisto
Pondere deficiat, non est culpanda volunras,
Dux lua propolicinon aquerrora laboris.
Sicamen estausus lonouisse pedestri,
Duipriorhuicorbipocuie, necnumine laeuo
Laudibus insonem meriris concexere pallam s
Denigua E quedam vulgaribus edira charcis
Dordida, de in eriniis prxeConIa nata FETUNEUE,
A poxiiloque legi laudata digna ridentur.
Curimeamansuras memoraneia carmina laudes
Credere laudatis meeuam: C ur (I qua placere
Tempore scripea queantisto redolencia MuLaS.
Nemeanion placeane verear: quis denique TanEuS
Sicpudoringenii sibi considentis, veictum
Credere laudanidum non audeat esse laborems
Eximiam meriris celebrarilaudibus ribem
Praecipue cum sine, qui nulla laude ferendas
Res celebrene, de magna graui praeconia verlu
Vilibus adiicianenullo discrimine, dum Ce
Vendicationauum genustoc, ee nomine spirans
Maena, suum ciculis alienis captactonorem.
Nuncmitu dexter ades lancti lacer ordo Senatus,
Ouiresis aequatis populolam lesibus rrbem.
NoridosTercinia mulea quam Hauus arenas
Ecplacido mediam Pegnesus Dumine scindies
IpseniHHIFaMK LUAIBEA VAIA LHOTAEIS
Commodavera lequar, quae verba laude canences
Digna sequi solet, de nunquam spestallere honectaS:

## Folio 144 — 1663204101:0168
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000168.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Bil. Pirckhe
Flucades d placidas aures mentem que benignam,
Verlibushisadhibe, ne nostri summa laboris
Vana (ic, _ nullum SINC FCMereatuFhOnOrCM.
YRBIS NORIMBEROA SITVS.
C AP. I2.
Sclocus Flercinio qua se Germania laleu
Concrahic, e relucincenerum coic, rndique clauus,
Perpecuisnemorum densa compagine (yluis,
Inselerororractu redeunribus iplas
Inclusum que vago cursu facientibus orbem.
Milia pauca quidem circum le quaque parenrem,
Sed Rerilirorum labulo infaelicis arenae
Squalencem, neque diviciis cerealibus aptam.
Illelocus nunquam granidas produxic arictas,
Aucinopes multa dicauiemesse colonos,
Hec placidas Bacchipulcherrima munere rices
Proculie, autrilo rineca obnoxia culeu
Nicosas, erenim coonne, cam est acre colonis
Ingenium, cam mens docilis, cam riuida virtus,
VEquodnacurx est iplisrationenesacum,
AIEEPATENE. Scd _hacalias, nunc Caepra sequeMUE.
Praetered locus ille aliis est doribus omni
Parre latis Ccelix, quo nec Cicamceniorrilus
Femedia cellure sitis, nam proxima Ponco
Excipimus, Ceu Aumina ames, suneRumina leure
raecibus oblectant plenivernantibus horri,
Non hic defuerie natiui gracta veris.
Sunetontes, luncegelidipropeAuminariuis
Sunenemorum dulcesrmbrae, laecissima toris
Palcua lunepraris, pecoriestaser rberalendo
Acque homini, necram populo naturamaligna est,
Vehpaucancgac neger omnia prorinus vni.
Ouidmemorem cellis posicas in collibus arces,
Oppidaque e pasos, cocqueardua culmina rillas,
Ouaemagis opporcuna loco mihi cuncta CaneNEUE.
Fluiusin orbe loci extremo, qua vergicin Furum
Vibsiacet coregiis operum circundata muris,
Adificara Colo serili, verum ipla perarres
Facta opulenca tuas, & Rorensrebushonectis,
Oux, quia concigerit quondam haec loca Norica pubes,
Noricanomen habet, iuncto cognominemontis.
Cuiusinx quali cliuo ex radicibusimis
Adiacei, Arctoi qua spectat ad arduamundi
Sydera vilendus procularcismole superbae
Iplacauam laco rallem complexa recestu,
Moreracis medio deprestiorvlcima Cursens.
Flincacquc hinccollie ceu cornua, prospicichorum
Cellius in Boream, madidum subiectius Austrum.
Iplerago mediam Peonelus Aumine (cindens
Pertuir, de rariosrerum le praebecadrus
Pertaciles, Colisnec Cordibus abluirrebem.
Oui ricinihabicene populi, qua proxima circum
Rura colant sentes forre hoc quoque scire necesse est.
Norica Feuconidas media ribsresionisin ora,
Oua videraurora veniencem a parcibus Furum
Regnacenene forces (yluisinclula Bohemi.
Proxima quae pluuiis aMlacibusirrigat auster,
Cens recus et nullisbelliriicure secunda,

## Folio 145 — 1663204101:0169
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000169.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
llictorica.
Aprope quae sole occiduo rineta repelcune,
Magnanimi Caecunda coluneatque optima Francis
Aquoris immunes parrem, qua versic ad Arctos,
Duringi pingues habitane, quosincer _ ribem
Parsbona de Francis inceruenit, ille profecto
Omnibustiane populis ptopius sibi rendicat ribem,
FExcnacura loci, sicus Hicregionis et vrbis.
Rura coluneniue Rhaerxa durata Sueui,
YRBIS PVL CR
L E C A N TL A.
C AP. FFL.
Rnarunc alii praestarices laudibus ribes,
EX QLIBUS DECACCA VeLCTES, ELHOIINA FAMEUM
Proxima commemorem laudaltie carmine priscam
Treuirin Ausonius, pacria non inimemor idem
Burdegalam clata cancaram vocereliquie.
Tempore d ingeniominortoc Sidonius ribem
Laudibus xreenis cecinit, quam diceris olim
Possedisse tuomiles DecumaHe colono.
Neccibi rulgartcaricata est Lypla verli
BulchiPieridum Comesinelyce. Duidloquaraurem
Flanc quoque (quam nobis nunc estnoua naca roluneas
Commendare nono renturis carmine seclis)
Invenisse siias qui posser dicere laudes.
Nontamenhas aliquo cantaras carmine, Celrim
Ouodmagis illustrem poterat decuisse poctam,
Duod quia forcesuis sic pose placereputanie
Tempotibusmagis, hiocnobis opnsilleteiiguit.
Nunceso, quando alias alii CCCIHCFCPOCIX;
Noricabersatuas laudes, cua nomina dicam
Tuclica, X Xternae eradam per carmina famae.
Dumcamen hic dubito, quae prima exordia sumam,
(Tantarum contiindit enim me copia laudum)
Duinque oculos animo le quor; e contemplor in omnes
Mundiciem partes rebis, cultuimque domorum
Aece laboratum, non de rulgaribus rIla,
Sed quae rara Colent de non nih magna parari.
Diiquales arces, dii qualia ncenia cerno,
Oualibus rebanas excructas molibus ades,
Oualia perpetuo sursentia culmina CaxO
Saxo quale genus producic NNoricarellus;
Arcibus acernis halidquaquam rile locandis;
Nacurae ingenio quodam quonamque recisum est,
Temporemollehiie, Pacile ex iidctabile FerTO:
Postquam auras cerigit superas (iirabile dictu)
Dure(cieinagis atque masis, roburque manendo,
Concipie, _ lenio hiperac durance iuventari,
Pluraque nion patrios in se CULA pFOTOSAFAHHOS.
Eloclaxide alturgunt opera omnia, publicanediim
Verum eciam priuaca, doius, Fora, templa, pex omnes
Aquatis cerro regionibis ordine partes,
Suprapriuacos quam polsis credere lumpeus
Sufcere, de tantas pochisse actollere moles
Maonorum dlcas aequare palaria reouio
Hluclicee antiguas Fama amula conterat ribes,
Velnosrincemus, velhon cedemushonori
Temporis antiqui quaticacurque aree supet bo.
Nonhicclara Rhodos cerrauerie, haud Micylene,
Non Ephelus, duplicinon aequore claula Corinchus,
SisInE

## Folio 146 — 1663204101:0170
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000170.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Bil. Pirckheimert
Sisinenunc eriam quales quandoque fuerunt,
Aeque repraceream longis opera edita ab annis
Sinouanunc eriam spectes surgentia dicas
Poltpaulo eximiis, ealem Fore culcibusribem,
Dualem non aliam praelens conspexericatas
Ouomodocunque paceclaris Germania campis.
A MIBTTVS MYRORYM
Y X BL5.
CAP. TIFT.
Tlequoque praetariveniam sicarminis tuius
Paupertas brenibus non clauleric omnia chartis
Dua velerane dicenda, velolim dicta suverlune
Auenonhistorix quo debeneordineleges
Cuncta velurradio contexant Ala sequaci.
Hloc opusestmulis ominiratione pudendum,
Plunc quoque quod faciume rix exculabile factuim.
lancpraetaciisicur reniam quia pinximus rrbis
Noridos exprethi ceu prima insionia rulcus.
Par erachocetiam dicta adiccisteAOUEE
Ouanca E, vepolicosincludat dicta colores
Linea, ne dubiis Fortan Fallore parergis.
Vrbsmihi sollicita nunc describenda Camcena
Omniscircuici mucorum milibusocto
Ambicur stadiis, cacione ridelicerilla
Onacuor de bistricenis duomillia, nostro
More, se dinde auter duo millia cum quingeneis
Pastibus, hoc lpatium estmuris, hic ambicus ribi
Flaudquaquam exioux, nec quae smaxima, terum
Proxima pexcipuis, quanquam quidad ribishonorem
Ouidre ralentad opes schonectanesoriarerum
Mturorum ingences orri siculcibusincus
Mtagna racent spacia, de deFormia rectaruinis
Cincegeane, gnales heu mulcas vidimus rrbes.
Nam dolor estmeminisse, Sedhienon vila locorum
Desolaraiacene, nullus racarangulus, omnis
Plena, necipla luis lacis est rrbsampla colonis.
Acque hicmulca meam Tubic admiratio mentem
Parre aliqua Solvmastrac poletuise minores
Ouxrancum caperenepopulum, quo teimporepcenas
Persoluere luo crucitixo languine Christo,
Romanosque suls rinclis auxere criumphos,
Ouandoquidem superet Solymastacmillibus iptas
Pluscribusanciquas, si licrera vera loquura est.
Ouidcamenhocretere, nec enim (plura relimus
Falia commemorare, modum stacuisle queamus.
AVRL, FOSSA, TVRRES IN MV
PTONE YRBLS.
AP. V
ViperuStormeMCa ConOSimicancia cecri
LFulminismueme quisquissuicille, bonOrui
Hostis e humanae vicae cerrissima clades
Iletuic, Arsiis huncmili trynnis in orbem
Scdiba

## Folio 147 — 1663204101:0171
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000171.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Tistorica.
Sedibus, replacidae curbarer commoda pacis,
Hlic scelere ex Tiranas, hic de Salmonea vicie
Impictare sua, quo nec ciudeliusrilum
Immilere malum Superimortalibus aegris.
Duisnegeriratoshocinuentore fuisse
Hlumano generi, per quem simul aurea pacis
Ocia luntcurbata, Cimul pulchertiA viETUIS,
Milicia ris, Fama, vigor, laus, glorias robur
Furpicerintetiere, nec rnderesursere possint
Inueniume, hocinuento rictore quietis.
luncpropcermuniri vrbes _ caepta protundis
Oppida concluditols, acque rgoerecingi,
Furcibus ex muris detendi, hic tecie rrestet
Fuca locovircus, nec se iam crederet aquis
Armorum spatiis. Fadem eibl NoricaberS2
Causa tuie ralidis circutmdare maenibus rebem,
FCFONASEUEC(que ex propnOnaculatUITS
Addere. nam eriplicimuro es circum data, quoruM
Turribus incerior stac Erma mole ducentis
Ferribilis, spatio le inter dictantibus aquo;
Tluncincer medilnque inEeTIEIS AOGCF AFEHE
Perpecuo cractu circum Cubicalta paren (que
Follater rndenis pedibus, quam Hexibusingens
Pertius xcerno claudicmunimine UTS.
Conterathuc aliquis receresmihimaenia Thebes.
Porcarum numero Fallis intamia (criptis,
Fxliceat Falsoporcarumnomine TuEreS,
Sicut Mcoriidae nobis quoque dicere, duplo
Vincimus, ee nullo resimus inendacia Fuco.
Ouidnoua nunc dicam Cursencia mAniaS quAnEa
ACCEICanEreterIMOleS, qua TOBOT MUTO:
Mlagnorum videas dicas opera esse Gisantum
Creloumi fabricacamanu, recerelque pucabis
Hlicicecum muris circumdare velle Mycenas.
Duidloquar aequatas valles, montelque recilos:
Transtaco (que alio tumulos: ne maenibus rrbis
Obstarent, damnogue Forent. ( perhdus hoctis
Occupecactumulis prorectiorincuber rrbi.
Ouod heri diuina relarclementia, ec ip (05
Hlachostes porius condemnet clade malortum.
AC LM L L. LLA L L5.
C AP. VI.
Tximus occiduum, qua parte vibsvergit ad axem
Arcem eliuoi super alto vertice moncis
Fse licam, posx quae desuperimminet ribi:
Vudepater toros late prospectus in aBrOS,
Ouijuxta circum que Patete, (yluasque patences
ClaudENECIquC PLaSAIMEIITILA OTCCOTOnA.
Illaigitur celh lurgens d vereicemoncis,
Srdera cellaperir, rectis caeloque minaturs
Alra domus Reoum, domusinelica Caelaris olim
Cum placela Guociesinvisere Noriea magnis
Mcema Cclaribus, nam que de regalicer omni
Adificara modo estincus, Foris haud ira culeu.
Conspicienda paris led in arri robore laxi
Impolicum consistir opus sirmumque veculque
Non secus ac medio, quX pFOIHCEXGUOECFPeS,
Delpicir ex rencos, de raliearonicrua cceli
Vinulla

## Folio 148 — 1663204101:0172
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000172.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Bil. Pirckheimela
Vinulla conculla, necvllamobilis arces
SicErmata suo Aatrobore Horicamoles,
DeForisaspicias, Cyclopia laxa puraris,
Incusrbiinoresustueris, Cimul omnia magno
Magnisicaque opera admirabere condica sumprus
Ornataque pari diuorum sedibus. IIlic
Claudicinauracum conclauia picta lacunar
Pluriima, Cunrillicerabibus fulgencibus aula,
Illicincrusteranitent variante colores
Arre pauimenca, exradiancesaere columnae;
Plenaque nobilibus exlara coreumata lignis.
Ecqua cunctapiset brenibus numerare Camcenis
Ornamenta loci, quae mulco plura supersunt,
Ouam cariereheroi decearmodulamine versus.
Hlocstericantiqua, s vera esttama, Dianae
Ara loco, noctrique eriam Lacoma (y luis
Culca, Genechliaciligniringa Frondea Cynchis
Scilicet aut Syluas, auFhorrida bella colebane
Nostrimaiores, nam seu pax laera visebat,
Venatu, vitiisNONdUM COTTUDEA IHVENEUSS
Ocia tallebat. doctissima rivere rapeu.
Cumnisi parca orauires nulla laboreinnarer,
Seufera Languineum reConabant cla lTIca Martem
Bella sequebantur Bellogensnatagerendo,
Illecebrarum hoctis, durae rirturis amatrix.
Credibile ergo magis tuerit coluisse Dianam
Ouam non lesirmam Venerem, velmollia Bacctri
Orgia velani nec sandia honesta Ferences,
Vel quicquidluxu corrumpere deside vicam,
Expacria queatindienosinduceremores.
Adiacet rimbrolacililetum Eronde rirelcens,
Dum sinic d meliorcum POlCFCHEKEIEIFAnNUS
Frigore sraca quies solisque leuamen ab xestu
Tone luo seriles dum sndic Sirius agros.
Nec desunerariis veritances Aoribushoriis
Ouales blanda Vemistibipuleher Adonipatauie;
Pensile sustulcum stac opusnixum que columnis,
Ouale apud APrriam memorant Babylona fuisse,
Sitamen exisuis componere maximatas est.
PEONESVS FLVVINS
CAP. VTI.
Valis in Amoniis Peneus nobilisoris
DInceramicena Auens cursu laurera lecundo
Labitur, ec viridis leniteric asmine rip2s,
Falis ab aestiuo Phaebei (yderis orru,
Diniferos placido Degnelus Auminemontes
Incer dcarua secanspratis spaciatur amcenis,
Norica lenictuo donec le inmaenia laplu
Insinuans, mediam placido Ruicamne per ribem
Magnifica (que radishincacque hincalluic ades;
Lenibus ip se luis magsis ac magis edicaripis,
Cutmina miratus, semperque recencia culeu
Tectatono spectans, pontes subterAuie 2lCOS
Bis(enos quorum quidam demarmorestructi;
Ouidam sublicii diuersis partibus rebem
Coniungune, ubicillerorasque de Paxa molarum
Corripiensrocar, de victricibus arrerie rndis.
Noncenerinnumer suon cancum carramolences
Litcus

## Folio 149 — 1663204101:0173
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000173.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
TTistorica.
Liccus verum que molas, led es atra tragmina terri
Cudentes, duraque rrahentes Forcipelamnas,
Inminimas donec cen Ala sequacia parres
Diducane longi stridencia ponderaterri.
Vnoisitur primos illapsus AUIMIICMUIOS,
Scindicur in seminas vbinalcitur in sula partes
InCula congesto, quae sumit ab aggere nomen,
Laca laris, spacio que laris planissima longo
EHicichippodromum, videas certamine multo
Cornipedum cursuque reri, cui margine veroque
Praecexunevirides rim bracula Frigida (ylux,
Cum furie d nimiosionici (yderis aestus
Sirius ardoragie, cililerum subrer amcenum.
IIle locus eratas praeb er spaciantibus rmbras
Ad ripas veriusque radi, cum plena lavantum
Ecreleuantum aectus selidae sub remporanoctis
Flumina conspicias, ibi relamenta puellae
Linea ricinimadefactane Auminis rnda,
Ecmulco madidis immisso sole colorane,
Donccinoptatum certenrnive verle nitOrem.
Sunc quoque nalcencesillic medicantia chermL
Balnea COrpOTIbUS M OTBOLUIFaBC GTAUAES,
Arcisicumque domus cemrissima Sila crahencum
l’exencum que nouospannos, maioribus olim
Inluetum genus, nostra rix ribereceptum
Nuper, e ausendis opibus succeiofacta eAt.
Inde in se rediensrrum coicamnis in alueum
Vns d ipse Ruens, donec discrimine rursus
Dissectus duplici, partem circum duir vibis
Exionati, claudicque Ferum, quo quicquid abusue
Displicuic, veliam recus eB velinurile, venum
Adsolet exponi, posthoc sibirursus adimum
Reddicus elaplum Cubic exera maenia cursu
Linilluo mulcis paribus pilcoloramnis.
Dilcibus innumeris, siquidem Pegnelusabundat,
Non scuixidis non insipidis, non qualibusagune
Ese lacus plenos acque exundare palustres,
Ouilimum curpisque crahunt scenola timeri
Pabula, Ced riui gaudences Ruminis ruda,
Ferculaiciuno praebentiucunda palato.
Nomina quisreterac: quorum velbarbara quaedam,
Vel suncnoca parum, necidonea carmine dici
Saluc amnis victure diu, A FOrEe C amaenas
Vila manet nostras vencurae sloriatama.
DR A ZVM ALLERTVH.
CAP. VIII.
RoorbiAunins culic exeramaenia, pracum
LAlluic, e leni complecticur asmine, quantum
In lonsum possune quingenti extendere paNuS,
Allerium dixere patres: nec prouida UFAE
Nromenpostericas racionem nominis huius
Necmororipse, eadem nec dicitur esse per omnes.
Ouis queatillius prativermantis honorem
Actinum que decus verbis aquare canendo:
Nonmihicora latis fuerint Peneia tempe,
Siquis ad haec diuum loca cransfexat, auc Sicularum
Regna voluptatum, quas aur in vallibus Echnx
therbiferis, auc ad selidum miremur Helorum.

## Folio 150 — 1663204101:0174
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000174.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Bil. Pirc
P
Non eso deliciasrales sidille purarim
Thracalub Llemigeris labencem ruxibus Februm,
Oualeshic Peonele rides cum Aoriger annus
Regnat, _ eFudir plenum HOna COpIA CONnU.
Flucex Orchomeno Charitasmigrase putariss
Acque adeonudas sese exhibuisse ricendas
Reque amplexandas, ica docibus omnia fulgene
Hlaclocanatiuis, aliastricfrigida leves
Auramovet, serie quas area longagraterria
Continotimpolics, quam coram ingencibiis rmbris
Pene cegune, srauidosque levant subeunribus actu
Aera largiltuum Cuffundic Ectularoreim
Tamselidum quam si lriiinalifrigore manet,
Pam liguidum quam Blancu (iX sc vitreus HimOrs
Castatium dicas toncem, auc Aganippidosrndae,
Hluc aliquam cacico delatam Rumine venam.
Simodoline Mula, quxe Norica Aumia porenis
Ouanquam lunceriam, sednos decord inclica pratis
Convenie Allerii nugis deducere omilIs,
Parre guod a lauacranguillo cingitiramni
Dextera colle riretmodico, lenicerque remissuin
Incliuum surgence, Cedhorris arboribusgue
In speciemnemoris culcum, quibusinuolitantes
Vernanc arsurx rolueres. _ rocibus auras
Dulcisonismulcene, Ceu Phaebusmate renascens
Intudicrebus quemnox culicatra colorem.
Seu cum summarenet, seu cum pecievlciima cceli
Limina, AEANEICOCIMCTUTISIN RqUOTE CUETUM.
IIle locusniun quam racar, aur conlorcianelcit,
Nontamenr(que adeo capicimmoderata rolupras
Isa locineque hemores evertit honestos,
Vequicquam vel curpé gerane, relinercia cractene
Ocias ciuiles necrespiclencia leges.
Ouicunque icta colune laeti viridaria prari
Nec quisquam de toe Tubcuncum milibus vriquam
Turoia Funestae monic dilcordia puont:
Fancusamorpopulo, cam curs est ledula pacis;
Tam fundaca bonis concordia legibus haret
Omnibusinconcnlla, nec est qui loleretentets
Ntam Scelus auturum reta vlerix paenateroci
Addica praescripto, qnoniam lunemulta taloru
Milia neccanto in populo sine legibus onquani
Franserincista sine ca de de languine curbx
Exrra praecipue cohibenciamcenia (Ontes.
Duid memorem, quores lenibus certare Cagictis
Collibuie, quam pulchra locumnorerarea, circunt
Clausanouis crabibus, quam nulla delupcermbrae
Impediane, quam colliculo ster condita curris
Adiriore (copum recinens, cum (i qua Frequenet
Sineltaca, licur (xpe solene, certamina ludo,
Fictarorcumaricis cacuunerencoria signis
Inmedium, aduerla Contra SignaculaMCEX,
Vnde queampolicum iaculis continsere circums
Nonoretantum Pegneidos accotaciuis,
Verum etiam reniens aliis ex rebibus hospes.
Vidimus hocetiam magnos certamine Reses.
Vidimus letods ClaLOS, lamagne Superbo5
Occertate Ducesin amceni puluere praris
Praticarminibus nollrisnunenobilioris;
Duam rel praestirerine rariistocsecula ludis,

## Folio 151 — 1663204101:0175
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000175.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
lliltorica.
Vel praestare queaxrencuris vila dicbus.
AEquatura licerresales pompatrium phos.
L AVS VRBIS A CL F N FNF
OEL I
C A P. IX.
Vidquod non aliam clemencior aeris vrbem
Spiricus aMauie, nec enim, pulcherrima Cano
Adihicataloco, vitiances accipie AustrOS.
Corpora laeciteri pereunria tabeveneni
Saepius vetama eterinolae Maenia L esbi,
Arciscisructura operum, se d pestilis aura
Illapsa fundata led haucneg, pestiter rIlus
Veneorum conringir odor, quia dura lalubris
Possiderarua lolis quod nectregere paluAres
Iluuie Eceda, d viciaco humore lacune,
Fries la nec cerras exhalanerura Mephices.
Cumneq; CulphureX LUIBCANEPEF CONCAUA Ven
Anrra Calebrolas lubeet (qualentia rupes.
Sed Aerili regio rota obaUCRTFareNd,
Ec subcus niss saxa iuso concreraperhenni
Dulcibus adtoneantur aguis, aC EOTAFIGEEUE
Ora probabilibus potug; lalubribus rndis.
Nominum Anullus ab his rapor acer ad aurds
Exhaler, lacebris qui crictibus aere fumis
InAciaE, ViruSq5 HOCenSIn COrPOTA (paTGRE.
Adde quod hyberno plasa Norica trisore nunquam
Torpuie rocinimis, nec iniguis (olibusaFHE
Temporis astiuinimium sed rerags vicissim
Temperie saudens, caroirala rempora sen(iI,
Corporacabe lica grassantis in omnia pectis.
thinc etiam vigorille animorum, hincriuida sencis
Ingenia exulcane, quando soleraerisidemm
Duituie este animishabitus, quando inde crahumeus
Vircures, vicia ex pestes, rerumque figura:
Duiguia Germanilatissimaregna per orbis
Purior estnuli, nullique benionior rebi,
Nonalibimeliora vigentinrebusagendis
Ingenia, auc animimaois ardua Facta sequenres,
Corporaquineri
SultCiHHE Si
robustalabori
Liuventus.
SIL VA VRBI CIRErME
C A P. Z.
trenicinclulam pulcheis amplexibus vebem
Sylua parens pallum per millia quinq; receslu
Inceriore sui, vel pauloplura necrili
ercinia nemorum cedens, si commoda spectes,
Auc eciam qua syluatum Coler ese roluptas
Fejuvec, atque animi cancum oblectamina quaeras.
Nansqi hecimmenlis horrendos cornibus YIOS,
Necstupidis gieme plaelongis cruribus Alces,
Oualit Saarica palcune animalia (yluX,
OII CFIAI NOStEASHON IONOTAFA PCFOLAS
Dummagis iculeis ermania lalcibus ester,
Hlorrida, qua proprio nunc estira splendida cultu
VEnulli polIEcerrarum cedere, rerum
CuilibeExquari, quacunque sic ribibus amplis
Praedira es rberibus culcisima AOreac agiis.
Suce

## Folio 152 — 1663204101:0176
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000176.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
I. LACLHIBMIMCI.
SunETamen RnemOra, _C Calcus, ex plurima syluIX
Copia, venantum sudiis accommoda, nec dum
Arboribus nudimontes ingencibus omnes
Vnde lcinnumeris visprodioa materiei
Vsibus, denostraene ea dehr gloria genci.
Ouam vacuinun quam praestareneiugera campi
Talis Xhaec, cuius nobisnuncmaxima (ylua
Veilicas memoranda fuie, quae Norica circum
Maenia prospiciens, simulamplis fructibus rebem
Afticie, d mulca, si qua estoloria, dicae
Docerolupeatum, quae cum sichonecta voluptas,
Non spernenda tuic ratio se d maxiima honcHx
Veilitatis erac cuius E carmine diei
Flaud quaquam simplex facies poruisser in vilo.
Hlocetiam ihi dicta foret, nunc commoda praestat
Plura, breui quam quis possie comprendere vertu.
Maceria quodcunque ad opus, quacunque recundas:
Sempermexhausto frondelcent sermine, quamuls
Innumerastasses, corlecula caela, lecures.
Duodgenus hoc Mula: ratio quae quasue perarreis
Syluanec immunis, rCC maxima durat, ee omnes
Vuribus ip (a suIs veluExmula Cre LeiFIM anHOS.
Censnemorum Cudiola, suas Cermania (y luas
Ipla erie cosirque nouo pubesceretaetu.
Cum velarena ri seritis confeciciniquam
Vellabor excidir diucurnus de arida facta est
Planicies, cumne iaceane loca vacta recilIs
AcboribuS, nona consicinne, et seminaitrunE
Sparla Colo racuo; campisque iniecta relinquune.
Tum rideas prodirenonas line sipide Fronces,
Hoxquoque colliculestenues, tum cortice LObuE
Adcrelci, pariiosquermbram defendere rainos,
Exiguam, cenebram que nouo de serminelyluam
Surgere.  inpatrias paulatim adolescere formasi
Dorccinanciquum redeat decus, altaque calo
Accollat capita, et concurto veritice nucet
FasTacuraicerum pacriasiani (y lua secures.
Tlas aliae innumera perrociam lecula, FCrFX
NNelcivere arres reparandarum (yluariim
Inuenerix docuir Germania, tanta cupido est,
Tancusamornemorum, quorum velbiyu Lrolupras
Vel granis reilicas Grresponsura labori.
Ceceranamque seruntspaciolisiusera campis.
Sicur _haecinera late prospectat et exEra
Vicinosplaenis Aauelcere mesibus 25105.
Elac est Hercinix mulcum parsinclyca (ylua,
Norica quae longo circumdatmania Auxu,
Extirpata dui, nih SIC reCIdIIR MAHCFCE,
Magna parce lui, postquam defecie, dc iplam
Screparans, emperque noua sibi prolerenalcens.
L APIDTOTN E, EZ OVIBVS VRBIS
EDTFTCLA FLVNT.
C AP. XI.
CCircumtula vapis inclusa amplexibus ribi
Oux non tecta modo ciuilia, maceriei
Faelicirbertare omnes conseruarin annos,
Necrancum bona deliciis, aur denique blande
ACeA Hlerciniiloneo paus inclycatalcus,

## Folio 153 — 1663204101:0177
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000177.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
listoricas
Nata rolupeari, ac pinouis scecunda ferine,
Verum eriam generola suo le marmore iactat.
Ouod tundis laxidum crescentem semper ad vrbem
Mirie inexhaultis, qua proxima spectatad Ortus
Tybernos auroracuos, decliis in Austrum
Dilsica, rix passum eria milia, Ta PTOPCTANTAS
Nacurae produxic opesclemenciascanta est
Illius rbertas, cam diues copia (y luae.
Nam iusa paulatim qua sursic in ardua, cotis
Saxea vilceribus sublune (ola, dixerisrnum
Ese omneslapidum colles, nam pluribus antris
Fruicur, passimque specus nacina cheacra
Saxifrasi ducuIE, VnOgHC EANMOTEMUIOS
Ingentes, nusquamtima, non vulnera laxum,
Vila perinceorum, si qua fecereruendo
Caedences lacoml lapidoli visceramoncis.
Nam cuneis scindune, mulca vifisile laxum,
In partesque secane varias, quadrasque recidune
Informes srauibus poliendas inde dolabris,
Arciticiqne manu structurx innomenituTaS.
Aliduo videas Audio Feruere laborem.
Frustra recidentum camerati e fornice laxi
Aeque ipsospendere relur de rupibus altis
Molirique luis eledibus arduamontis
Viscera, Caxitraso ralles plansore resultant.
Illioperiincum bune, arque ictibus aCta LUM PUME
Pexperuis, iam lard caua de se derecila
Pronaruune, rastoque tremenrem pondere cerrard
Concuriune, longo Ponimm nemus omneremusit.
Necminorhis labor est, qui forribus ordine lons0
CurribuS ExPEAIMME, EEIN VIBCM LAKALEPOLEANE.
FONS AD LAPTDICLNA
CAP. ZII.
DRaecereaaiboribus locus est et amcenus de vnbris
Frigidus, de iuxca Tons in conualle proxinquas
Abiece sub niora manac gelidissimus rndan
Inclusus secto lapidi, lirientibus olim
Dulccretuoerium, non illum Solisiniqui
Continguneradil, non denlum frious adurie,
Tamraminemoris lempe Frondencis inumbranes
Ecmunienatura loci, nam prellas in ima
Valle conretatur lapidum munimine pulchro.
VESForrC Srim lisexrincturus, ad ipsum
Delcendisseribi sicperbis cernianecesse
Liminaiunctorum eraduium. nec prodiea eaniturm
Praebec adhaerenti lacomorum pocula turbae:
Vecum etiam vebanae lape oblectamina plebis
Marronis, Cenibus, pueris, nutibusque puellis
Fxhibet, sue erenim dum Formohissimus annus
Permircie, veniune, ee rina liquentia secum
Vina cibosque ferune, de Graci Foriris ad vndatm
Syluets celebrant conninia laeca Tub rmbea
Iple cso (nam memini) lustroiamriceperacto
AdFoncem Calientis aqua cum Exeperenirem
Tamsum convenience loci dulceditie captus
Illius, recuperem centoriatixeie, e illis
Fxigere hocreliquum (Mulispraesencibus) auu

## Folio 154 — 1663204101:0178
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000178.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
. Lirckee
Exlocus estMuHS cerre sc commodus iplIS.
VEC Forre relincnostras tabitare PCF OraS,
Non alium legisse locum, nec quaerere rellent,
Non aliostonces. Sed enim quia tonre sub isto
Sxpe Venuslacuic, leuis de lua cela Cupido
Forlicab his larebris perinertra pectoraamantum
Diffugere Dea mon tam loca pulchra perolae
Ouam non esse loco sua commoda, qualia vellent
Oualia vel deceant Heliconia templa colentes.
A R H ANENTARTVH VRBTS
PVBLTOVM.
CA P. XITI.
A Dlususnacx, non ad dicenda C AIMCENX
LArmamiti, nunc armamihimemorare nec esseest.
Sedcancum memorare, nec in fera praelia ducta
Necbello commilsa, sed in fera bella patata:
Oualia nulla prior vidienec proculicXtas,
Talia, in euencum quemuis spectancia bellis
Continet rua domus, domusrna sed amplarecessut
Mulciplici, cerum que capax, quis calia R egum
Aenria habuisse quieac: quamuis nunc omnia muleis
Arcibus armoruti loca lncplaenissima nulII
Contisit, illa ramen cancarura sloria rerum,
Ouantas hic populus cumulacis polhdet armis.
Ouid mororinminimis, de nomina parua canendo
Detraudem maiora loco: Ouis dixeritaurem,
Ouisfacile expediac, quormilia chiriboaede?
Ouorbalistarum pendencum? quantus aceruum
Congerachastarum numerus: vis quanta bipennums
Duismodus harpasonum: quisferrea cela, secures
Hterculeasque Ferat clauas: quis in ordinc slandes,
Mulciplici politas, globulosque exaererocundos?
Ouidelypeostrameasque loquar graiidasqs pharetras?
Aclidas, Ancoriasque Macedoniasque laristas:
Ouidcormehea vasasiaculancid in aere Damtmas,
Saxaque deciduo sternentia pondere quiequid
Contigerint: quid mille aliis data nomina celis.
Omnia quisnumero capiendis rebibus apta
Instrumenea queat comprehendere: lonsiora quo
FFiciar, s cuncta relim describere, quorum
Nomina rix capiuns taciles horreneia Mulae.
Verum ase cerrisei retissima fulmina Marris
Expediam, lonitus dictas de nominerauci
Bombardas, hominum clades, terum que ruinas,
Murorum tormenca, Deorum Cignaturoris.
Talesmille camen, videas hicaerC LOnOTO
Arcificifactas opera stanccurribus altis
Ianixa validisque roris, stanc ordine lonco,
FEraTIOLOEmeNCA POvEM OTuTa EOnanceM,
Ferribiles rilu Formae, licer arce magistra
Nulla laboracimaior hrgraria facti.
Illas saepe videns aliquis dubitauie, aM eset
Dlus opera precii, quam quod Foret artis in illis,
Cumtamen exxquo spacio constaret verumque.
Nam quia non vsquam fundendi operolioraris
Gensalia est, Furopa incer lacissima regna,
Ouam quae de reteri, i vera esttama, profecta
Noridenomen habec, quae nuncimposta subacto
Mania Pesnelo colichaudres mira videri
Debuit

## Folio 155 — 1663204101:0179
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000179.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Tlistorica.
Debuichis alias, l vincit rebus ee rrbes;
Expopulos, quando haec eriam maioribus XraS
Praenalecarmorum Audio, decore artis et vsu.
Nam quid ad haec collata queancrecera arma videri:
Oueis neque nuncratio vila, nec estlocus rilus, veolim
Ariete cum duro quaterentur mania, nec dum
TanCa C VClOpXOS AAIAFEHEFULIINA IMUTOS,
Diruerentque etiam ralidaS VnOIPCTLEUETES,
Faelices quos illa enlir prioc oinibusacaS
Aurea, dc inlam ludiisinnoxia belli,
Fenihilarmorum, neccalibus indisa rebus,
Ouxpiapacificae rollunc commereiavica.
ATORREA PYBLTCA.
C A D. XIV.
7Rbisin Hlercinix medio serilique locatx
Inregione scum quis nesciae: rndenecvlus
Divirisrber aeri, nec earum copiarerum
Vila sicrnde tamem propellere possicesentum
Turbahominum: camen ex aliquo ceu dinire cornu
AAluere huic populo, quibus e se possicabunde
AEquC aliOS PIUTeS, GUISNON FAIFCTUES IN aMNOS
PAICETE SI QUA FCTAEFETUIM FOFTUIMA NOUaruM
(Ouod procul averrane superis cranquillaque pacis
Donalalurifera nostris syperesse diebus
Annuac, acq; omnis eribuat Deus arbicer aeui.)
Copia quaratione camen eam ferrilis rrbi
AAuat huic, re pauca loquar, nec lingula dicam,
Vecaceam prudens quibus artibus ista SeMaTuS
Prospiciar, qua luur reliqui moderamine ciues.
Publica Fruse gravem lunchorrea mulea per Vibem
Florrea Prinacriinun quam cellura coloni
Messibus, de Rauo quae Carsara diria culeu,
Ecquaemireneur Lrbix Cerealiarura,
Hlorrea trumentis plenissima, Anxeris aurem
FSchumiles Forcasse calas, ne ralia FIn925,
Florrea luntmagnorum operum, acque ingenciacecta
Maenifex que domus, quarum par qualibet alcis
Arcibus esse queac le dnon quam structa decenter
Encerius, sed quam sincincus dicia, retere
Duam iaceane trumentorum genera omnia masnis
Accumulaca coratinorum per seculaaceruis.
Felicet accumulenenunquam non horna veructis
Plus vecerum camen esse ferune, eademquemanere
Posse decem decies, decies quo que quinque per anOS,
Ouorum mulcacibi prabebunt horreanostra,
Sineisicur dura Canus, quod abominor, hoctis
Oblidionepremat, non vibicopia deerit
Ouarumcunque opus est pertalia FEMPOTAFCTIIIM.
Noncancum Frumenca ctenim cuulaTALEPONUME
Verum aliis eriam pennaria plurima rebus
Planacenene, quibus excidium propellere possint
Incumbens, hoctisque inAS CONFEMNETEInaneS,
Tomporalen dirx tamis inclementia caeli
Duxerit aut duri, sternens turoromnia Macris
Nulla erit huemecuenda tames, qua corporu lecho
Hlauriac, auxmiseros cogat luapignora cives
Delerere, acque cibos aliena guaerecereria.
Poltumuo

## Folio 156 — 1663204101:0180
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000180.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Bil. Pirckheimeri
Possumus hocrestari etiam quod ridimus ipli
Cum paucis annona fuisser carior annis
Elis aliquor, quali cives pierate Senatus
Fouerie anictosrerum ex pieratis egentes.
Namq: rbi concta Ceresmaono reniret, a eNeME
Omnia difficili stipe perfora cuncta paranda,
Hlorrea claula diurelerariiussie, ec inde
Sumpcibus expositas maenis compinseretruges.
Fepopulo Ccterisiustissima pondera rendi
Dimidio precioillius, quo publica possim
Perforavendebane alii penuria donec
Dehic X rediic Christo duce Frugiterannus.
CV R I A.
C AP. XV:
CEd quorememorem domusinclyta carmine ? cum (s
Nonminima assumpei pars nec spermenda laboris,
Curarum domus, Se lancti reneranda Senatus
Regia Sconsena quae prospicis alta Sebaldi
Culmina, riciniq; vides fora maxima circi.
Ouanquam nemo laris ce carmine pinxerierilo
Promeritis, prolaude tua, cuicedereiure
Debeacanciqua nocissima curia Fullis.
Agorediartamen, e tanca non omnia paruo
Ornamenta domus reteram, led pauca libello,
Oux Sinenalio memorabilis essechonore
Hoclaudaca Paris Fuerat, quod calibus esser,
Ingeniis habicaca paerum, qui maximarerum
Pondera cum subeane, possune dt maxima terre.
Nunc es_ religuis ornacibus aucta superbo
Scructurarum opere de luxuloca lancta decentis
Nonnimio eamen, aut muliebriter informato,
Sed casta dignoque riris nam plurima Rexum
Concinec exterior simulachra, heroica secta,
Dicta per estiores auro minioque superbas.
Tneus formcibus sureune de marmore se cto
Acria, non vIlONOn Cempore peruia, quoruI
Clausa pauimenco, subrer loca carcerisrmbra,
In quibuS auEMexIEOSpaenam auE quos vlcimatato
Supplicia expectane, custodia duTa COCTCCT.
Inde gradus surgunc duplices quibusicurin aulam.
Aulam cam insto spacio quam diure cultu
Conspicuam, cocamque lua sibimoleparencem,
Nulla columnarum series incexle Cat, aur quIa
Libera praepediar spacia, auc restudinis alea
Pondere lustinear, tulger laquearibus aureis
Nuda Superficies, tastigia suMIare LUCCHNE
Auirariserabibus, connexique rlcima recti
Limina, subrectis mulcum est in parcibus aurum.
Dlurima Periecibus Fulgene decorainclyca pictis,
Siuc ducum, quosiusticia pulcherrima rexie
Gloria, sue hominum, perhonecta exempla bearis
Aquiparandorum superis, hicilla seuera
Tusticiae ledes, ec dignum laude cribunal,
Aquonemoinsonsrnquam nils victor, abiuii,
Nemonocensrnquam pocuie, nili victus abire,
Parce alia (nec enim sumplex domusillanec rna est)
Maxima porricibus Turgune conclauia laris,
Digna Dcum dapibus, Rceum dignistimamentis,
eo

## Folio 157 — 1663204101:0181
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000181.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Lacerd
Fatm lune magnitico parce omni splendida sumpru;
Tam iucunda grauem commendat graria lurum
Pulchraluis videas tulgere coreumara signis,
Nectam facta manu, quam sponte enata putaris:
Nec desune cabulae praeclara opera excellentum
Accificum, pohexque aliosleones inannos
Clarorum Lleronni, quossiaiestare verendos,
Maiestas plus ipsa loci commendai. Veaurem
Plurima praeceream non his dicenda Camoenis:
Duid erauis eximium loquar Aigucta le SenaTUS:
Duo lacer ille parrum chorus, de clarissimus ordo
Consuie, e summis vrbana negocia curis
Vetlet, _ xequata merirur cuneta bilannce
Pondera. Caeliteros delassacura Gigantes.
Sedtamen hicnolim disercior esse rideris
Nemalus oberectet, Sicur solet omnia livor
Forlican de caulam dicar quaesisse serendi
Auribusincaucis, fucum Facientia verba.
Hloc meruens nihil adiiciam, nihil ampliuis addamm,
Vixeriam haec ausiis paucis artirigere verbis.
Inde canam porius quae plus habuise Fauoris,
Eeminus inmidix pOtsInE, nUINC CaPEa le qUCMUE.
FOR YMT M A X PMVH.
C A P. XVI.
TAm Torocivili Eprosequar omnia vertus
In quibus hic populus diversa negocia tractat,
OHendam placidas nimiis ambagibus autes:
NON QUIR NON ICKIEX SInE CX quOque nOmIMa PaTTCS,
Sed quia demuleis cgo scribere pauca volebam,
Oux cum cexeria sinc, de rer rribus acrineernum
Dicere, quod reliquis cum sic spatiolius omni
Praualer hoceriam quod ec estpraeciolins iplo
Culcus luxuria, rerunque Frequentius rsu,
Cuiusad aquales quadrangula linea partes
Ducitur, aequali spacio lbi dissica ab omni
Limice, sC quadtata FOrI SIEFOrma, paTCHTIS
Ferque quaterque decem pastus vel plusminus, omni
Parce Cui, spaciis cam ingentibus area quadrat,
Fam celebris non paucafori commerria possem
Sinumerare velim, quae rulgi postilaerus,
OMBIA GUIX POPUIOVENdURCUIE, CMUNEUIE, aGuNEUE,
In medio connenta Foro, quod cemporenullo
Celtar, e inlano strepitat prope murmure curba
Aledue cocuntis, ex incer sele agitanris,
Magnaque, paruaque factainfecta nesoriarerum,
Milia corcapicum, nullo non penc dierum
Conveniune (repieutanto feruore Forensin
Velicui relapum libeat componere den(s
Rominibus, cum eoca Cuis ex anima lucis
Corglomerantur. Scarboreis in trondibus Hxerene
VelFormicarum verno lub Soleferenda
Mole laborantum eubis, non triuola peccet,
Nonetiam Cimilinon poccimasine duci
Vlus ex apolitarem demonstrasc Egura,
Ouando perinsencem Germaninominis oram,
Non aliam populus numeroliorincolierrbem,
Necminus est facies speciola e splendida pulchri
Quam spatio la fori, nam que rndique pulctca coronant.
Acque

## Folio 158 — 1663204101:0182
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000182.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Bil. PIrCRMCAMMHL
AEque opetaarque domus pulchre sumpruque superbx;
Veque aliquid (quoniam locusisthoc postular) horum
Libemus, paucis qua dam libec aedere reibis.
FODTIS DVECFERRIMI
DE S C R LP F X01
C A P, X VII.
Dexrraregione Fori qua cliuns ab arce
LDchnicexrremus cacpyramis acta sub auraS
Perspicua, de rariis operum exlara fguris.
MaRMOTCCOTANIEENS, AEGHC AHTOTOTA COrUICANS,
Creberapylis, de mulciplici, canquam ordine Aructis
Furribus alurgens, copiaria dicere poiis
Esse opera, ac mollem non Falliine marmoratactum.
Circumstane Cimulachra virum de marmorc sculpea;
Acque auro cxlata, quibus Aorereperorbem
Cura fuirrebus pertorria tacta perendis.
Pocum opnsexeerius circumdat Ferrea sepes,
CanCOIIISCONCCXEA SIIS, dC MAKIMOKC C TAFBF
Tncus, _rndancire Auens alpergine labrum;
In quod deRuicrnda, bis octo canalibus aereis,
Duas capica humano rictu deformia sanis
Dencibus apprenfis rerinene, cereresquie renaci
Orespuunerndas, quarum non larsa lcacurie
IIlovena loco, led quam defonce lequaci
Terrestris lonso dedueic fistula rractu.
NTonreaguas olim plures Romana solebae
Ducere, d obiectos rerebrare vorentiamontes,
AEque aequare cauas Aructa restridinc, ralles.
Noctrum opus est opera leuioris, d approbataras
Ipsushaec rum. Ouare scunomine Fontem
Seu quis castelluim (quodriunc de scribimiis) olim
Flocopus appellec nihilum peccaric opinois
Dummodonon tierica Frandara haec lairde Feraciie
Preamis, acernum que exnostro carmine nOen
inueniae, quem nostoncem dixisse inliabat.
ZEMPL YM VIROINIS MATRIS
EN FOKO.
CAP. XVTTI.
Fparre exaliatemplum adiacer, hoc opirs ipe
LLNon rulearetoro decus, aditicanichonori
Maeris Christiparae, quae quarrus nominis huius
Carolaus Augustus Romani insignia BCIHE
Imperii, donisque volens Regalibus auxie
Templum à Ce posicum foribusque insigne superbis,
Ouatora prospiciune, auroque d imagine multa
Vestibulum adiecie curius suprema cheacri
Pars speciem praeferr, de Sres postuleerium,
Namgi ex hac (reluraree) hominum convencib. amplis.
Relliquix monstrabantur, cum nuper adhuc dum
Vaua supersticio Rorerer, _ impia in isthac
Relligio vicio humanas cerrentiamentes.
Fictalicer solida, miracula credita, plebi
RelliquiX FCFAHE, GUX nunC quoque nata Supex(UNE,
Carole Magnecita, ee nostrorum insignia Resum,
Deccuce Caluitica. e quae Christi exangue perempri
Tran sichasta lacue. ton alpecnanda protect0
Nlunei

## Folio 159 — 1663204101:0183
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000183.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
liltoru
MLunera, sEd reneranda eriam, G Cola vecestas
Commendaemericorum haudimmemor, autinale srata
Non eriam culeis nimio observenturtionores
Sicucadorancum. Sednosad caprateramur,
Hloc leu rectibulum, seu reriusaemula priscis
Porricus icta Foro, lucem e decusadiicicingens,
Oux cum magnitice caelata (CinEuS_L CXITa,
Eximio pede adusque alcitaltisia recti,
Diverlorum operum formis, rariisque deorum
Reque hominum stacuis, ctiam, cuni postu lacrsus,
Praebet adorantum populo spectucula Regumm,
Intantiqué Deo sua mystica dona ferentum:
Oux super aequales, auracus circulus, horas
Indicat, de Poniru niocat eris nola canori.
Tam speciolarsitur, cantoque exeructa labore
Porricus, inipensis remplum superauerte ipsum,
Cui coniuncta patens, in parces quaruorhaerer.
XENODOOHION MAXIUrM
EN F R A Y R B E H.
CAP. XIX
CEquistonorif eam qui laudibus euehat rebem;
Noridos Flercinix, lummum pieraris honorem,
Inmileros, d in aAlictos, e rebus egenteS
Praecereae, non ille latis fecisse labori
Asumpro queat, aue vere laudasse videri.
Non alium sguidum populum per Peuronis ocam
Muniticuin magis, auc vera pietace priorem,
Inmileros facileinuenias, torpraectac egenis
Oficia, _ coram cor Zenodoclia per vibem
Insticuic, quorum quod praeialec omnnibus, acque est
Eximum, nunc carmen erie sedre omnia paucis
Cecera quae canimus. Medio iacet rrbis ad amnem
Illa domus, cuisiue roles darenomen ab xgris,
Sive dare hospicibus ius d fas cuilibet ecto,
Dummodores consternobis, nunc Zenodocheium
Arrihe, Aquidem versu rideretinepco;
Si Holocomion dixissem aut Nosocoinion,
Ecferme his delune Romana rocabula rebus.
Illaigicur domus in cipa Pconesidos inda
Vebesica estncdia, specie pulcherrima, sunipeu
Splendida Aructura insienis, quonomine mactiorum
Accibus aequiparanda Ducum, nam iriaena recusta
AccelEdomui pars muper, reampliorellee,
Acquie capax tiominum mazis ve crescencibusannis
Crelcie, de vrbanx maiorhe copia curbX:
Acque ideo plures etiam quoscristis e sectas
Opprimie, auEriorbO pOpuIREI COrPOTISaREIIS
Desticiune, nec cura domipors vila leliare est.
Quin pereant dulcesque relinquane luminis auraS
Rebusid anouctis et dura Porre coacti:
Nicilomaoniticipietas animota Senatus
Suscixiae, curamque aliis quoquemandachaberi,
Ouidomuipraelune, quorum domus omnibus apea est
Ictaminilterio mleris, de ageneibus aegris,
Duorum insensnumerus, que lempermaxima curba est:
Sumpribus immen sis alitur. sed et arte medendi
Pexdicus ingenti conduciturere Machaon:
Duilauec aurilio, quibus et opus, acqueicaseruer

## Folio 160 — 1663204101:0184
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000184.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Bil. Pirckheinter
OnOSpaTIEESerUare daTAM NaEUITR PCx arteM,
Vlibusiispraesens velemedicina, sub ipsS
Adibusadiectum estnon pharmacovolion vIli
Decerius, coram quae SumEnon Pauca per orbem.
TEMIPEYM XENODOCHEO
IVNCTYM.
A P. ZX.
Tlsetiam adiunctum remplum recus xdibus harers
Liontam mole suriaue rllamemcrabile caula,
Ouairiquexelliquias (quas diximus anre) receptas
Concinet S Romanorum diademara Regum
Ducissinenecteri, Cxlarnec rerustioberi
Augultus pocerie, sinon insignia lumat
Fhinclua, Caelarex nam que esthicilla corond
Cloria, qua regni constaciusacq; porestas
Nlaxima Romani (namque hoEnunemore loquuneur)
Fiaec quories alicui detexturtanta porestas,
Elincpericur delaca huc cordicione refereut.
Odecus, orrbis pulcherrima glorianoctra,
Oux Cola hanemeruie, quae nulli conrigieribi
Cloria perpecuis non interitura dicbus.
XENODOCTTIVM AD DIVrM
S E B AS F ZA N VN.
C A P. ZX I.
Eque repraeceream duo Xenodochia necomnein
LMaceriam quecunque ofertle sponce, loquaci
Carmine consecter, cerre quod carmine dignum
Zenodochion erac longe hocmeliore, canemis.
Planicie distance sicum, subsincenibus ribis
Mille tere pastus ppxrerlabenris act amnem
Degnelilacrum diuo quem ccla Pyrarini
Confecisseferune masnum spernencis teluim
Lemplumhic exiguum, sed culcum ee deniquemulia
Rellisione lacrum, iuxca domus xdibusamplis
Ouatuor in parres dinila, nec ordinisvilum
Commodioris opus quenquam vidisle pucarim
Tam Cuneporricibus adstructa cubitia lor. gis
Ordineperpecuo sibire pondencia, quaneum
Diiaeruor in spacium parecarea lata domorum,
Tocum opusaquali lpecic parce extat, ab omni
Ouadraro exrructum laxo, locus arre licuque
Pulcher _ eximius, hec quo licamceniotalier,
Yluc cum Cauicaeroxinimico (ydere pectis.
Crebraque rulearipopularum corporamorbi,
Infecti lue pestitera rristique veneno
Portantur, ne dira lues collectior rebem
PolluaE, _ RepMeEEorum inEta maenia virIS.
Ergo exera xgra terunt kchalicorporamorbo
Seuruieura necis sen restiruenda laluri.
Et curas achibene, dum spes super vlla cratiarur.
Prxterea GuOS MentaOrX Serpentis adurens
Corrupuit (cabies, illo curaneur, _ illo
Accipiuncalimenta loco, dum corxora incrbus
Delerar _ memtiris decedaciioxius huimOr.
Lnuncesenesa rerx piecacisamantes;
Ouostam cercarratuunc alienae roca laluris.
Iconter quoscurique pores per Christicos orbem
Subiectum regro tidei, quan do ilta per omnes
Horaplapas, alios ducancem oratida lub annos.
3Y

## Folio 161 — 1663204101:0185
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000185.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
llictorica.
DYATYOL LETROSDErM
odoCaCALRa VRBEM.
CAl. XXII.
CVnceciam sua leprosis, regionis ad Oras
DOuacuorance ribem, parrem sub quam libeernur
Hlospicia xdisicara foris, qua straca riarum
Publica, diuerss ducuncresionibus vrbem,
Sumpeibis omnia munificis dotata, nec vIIa
Vel decoraraminus, rel egentia parre relicta
Singulatempla ad suneillis quoque cuiliber horum
Adlider de sudii ee morumtatione probatus
Sacrarum incerpres rerum, verbique minister.
VEque adeonullis (quanquam vel iticilis) ordo
Neolisitur, quin corporibus quodcunque mederi
Acque animis polse larga piecace ministrene,
Dui Peoneliacam populus lacerincolierrbem.
TEMPEDM DEVIPETRL, OYOV
SEBALDINYM YOCANF.
C AP. ZXIII.
FOn quiatempla DeOplACCAnE, quX MAEMOTESC dTE
LNFlumuna Feceremanus, qui cordapiorum
Incolie, de mences habicat summoxchere dignas;
Sed quiamagnihcum nihil omilisse perribem
Illustrem, mihi cura fuic, quod carmine nullo
Actigerim, brenibus licet omnia exequar dictis
Flanc etiam mettiorare animo calorincidic xdem
Sacram Patreribi caelestis clauiger aula.
Tum quiamasnifico structa est opere, acgi labore
Aecificiperfecta r iret, cum Cacra vecusta
Relligione pacrum, de muleos celebraFA PEF AnNOS
Templum augustum, ingetis, cellis lublime columnis
A dificacum incus, latum restudinis aleae
Fornicibus crebris, ex corum mariiiore lecto
P’eaecerea donis opulentum, diues ec auri
Diues X argenti, quae que estmemorare molestum
Nobilibus semmispictai restis ec OAtro.
SEPVLCFTRYM DIVI SEBALDI
CA P. XXIV.
iXcac in hoccemplo monumeticum insixne Sebaldi
Ouem diuum parsmagna rocane, hicprimus ab orbe
Externo veniens, terrut locanostra colentes
Christicolam docuisse Adein, pro cuiushonore
Officiimeritisque piis his culcibus illum
AReciepia cura paeruni CectaTA (alUFCM
Hlocprimum doctore sibique suisque paratam,
Acqucideo hocillipoluere in sistie sepulchrum
ORiciimemores, quo non praestanicius vilum
Sivemanu siule insenio, suie arce magistra
Contendise libeE, COTII CACXXTCINLCNEI
Arcisicis cxelara manus pulcherrima moles,
Nlacura rariis operum, Forma omnis ab imo
Surgir epistiliis Fracta excrescentibus intet
Serpentum species operolatoreumata Aorum.
Insumma coit d pulchri fastisia recti
Connahic,ipla eciam vaciis catacatieris.

## Folio 162 — 1663204101:0186
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000186.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Ou. Pirckheime
Non anGustaTaMen, Re verFex SummIS ACUTUIL
Voramidem faciar, quanquam eres prramidales
Adsmilec conos, circum capicella columnis
Addica sune, (pirxque breues, corulique rocundi
Aequeabacicereeres quibus, aur simulachra Deorum
Auchominum insictune, videas colludere Actas
Aece puellarum efigies semperque nouatos
Formarum vultus, coliibrosa trepere, nudas
Scare puellarum speciescenus ilia, donec
In caudas abeane media plus parre Draconam.
Ouid Cacuas alias memorem matrum que virorum que
Flasnudas, illas armis et vestibiis apcaS:
Ouidcor quadrupedum formas: Forsculpraleonum
Corpora: nudorum iritancim quid mille AguraS:
Mutanec rila queac caneo Paris esse labori,
Necrerbis aequare opus immortale fururum,
Ouod neque praxiceles, nec Myron, nec Polyclerus.
Nemo Chares, nemo Scopasreprehendere posit.
Ouanguam Fama illos sculpendinobilis eris
Commendat, nostrosineliorperuenit in annos
Gloria. SiCULenIMI AIICINNOTANEIOEETAS
Ecrudis illa prioe, Genoscrescencibus annis
Crelcere, d inventis meliores addere rebiis
Partuir, et rererum rinciteliciteraltes.
TEMDL YH DEVTLAVRENL
C A P. ZXV.
Trimus auxustam legatiprincipis adem
Onamagis eximiostructurae excellethonore,
Cracitero lacrum intieni, quod in xdiriori
Arce srum, se mole sua. spectabileremplum,
Exhibee, apparecque procul, sublime duabus
Furribus alturzens, paribus que sub xtherarendens
Prramidum rectis fulsencibus, erc corulco.
Oux super aurati, de vicininubibus orbes
Stanc geminiscum cecta auro distincta retulgent.
Acpars inferior quadrari emarmore laxi
Scaclolida ip Ca lo relur in se ponderenitens:
Parte hac rectibulum vergens in Cyderis oram
Occiduis stacmagnoadicu, ctarlimine sel(o,
ScarForibustulcum eoresiis, magnoque labore.
Arce laboratis magna cam pulchra rorundis
Siona Peristyliis superastane, gualia circum
Parre ab veraquetores ornane, d limina cempli
Iplaincus cempli facies, cam plaena decoris
Omnigeni apparet, cam malectare verenda
Inoressis parec, recacica pertundere poltic
Relligione animos, Formxalcissimus ip(05
Peneetiam vilusretusic, populoque minatui,
Cuius magna tam en orauibus restudo columnis
Suffulcica ledet, quarum loneistimus ordo
Remine dimentus duplici diserimitia praebet
Fornicibuseria, quosincer celsssimus omnes
E LIEdIIS, MIHOT EXTREMOSMENTUTA COETCCE.
Fluius dinicias cemplinec dicere promprum est,
Neclibet, e nec erarnunchislocus, erxorelictis
Templocum lactes allicis, civilia rurlus
AGeresurus cram miracula, nimea roca
tam dicectaalio res vnamocatatuillet.

## Folio 163 — 1663204101:0187
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000187.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
listorica.
SEE EBED E M.
CAP. XXVL.
( Diculahaec illa est, in qua secratareponi
LLFlostia consuenie, crucifixi corpus tesu.
Hlostianonirerum sacras mactanda PexaraS,
Pronobismactaca semel, quaenullius rnquam
Sive domus eonic seu capeuignobilisarca
Includiporuie, camen hichumana roluntas
Auxia plus aquo diuini semperhonoris,
Perculcus operum, Adeipiecare sepulta
Falia construxit lactas monumenta peredes.
Sed quia nunchdeinon est luscepracuendae
Vilamihiracio, sedeancum opera inclicarerum.
Dicere, quae nostram luncplurimanoca per rrbem,
Sed celebrata minus, visum est de carmine dienum
Hoc opnsadiculx nulliforrasse secundum.
Degenerehocoperum, niueo stac marmorefiileum
Veorandipede, quam (ubcus nituneur AclanteS
Tres, velurincum baemoles ruitura, nili ipsI
Sustineane, moxcaepca basi consursicab ima
Cella Pyramidos curris simulata Houram.
Ouanquam sricta magis lonsae que simillima virea
Aedua convera restudinis rlcima tangaE:
Mlarmore coranicens, cora exactilsima miro
Ingenio artificis, rariu sque e lumina Fallens
Ordo columnarum, quascircum perque supraque
Texcile surgicopus, tanquam si marmora ACxUI
CUXHEMEME, ACXULqne sequaCIA FIIAMOTCNEUF.
Non secus acramis sele cexcura recuruis
Implicet ac mucata loconona HaE, IER OmHI
Arre columelIX VaTIRHE, Cemperque renatA
Consurgunc alix, quasincer mille relucenE
Siona velueriuum Spirantia, dixeris ipA
Intudisse animas lapidi quifecic, rbiaurem
In summum iam creuic opus, iam contisicareum
Fornicis excelsi, nec iam supex vilarelicta est
Crelcendiratio, cum se de rertice summo
Tanguam obstance sibi restudine Fracta recuruae,
Oux hcuncta aliquis miranda pucariein are,
Ouod fundi Ensique porest, RectiacquereRecti,
Curnon hocporins miretMEMarmOra tranei
Dura modo remanibus rideantur posse reflecti:
Cecera quae dicenda super miti plura fuCTUME
Admirata operis splendorem, Mula neganic.
OFETCTN E FERRARIA.
CAP. XZVII.
Ixensprxcipuo laudara est Noricaferro
DSemper, de hoc reterum celtantur leripra vicorum.
Ouidmicum (i quipopulus sic origine auita
NoricuS, vetama est, pacriae memoranciquais
Ferrum amac, re ferri laudem sibirendiceernis
Tractandi permille modos, acmille perarreis
In Ferrum sensnata, pix seu commoda pacis,
Seucerarinlani turiola negoria Marris.
Nam modo quis populus Vulcania doctins arma,
Qungue uxrape tic Habeno, pectumma domando
SEDTEVLA COREORIS CHRI.
COIm.

## Folio 164 — 1663204101:0188
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000188.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
il. PIrCI
heimer
Complures poluere AOMOSHHMACIIALCHO
Namque quis aspiciens quanta le molerotarum
Voluacopus, quanca ferrum vi distrahac, ve(IE
Pertectum ingenio, iam pOMHEVErnuS eC alFCF
Ouodnon MIIC VIEI POTCFAMENONdUM ALEC LEPEKTAS
Ista videns, quisnon mirerme: dc oiniareero
Secuila desidiae damnec, qui calia nuriquain
Cognorinenosrorum hominum praeclata reperra.
Magnaroraingentem rilummis acta cylindrum
Ferelecum roluicque roraris, pars vlcima cuius
Dencibus armata est crebris, quitorcicet acti
Obstarices sibiinachinulas rapiuneque feruneque,
Nirapianeremocaturos iplolque rotainque
Vuda lque orauidumque insencimole cxlindrum.
Ergorbivitanca correpta est miachina pendens
Interius, inolem supra mouei ocriisomnem,
Instrumenta resens, quibus accilamina ferri
Scinditue, a rarios rerum tertuacut in vuS.
Nunchas miinc alias apTiCTIIaS (UIIMCRC FOTAS,
Vinempe indomica iullu parere coacta.
Ferreanam videas capica altimiulata Dracones
Alcerum ab alcerius mortu dinellereterrum
Dencibus, hicrecinet mallam trahicille Draconum.
Ac hoc dum Faciune, ita le perniciter vroene,
Cerrances crebris inter se allulcibus, ac li
PFOVIEa HON PIOFCTOCCIEATUE Verinque,
Aeque ica dum rapidis ferrum cude morsibus arcene,
Tnhlumceres expoliune, quod ab ore receptum
Vipereo, adlicens inmillE VOlUMIA CULIAE
Ouis Deustianc Mulae, quiscam memorabilisarrem
Octendic casus: non ille AUE PHFACIUS, AUFC LES,
Auclcaliis Fuie, insen o quiclacuitillo,
Vndetianc humanis concesterieisibus arrem,
Sed Getmantus erar, led Noriciisille diurem
Inuencam occuluie, quia sicur semper avarum eAt
Elumanum ingertiuit, Colus percepic e arris
Commodariulciplici sibi respondencia fructus
Inuidicque aliis, quod per se tolustrabebat
Inuencum, acprope lenacum, haud aliunde reperrum.
Doncc (rraeternum non res poris vlla latere est)
Ars nou2 claula diu crupit, venit que lub auras
Sponcelua, rinctam se le indignata teneri.
Parua graduprimo, moxeuulgata frequenti
Ambicionetiominum creuie nec se amplius inera
Anciquoscenuic Eres, iam libeta, iam le
Iplam non capiens in sumum euase, ab illo
Non habicuro locum: quod deinde aCcendere posit
Hlocopusincenues ferrum de ducere chordos.
Necminorille labor, quo cetera Ferrea cudune
Instrumenta vel armorum velpacisamicae,
Loricas, ocreas, galeas, choraces e enles:
Ouxque alia armorum nonine generd atmaperici.
Sponte ca prarereo, quae sunc rulgaria, qua que
Non solum rigidikunt de roboretetri,
Verum etiam rarias ex are parantur in vsus,
Scucusiona voles, seu vala Corinchianusquam
Velplura incenies relnobiliora parari.
SeuceRlexibilis linencia pondera ctanni.
Sive Conora imane de Aauo facta orichalco,
Crandlibus hic liguelacta Ruune cibi cuncta camiris.
Inmal

## Folio 165 — 1663204101:0189
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000189.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
TTistorica.
Inmallalque abcuntintences, inde rebelles
Intormane variis impoltea incudibus ictus
Ter centum in species, circum tragorinconatinsenso
Nonsecus ac ractis sicula sub molibus EFE
Fulminei Cvelopes in aeta brantia crebros
Ingeminancictus, repecitaque rerbera milcene.
Laca sonaur maria d vicinx Doridos indee.
YERD A SVBVRBIVM.
CAP. XXVILI.
Donquam laudacae scribendo excessimus rebis
LMcenibus de Runium juxca spariamuramaenum
Admoneripse locus ne ciii ror carmine in isto
Dixerimis parces rebis, decora inclica, laudeo,
Delicias vernae sugiamus dicere Verdae.
Passibus haec domina quinsenris distatab rrbe
Dua vider ex orei renientia lumina Solis.
Dulce sub ribaniruris decus aeque rolupeas,
Praecipuecum Aoreraser, cum germinacarbos
Cum leuae rimbra graves eestus, cum gracus ad amnem.
EKlocus in mollinobis spaciancibusherba,
Funclocusille sinspene ipla grariorvibe
Docibus esse Soler, lquidem lrusrrdique aperia
Plavicie, quoquo vertus cibi prabec amaenum
Prospectum, leu re libcar riridancia prata
Vilere, pracaiacene liquidum incunda sub amnem;
Seure lyluarum Facies Frondola virentum.
Oblectar, proxe lunc lylux circumque renident.
Ixseincer lalicera rireneia labieur amnis
Tam placidus quam pres aguxe, lenisque suturro
Formolami renuiredimitus arundinc froncem,
Onem circum cenera saltans la sciuirinherba
Naindum charus, se nuper quoque nostra sequutae
Pierides vestigia colludunc ludencibis vlero.
Ileu quia cam pulchrum decus, de quia gaudia ranci
Detormat glacialis hyems, proAoribus alnis
Sparpens Sichoniasque nines gelilta sque pruinas.
TTORTIEZTRA YEDEM
CA P. X. X 1X.
TEc minorhortorum memorandis laudibus vrbeitis
LdCloria commendar, quorum tam copia diues,
Duam Fuir Alcinoinemoruum, quae mala tercbane
Punica, _ ingences molos, rualque rirentes.
Lc dulces scus, d Rorens gerimen oliua:
In quibusxcerno Aorebane omnia rere,
Ectuctus Fructu luper exoriente recenei
Consennie, nulloque peribanerempore AOres:
CF Siguahis alia acinxit divinus FTOmeruS.
Nosneque fabellas, nosneemendacia picta
Fingentes, canimus quae nos conspeximus ip(Is
Delicix canEx hic HOTEOTUI, FanFA VOlUpEaS.
Ouantas rixanimo, quinon conspexericiple,
Cionespralcanco pomaria diria culcu
Florelcune. canro luperane piramusteatarus
Duanro non aliishorrorum sexibus vsquam
Inclusi poruere piri, nec dulcia de lune
Poma breuis cerali, nec morarubeneia lurico
Sanguineo, ellnucibus tua graria, Cine colurtin
Sinceaiuplandescibi conciliare lueuit
NOAC:

## Folio 166 — 1663204101:0190
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000190.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
M. LHCkdcimeri
Nosterreaucumnus fert omnia, sic quoque nostros
Pruna Damalcenis, nunquam cessura per horios
Producie nec quisquam hic Perlicapoma requirat.
Sunc d amisdalina glandes, luncmollia Corba
Mespilaque d lento ltipara Cydonia lucco,
Ouidmemorem rocas contectos ricibus horros?
Duarum palmicibus crebro copiaria Aeru
Concexunr operarmbrances cestudne densa
Distectas per culca rias, arcentiquemolesi
Siderisardorem, pendene a vicibus vux
Deluper, ee poliris praebent spectaculamentis
Craca coros riridi (pargenres tronde comantes.
Maxima pars haberadiectas non de side Factas
Acce domos led delitiis ec lulibus apcas
Permillis, non luxuria aurionobilis oci,
In qutas ribaitis plerum que laboribus xeri
FxHaustique liris quaerentes sumere curis,
Gracarefligeria, arque animoslaxare rolentes
Secedune, caudene que aurx cum denique AarL
Liberiore trui, dum clauisis mcenibus aer
d
ABuaL,  nulliperAane loca prella Pauoni.
Adluntroiances geniali a spergine Fonces,
Dispersuntque lelles circum loca consitalymphas,
Vicaliquerisanc plunia, nam Caepe sub auras
LaXa FelaPCUEUM IaCULaEUE ASULA FOFCM.
FIxcestnaturd Facies laeciltima, sellver
Incepuir, siuc aestaris cenet omnia FCrIOE
Sive lenelcentem concludiefructiterannum
Aucumnus; nam eristis hyems laeca omnia curbat.
Flas ego deliciashorcorum, haecsaudiatanca
Praeculere cunctis opibus, vitaeque forensi,
Ecregum cellis domibusmenk (que Deorum.
Ouod Chicforcuna aliquando errarie, vetrorum
Egerit huc aliquid, eriinme rel dinire Craelo,
Aurificoque Mida credam maeis esse beacum.
SCTOLR NVPFK INSTIEI
C AP. Z X X.
Tue est teetabies pls quam sceleracamalorum,
Sive cshocFatale malum, quo cemporenoctro
Cuncta repencino suncpexcipicaca cumuleu,
Artes, S studia, e mores. d praemiarecti
Ouicquid id est, siue ira Deum, (cupcena malorum.
Praecipitara iacenerrique e rixposse ridentur
Atam pestifera le acrollere claderuina
Rursus e amiltas per le ipla relumere vires:
Nicaueanerrbes, quarum est magis omnibusinter
Amissum rcuocare decus, nisi denique Reges
Fractarum perganc opera instaurare scholarum,
Ouodsinon Faciene, quod (ICOnLeIMere PergenE
Hlacmonita, hasAido prompras depectoreroces,
Nremihi nelibeac Faedam Germania cladem
Divinare cibi, ReCeniHuNCreramOnCnEI
Tucedes, donec renianeribi plena querelis
Tempora cum seruo cupies sapaise, necvIIa
Cladibus iplacuis pocerisratione mederi.
Cumneque quimores, neque qui ciuiliaiura
Consticuane, puerisque nis ostendere possine
Coeniramaiorum restisia cumnechaberis,
Duiribirel maeniposinc oacula Ctuictis

## Folio 167 — 1663204101:0191
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000191.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
TTistorica.
Truiusid aspiciens vebis pia Cura Senacus,
Alxecmetuensne damna suis in ciuibus olim
Continsant, cupiens mileram Carcireruinam
Praemia proposuiesudiis, eademque profesIs
Trivicans, qui forie reline cum lande Futuros
Mrinere oracuico studiorum carpere Fructus.
Inrerea e dandae in paruis praeludere palma
Muneribus, dum cuncta recto lublapla Fetuntur;
In peiusque rmiine, nec erar latis aera magistris
Constimille, iplos eciamiussere foveri
Discipulos. Sratx que dederune commodamen
Pluribus O Sanctinunguam landata SCnatUS
Cura latis, quxe diona satis praeconia FAnEX
Vilaferam laudi, non smihi Ferrea pectus
Roboreum vox equer, e remea carmina lucis
Velminimum acculerine, de nos rencura loguencur
Secula, quae Cacris venient meliora Camaenis.
Acquereinam pluresimitantur, sicur ad omnes
Pertinec exemplum, quod vosimitabile cunctis
Proposuistis opus. Sed enim nunc denique seneit
Duancum relanis Germania Bardocucullis
Debeat, in vulgum qui primi spargere roces
Ambiguas auli, curbarunciura Ccholarum,
Eemorem dilcendi arreis, ccelestia dona:
Dux quia lunc aliomihi deplorata libello:
Flicpretium non esoperarcuocare querelaS
Ingeacas, de nil vlera reilicaris habentes.
Vesterhonos o Noricidae delecte Senatus
Vebis, d inclica tama et gloria reramanebic,
Dum eraherinctabiles recter P’egnelus arenasi
AD VRBEM NORIMBEROAM OFE.
RIS CONCLYS1O.
CAP. ZX X I.
Ccipenuncimidictamas Vibsinclira laudes,
Ounsribinos quanquam plures debere Facemur,
Noncamenideireo paueas spreuisse decorum
FIas cibi eric. Ouamuis mereantur maxima Diui
Munera. Fronce Colenchilari camen omnia ferre
Oualicunque damus, sicre quoque munera racis
Accipere ilta cui, meritam meliora, decebit.
Onimaioratamen poruic dare mulla, niliplam
Vecibice daret, et cibice laudarer, rresses
Nonaliis modo, rerum etiam laudata ribiip(.
Nam nilI FANOSFASAVCT(AM EMEC C aMMCNAS,
(Duod de reprohibet probitastua summa vereri)
Accipias, iam parca Mecibi carmine tama est.
Pamgue ea (uccreminostrocibi gloria rertus
Duam nonnulla dies, non rila extinguere pose
aLOrs, adeo cunetis reniensiniuriarebus.
oddare non pocuiecantarum opulenriarerum,
Floccibiperpecmos abieurum nomen inannos,
Nos damus, hocnostris nunc Noricaberea Camcenis
Nilmihi praesticeris, nostrihaec laris ampla labOtIs,
Summa exic. d mercesmitirunumerola tururaes.
Vellacra ventola myseria tradere plebi.
Dice lponte cun deberetalebere, maius

## Folio 168 — 1663204101:0192
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000192.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
EOBANF HESSL
IAN LAVDEM VRBIS NORICM
ad Doctistimum virum D. Elieronymum Baumgarinerum, Ccripcum et primo edicum
Norimbersa, anno M. D. XX V LL.
TIC quoque syluestres paulum lecedice Mule,
LAAuCtX SaliCeSMCCUIM CANCTCInFCF OpaCaS
Naiadum chorus omnis, Flamadriade (que puellae,
Syluarum Domina Derades, Aorumque Napex,
Duxque raox summas habitaris Oreadesarces,
Flaecagedum nemora, de restricolire auiaregni
Interea, dt Sacrrislenibusque astuescite Faunis.
Nosmaiora vocanere duces in carimina Mulae,
Muca non tantum caulas cantare lueta,
Verum etiam clara (que domos, de culta poreneum
Ouancumuiseimido pede, limina cansere resum,
Oblica (yluarum, in opelque per auia vicae.
Hlucades ergo mei parsnoniniusta laboris,
Ouiparrium culris ducis cognomen ab hortis,
Pieridum Cacris, Ilieronyme docte, sub rmbris
Ocia ciuiles non destitmentia CuraS;
Ouem fauerix eremio forum Forcuna benigno
Exculie, d merico rirtus inhonore locauit,
lucades, d mecumruralia verba peroTuS,
Ad delueta redi ciuilis carmina (ame.
Dum canimus claris praestantem doribus ribem,
Vebibusirisenti quascunque in PCuTonISOra
Sol videt, Curopae media in resione locatam.
Flic rbi sauentes pulcher Degnelus arenas
Voluic, e eximiam pilcolis Aexibus ribem
Permedium secar, e Duuio pertundir amaeno.
Salue amnis ricture dius (IForte CamCNAS
Vila manet nostras venturae gloria Fama.
Ouirapidus primo Phaebinasceneis ab ortu
Norica lenissuo percurrismcenia laptu,
Vlcima cum magno vencurus in xquora Rheno.
Falixance alias ribes ribs Noricabergi
Dionaeux qua roce Feram praconia laudis:
Nulla rexonenda Cac erunc Idy Ilia Fama,
Ecreferenda olim memores cua facta (ub annos,
Forcunam Domina liquidem rirture subernans,
Diues opum. Fccunda viri, pulcherrima culeus
Legicimae studiis asperrima miliciei,
Nobilibus clara ingeniis qua lcunque per artes
Trelibet. Seunatura secrera latenis,
Seuremulciplicis Zonas d Climata mundi,
ACrorumreimar CalUS COBHIOICCrC_E OrTIS:
Nusquam culcamegis Aorec divina MatheliS.
Scunumeris opus est, scumensipartibus orbis,
Seuratione operum, rideas certantia mille
Irigenia arcificum, parachic ductura sub altum
AFhera praruptas aeraca volumina moles.
Ille machemarico certas in pulueremetas
Dectinac, de radlio nunquam Fallenre gubernat.
Duidruprirormenta Conosimitantia caeli:
Ouid stacuas POlyCleFXR HON AErCMINOTES:
Cerera quidmemorem non hisaccommoda MuLIS:
Arduiora quidem lyluis, non icta protestis
Grandia, exheroo rollenda ad Cidera cantu,
Nuncrelure gelida cecum spaciatus in vinbra,
Rure sub rrbano patrias Hlieronyme laudes
Apseribi calamo pineam non lemperngretti.
Modte

## Folio 169 — 1663204101:0193
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000193.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
lCOtCd.
Macte animo nosrisiuvenum gratissinCMuSIS
Dignecuis annis, patria dignissime tali.
Duaincibi sipacriam continseretarariegassent,
Elerelis patriam, postquam nunc doribusictis
Innumeris, quibus ance alias sic eminet vrbes,
VeSol ance alios astrorum prominecignes:
Adiiciringenuas, cumulat, Fovet, crigicartes.
Nams relur exilio pulsis hocrempore Muss
Elospicium dedic, e protugis pacetecic a lylum.
Solague EoEgenteSincer per Feuronareona
Luminibus captas mentis, sua commoda vidit,
Erbona cognouiclia, quae nec pallaperire est,
Sedcenuir, stabilique locauicin arcererentas
Faelicem populum, quicam Aorere beatis,
Inoeniis roluie, quam mulca pollet opum vi.
Hlocerar Aeridibus praeceprum nomeri Achenis,
Invexisse suiS per Hohecas meenibuS arTCS.
Sicxequanda LuHorehdis Gloria Roma.
Parre aliqua, guisenim eoram pecerimprobus: er80
Nacebonis auibus patriae sratare porentis
Oux tenuncalacris vernanrem in Aore ilienta
Florensipla suis dignacur Honoribus, auctum
Pracer opes eriam torrunatis FIrmenaeis.
Sed quis in eximiis pexstanci laudibus rebe,
Non eriam privacus amer latuise: Focolque
Exiguas colac, ee cacitis agat ociacuris;
Lusticiam que paccum mirciur, e omnibus _ quos
Ouis credat: populipeiroi discrimina leges.
Fortunata cutis mericis R espriblica, cuius
Fura regie Capiens eranquilla in pace Senatus.
Sic pacitidens, ne minera milicici
Nesligat, d policisignauirer incum bec annis.
Necluxu racuam corrumpi de side plebem
Permiitat, noti ille cebris ignaua iuuenea
Oeiain veilibus foueaetion rIla roluptaS
Praeualeae, non hic curpilocusebrierari.
Nullahic intames vulgata libido popinas
Tnficie, aur vires melioribus eripitantis.
Oppressas multa riciorm asperoine, veium
Siqua dies requiem curis ciuilibus aFFert,
Passim exerceri rideas ivuene sque senelque
Arcibusamorum, de veripraludia belli,
Macciaque ribanis meditari castra rOSAFOS.
Flincaliis sudium celereSFOFGUCFCLaGIETAS
Prahramque lem continsere arcindine métam.
Romina componune alii properata, docenrque
Signa lequis denlanc cuneos, hi cornua ducunes
Excenduntque acieni, cirmantque sequacibus alis.
HlaCIta (qua ruLIETatIO, RC LCIMPCFABUNEUT.
Nectancum hisstudiis adolescit Norica pubes,
Verum eriam quibus _Ores aniimique visorem
Frudiant. nec enim nacurae sponre diferris
Aucto declestudio tacundae copialingua.
Alpice quemqNE SCO CONSCripEOS OrdINCPATICS,
Nemo cME exislis quem linsux dona lacinae
Delute, uoscam Graia mirere loquentes.
DOCtHSHOLOLALA LAI FEGMAEIn VEbCSCHaTIS,
Lestoustunctrmara luis Re spublicanullos
NOPLLIIa MMICaS HCEdie, SiC viribus omnes
Tn casus aemata suis, Cibi (0 la superque
EAlacis, hinc quo que privacis acceltiorebus.
tlinc

## Folio 170 — 1663204101:0194
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000194.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Bil. PIrC
Tlinctoneernanirties Aabilis concordia ciues;
Praetereo lanctosin publica commodamores
Impolicos, virxque datas commiuriis habenass
Prxleripeogiie pudicirians se Rye Fenentem,
Legicimirecitam cemetare cubilia lecti.
Christicolas animos ec Relligionis amorems
Cultagne praesipue diuini oraenla verbi.
Iplacacere roler, liec enim sibiaudibusistis
Vrbsplacee, aut rllosistis exrebus honores
Arrogar, ipla sui cectis libiproxima senlus,
Ipsc ego Hliericola nuper digreslus ab vibe,
P’ernemora Fercinisiam nonincognica laleus;
iomina Pegnesi cabam micacus et rndas,
Thelsalaceu pulchrum perazrancem Peneacempes
Diiquales arces, dii qualiamania vidi,
Oualibus retanas exeructas moribus ndes,
Oualiamarnioreis surgeneia recta columnis,
Marmore quale solerproducere Noricarellus,
Arcibusacernis haud quaquam rile locandis.
Nacura ins enio quodam, quo namque recilum est
Temporemolletiric, treile dt cracta bile FerrO,
Postquam auras cerisir liperas, mirabile dictus
Durelcirmagis aeque magis, coburquemanendo
Concipie, de lenio luperar duranre immentam,
Pliiraque non patrios in lecula prorogatnnnOS.
Hloclapide altursune ciuilia tecta, per omnes
A quaris certo regionibus ordine paLceS,
Supra priuacos quam poltis credere sumpriis
Sulticere, e rantasporuisse accolleremoles,
Mlagnorum dicas ae quare palacia recum.
Publica quidmemorem longis opera ediea ab annis :
Ouid nona quocidie lurgencia qualibis aurem.
Eegnibus aereas remplorum culminatuEeS,
Alurorum impolicas Foltis insentibusaices,
FTorrea, phana, lacus, Fontes, xenodochia, tMermas,
Mtarmoreis medium coninnetum poncibius amnem
Prosequar exemplis: quibus exequar omnia rerbis3
Duoruisimprudens (yluacum oblica, cuique
Mula: quid ribanas attectascultica laudes
Duere, rx huimilem bene lislatura monaulon:
PTaec ribhi Cunt alia peaeconia rocecarienda,
Tunerbi grandilond dignum pede nacta coctiurnum,
Liberiore manu lublimia plectiamonebis.
Mincpedere decuirproprio consicteremenitam
Limice prae scripro, nec parui lepeapeculi
Transliisselicec, veniam praetata, relictio
Ne duce vicinam syluis intraveris vibem.
Noncamen vique adeo verbisciuitibus rlaim
EHeri decuie, quineu quoque laudibusistis
Tamdudum vacuas Hlieronyme luberahis auresi
Fcmeliora racaturas in carimine leruas.
VEFAIEN HXC, GINON InEEM PCSLIUA FIETANES
Consuluisse relis aquique boniquerogamns.
Carmina deinde cibimeliora canemus de rebis
Postquam haec, quae dedimus, non displicuisse sciems, dtc.
EN LAVDEM SENA ZYS NOR TMBERCENSL.
Exisrarimma Logh. Alexandri Brallicani l C.
Eoumerachocolim, Audiis prodestebencis,
 Tollere ecinset
Hune laudem hanc Tolidam sibi renclicacilte Deitacus
Norieus, iugeniis pulehen Et optaea paranis.

## Folio  -  — 1663204101:0195
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000195.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 19 lines, status machine
YTRT ALLVSFRIS
BILTBALDLMIRER.
TTETMERL CONSI.
LIARII CASARFA
AIATESTAFIS
aL  L20
H, ∞16 1.
1id siti
elee
a io
ag  ci  atn
  itesitia
eA CA C AA1
a e Cs
OrYN 
12
sgatet  pt i tai nt nid ase
23 3 1.3 103eal
T.

## Folio 172 — 1663204101:0196
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000196.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
1
E
IVM
ISs TIONOMI EI MEM
TMMORTALI
DIVTMAZTMTETANT DRTMT ROMA
NORYM IMPERATORIS
Tnuentus
A CL. V. BTLIBALDO PTRCRHETMERO.
Fiuldem, re de neporiseius
DTYI CAROLIY. CONSILIARIOET SENA
corcRcipublicae NorimberrenIs.
EDTZYS NOETMBEROA AB ALBEPZO
Durero, Apelle Germanico.
NA XIMIL. IANVS, DET GRATIA RO
AI ANOAYM IMPERATOR
Electus.L
Tonorabili nostro ex Imperii sideli dilecto, Bilibalao Pirct-
beimer. Consiliario nostro.
  Onorabilis, sdetIS, dilecte, currum eriumphalem, quem ad criump hum nostrum ol
  nandum excogirasti, ac per Albeirum Durer delignare curacti, rHa cum exposicion
d perharum lacorem accexitmus, ac dilixencet in speximus, lummeque nobis placuic, 
 invencio tua de animiprompricudo, meritoque re pro canco bereficio sivnma con
plectimur beneuoleneia e omnipfticio prosequemur. Datum in cinicace noctra In spructes c
XXEX. MarEs, antre M M. D. XV LI I. Reenivero nosrI XXXII.
Ad mandacum Casarea Maie
staris propriumi
Nectue
DESCRTDFTO EHRRYS FREYMDHALIS, DIL.
PERCKHEIMERO AVTORF.
Virus hic eriumphalis ad toriorem tnuietistinii de Oloriosiltimi Principis, Diusi Manimiliani
Calaris, semper Augusti, conciinaitis ac per Alberrum Durer delineariis est.
Currus tiC QuarOF VEHILIETOCIS: OLOKLA NeMPC; M AONFPLCPHXL, DLCNIZAFI3
_ FTOn Ox FS: quorianriis lita Maiestas intet cunctosalios excellebat R eges de Principes.
Deinde in gnatuoran sulis CUErUS GuATHIOE CONCICUE CUHECOIUINX: LYSTZF LA Nempe, PO1
TIEYDO, PAYDENFLA, TENEERANTIA: Ex quibus reliquae rirties cuncta exordium 
munc cirra quastemo velR ex, vel Princeps, recte subernare de ressere porest.
Ecex quo vircuces tae cacdinalesica inncet Le CotinexX liute, ve vna line aluis pertecta ete neque
paricet ec reliquae vircures exiplis orcum sumune: ideo incer le colliguncur. Siquidem cum ex tll
Veriras oriacur, illa sinistra coronam Vericaris reritee, quam ec Terperanein ce xFera sua rangiE: qua
sine Vericace lusticia consistere ne quic: nec sine illa Femperancia este pocest.
patticiar 
e

## Folio 173 — 1663204101:0197
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000197.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
Politicd.
lullicia, dexrera lua cbronam cansit Clementiae, qiioniam tultiria non nimisrisida, sed Clemeri
apermixta esle debet: Cu Clemerix in ferca est coroiramedia; A. quicas nempe: quia quemadiio.
un Tulticianimio risore Carere, ica non semperremilla e leuis ese debet
Forcimdo sinistra matu coronatm Bonicatis rerinet; quia vera Forritdo sine Bonicate consisteré
on porelt. Lalle M lalibtie Boniraciscorona quicaris connera est coronx, à qua Boniras sperais
pequir
Dertera Foniudo coronatleriet Constantie sine qua Fotrimdo nulla est: quae ideo in anterioni
LdExCeTA PaTC CurruS Constimra Cst, quoniam Cxlarea sua Maiectas, ec animi di corporis Forrinidi-
cam in bellicisrebus quam teliquis aduex scaribus omnes Reges de Principes (lperauit.
Lemiperantia sinistra corona Libertatis rerinet, qua rirture pix cereris Maiestas sua praediea
, quemadmodum planc Aquet. Dux corona conserta est corora medix Mansuecudinis nempe
alua Maiestas ita praearta fiuc, ve in cunctis negoriis Mansuecudo recte suas obcinuerit partes.
Crexione Temperantiae consticura est Prudencia, quae sinistra veriner coronam Constanrix, qua
ominus Prudencix quau Corricudini conuenit: Dexrera vero coronam Incelligentik LCHICE, quX
Sab ombra de hacum viclucum procectione merico consticuitur Calarea ledes, sipore quae in ter-
nullo alio ornatu magis quam vircuribus decorariporest.
Pietoria vero, ex prilea, cam Cracorum, quam Romanorum mantuerudine L terBO C XlatCX Ma-
laris consistic, ac illam coloha victorix coronat, in cuius alisnonnullorum Rceum et deuictorum
Curum vero neille rachet quacuor concomitantur viccures: Sccuricas nempe, Fidencia, Cta-
ab d P ex seuerancia, qula concurrencibusillis, currus non nisi lecure procedere porest.
Cecerum verire currus MCedac, Ratio tanquà aciriea illum moderatui, quoniam sinc eanil recte
asi pores: rerinet que manibus ambabus habenas, Nobilitatisnempe dt Pocenria: Ouibus C X
et
leverd equi canquant animalia racionis expercia evia incelligenix exorbicent, ledrationabili-
dant rnulquilque suo agitur ductore, re iuxta proprietarem vircuris eiuldem incedere
Ecquamnis omnes homines sub manu Dei sunc, praecipue tamen, sencenria Sapiemtum, cor R egis
nu Serest, qui illud dimino luo dirisienutu. Ideo anre Calaream suam Maiectarem cabula ca-
aminteriptione dependel, de pro verbo Cor, depictum eAt(Cor) laurea coronatum, ligniticans Cor
alareae Maiestatis cuinctis vircucibus de honoribus oriatum ee corondrum esle.
et quta Deuillime constac, Maiestatem quondam C elaream claricace lua d ortaruilsud idem tuis-
emceuls. quod splendotsous in caelis: id eo supraillam Ccripcum eAt. Quodin ccelis Sol hioc in cer
Laelal. Pro verbo rerosolis depictus est (Sol) ec proverto Calar, Aquila.
omam Moderatio dc Prouidenria, Rationilune coniunctae, ideo equiduo, Rationi propin-
ar euabus illis diriguncus Mcuribus, ve currus moderate de omnisubernerur prouidentia.
Sequences duo equi per Alacticarem ec Opporcunitacem diriguntur: quia quemadmodum op.
llo dc Velocicas duos sequences equos ducunc, ve cum ctirrus velocitate agatur, trmeca-
Perimonia ec Vicilicastublessances duos moderantur equos, ve vicilicer et cum actimonia eur.
Inceillos equos duo alijinccalme, qui semper propredi conantur, et per Magnanimitacem et
lll
RaMI SUIBETHANEUT. Verumne Magnanimitas e Audacia currum per auia rapiane, ante illos
Quosali duo incedune, qui per Experienciam ec Solerciam regunrur: quoniam nis Experien
plercia inhibeane, CaCuCL Magnanimicas e Audacia currum invercere possent.
DTTO CVRRVS TRIMM
quem Bilibaldus BirckheimeLadIn honorem Imperatoris MaxIIII.
Liasi Primi inuenie.
Crenistime, Pocencissime ac tmuictistime impetator, Dominc Clemencistime, ad Caefatea vestia
Care llacis mandlacum, ilti currum huncce tciumphalem cramicco, qui quidem non auro, lapidi
Freciolis velaliis diviciis, quae cam malis, quam bonis communes, exornacus est, sed lolummode
cucibus, quarumnemo (nisi viciboni ac Honelti) Ec particeps, qua que non dumcaxac in pralent
Ccaduca vica, (e d eriam postcuiusuishominis discesum morralem, rectissimaac rerissima Lune
enra, ec, cum reliquae res omnes Ccanescune, Cola siririae manent ac constances
Cumisicur C alarca restra Maleleto. pra omnibus ceteris R exibusac Dominis, peries inehacca
bilem
5
epulorumi nomina luneinsccipea.
um corona Manluecudinis colligata est.
ea Maiestas omnes Reges ec Principes luperauir.
ecinconcusteplocedat.
asincedere poMIE.
lue
oune currum incedere decet, itaid alacriter Heri oporcet.
1DS
d
ne

## Folio 174 — 1663204101:0198
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000198.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Bil. Pirekheime
bilem dignitatem, tOnOrem aC POFearem, exiam Vitcuibus quibusdam singulacibus, dDeo O
riniporence, n’on exisue, dorata _ exornata AE, en currum hunciriumphalem ad humillimum be-
neplacirum et in signum debiti ob sequii. isti, quippe cuiloli e non immerito debetur, finxideinr
tium coexisiedesi, quemadmodum istum Ca larea vestra Maiestas hilceridere licer. ELve C Xlatea
vestra Maiestas hancce meam inventionem recte, accarien breuissime, quearpercipere, curruistum
ad quacuorroras esseposicum assevero, Gloriam videlicet, Magniticentium, Dignitatem ee Llono.
remidg, porisirium hac de caula, quonia Maiestas restra omries Reses ac Principes Cloria, H0.
riore, Magnisicentia _ Digiticate lonse ancecellic, idetico etiam iudico quod Maiestas vestra non
alicer, quam hilceroris honoris in alcuim collideb cat.
Poltea in quatuoi currus atgulis, quaciior virrures Ariselicx, loco quaruor columinarum consti-
Eucx lunc, repore Tusticia, Forricudo, Peudentia d Temperanitia: F.x quibus omnesreliqua viitucet
Sumunc exordium, sue quibusnec R exnec Princepspertectus ese porerit. Nam vbitusticia, FOr
erdo arimi, Prudencia e Temperancia delune, ibi eriam nullum regnum stabile ac tirmum ellepo
Fest, ve Celarea restra Maiestas, canquam sapiencisima, aliquanto altiis perpendic, ideirco eso cau
tam ictam, qua quidem cum reritare a copiohoribus indicare pomcincermili.
Ouoniametiam quacuor tix virtures à le inuicem se patari né que WHE, Ced ira copiilaca sune, vel
vna earum desit, altera perfecta esse non queac, ideo tiae quaciior cum annexis luis rirrucibus, de qua
exillis dimanane, comuncta e inter se connexde lunc, videlicer quoniam Justiria parie de lequi
ric Vericacem; ideomanu lniltra coronam Vericaris cenee, quam etiam Temperarieia dexcera lua
apprehendic, quoniam rbi Vericas exulac, lustiria ibidem consiltere de locum habere nequic, nec
Temperantia, quatenus ex Veritate exorra es non amplius Temperancia appellaripocest.
Dextera imariu Fultiria coronam teniet Clemenciae, quoniam lusticia sion pimis austera de ia
Sida; Sed Clemientia permixta esse debet. Huic corona interta e implicata est corona média.
A quitas scilicet, quid quemadm odim lusticra non in excestu, icanec in detectu peccare de in
omnibus nimis remilla, sed aqua es contormis eRe debet: sine qua guuste, nec lusticia este
Similicer e Forricido leua coroiam Bonicaris rertnet, quia abiq; vera ac pia Bonienre nulla FOr.
neguir.
cirudo, Forritudo nuncupariporest, de eadem de caula CCrona BOnitaris, COTONX AE guitacis, a qua
Forricudodexcera Constaneium tangic, siquidem vbi C oristanria rion regnalierit, ib idem et FOr
Donicas nunquam separatur, est connexa.
cicudo moxexulare cosetur. Ethac, Porcitudo videlicet, in anceriori de desrero lacere ideo colla
cara est, quia cori cettarum orbi intiocuie Calaream vestram Maiestarem, cum animi cin COrpOI
Forticudine, cam in bellicis, quam aliis aduersis calib. omnes Resses adhueriuenices, quam ancehiac
Temperantia laeua sua cordtiam Liberalicatis acripic; qua vircure Maiestas vestra, prXe ceceris, im-
derioreuos, uperare.
primis exornaca conspicitur. FIXCCorONa, mediae corone, Mansuerudinisnimirum, copulaca ett,
ideoquidmullinonocum Maiestarem restram, Manluetudinem adeo amplecti, venemo (nilmen.
dacium veritari praeponere relic) audeatproloqui, canidem quippiam cuni rigore de asperitate pet
rocce, led in omnibusnegoriis Mansuetudo; eaiiquam nobilisma Temperancis. filia sempeci
F resione Lemperanciie sica est Prudencia, laeiia coronam Constanctde apprehendens, siguidem
ubique seleimmiscet.
Conancia Temperantix, aeque ac Forcicudo convenii. Dexrera coronam Incelligenciae seruat, 9
cum corona Mansuerudinis implicaturideo, quia Prudencia Incelligentia neuciquam carete pocett
Subrmbra ec opcrimento huius Vircuris commodissime Maieltatis restix chropS CBllOCatUI, VE
pote quae excepris rircucibus, nullo ornacu splendidiore condecorarsporest.
Securidiis priscalti autem, cum Craecorm de Roinanorum, coluecudinem Victoria, Lcerso M-
iestaris restrae, consistie, Majestarem restrami, in currurriumphiali, corona victorix coronans. In tu
tus alis rictorix quaedam sune de seripex quae pro lubiru Maiestaris vestrae auoeri velminuipocerunt
Currhihuie ve erectus incedat, quatuor rirturues, tuleri loco, luric adiunctae, nempe SecurIenS, ls
dentia, Crauitas, Perseuerancia. Nam si Securitas cum Fidencia coniunsituir, et Grauicas cum Perle
Ecvecurrus hic dre Ctorramite non declinet, R atio, aurie x loco, primastenet. Racione enimres
verancia concurric, nonhili bene proceditur.
omnes exlineulxe perasantur. Illa Racio duabusmunira est habenis, Nobilicare Ccilicee de POIen
eia: Siquidem Cxlarea restra Mlaiestas Nobilitaie de P’orentia, omnibiis R esibus de Principibu
Nerero equi currui alligati, canquam animalia irstionalia viani Incelliveneie declinene. seduca
aMcecetliE.
cione melius regnancur, ideo cuiliber peculiaris ductoradiunctus est, nc alicer, quam istius viicula
EEquoniam Moderacio e Pcouidentia, Racionem proxime inlequunrur, dude istae virepres, duo.
Popuclastequiru, incedere raleat.
equos, lLattoni propinquos dirieurit, v currus eo decencius e omniProuldenrin subethecll uo

## Folio 175 — 1663204101:0199
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000199.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
TTistorica.
Duoeguiproxime sblequences; Alacricace èt Oppoirunicace ducuneur, idéo cum deceat, ve
aus, tempore opporcuno, procedat, ita vicistim necestum est, vi id tiac alacritace de hilari-
atc.
Fhmitudo e Velocitas duos equos lequentes dirisune, ve cum currus pernicitate ducanit, dira-
meninconcusse de cuin Femicudine cratiatur.
Equis autem sequenribus Acrimonia de Viriliras adiunguneurideo, ne cuirus ab sque virilitate de
Crimona procedat.
dlisce, duo altiequi prae cedune, qui semper progre di conancur, reguntur aurem isti Magnanitii.
ale d Audicia.
Nenutem Magnanimicas _ Audacia currum seducane, duo alii equiillos ancecedune, quoS Ex
Perientia dc Solerria mOaeratIT. Nisi enim experientia ee Lolertia adllinc, Audacia de Magnani-
nitas cureui Facilime clamnum inferre posient.
Licet aurem omnes homines diuina prouidenria regantur, nihilominus camet, cestimonio Sa
plencum Cor Regis in manu Deies, qui illud divinonucu dirisic, ideo in conspectu Ca (arCX ve-
ae Maiectaris, haec conspicicur in seriprio: IH manu Dei C OF Regis est: MaioriS AUTEM OrNAEUS
Patia pro verbo Cor, (C Or) depictum est laurea inlienitum, innuens C or Maiestaris restrae omni
auduii de Virturum cumulo eNCFeFertUI C OinatuI
Cumque absque omni dubio de vere dici poltr Cxlarcam restram Maiestarem decore _ Ma-
acenci lua incerris idem esse quod Solis splendor in tirmamento Cceli, ideo supra Cde Paream
uram Maiestarem haec scripra le guntur: Ouod in caelis Sol, Hocincerra C _eLAr: pro verbo autem
Olpictus est (501) d locorerbi, CXlar, Aquila.
Currus aurem hicce, Domine Clemehrilsime, non huncin hrem àiie excogitaiuis est, catriquam
niopere ablolurus acpertectus, sed quicquid Ca larea restra Maiectas in eodem correctione
enum existimauerir, id tacilime murari vel prorsus amoveri porerir. Spe gurem humilima lactor,
ccemeam inventionem non Colummodo erium phalem, sed eriam philosophicomoralem, C a
ex Vestrae Maiestati cam quam Capiencilsima non dilplicicuram: IIcet etiam in operehoc dete-
ao quidam appareane, nihilominus tamen ex eodem dilisens inquilicio, promprâ ac humilima
avoluncas cognosciporerie, quae hacinuentione non delistar, le d in iildem indies persac, quibus
celatex restrae Maiestaci aliis d nouisinuencionibus in seruire queam, modo licognouero mehaci
are Calarea restra Maiestari erarificaturum. Hisceme Caelarea veltrae Maieltari humilimo ob.
quio commendo eamdemive roso, redominusnieus Clemiencistimus estenon desistar.
aduloram aucem eramistihuius ciurus, Domine Clemencistime, quod acrinee, copia Virrurur,
cundei percimencium, in caula tuic, quae nulcum cemporis voraruner(que dum in ordinemre.
elae sunic. Fcnisi A BRechrus DureruS, C delacex restrae Maiestaris minister sum mam diligenciam
penoerrem que ip. Us expedivistec, molestia rem diueius procrastinari conctus fuissem. Id
d hiac de cauta Maiettati restea signitico, re cam iplam moram quam exquilicam Albrectei Du
Ca sarea r estriae vniestalis
Flumilimus
elt Bentram cberioleat.
Dilivaldus Pirckeimerus.
Korinberea.

## Folio 176 — 1663204101:0200
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000200.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
BIl.LAICRMOMMNt.
NOSTROEZ LMPERLLFIDEEE, DTLECTOBTLTBALDC
Luchermero; consiliario nostro,
NTAZTMLLTANS, DIVTNA FAVENTE
L EMENTIA; ELLC FVS ROM A
N OACTM TMPERATOKS
aelis, dilecte. L auream (ad Triumphum nolcum pectinencem) quam superioribus diebusne
Lbistramilicti singulari elemena de beneplaciro vidimus ee accepimus, id que non absque il
senri gaudio acque laericia, siquidem per eamdem pretacus nostei Triumphus magis magisque cor
decoretur: Lecircohuiusce cux nouxmuettionis ec condecorationis propoluinostrioperis, non
solummodo erimus haud immemores, verum eriam id sinsulari clementix adfectu aliquande
compensabimus. Indieauit in luxer nobis consiliarius noster Melchior PEinczineius, Prxpolitus,
nouum currum, pronostra e curribus prioribus lonse dissimilem, invenisse. Ouapropres summe
Severitatis studio abs re perimiis, re praeconcepii, ictiusmodituI CUrUS, protoerpon praedicto nost
consiliario ac praepolco inde sinentereramictas. Oua in re nobistacis otticium sracilsimun, quode
Ad Mandacum Casar. Maiest.
proprium.
S. W eAtnet pcop. maru
uolocoe ebuI. Dabancur Ausucta 5. Februatii Anno L V IIL. ec L
vernol XXXLI.
LOaTaIAto
Hlocest,
DESERTDTIO BORFE FONORIS OVON
DAN C ES ARE A V AIESTAPE M A XTM 1.
linnoprimo, AnnO L5F5. Frect a,
PEF
ZOANNEAL SZABIVM YTENNENSEM M ATESZA715
illius ibidem Fuistorioeraphum.
DOrra tlonoris Serenissimi, Porentissimi limperacoris ac Resis Maximiliani, illa torma, quaolin
Arcus Friuraphales Romanis imperatoribus in vibe Rom a (quorum quidam collapli, quidata
vero adhucriluntur) perme loannem Scabium, ictius Romana C a larex Maiestaris Historios
phum ex Poecam, Cacta, erecta, ac in seprem parces distribuca est, re ex pictura (uo loco et ex eolert
promanifestoliquet.
PriapAISCONLIHCEEES POrEaSmaiOreS quX inSimOloCOVitUNEUF.
Secunda pars inagnam curtim, in media magna porta licam vna cum suis parcibus.
Tercia pars ostendic figuras memorabilium, Cactorum cum eriam Forcunx Imperatoris Maximo
liani, quae in quardiparritis carpis in duabusporrisminoribus; nempe superiori de interiori (ra
Ouarca pais niucleum praestancissimorum Imperatorum ac Regum omnium complecticu
dextera _ laeua) parce pictae (uME.
quem Scellagia in superiori acanteriori latere ibidem circumdane.
Ouinca pars Agnationes, Cognationes e AdEinicares visui exponic, quas quadripareica ScellaB
In (extà parre dua Turres, quae in sine porra Hlonoris superius ee interius (rel ad dexteram relac
in lacere inferioriincludune.
In seprima ee vicima parte Orriamenta, quibus porcahac Hlonoris vndique restica cA, com-
lxuam) Eex sine, conspiciuneur.
Principio itaque supra rictoriam, in duabus parribus riculiportae honoris duo sectales, cum duo
plectuntuir.
bus Fubicinibus conspicuntur, qui inrniuersum omnes convocanes iisdemque Maiestacem hoie
rem, pocenciam agnacionem ec cognarionem, Forcia denique de praeclara Facinora, qua in Hac h
norisporta concenta e delcripra lune, anniunciane. Suncicidem incribus porris peculiares cicun
nOxiS

## Folio 177 — 1663204101:0201
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000201.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Lola
noris de potetta laeo voeata, qaL aus vircuris maxima merces. Cuideiteo Imp. Iaximiliarius mulcis
prectaris tacinorib. quae parrim hic inserra lunc, insignis lic, ideo etid cide porra haec erecta, releraca
aperra est, qua ctiâ C xlareatua Maiestas, alco et honoritico animo ingrella cl. Similiter et Poten.
a qua Imperaror hic cum corona imperii eoniunctâ haber, una cum suxe Maiestaris, hereduicidé de
uccellorum Regnis, indicarurx er diversimo da nimiri inlignia Regnoru, Archiducatuum, Duca.
um, Marctionacuum, L. auda gcanrionatuuim, P alatino comitatuum, Principatuum, Principato.
Komiracuum, Comicacuum de Dominaeuum. (dui omteever dictain C xlaream Maiestarem lauda-
Allimae domui AuAr. accreuere: Florum sinsula eciam in lignia in sublim i huius porrae ex veroque la-
lere, nomine depictura, vilui adapeata sune, nempe in superioris vel dextero) lacere, qua per Ha-
Redicares et ex veceri consuerudine Regionibus Austrincis in leruiuncs in inferiori rero (rel sinistia
(lacere quae per matrimonia acquisica, ad domum Austrincam pervenere.
Porra in lupeciorirel prioxi latere lica. Porra laudis ideo dicta est, quod laus ec dignitas rerohon
loritestipet acliaereant, ilaque etiam Cxelorea huie honoris porrae, ad lacus superius vel dexcerum,
Porta lerria, porra Vobilicatis dicta, se porraehonoris Aotiarionibus Cognacionibus ec AHini
libuspeastaneistimis, ab interiorivel linistro latere, ad (ociaca est. Furris Meclia per quam magua
noris portae cranlicus patec, conrinet C encalopiam et sum olasimaxines lauclaci simae domusAu.
placae ex quahie imperacor primaeuam suam ducic originem. Primo aurem interius cres sedene
neminae per quas celeherrima ee nocissimae Pariones e Regiones, Pcoia, Sicambria _ Prancia (i8.
cancue: Ouodcali Censu accepcandum sirpem Mer go- vingico. Masculam primorum Regui
lancixe d Magnanimo Troinno exrecta linea descendenre contenuisle ac dehisse, quo medio Re.
Bonesistx l’arinonicae (hodie Flunsaria et Austria) Icem Sicambrias hac parce Rhenis expusnatae ee
cuxarae, ac hincinde Sicambri ec Franci dicti sunc, quemadmiodu de rniverlam Balliam, parimon
Ruluam porestaremredeserc. KE qnamuis perpauciR eges Echnici ad hanc Genealogia languinis
Padu pocemo ad sequencem perrivent, quihoc loco neglecti d non polici, id camen pocissimum
de decaula incermistura est, quia iidem Christiano bapcilino e sde caruerunt: Singulorum ta-
en singula nomina in libro peculiari pertractantur ac deseribuntur. Praelens aurem Genealoeia d
Bodoneo, primo Reoum Cheictianorum, prxtaca Meroueicae Frdneico. Regix tamiliae Maseulina,
educta est: a quo etiam sirps haec grodlarim à parence ad parentem et per diuer sim odos casus, ad
incipes tlabspurgensess ab his ad Archiduces Austria vsque ad praelencem Imperacorem Maxitini
lanum deriuata est. Dsipsirs Imperaroe Maximilianus, qui, repictura monstrat, supremo locoim
mpaac Maiestace Caelarea leder, sub pedibus sux Malestaris, à dextero larere ledencetm cernic
Dominam Mariam, Archiduenlam Burgundia, nacam ex hodierna Familia Regio. franciea, coniu-
em suam. a sinistris rero Dominam lohannam Reginam Llispaniae, etiani d RRegiispatencibusta-
e Hiipania, ee Castilix proctedtam coniusem Philippi Regis Fispaniae et Caltilia ; et X
Cenceris, lub praenommacae suxe Maiestaris couiugis lolo. Sedet Domina Margacecta ab Austria ec
reundia Cxelarex sux Mtaiciraris filia rnica, lidus nulierum omnium.. Poltmodum à C alarea
A
Caris Excellencia Scirps haec Canguinea cum surculis ex fructibus suis aliquaneulum Curvatus
am sib Caelarea Maieseace sicus est IIlustrisimus SeVobilissimus R ex Philippus, Maiectaris (ue
Corricus, Cuia dexceris assidene Serenistimi Principes, Caro ls es Fordinandus, Regis Philippi
Dominae lohannae Regis e Reginae Fispania _ C altiliae Elil: a Cinistris vero Domina Leonora et
a omina Maria ex Domia Cacharina mododicti R esis e Regina Hlispanix et Castilin
Incuri, ab veloque licere, penes Remmaca illa Cariguinea insientiailta, de quibus anceameneio-
cecimus, viluntur, quemadmodum oriam supra C. a (oream Maiectarem riginri cres victorix de
fure conspiciuncir, qua luric alara iltae scemina L aureas manibus luis seltantes, innuences Lau-
Mapud priscosrictoriae ee accribucam; quaque victores eadem coronati fuetine: Ex quoniam
Abocilta semper vire leitbliaque luanum quam deseric ira eriam equa ae iusta rictoria lemperviu
acerenec inquam ex pollerorum memoria aboleri deber Victoriarum aurem harum significario
Conspicicur eriam in cabernaculo, supra elculum, Mysterium Hlierog lyphieum à Rege Olyridé
blcum quod hunein lequenrem sensum explicacur, repore: Maximilianus pienrissimuss mas-
ivuS, Potens, Foreis dprolidus princeps, domirsus perperuiaecerni es lusuitsimi odoris, ex aut.
amilia orundus, omnitus Nacura donis ornacus, Accibus liberalibus et praclara doctrina suste
encerinstructus, Romanus LIperatOr, Dominusmaena partis orbiscetraiu. Forcimanu, summa
udemia e cum praeclarilluna vctoria subesie pocencillimum hoc in loco nominarum Regem,
lodeamen omnibus hominibus tactu videbaeur impollibile, quo le le ab inlidiis dicti holtis pru-
non immerico adiuncta elt.
lilucidius ex Khrenis ad Ceripeis explicatur.
pristime vindicauie _ curaruS est.
Peccia

## Folio 178 — 1663204101:0202
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000202.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
I. Lene
Tercia pars. Supra duas portas, ab verogiie latere, cursus apparenestellasia, numera viginci qua-
cuor, in qnibus risincicresum quam laris lacicabiles maceria depictae sunc, quid auicem lingula (
Birelinc hoc in cuiusuis superseciptione de adiunctischyemis explicaturs Ac in super dehilcetactis
echistoriis aliis in libris veriormentio ex explicatio. quare de hisce plura seribere hic lupersedeo.
Ouarta pars. Imperatores d Reges illi qui excelleneissimaru hictoriarum d hOnCCENSimaTUI
mareriarum sellagia, a dextero et priori larere, circumdant ex Ordine de CacalogO TIMPCTaLONUM
_ Resum eamquam praestancistimi de honeltissiiii electi suric, citca portam laudis ideo collocati
quia Iperator Maximilianus per vircurem ex Adelicarem liram humero istorum non immerico
adsociatur, ip lisque in perpetuum pari laude ac lionore contormem praebee comicem, liquidem
Romanlim lusperiuni ec alias regiones livas haeredirarias is cum lenicare, prudencia, instlcia, pace e
quiccerion Tolummodo resir, verum etiam conculmaces durissime castieauie, id quod adhue tacie
indies, _ per Dei sraciam diuriiis adhuc Facturus est.
Ouinca pars. R cges ee aliiporentistimi principes ac dominis qui stellagia cum dictis maceriista-
corum Honoris a limstris luis insioniis de nomiibus amplectuntur, lunt Cx larex Maiestacis pro
pingiii de adtinicace dumtaxar coniuncti, et illigradus cognationis qui secundum eypheras colloca
EilunE. Eltaucem eorumdem hicparsminima, led Colummodo ex diuertis regnis, domibus e Fami
Tisincerdum rnus ec alcer, pauciltimitres, qui cempore Maximiliani vixerume departim adhuc in vi
nis lunc, indicati e comprehensilunt.
Nam si omnes ec linsuli qui Cx larex Maiestati tali adhnicaris gradu de cognarione sunc coniun.
etihic apponerentue Augulta ula tlonoris portaomnes comprehendendinimistorecansusta, lec
illud iplum postmodum aliis in libris compendiole de (eriprum reperietur. Ec quontam laucle
dienillima domus Austriaca Amiciria sese vbivis genrium excenderie, ideo porra Nobilicaris non
remere Regiis, Principalibus de aliis Illustribus pertonis conLecorata est.
Sexrapars. In ilta parce dux luncrurres qua ambxe porcam honoris muniune i siC ConcimenEE
quibus Calutaribus et verlistimis rebus Cxlar ea lua MaiestaS ab in CHNECATHEC LCCC CXCrCCHC d que
indies adhuc lectecur, primo acquillrio Deisiariae. Prudentia ee Regimen Imperii, invenrio runica
e vellicus Saluacoris Hostri selu Ctiristi, qui in vibe Tceuiri per aliquor tecula occultus latuu, clacica
Scanonilario L eopoldi, benigniltini principis Austriaci, sudiu raTIOLII AEOTH ALTOTMETOTUM, ve-
harionuim acchicecturae exercicario, icidem peresrinarum ee diversarii linouarum, judorum egue
Arium ee aliotum Christianorum operum, quorum Cx larea sua Maiestas quae dam pertecie, qua
dam vero adhuc a sua C alarea Maiectare in effectum producenda sune, videlicer tundatio ordini
S. Georeii, cransmicario domulim Austriae de Burslindiae in Regna, commutis expedicio conc
Sacacenos arixilio omnium Chriltianorum Regum ec principumi, ab solurio Ca CarCX Maiestatis le
puilchri ultis ac nouisinventionibus, thelauris, cletodiis ex preciolis lapidibus, auHOaC argCntO
conseruatione culcus divini, stacus Eccleliactict e pauperum maxim opere exornati, vna cuvr hone
Hissimo sepulchro mperatoris Frideriet cerrii. Ouoniam verohaemateriae non adleo dionx, led 10
luimmiodo spectabiles aliisque ad exemplum deimitationem estimari debene, ideonon in hancho-
noris porram, le dab istius lacere eadem collocate sunc adiunctis earutridem sixnificarionibus chyc
misibidem explicatis.
Sepeima pars. Penesmagiam iltam honoris portam, ab inferiori parte, duo Archiduces dustrie
in suo ornatu conspiciuneur vnus a dexrris armatus, alter vero à Sinistris principali vesticu inducu
aCinarmatus, quib. Singulis in honoremminister armis ee rexillo subministrat. Per dicto sictos AI-
chiduces incelligendum est, quod omnestueuri principes Austriaci de alii macrates porcamhono
risperambulare rolentes, non soluimprincipali habitu ee armis, externe, Ced eriathincerne omni
bus virelcibus heroicis ec principe viro dignis condecoraci else debeanc: pet arinacum veto signit.
caruir conseruatio e propabacio tustiria et quomodo subdici a maliuolis ec hostibuS iH PACC CTaH
quillicare conseruari debeanes Flabitus veto de arma rolune _ experuncamorem justiciae, tectaaC
incuriinea liidicia cum pauperibus de diuiribus adiudicanda. Cum iccirco IInperator Maxitmilianus
omiinibus hreroicis vircucibus insigiitis Rc, de ex domo Austriaca omnes halceeres portas, inaxiima
cum laude ee hotore peram bularic, quilibet ideo Tucurus priticeps. Austriacus ee alil Magnaces ad
Imperatoria magnanima, principali heroica ae virruolatiac vica exemplum sibi capiant, cunepal
laude, lumimo decorc achonectate pOrtam CaMdCM PCrIISTATCPOTETuNE. Supraictos Archiduces
Auisttiacos in coluimnis minoribus non proculà portaminiori, aliquor Sirenes appen Cae siltie quae ve
aliis in libris explicatur) Maris cempestates de Clanclestinas calamITaTeS inNIIINE, quae que apud pul
cospoecas cantu luo suauisononalles elerrendo sufocarine, hodie communes mundanae calatun
tatesnuncupacae: Sed hae omnes hobilissuma tiichonoris porcae nullam vim incolere, hec vlta la
lioiiemolesta fuere ne que imposterum, auxiliante diuira sracla, Cimile quippla vinquam mol
CnTuI. Propehas Sirenes in columiris maioribus ab veroque lacere alia hBmEnEA pOOrICA CernuII
urdicta Flarprix, quas Virgilius facie virsinea, impuris corporibus, membris claudicaneibus, faciu
temper pallida, tamelica ac auaia specie Formatas esse deseribic; ex quibus colligicur impelalore

## Folio 179 — 1663204101:0203
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000203.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
l’oliciea.
Olaximilianum diuctas suns amplissimas ec roluptares honestissimas non exrransuerlo colvisse. Ir
Nlumnismaioribus etlcemo loco quaciaci scellaxii licis, duo collocaritune sancti; priino ad prio-
lcorumnam Sanctus Aenolphus Episcopus Mecensis, qui hanc Fansilium (ex quabriundus fuic)
Mraveracac conseceaterar, revidelicer in vireuribus ac dieniraribusheroicis cresseret de accresse-
l: Adcolumnam verbinferiorem S. Leopoldus, miristimus ille Princeps Austriacus, quihanc la-
p, liac cum benedictione penes dininum auxilium perpetiio defendere ac clementer eneti
snetur. In superioribus alicem quatuormasnarum columnarum capicibus, quacuor serenissimi
renistimi acinuictillum Imperatores ac leges Romani lici lune, Ruldolphusnimitum Bellico-
B. AIbrECHTUS VICLOTIOIS, AIBFCCHEIS FORFUNatUS _C PridericuSDCuOTUS, qui vna cum ImpCratO-
Mlaximiliano, ex domo tustriaca ec principacu Hlabspursensi, ex orri lunc: Fc gnamuissidem ad
borem Cansuinis collatnic, nihilominus camen exreclus in columnis depinguntur, camquamit
uidomum Rusclacam haxime illustrem reddiderune. It supremo loco, quatuor Cryphones qud-
occolumnismaioribuls inlidenc, quos imperacor Maximilianus luae Maiestari in Deuilam vel Li-
Cum, se vulso loguunetu, hoc est, in simbolum elypeace et inligne milirare e le sicnempe duos ac
Menam currim Sciipiscatisuinis, cenences ligna Forcurtata ordimis et Cocietaris Nobilissimi Poi-
e aurei velleris Bursundici. Ex duobus Cryplonibus exterioribus, vnus a dexrris rener mala
ea lmiperatoris Maximiliani Deuilam vel Liuream, quam Mlaiectas lua sibi in iuvencuie elegies
lancum lienisiear: quamuis malum punicum excertia Forma Capore ac dulciodore carear, interius
men nobilissima dulcedine e beneformatis granis ornatum eu, quemadmodum eriati (ua Hl a-
lslibipropoluic timles calos occulcas ac cacitas Vircutes cum lenicace, et tempoie successiuo
lncare ac manifectare. Rlnistris C olumnx Maioris. Cerphon quarrus in sublimirelidee, tenens
Parex Maiectacis (ymoolum: Pene B. lediocricarem: Signiticans; licer porenrissimus Limperatoe
Flecociltimus princepslic_ fuerie in omnilsiis camen re bus Mediocucarem lerua Ae ac prudencia
pervlum fuisse. In actabus Porris, Laudis scilicec et Nobilicaris, lingularis ornamenti graria, de-
atus es Laudabilis Ocdo Foilon; qui per laudari smum prineipem Burgundix Ducem Philip.
um, cognomento Bonum inuencus ec erectus ett.
Supra ordinem Foilon vel aurei velleris duo cupidines ab veroque lacere consistume, indican-
od Imperatrr Maulianusees mulcas piaeclare sesserie hmiles oracioni (quae prileis Romanis
detuitpaulo minorm pho, aequibus Imperaroribus calis Honor exhibeatur, illi coronoban-
lurculis de Foliis Miri que Veneri Hellae laericiarum adiuncta est.)
Expostquamista ouatto pEnes toc tanaque prxclaia actriumpho dignissima facta in historiis
ETaTOrIS, respectu MH SularI EArCaEi Leo per istos duos cupidines de istis lacis dictum est, Cunrin-
percuiliber cupidim, duo alii cupidinesrna cum buecinis suacionem iltam anmineiantes, de
dubsecialibus iuntamagnam inrim e lupra Cerphones, duo riri armacura prilea munici, cer-
lucanriqua Romanorum rexIlla cenences, ruus d dexeris Aquilam; ecalrer à Cinistris DraCOnem
porehendic, quae signa vel cletodia Komani suo tempore in bellis plurimum blirpatume, dt V exil-
rictiinde Aquiliteri ee Vraconiteri dicti sunE. Cummicaque Imperator Maxiirilianus in nume-
Lomnocumistorum liperacorum e Regum nunc, laudabilimore, suffectus, etiam a lua Ma
lae konianaista coronamasimishonorbus sesata, eidem insuper P’orta Llonoris, Cub torma
ttumplalis, etecta li: hotimmerico duo Aquiliteri de Draconiteriona cum suis Tibicinibus
hoccinacoribus, in perpecua memoriam, ad hanc Flonoris porcam collocaci lunt.
Sesinporta Flonoris eque rolicances, ad illustrationem omnium praedictorum. Caelarex
Caris, honorum ac laudum. c ad dilucidationem verieacis ordinaritunc. Corona icidem de pi-
lus Aechiducalis, quo duxe curtes, luperior acinterior 2b veroque latere, coronatae lunc signiticant:
ore pileus Archiducalis, Archiclicarum Austriacum, à Tulio d Nerone imperatoribus, vecu.
num ee liberrimum principacum, ese Maecham ab Orience Tolis dictum, ec ex eadem lauda-
num Regnum Hunsariae, olim dictum Sicambria, orixinem suam eraxille, vc expresse patet ex
diataemina Sicambria, quae in Scirpe languinisincer cres (cemmas, inferioriloco depicta eAt. PeF
lonam aurem incelligicur Praeltancia, L. aus ec PTonot principum Habspursenlium iam Austria-
rc aliis in libris coxiolioribus explicatur: Sunc ee quam plurima ornamenta, in hac Flonoris
Porta comprehenla, quae bceulcacis caula hic incermicto, quamuis mulca acthuc de iildem
Scribipolseue, quilihet aurem prolubicu, ee Forlican melius,
eadem inter pretabicMI.
lbus alio in libro copiolius seriprum est.
e

## Folio 180 — 1663204101:0204
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000204.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
Bil. Pirckheimeis
VR AVNC AOVBEKIONEMLA
LIOATIONEMDR ESOKIBTE PORTA HONORISI
R OP Y E R MI A C N F Y VD LN EM FN FE GV R A TNSL
rinon poruic aeltmeatio: ominium inscriptionum, ciculorum,
superlesipcionum encomiorum de maceridium, qux
sinsulae loco uo convenience, cidem por.
Ex, cum Ccripeuris inser-
Ex CUNE.
i Primo suxerius inmectamagna curriporex hotioris, sub tabernaculo mystico leu Hierosiy.
ptico, incerprecedentem dictorum fecialium delcripcionem, quadcarum ac masnum conspicu
cur sellagium, quodciculum ee dedicationem corius operis, expresta scripcura verbis sequencibus is
complecticui.
Sereniltimo, Porencissimo Principi ac Domino, DominoMaximiliano, Electo Romianorum im-
Peracori e Capici Christiaiicaris, Cepcem Christianorum Regnorum R exiac haetedi, Archiduei AU
Atrie. Duc. Burgundia, aliorumue porencistimorum prinicipatuium in Furopa XC. in lauidem ee me
moriam sempiternam honectissimi lui Imperii Lenicaiis ee Magnanimicaris, eloriosissimarum que
victoriariim, HXC POR TA H ON OKLS atinexis aliquoeluisrebus gestis, erecta est.
Proxime lub liac inseripiione in duobus Hellagus Rhyeimi sequences leguntur.
Diese Dictorien Bie gemahIE
Colcibr verstehu in der gestalt
Dao Sieu serliche Sianescat
Goviclonomehe gecrieben Bat
Fursilicher dingondgrosser act
ISjevon Surstenmehr geschach.
Sul hisce Caelarea Maiestas Maxirailianus, in luo ornacu Caelareo de Imperi intigenis
ehirono suoinsidet. Subleaurem, apud supra cicacam currim mediam. Sedentes habet col
ingem; Eiliuni, Eiliam, nurum es hexores, quemadmodum luperius ec in paice primaillorum tact
Sub ee iuncailtum pradum alcendenrem Arbor de Sciips Calarei Cat. ouinisy tecta ad accumpor
mentio.
exhonoris, in praeleripeis Faeminis Proia, Sicambria ex Francia à laua ad dexrram incipit.
Ouaectes saemina velR egioneorna cum luis clypeis dictum arcum lupra porcam ee Inlerjusi
illa SIEam CuErIM, aETIEBUINE.
Erguehiam Calateristi Maiores ee Anceceltores propcerramos arboris incuruncosnenadee
conguie coniungiporuerunc, camen eo ordine, quo ridelicer in Francia e in linea alcendence c
Tcunc, huc lunceranispolici, repole:
Clodoueus, MLaenuS.
ClochariuS, POTeNS.
Chilpericus, Ingeniolus.
Theodobertus, Mlustris.
Oripertus, Nobilis.
Bob0, Fotcis.
Rhoceries, MansuetuS.
Echobertus, Bellicolus.
GelbO, FirmuS.
Fanipercis, Christiatius.
Cunchrannus, C Ordarus.
Luiegardus; Sapiens.
Luictridus, L audabilis.
Funsridus, Flonorabilis.
Cunthranus, Forris.
Berelinus, Magnanimus.
Radeporo, Conctans:
W enhrecus, Borus.
Ouo.

## Folio 181 — 1663204101:0205
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000205.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 121 lines, status machine
Politica
ri
OETO, C OnSolaLOF.
Vernher, Benehcus.
AIbrechEuS, DiuCS.
Rudolphus, Facieus.
AIbrecHtuS Ililaris
Rudolphus, Bellicolus.
AIbreCHEuS, VictorioluS.
AIbrectuS, SapIEMS.
Leopoldus, Pius
FrnectuS. FCFFCUS.
Fridericus, Deuorus, Sc ab ipliuslarere:
Leonora Imperacoris Friderici coniunx.
Tosce sequitut Chilippus R ex Frispaniae, impecacoris MaximilianiEilius. dicti imperacoris Fri-
ici Nepos: Posmodum chronus Calareus conspicirur, vna cum perlonis antea citatis.
pud tranc lux Maiestacis Genealogiam, in curri media, d dexteris, le quentesneminata Regio
Regna, Principatus, Comicarus ee Dominatus ad domum Austriacam spectances cum clypeis
Flungaria,
Bohemian
Bolmia,
Scrria,
Allaria,
Trcolis,
Kyburgum
Mornuias
Cilia,
Hchenburgum,
Feldckurchum,
Scaultum,
Beregenta,
Porugalia,
Dalmaria,
Croaciao
Interior Lombardia, Austria.
Carinchia,
FlabSpurgum,
Goririum,
Suecta.
Ptirecum.
Regio supra Anisum, Burgouia.
Sclauonia,
Portenauia.
Schuraer aldum, Nellenburgum.
Glarona,
Orcenburgum,
Achimum.
Sauleavia,
Kauenspursum, Kirchbersum.
Andectilum,
Rcineckeum,
Ehrenbersas
Anglia.
Crania,
Kazincklum,
Achiperichtum,
Wcillentornia,
Kicxbuhelium, Rodenbursum,
Sonnenbersa.
Priperoum.
Frerburoum.
WValthuca.
Fockerbursum.
Turgania.
ExBeIHaHI.
W allcid.
Kufsternium.
aittrisstanc seguenria, ex Regno Tsispaniae ee Bursundia, oriunda.
Cactilia,
Arrasonia,
Sicilia ciera Phacum, Sicilia vlera Pharum, Perulalem.
Heapolis,
TOletU,
Mlaiorica,
Cordubas
Goennis,
Nauarra,
Valentia,
TTispolis,
Cortica,
Algalbi
Satdinsa.
Murcia.
AIBitrC.
AiS d Incularum Indiarum maris Occani, XV. Insulae Incularum C attacia.
Duigundia,
Limiburgum,
Calabria,
Neopatria,
Itennesouias
Scclandia,
Barchinona,
Orictan
Molinia.
Lorerichia,
Lucelburgum,
Apulia,
Flandria,
Flandcorttum,
Frieslandia,
Rorilion,
Gorian.
Mcchlinia,
Brabancia.
illicur iam porca Laudis a dexeris, media maiore altudo inferior. Icta superius, quemad-
in d porra Nobiliratis a linictris ceneraureum vellus. In huius porrx columnavua, à lini-
Creporcam Flonoris, medix maioriscurris, accingic, in sublimioriincer alia ornamenca con-
penurimaso impecacoris Friderici stacura medicoris cum hac in Ceriprione.
Legion.
GFAIAFEH.
GalAcia.
Geldria.
AIHCIa.
Burgundia.
Tlollandia.
Archois.
Ceritania.
Bilcaia.
SaliIa.
friruliscelmutitut.
Frideri.

## Folio 182 — 1663204101:0206
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000206.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 80 lines, status machine
Bil. Pirckheimeri
Fridericus TII. DCuOEUS.
In alcera columna crestone sica, a dextris ee superius:
AIbrches Victoriosus, inferius aucem: S. Aenolphus.
In medio hocce d superioriparce huius Poriae, interius apisd aureum vellus, in quadraro Scella
Der Reyser, foBie sein Gormires
Derichrertheylhat volregiert
SumachtDaSXomisch Setch Gebrache
Elseienach EobOnoCBrgCDaCGF:
Teuchrminder Srarimilian,
Scas loblichben den Elcenstatir
Denibm soviel geschehen ist
DIoSannoon Peem Ret serliest)
Frefflict, er Dingondoroser ehat
Darzuihm Gortgeholseihat
Dan Erden hochberumbten OtanDt
Beschermet BacmitsrentbarhanDE.
Posthaec ab interioriparce, quaruor Sccllasia similia lequuneur, in quibus sineuliseres impeta-
Eores a snictris huius poria incipuime. e ad dexreram le le excendunc cum his sibleripcionibus.
Fiberius Durus.
Ficus Deliciae
humanigeneris.
Flacrianus
Manluetus.
Alexander
Paciticus.
Augustus Forcunacus. Tulius inicium C~F. Maieso.
Vespasianus.
Vindicta Dei.
Fraianus
Oprimus.
Seuerus
Vchemens.
E15.
Claudius, Mira-
bilium.
Nerua
COnCOIS.
Anconius
BOnuS.
H imperacores ee Rexesiurca columnam 2 dexeris, in qua Albrectrus Victoriosus _ S. Amol.
phus consistum nouem in Scellagiis COnEMenEUE.
2. Cordianus
Oblicor
2d Aurelianus
RetribuTOE
3. Contraricinus
ChrictianuS.
4. Tlicodotius
PiuS.
5. Odaccerus
Duix Milicum
6. Tustinianus
Lesislator.
Philippus, primus
Imperator Christianus.
Probusvere
DrobuS.
Valentinianus
Forcis.
Arcadius
Suacris.
Theodoricus VerO-
hensis, Nobilis ex
Hlispania.
Decius
Velor.
Diocletianus
POFCNS.
GTaLIANIIS
Milericors.
Honorius
Mucabilis:
AnaITaLIIS
PlacaTOE
Heraclins Recupera. Carolus
corSancta Crucis.
MagNUS.
Bio Mae eslnur.
3. Ludoni

## Folio 183 — 1663204101:0207
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000207.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
lOliere
XF.
Carolus Casuus
J. Ludonieus
Oprimus
Octo. II. atra
tOES SATTACCNORUI
D. HenricustY.
TenFATOF.
miraculum munde
XIII.
FTericus TII.
Duretus.
MaGMuS.
Flenricus TI.
SanCtus.
Conradus II.
Fundator.
Vicerius concinuancur X duabus in Scellagiiscolumnae hi ponuncur:
Eridericus II. Bet-
licolus.
XIV.
FTenricus VI.
POTeNS.
Ludouicus Magnanimus. Flenricus VL. Consicleratus.
Sub S. Arnolpho apud Columnam proximam, in duabus Scellagis
Triderieus. I.
PUNIEOE
Alphontus Orna-
mencum Iispanix
XVI.
Cunradus HI. cogno-
mento det Creurer.
ZVII.
Reichardus honor
Angliae
Rudolphus. L. Lumen
alcarum rupium in Cermania.
W ilhelmus CorOn
Follandiae.
lac porca laudis nimicum, sub inceoicu ab veco que lacere duns pacuas columnasin le comple-
a, quarum linistra sellagium concinec cum procorypo horum Resum et corumriculorum.
Lasta eotemporepO-
cenristimus R ex Chri-
Cianicaris.
XVIII.
Sigismundus
diligens.
Carolus. LV.
Indigens.
Srellaxum crexione a dexeris, in duabus paruis columnisiuxta S. Aenolphum, A quilam cenet
Caream
Incecpraedicta quatuorpriora Scellagia, a Caelare tulio incipientia, in sublimiturris supra hanc
olcam, quaruor decim alia et maiora Scellasia conlictun, cerno numero lemper conuncta velcer.
icine numeroque quacerno superalcendencia in quibus lux Maiestaris praestancistima ache-
lacta depicta, quae a dexiris cum aliis scellasiis, in quibuspraedicti imperatores conspictineur
ucdantur. Duorum inseripciones lequences Rhyimos d Floria complectunur.
Io
I. Bioet hat sein Genadtanihm erzeigt
Dann Erdu Srommecit varot genenges
Beschicetzu Sutterlichem Ocherh,
Darsustumocibm sem Sruthono sert
Dasfienus Craninsciner Eugende
Darum Eruchomitoroser Eugendt.
DaßSamie GachDochrechtversteh,
EinFurscinnam Erzu Der EBe
Dic Erblich Cochtervon Durgundt
Deshalberdachtein solchen Sundt
DBie Er sein Sindern Erblich mache,
Srehe Surstenthumb mit SricOtono C Ch laCHC.
Ceinersten Siries fieng er volan
DalbBemgauriccer lich gevan
Ouo. L.
Nobilis ex Flandria-
XFI.
Octolt.
Duct

## Folio 184 — 1663204101:0208
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000208.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
Bil. Pirckheimeri
Euch Dicarden mit. Siriegbezrvang
Surciet sein Seinot gar troslich Dran
CroB Ebrdarumbsu Kuhmenlege
Dephaibem Cron Erbillichtregt.
A.
II. Dor Eerranden Bub sich ein Z2Och,
Dreysehen Eauserio blieben EoDes
Sitmenius Zolct Doch solch geschact
Unsemen Teyndenda suchrach,
Daß Selothehielt Er Dirterlich
Daß ichiBm EobondCbrverieh.
Im Sries soErim Beldernfubre
Daben Sammnoch sein Scamiheit spErt
Sranch ritterticBeo:SlutvergoB,
SBievols sein BiederthenlverDroB
Dochmache Ersiebalor Ocillono Babm
Daß Dande gevaltiglict, e limam.
6
Dischoss von Dtreche Befangen Evarde,
Deroroß Den CDlen PrinBenharts
Bon seinet vegendas (B eseh acB)
Darumb Crsich Bersviederrach,
Die tattmic Beschuik gar baloc besrvang
ZievolEr lendet manchenDrang.
LII. Die Flemminu seinen Cohnond Pandt
Dorhielten ibm Dasvar ein Cchande
Daß sie hernach entgalteriviel
DamsCoet DieBopheit scrassenill
Durchscete Srregono harse OcBlaches
Oein Oobn Erviver Dcdigmacht
8
Erhogvarnach mit streytbar BanDe,
Sundaß oon Euttigs engen Eandt,
Der Cachen Enotgar Evol betracht
Daβ DolcF begevangmit groser O ch lach e
DenrechtenDiscBoCrein eRt
Daß Eamocium Guldet Doch su E eht.
D
Daß Nomisch Seichomb soleherhat
Snsumsonis erveh lethat
Seitsolcher DBuro billich geziert
Dann ex sel Eumet geihvolregterts
s

## Folio 185 — 1663204101:0209
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000209.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
Politica.
Ermachegut Frieot ono ziemlich Recht)
Durch ibnviel Elusruhr vurden schleche.
10.
IV. Die Flemmingminsum andermmahi
Erhuben sich mit Prieges fall
Darumbiu Ocurmen Ochlachtengroβ
Cinnesveo DutErdavergoB,
Sucibusomarich en Ginn erdacht,
Dip Exsieiu Bchorsam brach.
II
Er Sirieat Den Ronigvon Engellande,
Dephalbein solihen Dnschlagfande
Sritibm mache Erein Druder schafft,
BanhBochond in der besren Srasit
Damit sem SeynotDestbaβbezvang,
Dicibmvortheren Dberorang.
12.
Da Ersein Lochter lediu mache
Carbalotin seinem Sruch gedacht
DBie Ersich iederrech en MocBt
Undem Srankosen DaB es Docht.
Darumb mit seiner sireitbarn sandt
Shmabeoransgar balotsve EandE.
Simili ratione supra porcam Nobilicaris, incer guaciorstellasia coetiacionis Cuperius (de qui-
pollea dicecui) duodecim alia existune, quorum primum, iuxca Rudolphi bellicohimaginem;
loumaase legione hiaiorts porcae sicam, incipiac, ac sequentes Rhycmositi se conciner.
I. Gen Datter eta vielbatior
Dom sauB~On D sterreich ver loBr,
Durch Scatthias von DngerlanDt,
Sciclangem Sries ono orosem Dranor
EBdannOrey SEONALiBret SChei
Erfulten num ErB Evicoer eim.
Erzogino Dngerlande micmacht,
Oaulveissenburosum Ocurmebracht
Das Konisreieh volhaib gevabin,
Dasselb veroroß garmanchen Srann
In Dsterreich, DaB war Der beschenoe
Susten sie schveren eygnen Cydt.
Die Gachen Er gank volbetrachC
Oeim Gohn ein Gemabthuwegen braches

## Folio 186 — 1663204101:0210
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000210.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
Bil. Pirekheimeri
Des SOnIOB Fochter oIbetandE
Bonsiipania, damit zus) aNDE
Erdujumbracht erblicher veu B
Cect S Konigreich mithohem DeeyB.
H. Die Ccheveiter Scriegter mit dem ZunIote
Dac varotdem EDlen ROmgFUNdE,
Erzoggarbalot aus  Ciederlande
EIjo den Prieu auch obersvande
DaMI ErDeM ZUMDErVALgaIIB genengF
Undem sein Ere auch oF( et helot.
Decapolis Dic RCOn sOGuE
Bals Ergar schuellond outer sutt
Ceim Dridervonsispania
Dem Rerilus gerviimen duch alda
Scitseinem BolcFerieb Er suSandE
Die Franhosen balDEaus Demeande
Im Deyrischen Sricg viel E ch loBond Ctatt,
BTit seier Scachebeswingenthat
Die Dehmenzogen auBmit S Tacht
Dengewan Erabein treslich Schlacht
Shretlich auch Ghefangennam,
EIS scinen Fbren volgesatm.
tIT. Gelvern daß Eande seinS EydISvergaβ
Das wardtbehahlein solcher ScaB,
DaBionBernachFam Eevdtond Cchande,
Exliesisie Etrasset in Dem Eande
Sit EoDtschlay Drandtono Kauberen;
Ssit m erti 3vauge allcuch Daben.
BECylaHOFBat S. PZUIBM gebEacBE
Scicoroser STuBe gar WOLbetraCBE
DievolsieDCB MgsIMI EIsI
Tonshmdarnach gefallen ist:
Durch sein Dermusse sum Scich behendes
SitEchenschasse siesvicder vendt.
Denedig grens ErDarnach an
Schlugibusu Eodivieltausenet Simin
Die 3ablniche volhumenmen ist,
Don grosse wegen alsibr evist
Dluch abgeanmanch Slecterrgut
Damit nuch srasscibun D bermuch.

## Folio 187 — 1663204101:0211
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000211.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
Policiea.
20.
IV. ErhogDarnach inXciderlandt
Suhulss demsionigvon Engellandi
Dalosamlten sie cin Beere groB,
Die Sranhosen (olcheS ver DroB
Shemanricher Darnider lag
Cervannevaro geschleist, Fornan sich gab.
Donsungem Vohemmno Vollan
Dierverthen Sonig volgechius
Kommen suimin seineigen Pandes
CroB Zuchicono s.Brrvardihubetannt
Teeum Beyrathono Dunomusmanmach
Groß DuB Der Ghristenbeit DaS bracht.
+2. VacaE.
Pluius suae Clorixe de metriorabiliim principalium factorum delineaciones, oha cum Encomiis ex:
Moloco in duab. curribus, ab veroqi latere (quxe superius in parre lexca, commemoraca lunc) qua
didecim in sellagiis concinuiantur. Fr quidem curris vel columna primas cuiprilei Imperatoresire
lum, prexime et ordine altittumc, sepcemm corundem conriner, quorum lumma lequicur.
SnCorgengropond Chesabrligteit
Bater berveise sein Dapserteie
Dar nim Boet sein Eeben frisis
Des erim Dairtbar worden ist,
Damrmitibn . Beorgens Drdei
Dielstrciibar sy elden sem Driidersoordett.
203813
Brossen Fleip vud Ernstet fiirmetto Es 
Damit Der Duglaubmuro zertrennts
Furgemeier Bugsoltfur sich gabu
Derhalbmabut er all Sursten ichori
Bottwillvaßmanim folgbenseit
3W Erosi dergmihen hristenhett.
Erhat Das grelich SeschuB erDactt
Slicorosser Aost ZUrVEgeITbraCHE
Damitmanch Schloss in Srundt gefelles
SanschakiBubullic Fur ein SelD i
Danner Zurieterlicher Ehaes 
Dich allezeit gefurderehat.
212
Fibner len Sprach seino imbetannt
Damnvo ertompeim (rembde Pandes
Redtermitmancher Zcation
Dieman sah etvaben imstabu:
Damie

## Folio 188 — 1663204101:0212
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000212.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
Bil. Pirckheimeri
Damit sich aueh behelffen thet
Sngrossen Sriegen soer Bet.
Dluch Erierin Derberriumbten Otats
Geir Senserliehe Sthanestat
Den Soct DeBS)EES sesu CBrist
Defundenhac wie je dannmist:
Erhebt. Deopolo deßgleic
Ein Margoassen von Desterreich.
6. VaCaT.
n2BeyDverct ex sich sorglich vagt
BauB Durstiglich ond onuerzagt
Seach Dembsen Eber, Sirschond Derns
Sit Deni er hat sein Furniveil gern
Die auch gezuigelt in seim SandE.
Oefangenmit jen selbes Bandt.
Exccemalata Furris in sine porcae Nobilicacis, proximeisticolumnae, in qua propinquicas de leen.
denido concinuacus, imilicer, a uperioriinicium (ouciendo septem hacce le quenria concnel
Erhatgetrieben Sitterspiet,
Darinmerzeigt auch eurhiveil viel
Sstit Barheit ich Dao (prechentan
EIISvormalsnietem Suest gethans
Dav alles dochmiesolchem chimp
Daraus im eau 20b, Fbr vno BIump (.
Diesauser Dingnuot Desterreichs
Datergemache hierte Konigreict
Darinn er hebe sein hohen Ctamm
Die DBapenzogen schondusamm
Gein Erben alodu CuBondEBP
Zudemim stunde sein Sur(tich gectr
Seius Dalters Crab hatervollbrachts
Deß semen auch daben gedaches
Duo dißmit solch er Sost vollubre
UI von Ceim Senser ist gespurt:
Dann ErDaran Fein Beltniche spart,
Tach Sunst sein Dingmusthaben art.
Dengrosten chahhacer allein
Non eibec Bolorano eoebetem
201

## Folio 189 — 1663204101:0213
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000213.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
Politica.
Bon Derlen guE, aucs) Eosilich BSEDaNDE
EIometeim Fursten varo betannts
Davon zu Gocteodienstond EBr
Diel geben hac vio gibtnochmehr.
S,BLO, VaCAHE.
ErhacgemachFArOBSusEDOn D auven
Daβ sich sem ZachCommen erfreuven
Durauf gelegt viel Kostond Chelt
Sechedan viel Sursrenm Der ZBelt,
Dassiempe seim Sey serlichen Ctandt
Danmer regiert Diel Peurond Panot.
Ouod hocinloco stellaoia quaeviam racua relicta sunc, id porilsimum ec sine dubio hac de caula,
adum est, quod in ista Calarea Majestaris eoregia facta, quae eadem parrim exorla, parrim veto ad
depertectura cA (ve supetius ex parce sexca colligitur) cransterri poltine.
Porro venunc etiam ad porcam proximam à sinistris, quae Porra Nobilitaris inlignitur, peruenia-
icta, quemadmodum de porra L audis, inter principales columnas duas collocara es, alcamtur-
POIC Flotoris, accinsences, in qua vua cumimagine lua ec ornamentis consistir Rudolphus
pellicolus.
lualcera ad Cmiltram; superius:
Albrectrus LL. Forrunacus; inferius: S. L copoldus.
In suprema, huius ColumMX, Parce, vnus ex quatuor Ceyphonibus, quorim superius in parce le-
unaniencionem secimus, prominec, onguibus prioribus (chedam cenens, in qua C ElareX suIC M~-
laris symbolum inscripcum est: Fene mediocritatem.
icer dictas aucem duas columnas, in Faltigio porex Nobilicaris, sub aureo rellere, quadratum de
lagium, simile isti quod in porca Laudis situm, cum hac inseriptione:
Oous Die Ochriffe ganB volbetracht
Sindich, Dap Dieser hoch geacht
Sehe Senser Searimilian,
Deß Fob ict, nichevol sprechen ean
Den Fursten auch Bievolberannt
Scit Oipset, assc allen varvervandt:
St solchesnich eingrosse Ehes
DaB et Diese Sursten ono noch mehi
EIBat gehabem seim Vjeschlectes
ElS vielihrhicgemablee secher
Der aller cBilt beheichnet sino
STit Zlamem alsman sie hie fino.
Sub hac et alia quacuor parua Mellasi conspiciuncur, in ruoquoque aucem crespertonae resix
peincipales, quae sux Maiestari Propinquicare Cognatione de Adtnicate lunr coniunctae, vna
elypeis es insigniis luis depictae lunc, quae a sinistris porca LLonoris incipiences, hic lequuneur:
LOySFLEx FTANCIA, P.O.
pinguus in 4. s
Ferdinandus R ex LVi
spaniae, AdEnis in 20
Gradu.
Henricus R ex Angliae,
Adtinis in 4. 8tac u.
tacobus R ex ScOriX,
Adtinis in quarto
Biadu.
du.
Vladistrus R ex IIuBG2-
rix de Bohemixe, PIO-
PIguuS IN 4. GradU.
Sigilimundus l exPolo-
nice, PFOpIIIguuS In
+. Sradu.
Mlabelsa ea Laclia,
Adtinicare coniuncta
in 2. GradU.
Johannes RR ex Portusala
propinquusin 2. grade.
Christophorus Rex Da-
niae, Adtinis in cerrio
Gradu.

## Folio 190 — 1663204101:0214
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000214.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Bil. Pircklaumeri
4. Alphontus rex Neapolis Ludouicus rex Flungarix pro. Lohannesprinceps Lsispaniie Ad.
propinguus in 4. Gradu. pinqu’in s. AdFinisin 2. grad. FnISIML. oradu.
Fla Propinquitates ec Adhnitates, in nouem aliis sellasiis continuantur prope columnam, qua ex
cremam laeuam currim accingiriurca duo decim alia stellasia descendenria.
5. Eduardus PrinCEPS POTTUGA.
lix proxinquus in 4. 3radu.
7. Albrechnis Saxo Aechiexi- Jacobus Badensis Archrexisco. Ludonicus Comes Dalac. Rhen.
(copus Mogunciae pro.
Pinguus in 3. Scadu.
Dus Freuirenlis proxinquus Elect. propinquus in 4. de Aa
in 3. gradu.
Finis in 2. 9rad 1.
8. Fridericus DuL SaxOHIXF. Albrechrus Marchio Branden- Sigimundus Archidux Austria
lect. propinquus in 3. burg. Adtinisin 2. Gradu,
oradu.
cognatus et propinquus in 3.
Eradu.
9. Carolus Dux Burgundix AIBTEChIISDUXSaxOniX prO. Ludonicus Senior DuX Bauaria
Coceraclocoparentis. Pinpuus in 2. Gradu.
Adtinsin 4. gcadu.
20. Wilhelmus Dux Bauarix, Ludouicus Tunior Dux Baltariae, Tohannes Dux ab Orliens in 4.
propinquus in 2. gradu. Proxinquus in 2. gr adu.
Bradu.
U. Tohannes Dux à Burbon, Cacolus Dux in Angulem. Del. Lohannes Duxin Alancon, Ad
Adtinis in 4. gtadu.
Phin. Adtinisin 4. gradu. Anisins. gradu.
VTII.
12. Francileus Dux Bricanniae, Anconius Dux Locharinsiae, Ad. Fricus Dux Brumonicentis, Ad.
Adtinisim 2. Gradu.
Anis in 3. Gradu.
X.
tinisin 3. Eradu.
13. Cunradus DuxMassonia, Fridericus e Sigilimundusfrarres,
propinguus in z. Eradu. propinqui in z. Gradu.
Trem, in duobus stellagiis minoribus, columnae eiuldem, duae personx.
2g. Vlricus Dux Wircenbergi. Philippusprincepsa NcuerS, Ad-
cus, Adhnis in 2 gradu. Ainis in 4. gradu.
15. Johannes princeps ab Vra- Wilhelmus Marchio Monttera-
niens AdAnis in 2. gradU. cenSS, AdAnis in s. oradu.
Icem, in alcera columna sub S. L eopoldo, duo stella gia rna cum nribus per sonis principalibus e ea
tum insigniis.
16. Tohannes Dux Cliuensis, Philibereus Dux Saphoiae, Adsi. Dux a Kutcumbre, propinguusin
AdEnis in 3. gradu.
nisinF. gradu.
3. Grad11.
27. Christophorus Marchio Ba. Albrechrus Marchio Badensis, Wilhelmus Landeranius al
denlis, propinquus in 2. proxinguus in2. gradu. Ce, AdEntsin 5. eradu.
Oradu.
Trem, in duabus paruis columnis prope ineroirum huiusporrae Nobilitaris, a dexrris.
18. Leonhardus Comes tleri- Fermannus Comes Henneber. Comices a W erdenbers, propin
cius, Adtinisins. gradn. Sensis, AdEnisins. gradu. Quiin z. gcadu.
Erdenique in duabus columnis paruis, a sinistris de cregione.
29. Francilcus Comes aZol. Philippus Comestlanouix, Ad.
tern, Adtinis in 3. gradur Anisin Z. gradu.
Et tantum de porta Tionoris.

## Folio 191 — 1663204101:0215
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000215.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Politica.
est
dec. Deniponce in dulanoua conspiciendum.
NVoniam superior currus eriumphalis de porca Flonorisin gloriolissimi Diue memorix pr. Ma-
similiani L. Iimper. Aususiss. laudem et honorem efficta e depicta, deseripea Gte Fuerunt: in
repleraeque ipsius Maiellacisres lumma cum laude, vircure, Felicicare, de corinsimun diadmica.
buegeltae breuirer accinguncur: non alienum a praelenti opulculo tore exictimauimus, l eiuldem
la
lacis exiraphium rere imperatorium, a Serenils. Recordationis pr. Invictils. V. F. erdinando
on mp. icidem Aus incemplo aulae Oeniponcanae conciguo, quod lineua vetnacula, Den neuimen
Susrocune, splendidissime d magnisicencissime exstructum, huc relatum litteratenus inlerere
10C
Duia e hoc iplius Maies. decancariora e magis illustria facta, elegantissimo dt ccelo ex cala-
igiata, complectimr. Fxrat aurem in templo istiusmedia, Ferrels clathris, laris artificio lIS, d
huslus conerainiurias circumdatum: quibus remoris apparene ad capue ex pedes, de ex veroque
lese 24. cabellae, de pursltimo e candidissimo marmore, opere eleuaro seu anaslyprico scicissime
aberiime exCculprae nieioq non minus splendicauri luis spaciis in (ercae: Guae praetacta ip sus Ma-
sillustriora, et nunquam intermoriemra lacinora, Cummo arrisieio expresa, gracissimo specta-
rilenda exhibent. Hictoria vero linsula scripcura sua aureis licreris, nioricanti maximore ora
ceincisis, lubeus compenidiose explicontur: quas ancequam recenseamus, inseriprionem, quae in
Piem
circumterentia circumcirca aureis etiam le sicur licceris, praemictemus: de est eiulimodi.
DRL CAS. MAZTMTLTANO, DFO, EPZIOI AVOVSEO, PRFNCIPE
EYML BBELE ARZIBYS OVENLVM A TATIS SV A RFCY H L. ONGF
RISSLMO; SYB CVEYS FELTET IMDERLO LNCLITA GERMANL
VE-
RA EPSEVO BATRTA, FAM ARMIS, OV AM LIETER ARYM STYDILS.
IE ANPE H AC DEORERE, CAPYFOVESVPER ALIAS H,
ERE GOEPEE. CVIYS ENSTONTA FACTA, TABFLLIS IN
AMYIS SYB CDMLPENDTO EXPRESS A COASPLCLYH FYK.
DNES
ERLORF
R CESAR, EFRDENAHOYS, PEVSI FELZK AVOYSEYS, AVO eA-
L VSOYAM COLENDO AC BEHEMERLTO, PTETATIS ATOYF OK A.
SF ZEYHE HAREIE ABHO BOMIHLCCCC. LIZ OBIEF ABNO DO
C. D. XIX. XC. AAENSIS IAN Y A RIL.
Tabularum subscripriones echistoriarum declacaciones sune seguenrest
Mlarimonio, cum Maria pocenciltimi Bur gundionum Ducis Corolitilia, concracto, opuleneiltin
elgarum sequanorum que diciones, Austriacae domuindiecta.
enlo ad Carnegatam vicum Callerum, qui ex criginca millibus hominum constabac, exercicu,
apars tanrionix. rua cum imperiali vibe CaMCrACOLECCPIA.
ITI.
ebaum Arresix Mecropolis, quae parea Callorum armis cellerat. eerexio sracasemate per no.
inlidias. decextis tioniim cultodiis, in pocestacem ie dactas
IV.
mence adhuc parre Priderico 1IL. Imperatore, à Cacri Rom imperi Flectoribus inregem Konl.
hucer electus, ac paulo post Aquilerani, adhibirisrire cerem oniis coronacus.
netis cum paruiele sigilmundo acmis R oueretum oppidum expagnatum, 3C Venetorum co-
lacum cuec Koberio Sanleuerino ad vicum Collianum deleca.
V1.
piverlainterioris Austriae prouincia, quae una cum Mercopoli Viennainporestarem Marchix
nclicae Llungariae resis; devenerac, incra erium menlium spacium, secUperATa.
1.
Ula Regalis vibonobilistima, in qua reses tlumenriae et inanoutiari e sepelici lo lene, valido ex
cincta ec expuenaca, insensque illiregno ceriO illacus.
Fact 2
SEOLRM DIVI MAXIN
d 2kbb P.

## Folio 192 — 1663204101:0216
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000216.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Bil. PirckhCMMCIL
VTII.
Facta cum Carolo Octauo Callorum re se pace, Margarica silia vna cum opulentistimis Burgun
dix ac Artelia Comicatibus, ancecempus a Ludouico X L. OcCUPatiS, FCCCPTA.
E
Turcarum insens mulcicudo, quae in Croncia de Sclauonia cunctaterro ee ignivastauerac, Colius
ipsius auspiciis, ac aliorum opene quicquam implocaca inde ciecta
Faedus cum Alerandro V I. Poncitice Maximo, Senacu Venetc, ac Ludonico Storriainicum, 4
mediance Carolus VIII. Callorum rex, reguum Neapolitanum, à le subiugacum, de lerere ac do
mumredire CoactIs.
XI
Ducain matimonium Blanca Maria, principis Mediolam silia, receproque d L ud. SCorcia sidlet
iuramenco, ducatus Mediolani ad Imperii obedienrium sine languine reductus.
XII.
Conciliatis incer flium suum Philippum. ac inelicorum regum Ferdinandi de Flicabectae, Eliam
Lohannam nupriis, ad amplictimorumtlispanie regnorum succectione adicus polteris ip lus apettus.
XTII.
Bohemi, qui Cororium iplus Albertum Bauarix ducemmerce de conductioppugnacum aduene
eane, memorabiliprcelio, prope vibem Racisponam, plurimis illorum incerfectis, luperaci.
XIV
Kuetstainio et Gerolereckio munirissimis arcibus expuenaris, seprena insignes praesectura di.
tioni Austriacae pertim adiecta, partim quali posliminio quodam rectiturx.
XV.
Armhemio, quodprimarium Celdriae oppidum est, capro Carolo, duce Celdria, qui. Callorum
Partes lecucus rebusin inferiori Germania nouandis semper suduerac, pax luxplici data.
V
Perculto cum Tulio X I. Pontitice Maximo ac Hispaniarum es Callia re sibus (aedere, Venericora i.
proxemodum concinenci, quam i lcalia polsicebanc, depulsi, ee ad Cummam serum de (peratio.
nemadacti.
XVII.
IntIBnES VenCCOrUm VebES, PacauiuM. VerOna, Vicenia, vna cum magna FOri tuli patein pocC
Patem redactae; Brixia rero auxiliaribus Callorum armis expugnata.
ZVTII.
Socierate cum Tulio Pontikce de pagis Ftelueriorum concracta, Callipenitus Icalia ciecti, Mani-
milianusque Sfortia, coriam annis exul, pacerno insubriae principatui restiturus.
XIX
Tunctis cum Ftentico V FIL. Anglorum rese viribus, icerum ad vicum Curnegatam, locum anei
qua Cgelaris rictoria Cacalem. in signiprcelio prosisacus GalIOruM ExercituS.
X2I.
Feconanna Morinorum excila, Tormacum vero pritea bellicosi ac Corcistimi Neruiorum popul
Gloria insignis ciuiras, postleuem oppugnationem in Eidem accepta.
ZXI.
Barcholomaus Linianus excellinominis Dux, cum ingenti V enetorum copiarIm appaTaC ap.
ua Calareanorum militum C ermanorum ac Fispanorum manuprope Vicenciam tulus ec tus acus
XXII
Maranum oppidum actu capcum. obsidentibusque id paulo post Veneris, cruxrione ind.
Facta, cum Paulo Mantronnno de Balchalaro Scipione, acerrimis hoctium ducibus, Felicicer pr
Enatum.
XXIII.
Conventucum Flunsaria ac Dolonixregibus Viennae habico, contractis que hinc inde macriimo
niis, neporibus ipsus via acquirendisamplistimis Tlunearix ac Bohemiaregnis strata.
XXIV
VibS Vecona opera Macci Anconi; Columnae, submisisque per Guilhelmum Roependorstium
commeacu ee subsidiis, aduersus immenlam vim oppugnancium Callorum et Venecorum srenl
desenta eAt.
Hactenus Epitaphium Massimilian L.
DC
A

## Folio 193 — 1663204101:0217
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000217.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
Lolitica.
L F. S A L I A.
DRopcer argumenei similicudinem non absurdum putauimus hoc loco brevistime actexere duas
lasportas eriumphales, Norimberex olim erectas: Parum vero eypus (eu delineatio, licerneu-
quam adeo operola _ prolixa, ob caulas parrim lupradictas, pareim alia impedimenta, operipro
Emporeinerinon poruir. Incerim beneuolus lector, quali qualihac descripriuncula, deliderium,
quod haber expleac. Acque alcera quidem iulta dimensionis proporcione columnis Corinchia-
ornatam, lnuictils. Imper. Cae l. Carolo, eius nominis V. Senatus Populusque Norimbersen-
S, cum XV F. Pebruarii, anno MI. D. X L. L. primum eam rebem esecingrecurus: AIcetaM verO, eo-
emdimentionis e columnarum ornatu, Inuictiss. Imp. C XP. Maximiliano, eius nominis LL. idem
O. N. cum r 1 T. Funii, anno MI. D. L. X X. vibem primum ingcederetur, honoris acreuerencix
TBDCrEKCTC.
Erataurem cora earum alcirudo, vsque ad Aquilam (bicixicem atque verlatilem) pedum 60.
ncudoveropedum 82. Colorrudique naciuum marmor reterebat. Hlabebaneque Lupra por-
 (mediam (eu regiam) cuius alcicudo 24. pedlum erac, duastabulas, vnam versus torum, alceram
Erlus arcem: Ac quatuor vireures cardinales, ab veroque scilicer veriusq; cabula lacere vnam, ele
burissimisin leriptionibus ac exigrammatis in scriptas: prour sic subectuncur.
1
VERSVS FORVM.
NVERATONL CASARL ATONSEO CAROLO V. HESPANTARVH RRCL AC.
RCHTDVOL AVSTITA, CLEMENTESSTMO AC FELTCISSTMO PRENETET
2. D. HONORIS Ex REYPRENELE FRCOP.
VERSVS ARCFM.
Victrices Aquilas, victricia signa porenris
Imperiicibi quod C a R OLe magne subeAt:
Porica venturo Respublica Calare saudens.
Oficium poluie restificaca luum.
SVPRA LMAGINEM IVSTTEIE.
Parcere labiectis, de debellare sup erbo5)
Convenitingenio Cxlarineseruo,
Sentiat optatam per te cua curba quietem,
Subqueiusum per re barbarus hostis erac.
PRVDENFTK.
Ouodribiram constans faveat victoria Cxlar,
Nonmodo Forcunxmuneris eNe puCL:
Sacra led augustum moderans Prudencia pectus,
Tunceiculum laudis maluic esse Cuum.
FORTTTVDINTS.
Sicperte placidam capiar Germania pacem,
Vecibinuncanimis carminibu (que Fauer.
Sicperre Gericusnoaris afinibustostis
PeIIaTUE, virES SEN(IEVEANCCTaS.
TEMDERANTTE.
Inter opestancas, inter corresia (cepEIa
Ouxe cu diuino munere Ca Carhabes;
Temperat excellam mitis moderatio mente
Principe quid canco dignius esse queac:

## Folio 194 — 1663204101:0218
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000218.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
Bil. Pirckheimeri
DTEVOIDAAC BREVIS DESCRIOTIC
PBRTAE HONORIS OVATENrS NIDELICETIN
Forma Corinchiaca, invictissimo Imperatori Carolo V. in Cxlarex suae Maiestaris honorem ec ac
veticumdic ridelicet 16. Februarii, anno r5 4 P.) a prudencissimo Senatu Populoque
Norimibersico, humilimi ob lequij oracia ibidemm
crectatuie.
Trimdoistius porra Honoris rique ad Aquilam (quae Celaream Maiestarem aduenrancem ac
LCoruminclinando excipiebat, dpostea seleinuertens eidem ad arcem approperanci pacem ho
norem exhibebat) pedum eraclaxaginta, Lacitudo vero octuaginea duo. Vndique etiam adeo ap
Police perpolica erac, canquam e puro marmore tabretacta et exrructa tuisser. Supra ingrestum, po
Exhuius, qui ex riginci duobuspedibus constabat, dux pendebanerabula cum scripeuris L. acinis: B
naiuxcatorum, alcera iuxta aicem ex penes halce viscures quaruor cardinales, icidem in scripruis
lacinis admodum scite comprehenla, adeo ve difticulcer in lin GHIRM HOSTAM MACErNam LranLMUCA
EiqueAME. Cuins tamen senlum huncFuise auTuMO.
Supraportammaiorem, iuxtaforum.
TMDEKATORT CAROFO V. AVOYSFO, REOZ HISBANTARYM, _C. ARCHL
DVCT AVSTRLE, DOMTNO SVO CLEMENTISSTMO SENATYS BOPVLVS
QVE NORLMBEROENSIS HOC EN HONOREM ET REVERENEIAM P.
SUIPFAMASHAI POTTa, IUIXTA aFCCM.
Teumberg zu Zeugnus irer DAiche,
Buten DBillens ond Zuuersicht
Giegbasse Doler ono sieghafsF Sciehen,
CAROL OdemCroPmachrigen reichen
Senser Welcher jehtregiert,
ImNomischen Seich guberniert
Dor hutunsse seiner Srarestat,
Du Chrenauffgerichtet hat.
Supraimaginem Juctitix.
Senser, es geziemptdirvoran,
Daß ouder Deinen Znderthan
Verschonen (olt welche Dirneigen:
Den BoFartigenthue Rrieg erzeigen.
Diedir ongehorsam widerstreben
Dlusoaß dein DolcFim Trieomogleben,
Bud DaBnach Der BerechtigFeit hoch,
Der Euretauchcommonter dein Soch.
Supraimaginem Prudentia.
sienser, daß dusogrosse ieq
Frlanget hastinmanchem siricg
Golcounichthumessen dem Sluct
Welches gantwanctelistono Auct
Condender Beiligen DBeißheit
Belchede Berhregiert allzeit,
Dieritauch haben Dieses Eob,
annsie (chwebet eviglich Boc
SupId

## Folio 195 — 1663204101:0219
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000219.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Politica.
Supraimaginem Forcicudinis.
Seyser suie dir Die Eeutschendein,
SutSmuthono Ochrifftengunstiu seyn
Alsoverhosseno Fricovonoir
Du erverbennach BerBengir.
DidevieDer Curclvormalo Dein Ovalt
Befunden hatgar manmosalt
Corverderviderumb geplagt,
Dnovononsen Grenten veriagt.
Supraimaginem Lemperancix.
E Reyser, Der Durch Bortes Rrafie
ast soviel OchaB, Neichono Berischasses
Darimi du gvaltis h regierse
Duo sooropmachtius gubernierst
Tcochregiert Demedet Bemuth,
Die Sassigteit mitihrer BuF.
WBastimoteim solchen Sirsmauff Erden
Poblichers sugemessen verden.
VERSVS FORVM.
LATORZCESARL AVOYSTO MAXEMILTANO TF GERMA. HVHCA. B0.
LEN. SCLAV. REOT. ARCHTDVCT AVSFRLE CLEMENTISSTMO AC FELF
CISSIMO BRTNCLPL S. P. Q. H. HONORIS AC REVFRENTLA ERCO POSVET.
VERSVS AR CEM,
En, Rerina auum peniisniorancibus alas
Explicat, de seminum collit ad astra caput.
Sicrua Maiestas, era Sloria Caelac, Olympum
Compleac, ec Solis puller veram que domum.
SVERA IMAOIHEM IVSTIZIA,
VERSYS FORVM.
Sic communebonum, Cxlai, Sciuracueris,
Promenco requiuis, cecribuence, Ferat.
Tustus es, Austriaco diena esthaec lansuine Virrus,
HIOCPATEE, HOC PALELLSNOMINEIAONUS CTAE.
SVPRA TM AGINEM PAVDENTLA
VERSVS FORVM.
Tudicium rario sabilic solertiamentem
Exacuie, grauicas intuma (en Ca movet.
Flincnihilindionum scepero nec inutile voluis,
Nilinconsulco pectore, Calai, asis.
SVPRA LMAGINEM FORTITVDINIS.
VERSVS ARCEM.
Furca terox lauie, selidoque profectus ab IAO
Vastac, de immani cxde Cruentat2OrOS.
Forriter hunc Ca Car Cohibe, detende P’enates,
Pelle Pharetratos, vindice MaKTC, OCtaS.
SVPRA TMAGINEM TEMPERANTIA
VERSVS ARCEM.
Sic geris Imperii Falces, vemitioraltet
Fenon (ie, rires demodsrare tuas.
Flocagis, ve leges populi, pacemque sequancue,
EEQUILEMETUAHE, LC quOque, CaelaI, atenE.
BRF.
LH

## Folio 196 — 1663204101:0220
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000220.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
Bil. Pirckheimeri
BAEVIS DESCRIDTIOTI PORTE HONORIS
ENATEANS VIDELICET EADEM, IN FORMA CO
rinchiaca Pocentistimo Imperacori Maximiliano LJ. in CXlarex sux Maiestaris honorem
ecaduencum (dlie ridelicer7. Tunij. anno 2570. a Senacu populoque No.
rimbersico, humilis oblequii de reverentix ei8o
crecta tuic.
SVPRA MACNAM PORTAM, VERSVS FORVM.
TMPERAFOKL MAXEMTLIAHO LL AVONSTO, IN GERMANA, HYNGARIM
BOMEMTA, SCLAYONTA, BEC. RPCL. ARCHIDVOL AVSFRTE, _CC. DOMTNC
SNO CEEMENEISSIMO SENAEYS POPVEYSOYE NOREMDEROBN HOC, HO.
NORIS Ex REYERENFLA ERGO, EREXTT.
Supramasnam portam, verlusarcem.
Oih an der Dögel Ronigdort,
Sritbreiten Slugelmauss ver DFort
Die er seu Sopfgarhoch auffrecit
Duo sein Gefider Eveit aupstrectt:
EIsoauch Dete Srarestat
DBacbse sunemm, ero mebr sich sret)
DaBieEob Dreiß, Eugeno ond EBr,
Erschallino EussebiBober Sieer.
Supraimaginem Tusticix, rerlus Forum.
Seyser Rechtono Berechrigteit,
Duosvasdadient der Christenbelt,
Birotvon Dir stets also gehocht
DaBieder nach seim verdienst empfache
Dubistgerecht lobsam desaleiit,
Erhebstdas auß von Desterreict.
Gormaro dein Datter Terdinano
Dno Caroius allenbecannt.
Supraimaginem Prudentia, verlus Forum.
Beißheit Derstanotono sschictligteits
Dernunfiivio alle Erbarteit,
DeßSrenschen Gin allheitregiern,
DaBibnniemand Fanleicheverfibe
EIso allzeit Dein Sanestat,
Dedachesam als vollendet Bat
BuonicBts anfachtobnguten Rath,
Damits dem Dnterthanniches (chad.
Supraimaginem Forricudinis, versuSarcem.
Dergramsam Curctmit Dngestum,
aubtivas er find bringes allesomb
Ben Der Thonawinonserm Pand,
Beuchtimmer Fort, obu Diderstanot,
DeM

## Folio 197 — 1663204101:0221
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000221.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Politica.
Demvehr Renser ouotreibsuruce
Oein Furnemmenonobose Ctict,
DesebuBons sauB, Pcib, Fbrono But
Vuerschroctenmit bherhtem Sruth.
Supraimasinem Pemperantiae, verluS arceM
STit Slimps erheltst Deui Regiment,
Dein Chuitigteit hatgar Feiti Eno.
Sichstalles auβmic Descheidenheit,
Duo sibsenicht an deme sobeits
Begerstoon Dnverehannichemehe,
Daun Bhorsamono Sen serlich E. GP
Seit demhast Dejehebrache zuwegen,
Daß auch Die Seindedir sino gvegett.
F I N I S.
LL SENATVS VENETOEVM REIONBLI
Cxe _ communicari NorimbersenFi.
Onequidem nostra culpa, P. N. Cxetar nobis honis est; acque adeo ejus aures ob duracae sune, ve
Colloquendinulquam Faculeas (Ic. Neque id cameniniplum refetimus, qui clemencissimus est.
docius idtieri putamus susrectione maleuolentium, qui dum sibicantum eolulcum existimanE,
nhabenrrationem collapsuri Romani imperii. Erenim muneribus Capti (UnE, de non vi
Callos nacura Cermanis infettos elle, ee sestire coronam Imperii. Er quidem ea Caelari in
Ores est. Plamque ipse sape eciam prohrebacue, Facile collaplura inachiramenta liviulmo-
a celeri remedio occurratur. Sicur ee nos Fucurum credimus, P modo Caelarica relic, vipo.
BuIa ItO: AEgHC Ca, qUa LaCIMUS, e gux per Oratores facturi dicturique lumUS, in b0-
cem accipere. Ec quaenam nosesimus aduersus Caelarem, nil ea, gitae plena ofticii (unES
hci. cuendi nos oracia oblictimus; _ quae ceperamus, rlero reddidimus, duin carere-
eximilianum placacum iri merico puraremus. Insuper modo nedum cupimus faedusrire
ralidum ec inniolacum esse, sed eriam pacem perperuam intercedere cum vestro Caelare,
Silpollumus, esse volumus temper cultores obsequencilsimi. Verum obstanc obcrectatores,
asvosobuiam ie par est, dum nostra simul ec res vestta asitur, quan do mucua nostra commer.
Cvieiltum semper viui (inc. Noctra prae sercim in vobis spes est, et in Deo Optimo Maximo, quem
loculeublo speramus nobis auxilio fore, non immemorem eorum, quae semperesimus, seruanda
3
on
Sendae Christianae relisionis graria. Nam qu alioquin re ses rerrae nobis infesti sunEmaSiS, quam
namt Lureastuerine, ee rem Venetam quanco maximo possunestudio perdicum eunc. Vos
dullore Deo, in vobis, qui semper anciqua beneuolencia nobis conunctifuistis, vostratm
elo cauratasire apud Calarem, ve restra opera ipso conciliaro, nobilcum ros rebus hostuis on
i
e
AIli
vel pollicis, aeque conserliaca dignitas ec ciuicas nostia non agis, quam robis lemper
IBALDIPTRCRHETMERIORATIO ADDF
uum Carolum V. Emper. in legacionepro R epublica
Norimbergen(I.
AMech Inueclillime ac Serenistsime R ex, Maiestaris cua ac lacri R omani Imiperii sideles subdi-
Schacus Magiltrarulq; Norimbersensis cibi per oratores suos in cerra Hlispania palam osten-
Qualisaudio, guantaque laecicia attecti fuerine, ob Feliciltimam ac nullo xuO inEEKMOTiEuTAI
fouola electionem illam, qua ad Romani Imperii culmen dignistie eaectus et CxalTacUS eS: VE
EnMIImcermicteren, quo perperuam tuam obseruanciam ac Hdelicatem eisa Maiecarem cuam
u
LaceHE, MOx MPercePetum, illam Cermania lictora claste porentissima accixille, noSin OCCUT-
Crenicatiseux propetace iullerune, addico mandato, ve post humilimam eorum commenda-
Maiescacirua omnia Faulta eE prospera im precaremur, ac immenlam la CiciaM, quaM CX FaIM
BrunatO adIENECONCeperes COraM OCtenderemuS. Nosigitur iulla illa humilicer exlequentes, o-
pomius obicet ac precamue, ve accellus exopcaciltimus Macestacis cua Deo Oprimoac Maximoin
PEitmt
se

## Folio 198 — 1663204101:0222
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000222.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Bil. Pirckheimeri
primis sit gratus de acceprus, Maiestacirux Faustus de Felix: Ipsis vero Norimbersensibus de cunais
subdiris secundus de Forcunatus. Proinde ethinon dubitane. Maiestacem cuam meministé, quae de
primo conventu celebrandorosauerine, ac quae Maiestas cua benignissime promilerie: veramenii
ea quoque parre ofticio suo laristaciane, icerum humilicer ee obnixe Maiestatem LWam FOBAnE VEIIla
non cam promiltorum, quam receris Romanorum principum insticuri, ac praecipue Aurex, quam
vocane, Bulla memoresse velic, ac Cacrarissimum convencum primum Norimberex, de non alibice.
lebrare. Id hfier (quemadmodum haud dubitamus) sentier prolecto Maiestas cua mon cam locise
cum commeatusque abundanciam omnitariam, quam Norimbersenlium Cubdieam humilicarem
ac bencuolum animum commoditarem opportunitatem que Maiestacicux desideraram acculisle.
Nec est quod Maiestas cua pestis decerreatur Fara. Nam quamuisilla superiori anno aliqualicer ele
Sccre caeperat, Deirame inprimis benignitare, deinde ledula cura ac prouidentia diligentiadeo le
dara est, acque exrincta, repenicus nullum maliillius restet restigium: ita venon solum populusrnt
versus Norimbersensis auidistime Felicissimum cux Maiectaris praestolecur aduentum, le d dc aura
Salubricas de ccelicemperiesillam invitare _ allicere videatur: Sentietq; Maiestas rua, SenacuM M2
gistratumque Norimbersenlem non tam verbis quam factis debirum praestirisse oficium.
ORATIO BILTBALDIPERORHEIMERT ADS
Maiest. L. Ocumcementem generalem, habica in lesatione pro R exubl. Nerim-
bergensiaduersus eam infectantes, ecc.
TClustrissime acporentissime Princeps. Celarex Maiestaris Locumcenens Generalis, Domine Gra.
ciosiltime, ex commissione senacus huius ribis. Dominorum ecamicorum nostrorum Ilustrilli
nam Dominationem restram adire, ac illi sranamina quaedam, quae eildem Dominis nostris quori
dic accidune, enumerare cogimur, suxpliciter rosantes, ve Dominacio restra Illustristima beniene
Wlustristime Princeps. Licet Domini ec amicinostri semper d vbiqs in omnib. cam belli, quà alis
achiletaciosenos audire dignetur.
Imperiinegoriis, ita le ersa laudabilismemorie C clares e Reges sellere superiores, vi qua laepissime
ettam vlera vires suas, prae cereris ee bona dt corpora impenderint propria: nilominus came tonsilte
rioiam cempore ec rlero rigintiquatuor annostor d tanca eisaccidere incommoda de damna cus
manitestiscum occulcistoctium inlidiis, lacro ciniis, caclibus, populacionib. ec incendiis, aliilqu inco
lerandis ecaliduis gravaminibus, remirunon eser, si ciuicas Norimbergensis, ob ram inaudicas, dile
curnas e indelineres aduersicates, ita exhausta e depauperaca FuisTer, repemcus nullaamplius auX
lia e officia sua, Cacrolan eto Romanio imperio impendere poser: Ouod prolecto tactu ester, nils c
uina demeria tam abunde de quodammodo micaculo se vibe hanc procerisset. Nilominus camella
Sempereroa C elaream Majestare domininostri le gestere, vr illa de paracum animum e summaobe
dientiam plane percipere raluerit. Acrlexa id ob commodu de reilitarem communem iustirix de pa
cicoris viribus studuere, ac vias publicas ab altiduis larcociniis ac turcis detenderune, ac quacum po
TVETE SCCuTASFEddiderunE, non sine impensis de laboribus maximis. Ec quamuis non paruam lau
dem le inde acquisiuise sperane: nilominus tamen ab improbis iusticia que ee pacis oloribustanco
ob hanc rem riolenciorem perpessi lunt persecurionem, quanco ipsi Eidelius Sacri Ronrani impe
riihonori, de publicis comimodis operam impenderunt. Incer cerera vero (ey2 in audica de exran
nicanuper accidere scelera, non obstante quod Regimen Sacri imperii Norimbersx estec, quem.
admodum Mlustrissima Dominacio restra nonienorac. Duidam enimcam eiu (dem Cel scudinen
quam aliorum, nec non dominorum de amicorum nostrorum subdici parcim erudelicee suneintet
Fecti, partim vero rulnerati: Ouidam reromanubus miserabilicer Cunemurilari, ica reampliusa
taborandum e ad xoresac liberos alendospenitus sincinuriles. Duxe quidem facinora (guemnd
modum Illustr. Dominario restra Facile perpendere porest) non Polum ica (unFarrDCiR. VEC OmNI
Pocentis Deiaures astiduis Aeribus impleane, (e d ec condignam exisanc rindictam acrnumquem.
que iustitix ac probicaris cultorem summopere ofFendane, dt pietare commoueant.
Cecerumcum Norimbersaciuicas existac imperialis, quae non Colum rndiqe cruculareis circum
dara sichostibus, (ed dc in loco sic condita sterili, nec Rumine aliquo nauie abili pra duca, coganCUIG
ciues eincola exmercib. _ manuum rivere operibus: tacile perpendi porest, sitam a siduis acinco
lerandis quoridie damnis, oftensionib. seriolencissimis lacrociniis grauari debetet, quisna cormale
rutinisno solum ciues e incolasprivarim, (e d e R emp. vniverlam maneret. I la c omniadominic
amicinostri ob singulare spem ac considenciam, quà er gatllust. Dominationem resram gerune, ila
Octendere ac qua luccincte ad memoriam eiusredigere roluerunc. Proinde ck C el sicudo restrapal
sim ab omnib. vel optime audiac, canquâ iusticia e pacisamatorprore ctor ac tauror lingularis leue
rusqe Eceleru e larrociniorum olor d vindex, ac R elp. Norimberselis omnem uam spem possun
mum Dcum ec Ca (. Mlaiestate in Ilust. restram C ellirudinem ponac: canqua Principem opcimult
Romaniq; Imperii locumcenerem nomine dominorum ecamicorum nostror humilirer supplic
mus, ac toris viribus summopere oramus, ve IIluA. Dominatio restra dignetur (celeraca heC, NCCnOn
Fyrannica e netanda Pacinora clemsncer ad menremrenocare, ac inluper dilisenter expendel
Cui1B

## Folio 199 — 1663204101:0223
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000223.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
Politica.
utam moenti sine principaliores Respublicae imperiales, quantum que incex sictam ipsarum
uam corius imperii Romani eas a vi ec iniuria maletcioque lartas rectas con seruari.
EVERENDOIN CMTRISTOPATRTDOM
GI.
de Vicerbio, Sacrae Pheolosix Doctori eximio, coriusque ordinis tratrum
Lleremitarum Sancti Ruoustini priori generali dignissimo.
Euerende pacer, conlucuerune maiores nostriscanquam rerx Eidei Z elatores, religionem Chri-
stianam summis semper riribus curari, augere ac Sacrolancta apostolicae sedis auctoritare con-
leruare, camen evenic, ve cum cemporibus elap(IS, Fracies ordinis Fleremicarum, in vrbe nostrain
eprobum dari sentum, mulca ab surda ac relisioniminus convenientia, quoridic perperrarene, la-
bore haud paruo, expensisque non concemnendis, illorum ab Colucam vicam ad trus aliorestone.
MIOrESquE perduKCTInE mores, id quod incercestione, auctOricate aC dCCFCTO BCAEX MEOTIK
uSecundi, cuius Canctirarires Chrictiana demandata erac. Coaluiritaque breuirelisio praedicto-
um(cacrum, eoque res processic, veob vitxe bonitatem, converlationem honestam non Colum no-
dis, sed de cunctis dicioninostrae ac dominio subiectis, clarissiI CAC CEEPCrINE; GUApTOPTCL COSNON
olum diligere, (ed _ rehementer amace cosimur, ita ve benigno animo (vepote maiorum nostO-
cum insistentes restisiis) cunctis in liciris e honestis, iltos amplecti, curari, ac detendere inclinaci
us. Cum vero in praesens haud leue distidium inter tracres praedictos eorum adhaerentes, et
nonnullos, qui sub bonitatis praecexcurelisionem labetactare conancur, incerce Peric, admodum
ICerunc, ne expresumpra illa Saxoniarnione, exicio la sequaneur scandala, periculum que immine-
renonlolum operas impen sa, ac diliseria maiorum nosrorum pereat, se lec regularis vica ac ho-
Ella converlacio tundirusruac, ac collabatur, quantis id religioniisnominiolum, nobis veromo-
um eset, P. V. Facile perpendere porest. Ouaproprer paternitarem restram ex cordis affecturo-
amus, ac in Domino obsecramus, nerem cam netandam accidere patiatur, sedbenione, verestram
Ecer Reuerenciam, caulam hanc ledare ac discurere relit, ac operam dare, vepraenominati tratres
orum sectatores ex adhaerences, quiere ec ab sq; vlla molestia, quemadmodum huc vg; vixerunE,
mettaac regulari rica pertrui queane, sin rero ob aduerlariorum imporcunitatem P. V. id minus
Ceac, salcem prae dictis tracribus Turis via haud incercludarur, (e d libere patear: quemadimodum P.
ex harum liccerarum consignacoribus laciusintormari porerie; Fric id iusticie consonum. P. V. diu
Brum, nobisvero admodum acceprum. Darum dec.
SenatuS MTaGiCtraTUSQ. _CC. NuremBCEGCNSS.
IBALDI PTROREIMERIET LAZ ARI SPENOLERI
Scheda appellationis ad Leonem, X. P. M.
Vmappellationis e provocationis ac supplicationis remedia in subsidium ec retusium sraua
Drum de le oranari veri sumilicer Formidancium ab veriusque iuris condicoribus lintrationabi-
nuenca _ permista: Flincnos Bilibaldus Pirckeimer conlularis, e L. aZarus Spengler SCCrera.
lconculatus ciuscaris imperialis Nurenbersenlis. Bambergensis diocelis communiter ec divi-
d celtibus hic praesencibus ee rogatis, animo ee incentione ad lauctissimum in Christo PatTC
ec
Mo1
pinum nostrum, Dominum diuina prouidencia Papam Decimum, Sanctamque Le dem ApO-
m, veintra sequicur, appellandi de prcuocandi ac supplicandi, Caluis aliis appellacionibus, Pex
Dalias incerpolicis, cicra cam en quorumcum que iniuriam (de quo prorestamur) dicimus e alle-
fnus, Duodlicet a tempore, quo ad dilcrerionis annos peruenimus, vnam lauetam, Cacholicam,
oscolicam, ∞ orthodoram Fccleliam semper Ermiter crediderimus, eiusque mandaris deuore
emperaverimus, ne que unquam haerericis, schilmaticis, aur de side Cacholica male sencientibus,
Same coniunctis, condemnaris et debite publicaris, consenlerimus, adhae serimus, auctales pub-
rerimus, ceceperimus, defenderimus, auc cildem in eo auxilium, consiliu, vel tauorem praesti-
cumus,imo ve Gdeles ee deuocoslanctae macris Eccleliae Eilios decer, nos, quancui humana tragilicas
Amilerat, semper se Perimus, habuerimus de ostenderimus, ab (q: omni arcogancia, iactancia ec F-
hone loquendo tuerimusque ab eorepore cirra, verales deprocalibus ab omnib. noricia nostrihabe-
baseriam grauibus, alcis, dienis ex praeeminencibus, ex honestisviris, cum quib. converlaci lumus,
Buicenci, nominari e repucaci palam expublice: Famen quid ầ dominus loannes Fckius doctor.
Calari san Ctistimi domininostri PapXMUNEIUI CE CxCCUTOrE SerenS ec acterens, qua ld à liCTCTAS e
Sapostolicasemtoem Sanctillimi DomininostriP ape, de dacis videlicerRR OME anNO inCAEnA-
onisaominica M. D. LX. XV II. Kal. Tulii, Ponriticarus suianno octauo, concra ex aduer lus que.
an dominu Marrins Lucher Ausustinianum, Doctore Wiccenbersenlem, ee ciuldemnonnullos
erculosec errores re specliue canqua haerericos, Ccandalo losaur Fallos, oftenliuos et le ductiuos, da-
Mosec leprobatos, prour th eilde Bullis concineri fercur, emanacasipso Marcino Lurherin cadem
ul
notnarim e cius nothine e cognomine expressis. Rc conera ciu de Masriniin eo complices,
Moresactieences _recepcatores, nullo en perpretacu Canctis. dominunoctcum in cildem licteris
ois nommato, peciticato aurnoinatim exprestio ad valuas Eccleliaru C ache dra liu sc. Milne-
LMCeBHII BCLIIS L X V. Sc Brandenburs en (s XXIX. Seprebris proxime elap ( anno, (C. XX.
currenre

## Folio 200 — 1663204101:0224
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000224.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 74 lines, status machine
currente publicari, d eonon contentus etiam nos duos nostris, ee quosdair eriam alios eorum non
minibus es cognomitiibus expressis et specificaris ver complees de adherentes sae, e FariMarrinino
minando contra teuorem iplius alserrae bulla. In qua Hosduo praetari nusquam nominari sumus,
calicer qualicerlicer de Facto ee iminus iuste, non abique nostri orauiignominia, iniuria ec intamiar
cum cales e proralibus nunquam reperti, confessis connicti, aur condemhaci; neque ad id aut pro
Prerea a quoquam exttaiudicium à perlona priitata vel superiore incerpellari aut monici, mulcome
nusiudicialicer conuenrium periti, neque requilici simus, promulgati de requiri per coastixioner
cumildam schedula ad dictas raluas Feciste, ec exrra nostram cinitarem et diocesin d diuetlis aliis
remotis ciuitatibus ee dioex sibus, re praetertur, ve maiorinos itiuria ee intamia alliceree publicalis
dicicur, prout post plures dies post dictum diem XZIX. Seprembris raga declaratione dicl auciu
mus, ini eo sines mandari, repraecendie; concessinussicer d illegirime plurimum transgr. diendo
Von etiam curans distanciam cancam inter ciuicarem Nurembergensem, vbimoratmur, de domict
lia habemus, rsq ad cinicarem Brandenbursentem praetaca, cum a Nurenbersa rsgs Brandenbuie
iniccommuni computacione de compureneur quinquasinta duo miliaria A Imanica vel citta, qu
Faciune decem diccas legales relciira. Imo per cerras luas licreras et Ceripta ad alios inilsa vule, (eribiI
dicie e publicar cerminum in Caepe laris bullis exprellum de sacurum à dieta dic a scripeae publicatie
nis e requilicionis Brandebursx Facta incurere nobis debere, non absqs sinistra machinacione 
nottri peeiudicio, cum tamen id libiminime competat, nec concessum sic. cum etiam, (i liccerise
aque concranosprocedere roluisser, cucum e parenrem accellum per seaursuos in Nurembele
_copiam noltu quocidie, cum non lacicauerimus, habere poruisser, nam ec ex cunc dictis cempe
ribus de ancehac. e ex posprope Nurenbergam inic praeceriuic, et hospirio slenedies de noctes ab.
Icl
que omincuiusuis impedimenco: Prxtatus eriam Lohannes praemisis non sariatus ad in
nam luam inctanciam post praemilsa apud R euerendum in Chrilto patrem ee dominum nostrui
Du. C coreium Epile. Bambersenlem canquâ lociordinarium de in spicicualibus superiorenoctru
canco insteric ex obtinuic, ve pacerniras lua quandam nudam non sixillatam non aucenricam, led o
quadam alia copia, non de reca originali bulla lupra memorata concra ipsum Macritum, ve praeset
tur ec allericur emattata, scripeat, ac quatdlam aliam eriam nuctam copiam asTerrarum lictecarula
commiltionis ec laculcaris Apollolicae eidem domino lohanni Eckio, rcinuncio _ exCCUTOrI ape
Aolico alletto de daris videlicer XV. C al. Augulti anno incarnationis dominica millelimo quill
Gencelimo e vicesimo emanacarum nobis cranismiserie, ee dic XIX. mensis Oetobei proxin
laplis huius anni vigelimi currencis praelencari secerie. Ad quarum licrerarum seu copiac
eransmissionem ex praelencarionem nobis factam eidem Reuerendo patri Domino Epilcopo oic
nario noctro per cercasnoctras licceras de linsua vulguri Peuronica impressas, ad quas nosreterimica
e praesentes pro ex pressis habere rolentes purum, verum delyncerum animum ac menrem decet
mus inter alia in cum effectum e incertionem: Ouod hactenus sanctae Pcclelia Cacholicae, l0
manx sedi, Canctissimo Domino nollio Papae in nullo quod obediences tilios de membra Fcclest
nin
Christiana concernie, unquam oxpoluerimus, prourneque hodie opponimus. Neque vng
centionis nosra tueric, nechodie lic Doctoris Maccini Lucher doctrinis ec opinionibus, Cvie sinct
Scriptisredactae auc à se promuleara quouismodo adhaerere, cas promouere, obseruare de defende
Igu
renisidum salcem Christiana Fdel e Fuanselicae rerita 1consonde ee contormes, de huic qu
Eccle
uis Christianus credere debet, non corcrarientur, quod de hodie volumus. FL quid id quo
(ta Cacholica concordicer in praeinissis conchuleric aut de creverie, id pro parre nostra piouc obect
entes subdicietiam acceptare et obseruare relimus. Ac quod lanetae Cacholica d LEOmana L
eobe
clesix in omnibus qua nobis credenda de obseruanda se obmictenda lunE _L CONCCLHUIME.
cd
dientes subdiri nos subiicmus, de rsque ad ricimum exicum inharere incendunus, prout ho
lia in dictis licteris, dx seriptis nostris ad praetatum Dominumnoctrum Bamberoensem lacius de l01
siusad quenosbreuitaris caula referimus, expraesencibus reperimus, e reperita rolumus concinei
rHT. Exlicer praetacus Reueiendus Dominus Bambergensis huiusmodi nosras licceras, seriprura
121 de
extibitiones ac oblationes alagne in eis COnteNtX (aEquenoS ex superabundancia pocus
mileri
necessitate obculimus) lape nominato Domino Pohanni F ckio intimaverie, de rurIIIS Er2
idenitamen Dominus lohannes omnia cemere reculauic, Leiceic. repullc, de minime aduecui. C ui
aurem per ec ex pramillis clato clariuis conster, quod (ape dictus lohannesnospraenominacos, lic.
p1c
Tolosuo beneplacito ex lingulati odio contranos asa atoles, Copices
Ecerectud lchilulacicospet plaththa d altadi pudontder into o le co oore
ris de status nolriienominiam d iniuriam ressere, ee per ea mulciplicirer lae lo5 de graual
Bil. Pirckheimeri
innocentes on connictosi contestosaut condemnatos, neque in bullis praetacis nominacos
Cadherencen
bo, lecipeis e licreris suisnominare ee publice dillatate e PrOclaC, te Plal
intamia contestione, sencenria, condemnatione, aucLC SIC OMBBC. aS Ccl b1 pecluH
105 111
tataslicteras Apostolicas, re pratendi dacas e concellascemere d imutole enccllendo,
A HOnO
debiremolestando: Vndelencentesnoschdebilemolcitatli pantla in srai
c

## Folio 201 — 1663204101:0225
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000225.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
lolitica.
lesque ex praedictis de Furruris coniicientes in sucurum ex ejusdem Tohannis Eckii sinistris machi.
hacohibus acrocius et tortius gravari posse: Ouare omnibus melioribus modo ee iure, quibusme-
lus ponlumus ex ralemus, ab huiusmodipraeten sis ec indebiris Tohannis F. ckiimolestarionibuse
Pelcurbacionibus, intamactontous, licrerarum, procectuum Apoltolicorum minus lesitima COnera
lospublicarione _ altixione, ac ab eisdem procestibus ApoRolicis, cequisicionibus, pcenis, lenten-
 d censuris, ac quibuscm que gravaminibus atiis, nobis et Concranos, ve praetertur, laris, commi-
haris, et teren dis, ac illatis ex inferendis ex causis superius expresis, et suis loco ee tempore latius ex-
Pendis, ad lupra dictum Dominum nostrum Papam, Sanctam que ledem Apostolicam in his
Epilsprouocamus ec appellamus, ac ad melius de praemistis et aliis tancticarem luam intormandu
pamus, respectiue A lecurrimus, et caulam aenegocium huiulmodi deuoluimus: Nobisque
Cluper axostolos (eu licrerasre stimoniales liveruum rel pluia, eccorinstrumentum ec instrumen-
publicaproprerea per rosnorarium dari, instanter _ instancissime pecentes: Subiicientes nos
domnes ee lingulos huicnostrae appellacioni seu supplicarioni inhaerences, cuicioni e detentioni
PLAHICH VOMIMLLOHHLapa, lanetaeque sedis Apostolicica: Reseruata eriam nobis porestate hu-
nodi appellationem ac lupplicationem alcerandi, augendi, minuendi ex declarandi, aliam vel
linsinterponendi, acqi etia ls loco exrempore his, quorum incerest, intimandi, ec in sinvandi, ac93
eosequendialiasque ecalia  premiltis nobistaciendi, de quib. publice procectamur perpresentes.
Praesens appellatio estintuuata Domino Marrino Cicuder, ec C onrado LLallet COLCIPOTEMa-
uracuum, per Dominum Hocarium Cabriclem Scheiduer Clericum ecc. inprasentia Hloie Krich.
nes. ToriFtehcel. de Scephani Bayescectium ad hocspecialicerrosatorum, iti precoriocem-
uni, ance stubam contuilacus. Dacum prima Decembris, Anno millesimo, quingencelimon
BILIBALDLPTRCRETMERL CENSM
DeCermaniae Rebuspublicis.
VS PTRCRETM
d
Belimo.
TIST A EONATIOPTOVENET
5. D.
Aralecam am prideM Egnati ornaristimes ce virum elle bonum ec apprimme erudicum. Nunc ve
potuis accevris licetHetiam summa humanicare praedicum incelliso, non ideo, quia corlaudes
hinetitbuis, quas, eta impudentissimus essem, minime agnoscerem; le d quia neporemmeu
benishe suscepisti, d Mhiipsiq; nil de re merico operamcuam cam parate ofters. Nec larisid
coemiline Frasmo nollio i reliquis doctis comparalles hominibus, a quorum erudicione cam
ecablum, quam illi ame corpore lntremori. Distar vero ad me Zalius duodecim dierum ici
Ace: Tondem Hlucens: Fralmus aurem riginei.
ilenunc, quam prope adillorui acceda doctrinam. Ouidn. praestare polsem, homo ica publicis
rucustexociis, verithocte mihi quielcere decur. Sed roluiltitioc pacto lingularem cuam osten-
Clehiuanicacem, rceciata erga eos, quosnunquam ridisti, esses osticiolus. Nec inficias eo, Fata.
sslandam ex innacam alimi propentionem esse inter V enccos ee Nurembersenses, non Coluna
b
Cal
lia li
CarurX commereum, Ced, vetu quoque leribis, ob similem reipublicae admnistrationem, a
Paruamagnis contestelicer, quam à robis olim accepisse adeo non pudet, reciulcerei gra-
Cncexeriam GloriamuT. Accedir, quod incer omnes Germanix R espublicas Cola nostras in-
de reulae, ab opcimacibus ee pacriciis subernecur. O uid quod annissuperioribus, quibus illuctris
enecotum Scatus bellorum mole contictacus est, nos quoque nunquam quienimus; sed aucho-
cepeltere, auciniuriam secaliare conctifuimus, quod adeo non sinistre celsic, re de vrbes arces-
de ceperimus quam plurimas, quas adhuc cenemus. cum holtes penicus nihil ex nostroposside-
Cumisiui tornommibusinuicem simus obstricti, curnonce, qui lingularipolles erudi-
Hone acvictute, praecipueamem: Omniaisitur, quae amicus aniico debet, lubens oAtero: e quo-
ccrerum nostrarum cupidum incelliso, srequenter ad ce seribere curabo. Micro incerim cen-
am quandam meam de Germaniae rebus publicis. Vale miEsnaci.
ux de Rebuspublicis nolErISterre desideras, itaterme se habene. Fuicolim Germania pluri-
DOTenLIBUS OINAEA RebuSpIIBHCIS: Sed ve sunE res humana, maior illarum pars pestun-
E. cum Frrannorum voleMta, cum resiminisperuexsirace. Praecipuereto illasatixicF.
proporum insolencia ac auaritta, non secus ac Ramma quaedam cuncta hauriens. Cum c:
Imperatores prisci. Picelpum consilio rere perniciolo, ius. quod ipsi in ciuicaribus
habebane
dla

## Folio 202 — 1663204101:0226
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000226.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Bil. Pirckheimets
habebane imperialibus, Episcopis concelistene, illi haud (eoniter FANEO munerCVS lunt; le d cu pri-
mum plebem concra oprimacesinstisallent, breuieosvbique eiecere, ac inde Aulco oppreslo po-
pulo, omnia sux dicioni lubiccere. Sic periir antiquistima illa Preueris, (C POTeNSMOGUNEA, (IC au
rea Colonia: vixq; ex tanca mulcicudine rna aux alcera ciuiras E piscopaliscam saeuam calamitarem
enadere poruir. Laq; Episeopi cuicares illas obtinent opibus extraustas, ac ica culcoribus oppresis, v
FTurcammminsum lonse rideacur esselenins. Neclecus Tyranni egere cum cinicaribusiis, qua
vel ri oppresserant, relpignoris loco, vel precario à C xlaribus acCOpCraIE: quamuis non defuerine
quae sibi contuluere, ac rim illam rirepellere au (ae fuerine, veluci Furegum, Berna, Sola curris, et re
liquae, quae contaederaris, quos suicenles appellane, adhaesere. Florum exemplum paucos ance au
nos Balilea sequuta cR, iam que Episcopaliiuxo reiecto, sub Hlelueriorum rmbra pristinas viresresu
mercincipit. Er quamuis infinica ciuicares eopestundacx sunemodo, non pauciores camen ob re
siminisperiere impericiam. Dum enim porenciores plebem opprimere concendune, illam in sut
SCICCOEGEHINE: ac ira Tactum est, ve Ferme vbique popularis invalueriestacus, praecipue in vibibu
maricimis, de qua Germanico alluuntur Oceano, à ciuitare Rigen (i, qua ira sepremerionalisest.
diem lonsiorem XX. habeachorarum, vsque in Germaniam interiorem, cractufere immento:
quibuscilihodie plerique polleane m axtimis pracipue viribus, privacis camen porius quam publi
cis prxestas opibus. Vnulquilque enimrel sux studec; communiter vero omnes bona publica de
peculantur, ac ideo astiduis Auctuane sedirionibus, GCnUEN(ILI INSAF: GUIASRFenUC DanOrUI
Regestouene, quiillasnunc vi aperta, nunc clandettina fraude, Frequencer vero submisis piraris, a
cerun, aliogu adeo porences, venemoillis tormidiniesser. Contcederata enim lune leprungine
numero. Verum omneseodem morbo laboranc. Cxlarinon cunctiparene, ledabiectoiugol
berrareale parta peiusaburuneur, acideo rebelles censencur: Veluri Danrilcum ad Vistula
Ai
Scum: quod eam ob caulam anno claplo à magno Prulsia masistro obsidionem perculic. Sed co
nacus ille inanis fuic, quia mare liberum erac, de praelidium validum à retiquis immissum eAt contce
deraris. Ouin de Flambursum ad Cimbricam Chersonelum _ AIbIS OstIA POSITIM, CONEUIAKCCH
setur, et (oli exporentioribus Lubecen (esrice Imperio parene. Adiacene ii quoque Cimbricae Cher
Conclo, orientem vertus. Ciuicaces vero Frilia, Hlolandia, Scclandia, Flandrix. Brabacia, de vniuet
a Cermaniae interioris Respalicas, quamuis luperiorem recoeno(cane, minime cam en patenC, 1I
quancum eis collibuic, vere porences, linonicapublica expilatent. Solae isicur C ermania luperio
ris Ciuitates quaedam recte de Cidelicerpublica gerune, acideo porencioresinferioribus, quilluult
BIo
longe a aris abhner(u: Ex quibus Auonsta Vindelicorum micum quam paucis his annisc
diuic
nopolia, quae rocane Poreursallensia diviciis creverie. Vima quameris Auusx privaris coda
is, publicis tamen riribusac ditione illam Siperat. Eis FracFordia ad Maenum (icx 2dor pom
quamuis riribus heinterior: Ouibus si nostram addideris, nihil peccaueris. Ec hae quacuorso
Respublicae in Gerimania Superiori cis Rhenimm; quae alicuius porenciae censeaneur. Pera l
vero Argenciia est, olimporencior; sedne nune quidem concemmenda. Cecerum vibs I
esun
in Locharnsia sica, qua e ipsa Imperiorite parec, omtes praecer nostram rempubl. pocencia l
Petat.
A
BUII
PTIACARV
etbllt aleet.
immortalis ac sempiternae famaeheros.
Fouprisimmorcalicacem actamam sempicernam Basiliscitioura exprimebane. Nam cum eia
LLsincgenera serpentum, celiqua animalia ab lque mortu ab illo incerimi asTerun: unde cum p.
ricervica ac morris dominus esle videarue, Deorum capiriac Hleroum imponere contueuerunt, n
manifeste numismaca octendunc aneiqua, in quibus (epilsime Basili(cus Imperatorum eapicibusii
Policus cernirur, quoniam immorcalis ac lempicerna lama existunt.
Antiqua ab oricine natus.
Scirpem vero anciquam pingences, papyri exprimune Faleiculum, per hocpriscorum ostenden
res escam. Nam alimenei auc sipicisnemo inirium invenire porest. Sedens icaque imag0 luper pus
eyri Caleiculum, de signat, quodantiqua orixine (ucnata.
Princeps optimus.
Principem opcimum exprimere rolences. Canem stola decoracum pinsebanc, quoniamanimal
hocrempla inscedlicur, ee Deorumimasines acure alpicit. Puilcisquo que cemporibus ludicesson
Resem videbans Aolaamicti.
Animo.

## Folio 203 — 1663204101:0227
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000227.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
Politica.
Animosissimus, forcissimus, vigilantissimus.
Animolicacem vero, Corcicudinem, ac vigilanciam delienances, Lconisimaginempinsebane,
Comam anmmal hoc srforrissimum, ac animoliltimum, Omnesque videnteS LIMIOTC PCTTCHCAL:
lanciam vero, quoniam L eo dormiendo ac vigilando oculos lemper aperros tenere contue-
cu, quod eustodia lienum esse videcur. Ideo symbolice Templorum claustris L eonesranquam
Sapponere (olent.
Cunctis naturae bonis praedicus, artibus es disciplinis eererie eruditus.
Donavetonatura, disciplina(que desienantes, Ccelum reranspingunt, ostendentes, quod pex
celirorem achumorem, omnia bonanaturae oriancur, quo dque rosplanras ec cerera serminancia
Molliac: Oux vero luinacura dura sunc, minime molliri queanc. Nam homines ingeniol di-
plinam ve rorem Cuscipiane, ac per illuiamet excoluncur: Insulsi vero hoc minime tacere
PollunE.
Divinus.
ocellam quoque pingences, incer cetera, divinitarem per illam designant, quoniam Deiproui-
lria victoria d Cuncta bonacribuaneur, sellarum que e rniuersi calimorus ex illo pendeat.
ab (que Dconil constare videtur.
Aquil. Rom. Imp.
Per Aquilam arerso Romanum lignacuc imperium, ve manileste cunctiincellisune.
Marnae orbisterrarum partis Dominus.
RegCMVerOMaSna terrarum partis Dominum significare volentes, lemilectum anguem de-
auecesem per hocrepeile exprimences. Sed quia semilectum sic, non rniuertiorbis, sed
BIR pAITISLCSEI eNSe demOnHTANE.
rirtute bellica summaque modestia.
ucucem rero bellicam, Ccu ririlicarem cum modestia ostendere volentes, Paurum depin-
Callaissimum enim anima lhoc ese nareane, ita, re quam primum Ceemina genituram incat.
Commillocu lperma emictat. Ouod sid genicura aberrat, ac in alium locum racea corporis
Cercum impinsic, nimia ac rellemenciintensione raccam lauciat. Pracerea admodum mode.
M
imal esse deprehenditur, quoniam post conceptionem raccam non ascendic.
rictoriaque excellenti suveranit.
Encellenciam vero, ac victoriam ostendenres, accipitrem pingunt. Excellenciam, quoniam
la alla volarisia excellere rideatur: Victoriam vero, quoniam accipicer volueres omnes vince
Conlueteric. Cum enium à Forciori premicuraue, Ce in aerere luxinaes ita, ve Turlum rngues; deor-
eto ala ac pollerioratendane. Id cum ipli congrediens auistacere haud queat, ab accixirre
Rerem Callum potentissimum.
Regem veco potentiltimum signiticare volentes, ansuem pingune, in medioque domum mag.
elaliud quid constiuume. Callus icaque supermedio consticurus angue, resem Gallum pon
Quod ferme impossibile videbatur omnibus hominibus.
Impossibile vero quid tactu designances, pedes hominis in aqua deambulantis exprimunt; de
m impollibile videatur, quodhomoper aquam incedat, cacionabilices per hocimpossibili.
Bilibaldus Pirckeimerus collisebat, destinabat que honori
Tnuictissimi Imp. Caroli V. Posteaquam is Francilcum
T. Calliarum R egem rictuI CAPCTaF.
mvincitur.
corissimum designat.
nem sieniticane.

## Folio 204 — 1663204101:0228
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000228.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
APOLOOTA SEV LAVS PODAORA,
Bilibaldo Pirckeimero autor.
DOMTNO.
So, BIBaaUS LIICKCHHEF
d. D.
Vomihilonse diuer sa accidere Colene. Bannissipexe stancistime. Amicienim quoridie mitittet
Pea, ex conmtiis quidem exrOrquerenicuntuE, Furpe esse concendentes, cum doctipariter a
indoctihaccempellace leribane, me lolum periturx parcere chaccae. Acxmuli nunquam non mi
hivitio vertunc, quod homo, ve rocant, Laicus, me licceris e nesonis, minus ad me perrinentib
immilcere audeam. Veigicur amicismorem sererem, non camen ofenderem amulorum aui
delicatiores, maceriam sumpli, nemini praererquam podasricis molestam, quorum camen indien.
tio, ob pedum carditarem minus mihitimenda eric. Chiraera vero egresia, ine criam ab manibu
illorum detender, ica verndique cutus videar. Nec inluave Fuir veterareperere studia, ac ea set
care in ludieris, quae olim eriam inuitus cractare cosebar, nam de reteranus aliquando arma 
suera X nauira rudentes acrrectare gauder depolitos, ex ni Fallor inepriendo senli, menon in con
cinnenugari, ec s Froncem pertricare rellem, lonse argucius mentiri posse, quam plerosque quil
misinsulle criam in Ceriis nugantur, neminiramen unquam perluadene. Sect e exemplum habet
cum quidam errannidem, aliusfebrem, ille caluiciem, hic vero stulciriam laudauerii. Cur 181l
mihii solinon liceree, quodneminiprohibitum esse cernimus: Tibirero, Baunilsi oprime, noud
communem calamicarem, auc ideo hasnusasmicro, vecu illas aliquid esse cen(eas, led ve vecetet
nostram et nunquam incermoriruram retricem amiciriam. Proinde, sipores, consolationem al
quam expiscare, nam cancum abest, quo eso vllam Podaxrae beneficium agnolcam, veillam quol
dielenciam molectiorem, nil incer secundo, et non poriusridenda pures collocandum. quod lui
tus cxo, d culris persualus medicis, perpetuum seprennium frustia ab omni viniabstinuerim vl
id queir rer percorinationes mulciplices, et legationes terme astiduas, cum Diuum nostrum Calas
rem Maximilianum, nonnunquam per easresiones sequi cogerer, ubi aquae porus quoque pella
lensester, led candem relipui. Tu reconiirriderivelis, ne in similem aliquando errocemincics
cauc, de me ve semper Fecisti amantem ama. Nuremberex Kalen. Octobris, Anno Saluc
MI. D. XX I.
Non sum ignara, tudices xquissimi, quam sicres dissicilis, ac odiiplena. opinionem semel con
ceptam, aciam diuinueceratam ex hominum delere mencibns, maxime incondiri de imperici ru
31. quod non cam prudencia adiudicandum duci, quam omni quodam impetu de furore rapilolet
Neemirum, cum delectu careac, li eriam absque diserimine sencenciam Ferat. Ouo pacto et
M
recte iudicari polser, rbistoliditas prudenciam, cemerirastationem, consilium anim superaui
porencia: Proinde lummoxere lacor, cempusmitii aliquando oblarum, ac faculcarem concestac
ee, vecandeminimicorum maledictis re spondere, ec inlani rulso obiecta diluere raleam, ne leu
per male audire cogar, ee nunquam mihi libere loqui permictatur. Duamuis non cam mea. ludicest
quam restraimrerese rear, ne quis acculatus catum, minime rero auditus seu connictS percat, qui
non oprimus quisque apessimis hominibus cemere inlimuletur, in simulatus condemnetur, con
domnacus vicimo afficiarur supplicio. Non iniuriaisicur conspectus hic rester, clementia ac matu
Suctudinis index, rehementer me recreat, ac conseslus celeberrimusicareficir, re omnem ciric
rem, omnemque suspitionem, penitus ex animoreiccisse videar. Cur enim cimetem: cum ea vit
Paxientia, ca incegricare ee innocentia pradiros lciam, ve non Colum nil maliCuspicari, led cur
eta sperare debeam, qua apudhomines lancta, iusta. pia. ee plane existimatione vestra diena a
Verum ancequam de caula dicere incipio, vos, Iudices clemencissimi, oro et obcestor, veactente
cCp+
DEaNEuE.
e cum bona renia, verbamea ad finem vique audiaris, e memeum dicendi ordinem leru
eiaminis ac incerim doncc ameperocacum tueric, sencencium vectram suspentam renenris. Deivic
siquam contrame concepistisiracundiam, exvaris, odium leponaris, indignationem abiiciacis, p
tiusque rem ac caulam iplam, quam adverlariorum dicta, auc pertonam meam contiderers. Lut
aucemne xereteratis, li opinionem aliquam siniltram, ac cemere concra me contictam, lecha
convellatracio labefacter, rericas deniguC extOrqUeAL. Id sitier, plushodie apud vos vericale
ex iusticiam valicuram spero, quam nequiciam, inuidiam duc omnes omnium crminationes de cu
lumnias. Planc enim me ostenturam contido, cocactanca, quae mihi obiiciunturmala, veplul
mum, non cum ruea, quam aduerlariorum culpa accidere. Inde li qua lum non cam sralit 

## Folio 205 — 1663204101:0229
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000229.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
lOlicICa
lonec elle leuiora, quam illi veline auc centeant. Demum me eriam muleorum bonorum
aulam este, ac maxima dc innumera saepius afterre commoda. Nolice tudices nolice percurbari,
Edquieri, ve cepistis, me quae so audice, nisi enim cuncta quae promitco, ec plane quidem ostende-
 in arbirrium restrum policum erie, e etiam post caulam audicam condemnare, acita tict, ve
bomeciph ab omni suspicione liberi de a culpa alieni esse videamini, nec cgo, sconiecta tuero,
dampaenam reculare aulim. Siu vero omnia qua polliceor praestirero, 10g0, venon cammitii
duere quam osticii restrimemores esse relitis, quo ea que Fas Xiura permirtit, lenteniriis eriam con-
Cecerum priusquam aduerlariorum obiecta diluere aserediar, anre omnia mihineceltariunt
birroeadpopulirumorem ec tamx malum respondere. Nam libona (aduerlarii inquiunE) de
anmulcorum commodorum es caula, quare omnes cam impense ce oderune, execrancur ac de-
allancur: Nam ex sitama laexius, non camen semper ettare consueuit, praecipue cum inueceravie
um diuac passim de vbique increbuit. Acego egregiosillos acculatores meosricilsim interrog2
o, cur ex pueri maxistrosluos, eriam sapientissimos, odere: curimprobletiam leses opcimas
LupETeHE Ideo nempe, quia praecepcores discipulos bonis imbuunearcibus, ac meliores red.
nc: leges vecomalis impedimenco lunc, ne cuncta, qua volune ac cupiunes partare audeane. Ve-
ponideo magistrimali, quoniam a pueris odio habeneur, nec lesesiniquae, quoniam à pesti
s hominibus vicuperaneur, sed porius iudicio pueri carenc, ac quemadmodum Febricicances de
Ocu, ica illi de insticurione male iudicane. Flagiciohi rero cum sceleribus cunctis sine inquinari.
Menerciectis lesibus, omnia quae luberene, porius licere, quam mala eorum facinora ficenis qui-
dam coerceri. Nonisicur contectim malus erie, qui à mulcis, sed qui iuste de a bonis vicu-
pacur hominibus: quemadmodum necille bonus, qui mulcorum, sed qui proborum collitur
Paecomis
aenim semper d rbique malorum suxerer numerus, nemo bonus illorum iudicio bonus
lcumneminem nili lut milem laudare conlueuerint. Accancum abest, re mexrisrulgi iu-
um, praecipue apud bonos, alicuius scmomenci, ve quam Exepissime, qui male amalis audiune,
mi cenleantur viri: quetadmodum e converto pessimi ee nulliusfrugis sunc homines, qui
pulaialla in ccelum rique feruncur. Vnde d diuinus ille elaco recte cenlebat, Ouiequid
D placeret, vel solum ideo suspicione dignum esse, eciam s viccutis specimen quoddam prx se
videretur. Delinancisitur aduersariimei, de mihi quoquerumores obiiceré in (anOS, ac pO-
SI7
peran
ipsisincommoda, dolores  ditos, quo non nunquam pariuneur, crucidtus, acceptosre.
caenim viuune, imoicabibune, ica luxu d deliciis cunctis disluune, veeriam meinuicam lxpi-
re
ereluctantem, in suum concubernium pererahane, ac festinare compellane. Raro enim, imo
hunguam sponre, led semper coacte, ad illos accedere (oleo. Ouod Gpectis, reiphrolunt, vni-
Auhumani seneristorem, non solum quibuldam, sed omnibusmolesta ettem, nune vetocan.
MabeA, recunctis nocere raleam, veeriam d mulcis quam lubencistime declinem. Nonenim
o illis et agrectibus oblectorhominibus, qui nunquam quiescune, se d alsidue corpuslabore
Arcene, nunquam velcaro genic in dulsene, tamem colerane, ac simplicilatiantur cibo, sicim 2-
epocllectatie, Mate reutuncur, peius cubane, d qui lta luntanimatis ve rolupeatibus cunctisse-
lain
praeclari illi acculatores mei, dum die noctuque perSIECAntUE, ocio marcenE, labores
peltem execrancur, volupeacibus cunctis, maxime reneceis, eneruancur, cibos cerra mari-
conquirunt preciolos. gulam altidue codimencis omnitariisicricane, bibendimodum nonne-
pucace, led libidine meciuncus, ac lirim minime rino exringum prouinciali, ledexorico irritane
aplumisvoluuncur mollulimis, ac non supetbecancum, verum monstrole quoque vectiun.
omnibus deliciis, quae huiana adinuenit nequicia, abucuncue, icareanimum paricer _ cor.
Benervene, mihique laepius, quamuis sim delicacissima. ob luxus nimios nauleam concicene,
mem camen culpam in me vta conterre solene, penicusimmemores, ricam llam corrupcis
Nam depeltimis viciis concamitatam cormalorum caulam osse, cum que iphTOEA CHTCHEVita, mC
en, A diis placec, nunqua acculare de traducere de linune, nihilo justius, quam si quis violen.
blum in ignem auemate pracipitaret, obiterque Hammas, (cu rndas inculareE, can quam PC-
icaula eslene praecipua. L non porlus iplemet sponce se perditum irec. Sed ita nacuTA
tacum humana, ve rmusqus que culpam propriam lubens in alium reiiciae, ve dum illum
iple innocensesse videatut, eciam li lolus corius mali cauCa existar. Sancnon HOC CxIBO, VE
meis solis, sides adhibeatut, iplos precorintucamini, ludices, iplorum inspicire corpora,
les, curim, ora, colorem, alpectum, incestum, et nih haec omnia excreme luxurix ligna este
eris, nihil moroe, quin vacttuum subeam diserimen. Non igicur tam cgo noxia; le d iphTunE,
me delicis suis inescaune. iplilunc quime inuicam rerinene, ipsilunc qui omnia peruercunc.
ac inde
eu
Ou
e
eib
exs

## Folio 206 — 1663204101:0230
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000230.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
Bil. Pirckheime
acindCTOTAM InMECUIpAI COMIErTINE. Adsum, abesseme volume: absum, viciis siiS ECUDEAnES
inmorbo Canicacem, in lavicare morbum quaerune, Calucem propriam neglixune, ac illum à menon
delinunc rexerere, sibi iplis maletaciune, ac a me bene ACenLIAM ExIBErC IUAtUM PUTANE, EurpIcCEVO
luncrivere, inde mitinequirer maledicere. Considerace igitur, ludices, quid eosimpetrare conve
niac, quosvita propriaarxuic, quoscorporistabicudo prodic, quos contuecudo inveteracarepre
hendic. Non cogitanc eosbibere ac eNC OpOrTeTC, ve rivanE, de non ideo viuere, vredance BI
Banc. Non perpendunccantum lurcones, dc veneri de dicosmihiinfestos esse. Nemoenim, nemoii
quam, cam impenleme acculae, nili luxuriosi; nemome crudelicaris arguic, nili luxurio li: nemom
inaudicam esse damnachm clamicat, nisiluxurio (i. HIxc cum ica le habeane, Tudices audemne ac
vertariimei concra hilcere: audenene in conspectum vestrum prodire, audencnepaenam, qual
mihiinmocenciirtosare concendune, deprecari: Sedexoillis intenla, de inimica sum. Cupiuncisill
inimicam vlcilei, veipliplane inimiciltimi eseinueniantur: E. quidem simihicam odio (a nulla con
cedendam esse putane reniam, cur toris viribus concendume, ve ad eosveniam e Curnon calemv
vendimodum instiruune, ve nil mihiin cosnecliceat nec lubeac. Fcenim heferuelcencem luam a
liquando Ercenarene libidinem, de non cam procacicer omnibusaburerentur volupeatibus, Fortici
Ex ne quoqi aliquandomiciorem experirencur: Sin minus, cum salrem justam indignandihaberet
occasionem. Sed disticile est, cum cMe abstemium, qui nil nisi luxuriarinouie, difticile est hominem
frugi ee, qui in cora vica nil nisi pocari conlueuit. Ferancisicur quod euicarenolune. X ira va
Leane veriuere con(ucuecune. Erenim ica existimo, qui nil habene in vica jucundius, quam vericat
turpistimis viciis inquinene, vica eosac lanicare penitus esse indionos. Nam reHCMENECT CTEUE
quiin cancis volupcaribus lanicatem quaerunc, quemadmodum laxiencesaBunc, qui lanicaristena
pore, cupidicates cohercent, altidue que de incolumicare cogitant. Porro cum memulcisinelea
runemodis ec annis, ac vix cor deliciis ob lequentem reddidere, indeque repenceresicere, de on
REM CUIPAMLIME VHAM VEITCrCCOnantuT. Ouidmirum : Ci X cBoobnicar, vindictam que a
quando condignam ab cisexigam, e me durius quam vellent, ob accepcas vlciscoriniurias: Pl
indemultosenumerare possem, qui cum inuici. d vlcima conctipauperie, in quam ob luxum inet
decanenimium, à lauciori cibo et pocuabsinuiltene, pristinam LCCCPETinELaHIEATEM, quOd NINII
euenire poruisser, alliple porius, quam cxo in culxa tuilleuc. Acqui cum laboribus cedam, nec pa
nicus Cobrierace elucter, plane liquer, an cgo iniqua lim, vel porius egresii acculacores mei desila
guenc. Ouae rero ad personam meam attinent adeo vilipendo, ve eciam inde gloriari lolealt
Ecenim qualiscunque sum, omnibuscamen xqualem neceslescio: Rexibus, Pontiticibus, Pista
cipibus, opulentis, cenuioribus, nobilibus ec ienobilibus. Nulla enimapud mepet lonarume
electio, nullum discrimen, nisi quod apud molles e delicarosporius, quam lobrios de abstemic
este copor: non solum quiicame luis blandiriis Collicicene, sed quivi, ee duris aliquando vincul
COeTCCAHE. Cererum obiiciet aliquis, non Colum nepores i meintestari, sed etiam cemperacill
mosquando que homines, ec quimicum in modum Ldeliciis de luxu abstinene, male aftici, vecua
Eid aliquando, caro camen accidere solet, ac ideo haud insie in exemplum erahi debec, aur poie
Aequinectum exo quidemporius, quam illorum parences, sum acculanda. Duid mirum eniim: cun
maiores cuiusxiam, valecudinarii exictane, similes sibi quoque proereene liberos. Nihil enit
convenientius quam à linili generari simile: quo pacto isitur, quod illis d nacura inSCBeIS
rum est aurparencum ricio evenie, iuste mihi obiiciporerie: Cum nec maiorum senIIAEZ, Be
opum splendores, mihireterantur accepei. Delinancigitur mihi alienum vicium tanquam pic
prium imponere, ec simaiorum dienitare de diviciis gaudere iuctum purane, non indigneneur
etiam in morbis de xgricudinibus succe danchaecedicariis, qui lilli quoque modeste viuunc, e
superAuis remperant deliriis, lonsC MitiuS CUI CISAGO, GUaI AULPATENCUMI ICTIEA AUIE BAEUEX CA
Bacperverlicas. Neque enim vecunque de me lencianc homines, cam improba (um, vepari pCeM
noxiosiuxca e innoxiosaltligam. Nec etiam eam IMIANISSCFETA, VENUINgUaM aCCKBITATEMLC
micram, quemadmodum mulci alii Facere solene morbi, qui perperuo cruciacu mileros astiee
Colenehomines, velurimentagra phicrialis, lepra, de reliquae id genus intirmicates innumerae, qu
Praecerquam qui omnem curam relpuane, ad vlcimam mortales perducune desperacionem.
cenim al insidia infestarionum aliquondo incerquielco, ec subdicis meis, Caepius lonea dolorum
conceco incerualla. Len secus ac quilpiam axricola, qui settos boues luo cempore ab aracl
toluic, d Optata quiere retocillat. Porro quod non eam noxia lim, veme quidem intimu
quen
lanc, vel indeliquet. quod raro quis moleste ferre contueuie, cum primum amteu
AmE Correptum audiuere. led porius in risum Coluirur, accurrie, iOCAE, d FerMC COnBI
culari videtur. OuOd pTOFCCL MGNAM CITENIIEE, SI CBO FaM NOXI2 AUE MPlella
praecendune, existerem. VnusqS CHM SletI ZHTCHHI AIILM moroo aliquo intas
cortips aceste, trand ridere vel exultare, led Here, due satrem solere contuenir
113a
Pacto enim amicus cterr H on almel calamicacem rideret: Cum veroridet, nOn MC L
tam e humuni generis pethiciem elle demonstrar. Erenim (xpius rideres corum amicouuu
pemetis
t
ile

## Folio 207 — 1663204101:0231
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000231.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
lOlitiCd.
emen ad aliquem, ame correptum, aduolare, non insuauibus cauillis laceltere, et coros dies laros
acere, quod nunqua, Leso ranca laericix d iucunditatis conciliacrix abellem, euenire poHet.
quibus plane conltare arbicror, neminem cam obrulaementis esse, quin plane rideat, aduerlari-
ain me culpa deprehenditur, lonse elle leuiorem, quam illi arbitrencur, aue Forlican vel
Nuneverohporero, edocere peream, quae commoda, qualiaque laexius aftero hominibus bona.
oscancum ludices olo, vemiti. licuc huc vsque secistis, aures atque animos benigne praebeatis. Sa.
haudnego, meplecisque de admodum molectam elle. Vetum si recte contiderare roluerine,
nueniene profecto, multa eis euenire bona, quibuspenitus carerene, niilla meoprovenirentbe-
Chcio. Duorenim met sratia honorantur, cuinemoalias a via cederet: Nam quam primum me
comines al cuicomicem elle cernune, illilocum dar. L, secedune, ee ob me solam honore afticiune,
Mamsilonee, velaecace, totcuna, auc condicione praellene (eu luperent. Mulcoscurru lublimes,
acequis phaleratis vetu, sellave geltari cernicis, quinili meorrerencur beneficio, pedibus icer ta-
CCCoGCrenEUE. Outousca. cunctis aliis stancibus, d inter Roges e Magnates, sederelicer,
uur. non delune principesipi, qui id iubeane ec horcentur. cum incerim elientes puluinaria de (ca-
Ella sedilia afFerant, ac eos omni demereantur ofticio, ex cuncta, quae illis grara esTe purane, Cubmi-
meut cum alio qui ec ctct a leum Cauorem vix illosalloquio dienos ducerent. Considerace. Iu.
Les, num haec Cnc vilias d Hoporiusroris etiam expecenda. Ouin non Colum in conuencibus,
LACLI COHLIHIIS PTX CCFETS AOnOTANEUE. Nam ve plurimum in superiori accumbune loco, et
Manuis laucissima axponati iiseula, ec quae cibo ac poru, vecune seri Colec, illustri sina (IE, I Ct Ea-
ucausa temper aliquid accedic, aur cibus delicatioi, aur vinum luauius. Ouinimo cunctis aliis
mencibus, de praelenci concetts abundancia, Colummodo meis conceltum elt, quid quid luber po.
mlase imoilloshospices viclo horrari acrosaie Tolene, ve reiecto pudore libere postulene, quid
Ad axpecane. Id enm Veneticii locoacceptare consueuerune. Sed dicer quispiam morolior, non
honoribus, quam calathiraris graria hec accidere. F. g0 vero non cam considerandi arbitrOr, CuF
uid tac, quam quid boni inde eueniat, ac lacis esse ribi (oli permieri, quod alias nemini concedi-
lamnecegenus quiiplam, cur, auc vnde accipiac, canci tacere Colec, quancisre habeat, acceprisq.
unde trui polHr. Ouid dico de cgenis, nonne Regesiplos quoridie cernimus, incegra occupare
da necincerim curare, l iuste id hac, auriniulte, dummodo illa possidere, ee sux polhr subiicere
Pidicaci. Nec dubito, quitinnumerosreperire possic inopes, qui le Faelicissimosputaret, Acali ca-
Cacetcui, ec interim à labore, et dura pauperic incer quielcere poslenc. Ouid enim divicib. illis
eatius: quid ornacu eorum culcius: quid habitaculiselesantius? ad quorum ades siaccesse
rinime realiorum hommum hen squallet, aurneglectae iacer, sed omniaridene, omnia fulgene,
balecus ac in nundinisinituocum cabernae, auc Festis diebus Deorum cempla splendene, ita ve
alcosinuenias, qui in canedabundantia xgrorare mallene, quam in vlcim a illa Paupertate recto
e. Adde quod huc detertu, quidquid esreeii, aur elesantis in vibe est, quod vel rilum oble-
ace nu suttum secreare. lide audirum demulcere porest. Hic egrepia arciticum conspiciuncur
la huc Cructuum appoa Peimitiae, SE Si quid noui annua producic remperies. Ilic demum
auere e, quicquid incer hones varium ec delectabile habetur. Nec desuncincerim, quiastidue
avores atterantnouos, ec idencidem tabulis suauistimis aures meorum impleane, ica ve de Impe-
m. Resum, gencium de cunctorum hominum, sive pacis siue bellinegocia praeclare ibi ex-
Laluneur, nec quempia latere polsic, quid apud Fhraces, quid apud Seres, quideciam apud vicimos
acur indos. Hlaec omniam capioveniun opera ec ledulicace, eciam sincerim hominesignoiene,
m propria agatur domuteula. Porro dum mortalesnegotiismeis derineo, Capius à variis pra-
que periculorum conletuo calibus. Ouam diu enim mihi lunc obnixii, necmari le credune
Mnonvenando rabidis se ooiiciuntferis, no rixas suscitane, non ca des committunenephan-
noncapiri ob regularum calum rimere coguneur: Sed exrra celiiactum policialiorum pericula
ohiplrecensere audiune, quod plerosque arecum publicarum administiacione, necnon amo.
dimis Tyrannorum ee Aulae liberotesoriis, qui cirra tauorem meum, curis indelmentibus de
pecuis lubiacerene xrumnis? Aequinec incerim rei desum domestieae, se d strenue meosad hane
ndam horcor, e impello. Duod eo est Facilius, quo minus ob deambulandiimpediunturne-
. Nonenim quia pedes aliquanab luum neganc ofticium, ideo ec illià sellulariis ee quaestua-
icentur acribus, sedtanio ad eos tunt apsiores, quanco ad am bulan dumm iImBOTCNLIOrES. IPicUE
dolonsemaiores aliquando congustute opes quarnquâ currendo, au: eriam lalrando corere
Enc, quibus penitus carerene, l ragabundihinc inde dilcurrere, d plena libercare possenttrui.
ttiec concemnenda, ludices, lectonse maiora audieris. Erenim dum corporis Goro curam,
eincerim animum nesliso, pracipue rero ingenium excolo. Frenim nulli restrum dubiu esto
m, ac bonarum artium leseMtam lonse honoribus de muleis antestare diviciis. Arqui eso
Scesie doreo, ac plurim o Cuuterase pollem, quimeo benehicio ad linguarum cognicionem,
e doctri.
1
ul
l

## Folio 208 — 1663204101:0232
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000232.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Bil. PirckHCM
ex doctrinam perenetune summam. Dum enim non habent quodaganc, licceris bonis non deli-
nuncincumbere: _ne Frustra rem pus labatur, quoridic eruditiores euadere concendune. Sed quid
dico de linguis de licceris, cum eriam meosescesie in dilciplinis liberalibus, _ uniuerta circularilet
entiainsticuere consucuerim : Porissimum vero lepidissima illa Musica, cujus harmonin ee concen-
cus identidem curaspellere, de auresmodulaminibus oblectare valenne Curuissimis, Pracerea et
perbelle Rhecorictare doceo: nam ne artis eiulce non penicus ienaram esse, vel iam puco incet
Texistis. Ouam primum enim inuadlo quempiam, paricet ec exculationis maceriam eriam expe
niriltimis Rhecorum locis subministro, ua ve hic calum incortisse, ille pedem ad lapid. im oftendet
le, alius ab alco cecidilse, aur aliud qnid rericuli praecendat de inveniae, quo hominum oculos pra
Aringece, ee caulam suam quam Fauerrime defendere queac, idque non tolum Rhecorum mol
verlibilicer, auc persuatiue, se d ad dialecticorum conluerudinem necellario ec vere addico ectau
inramento, vbi hdes deEccerie, dur ira negorium exigere videtur. Sed ve obmicenmus sciencirshu
manas, nonne etiam calesibus meosimbuere soleo: veluci Astro logia illa, arce vera divina sal
riguillima, cuius landes etiam si vellem, minime camen explicare possem. Nam es propcer et
cellenciam Cnzularem. Deosinuentores habere meruic, ac in cauro olim fuichonore, veloluia
Regibus de prudentiltums cognica cNechominibus. Flancego prxecipue meis exndo, aC ita eorUM
corporibusintundo, vecam cicra calculos, de numerandiarem pernolcane. Non qui Arichme
ticamisnorane, quam ve audiltis, dum reipecuniariae sudent, rel praecipue meorenenr beneticio
Led reresmiraculo similis videatur, ee vismea singularis ee industra ab omnibus cognolci vale
ac. Nonisitur obmocum coenolcendum caelestem. rabulis quibuldam, auc instrumeneis inc
gencastionomicis, sed priusquam Phaebus Chinciam ad luam admilic complexum, que per dla
merrum claro impleuir lumine, eRicio, vealE. ctionesillorum non tam mence incelligere, qual
corpore, _ reipla lentire queane. Nec tolum id in luminarris splendidioribus, se d eriam in astris
praecto errancibus, ita, venunquam eos, live trisidi Sacurni, auc rabidi Mactis, infaustus lacere
pollica spectus, liue leinuicem oblique incueantur, seuhoroscopum iplum, aut corporis suberna
tricem lunam, visur intecerinc. Nullusigicur rates, Colisauc lunx deliquium, verius, quam ile
discernere; nullus cempestates, niues, grandines, auc imbres cerrius praedicere porest, ita, ve piIlI
quam aerismuracio aliquaacesdat illiancea, coro eriam rriduo, ita euencurum, cercissime pie laB
anc. Nonnehacingentia Ludices: nonneadmiracionisplena: CCtCTUI NON minOrCpraCONIC
e laude dignum, quiinsignem medicandi arcem, ee qua vix aliud prxestancius Deihominibus col
celtere meiseriam inuitisinculeare soleo, ita, vreciam aliquaudo medicis iplis exactius herb.
rum, Rorum, planearum, Ceminum, racicum, arborum, soliorum, cructuum, lacermarum, metalle
rum rim incellisane sc perno(cane, veincerim de ammalium lansuine, pelle, adipe, lacte, celle, ollib
veruis, locio ecc. coresie sileam, quid trigidum, quid calidu, quid aridum, quid humidum, quid li
pricuqd repulsiuu, quid apertiuum, quidaccractium, quid resolucinu, quid instauxariuui, quid primet
quid lecunda, quid cercix lic vircuris cxregie intormo, nec incellectus coenitione Colum, le deciat
adactum (vEvOcanC) practicum deduco, quemadmodum de meis, in cunctisreliquis cibuere le
leo, renonminus in rebusagendis quam cognoscendis e dividicandis excellant Necmirum, cus
 dono meocunctarum sencium hictorias, omnium Poetarum Fabulas les ane de cognolcant, 
quod praecipue generolianimi estindicium, cum omnes homines ad quaestum suum respiciune, lo
lacgohac cuncta gracis, de absque mercede doceo.
Hlaecigitur cum ita sehabeane, de mea rcarbirror, Judices aguissimi, in acculatores benetcia
coenoleiris, e quemadmodum mihi graciam reterre Atudeant videcis. Verum enim vero qui
iam diu parcuriane, e contrahacnollra incendant obiicere, perbelle nouinempe haec omnianon
tam beneficii, quam summa calamicaris esse indicia, ac meporius humani generis luem ee peri
ciem, quam faurricem aur benetactricem este, vepoce quae tormx sacum immucem, Cansuinet
extauriam, colorem inuerram, rires atceram, sumnosadimam, luminaheberem alcricacem de
mam, laericiam auferam, lepores, risus iocospellam, manus, digitos, articulos, humeros, GenU2, 1
Jos, torum denique corpusincuruem, Fcansam, de bilicem: aequi dum calia mihi obiicere contet
dune illis accidir, quod cunctis evenire solec, qui animiporiusmorbo, quam racione cerca diive
canc: Tenorant enim hominesinepri, e rereisnoran plus le miti accusatione sua laudis cribuere
quam obiicere curpicudinis, aut ricii. Frenim dum corpus debilico, animum Cano, dum carnem aA
80. spiricum corcoboro, dum cerrenum expurgo, quod cae leste est ineroduco. dum cemporucium
Proindenemo restrum tudices equiltimi, tam estinsulsus, qui iBnOTeE COrpUS anunX ellC CON
adimos quodimmortale est contero.
rasionem, quae runquam Rorere queae niillud detoreleac, semperenim ctaltahxecmoles, impe
dimenco est, quominus homines ad ccelestia ralean eniri. Siquidem innumera corpusimpet
menca obiicic, accanquam nebulas quasdam offundic, quibus meneishebecetur acies ee obti
a
cecur, quo minus verum cernere; auc lequi valeae, quancis exim arumnis honnine

## Folio 209 — 1663204101:0233
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000233.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Politica.
retolum morcalihuie corpori, quae ad vicae rum spectane, possint suppedicare: Non dico de Cu-
Peclluis, sed eriam summe necellariis, cametsi paucilsimis natura sIE COncenEA. Sequuntur ani-
Mxericudines, nempe, rolupeates, opiniones, cimores, concurbationes, cupidicales, amores, odia,
reliqua id genus vicia, quae raio aut nunquam animum quiescere permictume, (ed sempet ex-
Eicane, non lecusacionis vis quaedam violenta, quae lubinde aquam feruelcencem ebullire cogit.
tellareco, sediciones, pugnas, iniurias, caedes, rapinas, incendia, quid aliud ConcicaL, quam corpuS
Limmenla eius libido habendi ac nunquâ exlatiata cupido: Omnia enim pecunix gratia Heri cer-
nuS. AFillas, corpOris CaULA, _ eIUS VIUquarerC CogImUI, ac ita HE, dum corpori indulgenEIS.
uant on sillime ab animo distrabamur. Sunc enim corporis sensus, canquam equi quadriex
nevllararione currences, animus vero instar auris a currencium frxnaretinet, ac ideo, quemad-
modum equiabsque rectore praecipices ruun, ica corpus line rarione de animi imperio, in su-
hde lapiens quisqi, quam longistime à corporis se commertio segregat, reanimum ad Cupre-
humcoilete, de recte iuxta illum riuere possic. Ouancum enim se a corpore auercie, tanrum se
lanimum convertit, a corporalibusque de sideriisabilinet, voluxtaribus dominatur cunctis, ho-
nores, Corrunam, diuirias, nobilicarem, Famam, et quicquid apud homines beatum ducitur, AOcCi-
Pendic, spernic, contemnie. Nonienominiam, non paupercarem, non atlictationem, nON mOr-
undenique iplam Formidat: ac omnia, quae corpori lune concraria desiderac: ac qui corporis
Olequitur sensibus, praecerquam quod ci a rircutibus excidere necese sic, nun quam quod deside-
consequitur, nam Falhs impedicus, quae vere bona sune, perspicere nequit. Ec quemadmodum
dixuseterra orcum sumplic, ica animi oriso de caelomanac, ac is de mence diuina est deCerpEIS, vE
On inepre dictum (IE,
Sensum a caelesti demissum craximus arce.
Animiimperio, corporis sernicis maris olcimur:
Alcerum nobis cum diis, alterum commune est cum beluis.
Hiligituranimo prxeltancius, nil diuinum magis; tancum que corpori praestat, quaneum do-
Musleruo, autrivens morcuo, ac quemadmodum corpus nil nili tertena curat, ica animus
et ec rectus, nil nilicaeleltia cogitac. Videtis erso, iudices optimi, quantores lic praestanciorani
to corpore.
achue Poreto ostendam, quam exresie uim mentis exculerix, ac quantum caelestem ani
um eHeram, dum corporis riria continguo, quamuisnec corpori iph (empernocere, led plerun-
deprodesse toleam. Nam ee pinguedinem superAuam, ac superabundancem acrenuo, exsicco,
moresque ob incemperantiam alsidue re duncances, consumoac niid facerem, laepius in molem
Amenlam surxeret, ec ob nimiam obelicacem haud paruum incurceret periculum. Deinde de vi-
remedicorum olun pueri prolonso, nih enim noxiam, ac tucente maceriam illam, ad mem-
horum auciculos impellerem, absque dubio in cerebrum, cor, epar aue Romachum imperum ta.
eneide per quam taclle (piricum excinguerene vicalem. Cererum omissisiis quae carnis lune, ad
ominum deueniamus vicia, quxe ego prae cunctis egresie curarenoui: ita reneminihacarce ceda,
eille  Philo Cophustuc lic Theologus. Non Colum enim impedimencolum. ne meipraecipices
empline peccalle vicdedncur, dilixencer annicor dc nihac cuncta praectarem, plerique nunquam a
aus clsterene, sed aliiclie cumular ene malum malo. Sub iniciumigicu paientem terme omni-
maolum, Cuperbiam, _ ambicionem domico, ac quam nihil sic humana accogancia viribusme
demoro, quam euanidum forma bonum, quam Facile corporispereatrobur, quam Auxi (INE
a
ores, quam opes labiles, quam generis nobilicas nihil, quam inanis sic omnis OmNIUI M ORE-
Solaacita eficio, vehomines, Ce homines esse, meminerine, nec diis se cenleant equales. Pre-
lesdum illis humanas octendo xrumnas, inusdenciam, xmulationem, obtrectationem, ae plane
nalienarum curam impertinencem extinguo. Ouo pacto enim curiole de alienis cogitarent,
Anequirenclatagare in plopriis: Omnem isicur maleuolentiam adimo, ita, vemeine vllas calu.
aus traudes, aur dolosuecterecosirenenon inimicicias, non discordias, non rinas concicenert
Biledlaris superque rebusluisnegoriosi existant. Nam quancum pescinec ad odium, invidiamqi,
Meio, venecipsimuidi esle posine, minus rero inuili. led pocius consolatione e omnimilericor-
dirni videancur. Non lunthac leuia ludices, led praestanciora audieris. Pria lune, quae poristimi
aoluncintesta, licer sempet dccepta, mihi rero nunquam non reilissina, insluuies, 2MOF, ec ex
delcentia. Acqui cgo non cam ad commodum proprium, quam acculatorum meorum falurem
picere conlucui. Ullosenins idencidem moneo. rcab hoctibus cam insensis ailisenter cauere dil
A. Siveromandara meanesecta este comperio, et me de illis egregie ob concemprum vicilcor.
In tucurum caucioresteclo, ne cam facile imperium meu concempere nudeane. Duorienscunq;
igirul.
alertur inCeFitum.
Ecalibi:

## Folio 210 — 1663204101:0234
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000234.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Bil. PIrCKLMCIMLKI
ioitur vorando se nimium repleuerine, aurmerum ingurgirauerint superAue, concinuo rindextul
praestoacerrima, ec paenas quas meruere exiso, d ne dehincviresmeasHoccitaciune, adhortOE.
Ouamuisnon sim camagrectis, re velcibum debirum suberaham, auc Bacchi liquoré penicus dene
sem: led meobeneticio, mei non nunquam sc delicarius resci, exluauius Bibere ConLHCHCMMNE, PKE
cirue cum nymphis lacrafacere haud neglexerune. Porrone libere agrestiillo domino inseruianes
auxpulchre renerismoucantur blandiciis, (iequenter decerreo. Nam aceos ab impudicicia conset
uo acnupris paricer, et puellis, pacem impecro, ita, venunguam, autraro, mei stupea leu adulceria
commicrere audeanc. Sin lecus, ita eosaccipio, venon minus factipaeniceat, quam subearodiun
Faeminei lexusrniverh. Ec quid maiusamicistimus quilpiam conterre polsic : quam hominem 
corlibetare incommodis, corque eximere periculis, quae semper et vbique imberbem illum, ee mil
rrem, plane cale prole dignam; sequi consueuerune. Cererum quid de excandescentia dicam Turoris
eeinlanix plena, quam nemoxque ac ego emendarenouir, adeo, veetiam itx acirdignarionis let
uos, libertare donare, contemprores vero, promeritis corripere (oleam. Falia lune, qua mihiaceu
Taroresmei obiiciune, calia in me reprehendune, dum corpus inleruicurem redigo, meliorem vero
parcem sublcuo quam iuste, neminem restrum iudices lacere atbirror. Proinde quemadmoduim
carnem viciisinfectam expurso, exorno animum, a vircuribus cunctis decoro. nec illum incere H
no, sedassiduc in alcum eriso. Equidem minime rostudices lacere arbicror, magnam hominum
parcemica animatam CAC, ve E semper (ecunda vrereutur Forcuna, nunquam conditionem suam ex
penderene, nunquam ad luperna respicerene, Sed lemperinternaillis ellent curx. lecorum instat
rolupearibus dedici, d vircuribus vero penicus alieni: corpOris de venErIs CUTAM GCIencES, dcell
autem animum neoligentes: adco, retales, neque philolophorum praecepta nec laniorum adhor-
AC
cacio, nonius, Fas, piecas, non le ges humana, minus divinx a LANLA MENEIS CCSCICAFC CFHCFeNE.
esoillis, canquam nicidissimum iubar exorior, de dispulla caligine ita renebras illorum illamino,
verelictis cercenis, plane animum ad caelestia rollane, ac cosicene, quam vana sit omnis mundana
gloria, quam Fragile et nullius momenri humanum corpulculum, quam spes, cura, Collicicude
inanis, quisrerum exicus, quacandem bonospraemia, qua malos suppliciamanCANE. Llac dun
meisredigo inmentem, ve Deum verenon rchypecrira olene, ficte adorene, largior, illum cogno
Ecanc, illum inuocent, illum renerantur, illum demum boniee mali diciesse tactorem et doml
num este scianc, ac incelliganE. Fc quid praestancius, quid veilius hominibus concedi pollet:
quam e creacorem suum agnolcere, ee illi dignas eratiasarere quicene, non solum ob secundu, lec
eciam aduerta, id enim relpraecipue larsior, vemeidum altliguntur, non minus quam cum prospe
reagune, deum laudene _ extollane. Duoniam aequanimes este, ec omnes dolores ac laboresic
leranter perterre didicerune. Deumigicur rariis lacheymisinuocane, ac corde adorane humill
Ouod Erori compores cuadune, laudibus laudes accumulane: Sin minus, omnem acuerticatem
Forriter Sustinene. Duoniam praestancilsimam vircurum pacientiam, meo conlequuri suntbene
Ficio. Cujus laudes enumcrare pergerem, nili scirem, neminem promeritis illam excollere polle
Proin liquispiam in manusmeasincidic, qui reluctando, aur indignando superbire. Ceu obnici au
deaciraillum demulceo, ve ee Graciis humanior, ee scruisiplistumilior ese videatur. OuiseniIa
viribus, de porentiamex immenx relistere polet: Ac qui quanto obnicencbus sum asperiois
canco FFinracione manencibus indulseo, ac ica sidem corroboro, pariter que spem tirmicer im Ded
ponere doceo. Ouopacto enimnon in DeOsperarenE: qui certo cerrius cognolcerenE, nec bo
nosmetius, nec malos cariruros suppliciis. Duandoquidem nullum exactius Fae licicacis est lignum,
quam huius scculi calamicas, nam quod hic eluicur, ninime seruatur fucuro. Possem hocmultiso.
stendere argumentis, posem lacris probare licceris, nih auribus vestris parcen dum, de SeXuS, aC COn
dicionismex rarionem habendam ese Scirem. Peoinde mei disciplina mea erudici, prae aliis chai
caris opera exercere norume:non (oluin iis, que ad culcum spectane diuinum, le derium qua ad sub.
Sidium humanum percinene, nam xrumnis edocti propriis, libenrer necessicaribus subueniunc alic
nis, (perantes hoc pacto, dt Caluri sux melius consulere, de necellitari alienx luccurrere posse.
haclunc, ludices aequissimi,maletacta illanetanda, quae perpetro, dum corpus humilio, animuum
rero in libertatem asTero, repursari ex supernarecte raleac considerare. Nam ex (celeratis pio li
cio excurpibushonestos, ex luperbis humiles, exinuidisamicos, ex maledicis benedicos, ex tcnu
dulenis ec dololis officiolos, ex peculancibus continences, exiracis manluetos, ex asperis clemen
ces, ex (ocordibus strenuos numinis cultores, ex indienancibus patiences, ex auarisliberales: suclem
Epem, charicarem intundo: humana concemnere, et lolum caelectia amplectidocco: OMIL re
eto modo distinire, ac certaratione ee consilioresere, bona de mala discernere, haec diligenda, il
verotugienda. Deum colere, mandaca eius, hdem, veritacem leruare, chalscalem C CKerC, pl
taremnon negligere, honeste acbeneriuere, alium non ladere, conclalas llagere, innocm
milereri benemerencibus grariam reterre, malum promalo halla sedaete, nullo precio, nuilta
pracia, nulla spe, à lemira recta deRectere, sed in omnibus tolam iusliciam prae ocul
itest

## Folio 211 — 1663204101:0235
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000235.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Colitica.
inrexidum pe Mine mericulotum esse, rces humiles spernere, ac solum excellas, de magnas expe-
cere: ardua et ditticilia quoque honcltaris gracia rolunrarie tolerare, stabilicer in rarione permane-
e, concrastimulum non calcitrare, nullo dolore ab ofticio discedere, led semperad reram gloriam
alpitare, voluprates curpes non sulcipere, cupidicares remnere, calcare, con lliis GUbernatE, nONTC-
mereinodium, iram, vindictamveruere, humaniscalibus compari, comitarem, mansuecudinem,
dlementiam habere vudorem, honestarem, autoricarem, modum denique in omnibus rebus serua-
re cunctaque certorermino meciri, seiplum cognolcere, tnem, qui omnem maner carnem assidue
Peae oculishabere: ob recte factapraemia, ob vicia cerriltima expectare supplicia, de quid pluca: Wi-
uldenique, dum carnem acHliso, Coleo omierere, quo animusmelior reddatur, emendetur, ec Ori-
dmisluimemor esse raleat. Videris nunc Iudices, melius (IECONPUS, GULaI ANIMIUI LGTOTAFC: 2C
nunquam rectius valere homines, quam cum minime ralenr. Cernicisne, aduerharios meosad
eriearem caecurire, non secus ac oculos intirmos ad solis (plendorem: Incelligitisne oporcunisti
misremediis, me vicia Canare: ac minime reprehendendam, si id quod immedicabile est, durius ali-
Mando curare videar, cum nec mediciiphi, crudeles censeaneur, aur iniqui, (LIBHC, AUCFCTTOVEaNEUT,
uoriens remedia cerera incalsum fuerinc adhibita: imo lapius eriam in erce de ingenei conducan-
cur verelvrendo, aur secando lanicarem restituanthominibus. Sane E quismihiobiecerie, et alios
quostlemorbos cuneta, qua chumeraui, praectare, id non lolum nego, se deriam pernego. Nam ve
valuis, auc cico morcales opprimunt auc ica aMligune, verix aliquado de animx lalute Cogitare po (
l, Clim CGOPenituIS COncrata Lacere Soleam. Nam de recte riresmeasincendere, de cum rluspo-
Proinde, Iudices, licetinmumera adhucessenc recensetida, tinem tam en dicendifaciam, si prius
lagnorum hominum exemplo ostendero, neque turpem meum existere consorrium, neque mise.
Excelliveroanimi esse e prospera pariter, _t aduerla aequanimiter proterre, diram que inclu-
labilemnecelticatem, in vircuris specimen convercere. Fc re seculi huius magnates praeteream, me
roieille dominacor Priamus in aurea sua recta adiile. me Peleus, me Bellerophonces, meOcdip.
pusnon exclusic: me Plisthenes, me ProcheElaus, me lapiensille Vlixes humane luscepic. FEquod
ochiranmicum videri portit, necAchilles ipses licer pedibus relox, neum eftusere poruicimperium.
ugentur Craeci ve reline, ec ob amicam crepeam iracum Ainsant, cgo tamen cum a praelioprohibe-
n c8o illa Brileis eram, c80 Danaum prèces spernere cosebam. Nonneisicur prudens quilque
palle deberer, cum canrisheroibus, aspera quaeque colerare, quam cum abiectis de rilisanimition
vinibus, volupracibus inlanis et curpistimis deliciis eneruari: poriusque animum virtucibus cunctis
excolere, quam beluarum instar corpori de reneri deleruire.
Cererum, ludices optimi, cum meiam presticisse acbicror, quod sub inicium lum pollicica, nempe
Ccularores meosporius malorum suorum caulam eATC. quam me mileram: Dein lonsc esTeMIOTA,
Maemihi obiiciuntur, quam vulgus clamicee: Demum mulcum me de minime rulsaria bona aHeF-
antibus veltris amplius Molelta cse delinam. Nec rosKhecorum morc enumerationem aliquam
pellabicis, nam ex memolte restrae parirer dbonicari consido, nec aftectus monere curabo, porius
inmocenciamea, ac imIICd rettra, quam in eloquencia rila spem omnem constituens. LIOCOrO, VE
2dccernere relicis. ne mn atera, vulsi rumorem, plus quam culpam meam nocuisse senri-
Namheciam perlor Minuila, caula camen non inferiorem me esse noui. Si dienalum, qua
aleaudiam, ee rosinae quale iudiceris, nec mea plus quam restrainceresercor, verelvos
Alimarionem vestram ConCCSIla lam, aur eso robis salurem meam accepram referam. Nam
devobis hominum expectatio elt, venonminus tama rectra, quam capurmeum periclicari ridea-
Duaproprer quancomasis dahatio iniucta robis dedecori esee, tanto masis absolurio xqua
xeloriota, non solum opinioneilled ledomnium morcalium, amicorum paricer e inimicorum.
im de quemadmodum necperlonam meam mihiobesse, ica nec acculatoribus luam prodesle de
cledporius res ipla expendenda eric de sola vericas praualere est digna. Nam illi, dummodo vori
opores cuadere posene, parus ducclehe, (tama vestra, innocecia meastas, piecas, iusticia demum
Plaperirer. Duid enim cumeita crudester damnari pecune, aliud quam reiusticiam negligatis ro-
bine demum vele ses iplorum libidiniluBricianturrosanE. Acqui vos dilisenter considetare opor-
l. quid cales imperrare conveniac, quitoriusmali caula sunr ee origo. quimorum improbitate le
Ccplosin cantas praecipicane calamicales, qui corviciis obruri, ad alienam camen Camam depecu-
acam pacati accedune. Caueceisicur, il cligenter cauere, ludices coleripei, ne incempecacistimo-
um hominuverbiscallidistimis circum teripei rideamini, led porius si lapiris, quidnam ofticii re-
Ari, non illorum remericatis HC, Contiderabiris. Id si Feceriris, ni fallor meabiectam.
menocencel, eiletam communi vestro calculo, rna
nimirer condemnabicis, eec.
llauerir oportune remittere noui.

## Folio 212 — 1663204101:0236
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000236.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Bil. PIICKHCMRM
MAONTETCO DOMINOBTLIBALDO PTRCRHEIME
rotTorimbergeni, amico e reitracri.
Theophrasti Characteres illustrari a Bilibaldo Pirckheimero.
CAlue. En cibi Theophrasti CharaCtereS ex sCripEOS CrXCC. Relue iam debitum ex cua exhemeri
de. Sicastisatius rolumen Fortase desideraris, culpabis librarium, dabisque simul veniam mil
nuncin Tralix crebris masnilq; cumulcibus occupacissimo, cui perassiduas molestiarum molesnon
licuirlibellum per se percurrere, ne dum ad exemplar perpendendo conterre. Vale. Mirandulae
dic r FFL. SeptCmb. 15X5.
Tuus 10. Fr. Pieus Nir. C0.
NOBILLET EXCELLENTEMIRO, DOMTNO BILIBALDO
Pirckheimero, amico plurimum honorando.
CElerius quam auceso vellem, auc ru torrasse cuperes, nolux ad Telittera perterumtur, in caula
Dest hdorum cabellariorum mopia. Obrulit lele nobis nuper occalio, quam preceriille, pevene
Fas existimamus. Primum igicur re saluro. Deinde cerciorem tacio bonanosrei ralecudine: demunin
in ocioeslenos, cibilignitico, nec eo aburi, Dei Optimi Maximi clemencia. Abloluimuseramet
doctrina sentium, et vericacis Christiana disciplinae, distinctum in libros lex, quorum cribus vecul
omnis ec anriqua prorsus Philo sophia ducitur in concroverliam: Fribus reliquis l’eripacericade
Ctrina bilance ponicur. Librum icem de causis calamicatum nosra cempestaris compoluimus, de L
lia. Pleraque nunc scanneis licceris exarantur omnia: daboque operam, ver 3d vOS pesterancur, lI
Scinero, non perdiruros operam ec impenlam eos, qui imprellas lucubrationes ejusm odicurabuu
in Germaniam deuchendas. Vale, e C onradum nostrum Pcucinserum meonomine, (icommode
id cuohieriporest, laluere iube, et corum, quae ad ce seriplimus, cerriorem redde. Micandula L 1. L
Apcilid. L513.
Tuus 10. Er. P. BC.
EXCELLENTLEN LIETERIS VIRO. ET AMECOPRE
ciruo, Domino Bilibaldo Pirckheiero.
20. Fr. Picus, Belibaldo suo.
FAaus occationem praesenris nuneii, non pucaui comiccendum, quin has measipsiadce arem,
Lranquam obsides recerisinceamorismei, Cincerx que beneuolencia. Cupio plurimum releue
de valecudine cua, deque omnibus rebuscuis, quas non incolumes modo, sed omnitaciam Rocente
CNe, qui ad me perteratcam gracum Faciec, quam quimaxime. Neque enim poruinon crictari, caua
nosinter capedine diliunsi, canco que bellorum incommodo cam diu recirum fuisse, ne quis in Cet
maniam curo, ne quis concrain lcaliam proficilciporueric. Proindeq; non parum succreuic auidita
ad ce leribendi, acque vrireleribas, expectandi. Pelles Zobellinas, quasin Francorum emporione
BIlipeTLCMEONOMINCCMPTASACMEMILLI OPFAUCTa, NUINCMALUTIUS OBEO. SitEnuMCIO CenCI
viginci, quarum quadraginca insigniores, nisrore sustulsido e canisincer sperlae pilis plane conspr
cux. Mirandulam h commode perterriporecunc, eratum fueric. Sin minus, Venerias. Vbi preciun
novero, ad ceillico perteretur. Vale mostrimemor: Bononix Id. MaxE. H. D. XX X.
BTLTBALDVS DTR CRHEIMERUSSVO AEDERTO
D Y R E R 0
5
TTheophrasti Characteres, ex Craecis Lacinos ab se redditos, ei dedicac.)
Epidum hunclibellum, a lepido quodam mihi amico donatum, cibi, milexidistime AIb erce. do
nodare constirui, no lolum obamiciciam nostram muruam, sed quoniam pinsendi ace adino
dum praecellis, vecerneres eciam, qua aftabre lenex ille de lapiens Theophractus humanas aftèctie
nes depinserenouisset. Oua retiaenacae diucistime, cam en aliquando le occulere Colent, de non n
data op orrunitace ex alcissimis cordium erumpere recellibus, ac li cum primum oriancur de nou pe
eius lesalis illius Pxdasogirimore, iam pridem constrictae de licuerine, quo emedio sublato, cum ce
mum palam in lucem prodire, d maniteste le ostendere audenc. Ouod quidem reuissimum este, ve
praelentia rempora prx ceceris declarane, quibus nimia liberras, nimium etiam procreat concettu
Peum: lca, velicer paslim vericasprxedicetur, nil minuscamen incerim quam quo d illa exisic, per 1B, 
ruc perinde ac srconum Deiin verbisporius nudis, quam operibus consistat perasendis. P’eriuc
quum omnes adeo reneri simus, venemo ricia sua libenterreprehendere audeac, nihil veilius cet
Seo, quam eosrelesere libellos, in quibus ruusquisque proprii animihabicum canquam in specule
quodam concemplari, ac concemplando emendare porest. Ex quibus humc ret praestanestimin

## Folio 213 — 1663204101:0237
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000237.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
Politica.
dico icaneri pertocus aceto, Cestiuistime circa praecordia ludic. Accepi illum dono olim Gcxcum L
octo Camicimo principe, à Lohanne Francileo Pico Micandule Comite de Domino COcor-
la.nuine aucem cibi quo glle amicilsimo ee Craecum parites de dico dc Lacinum, vestudio shabeane,
ubteabaq; lingua valeanr oblectare. Fametliplerilq; in locis seripeorisincuria, aucetiam cura-
Parum tuexic corrupcus. Pestituicamen illum, quancum licuie, doncc emendlatius aliquando pro-
Mecic exemplar. Proinde erlcum Aylo elesantiori vertere poruillem, nolui camen lonsius a Gixca
alcedere phrali, eriam si cam ob caulam oblcuriornonnunquam videri possiIc: SCclMOK, VEGrXCA
im Lacinisfuerinc collaca, omnia reddentur clariora. Famecsiin dictionibus quibuldam eranste-
endis, nec mihi iph laristacere poruerim. Ouod quidemnocam culpa propria, quam Lacinxe linsux
Feidiepenuria. Duo pacto enim axconciav, nozgrooiiao, cumeg hozicr ac aserepyciao aliter vercere poruistem:
Decionoro, quaedamesse, quae coniectore porius quam interprece indiseane.
Vecumvnicurque berum eritiudicare, aut sinsula pro libico vertere. Furero, miAIberce, beni-
reStphicam hanc Lheophrastipicturam accipe, de liillam venicillo imitarinequis, mente (alcem
Sencerreuolue: nam praeter quam quod non parum proderie abunderilum prebebiE, ac mulcum
olectare porerir. Bene rale. F. x aeclibus hostris, Kal. Sepremb. anno Saluris M. D. XX V IL. dcc.
BILIBALDrS PIRCKHEIMER, IOANNL REYCHLIN.
Y Y E M.
dOlTemmerico neglisentix argui, vic clariltime, li ance quam amicicia mihiiunctus eras, ce ob vis-
cures doctrinam que egregiam non Colum admiratuslum, verum eriam dilexerim, retementerqu
laverim: nunre vero, cum aectiore rinculo mihi astrictus lis, cuipenirus oblicus ridear. Veisicur
micicia nodtra ofticioque meo parirer Cacisfaciam, prxlenribus licceris earum que latore, homine
philansuinis necellicate coniuncto, nec licrerarum experris ce Caluro, admodumque ralere cupio.
dioenimce nonnihilanimo, ob nelcio quas aduerlicaces percurbacum este. Sed cum sisvir cun.
als vircuribus, omnium que disciplinacum genere non solum excellens, recum extra Torrunx quoqi
eam policus, nemo, crede mihi, Thersices seu Z oilus, cuam candlidam denigrare lamam ac digni-
Remporeric. Facigitur, renon Colum animo Forri, quemadmodum cuam de cecprudenciam, obere.
aciones inimicorum que calumnias Feras, led ecmagnanimiter contemnas. Mementoque, Colum-
odo virie muidencia esC expertia: virtutes rero semper tuisse _ elle inuidix sy cophantiis ac aemu-
onibus obnoxias. NNoctienum, in Bis 3) a. S inis ropssouhios ierax, avurunr on1a. 215 d Dse riis doEns Ba di-
omeinons dci . Vale, dt Sicantillum ribi superestocii, quemadmodum habeas, rescribe. ExNon
rib
Sa Kalen. Octobris, MI. D. XL.
BTLEBALDYS PIR CKHETMER, IOANNL REVCMLIN.
A L V E F M.
Cripsi, vir clarissime aestace elapsa cum hinc Freuerim abiturus essem, simulque ribi ostendi, De:
motthenis oracionesna cum commentariis ex Veneriis allatas esse. Inde cum reverlus essem, 
Seisincellexi, librosillos ad ce tuisse rransmillos, rerum vero illos receperis, necne, haud dum com-
ercum habeo. Beneitaque Ceceris, sihacde re me cerriorem reddas. Scripsislem confestim postredi-
immeum: Sed vix liminipedem inculeram, cum icerum abire coactus tui, nucqi demum postmul-
revertus sum labores. Sed quae scribenda erave, breuibus accipe. Prohibuerc olim Ephelj no-
en lceleraciillius hominis, qui Dianae cemplum succenderac, liccerarum monumencis inseri Ccili.
line ex tacinore illo netasto perperuam memoriam assequurus esse videretur. Furero homine
Corinimicissimum, ec qui alices, doctispixecipue, ignocus tuisset, libriscuis celebras. Vidi enim nu-
pelibellostuos a ce emissos, in quibus lemiiudaeiillius mencionem facis, hominis, cuiusmemoria
cerraviuencium delenda estet. Sed scio respondes, renonlaudibus, le dmericis conuiriis illum
polequurum esse: et recte quidem. An non vides, il quodancea dixeram: illum hocpacto tamam,
amaxis intamiam a ssequucum ese, de quod propriis riccuribus libi denegarum viderac, id inimici
Peraquaesiuisse, scillcer, vedoctorum volaret perora virorum. nollem icaque dehincopulcula tua
Apiaculo Scedares, pracipue cum nilad monstrum illud accimerene. Flaec reamicus, quire ob vie-
escuns innumeras suspicic d rehemencer amac, scribo. Tu vero, quid taciendum sic, mature Con-
Merabis. Reperi Freueri anciquicates raciascam Cracas, quam L. acinas. Fx quibus Cracaistamic
CBiturus d Lacina licibiid placereince llexen. Tuum itaque cricreleribere. Vale, et
quaecunquo praestace porero a mesidenter exise. P. n. Norim bet 8a, A al.
Decembris, anno M. D. Z LL.

## Folio 214 — 1663204101:0238
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000238.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
FIEO
FTF
BIl.LHCKLLTMLACTI
ASFY C
TTA
INTERPRETEBTL. PERORHEIMERO.
TRonix, APentarionis. Carrulitatis, Rusticitaris, Placentiae, Pigriria, Loquacicaris, Contretton
Limpudentiae Aliberalicaris, Invere cundixe, Intempestiuicatis, Sedulicaris, Ilebecudinis, Peruic
cia, F F Tampridem Expius animo voluens, admiratus sum, de Forhran mirari non delinam, qu
nam, quum Crxcia sub eodem hraere, ac omnes Graeci xqualicer sincinstituri, accidacnobis, vehrai
quaquam cundem morum habeamus ordinem. F90 lane, Polrcles, quoniam diu humanam co
Templacus Cum nacuram, nam annos rixinonagintanonem, praecerea cummuleis acomnitariis con
verlatus sum nacuris, mulcaque diligencia bonos ex malos consideraui homines, opcrxprecium pu
raui, conseribere, que nam alterErI EOTM exerCCanC in vita. Exponam autem eibi lecundum genuS.
qua nam iis generamorum peculiaria existane, ac quo pacto ceconomiartantur. Existimo enim, 
Polrcles, Aliosnostros meliores Cururos, Ladmonitionestales adepti fuerine, quorum exemplor
rences, electuri sune, cum modestissimis agere ecconverlari, quo illis haud interiores existant. Proin
dead sermonem nunc converrar, cu rero animaduerrendo sublequere, de num recte dicam cogno
Sces. Primum igitur sermonem Faciam de iis, qui lTOnIaM XMULanEUE, Prafari incermictens, ac mullo
de re dicere, incipiam que primum ab Tronia, quam dc detiniam, deinde ironicum, qualis nam lII
explicabo, et ad qualesmores sic inclinatus, nec non pastionesreliquas, quemadmodum pollicicus
sum, secundum genus manifestasreddere conabor.
De Tronia.
Tconiaisirur videtur accipienda, vehesimulatio in decerius, eam operum quam termonum. H10.
nicus veroralis quidam, ve cuminimicis congrediens, videri velicillos alloqui, non odilte, pralelt
re sque laudare, quibus clam insidierur, scillis oppressis condolere, e ignolcere iis, qui male de cola
quuncur, e quae deiplo teruncur: humanirer que cum iniuria aftectis ee indignancibus reconciuun
Solerpraecerea inbere eos, qui illum properiter conuenire rolune, cedice, denihil exiis, quae facie pic
siceri, led dicere, deliberare, ee limulare, nuper adueniste, se sero factum iplum que detessum elle. 
pud Sceneratores rero ee emendi cupidos, simular se venderenolle, de non vendens rendiurum que
Se dicie, et laudens quid rideri rulenon animaduerrisse, e cernens, inquic non vidiste, de quae col
Festus est non meminisse, ec aliqua consideralte dicic, alia nescire, nonnulla admirari, quae dam veroc
ipse quandoque ita considerauic: _ in summa,assidue tali sermoniseropo rrendo est molesus: nO
credo, non sulpicor, admiror: dicir insup er seiplum alium fuisse: de hae c haud quaquam mihienat
ra: reshac miranda mihi est, alceri cuipiam referro: nondum eamen diffidam cibi, aucillum repte
hendo; dubico: sed ridene cuhas voces cico credas: d ricas e effudias, non malum est contnset
nihil, nam ea, quae sinceranon lune, le d in sidic la, pocius custodire oportet, quam quos habes.
De assentatione.
Assencationem aurem quis centere porest converlationem eseturpem, quae tamen prolicasten
tanti. Asentatorem aurem talem quendam, ve cum aliquem concomitatur dicere (oleac, considet
quemadmodum hominesce aspiciane: hocnulliin ciuicate praeterquam cibi concingie, celebracte
fuisti heri in porra, plus quam criginta hominibus ibi considentibus, quumque Cermo incidister, qu
nam opcimus esset, omnes ab ip lo incexisse, ac in nomen ipsus consentisse, ecalia limilia dicete cd
sucuie, de a reltimento tectucastollere: quod si palea quaedam vencoagitaca in capitis comam inc
deric, illas colligere, ac lubridens dicere, vide si duobus diebusribi obuiam haud fierem, baibala
mulcisplenam haberes, ec iuxca annos comam habesnieram, ac E quis alius. quumque ille quidu
cercincipie alios iubettacere, et laudare (olet coinuiro, e innuere quam recte ille finieric, ee mo
dens quidamariter artidere, ac vestimento os obstruere acrilum continere nequeat. C onluCuicqu
jubere obuiam reniences consistere, donccille praetercat, ac liberis eius imala e pira coeimens aCHI
Ferens, cradere illo vidence, ee deolculans dicere: bonipaerisiuventurem. Coêmen (que crepicasp
dem dicere calciamento esse concinniorem, quumqiisquem se caruradamicum quendam vac
Praecurensnunciare consieuicillum aduenice, conver tusque dicere annunciaui. Denique de in IIS
qua ad muliebrem spectane congresationem, expedice ministrare nouic, ec inter manducances pe
inus vinum laudare solee, de accumbens dicere, nonne delicate resceris? ac tollens qu’d amenta
lidicere summum quam bonum estistud, ac incerrosarenum triscal, c t deta pet, velic. Insupa
ipsum cepere loler, dHX C MICCHS, CCMMatIS eMaem SuCurrare, de in illum aspiciens aliis loguis c
Puero in cheacro autetenspuala t d . Coium attabre aediticatam ette, 
ascum bene culcum esse, d imaginem similem esse, e in sumMa aHENEALOLEI CEKHETC CA, OmuIa c
DeCarrulitate.
cencem ectacientem quibus gratullcaripose suspicatur.
Ac sarrulicas narrario est verborum prolixorum e inconsideratorum. Carrulus vero talls est, M
prope illum consideat, ueo  pru ois propriae laudes enarrac. Deinde que
nocte in lomnio conspenicrelerre Colet, deinde lingularecentere, qua habuir in caena, inde lesou
PiOCe

## Folio 215 — 1663204101:0239
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000239.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
lolitic
Poledente, dicere homines qui nunc riuune lonse prilcis esse dereriores, d quod cricicum catum
decum sicinForo, et quod mulciadueniunchospites, ee mare post Diony lianauisabile esse, et (i lu-
uerplueret omnia, quae in cerra sune, melioratore, et aser colendo ad inventurem redibic, de quod
ita disticulcaris est plena, ec quod Damippus maximam tacem in mysteriispoluir, ec quod sunc co-
amna incemplo odio, ec hetiromui, d quinam dieshodie est, ec quisillum suftere, nequaqua eum
micric. Ex quemadmodum Baedromionis mysteria, dc Aneplionis Apacuria, de Neprunin peraero
monyla. ica hominestales depellere oporrec, et conviciisabigere, liquissebricicare voluerit, mole.
lam enim oxus est, Cos (U RIHELC, QUIHECOEII HEGUEHEGOTi) LEMPOTLNOTNE.
DeRusticitate.
Rulticitas autem videriporestesle rudiras indecora. Rusticanus vero ralis quidam est, ve Cyceo-
onfaciens ad congregacionem pergac dicitqi, unsuencum minime cepit luauius sedolere, Solecqu
alcermemcapede maiora gestare, ee magna voce loqui, amicis praterea domesticishaud credere,
am seruis rero propriis de maximis erlam communicare, eciis qui apud eum in agromerce de labo.
uncomnia ex concioneretetre, de accractibus genibus considere, ita renuca eius appareant, ac nul-
uncem aliam in riismirari, aue vila percelli, praecerquam si bonem riderie, aucalinum auchircum:
umenim Cublistens inspicere, et quam qui d épenu deprompserie, auide rocare de meracinsbibe-
Eidque clam proma Facere consueuic, diminuens cum omnibus, quae intus sunceciam necessaria i.
l, prandens rero pariter _ jumentis scenuminiicere, de quum quis hoctium pullat iple exaudire,
Feanem acerlens, acrostro capiens dicere (oler: heus cu villam nobis e domum, ee eosquiincus
unc cultodi, in argento aurem recipiendo rlera reprobacionem ralde molectus este, et idencidem
ermurore ec quum arartum auc cophinum se bipennem, vel (acculum riendum de dic, illorum no-
leproprer rigiliam re cordari. Ouum reco in vibem descendic, ab occurrence perquicere colueuit,
lanci sinepellicea ex Calica, ecrnum hodic AGon Numeniam xegac, d quidquid vulc confestim di-
le contucuie, iam proticilcens condi, in balnco cancare, calciamencaq; clauisconlolidare, ee riam
em percransiens ab Archio lalica Ferre soler.
De Placentia propria.
Placencia suiipsius eA quidem, resinicione compretiendarur, dissercacio non ad opcimum, volu-
dlacis praeparaciua. Sibi iphi gurem placenscalis ferc est, ve d lonse compellee, et virum oprimum ro-
lmirum in modum ambabus manibus lacasens ne dimierat, _e parum per prxemitrens, ac incerro-
fens, quando ipsiu videris, etiam discedendo laudans, ad arbicrandum rero rocatus, non Colum il-
uialtistir vulcplacere, sed e eius aduerlario, quo indisterens rideatur. Ad hospires aurem dicere
Der, quodinctiora loquuntur quam ciues, ad ccenam vero rocarushospiceiubere, reliberos quoge
uocer, quumque ingressifuerine, dicere parri limilioresese quam incer se ficus, compellanlq; de-
Rculari, et iunca se consticuere solec, hilquemet colludere inquiens, vres, bipennis. AE que circa ver.
em sune quum dormic limul premens. Ac lepius conderi dence sque albos tabere, vestes vero bo.
permutare, ongueneilque pertundi consucuic, e in Foro ad numulariasmenlas accedere, in vero
Ermnaliis vertari, in quibus exercentur epheebi, in chearro vero quum spectacula CdunTurprO-
primarios considere. Sancipse nihilemere tolec, Cedhospicibus in By lantium corollas, canesque
onicosin Crzicum, ac melchrinecium in Rhodum, haec Faciens cunctis in vibeprae dicare (oket.
dd simiam alese eAtporens, et Caryrum poltidere, columbolque Siculas, accalos ex Dorcade, nec
ba Lcerchos Fenestratos ecrocundis illis, de baculum curuum ex L acedamone, et auleam haben-
nverlosincerros, Acriolum quoque palae ctricum habencem cinerem ee (phaerulam, et cum illa
vercans semper racicinariac ostendere, Philo lophis, Sophiltis, Opcomachis. Flarmonicis e post
Conculorum adicionem ipse enarcare, e ad spectancium alium dicere, cuimonam tueric palx
10
DePiericia.
ericia aurem estrolerantia curpium operum et vechocum. Axpixerralis quispiam, reparicer et
hale alsire, _ conuia lultinere porie, moribus vrbanus quispiam e comeus, e omniataciens,
Chisse ex Calcare porens, Cobrus coldacen lecripudium, de personum gerensin Comico Choro,
antum in modum xreos eliserehouic, lingulos discernens, e pugnare cumiis, quisymbolum
une, de docem seculari dienioribus, e qui poslic res rendece viles, e lenocinaci, ae publica
oulciotungi peniculquenil curpe censere, led prx conem agere, scoquum ludete quoque, ee m2.
emnonuriice turei acculari, carceres songioricempore inhabiene quam propriam domum, ec hoc
nam ese vuleriderisillis quimexorum cucbam circum sistune, ac magnaroce cohorcantur, et acer
Econniciantur ec cum illis loquuneur, ica veincerim ii quidem accedane, alii aurem abeane, prius.
Nlam ipsum audiane. Sed his quidem principium, aliis aucem syllabam, illis vero partem rei e
mlcare Toler, nunquam alias piscillam luam insBicece dignUI BUEHE, qua quuM pAHCByLis PeC
Scur. Idoncus praecerea esiudiela quadam fugere, aliqua rero prosequi, rionnulla ciurate, a
nerem dmircere, Echinunt habens in sinu, de versus libelloium in manibus, neguaquam
tebic

## Folio 216 — 1663204101:0240
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000240.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Bil. PITCKMCMML.
reprobum ducensmultis paricer Forensibus imperare, de confestimillis Faenerari, de drachmae vsu-
ramcrib. Cemiobolis per diem exigere, et per coquinas, per pilcarias, per Calicorum fora oberrare, nel
non vluras exnesociacione in maxillam colligere, negorioli aurem lune, ora habentes ad conuieta
Facile Colubilia, magnaque roce loquuntur, ia read illam forum reloner de ofticina.
DeLognacitate.
Loguacitas vero, E quisillam definire velic, intemperancia esse viderur Termonis. L Oguax VeTOT
lis quidam eAt, re occurenciinguiae, nil eum quidquid loquatur dicere, ec quod ipse cunctanouic, 
quum iplum audiueric addilcer, ec interim dum re sponder, subiicie, dixisticu: non me lacebat que
elles dicturus, ex euse mihiinmencemse duxisti, et quo d aliquando loquiestreile, et quod praecet
miseram ex cirorem incellexisti, etiam pridem ob seritabam, num quid in meam conseneires (entet
ciam, ac alias occalionescales praebere consueuic, quo illi occurrens nerespirare quidem raleat, 
quum sinsuloscaedio aftecic, porens est e ad curbaset coneregatostrantire, de fugam Facereincerila
etiam dicenres, in scholalq; depalastras ingrediens, vecare loler pueroscam mulca predilcere, prac
proribus quoqi ex pxdorribis praedicere, quivero dilcedere paranr difticulcer dimicric, ac domuiie
Aicuic, quum que concilia annunciare audic, prius enarrare loler puenam olim apud Aristophoncet
Rhetorem factam, de L acedaemoniori quoqi lub Lilandro, d serimones quosiple aliquando loculc
CAcelebratituere in populo, de hacrurbisenarras acculationes simulincerponere colueuic, quo le
licer audienres obliuiscantur aur obdormiant, seu derelinque resincer ea liberencur, quod l vnac
iudicac, sencentiam ferre, e cum aliis consideransin spicere, de rna caenans comedere piohibet, ila
quiens, difticile esse loquaci racere, de quod lingua srin humido, ec quod nunguam lilebune, ne
decear viderihyrundinibus e se loquaciorem eccauillis lacessicus sustinere, et a liberis suis quum iau
dormirereliciustum hac dicere, loqui aliquid robis quo nostomnus corripiat.
De Confictione.
Fictio aucem composuio eA Cermonum mendacium et operum iuxea fictoris volunentem. ACH
Aoccalis quilpiam, ve quum amico occurric, contellim moresimmutat acidensincetrogne con
sueuic, vndecu: de quid dicis. aurhabesne de hacre noui quippiam referte: de superadiiciensincet
rogare, numquid maxis nouum quid dicicur : _ bona lune, quae feruntur, necrespondere permila
cens, dicere consueuit, quid agis) num quid audivisti, videormihice nous cibare posse termonibilu
estque illi aurmiles aur puec Actii cibicinis, (eu Lrcon operarius obuiam Factus, ex ip la pueua, de qu
aiune audiuisse relationes ixitur sermonum cales illisune, quae neminem lacere debeant, relest al
remillosdicere: inquiens, quemadmodum Poly (perchon e R ex pugna vicere, e C alTandes viula
Sc captus. Sane l quis illi dixerie, cune talia eredis: inquic, rem per ctuicarem proclamari, et Certmd
nem increbelcere, ac omnia concordare. HLaec enim de puena dicere (oler: mulcam que ca dem ett
factam, Ced e ei signum esse apertonishuicnegorio conjunctis. Cernere enim iplorum omniuia
murabilia, sed e se audiuise inquic de his, quendam in domo celatum, qui quinea ab hinc die ex L.
cedemonia venerie, ac omnia hXenoverie, Cunctaque explicar, se cundum quod illi viderurpettu
sibile, actanquam commileratione ductus inquir: Proh intelix C astander 1 Proh Calito (uS+ COI
Sidera Forrunam, acramen Forris Factus: _illum Colum hacnoNC oporrere, ac omnibus qui in ciuica
re sunt percurrit dicens: Fales homines admiratus sum, quidnam sibi Fabulas consinsences relius
ccenim non solummenciuntur, se dabsque commodo dilcedune, sepiusenim exillis quidum inba
neis circumstancias Faciences rectes perdiderune, alii in porricu cerrestri de nauali praelio supetanca
caulas disseruere proprias. Suneaurem qui plurimiscoactus dico) eligentes obmittere caenam, ac
modum aurem eorum xrumnosum studium, quae enim porcicus, quae ofFIcina, aUEqUA PaESFOrI, L
qua non cora die morantur : audiences hocpacto detarigances e emendicis opprimences termo
nibus.
DeImpndencia.
Impudenria aurem est, ve detinicione capiacur, concempeus existimationis, curpis lucrigracia. Im
Pudens verocalis, reprimum, quem exspoliac, ad illum mucuum pecendo accedic. Inde lacritica
deis, ipse quidem apud alium ccenare, carres aurem torastale recondere (olec: vocacus veroalle
clam donare, carne amen (a sublaca, nec non pane, ac dicere omnibus audiencibus, velcere otonc
ronde. Obiouta alle M ene C aCMacetatii à quo libi veile quid tactum est, supetac
denS LIBC POIUI Cal. C S, VeLO5 aliquo d MelClibra. Ex si accipic, lenehabet, un ni
nus ravcoamenta omento ridens paricer dilcedic. LlolplBs  S EdnC emeNS, nOn cu
partem videre, ducereaurem eospoltridie ela pattas u, e Glemcunque aliquisenens po
tal, libi quoque imparciriiuber. e in aliam domum reniensmutuo libidare ordeum, nonuquau
Xpaleam, ec eos qui illis eriam indigent ad ipsum deferre cosic, led pudencet ad rala a1 eaM
balneo accedens, leque immergenstraurire soler, clamance balneatore, ac ip se seipsum abluere, e
abiens dicere, quodibi sicablucus, exiam cum mala ipsius gratia.
De Illiberalitate.
U

## Folio 217 — 1663204101:0241
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000241.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
lolitrea.
repetere soleat de domo, ec in conuinio numerare quor quilque calices ebiberie, acminimum
concaenantibus Dianx pro primiciis exsoluere, et qua paruo quisemic, considerat, omnia di-
Ens este cara, de quum seruus ollam auc lictile Fransic, a necellariis exigere, quum que rxorpilosvel.
decupicipse rata apportare non crubeleic dt mentas, ee arcas, inquiritq; cegumenta, et quum quic
nic, canto rendinequaquam reile esse emproriait, nec ex horro luoticus comedere permittie, nec
Mapros ejus icer tacere, neque oleam aurpalmam, quae super terram cecidere, accolere, de termi-
sconliderare, num illi idem quoque hodie permancanc: vehemens eciam in diurno faenore ex
cendo, aevluram superaddere vlurae: ec conuiuio populares accipiens caenes inminuras trustulas
oncilas adponere: e ob sonansmihiemensinsre di consueuic. ee rxoriinhibere nec lale vei, neque
ychnio, nec ermino, neque origano, necruberibus, nec corollis, necplacentulis, led dicere, quod
Iahaec multa Cuncinanno, et in summa, parcorum eriam argenti repolicoria cernere est carie pu-
ha, d claula, ip (os geltantes restes paruis etiam minores. Prxterea ex Lcexchis admodum minuris
ei, e in corpore delibutos esse ac dimidium diciablui, et apud Fullonesimmorari, quo iplorum
eltimenta multam habeane cretam, ne ciro contrahanelordes.
Delnuerecundia.
Haud quaquam difficile est desinire inuerecundiam, siquidem disciplina est manitesta, et pro-
olistima: Acimpuruscalis, veliberis, mulieribus obuiam factus pudenda extrahens ostendere (o-
iscincheacro plaudere, quum delinune, eo (que exsibilare quos cereri libenter spectane: quum-
Recheacrum siles, inclinans se mugire, ve ledences convertere taciat, ec pleno foro accedens ad nu-
velpoma, au fructuis, stans comedere solet, incerim renditorem alloguens: aC exprXterCunLi
Guencant oe Vocale, nequaquam libi tamiliarem, et si quem festinare videt, illum expecta
habec einmagna caula condemnatum, quum diudicio disce dic adire ec vna stare, ee oblonia e-
uscibicines eriam conducere, et ad hac rocare, e occurentibus oblonara ostendere, ee iis qui
ReloMMaS LMSeCaaS conlistunt ofticinas, dicere, quodinebriari relic. de rinum emens a-
ontium dilucum reddere, quumq. ad spectaculum aur victoriam ire debet, filios, quoniam do-
 ab suterune, cheacro privare, quumque publica tungicur legatione, riarica illi à civicare daca
Mcelinquere, collegis aurem scenerari, leruoque maius onus imponere quam ferre queac, depau-
2 ex abundancibusnecesaria ee ab hospitalicatibus parcem ipsus exigens reddere, quum que
ancorngicur olcum rancidum esse dicit, apuero emprum alienoque vusi (olCE pCCUHIX PFetCE
aria d seruis invenca parcem violenter exisic, inquiens, communem esse Mercurium, cali exiam
uarismenlura, ipse modio lemivacuo luis menlurare Colec, necellaria ralde imminuens, quum
mendoreddere debet, quae accepic. Sane cum debicum seddiceriselimam abscindens, tribus
ihmisminusresticuere solet. In lodaliciis vero epulispueris quo que luis ex communi cibum pe.
e. quae vero in menlarelinquuncur, erium caphanos dimidiares de scribere, ne pueriministrances
Pta
De Intempestinitate.
incempestiuitas igicur ellalio quucio laedens occurrences. Acincempestiuus calis quispiam, vead
Pacum accedens communicare velic, sccum amica lua Febricitante ludere, Sccaulam exigentem
allione accedensicibere lotet, plumpro sponlore suscipere, ec ad cestimonium vocacus adesse
Am diiudicanda, ec ad nupclas acCersicus senus acculare taemineum, ee qui nupet elonsa aduene-
drradeambulandum rocale. Perens etiam ee emptorem ad ducere plus dancem, guuin res
rendica. Insuper eos, qui plice audiverun _ didicetuntrursuS exursere coBIE, docenS: prom-
EterCRCA CuTare, qux quisietinolic, ac primicias Coluere illum pudet. Ad CacrifICANEES AUECM
rentes aCCee Hum Poctulare consuenie. Ouumq; seruus AasCIIaEIT, aCTAHSCHAETAE,
us aliquando puerita plagas sulcipiens LIE LuHocatUS. e compoliionibus interueniens
as leminare loler, quum amba patres reconciliari desideranc, et lalrans deticere (odalinon.
6t10
DeSedulitate nimia.
coinde ledulicas esse videtur limutatio quaedam sermonum ec operum cum beneuolencia. Se-
cemcalis quispiam, lursens promittie, quae praectare nequic; ee quum quis remiustam esse
Ccur, repretendere pergic se puctum cosere Colet plus milcere quam praesences bibere pol
PUIGMANEES CONCITATE, SE PEF VIaII GUaI NON COgNOICIEPFRIEEMOXIGNOTANS quO POrSAT. AC
aspraecereaducem accedere lolet, quaerens quomodo aciem sicinstructurus, de quid peren-
are relic, e occurrens Pallalunciare quod marer dormic in domuncula: medicovere
nevinum decur curato, alcete experire relle num instruere polsie male habentemm. Mu-
aliqua occumbente, umento inscribere e mariri ejus nomen de parris de mulieris
addere, quodhihomines oerant, e quum iurare debet ad circumstanres dicere, quod
DeTeberudine.
nem Heberudo. ve detiut Caplicerur, cacdicas animi, cam in sermonibus, quam rebus. He
besaU
ll
Lcc
c
Re
pinsiurauerit.

## Folio 218 — 1663204101:0242
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000242.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 21 lines, status machine
BilsCee
tes qucem calis quispiam in calculis compurans ac summam Faciens, interroxer asidentem, quid
Hac, ec indicium fugiens, ec illud subice debens, clam in agrum ire, incheatro que spectans lolus dere
lingui solet dormiens, de multa voransnocte, de luper se delenatus vicini domunrimari, et quodi
Plemet depoluir illud quarere, de non reperireporest, quum que illi quilpiam annuncine, amicume
ius quempiam morcuum eNe, quo presens sic, meerens ac lachrymans dicere Coler, bona Forcuna, du
ficilis aurem execipiens argentum debitum cestes sulcipere, e hremistempore cum puero decet
FarC, quuxHICUS NON emerit, d puellos suos luctari ac cmrere CodiE, Se d ec in labores producie, de in i
oroipsislences decognensbis lalcem in ollam iniietensincomestibiles tacere, quumqi ex aere pluid
dicere, quam luavicer altra, putac quod ec alii dicune, era (cessic. Ouum vero aliquis dieis, quod puras
Personasportas eferri mortuos, ad illum dicere, qui mihi decibinascentur.
DeTermeacia.
Acperuicacia, morosicasest in sermonibus. Pemicax rerocalis quispium. eeincerrogarusrbi quis
Sic, relpondeac, nolimihimolectus este, erli quis illum allocurus tuexic, nihil respondere (olet, de veu
dens aliquid haud dicerc ementibus quanri rendatur, le d quaerere quid inuenie, de honorancibus a
compam investinicaribus mictentibus dicere, quod non tienecata, ec quod non concectarveniasi
squis etiam inuicus illum expellat auc impellat seu impediac, ee amico mercedem inbenti inferre
consueuir dicens, quod eehocamilerunt argentum. se in rinpedem oftendens admodum la-
pidimaledicere d recordari necrilum longo rempore expectare. sed qui neque
cancare, neciocari nec lalcare velic, pOEenSAUTEMHCC
diis vonete. dic.

## Folio  -  — 1663204101:0243
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000243.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
VTRT ILLVSTRIS
BILTBALDI PIRCR.
HIEIMERL CONSI.
LTARIT CASAREA
AT AIESF A FS
PTTTLOLOCTCA.

## Folio 220 — 1663204101:0244
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000244.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
ISSFR
I A
2LAZKI IEIHISTORTCAEI
5a, de Maria Masdalena, quod Fal (o2 quibusdam habeacur ple
illa peccaerice leu noprn.
 Ametscavericatis sr conditio, ve impusnaca  Oppressa magis niteatac eluceleAE, vE
pore, immorcalis ac limplex, nullius inclya adminiculi, nulio fuco externoque leno
cinio instrui cupiens, omnem ornacurm phaleraca sque argucias canquam alien se
spuens: Fconcrario rero Fallicas, etli omni dexcerirare ingenii aeFen(ETEAC ACAEUE
 uapcetandem sponce de Ruat ac conlenescac, quandoquidem sicta ee Simulata BiCus
rempore durare pollune: C ernere tamen plerum que est, ita longauum inolenisse etrOreM, M CH
daciumque cam alcas ac firenas esisse radices, ve nec vericacis (plendore fallicaris cenebrae illumina
ri, ser fictionis sipicestacile excirpari raleant. Cuius reiporiltima caula esse deprehenditur, quol
dubiapro certis, Fallaque proveris nonnun quam recipiuntur. ae ica perrinacicer hominum mett
sibus insidenc, ve oraculi diuini instarhabeaneur. Proinde errorhiccolerabilior Forsican estec l11
rebus proptranis _C pRTUI MOMCHE CANCUMI verlaretuT. Cererum cum in diuinis candem, 2C pi
labimur ec decipimur, lubencelque maiorum errata amplectimur, cum nulium exculaciont
Genus seliguum manec: maxime, ls adminca mendacio impucencistima sbolet impietus, quil
doquidem nil cam alienum à Capience est, quam auc tallum seneire, auc quod non lacis explor
re percepcum lic e cognicum, live vlla dubitarione detendere. Dececisiiur nos ruiuerlum labe
reme ingenium nostrum. ad inquirenda vericaris sudium conterie. Cuius ee apud genriles cau
ea tuicauetoricas, re inea lummibom praemium este praedieatene. Verum enimuero quictans puli
liac cimidi insenii homines, ad eos desperationis peruenere cerminos, ve nosmaioribus nocti
nilmelius inuenire seu verius discernere posse, non lolum credane, led de vellemencer concendunta
piaculique loco ducanc, si quis a prilcorum doctrina vel dixicum erantuexle declinace aucenta
Ouisiconlideraltene, cerum naturam non penicus desecisse, vellonso remporisruo contenviller
Sed quoridie miranda ac ancea inandita proclucere, quin porius largitorem omnium BOnOMIM
Deum, nure quoque riuere, aernicuique secundum maonam milericordiam (unM crbuere po
Ce, minimeinaliis ceprchenderene, qua ixsinsenij egrdicace, ne dicam inerria conse qui inm pi
dem desperatune. Exirur cum rniverla vix domini milericordia existanE _E veritaS, NCCHCCUM
ex iniguum quicquam, dominulque in Euanselio clamec, perice de dabicur vobis, quaerice _ In
venieris, pullare ec aperietur robis, veri Dei nuxilio contitus diuxque Marix MLay daleHA PAVOCI
niosssultus, ersipollucis labiis, ac impuro ore, innecerarum camen ium eiu _C RECEPTUIM CHIOTCM
explodere conabor, maniteste que me ostenturum spero, eignissimam ac Canctistimam illam MaB
dalenam omnihonorisprxconio laudandam ee excolencam, non Colum i Fecdo lurarix exiniines
ac curpi labe puram ec alienam este, sed nephande ac FIo impudiciria argni, cXFLaque noxiala
minam lanctistimam penicus carere. Cecerum replanius catumniam eam iitignem retellere va
leam, sub inicium ex ance omnia originem improbi hgmensi considerase uccelle exic. Sic cte
nim, ve ubitros, lucidius aC clarius etsor pacebie. Equidem mitus LUCa EuamesC liUM MILIIS sC
Etc exammacum inulta noca occalionem praeticisse videtur. Cum enim illis legatur, mulieremt
peccatricem in Pharilxi domo Saluacoris nostri pectes ruxisse, Johannesque Mariam illuc idem
Bechania Fecisle reserat, parium illi considerari tomines, vnam ac eandem mulierem, peccari
cem scilicec, ac Maciam tuilse existimarume, canquam mulieres diverla, veum ac idem cRicimn
illo ruo admodum srequens e vlicarum, persicerenonpocuitlet. Ouod siprestuus L.uanctc h
Aorix seriem perpedisteme, luce meridinna elarius cernere poruistene, Magdalenam apud Lonnuet
Tex Tolummodo diesance Palcha, opus illud perpeeraste; LuCX rerOPCCCatLCeM, non Colum au
1llOF1.
MI F R

## Folio 221 — 1663204101:0245
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000245.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
hilologicd.
Mttoria poll peccatrieis vnctionem concinet, id proculdubio eo quoque ordine, veretereur, deinde
Bellum est. Duanca vero et quam miranda ab humani generisre demprore, postea ad passionem vlq3
alaline, verumque cam breuicempore, h. c. diebus (ex, haec omnia feri poruillene, vnusquilque lana
menristomo tacilimepespedere porest. Accedit a Lucaspeccarricis nomen supprimit, MIatiX verO
Mlasdalene conteltim lequenti capicementione tacis, qe procul dubio haud fecilset, (iMasdalena il-
peccatrix Fuilter. Fodem. n. pacto, quo seprem damonia à Maria ciecta scribic, ita si rua ec eadem
uller, peccacricem quo qi de quapaulo anteareculerat, iplam appellare poruillet. Sed quia alia illa
ac, per diuersum quoque miraculum, damoniorum videlicer expullionem, iplam notare voluit.
Conseigitur rectius gracilensere auctores, quorum aliqui quatuor, nonnullicres, omnestamen di-
perlas tuisse hasmulieres cestantur: primam cuius Lucasmeminis, peccatricem scilicet, que in Phari-
eidomo rnguendi opus compleuie: le cunda cuius laus apud Marcu de Macchaeum Fulset: Fertiam
ero de vlcimam diuam Masdalenam, quam Toannesreterc, quae omnes paricer dominum vnxere,
uerso tamen loco, modo eerempore. Mas dalena erenim ance sex Palche dies dominum perunxics
evero dux biduum, priu squam Palcha Rerer: tertia vero, hoc eApeccatrix, lonso, veiam antea O-
Lenl CH, LeM POIC. Ma dalena libram inceeram ruguenci praecio (I acculiC. PECCAtTIXNON expen-
u ek alaba stro eftudic. Maria aurem rnsencaria raspenicus Fregic. IIla domini pedes lachrymisri
Scillen sq peccacorum emissionem postulac. Alia vero eaudio pertula honorisque eracia, Saluato.
Cntonsic acreliguum in le pulcur diem seruare iubetur. IIIE pedes perungunt; alix Capucranta tra-
Sancia decoranc. Apud Marchaeum ec Marcum discipuli ex bono indignantur propohco. Apud 10-
 verololus tudas turaa afectumurmurat. Nil vero huiulmodi apud Lucam fieri lesitur. Apud
nde in Cinitare ac Phactaldom ores asitur. Apud Loannem veroin C actello, rbi Lalarus dilcum.
bac, ac Marcha miniltrabaC, Christus onguento deliburus lesitur, Mas dalena ccenante dominum
Seredicur; Peccarrix vero dilcumbencem, celigux reroin simonis domorecubancem. Lucas luam
aliere meretricem manene appellac: de Maria vero Masdalena, nil cale scripeureperirur. Ab illa
Acta lunc daemonia; ab alia vero ab lata peccata. Dux cuncta siaquus centor dilisencer perpederie,
Periet proFecto, in Fanca retum variarione, impoltibile ac minime credendum elle, vna e eandem
alierem, haec omnia ac caM duer (a perexisse. Duod EbisSaluarorem, ab vna e cadémuliere rn-
nquidam retecune, quo pActo illud ostendere raleane, ip h videane. Mihi erenim lacis fuie, mani-
demonstra sTe, lonse dute lashas suissemulieres, nec cuncta, qua de eis retetuntur, ruo cempo-
Cestarnunc alium dillontere errorem, quo scioliilliinducti, Canctillima Magdalenae pudiciciamm
allo impuenare ausiluml. Siquidem cum Pharilao Simonisnomen indirueste legissenc, in domoq.
monis leprosi dominum rictum fuille incellexissene, ambosillosac diverlos homines, ruum ec
undem simonem tuile alouraci lune, non secusnominis similicudine decepri, quam antea per so.
um cotusione leducti. Videbacurtorliran illisres noua ec inaudica, duos hominesrno ac eodem
eellarinomine. Sediam alicea ostensum eAt, rrum in ciuirate Chrictum ad secum manducandum
sllealium vero in C allello saluacore suscepisse, sed ne dubio relminimo posthac aduerlarii no-
Aderineancur, asc, malisteste oltendamus, virosillos, (quemadmodum ancea demulieribusteci-
Penie alios, ac incel se fuisse diver (os. Pharilaus erenim dubitar, ac inera se dicic, hic A CNCEPFO-
scirer profecto, quae aeualis esler mulierilla. AF Simon ille Bechanicus non Coluomni carebac
Moro sediam pride à Chiullo curarus, ac ab inlanabili lexie morbo liberar tuerac: ideo Pcophecam.
udem maximum cum, cetto cercius ese (ciebac, quisigitur sanae mentis cu haec videac, no plane
Sac, nec peccarrice in domusimonis leprosi Bechanica peruenisse, (cu D. Masdalenam in ciui-
d Pharilaum rnq accenle: Sed veraqu apud diversoshomines, alieno tempore mucato modo
esacoloco, luumperesille ofticium, necesse, seu rng fuisse, unam ac eande faeminam, pecca-
llicer, ac lanctistimam illam Magdalenam. Nec aliquem moucat, p Loannes reterat Mae dale-
elte, que dominuruxiepruulsque eam nacra echistoriam, quando quide rerbum illud maxime
laxulatur opinioni, rexore p hon solum ad cempus praeceritum, le d de fucuru reteratur: qua li
Mlaria auceracilla, que poltea dominu ruxit. R estacigicur, ve quicurpicudinis D. Mag dalenam
Cuc cancummodo suspicionib. luam defendant caulam. Sed pro nobis quoqi adm odum pra-
econes stringunc. Flaud. n. credendum est, mulierem cam pocecem, quae non lolu diviciis, led de
Porucurba, quae ad illa consolatueli gratia d Fliero (olymis accesserat, polleret, corpus suum prota-
accam publice prollicuiste. Acsut heleio quam adulcerino colore, aduersarii nosri, infamiam
Mintigne cesere audenc. Inquiunc eletim, no vulgare illam scorcum tuisle, led cancummodo qui-
a amacorib. sui copiam secille. Qudd li exquisice Luangelis verba crucinallene, nunqi ad camcam
Roranciam, ne dicam demenciam, peluenistene. Non. n. Cacis erac Pharilao dixisse, quae inulier estee
hiliaddidissec ec qualis. Ouam masham vero peccarricem perhac verba geminata ostendere il-
blueric, nicuique prudenti cositandum relinquo. Necvident homines illis quod lua cam Fragili
Culacione in pristinum labaneur eit orem, icerumq. lanctissimam mulierem, in scorcorumacme-
cumnumerum perducere lehlenc. Cenconcqs laciem illius ab slersere, seu porus derurpare ni-
canEUT.
esloco leumodo heriporule.
et
erie
dic
ca
acc

## Folio 222 — 1663204101:0246
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000246.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
VIl. PIrCKIKCIMMCEI
FaneuT. Ouod hincemerax Deigenitricis, ac semper Virginis Mlariae sloriam (dc merito quiden)
obtulcari arbitramur, E illam in peccaro oripinali conceptam esse crederemus: quanca qualiq; ieno
minia sanctissimam illam Magdalenam atticiemus, s sola suspicione ducti, illam corpus rurpitet
vulsasse alleramus: quandoquidem peccati originalis labes ab exordio, ee primo parence, in home
reseriam inviros detuxie; Luxurix vero crimen, maxime tam frequens, nonnilirarionis consensu
ac libero nostro arbicrio pertici porest. Sed cursus instant aduerlarii nostri, ac dicur: Ouod vua _ es
demmulier, peccarrix (cilicet, ac Maris Magdalena Fuerir, hoc pacto demonstrare pollumus, dinil
sit Christus mexerricipeceaca, hoc est, ciecit de Maria Masdalena leprem diemoria, per quxe lepcet
peccaca delignantur morralia. Ouibusicerum respondeo, nil reterre, virum Saluacor peccacricile
prem vel quacuordecim remisexis peccata. (nam cuncta dimisic) led quod per similicudinem deme
niorum peccata denorentur, hoctancum à veritare abes, quancum iph d recto acbonoindicio, hoc
pacto etenim nusquam Christus daemonia cieciller; sed vbicungs demoniorum Aementio, ibipec.
cata dimilisset, criminaq; de no dxmonia ex hominibus clamassenc, porcolq; diuino permilsu in r
dam praecipites cgillene, quam manitestu rero illud sumendacium, quantum qi honoris ac poresta
eis, Elio Deiperhanccam violentam incerpretationem derraheretur, lacrx licrera rbique palam de
monstranc. Neq; enim Lucas (reiam ancea dictum est) quasi non eodem capice ambarum ullerun
cam diversimode mentionem Fecisser,  illa non diverla, Sed lolum vna ec eadem fiisec. Nam pec.
carrici Christuspeccata dimicric, illamq; in pace abire iuber: C ontestim q: (vrex sequencib. FnanSC
distxe verbis liguec) Mariam Magcalenam secum recinCL, illamqi NO PCE PECCATANOTaTam, led mani
Feleamalionis spiririb. liberatam, per castella e ciuitares circumducie. Ono vacto verohec quoqu
duo eidémulieri conveninne, quiliberper se considerare ralet. Sed retusiunerande aduertances net
bisad consuerualy lon, Eccleliam scilicer, quaica semper obseruae, ac in prasens cum eis sencire at
sirmane, quib. icerum respondeo, rnumquenu ChriltiEidelem ceneri ac obstrict ii esse, decrecamacris
Ecclesix obseruare, acturmicer credere, precipue in illis, que Edei spectane mrsteria, quero mater F.C
clesiahanc opinione a primeuoinstiruro lemper ob seruaverir, hominesilliobstinatinunq probate
valebumc. acqui concrarium nosmanileste ostendere postumus. Nam vicra doctores GLcus, Orisi
nem (C. ac Chry (ost. _ Naxian. Panctis _ carholicis Doctorib. D. Llieron. bearulq; Ambrosiusnostia
altipulacur opinioni, clareaseretes, minime cre dendu, rnam ee cande tuisse mulierem, peccurricem
videlicet e D. Magdalenam, ne Euangeliste sibiipsis concraria dixiste videaneur. Oua veroSanctii
lisplendidistima sdei sinclumina, quantum qi incer ceceros F cclelix excellant doctores, lo8e lupet
nacuum esTetenartare. Hoccancum dixisse sulticiar: Neminem vnq probatuum, peccarrice Maciala
nomine appellatam, loge minus Mariam Magdalenam illam Fuiste peccurricem, que in domorh.
rilaipedes dommniruxeric. Nec ego lanctae maeri E cclelix derogare quicquam aulim: (absic. n. H0
me) led reritarem inquirere, qua ee non quxelica candem in lucem venic, minime prohibeor. Nan
ea (vebonusille Placo inquic) apud Deum es homines omnium pocissima est, cuius in primis pariicipe es
oporcet, quifururns est folix. Insidelis autem est, cui mendacium voluncarium existit amieum: cui autet
innoluncarium stulcus. Virumque icicur fusiendum, cum vierq, cam insidus, quam imprudens, no sic. am
dus. Ouid rerohorum verius lic, nemohominum led Deusnouic, cui rectius quaetionem hâc coi
mictimus, quam vealiquid cemere, quod adignominiam eam Cancta mulieris Fedat, auctoritacene
Ara definiamus. Duaneu verohumano ingenio, dum coiecturis ac suspicionib. res aeitu, Ceprchet
derelicet, regamus, imopermesamus lanctissimam Mariam Magdalenam in mereericum numere
annumerandam ac curpi lupanari collocandam eAe. Ablicenim, quin porius DCUS AVCKEAE VECaUI
ofticiosiltimam acrelisiosissimam illam Faeminam, quae mundi Saluacorem hospicio suscepic, qu
omnib. contempris cam auide rerbis domimiinhiauie, qua ad pedes Christi Cedendo opcimam pa
remelegir, quae non solum post, (edanre paltiOnem redempTOrem vnXIE, qua crucitXO AIHINE CONE
sepulchru ledic, anselorum roces audinie, cm pius ille Florculanus postre surrectionem apparuica
maestam ec plorante affectuolissime solatus eR, qua Christus, re dilcipulis suis re surrectionem siat
annunciaree, dignam duxic, quam demum Deus OpE. d Maximus miraculose in Gallias crantuexi
caelestiroce paric ac Angeloruministerio sublenanie, suspicionib. cancumodo incerris. coniecturil
Fracilibus, (corrueriobulare, olidi fornicis lupam protani ac rulgare submenianum enem . P1O
in de quam in exprabne ctusincurrant, qui sux percinacie imnixi, ab noMrd las pra celonse credib.
liori oxinione dileneiune, ipsi viderinc, praecipue cum, rehomines, a  o
in re tam ctala, lonse HBencius erro, quam li aliquid actruerem, quod camen minusprooerale
Tem: praecipne cum inre ana semper  Ubiqe cutor Maq p Sia elieenda ac amplectenda
landibus, honoriac mericis cuis, acblcum eConuaneCseu AcpFOMpEuI
acauxilium praestare relis, ve ab mundanis xrumnis ac trasilim orralicare tolucus, cum Chusto Ved
1dc
Tuvero lan Ctisima aCDeO dCCePCIna Malia MCe Ciliingenio tamuli cui indien
mnc gratum et acceprum habere velis. LiletC  LAILCCtUPTCCON, C OTU, tanctem que Lvet
Eecumque parrona Canctistima in xternum viuere ac paudere valeam. Anmunchis, qui in eloria let
picornareenac, ac in perperuum dominarus, Amen.
d

## Folio 223 — 1663204101:0247
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000247.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Philologica.
ADNONITTOEDTTORIS AL
ECTOR
Nequemhic kpiloous oteHaae, continens rporpimon ad Divam Mariam Nas dalenam, is lciata
imiles compellationes oracorias delunctorum piorum hominum eciam apud receres veriusqs FC
ClelIX DOCtOTES EKTArE, ve CorCS. Naxiansenum, de alios, quoshic imicari roluie Bilibaldus, quem im
illorum lectione verlaristimum fuisse constat.
DTLIBALDVSETRCREIMER COCLTEE SIC
S. D.
Vamencrequire. curtalcem in messem alienam miserim, REpaTM PEOPTIAS CONETA NOS Ve-
spasillasirrices: Sed gutecus perlese, de li quid displicet, penicus dele. Nostienim. colores
Checoricos in licceris laceis non ita reprophanis, noltris placere hominibus. Sed valeant: Ouis
numprohibere pocerir, neinrecam pia ingenium exerceam, cum inuirus quoridie apud ruleus
ApCHIE
n quoque dectamare cogar. Vale.
COArM NVMISMA
RENBER GEHSIS MONETAYA
ES TIMATTO, AVTORE BILIBADOPTRCKEL.
meropatricio Nurenbersen (i _cc. Opus
posthumum.
IGANNTGVLIELMO A LAVBEMBERO, NOBL
LILAIL LL DOCTRINA YIRO CLARISSIMO,
A N D R. R V FTELL IV S
S. D.
rumcunuxer Fubingam reniens, me perquam humanicer adibusmeis visicares, Gulielme
nobilis, acq; mea qua habeo, recerum perlustrares numilinata, memori adhuemenre renco,
hosaliis contabulacionibus dimissis eo candem etiam provectos, red de rale ac estimatione eorun-
dem ad nostram monetam, comencaremur. Verum hincinde conterris opinionibus, id nobis quod
daliis accidir ur seilicetincerri e dubiinostra sencencix penicus fere distideremus. Negscamen id
immerito cum prileorum numerorum explicandiracio, hactenus rel doctissimis eriam virismole.
lafuerir, Fsse camen alignorscio, qui hocnegorium haud infelicicer sulceperir perasendum, incer
uostraud postremus estmagnusille Bilibaldus Dirckeimerus parricius Nurembergen. claristi. qui
eacer einslummam doccrinam, insignem eloqueciam, omnium deniqs rerum experientiam haud
Paruam venecanda quog. anriquicaris studium amplexus est, ac huiusamoris erso cocam hyemen
octempore, quo c goeiusper quinquennium amanuensistui, exploTandR VECCTISMONCCA impen-
clabore, omnia siquidem numilimaca, aurea _c argenLeA, icem area, quorum omnium magnum a-
Cerum habuic, e cacriam quae apud alios deprehendere poruic, exactissime singula ad libellam ap.
Pendic. Animaduercens eriam eorempore nuri s arsenei precium, quo iustissime omnia examirare
ollec, cum Nurembersenlium candem monete conculic ralore, re aucem anciquirars studiol, hac
ladiligentissima operaneuriquam tcaudareneur, ac ip se sibiip livixisse argueretur, haud dedigna-
Asest compendio quodam perscribere, re relaliis eciam, ad quos aliquadoperueniree, studium hu-
uscemodireimdasande adderer. Scd quum morre prevencus, piecacem singularem, quam in adiu-
pundisstudiis habure, prastare non postic, _e exo rnicus ab eolibellum hunc eehabeam ae verisime
deleriplerim, consulcum miti rilum tuic, recgo eius nomine ofticium hoc ctudiolis de anciquitaris
alcoribus, extriberem. Siquidem ipsum eciam neminem calacurum tuisse sciam, se d maiorapori-
lsexhribicurum, rbi superuixisset, ve qui Ccudiis prouchendis natus. Ouare huncsuum labore libel.
Phoc, licer paruo, pro paruitace cam en lua reililtimo conceneum, vecommodatior fuerie, cuo au-
Picio publicandum censui. Mererur hoc lumma atg; adeo honestimum anciquicaris studiu, quod
arelincermillernusrnice, sc cum maeno lumpru ample Cti _ excolere Coles, delercurus nunqua
clad aras vique. Meretur de summa humanicas cua, quame ica prolequeris, ve qui maxime. P’Orio
Quiaaliorum doctorum virorum sudium acgi laborem hac im rc eria exstare leiam vnum acq; alce-
um libellum quem consimilimaceria, ve dicitur, edidecune, hune Bi libaldo libuicreddere, ne mini-
num quide illis pracipere volens. Non. n. dubico, quianesocium hoc complurium indicio collato,
acius acq; tacilius explicerur. Suneauce qux addimus D. And. A lciari, P hilippi Melanchconis, icem
aBudei, pari paruicare, necminori relicate colexipei libelli. Incerim cu paruus huc Bilibaldibeniono
holulcipe, vel renerâdae anriquicaris amore, curille haud inter postremos impiser adtuIE patronuS.
to du ditticile est, prilea Moneta caauri q argeti cuauro ee aigenco leumonera huiusceporisco-
Bidare, maxime ob alaseti valore, q allidue rariacur, idq, monecarioni culpagb. pastim licerio
dexrucocus pecuE. thisiue de quocidiealigd ca de auriuc as sencipucitaule. q podere deceatuc.
praciplle

## Folio 224 — 1663204101:0248
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000248.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Bil. PirckheiML
praecipue bellicempore, ee principibus conniuenribus. Flincaccidie, re semperpretium auri e AF
sentiaugeatur, monetarii enim quum licentiam habeane monetam adulcerandi, non muleum de
preciicurant augmento, quum decrimentum illud abunde adulcerando supplere raleant. Merca
rores eriam quoriesmonerarios ob necesitarem aliquam emendi cupidos cernune, altidue precs
um augene. Verum damnum illud in rulsi, candem eriam dominorum recidic capuc, quum redde
rus de rectisalia illorum semper viliori soluantur pecunia. Sed praesens luerum licer putiltum, ma8
notucuro pex fertur damno, non sinc insentiregnorum, prouinciarum ac populorum decrimence
Flincest quod aureusrnsaricus, secundu quem de communicer de aliud reculatur aurum, in max
mumascendicpretium. Nam nostramemoria, cres aureirngarici, quatuor ra lebant aurCOS RHC
venles, et aliquando eriamminus. Verum eciam hocauo lonse precium hocaccCACTuINE. PLOII
dereadaestimationem recerismonetxe, quacura possibilepercingamus, imprimisnecelle estauric
argentirationem, nec non pretium illorum hoc tempore considerare, ica enim quam propinque 
vericatem accedere porerimus. Hloc isitur anno id est F5 28. auripuri marcha Nurembersent
ponderis, hoc estrisinei quacuorcharatorum aureos ralebat Rhenen (esnonaginta Tes. LiCeE I
hac arce pericinegene, aurum ad viginti quacuor charatos decoqui posse. Suticit ramen, ve de puro
quancum possibile es incellisamus auro.
Aurum aurem rngaricum, ralebat marcha, hOc est, VnciK OCtO, AUTEOS Rhenen Ses OctOBInE
novem, ec aliquidplus. Concineret aurem aurum vngaricum, vel conrinere deberet chatacos r
Sintieres.
Aurum vero Rhenenle charatos quod conrinet decem et octo, et sic, nisrres partes auri puris
aurcosralebat Rhenenles lepruasinta ex parum plus. Exmarcha auri Rhenenlis auritabrinon ta
ciunc aureos lepruaeinca quemadmodum deberene, le d lepruaxincacres sc aliquando plus, de quid
quid excedic, compuranepro opera, ita Acetiam in aureis Flungaricis.
Arsencum patrum memoria, valuie marcham, hoc estvncias octo Rhenenles (epcem, deinde 2c
Octo alcendic, rerum hoccempore valet Rhenenles octo cum dimidio et aliquanco plus (Hheneu
Ses dico aureos, non monetam) non nunquam reco aliquanculum minus. Sed hocincellisenduls
depuro, quod subinde in moneca adulceratur. Facic aurem marcha cum dimidia libram vnai
Romanam rnciarum duodecim. Siigicur aurum purum cum argenco comparetur puro, convena
uneterme ondecim partes arsenci cum parce vna duri. Licec anriqui communicer decempartes al
Benciprorna parce auri compucauerint.
Aureusigitur Flunsaricus, qui admodum cum receri auro convenic, quantum ad puritatem pet
rinee, pondus haber drachmae rnius, illius ponderis quo argencum Nuremberex vendicur. Nait
codem pondere aurum ec argentum ponderatur. Valer aurem hoc rempore aureus Llungaricus all
reum Rhenenlemrnum cum cerria rna d denaris riginci Nurenbersensibus, compurando Rhe.
nensemprolibris nonemmonecx.
Nuncvideamus quomodo aurei Ftunsarici _ Rhenenses cum veteri concordent auro, qu
exipsum Fere concinet in bonicare serupula vigincieria. Verum ancequam id EaE, exaCtIUS aUHII
cionem incelligere non estnccesse. Igicur quemadmodum anriqui libram in duo decim divilerun
vncias, unciam aurem in drachmas octo, drachmam in scrupulos cres, scrupulum in obolos duos
obolum recoin Eliquaseres, ita e nos ex modernorum facimus vlu, ac drachmum quoque il
diuidimus rehabear lerupuloseres, moderni rocane. Say. lempulus aurem ve concincaccharace
Sepcuaginca duo5.
Flunsariciigitur auri libra Romana rna, contineerncias duodecim, drachmus rero nongine
Cex. ralerigirur Khenensesnure osrredecim cum dimidio.
Minarero seu pondohabet drachmas cencum, ec sic vnciam dimidiam plus quam libra, et valet
aureoS Rhenenses cencumeriginca novem, denarios ledecim: vncia aurem Hluncarici auriRhe
nenles ralet MaccMm, AcharioserioInERErCS.
Aerncia dimidia eiusdem auri Rhenenles quinque cum dimidio, denarios sedecim.
Drachma quae est octava parsvncix, de aureus Hluncaricus, ralet aureum Rhenensemrnum, l
brastres cum dimicia, denarium vnum.
Sccupulus raler libras quacuor, denarios quinque.
Oranum aurem Flungarici aurei, raler denarios Nurembergen. quinque.
Sane ne hocpraerereundum, quod characus in auro duplicicer consideratur, hoc est, cam in iuce
carura quam in pondere, nemDe reaurum purum concineat chararos viginti quacuor, vel circicer
insuper re per chacacoseciam ponderecur, ica ramen, re quidquid de puritace e cedac, suberatacus 
Nuncvero aureorum antiquorum pondus considerabimus: de primo Cracorum, ex quibus
valore.
pluces appendi, repore Philippi, Alexandri, Prulia, Mictricaris, Demecrii, de aliorum, quiomneste
re exauro constabane Flungarico, hoc eR, sigincierium charatorum, concinebant aucem in ponde
reterc omnespondus aureorum Hlungaricorum duorum, hocest drachmarum duarum Nuren
bersen.

## Folio 225 — 1663204101:0249
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000249.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Chilologica.
Bergen. _ praeterea letuxulum vau. Valerisituernus Rhenenles cres, libras duas, denarios quinqe-
Cecerucriplices AlexandriMagniaureosrepperi, exprimisponderabatrnus aureos rnearicosires,
uustlunsaricos duos clm secupulo rno x dimidio, cerrius vix dimidii Flungarici ae quipatabacpo.
RUS,LEXTETCRINEEF AUTEOSRomanorum, non paruam deprehendi differenciam, nam ec bonitate et
ondere mulcum distabanc. Frenim d Julio C alare rsqi ad Vespalianum auri sere perdurabar boni-
25, sed inde paularim desicere caepic, quamuis eriam lequentium Celarum aurei aliqui exprobo
usteneauro, veplurimum camen, quanco plus cemporis e Mluxerac, canto etia masis auripuricas ac
Pondusminuebacur. Rexperissitur aureos, led pauciltimos, quifere eiuldem ponderis erant, ve
blaeet, dempe drachmatum duarum cum scrupulo ruo, et quodmirabar, onum calem Aurelianum
alarem deprehendi. Acreliqui eciam qui exanepon derolissimi, duos aureos tlungaricos ee prana
odecimnon exce debane, replurimum camennon plus quam grana sex continebane. Inde recen
hores, veluri Diocleriani de reliquorum, non plus quam aureum rnum Hungaricum ponderabane.
Siuckiii qui communicer deactimas duas cum sranis quinque vel lex ponderane, cum aurocom-
encur Rhenenli valebiernus aureos Rheneul. cres velcireicer. Romanum iEague auTCUM PrO
busaureis Rhenensibus stimamus, licecaliquid, sed parum plus, valeat. Ex hac deauro dicta
lunc: nunc vero ad argencum cran (CaMUS.
Satsencimascha pro aureis Rhenensibus octo cum dimidio estimabimus, licexiam aliguan-
bedliusvendacur, ralcBrelibra Romana Rhenenles duodecim cum quarris cribus. Verum idin-
alei debet de arsero plro, hoc est, cum marcha concinear in iudicacu rncins octo. Verum nunqua
CaboMIEate aroencum elE, Sedad summum, ve de puritare drachmae bina decNene, communiterta
erehaberer marcha ractas leprem cum dimidia. Siisitur marcham vnciarum leprem cum dimi
altimare relimus, hoc et, ve lemiuncia à pertecta delicpucicare, ralebir marcha Rhenenses octo
patum plus. Libea Delo Romana, hoc est, deachma nonaxinea Ce x, lhenenles quasi duodecim.
nelavero valebac Rhenenlem dimidium. Drachma vero circicer denarioscrigintatres, scrupulus
denarios Nurembersenles rndecim.
Grxcidenariiponderoliores ac magni, quos appendi, pencadrachinierane, ponderabancenim
daetimas quinque et ira ralebaeruus aurcum Rhenensem dimidium et denarios Nurenbersen. cri-
PICAErCS. FramE, dc ali qui cerradractimishoc est, drachmarum quatuor, minores rero ponderabane
cachmam vnam, (crupulum rnum, ralebacerg ornus denarios Nurembergen. quatuor. Incer Ko-
manosvero denariosnon paru a repperi difterenciam. Nam anciquistimi quidam, maxime consulu,
quacuor sempulos, quemadmodum Crxciadpropinquabane. Aliirero et praecipue Caelarum
on vlera drachinam ponderabane. Perciis vero de deactima aliquid decedebat, de quemadmodum
deliciebacinpondere, ica eciam loneius ab argeciabeTavE PUTICAEE, iImO maGNA parS illOruM CtaE 2-
olceraca. Siisicur drachinam vnam Nurembersenlem pro denatio vno acceperimus, quemadimo-
dum eriam pro meiori pasce ponderane, de maictam pro rnciis seprem cum dumidia astimemus,
lebic denarius argenceus Nurembersen. denarioserisinta eres, et hacratione octo denarii arsere
atacienc quasi Rhenenlem aureum ruum. Vndecim vero qualiaureum Hungaricum. Et hocp2-
oguumnec aurum non argencum ad plenam accedar puritarem, quali vndecim partes argenei
mona parce auri, concordabune, ec si aliquid dece dic, hoc monetariorum fraus adeimic. Cererum
ecloe biccen dumm C ade argencipondus mulcum secundum rexiones variari, non secus ac
abcam, nam quod alicub draculssa est, id alibi ponderat quacuor scrupulos, e d convuerso. NosverO
odusillua secursumus, quo uremberex aurum ponderatur ee arsencum. Ouum isicur de-
lalius argenceus ex drachima constec, ponderis Nucembersensium cencum denariistioc est, minav.
atenpondo, ralec Rhenenses clodecim cum dimidio. M. lle denarii, valebunc aureos, RhenenL.
desterrii quacuor, velnum gueranc arei, valebane denacium rnum argenceum, et sic Sestertius
Cbacdenarios Nurembersen. quallocto. Sesterrii cencum ralebane aureum snum, sed qui iusti
Bestercium veromatus in heullo sehere, quod non in cre ledarsenco incellisi debec, minas duas
Bencicum semisse continebac, hoccH, dcachmas rel denarios ducentos quinguaginea. Valebat
Scur Seltertium, auceos RBenenles erisinca vnum, quarcam ynam, et pacum plus. Sesterrium de
ulle Sesterriirnum es idem est, ee valer, ve dictum elE, RhenenC. triginca vnum ec quarrum quasi
Decem Seltertia, de decemmilis esterria numorum, vrum scidem est, de valer Rhenenl. eC.
encos duodecim cum dimidio. Cencu Sesterria ralec Rheneuliueria milia cencum viginci quinqi.
Decies Sesterrium, decies cencena milia Sellereium lignitieae, de hac summa cenciesmaior ett dece
Pelterriis, na i le decies Sestertium e mille Sesterriu, valerqi R henenles semel Retrisinca milia, duce-
bsquinquasinca. Cencies Sesterciu alienac cencies cancena milia Sesterrium nunorum, de valet
encales crececum et duo dechhisia quinsencos: Milies Sesterciu rales lem el di trigeliescenru
ee viginea
cencum viginei quinque quali.
Secponderis, Rhenenles veroeres, denarioscrisintates.
Mille vero Sestertiiralebane Rhenensescrigincarnum et quaruor quali.

## Folio 226 — 1663204101:0250
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000250.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
Bil. Pirckheimet
de viginci quinque milia. Ex ralenris aurem licer mulea exticerine, duo ramen praecipue invsutue-
re calentum magnum Articum, quod _ Fuboicum dictum est, d calencum Acricum minus. La
lencum magnum Acricum seu Fuboicum continebar minas octoginca, de ralebar caleneum mag
num suri Rhenen L. decem milia noningencos sexaginca quinque relcirca. TAlENEUM VecO ma
enum, seu Fuboicum argenti, ralebat Rhenentium mile vel criciter. Falencum AEcICUM
minus, habebac minas sexaginta, es valebaccalentum auri, Rhenentes quasocto milia crecento
QuadTASInEA qUaEUOT. Falencum vero Aericum minus argenti ralebâE Rhenen. SepringentOB
quinquasinca. Falencum Babylonicum habebacminas sepcuaginca Falentum Aginecum COnc
mebaEminas centum.
Cererum veeriam de xre dicamus, seiendum; vbi lesimus milia eris grauis, ibimilia altium incel
lixere debemus. Felicec denarius vrgence Flannibale pro se decim allibus permucacus sic, in milicat
tamen sipendio semper denarius pro decem assibus datus est. Valuiticaque Nurembersen. De
nariosrres e paulo plus. Centum igicur aNes decem Faciebanc denarios, hoc est, minam vnam, lic
que ralebancaureos Rhenenles duodecim cum dimidio.
Ouadeances quaruor ralebant assem rnum. SectanS quadranEE MInOTCTAE.
Veigicur curlus de quali à lare inchoemus; Denarius (eu Drachma arsenei valuie Denarios Nu
renberxenlium circicercrigincattes. Denarii cencum, hocestminarna leu pondo, valeacaute
Rhenenl. duodecim cum dimidio. 22F.
Mille Denarii, hoc es, decem pondo, valene Rhenentium cencum viginci quinque Ferc. 125.
Sesterrii quatuor, vel numi qui areierane, ralebant denarium argenteum vnum. Sesterrius
2
lebat Denarios Nurenbergenlium quasi octo. Secterrii cencum ralene aureum rnum Romanum
Ced quiinstiester ponderis: Rhemenlium vero rres cum denariis criginca cribus, cribolos 3 J. Mutu
Cestertii valene Rhenenhium erisinca ruum cum quarra qua ll. 31 3.
Sectertium in neurro gehere valec Rhenen. eriginca rnum cum quarta Ferc. 3+ 4
Sectertia decem valent Rhenen. crecentos duodecim cum dimidio. 312 F.
Seltertia cencum ralene Rhenen. milia erra cencum viginti quingue. 3125.
Secterria ducenta ralene Rhenen. milia sex ducencum quinquaginta. 6250.
Sestertia quadeaginta Rhenen. milia duodecim quingencos. 12500.
Selerria quingenta Rhenen. quindecim milia sexcentum vigint quinquc. 25625.
Secterria (excenea Rhenen. decem _ octo milia seprinsentos quinguaginF2. +8 750
Selterria (epcinsenca Rhenen (milia viginci de rnum octingenios (excuaginca quingue. 2187)
Seltercia octirgenta Rhenenltum riginci quinque milia. 25000.
Sesterrianoninsenca Rhenensium viginci octo milia cencum visinri quinque. 28125.
Sesterria mile Rhenensium criginca quacuormilia crecencum lepruasinca quingue. 34375
Decies Sesterrium, id est mile Sestertia Rhenen. milia vrum ex trixinta ducencum quin quag
ta. 31250.
Duodecies Sestercium Rhenentium eriginca (ex milia sepringencos quinquaginca. 7 6750.
Duindecies Sestercium Rhenenlium quadraginca quinque milia noninsenri leprunginca quica
que. 45975.
Vicies Sellercium Rlienen. duo ec lexnginca milia quingenti. 62500.
Ouadrasies Sestercium Rhenem. cenrum ex visinei quinquemilia. 125000.
Ouinquaxies Sestertium Rhenen. cenrum et quinquaginra sex milia ducenci quinquaginca
256250.
Sexagies Sestertium Rhenensium cencum et octoginca seprem milia quinoenti. 183 500.
Centies Sestertium Rhenensum, crecenta ex duo decim milia guingenti. 3, +2500.
Ouadringenties Sestertium Rhenen. duo decies cencena de quinquaginta mili2. 1250000.
Ouingencies Sestercium Rhenenlium quindecies cenrena de sexasinca duo milia quineenci
Milico Seltereium Khenen. semet ee crieelies cenceha, nec non viginei quinque milia quin genu.
1562500.
Libra aurit lungarici, quod idem est cum Romano auro, valet Rhenen cencum crigincicres Ct
3125000.
Aemina leupondo Rhenen. cencum criginca nouem, denarios sedecim, quia continet quacUOE
dimidio. 1332.
dractimas plus quam libra. 139. 16.
Falencum magnum auri quod de Fuboicum, valet Rhenen. decem milianoninsencoslemeinca
Falencum minus auri vales Rherenlum octo milia trccencumm quactrin ser. ta quacyoc
suingue. 70965.
344
Pondo arsenti scumina valet Z herien. duo decim cum din 1a. 122.
Falencum magnum acgenrivales Rheneales mmillC. 1000.
TAlenE

## Folio 227 — 1663204101:0251
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000251.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Philologica.
Talenrum minus argenti valet Rhenen. Cepringentos quinquagine2. 7 50.
Lalenca quinque argenciminora Rhenen eria milia sepringencos quinginta. 37 50.
Lalenca decem Rhenen (. Seprem milia quinsentos. 3500.
Lalenca quindecim Rhenentum ondecim milia ducencum gninquasinta XX250.
Lalenca riginci Rhenen. quindecimmilia. 15000.
Calenca visinci quinque Rhenenlium decem ec octo milia sepringenci quin qua ginta quacuOi
Falencarriginca Rhenen. viginei duomilia quinsenei. 22500.
Talenea quadraginta Rhenensium eriginca milia. 30000.
Lalenta quinquasinca Rhenen. eriginca sexrem milia quingenti 37500.
Lalenta centum Rhenensium septuasinta quinque milia. 75000.
Lalenca ducenta Rhenen. ceneum quinquaginca milia. 150000.
Calenta quadringenca RhenenC. rrecentum milia. 300000.
Lolenea quingenca Rhenen L. trecencum sepruaginca quinque milia. 375000.
Lalenta mile Khenenl. Sepeingenta quinquasinca milia. 750000.
Lalenra duo milia Khenenlium cencies ee quinquagies cencenamilia. 1500000.
Palenca decem milia Rhenenlium. 7500000.
Siclus, Peste Llieronymo et Tosepho, quatuor drachmas argenri valebat: Grxcis eA STaLET.
SYMPTVVMOVORYNDAM ESTI
Mt A X20
Ingula Persica valebane Romanx numoscrisinca, hoc est, libras Nurenbersen. eres, denarios
nouem.
Parcolumbarum, quod rendebatur pro ducentis numis, Faciebar aureos RhemenL. (ex de quar-
M. Siguatringentis, duodecim Rhenen (. cum dimidio. Sipromilenumis, quemadmodum ex-
miarendebantur, ralebanc Rhencules credecim dc quartam.
Pauones singuli quinquaginca denariisrendebantur, hoc est, Rhemensibus sex ec quarta.
Lurdicricibus rendebancu denariis.
Pediri Romano decemalses quoridie prostipendio dabantur, hoc est, denarius vnus.
Pena Carmilli a populomdicta, quindecimmilia granis eris, id es. ex miliamimum, valuie Rhe-
en. centum octorinta seprem cum dimidio. Prima clastis cenlus à Seruio Fullio instirura fuie, qua
encum milia eris rel supra habuie, raluere aurem Rhenen. mile ducentos quinquaginca.
Secundaclaltis tuic eorum qui habebancin censu sexrunginca quinque milia, hoc est, Rhenenl.
ongencostriginta seprem cumdimidio.
Annua cencena, qua Vespalianus Latinis et Graecistheroribus constiric, aurei Rherenses fuere
cermille cencum ringinciquinque.
Caena Pompeio et Ciceroni a Lucullo in Apolline daca, impendia quinguasinca milium valu-
Chenen mile quingentos visinci duos cum dimidio.
Matietra communicer remebane mille drachmis, hoc est, Rhenen. centum viginci quinque, pre-
olora reromille quinsentis drachnis, hoc est, Rhenen. centum octoginca leprem cum dimidio.
Berui Leclores rendebanu censcummilibusnumorum, hoc est, Rhenen. mile ducentis quin-
Quagirta.
Coc Paratiri, et vinicores rende Vaneur Rhenen. ducenris quinquaginca duobus. Fodempie.
Capriui Romani ab Achaeis redempel 2 Flaminio admonici stacuerune pretium pro capice de-
Clallidomus lexagies (esterrio Xlmaca, valuic Rhen. cencum octoginta sepce milia quingentos.
Componius Aericus Cicerom epaca tuxienci, ducenca quinquaginca sestertia donauie, hoc est,
henell. lexremmilia Sexringencos duodecim. Capur Ciceronis ab Anconio decies se sterrium est
Heiliuspro liveulis verlibus dehaab Octauio accepie sellercia, hoc es, pro singulis vet sib. Rhe-
C. Aecencos duo decim cum dimidio, Virgilius poedis centies sestercium, hoc est, RHenen. IrC
Caenx ab Augusto taxata tuere ducentis Celtereiis, Hoc CA. Rhemen. sex cum dimidio, diebus veco
Elio lesterriis crecencum, hoc Cl. leDeM. nouem. lib. cribus, denacisnonem. Reporisrcro, hoc est.
uidie postmprias setterrs me, Id est, L BenEN. LXIBinCa vnO et quarta FOc Calar viricin pOxu-
bucephalus Alexandri excus cre decum L aleris ralebac Rhe. noue milia septins etosgnquaginca
eculippilibori, ab Aristorese C. Cpci Palentis, valuere. Rhe. duomilia duceros quinquaginea
Libri Philolaia Placone e ptaluere rcedecim milia noninsencos lex
Laldu
liovendebantur de equi
Cicero vigelies sestertio habitanic, hoc eR, Rhenen. 62500.
enta e duodecim milia quinsCnEOS.
legauie
acios quingentos, hoc eBE. Rhenenses Lexaginca duoscum dimidio.
icarum, hoc es, Rhenen. crixinca rrum milibus ducenris quinquaginca.

## Folio 228 — 1663204101:0252
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000252.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
DII. LLEOLLAAOLLLLOTI
Pridispostulario a DenioBhene pro concubitu, decemmilia Denariorum fuere Rhenen. mile
ducentiquinquaginta. Sivero cencum periit lestertia, re quidam voluic, tuir pretium Rhenen (. EHID
milia cenrum rigingi quinque.
Equestris centus sub lulio quadringentis sesterriis consticir, hoc est, Rhenen L. duo decem mill.
busquingentis.
Augustus auxic censum senatorum à quadringentis seMerriis ad sesterria mile ducenta, hoc est
Rhenen(. triginca Seprem milia ducentos sepruaointa quinque.
Tocraris oratio vigintiralentis vendira valuic Rhenen (. quindecim milia. EraSIsratIS CanAtOTC.
Ec Anciochocencum Falencis donatus est, hoc est,, aureis Rhenen (. Sepruagincia quinque milibus.
Aristidiss chebani pictoriscabula coridem aestimata fuit.
As alienum Celaris, pro quo Crassus spopondic, octingentorum dc criginta ralentorum fuic, hoc
esaureorum Rhenenl. bis et lexagies centena e riginci quinque milia.
Cxlar quum in LTispania dicererbis milies ee guinsenties centena milia sibiadesse oporrere, vi
nihil haberer, Faciunthaec 250000000. Rhenenses.
Divirix CraM calenta ducenta quinguaginta Faciune Rhenenl. 4625000.
Cxelar Seruilix marsariram emir sexagies sesterrium, hoc est, centum ec octoginca Ceprem milit
guingentis Rhenens.
Cleoparra magarica raluir centies sesterrium, id est, R henen L. Frecenta ee duo decimmilia quin-
BCnEOS.
Appellespictor Alexandrum viginti calentis auripinxie, hoc est, Rhenen(. +66880.
Mullus sexmilibus, scilicec, aris apud luvenalem emprus, Cacic Rhenen (. cencum octoginca sep.
cemcum dimidio.
Coruusab Augulto riginti Cesterriis emprus, raluit Rhenenles sexcentos viginciquinque.
Demosthenes quindecim calenra ex parris haeredirate accepic, hoc est, Rhenen les indecim milia
ducencos quinquinginta, ec.
Y23

## Folio  -  — 1663204101:0253
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000253.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
VTRT TLLYSTRIS
BTLIBAIDIPIRCR.
TIFIMERI, CONSI
LTARTI CASAREEE
N A TF ST AFS
EPISTOLTCA.

## Folio 230 — 1663204101:0254
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000254.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
BALI
CV
OT. F
DTCATORTARVMLIBEK
YNVS
E P FS TOF A 1
PRAFATIO IN PLNTARCMTLTBELEM
DE SER A NYMINISYINDIOTA, A. SF
L A Y F N E F A C Z Y M.
REVEREND AE MAZRL, CHARIZ ATY DTRCKFIMERIN.
Abbarissa Virginum Seuerioris Dinae Clarae Instiuri Nurenbersa Bilibaldus
Pircheimer Frater S.
 Oneololum mihi Chaca es, mea charistinma Charitas, quoniam Coror germana, eisdet
Porra parencibus, ar Ccissimo nacurx ac languinis rinculo mihiaCricta C5, le d quae de pra
cer ricae insticurum laudabile ribi cum eruditione commercium est, bonarumq; dilcs
plinarum praecipuo reneris desiderio. Sorrica est Familia nostra vlera honorestane, ac
opes, (quibusiam diu Roruir) praeclaram hanc, bonitace diuina, gloriam, velonea serie, non colula
viris ornara tuerir erudicislimis, Christiana que pierari arctins addictis, sc d de Faeminis decoratu
relisiolis, ac impenle doctis. INam re virile decus, ac verustiora Drxceream, quidamita noctra mae
na, vibshaec, culcius, doctius, aut ab solurius vidic d quam cu indolis scelicirare adeo examussimre
Fers, veplane ex disciplina magistra (pecimen dienolei queat. Itacurtus exuperas, vemaiorilaudisa
illi, quam eibiiph cessiste videacur. Sunchaec vera vircutis bonasciculis omnibus caducis specio lion
non inmarmore aucare, sed monumentis sempicernx ploria incila, opibus lonseporiora, honons
bussplendidiora, ac generis stemmare praestanciora, celiquis denigi cunctis exerariis, HuXis, _t CuAM
disrebus Ermiora, Colidiora, ac ctabiliora, vrpore, quae non solum homines, in hoc mundano ercait
res de Auctuantes salo, secure ac intrepide ad summae Foelicicatis, immorralicarisque porcum perci
dere queant, sed es aduersicaribus humanis, calamitaribusq; cunctis, Calubriter mederi valeanE. Pu
dencerigirur Scoici Deimunus alterune, quod vivimus: Philo sophi aurem, quo d bene vinimus. Ne
mirum, cum nil maius auc praestaneius ad eo hominibus dacum HIE. Non de caprio lailla, de cauiltatre
ce loquor, qua nil aurparum ad bene beaceqi vivendum conterr, sedde ca, quae (ve Cicero inquic
animis medetur, inanes Colicicudines derrahie, cupidiratibus liberac, cimoresqe omnes pellic
igitur, uanissima Poror, instructi ec armariincommoda cuncta, dolores, calamirgres. qe labores tor
cicercoleremus, maxime vero improboruiniurias magnanimicer Feramus (recte enim quid dican
renesacincellises) liquidem nequeune Ccelerati, indicium deinec riuinec morcui effusere. Iupicet
enim (VEPOCCXTeterunE) Candem expergilcitur, cardicatemque (veille aic) supplicii paena or anitare com
pensat. Ouandoquidem impossibile est, permrum ee mendacem vicum, vim consequistabilem a
perpernam, verum ethbreuis Fcelicitasilli contisie, tempore camen (ve Demosthenes ait) de Auet
Proind. veincelligeres, quid de numinis rindicta rardiore (celestorumq: hominum animaduersio
nelentiore, illiquoqe homines, in quibus non spiricus ledcarnis visuic imperium, licceris manda
veune, hunc Plucarchi(viri grauissimi ac doctistini) libellum e Oraco in lacinum vecunqi vertete
nominiq; muo clarissimo dicare volui. Cui enim poriusmeum deludareringenium: Sulcspeigicus
munustoc carchaceum (Grecte conicctor) haud penicusingeacum, vieiq. Geneulis Cexipra dili8Cl
cinsrenolue. Id sifeceris, cognosces profecto, prileosillos Philolophos haud lonoc a vericacis alt
quando aberrasse rramire. Vale Sororpraxestancistima, germanamq; comminnem Claram in lIEcera
rio studio currencem, benione adinua. Inane erenim ac ranum estomne mortale bonum.
Nobilis at vireus acernam saecula durat.
Hcerum rale, exadibusnosris, Cal turiis. Anno Salucis M. D. XIII.
1V
AF. R

## Folio 231 — 1663204101:0255
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000255.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Epistolica.
BF X ORATIODESGREOOKHIL
LAC _FbBEY AS PR A F A F+O.
DTZTB AL DYS PTRCKHETMERVS REVERNDO PATRI
Venzeslano Linco, Sacrae Theolozia Doctori, ac Anstriacensium
ricario Dienissimo
5. D.
T1.
IBI PaceK Kenerende, Diui Gregoriiorationes, quasmitantopere eMlagicasses, diurius presis-
(em. Verum memineris, de iubentis e obsequencis periculum esse commune. Noctienim
quammoleste quidem Ferune, cum laicos,. ve appellane, Can Cta manibuS verLaTE CCrIUNE, canquam
Commitcanepiaculum, si Christianus Christiana cractare audeat. Accedichis Turisconsultorum
quorundam reprehentio, quoniam reneranda d Fructifera lesum maiestare neglecta, ad Aerilia
naec, d verpsi concendune, inania diverterim sudia, cum nec incerim amici boni con (uIFAnE, quod
Corcuras, cum publicascum privatas, ec eriam licerarum de grauem incommodo: ve obiter Cririco.
TUI CONTEMNamUS LaEEATUS. Adde quod haec, non tam erudicis, quam Cacris scripra sune virginibus,
nempe Caritari ee Clara Cororibus meis suauiltimis. Duaproprer lonse curius tuisser, cacenda inui-
dium efusere, quam lua sponre grallancem vlero irritare. Verum cumicacibivideat, asc con-
cemproliuore, eacem procellis commitcamus, Forlitan aequus lector, conarum nostrum laudabie,
auclalcemnon reprehendet. Cecerum de viri lanctitace, erudicione, ac eloquentia nil scribere ac-
ner, cum omni auo ob vittures innumeras maior sichabitus, quam cuiinuidia nocere possethu-
Mana. Hlocvecohaud mihipeacereundum eric, lonseme labore minori, imo Faelicius, ni Fallor,
Demokhenisorationes coridem vertereporuisse, quam vel vmbram quandam Cresorianx aNte-
quifacundixe, id verum ese experier quicunque in eandem descenderitpalestram. Niligicuemi-
um, si quaedam duriora, auc ee criam obluriora videbune, cum lacinisnon eadem licCanE GuX BEX-
5, ee Aucoriple in lineua lua non eam mulciplici rerborum nouarione sic varius, quam senten-
locum gravieare insignis. Oui sixmulis taecnostra displicuerie, Angane me incerim pocasse, aux
iamnucibus lutiste; alius maiora ac splendidiora in Deicemplum afferac, cso quodporuifeci,
Conienarus bonicacem diuinam, animum eriam, vbi vies deliciunt, paterne respicere. Bene Vale
acer ob seruande, Nurenberex ex adibus nostris, quarco No. Marrii, Anno Saluris M. D. XXI.
LORAMMA ENCOMLASTTCONLNORATIONES
CR E C. N A Z Z A N Z F N Y, L A Y PN E A BLL1.
baldo Birckeimeroreddicas.
LACLCLARISSTMODOMINOBTLIBALDOBTRCKHEL
mero, Patritio senatorique Norico, veriusque lineuae viro peritissimo
Osualdus Lolonesiores.
Viscenon merito, Virpraltantissime, laudet,
Acquecuum collatnomen ad  (que Polum?
Duisemperlatio Craios sermone Libellos,
Muces, unde quidem commoda mulca AUanE.
Namreliquos vecgoraceam, quid clariusisthoc,
Propter Doctrinam polsiet ese (aCrum?
Flicerenimnon verborum certamina vana,
Oueis plerigue solent se cruciare, docer.
Sed quo nospacto Chrictum reneremus telum,
Eximia cerre cum oranitare reter.
Hluncideo Lectoreranquilla fronte cape(Tac.
Eegrares cibingat deinde laborecno.
Denique Cummus vei eribuac ribi Iupicer, Optet,
Tempora cum (ano corpore Nectorea,
Duoruanon Colam nobis praestancia, verum e
Olim rencuris, reilis ese queat, eC.
DEDICA

## Folio 232 — 1663204101:0256
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000256.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
il. Pirckheimer
DEDTEATIO LIBRTDENTARCFI, O
NON ODORTEATFOE.
L R
R L0
O.
BTZ TB ALDVS PFRC A LL M LL NOBTLT AC ERVDTZ7SSF
movito, Dethhar dd Adelman de Adelmansfelden, Ly slerenss
ac Rueustana Lcclestarum CanOnico
S. D. 1IL
Socratis eM lententia, vir claristime, decere filios, quemadmodum in substanciarelicta, ita dt 1I
pacerna succedere amicitia, eam Expinsreuoluens, aCmecum repuTANS, quo amore optimum
quondam genicoremmeum prolequirustueris, non postum ce quoque non amare, obleruare
lonseque vel preciolinina se aliqua Maredicaria chariorem aestimate. Isieur cum nuper can
quam viurarix pravicacis hostis acerrimus cMaxicalses, ve Plucarchicommencarium, de vicanda vti
ta, ex Craca in lacinam vercerem linguam, quamuis id miti coralioqui curis degrauaco, cum ob
auchoris facundiam, cum sentenciarum grauicarem, difficilimum viderecur, maluitamen paren
doremeritatis crimen subire, quam negando insracicudinis ricio acculari. Necorium icaque 23
sreslus, eodem e quidem pespecuo spuicu ab loluri, cameclimituips mmus, ac salrem desiderio
ruo latisfecisse videar.
Ouisenim lympidum ac purum Cracae cloquencix liquorem, adeo saeliciier in vas alcerum
cranstundeset, repristinam sincericatem retineré existimaretur, Cererum quo faco accidisse dicam
verno eodemquetempore cuo iussu, tceneracorum fraudes coram doctisiefricALes. SCnAEUS vere
Nurenbersensis amplissimi mandaro, lacronum lcelera apud optimum Imperatorem acculaie
coger. Aequividere, ne personam Herculis de Corhurnos intanti apcavericis, cum mihi res can
arduas demandasis seu (verectius dicam) Aagitia tractanda commilericis, rix discermenda, verum
Illorum perniciosius, aucabominabilius existac, ille traude d oculcenicirur, hic vi de palam reim
regredicur, ille rolentes cantum subigiE, hic _C LEPUGHABTeSPEOlTeEnuNE. Ille Pansuinem exugit
tric polteorem vicam quoq. adiimit. Fc, O Cxcula, omores, ille ob vlucacium ervolumencum igno
minianotatur. Fic preter Furta caedes lacrocinia palam sloriatur, ac non lolum execrandX praticacI
coplices, led _ recepeatores, ac prorectores, quosminime decer, invenic. Ahintaelix demilera bet
mania, quae postabiectam Fericarem, depolicam barbariem Christixe cepram sidem, adeo in latroci
nii exercitatione perleueras, verapacitacem praerer omnum ins gencium, tanguat. De culiare de 1
sione ornamentum Corricudini aerribuis. Oux lamen abominanda scelera cu vir pexstancistime
nobili ortus Cansume, Hlomerici Vlissisinctar, veinferni porcas execraris. Sed omissis anem inues
libus larueticis. Plulateh bArumrem Mam asencem, de lonsc acriter rurariam perniciem d
restancem, audia MIS. dc.
IN INTERPRETASIOREM DTALOGORVMELA
O N TS3 OV L INS
B Y
 LC = LL Et Y 03
Cryxias Deuol. a altorum, i b Biretei.
MEFOAUEOLE.
Pextatio.
NOBILHZZCLARISSTMOVIRO D BERNHAEDO
Adelman de Laccmas sel den. CGC. Bilibalan Dts CEte
5. P. D. LF.
DArui eandem moniris cuis, Bernharde CAMC, aC IHC L S(AAHIIS pCLEIS BOMHCLA eri-
Toret, ob mulciplices, cum publicas, tum curas priITaS. Neque enim me rolupeas Gaedan
aur legmriestam diurecinuie: minus vero cemerarius aliquis mcteis concemeus, sed melatte
Cellicas impedimento fuic, quominus hucusque mititus contulere quirem. Duis enim segmula
pui Caenicia, carclius Fortican, quam eu voluistes; cicius camen, quam mihi commodu
ec lachrymas: Cane exsimorcemnon 2deo rimeam, dC planC LCtarri, s  eslan
aucignauix locus incer eam manifesta ester pericula? quae iucundicas inEeT LOE BCMILIS, funeLS
vertot

## Folio 233 — 1663204101:0257
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000257.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
piltolicd.
pertoluendum elle, non tamen icame vica piset, vt tata Collicicare, ac vtero illis occurrere cupiam.
Conluliaurem meia pasum quendam nominuscerrae licu, quam caelicemperie lalubrem, ee quod
roculutum Hoc tempore eu, o nihil à via publica echominum concasione remorum. Piusdomi-
dus et Marrinus Ccudetus mtainis, cuius cu Eilios larinis e Crxes lirceris eruditos Augustae ali-
Ruutido vidicti, cum in lEaLLAMIMIMCCNdI CAULA PETSCTENE, SETE NOMINCMEOLAIUITALENE. PArEFAUTeM
Marito, non solum vicusilte, led magna etiam resionis eius pars ac villa quam plurima: ingens
elaeletea hominum mulcicudo cam meto quam mixco illius suhest imperio. Distat rero à Nurebei
aere valet Sicus est in plantete Ctula, qua camen vudiq; collib. cingicur imminencibus, non asperis
quidem, led leristimis ex apricis, quique lenicer in alcum lursanc, de le lariltime in apertos diftundae
campos, chearrum dicetes altabre a cerum nacura aftictum, unde regionis Formapulcherrima est, 2c
ia varietate exculta. Hic enim ceceris dona acuis albicant exculris ac spe non ranarusticospascur
Munos. Llinc legeres pracalucerlerane rirencia, vndiq. Aolculis decorata vernancibus, odoremque
eincib. suauistimum: vnde ecapum alerix estresio, quae dulet sulurro pastim Aores de libant de suc.
lpolatit melltero: Acquinechorcorum dec Ahonos, led ubiqs terra Fructitecas consica estaibo-
us,  ponis luxurran re dolencibus. Llac omnia syluis, lucis ac remoribus cinguncur opacissi-
, hie M VaeSaCCcusq; larillimus. Ouocunqi enim oculosRectis, omnia Rorene, omnia
ecc.ta renentotum vilustam iucundo oblectetur spectaculo. Sed de animus mire exhrilaretUE.
eltsaser calec. Leddaminum hochaud paruisrepender commodis. Nam viera solitertilicarem
hluati praeltar ex duac de Patcendo pecoriestapcilsimus. Manantibus praecerea ac perennibusvn-
es Hliearur Foncibus, qui paluuus calebris efteruelcune selidissimis, non cam ierigandis pracisapris
astiltagnis ec rivariis pilcute Comiodiltimi. Palsim enim per collium detluune cacumina, in
ectae bet comucentul, plauitete clluiolumq. Generane limpidistimu aepilculecu, quiper vallis
Beauitare occalum vertus Blaamo labicur murmure, ac Auore suo lacus es piscinas abuidereplet.
inemoncium actlatus dulcillimi, allcals; placidissima, nunquam non caloris aidore lua retriserans
eperic. Duaproprer erim laeceibihetbeproveniue, odoritere pleraeqi ac lanandismorbis aprissima,
asnoncemere alibirexetas. LLoinde ctli omnia sincamcenillima antrum tamen quoddam vecu-
illimum, mirum ac ncludum spectaculum peaebec. Sicum estillud isicur haud lonsc, a viciingrel
nconualle penicilluras lecus mulcorum toncium decursus, in viuo marmore attabre excilum, ica
Chomo quispiam Colicarius non incommodeibihabitare voltir. Nam de lapideus ineA chorus, vi-
Ji Cedilia laxo, nuncterme exela superne paculis arboribusac serpencibus cesicur hederis. inferne
Cuxca holtiolum tons ebule selidictimus, parirer de Suauissimus, ita venon minus ob rirencem
Mulcolam opacirarem qua lcacuriginem rndolam oblectaripoltis: hyeme repidum cA, Crigidissi-
altace, ac plane tale, quale Apollinis de Mularum anerum este Ferunc. Nam ec incer virsulca la-
lucaes vepres condentos, omne auium conlociatur senus, et dulci e farculo concentu lenes au-
delulcerenunquam cellal. Laecipue camen Philometa canora querelas reperie solicas, ac lcim
tum voce dester sauiplora. Nalrantincola. specum hanc Lleremitarum olim tuisse habicaculum.
DeiincluliamOrE CatnE alB CBan: propriam: nunc vacua, ac pastorum tancum ob caeliiniu.
uncuristimum estretusum. Polo Mcolle alciore, quiad actum cendicax eminet insignis, lapi-
Ellructa quadrato, ac varus exohald acificiis. FolTa in Cuper de provugnaculis esregiemunica, ex
arndigi prospectusita pacet, re viiuerla resio oculorum subiiciatur obturui. ln ea tons ebullic
Axidistimus. Ciltulis ligneis pereracll ongiltimum ex monce inductus aduer lo ica librata aqua, ve
a lummo ad imum delapla HC, cuclus (c in altum collar, ac per aduerli collis subrepat tastisia, 2-
ega venon solum in vum lute humanum, sed eciam accis fosasabunde repleat, ac inde in
nemasexoneret subiectas, cam sollcta vero ve l in diebus aiuismanus incinscrecencer, vim trigo-
Cappoliconurem arcis cc aulerum rectus, templum surgic, non parum decorum, lave FolTis ec il.
ectoqi circumdarum laxide, deon lolum paganisiplis, led e armentisac gresibuscucistimum
luxium, quoriescunque DExdaota manus auevismaioraliquando ingretie, qua cuitacilere-
Collic. Siquidem ea resionis elt ConanO, retrequencee larronum obnoxia sicincurlibus. Incet
hicaqi e Fcclelia munimentapaeus ds est, ita, reverinqi cormencorum inetuhaud dissicul-
Aproregipossic, olim celebriorerat, ac renune quidem intrequens estlicer proximistusincendio
Lablumcus, primumigne torruico, ac vix tellaltatusicerum belliconstaeraic imuria. Colluune act
Cum hunchomines evillispropinquis cum lauandi caula (nam balneum haber publicum) cum
candioracia, poriltimum diebus festis, cum enim licris incersune ae verbi divini audiune praconi
M. lis peractis genio indulsene, de alii se in cabetnis poratione oblectane, alic orbelieneo pricami
Mellae chorens celebrane ex cripudia incunda daribiae que cancum idencidem pedesmovene. LIxc
ha exlumma arce concuerilicer. Sed quid dico de iudlieris: cum etiam hinnulorum ee leo.
i venacio, necnon viuariorum e alc Cllarum pilcatio plane oculis nostris subiiciarus. His
enita
ummen(aMNCCparuO rempOrC lustinere queaF
e0
c
Lolubuercune. Nam alea lulus permiltus non elt. Oui vero arace adtuc pollent iuvenes timulee

## Folio 234 — 1663204101:0258
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000258.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Oll. lICaCCC
enim REqUenEEELC MeI EXeTCENE, ee nunc Calcus ceribus cingume: nunc canum indagine fetasC
lustris excitanr. ae mololTorum pernicieace inlequuntur. Aprosveronon solum renabulis conti
ciune, sed Folris eriam tadlune occulcis, quibus paricer ec lupis in sidioneur capacibus: Totum ab it
Porum Fericace _ libenter quidem se condemnipatiuncur: qui camenrari, ec incola non sunc, led
mellis dulcedine, cuiusinsens eo loci est copia, allecti, cremorioribus aduentan sytuis, euersisque
alucariis, et apum laciaci labore, mox fugientes rerro abeuneim probi. V Oluerum autem genuSNOI
Tolum areaillecebris, laqueis _ recibus insectaneur, lederiam decipulis Fallune, quas in eum vluI
vndique per (yluasvlera duceneas habene paraeas. Verum non Columiis alices caxiune, sed de le
poresinecnoi multelas, de quasmacires vocanc, ac sciuros; perdices in super de hisne pustu interio
resnecforma praeter roltri enormicarem dissimiles, LOITALAS. FBDAITEIM RATOCXAFCCPKXTeRGHSII
ad Eccleliam prodev, cumque equester, non quod cubrimoncisillius vicinicacem cimeam (permia
hare enim distac) sed quia male pedaruslum, venocti, ee cor alioqui spectaculis abunde oblectat
Poltim, manc icaque post adorationem divinam, ab alco non sine roluptace balances oves ad pat
cuabinistestinances erceibus inspicio. Praecedun has vastae magnicudinismolosi proprerluxe
rum insidias armillatiparices de sub lequuntur, nec unquam tictam deserune cuscodiani, horum 
Aieiis corniserahaerenc armenca, demum serisera sequuntur aemina, nunquam non subulcissella
Ctancia, dc curmacim hine inde discurrencia. this peractis lectioni ad mulcam dieiincum bo partes
maxime Placonicae; id que diligeneius quà unquâancea, vepore dnesoriorum mole lolucus de sibet
Inde prandeo, moxvisum recreo, historias leso, auc laciora quaedam axo. incerdum Musicae indun
eeoreladme leribencibus, quorum insensestnumerus, respondeo. Nonnunquam amici, qui de
iphad proximas contusere viltas, cum rxoribus paricer de tiliis Calucandi ad me concedune sracia.
quos incanca pilcium es carnium abundancia, vel laucistime accipere raleo, aliquando de AHini
ipsemerilITaE: sedrarO. Nam guia Friumuirum agic, haud dinab vibe pbesto porest. Sorortre
quencioraduenie. Filia vero ambae permissumeo maricos secucx lunc, Augustam, venocti, vn2:
ad Milien les alia. Ouod hamici delune, villicos ad prandium voco; praecipue diebusfestis, cum-
que cum illis de terrae culcu, de rerum nacura dissero, quin de rniverlam pasanorum mulcicudivem
convinioincerdum excipio, cum rxoribus paricer, pucrisque, innuprisque puellis. Pos HaCice.
rum librosinmanus celumo, Cacros nonnunquam, gencilium (xepe, ac praecipue eos, qui de moritus
auenacurxe leribune maiestare, ita vead mulcam visilemnoctem, quod li ccelum serenum est, instru
menes altrolosicis errancium sellarum obsermo curtum. Tresenim liperiores, nocte iam, in nO-
Arolucenchemisphario. Demum semperincaenacus cubicum concedo.
Hlabes Bernharde optime, secellum ac vicae paricer, nec non studiorum meorumracionem, ret
BOhuS FOrSTaN quam SIEprCtiuM OpCrE. Verum quid aliudaserem, cam ociolus, et 2b indesine itcI.
bysnecoriis de curis aliquancisperliberacus: Ouod siribi scribere vellem, quam ne liberesista ob
lectec, qua solicaria arridear vica, qua Forcunarimitii videancur axricola, (ibona Suanorinc. loncisti
mam coserer ordiri cancilenam. Scd modus sicrebus. Ccrerumnemelegendo de verbis solum
Sed eriam (eribendo, e re ipta operosum esse videas, micro ad re Placonis dialogos quosdam, d me it
Secestuisto rertos, qui camethnochipurencur necrbique siplus venuctare, vel sencentiarum saele
cicate Platonica respondeant maiestari, non mmen vique quaque indieni existunr, quin seGINEuI
Nam arsuri plerunque lunc, ec sipuraci, nec non granicare lua haud parum decori. P’orroechnot
ienorabam, Axioctum olim à Machlio Ficino, viro optine de PIAIONCMEHIIO, AC XTETNAMEMOTIS
digno, necnon ab Aericola Germano, eoque erudicilsimo, verlum esse, quia ramen exemplaribus
illiscum carebam, ac reliquos iam vercissem, volui de in illo periculum Facere, Cliciptonem auIVen
d Ficino esse craslatum, cum penicus ne sciebam, (ed id demum illo abloluro, ac cumreliquos Placo
nisrenoluerem libros, incellexi, nec me post collacionem taborispcenieuic. Sedilludum eMtoin
dicium. Duod si quaedam reperias, quae minusribi arrideane, enralia haec esse memineris, aC mUI
cum incer vibanam X rusticam interesse Mulam. Onin dc exemplaris deprauacio in locis quibus
dam. e hallucinari coegic: quod eriam bono illiFicino aliquando concisisie video. Bene
rale Dertarde praestancistime, ec me, veFacis, amarenon detine. Lx seceNu
nostio Neoparano. C al. Seprembris Anno Saluris
nOHEX HL. D. Z Z L
PR A L 

## Folio 235 — 1663204101:0259
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000259.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Epistolica.
RAFA TIO TN DTALOOrMLVCTA
L Y So N A Y F S, SEV YOF A.
CL ARESSYHO DERO AVLDERTCHOFAEENI
Caesarei reciminis Cancellario dignissimo. Bilibaldus Piret heimerus
S. D
A CcipcFTolderice amancillime, nuxatoris Luciani fabulas ridiculotas, non absimilisillis, quas
nobis commmunis amicus noster AlBerrus Durer nuper reterebat, dum ex xdibus noctris bellica
eueremur spectacula, ac omnia cubis, armis, clamore dt haltarum perstreperenctragore, iis enim
quandoque, non secus ac luauistimo alicui Comnioica involui dicebac, ve sires ipsa cogicarionibus
elponderenc. vel beacillimus rideri pollet, acquihaudignoramus, calia non solum Alberronostro
lenire, sed perpaucosese homines, quinon incerdum ranis cogicacionib. ica agantur cransuerle,
veciltimum Saerriciillud expeciancur. O curas hominum, o quancum estrebusinane. Sed roluie
Belan cerum nacura, ica morcalium Colari animos, ve quodreipla denesauerat, vanis lalce expleret
orginacionibus, ita re inscelicissimus quilqi, semetiplum quories rellet conlolari e oblectare, nec
on opib. regiis et Cummis deliciis licerinanirer trui pollec, quae cuncta Lucianus, vicx humanae cen-
De seu manis irriloracerrimus, minime ignorauit, ica enim ranicatum ranicatesob oculosponie, re
nonminus ieridendo Ciciucundus, quam admonendo praestabilis, proinde quum lales illiusporisi
num noltris conveniant sermonibuscempulq; perbelle quadeare videatur, rolui e ipse aliquan-
aperdnesociis solucus, in illo rerrendo ineprus esse, ne lolus in communi lariria lapere cen (erer.
uopacto enim horas pericurns melius collocare poruissem: qua recibirilum mouerem, paricerqu
ellacer amorem noltium iaru diu inveceratum, nequaquam milii animo excidisse. Cererum cur le-
am nonnunquam immutauerim. Verecundus lector per le tacile deprehender. Legeisicurtlolde
ice suauilsime nugas has non penicus inanes, ee sub lulu quod ce oblectare, paricer qi admonere pof.
Ginuenies. Bene rale ex xdibus noltris quarco Cal. Marrij anno laluris noltrae M. D. X X IL. eC.
R EFATTO BTLTBAEDEEN GEOORAPHLAM PTO
Z O NL AE Z E A F T N E C ON V E R S A M.
AMPLISSTMO PXINCHZ AC REYERENDISSIMO DOMINO
Sebastiano Episcopo Brixinensi. Bilibaidus Pirek heimerus
5. D.
liiqui autenos, Princepsamplistime. Prolomai Seogcaphica manus adhibuere, ita sulcepro vs
Olticio, ve nihil omissum videri posec, quod ad cam claristimi Ceriptorismencem explicandam
necellarium Forer, plane superuacuus hicmeus eller conatus, repore, quinil aliud, quam iam rem
aceaactam, iceru agere molirecur. Verum quum manitestius liqueac, quam nexaripoltic, detransta-
onibusprioribus, vix rmbram quandam Pcolemaice remuctaris scerudicionis ad Lacinas peruenil.
aures opereprerium non detururum existimaui, li et c80 periculum facerem, num Foisitan ce-
etum Fcelicius mihi quam priorious succederet incerprecibus. Lcenim cum duo (quantum scio) exci
ecinc, qui librum huncrecrere lune aulislacobusnempe Florencinus ecloannes Becenhetus concer-
neusnoster. Pralustamen, licet eraeca aliquanculum calluisse rideripolsie, dilciplinas camen Ma-
Remaricasira ignorauic, replerun que nec lemetiplum incellexeric. C ermanus vero, tamechin M2-
Cladmodum excellueric in eraciscamen adeo aliquondo hallucinatus est, verebus porius caligi-
nem obtuderic, quam luminis aliquid actuleric. F50 vero, quamurs de cruditione mea, tam CrX C2,
lam Machemacicanon admodum elociaripostim, auc debeam, nullius camen viri boni2c docti
dicium in hacmeacranslacione Formido, cum altipulance rericare actirmare aulim, illam ee prio.
bus dilucidiorem, er magis ad Pcolomai accedere mencem. Qua in ce vel rnicus restis Tohan-
Esnempe de Rceiomonte, omnium Machemaricorum noltrx xcaris facile princeps mihi suffi-
aec, cuus auchoritatem in pleriique me lecucum elle, adco non dillimulo, reeciam tragmenca ad-
locationum ejus, quae penesneminem, prarer quam me tuere, his meis lucubrationbusadiungi
blverim. Ouamuis erudicius quilque porius micari postic, quuenon lonse pluranocarie, quaim
odcam pauca perstrinveric, quodii demum incellisene, qui nostra cum Gracis aucaliorum colla-
arilunc edicione. Sane si maledoctus quilpiam, aur muiclus labori huic meo obsannire aulusfuerits
Aeleiac, me coriam annis, ee in publicis, ec in privacis aerricum eslenesoriis, venon lolum impro.
Porum maledicta de calumniasnon vereri, sed e magnanimiter concemneredidicerim. Salcem
hunc (vespero) in negocio hoceuicabo sycophanciam, ne Roma (veancea mihiaccidic) ad dicen.
utidei e Fuanselii caulam cuocer, a virismerico laudandis, siram idonei erune ndrestrinsendum
Mmonetoc ab eisper Germaniam constarum incendium, quemadmodu anea tuetumesrenui, ad
cicundum. Duiri nec menrelerr si quibulduleuiora qus enistimalio r ea nustcenlis ndminaemitii
Guutio

## Folio 236 — 1663204101:0260
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000260.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
VII. LHCKILCIeTI
quum Cacras quoquerractarem licreras, se d longe etiam clarissimis obiectum esse viris (eiO, CuI etHI
Parcerecinuidia: Verum cum nec gloriam, cuius iam me tenet latietas, venari cupiam, nec diuicias
(quas mihi alioqui dinina benignitas relabunde concesc) quaeram, nullum mihi sudium rile etid
dummodo sic honectum. Paciancur isitur suaues illi viri armome aliquanculum meo morem sei
re, meisque non penicus alpernandis pertrui deliciis, cum nec eso mulcivariis eorum invidiam voll
Praribus, Cortran ica Faca culere mea, vecurm alius aliis indulz et oblectameris; cgo incerim, tanqualt
planc anegoriis teriatus, in pistrino me corqueam lucerario, non linc bonae ralecudinis dispendic
amicorum obiurgatione, vulsi deniqueritu ec subsannatione, d qua necolim milicum meorum al
Prinuic peculancia cum me in cactris nonnunquam libellosmanibusrenere, acincer bellicumtuco
remlectionioperam impendere viderent. Pexsualum enim habene Cermani, licceris animum ette
minari virilem, nequaquam manu strenuum parirer de eruditione clarum esse posse. Sedridea
quilque relubet, meumque cam ambicionis, quam lucri sublannet concemprum, dummodo ec m
histudia honesta, nullique viro bono culpanda cractare liceac, quin remagis mihiillodancamul
Cciane, nihil aeque me post lacras licteras ac Mathematieas oblectare disciplinas, sine quibus omni
Philo Cophia, praecipue rero Plaronica manca est, eriam hillis lonse adluie abiectiores de inetcidie
viderentur. Non deerunt Fortran, qui mihi Ob hanCNAILAFAMI OPCTAI BCNC PFCCENEUE, PFCipuCM
quitraud disticulcer incellisene, quancum mihiin ea laboris exhauctum, quancum que cedis deuor
cum tueric, celtabor de obicerme incer riuos aliquando egisse. Proinde cum nihilinrebus tumant
adeo pertectum dcab solucum existat, ve omni caren menda, ac reprehentione, nec melateac pleraq
in hoc opereica deprauata este, vehaudquaquam vnico relticuipolsine momenco, umquemq
syncerum ec in Machematicis erudicum ac exercicacum (nam alias manum ne adm OWCAC) HOrOIC
oblecro virum, re si quid velob exemplariorum vicium leu incespretis incuriam, auc lexsproris olet
cationem, auchorismenciparum re spondeae, racionibusve quadret machematicis, candide illude
mendet, ac benigne corrisu. Ecenim palam cernere est, non solum eraca, se d de lacina ex diametie
fere incer le discrepare exemplaria, pracipue vero in copuratione numerorum, vbieso tidemmenu
naud quaquam incerpono, quum cories vicianeur, quocies ab indilisenri deleribuntur nocario, ned
mirum, cum sexcataec elementa. P. 5. 2. 5. eam inuicem ceterant similicudinem, ve plerumque aliuc
proalio substicuatur, ac ideorbicernarius lesi deberet, ibilenarium auc sextantem adnocacum in-
venies, et econuerlo. Duin si ob scripcoris neglisenciam nulla. P. nota addica fICrIE, IAMI PTOCCTEIS
duabus, vuicam solum incelliges. Falia icaque cum mulca pastim occurrane, peculiarem can en 
libro octauo locum libi rendicarume: ibi enim plus quam in guadragincis locis. non dici lon sirude
non locorum a meridiano Alexandeino distantia, non Coliscransicus vercicalis, cum veritace conu
niebar adeo, reimpossibile mihituistet, cor reparare mendas, niommino reiectisexemplaribus, 
veras e Machemaricas confuzillem rationes. Nec micum si ob numerorum muersionem torerio
res inprophanasirreplere licteras, quum vec lacrae reman serinc inconcaminacae. Quod enim at
Marcum lesitur Fuangelictam, Saluacorem nostrum horarerria actirum crucifuisse, aynd cresves
reliquos hora lexta, ob nullam aliam accidie caulam, quam quod sub inicium scripcoeparum dis
BenS, PTONOTAS. interpOlUIEF. quod cum in tanca numerorum contigerie varietare, quic de libro
rumillorum censendum exir cercicudine: Vbi cuncta non ni(IMCTISETANSIBHREE. POFTOqUAN
cum cemporis ex laboris in Cola annullari cum orbe spharamihiinlumprum lic, nemonouic, nilis
quiecipse in similibus periculum fecic, ibienim non solum numeri, led de licrecarum noca, linea
rum deductiones, omnia denique ad eo depravaFA ACInVCFCA CranE, repenitus incer Le ditsiderenE,
pugnarene, planeqi conjectore aliquo indiserene. Verum ni talloricaresticura lunc lingula, veno
TmInUS AUEOTISMEnEI quam LacOO GalenMachemaricis. Sane mec hoc BleNEIOPLEECLCU
dum, quod cunctarerra SC quam lacina, qux mihi obrigere exemplaria, non nihil in distantiat
rallelorum a circulo rariant aGuMOCCH. Leterum ego eum lecur lum numerum, qui ais ai 3
najdcizas esra vvobaor (VEPtolomai rerbe ) eliorexittu, licer li quis nosimicatus permache
maticas demonstrationes, aurrariones calculi, palam, nostro rempore distanciam amaxim
Solis declinatione, qua parcium 23. Ccrupulorum que 29. ele ce relic, non paruam.
rendi occasionem susgerem, qui eriam ex Poloma  Gua nolto vuo exaction
ta  dilixentia ob seruaca sime, industria Tua emenctate CtablnE, id Ahret, breui Ptolominol
maiestarem ad pristinum suum nitorem resticurum iri contido. F g0 quidem H Deus peMlerits A
traces
uas aliquandorabulas edere constimui, meridianis aque distancibus, ve Prolomausiubet,
quaquam inclinaris, quo lonsitudo recte ex reaquetabulae extremicate, eum laciendine conentul
conternabitur e cerra parallelorum rario, non lolum cum meridianis, se d in vera uo
noctiali distantia, ac quantitare dici, iis locispro tundamento poliris, quae noltio cciam lepole
diligentiori oblernatione suncrectitieata, quum haud quaquà sic oblcucum, quton quea
illuri
prilca illa, quae Pcoloraiatare parcium tuil. 23. Cetupulorum reroso. varietarem deprehendet, ou
Eclyprice Forlican octaui circulimotr. ILxC icteoretum, ve Ceographix Audiolis cosicandi aingue
noltra aecare, in locis plecisque, manime Danubianis, ecolomes consideralio, camectinon deluc, 9u

## Folio 237 — 1663204101:0261
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000261.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Epistolica.
llum pollic ab errore deneolisenria excllace, quod salicer tuperis vitum fuerit, non decruncramen.
Iihis nostris insistentes rellisus, Ca eux inuida nobis denegnrunc taca, euentu ab soluenetceliciori.
Lecerum verandem ad Ee LCepSIllustrisreuertar (nam in C eographix nunclaudibus per le clapis
eclarinilacriner) hunc laborem meum neminiporius quam Amplicudinitux dedicadum esse cen-
a non Colum ob prxcipuam, quam in Machemacieis dilciplinis cenes scientiam, necnon virtures
Mascuasinnumeras, quae le aerico quidem ciera vilum Forcunae lubsidium incanco collocarune
alligio. sed eciam propcer anesaa nocram veructam, singularem que animitui favorem, quo me
lisiam prolecucus es aunis, placipue quories apud tnuictistimum, ee nunquâ obliccerandae me-
MOrIX CXLArEM NOSTEUM MLaxIISICanum, in pacria Cau(IS LeBAHI UNeEC FuNCtuS sM, LequC PTX
encemesse concisic. Ouineriam cum nuperin magno hoc convencu imperiali, hac in vibe celebra-
Omexliummos adestes Principes, nec eso amplicudinem cuam ofticii gracia prae valecudine adver.
avilieace poslem, cu recerisnon immemorhumanicatis ec contoriinoltri, omni dexolico fastu, vi-
Mondadesmeas accedere, ac cua me praesentia honorare ac Colari voluisti. DUaprOPTCLVE_E CSO,
cam lalcem, quam possem, animi gracicudinem, ostenderem, ce velcenui hoc demereri volui officio.
Uoe obseruancix in ce mex pignus aliquod haberes, ac Prolomaus nocter tanco suFulcuspacro-
Ocucior in publicum exirec, et a ricilisatorum dencibus Forer lecurior. Faigitur Princeps colen-
lime, qua Toles benignitare, animi porius ob lequium, quam munusculi luscipe paruitatem, ac 10-
annis de Regiomoncecriangulorum, quospenesmeridistilibros, nec non ciuldem Theoniscon-
Tcaperuurum detensionem, breu expecta, ac incerim scelicirer viue. Norimberse, Kalendis
IN CLANDIEPTOLEMETOPrS OEOORAPMTENM.
EVS EPTGRAMMA OREErM, EX MSC. COD. AVIVS
aucoris descripium, es nuncprimo rersum duplicires,
edicumque
Per Cunradum Rittersbusum LC.
Ngeapnais Crneruor andun dere vonoer.
ACXTYS. CoxCaVOV, Dorr, aVTONINTC, rETONT;
KCiuX: dep O: DVornais r a reUBS: OKONLAS TCKENSIVS:
Ridionas sasparets Peav d 
Zauequaras plegorrcomeras: nddrei avrns
Rivocops ouv diys ganenorger , ar15esna:
lrctor re Z pcr yd nceas avroNins qus.
PRTOR INTERPRETATIO LATTNA, VERBVM
R F D D E N 5.
Oonosce mundum in lineis numeratum:
Septentriones: Oceanum: Occasum: Orrumqe e Anstrum:
TTremem, astarem, nacuralesque vias, obliquo sque anfractus:
AEchiopasque imbelles: Cermanorum infelicia secula:
Sauromatas poreis similes: atque etiam ipsius
rumno sae Seythiae difficile cenus, v sque ad auroram:
Indorumque Serumque: Ilic enim terminus est Oriencalisterra.
EADEM SENTENTTA NYMERIS INCIVSA.
Tneolis orbem hicnumeraum, en aspice. Lector:
Arctos Oceanum, acque Orrum, acque obitum, es simul Austrum:
SEstatisque, hyemisque vices: Wacuraque cursum
Daedala quem teneat, vel qua se obliquet eundo:
Imbelles simul SEchiopas simul aspera secta
Germanorum hominum: suibus nihil absimilesque
Sauromatas: Sepchia es duragentem 2sque sub Ortum,
Indorum ac Serum: quaeterrae est extimameta.
ALIVD EPTORAMMAINEVND. PTOL. AVTORE BILIBALDO
Pirckheimero, quodis cuamanupraseriphc ro uminiocto libcorum ecolo.
mai, quoslatinosfecic.
rpicer aspiciens Pcolemaum effincere cerram,
Risi Chumanum proh, ait ingenium.
Sed post quam vidit caelo feliciter illum
Admonisse manus, territus obstrpuit:
Mercurium que fores mox claudere inssic olym 
Dumanum russusne senusirrueret.
excembrisanno Saluris noltra ML. D. X IL LV. dec.

## Folio 238 — 1663204101:0262
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000262.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
BIl. PIICKMCHLKII
FRASMT ROTERODAML EVDTCTNM DE DFOLEMALCS
F OCR AFHLA VBASIOAE PTRCRMELMERLANA
Adscripcum exipsius Frasmi praesatione in Prolomeum ad
Theobaldum Fettichium.
TVPCEVIELEMPITETA dIGNUIS MEMOTIA BTZZBAEDYSPIR CKHEEMENVS pulcherrimum
LLopusseliciceragoresTus est, quod rrinam ei ab Coluere licuisser. Mors ec illisuccesum ee nobis
Fructum hunc inuidic. AC nunc opera Frobenianx officina prodie Prolomxus ipse sua lingua lo
quens. Nam licet Alexandrinus fuerie, camen AE syptus id temporis maxima ex parre graece lo
quebatur: in qua linoua apparet hominem non intacundum fuisse: quam quam huiusinodi dilei
plinarum eractario masis requirir sermonem distinctum, lanum ac perspicuum, quam splendidum
dur copiolum. Equidem non neso, plurimum laudis deberi Bilibaldo. Sed tamen qui graece pett
eus Crxcum legerie Pcolomxum, Facebitur, nonnihil incerese inter lacunam quancumeis pu
ram, de fontem ipsum, dcc. Apud Fribursum Brisgoix, Calendis Februariis, anno a Chrsto natC
M. D. XXXIII.
PREFATTOEN ORATTONEM GREODRLHAZLAN
Z E NE DE OFFLCTO EPESCOPF.
Ct. AR (55LADVLRO YED ARTCO Z ASTOYVRTS APVD
Tribureum Incerpreciprimario Bdlibalaus P rckbeimerus
3
2
Fumicum oprime ac doctiltime Zalr. sirc erudicistimiac lanctistimi Cresorii Narianrenisecipio
Avehementer oblectene, quum non Colum elegancistima (inc, expolica, ac omni dicendirenei
Ornata, led enil nili lanctum e sublime planeque cae leste spirene. Vnde non immerito vir tanE
ob praecipuam doctrinx excellentiam, apud Crxcos, Pheologiacmagninomen est (orritus, lane Ctt
cuncta leripra ejus lucidistimae Facisinstarre (plendeane, praecipue tamen orario, quam de Epilcopal
2C Sacer deraliolicio habuic, digna milii videtus, qua laudibus celebrecur summis, ac identidem
veris animarum palloribus relegecur, ac manibus ceratur, praecipue hoc calomico (o tempoio, qu
nemono docendimunus ambire, ac vlero suseipere auder, ica repleriqi doctoris ofticio prius, qual
discipuliminime dieni sine, fungantur, ec lonse aliquando ad aecum colendum, ac pecora palceta
dum, qua ad Christi verbum seminandum de gregem cinsinsticuendum torenchabiliores. Nil int
rumisitur Gxror rndique pullulent errores, comirentur Lediriones, perpetrentur exdes, omniage
tumulen ac ledirione plena elle videantur. Verum lonse aliter Grexorius, ex Apostoli sencencia, L
pilcopum uum, dererbiinstimmir dipenlatorem, à quo praecipue doctrinam, _ (aCrX SCFIPEUT exiB
incellectum, deinde prudentiam e in rebus agendis experienciam sin sularem, (uper OMNIRVerOH
nocentiam vicx _ conscientiam puram, quo non solum ore ac verbis, inanis tintinabu li instacrete
nec, led opere etiam ac factis committam libi dispentatione comprobet. C eterum num ecudicis (in
cularis, ac rerum rus praecipuus invenitibus e inexercicaris animis obtingere que ane, videancali
cerre Crcgorius non Colum hic, sed ec alibi rehementer. unioresreprehenduc, quod seniores docet
audeane, prius quam xrace acmoribusrenerabiles habeaneur, quum presbrceri Bom en haud aliun
de qua à lenecture suc deriuarum. Hoc lane constac, quemadmodum mel à sucis colliginequie, il
nec ab improbo verbi semInatOrE Fructus produei porest matuIIS. FaceCTanE igituE qui Deum il
hocnesoriohominisperlonamnequaquam respicereasserune, le drnumquemgi, qualis sic, ad de
cendum aptum esse contendume, nec curandum quis dicac, le d quid dicatur, qui enim calia debla
cerane, plane cordis (eerera decesune. de quid de ipsis sic seruandum, palam ostendunr. Pollet tor
Ecan coriarius quispiam scelestus oprimum conficere corium. sed vie improbus nunguam cecte
am Deirecte xditicare ralebic. Vnde et Saluatoris nostriroxilla; Viperarum senimina, quomc
doporestis bona loqui quum sicismali. Fcimpio dixic Dcus: O uid cibi re enaeres stacura mer, de d
Cumis Faedusmeum lirper oscuum : tu aurem odisti disciplinam ee proiecisti verbaCa PrOTC. Lu
nim quo pacto alios docere pollene, qui se ipsosnon docene, qui praedicanenon turandum ee furan
CuF, aC careprChendune, quae ipsi palam commirrunc: quonam non alios curarene, quivndiq; led
cerenevlceribus, ac morbo laborarent incurabili 3 quomodO AliOTI DECCAEA ExPUITBITENE, GUILoB
2
didissimi esene, illorisque manibus ac pedibus, non Colum ad Lacraicrum perene, led d ambiiene, 
rlero Ceinculcarentac insererene? Vereigirurnomen Dominipropcertales male audic, qui Lcun
Ce lcire protcentur, quem eamen factis negane, in quo enim Caliecur si Cabin Fatuacus tuerrc: proinde
E Apostolus quoq: Sacerdores luos s retbiministios, ireprehiensibiles esse vule, quo neminidem
vllam ostenlam ne vicupcrecurministerium eorum, se d uelineforma e exemplartidelium, nonle
lum in sermon-, sed ettam in converlarione, in dilectione, in spiricu, in side, inpucitace, immacula
ci consciencia puci sobris. non vinolenri, modetti, et apugnis alieni, von instaci, lastuo 1i. de o

## Folio 239 — 1663204101:0263
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000263.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Eixistolica.
Vosimon curpis tucti cuxidi, de Canctissimi Fuan geli cauxones netandissimi, demum ab omni culpa
alieni, canquam dispenlacores Deiriuentis, e hocnoncancum coram Domino, sed ec hominibus
punctis, quod h alicer se gergne ricandos esse iubet ac cauendos, tanquam canes ec operariosmalos,
Meenoninimicoserucis Chrilti, quorum Deusrenter est. de eloria in de core, sinis veto perditio. P10.
nde sinihil retert qualis sic persona docentis, Euanselii nesorium lenonibus etiam ac pessimisre
le commitiporestnebulonibus, quo exemplo disperdane, quod verbis eesimulata garrulitace xdi
eare cupiume. Erquidem mirum sitales quo que docendimunuS (UIbIcC COnATENEE, quUIM CErH2-
nuspraelentem atarem adeo ferrilem esse instruentium curba, venon solum homines mali, rudes et
operiti, populum Christierudire audeane. se d de muliercula quaedam se ad officium tale oprimas
ale censeane, dt m Paulitelilterer aucoriras, procul dubio eriam declam adi graria sussectum alcen.
AeTEHE. EE guuEnOn: quum omnes gosidaurs esse oporceac. ee Faemininum genus praecipua polleat
Purulicare. Duid enim Facilius quam aliosseprchendere, quemadmodum difficilimum leiplum in-
ulpari exhiberos incerim nosintertanta docentium mulcicudine riculorenus Chriltianitmus, mo-
am aurem prauicate senciles etiam luperamus, Fuanselica gloriamur libeicate, quà camen penitus
earnis convertimus occalionem. Bapcilmo corporanostra abluca esse iactamus, guum incerim
hens Cordidissimis inguinata sicriciis. Spem omnem in Christo ponere ridemur, que tamen solum
ltiorum nocteorum cesumencu habemus. Charicarem simulam, quum incerim odio ex factionib.
Bi9. die ladiemur, et in summa nil minus lumus quâ quod snsimus Dominienim nihil deiurc eo.
cumvoluntremictere, Cubdui aucem oppressis superioribus cupiune dominui, e cuncta in praedam
ertere. Dinires sua vellet augere e conteruare, cenuiores vero direlcere ec abundare, ocioli, de nihi
gences, acquirere, ac perlegniciem vita lauca ee quiera pertrui. Ouid enimiucundius essepolset,
quam sub Fuangeliipraecexeu sloriam, divicias, rxores, rictum, restitum, suppellectilem preciolam.
decuncta alia, quibus vulso humana fcelicitas consictere censetur, acquirere: EF quod omnium est
Pellissimum, quum cales limus calirerg; vivamus, suavissimenobis ipsis blandimur, Christumq: pro
omnibus saristecisse, aurumamus, quo nos ob preciolisansuinis ejus effutionem, secure in alceram
aurem dormiamus, et orioliac delitiis cunctis disstuentes, mollissime riuamus. Fidem igiturpra
cendimus, licerilla sine operibus sirmorrua, quemadmodum de opera sinetide, Charicaris vero at-
lectus ira in nobis ardet, veplane ex factisnocris appareat quanti momenei apud nosillius (ic efte-
Ctus. Verum per opeta excerna, ve quidam aiunc, non semperhomoincernus discerniporest, quum
 illis non minimam quandoq; partem sibivendicer smulatio, (ed esto quod peractionem dire
tam homo nequaquam dignolearur, cerre per actionem concrariam, qualis nam rnusquilque
E, manifeste liquebic, quandoquidem conticta e simulara haud diu larere queune, licet enim
hominibus nonnunquam imponi poltic, Deustamen non irridetur, nec vie bonus esle porerit,
Quipalam inigue adir, vecungi Fidem, Fuanselium, Charitatem, nec non pauperem, cruentum e
Cucitxum praerendar Chriltum, o Fructibus enim eorum, rericas inquir, cognolceris eos, nec qui
unque dicec: Domine, Domine, regnum ingredietur Dei, sed qui voluntarem parrissecerircaele
18, quoniam non in sermonibus regnum Dei eRt, se d in virture. Nec qui lesem audiune iusti lunE
Pud Deum, sed qui lesem factis exprimume, acideo paleaigni exurerur inextinguibili, nam omnes
acuemur aderibunal Chrilti, ee vuu squilque de leiplorationem reddet, quo reporret iuxta id quod
Ccic liuebonum, Ciue malum, cametti ex operibus legis non iustiticetur omnis caro. Ouicunque
co teceric e docueric, hic, magnus vocabicur inresno caelorum. Vnde et Cregoriusnoster quo
an locoinguirica: Sicline Aide nullum opusbonum accepcabile ducitur, quoniam imulei ol
Mlanam eloriam, au Cetla nacurx instinctuboni aliquid agune, ica sides sinc operib. morrua est.
Relhoieitur ros leducac recbisinanibus, exnumero eorum, quiomniatacile indulsenc e prorno
homempe vceredacul debimo porius in sidelicatis tux malo operimercedes praparane pestimas.
Bdaurem robis Apottolici vetBrauchoritare denuncio: F. X operibus vestris ostendice fidem re-
Nam, ee exrbertace Fructuum maectum Facite quod sicis bona terra. FIac Zali doctissime noideo
nibo, quimepurum ec ab omni cluinc alienum pucem, quum sciam meiniquiracibuscocepcum
meaein cane meanilnilipeccalum habitace. Vecum nec hocignoro, magnam recuperanda (a-
nacis spemesse, morbum coonolele proprium, nec quenquam periculo suus aegrotare, quam qui
cecteralere purac, dum icetom pernicio tiltimis succumbic intrmicaribus. Indiseoisicur mileri
Ordia Dei, ac li quis alius, quam ee tiaes necnon spes, que non contundic diuinum q. mihiproricci
aculum, quum dominum leltuole colcear ee corde credam, quipecearamundiculeric, de Deus
pumdmorrnis excicauerie. Duicum que enim illisidir, non pudetier. Verum nequaquam ita credo
Molpero, ve per (idem ac spem solam charicarem _ opera laudabilia iirica cenleam Facienda, lec
Aocius cabilienda, quum leiam Edem recustes; magnam linc charicace, que lua praestanria cam fidem
laspem lonse exuperac, eseinanem. Sed quid incecim prohibet intaelicishuius seculicalamicatee
Plorare, ac dolorelaxare trena, obicet Deumrosare, venobis recte e pie riuedide agedi deside
per praciâ luam infundat, denon nobis lecundu delictanostra retribuae, sed memortumilericor
elux magna, peccauimus enim de lnique cximus, ec visiiple ex mera sun praria subueniac, nequact
Calua

## Folio 240 — 1663204101:0264
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000264.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Bil. PiIrCRMCMMCM
Calua ericomnis caro. Cererum ne quibusdam nimis videamur seueri aut eriam amarulenei cursus
ad sanctum revertamur Cregorium. Regebatille cccleliam apud Naanxum C appadocia, quan
haeredicario quali iure à Parre LusceperaE Epilcopo, quumque ibi Arenuum se Concra hxerericorun
asidias achletam praesticisset, ac maenam eam viex, quam doctrinae existimationem conseguurus
essec, ad Constancinopolicanam subernandum ecclesiam est rocacus, quae cum maximis haererco-
rum asicabacur procellis, quosille camen breui adeo extirpauie ec emendanie, veenem primum reta
Edes emergere rideretur. Siquidem non minusprobitate ritae et exemplis, quam erudirione de ler
monepopulum instruebac, ae nil aliis imperabar, quod ipse non ancea plane expleuissec, un de Patii
inuidia sloriam hanc est sublequuca. Duidam enim submurmurare ceperune; qui ecclehiam Con
Stantinopolicanam haud quaquam iure occupasser, ac ideo alium esse subrosandum, quinon solum
doctrina, (ed _ generisnobilicare pollerer, de ipse animaduerrens, quamuis ledem illam per vian
recinere poruiser, poriuscame vero cedere, quam cumulcum aliquem suscicare maluic. Abticenim,
dicebat, remeicausa simuleas aliqua inter Dei lacerdores oriarur. Si proprerme est cempestasistan
tolliceme Tonx instar, ac micrice in mare, de delinet à robis quallario. R elictaigitur rrbe Constanci
novolicana,ad ecclellum resrelluspriorem. Verum non idéo sedicio illa sedata est, sed longe rehe
mentius exachc, unde irerum ab amicis C onstantinopolimreuocacus, ec rexresus, hanc habuicora
tionem, qua luculenter (e excular, quur ce dere porius maluerie quam contendere, obirerque olten
dic, quanix sic difficulcaris gresem Christirecte, _ re decet, pascere. Cererum quum factio aduerla
Maximum quendam, Apollinarisinfectum relania, Epilcopum elegisset, Gresorius populo pet
TuasiE, ve Nectarium, non minus viccucibus, quam generis nobilitace praestancem, illi praeterrene
Maximum vero ciecerent. Ouumque Nectario Adelem nauaPet operam omniaque in ordinet
reducta eenemeliorem, curlus resreltus est ad suam ecclesiam, rbi ec reliquum vica tempus exesit
xetare candem Festus, de corpore inualidus, succe lorem sibi ip si delegit. Flancioicuroracionem cib.
Zah oprime, canquam pignusnollrx de dico amicirix, no quod memagni quid praesticisse centeam.
Se dreanimierea re meigracicudinem ostenderem. Frenim quum me haud mediocricer diligere vi-
dearis, ac plura mihicribuas quam cso rnquam agnoscerepollem, plane inorarus forem, (ire quoqi
non mutuoamore prolequerer. Ouod Ssty luscibi aliqualicer duriox videbitur, hoc nequaquam
aucoriipsi, sedionoranciae mex impucato, camet si quaedam elegantius represencare poruissem, 
longius a seacaphrali discedere roluissem, Cedica libuic. Felicirer igitur asC, Lasi doctistime, de mu
pusculum nostrum benigne suscipe. Norimbersx Idib. Marcis, ann. Saluris HOSHX M. D. X. X I X. ec
SVO BTLIBALDO DIRCKHEIMERO NORIMBERCO
EA TRZZFO, HERM A NN VS NV EN AR COME.
5.
D
VITI.
NPhiloCophastri impudentissimas rixas. En linguam quouis Cynico, ne dicam Cynedo, pecu
Llanciorem. Omores Theolosicos. Dacerbissimam reuerendinominisiniuriam deonein ril
pendium sui Christiana sidleilacro lancta maiestas dejicierur, conculcabiturque, recuiuis rel spui
cillimonebuloni, ciera paenam liceat sibi Fheolosixciculum rendieare, cui maois conveniatCum
ipsis lenonibus, seu cuiuluis ordinis maxime abiectis proeririlque hominibus, ne mireris radu
meistaproterre, non meamestimulat caula, non illacaeiniuriae, tae quippe ad maenam eloriam ac
cedune, quis acalibus ricmperari ad gloriam sibinon adseribat: Sed cgo hdciiniuriam meam esse du
Co sic quoque sentire cenon addubico, nilla led ilta sine, de me (vespero) bene cedet. Dilcatoporcet
telluo Flandrus, esse, quibus non desiclinsua, nil recet modectia, quam in tam abiecto cuculone
lumus quoquo modo labefactare, cibi graculor rel ipsius nostriillius boni Theolooicestimonio, qu
eam Corticus nunc es facultatem, repossis rel exnihilo creare Pheologos. F.gotux crearionis plalma
L Theologis Crnicisistis in harenam vocor, mallem L rC Crcari caupOnari  LIITa OCCASIO FEEECE, qual
esse, ex haberi apudistos TheologuS, quanquam neque cumecreaueris, neque eoo scrcalles, vlle
honoreidipsum repudiare poruistem, summum hominem, incomparabili e authoriente e pruder
tiapraedicum, merito debeo suspicere e amplecti, blacerentisti quond veline. EFsoluS eGO, extant
doctorum rirorum excerpeus numero, Theologus dicar Bilibaldi: Ouando quidem siniuria est, a
que Ronerendistimum Cardinalem Curcenlem, aliosque primarios virostangic. Si gloria, (olus CB
hunsdsecyrns sim. F. socamen mihi pro cesristima sloria Bilibaldi amiciriam vendico, meam quel
que indubitaco agam concra illum caulam, ceque mecum vicilcar: hoc tancum precatus, ve consilla
liccetario adliS, materram acmue, a Slmenta (si pex oeium licebic) aliqua Calcem iple miti vicitsita
Exponas, varia lunc apua . copia maxis obcundic, quo circa laniorum consilio vcendum exie.
ElaclumMa cum accelerarione, re ipse tacile iudicare poreris, adnoFanitmuS, cu
siscenlorxquuS. Vale, ex Colonia Aerixp. Y II.
mensis Marrii, eC.
PON

## Folio 241 — 1663204101:0265
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000265.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
LpiltolCd.
RLA FYCLZEYORVM LYCTANL.
ILLVOLAL AC CENEROSO DOMENO HEEMANNO COMITE
de Weuenar, Bilibaldus Pirekheimerus S. D.
emadmodum Ilustris ac Generole Comes lanctistimi e vere Theologici ririscibi stomachu,
icamihii lienem quoqu comoverune. Etenim (me lesencem ac incerim spurcillima connicia,
Molaudes nostras cercissimas, cam eftuleridencem cospexilles, vixcu quoqe (re hiiultillima indigna-
mneaccelus) arilu cemperasses. Ouid enim incundius quam calibus displicere hominibus: quine
mnenililaudtan do vicuperare, nec nilivicuperando laudare postunc. Duid ecerius qua insestissimos
oltes mecica suxplicia vcio eciam expendere. ac ica delirare, ve id libilaudi duc at, ee Raxirio lissimo
uju merico vicio verriposic. Ouid (celeraris ee maledicis hominib. dienius, qua propria improbi
ale e loquacirare Deum achommes in le concicare: icaisicur affectus, Cotestim cibireleribere cce-
epistolam, etia priori illa, quaiuxca Fheologicam tradicionem, nimis prolixam eAC COgUETUNEE.
agiorem eam haud ab (gicilu ec si plane arinas  elles, legere porses, no lolum quia par parirecule
 ac lanctimonia clacoshomines, natiuo luo depinxerim colore, led quia inepios, trixidos et mo-
Olosiocostiaud illepide in suosretorlerim arisices. Cereri cum ardorille aliquantisper deterbuit.
neenon omniacilusplena torene, me iplum quoqi deridere conctus tui. Ridebam etenim, p le-
Allimis ac Caedistimis concumeliis impullus, concea inlaniences inlanire vellem, ac illosimicari, qui
nephandaeorum improbitarem, ac peculancilsimam maledicenciam, merito omnib. odio essene.
Adebam, q ea praectare conacer, quae lapiencistimi viri summis quaererent actibus, sc. cum erudicio-
alelure propiia liequiene, concertarione camen Aagirio sa ac cecerrima verboru disladiatione.
omenlibirel tamolum coparare studerent. Ridebacandem, p insul los, barbaros ex inerudicosho:
hesresponso aliquo dignos purarem, quoruram dicta q lacta sempicerna pori oblivione deleda
ene,q uilis licrerarum monuetris comictenda. Proprio igicuerisu, imo racionib. reristimis indu-
aus, maxime vero Chriltianisincticuris prohibicus, pattiones fixnaui epistolarerinui, ee ne malum
omalo reddere, relq. vnde Iceperat inrilum delineret, tam virulenta, cabiola, ee cerra male dicta,
Penicus a Christiana pietare aliena conuicia, cidens derili, ac magnanimiter contempli. Proinde
atcu abest veiam inlanasillas concumelias mendacia colarcinata, ec egresioruillorum Theologo-
Oorrectationes cgre Teluh, ve ermihi periculu imminere rimeam, ne ciulcerei sracia me aliquem
Epurem, ac plus aequo husis illis extollar, quando quide cernere est, probosillos viros, non omnes
oledicencia lia dignos celere, led inprimarios, et suma tancummodo capie de lirado gia CPari. Id eo
Beo devenic, ve opeiuus suilq lonse maxis eorii de lectecur couiciis q saudent praeconiis. Llaecid-
DEomes Cenerole letbo, vecu paricee tancorui parrum laudes, quas corumelias esse arbicraris, be-
Ene amplecteris, acmintule molelte Feras. P’ociulq; rarione obtemperes, q opin: oniindulsCaS. FF.
um quis decebat lanctitumoshomines, sinoncui, Calce illustrium progenitoruruorum racionem
ere, linguâ traenare, L houtam procacicer impudencer ee peculancer virulencis Aagiriolis ecim-
s debacchari caulis. Cum en milnilimale dicere sciree, quo pacto bene loquerentur: quo pacto
dlanipra se ferrent, suos calt concaxiipestis corripuic: quo demupacto cerrenis parcerene, qui
elo quoq eiganruinctar ian iniicere haud verici lunr: Minimcixitur vir genero le piacularia illo-
nmoneane pora, nec qule uobis dicacur, led quis dicac consideremus Satis uc h Aus. illud habea-
nenobisimaletacere polthc. Duinimo hremoris animipastionib. rem exacte perpederevolu-
a, non magis nosq illos d lemeriplis deprehendemus esse la (05. Na ve otensam diuinam, ac vera
Bpraecereamuscran loFel, vepiCFALE Christianam, aequitate ac omnem honestate omitra-
s obicecq; deprudenca modestia, maximme vero de copendio, dispendioq lileamus, nonne sut
am luam ne hominu laberecurmemoria, inepeis, barbaris, e plane inerudicis suis perpecuatune
8: Quis. n. virbonus, culcs dl eosdemalo cordischelauro, cam improba proculisse maledicta,
olltim incellisac: maliomdamonis tranc esse linguam, ac plane diabolum per os eoru locu
laiste. Duxicaqi maior vuldicta d nobis opcari possec, quam ea, qua sponce asemerip lis exe gere et
Deo paricer e mundo lereddidere odio lo5. Oumproprer ex Chrictiana copastione magisno de
Cobintaelicilsimocum hommuperniciola crimina comileratione moveri qua iustissimam, et p l2-
Cericam vitione de siderare. Maleloquide non solum quales nam sins palam ostenderun, ledec
os, tam sux, qua Theoloslc Coteltionis viros, adeo fae de concaminacune, ve rul8o (∞ Tamen
lere omnes similes d eculcem Lacinae restimentur. Cecerum ve improbicacé paciter d cancam
arencsolidicacem, Cacras quo q luleras concaminare non crubuerun, etenim leriprum est, in-
Cpropeer mulcicudline calummanerum clamabues canquam Saluacoris noAris ec Apostolorum
na, devonencb. maleprecaris ac Mate dicentib. emale dicerciuberec. Nonc eriam limale au-
e vel patienter terre, auc distimulare prastabac, quà cam rabio la stulciloqueneia milet a oneta.
Conleienciam, impudentia quo q. de tecicace nec non cam perdici exempli tacinus palsim distemi-
Equamuis nemo, precipue bonus athalislalus, vel rcipsi lecere. palami nomine rractictus sueric,
cameln
NSORTA AD SVPERIOREMET
e
LDC
e
l
11

## Folio 242 — 1663204101:0266
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000266.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
AIL. LIICKTTEMMICI
CametsinOnexaverim cunctos a menoratos ese, quiiniuriis porius quam moclestia, convicis quam
ratione, mendaciis quam reritare, conrendere ausi sunc. Duin de hoc dixisse Fareor, neminem minus
decere, cam (purcis, derestandis e incompris relicari maledictis, quam insolerissima postinummia,
qua non nilimendicando rictum _c resticum quaerie, ad de si lub er palliaca mendicabula, quae ideo
Populi Caginantur peccaris, vecam eAixnace, petulaneer deremerarie in omnem hominum condicio
nem, pallum ec ab l9; delectu ora Teneur, nec lalcem amicis, aur illis à quorum maioribus innumeraca
acceperunr benCEcia ParCAnE. Duod S in hacre concumeliolus tui, diiudicenc honesti ac boni, dem
nime Christiana aliqua seu impura Tudaies eie ctamenca. Proin de sipliboni lune, cur malorum de
cestatione indisnancur: Sin veromali, cur bonorum numero censeri de sideraneur: si culpa carents
quis eosredarguie, sinoxii, cur Fallo se exculare nicuntur: Cererii lonee ob diuerlam cautam, acta illa
Bilis exacerbara est. Non n. Can cti viri ob prauorum deprehentionem, le d porius optimorii virorui
laude deenEare CAPErUNE. PC. n. vir HIlustris, ciera doctrinam, ee reipsirolune, ex nihilo Theolo
sum creaueram. Oprimum doctissimum dt innocerissimum Capnionem laudib. exculeram, ac ealu
mniacorum obtrectarionib. rindicaueram, e plane ab omni scelere innocentem esse ostenderam
Germana nobiliracis decus e licrerarum columen Lurrenum nostrum, plus xquo praeconiis deco
raucram, hincilla lacherma, ee dienx protecto caula, ob quasnon lolum degener, inpudens, con
cumeliolus, indoctus, sed eriam blasphemus, impius,  haerericus appellarer. Verum lonse laciusell
quempiam vel Falso laudare, quâ cam impie, (purce, de Aagiciole, re ip siFaciune, male dictis in sectari,
quamuis parcistime, ee nequaquam prodignitace, in cantorum virorum laude vestacus fuerim. Ce
cerum illirerelineinlanianemon veio omni dilisencia caucamus, ne eis similes rideamur, maxime
neconcaminata corum nominasid enim solum expetunc) nostris tamigeremus (cripris, se d aliis pru
riencem eorum (cabiem contricandam relinquamus. Duandoquidem nihil molestins Ferenc, quam
SCenserinc (celeracas perdicas de execrandas eorum calumnias, iniurias de concumelias, d nobis (pet
ninegligi e derideri. C ecera illipermiccamus, qui air: Mihi rindictam ee egorerribuam. Ouod Ho-
mminomosrelerauistime de illis vicisei volumus, ardenciltime vircucibus, debonisincum here licte
risperagamus, recosseiplaporus quam verbis, reipsi Colentarxuamus, seu poriusinuidia propeii
Corqueamus, se d vela concraham, ne irerum a doctillimis illis Phcologis, prolixicaris arguar. V eruIm
ne Epistolam illam longistimam Comes Generole desiderares, pro illa Luciani Fugiciuosmitco, quo
forlican exactius cibimores hominum dc egregiam illorum vicam de sexibet. lca venecSophistis iplis
(2deo lexidus est) displcere postic, non quod ru grxcaignores, Le d ee sub nomine ruo cam IIlustri d
Generolo inpublicum exeane, ac eruciencer inuidi cum videane quancum Theologo illimco, quet
exnihilo, calem, cancumqi seci, cribuam. Vale Comes Generole, ecicerum meineris, re vanashc
minumnuxas, ingenanimicer concemnas Generolis _ vere probis Comitibus Thomxe de lohanit
de Ryneck concanonicistuis, ec olim Ficini condilcipulis meis, tacme commendes. Tux vero de
minacioni doctum ec cgrexium virum Johannem Celarium commendare non desinam, donecta
lum opera e Favoreruo cuectum, de vemeretur dixne onarum conspiciam. Irerum vale, Noriita
berex Idibus Maii. Scc.
PR EFATIO IN DEVTAROHELTD. DEFRA COMPESCENDA
A FZNF FN TER PI
ET A FVM.
ILLVSZRISSTMOEZ EXCEZSO PRINCLPZ EZ DOMNO, DOMI
mino Friderico Saxoniae Duci Mlarchionique Misnia, C9C. saeri Romani Imperii E loctori
prudentissimo, Bil. Pirckheimerus commendat. I.X.
boniamicorum non (olum aequalium, Ce deriam inferiorum benenolentia 2CceDr2 eSC Solet, dC
Onosillis arctiori copulac rinculo, qua nacgo animi gracicudine slustriltime d Porepcissime Prin
cepsenum erga me Fauore ac graciam singulare amplecti debeoac veneraris Oui quu siS Heroes, nOt
Colum bonis exrrariis, e qua in homine cadere pollune, cunctis decoracus, Ce d ecia incernis adeo or
nacus, venil rirrucI cantarum cumulo addi guear. Ouuramen (aerui hunc Imperii conencum cuoil
lustralsesaduencu, minime dedienatuses, perà gracio le de ctacurneo quere: de quu aduerlame rale
rudine laborare audivises, per Spalatinuruum, viru de vica de erudicioneinsigne, humanistime con
Colari, munere prerea donare grarilsimo, ideo Forsican, ve Celsicudiniscux ettiziem, pectorimeoiam
pridéinsculpram, oculis eria quories liberec, inspieere posem. Ouamobre exti Dominacionicua ll.
lustrissimae dignas sraciasasere vellem, minime m id opis mecese scirem, CanFA. 1. est Celsicudo ruas
venecullismeislaudib. excolli, quemadmodum nec improborum decractionib. pIuI quCAL. VECa
menanimimei gracicudinem, etli non eomodo quo vellem, lalce quo postem ostendere, cattaceur
hocmunuseuli illustri cuae offero lublimicaci, manlueristimismorib. Conveniencissimum. Nam 11-
animi asfectus pcipuerero ira violentiam compescerenosti. ve lose plus recte  moderace asende
quam Plucarchus benescribendo ee docendo excelleas. Nosti n. veram laudem non in verbis, sed
bus demum consistere agendis. Solicaigitur Princeps Illust. bonitace cua non cam doni pauitacem
quam animimei voluntacem sulcipe, d me Cellicudiniscux ad dictistimum esté sciro clienca
PR A
simb. E al. Aus. anmo salucienolra M. D. L X 11.

## Folio 243 — 1663204101:0267
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000267.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
Epistolica.
LEFA LIOIN PEVTARCMILIB. DEO.
LE, L A Y LN E Y E R SV M.
LLLISZRT AC AMELISSLMO PRINCIET AC DOMLNO, DOMI
adCunrado F piscopo TCerbipolensi ac Franconiae Duci porencissimo Bilibaldus
Pirekheimer se commendat.
X.
Ritum est prouerbium: Princeps Illustris ac Domine R euerendissime, honorum ac diviriarum
accessione hominum eriam ingenia d mores immutari, acqur tam immensum ec honorum, e
pum ineremetum illud non Colum nil pristina humanicati ac suauissimis morib. cuis ademit, se d d
Concravulsi consuerudinem non parum comitace (olicam benignitate adauXIE, LaTA PTONIUS aC BUN-
Nam Caris laudara gloria, quum plerumqi videamus porentiores taltu porius de in Colencia, qua ani-
mimanluecudine de humanicare laudem quaerere. Tua reco amplicudo in canco vactisio perquam
Mansuece homines compellat, beniBnCLAlUTAE, ACHOTaM Ex OrC, quam pectore verba humanisima
sepromit. dequodpulchetrimu est, illa de factisadimplere consueuic. Llinc elt, quod D. P. illustrisR.
Minime coluecudinis nostrx ex amicicix olim in Icalia, quum ibi studiori caula aSeremuS, COrractX
memor existac, sed me nunc quoque in suorum numero habeat, qua res, veilla digna, icamihi cst
Slacilsima. Cereri cum nihil AC, quod eso velreprehendere possim, auc amplicudo ruaindieere vi-
acur, ne ramen ingrarus censerer, talcem icinerario hoc ofticio animimei sraricudinem ostendere
Olui. lta enim evenit, re quum force Forruna libellum huncmanib. cerrem, ab Amplicudine cua in-
eprandendum incerrosatus ellem, ecquid nouiiam depromere cogicarem: accipe igitur Princeps
ustris, ea qua soles benionitare non eam muneris reilitace, quam animimei cestimonium cerrissi-
num. EcSicibi aliquando arerum mole interiungere licebic, Plucarchi opusculum hoc perleec. Id
num ( III. D. cua Feceric, non minorem roluptarem, quam reilcatem inde consequiporerie, cuime
Plurimum commendo, dcc.
REFATIOIN CIB. PEYTARCHIDE CFRIOSITA
EE, L A Y EN F Y E RSVY M.
TELVSTRI AC OE NEROSODOMTNOYERTCHO, COML
ei de Felssenstein, Csc. Bilibaldus Pirckheimerus
S. P. D.
Vamnis Comes Inclicistime ex nobilistima paricet de antiquissima ortuslisprogenie, indignum
Lramen dui, Haiorum tancum splendoris citulis, ex no rirture propria generolissima criam
Lornares emmaca. Ouapropcer replane ostenderes, cantam ribinobilicatem non lorre quadam
Ciucellere dicario lolum obuenisse, ledeciam à ce auctam, decoracam, ee illustrara esle, cam licceris,
oprimis excolere roluisti dilciplinis: non secus, ac siquis semmam preciolam elurissimo includat
c0. Cognouistienim vera dernicam nobilicarem esse virturem. Hinc est, quinon solum interres
Marduas, Caeuiq; Pericula Marris, oprimisaucorib. diligence impendis operam, le deriam cunctos
Meris dediros lummapro sequeris bencuolencia. Acideo quum inter cereros Cermanix proceres
ClaeStuicresimint adhibicus eNes, aliquocies cum lummis quibulda viis, ad aedesmeas accede.
megi tamanissime lalutare, ac de oprimis licrerismecum tabulare colucuicti, plus mihi cribuens,
an esnquam asllb(cere posem. Veaucem cantae humanicitux velfiside responderem, Plu-
drC
dc Curiohrare opa(culum hoc, quod cum Forte manibus cerebam nominituo clarissimo dica-
blue are lesendo oblectare polles, d beneuolentia nostrae indicium haberes cerrissimum.
u
Se
Sct Benerolaris eric munusculum hocbenigne accipere, ee me rui amanciltimum putare.
tale Comes generole, cum Viconostro W’exlero viro doctissimo. Fxadibus noctris pridie k.
premb. auno laluris nostrae ML. D. X X IL. XC.
RAFATTO IN OREGORTT NAZTANZENT ORATIONES
CON FRA TVETANYM CASAREM.
LLLYSTRT AC GENEROSO DOMENO MERNANNO A VrErA
xd
re, Comitiac Praeposico Colomensi amplissimo, Bilibaldus Pirck
heimerus S. D.
XTI.
Vumincaelicishuius seculinostei calamicares animorcuoluo. Comestllustris, plane mihiiC ou-
cancini Magni, ac Constancii cempora redisse videntur, quib. ccclelia Deiintinicis erroribus,
UEVETO AFTIANA aSIACaTuIEmlanIa, ac ranrum non penitus euerta. C ecerum quemadmodum
o lultanus ille apostaca Emexsic, ac nimiam vicae licentiam, rixandique libidinem acerbislime
P Pelcurira summopere mendum eric. ne X praelens xetas, aliquem nobis tulianum lulcicet, qui
d
emacnimis petulancem noxuaz iar necnon conmuiendirabiem plulguam sencilem, cumul-
lediciones coherceat. Verum hac diuvinae celinguenta cruncprouidencia, quae peceacano.
AI2
2

## Folio 244 — 1663204101:0268
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000268.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Bil. Pirckheimeri
sexiusta punire nouit vindicta. Proinde quum nuper huinscerei erso. Ccegorii Narianzenivirido-
Etissimi ac Canctilsimi orationes dilas, contra Tulianum Cxelarem, in linguam vercislem lacinam, quo
cemporisillius Frasaedia heretmanifestior, tugs Forre per hanc rrbem ad conventum Racilponen
Tem legarus transires, ac me ob recerem nostram amicitiam, perquam humanicer in edibus proprii
visitares, de incer cerera has quoqi vidisses, hortacus es, ve illas in publicum Cnitrerem. Oua inrev.
amplicudinicux morem sererem, id pocillimum sub nomine tuo claristimo Facere volui, quo cuc
Pacrocinio securius in publicum procederene, ac CuFanquam GraCX linsua pericissimuS disCeEHCTC
POses, quanca xtate, quantagi Ccelicitare fuerine conseriprxe, tametsinonignorem, vixmermbran
Gregoriana eloquentix arrinsere poruisse. Sed ne hocmelater, phrasim aliguando esse duriorem,
maluicamen Ediincerprecis, quam ele gantis paraphraste, officio Funsi, quum leio guoldam, dum ni
mispolici in vertendo viderivolune, ab auctiorum etiam animi concepeu nonnunquam excidille
Ouisenim sermonis granicarem rantam, sentenrias adeo crebras, necnon eroposac lchemata, quib
vbiq: virEaNEIS redundAE, adCO FCLICIEETCPFCLENEALEE, VEOrnacII Pariter venuctum, Subcilicacemq.
tam exacte rerinere rideretur: nec alia causa accidissereor, quod ad eo pauca exram multis GreGOrI)
Seripeis ad lacinas aures peruenerint, quam quod homines difticultare absterriri, craltacionis munII
tamm arduum subire nequaqua ausi fuerine, quod quum doctissimishominibus acciderie, nemo bo
nusmihi ricio rexrere porerie, lineceso quemadmodu roluistem, rem abloluerim, maxime quun
Audiamea le salia, lonse a cali remora lineprotessione, ac nunquâ ad incundiora haec, nili animicau
la, aur cgricudinum lolandarum graria, diuidere soleam. Fuisicur vir generosissime, otticium hoc
nostei benigno animo lulcipe, de si Deus annueric, breui alia quoqu Pheologi huius, ita enim a Gca
cisadpellatur, scripta in publicum exire ridebis, praecipue vero orarioné eleganeissimam de munere
Epilcopali, qmecuncinmanib. habere ridisti. Incerim bene raleae amplicudo rua ee Soliniana hi
storia, quemadmodurosaui, animo ne excidat. Fx edib. noAris H. lun. an. Calucis M. D. X X V IIL. dC.
CLARISSTMO VIRO BILIBALDO PTRCKHELMERO
F H O I A S V F H A ZO
TAudceclam est, doctilsime vic, quanca spiricus rehemencia olim non solum Prophetae lanctis
Lverum etia multo poltrenalcentis Ecclelia rempore Apostoli Chricti peruerlam quoriidam de
Deoopinione, quorundam auce non minus peruersum sudium erga (ratres, prosecuci tinc. Id quoc
lacris cum veteris cum noui Festamencilibris proditum, non oblcuri esse porest Christianislecto
ribus. Duemadmodum aucem illisnunqua in sideinegorio detuichostis, ne scilicer ciera laborei
prima illa resionis nocrae Fundamentaiacerentur: ita hodie quoq: (nobis in eorum labores inerat
ribus) non cellat ille antiquus humanx propasinis hoctis, in aerum dominicum zizani2 (pargere, 1
enata Euangelici seminis legere aurmficiar, aur ob ductis nebulis obscurarec salcem: dumcanquan
exhlice exculonouoisne, novarum rerum cypidos indies, magis, magilq; Furore qua( ouodam ae
cendir, qui Falsa ec incerta veris, virio la synceris Suhdola interpretatione anteponerenOn verenEUI
Ouorum camen inscelixlolium, Ecelici omine, iam iam innorelcere coepic, nimirum Spirim lancte
corum codia deregente, palam incellisirmundus, quam impie versentur, vel eror Deum Sde, ve
erea tratres ofticio charicatis. Duippe dum recae piecaris gloriam tallo libi spondene quidam, vene
randum Deinostrinom en dehoneltane: quidam aurem dum plus aquo suo guxrunt. erudeles dcin
humani porius quam ofticioli inveniuneur ersa Fratres. Verigi Cane neqi Deo, neqi hominibuspro
Bari. Verigs in extremam prolabuntur impierarem. IIli, quod reram iusticiam (quae per sdem est LP
SY CHRZSFZ) non agnOLCan, aux s quidam ex eissime, qui eam nobilcum confirepenciusticiam
CNTECOTam DCO, qua CApertidem LESV C HR LS FI, nihilo Seciuscamenneganc hanc sidem subl
Rereposse de in paruulis. Alii aurem, quia zeloiudicioq; carnis Adx ducuntur. sFactu inseoriamoris
carene, dum paruulos eo q eis dininicus inspirartactenus recte credidic Lcele(in C HR ZS FL, COrIL
mencem Spirirus lancti, (poliare conancur, quali vero Spiricus S. Gracia, sdeiq; mysteria limicibus oc
cludi possine ab humano ingenio praeseriprs, quali paruulorum spiricus nulla creatoris dona perci
piane, priusquam sursencibus annis cum tempore crelene _ proticiane. Quibus me pro ingeis tu
iusmediocricare, celpondendum oppolui. Sunenurem mulco plura, quibus deploracihomines Cet
manicu dementane orbem. In nullis tamen ita coniurari sune, acq; in hrac vna conera bavrisinum ex
pedicione. In aliis quod cuiqi rilum eAt sequuneur. 1. Sune qui dicane Scripcuram Cacram solum im
piis else dacam, non eriam piis. Duaince corra Apostolu lingue sue rabiem acuences, noincelligun
quae loquunturneque de iisassCVCTAHE. An vecum no eA quod Komanis dicie: (C iMSrCGRTH CAEIM Lu
angelium Dei,  promilorat per Prophecas luos in Scripruris lanctis de silic Io: ee Cormetuis 1ci
bens: Tradidi, inguic, robis in primis, quod _CaCcepCraM, guOd C HR LS TV SMOTEIUSFICTiEPA
peccatis noctris secundu seripeuras, ee x sepulcus (IE, e p resurrexeris cercio die, lecundis Lexipeuras.
Apolto

## Folio 245 — 1663204101:0269
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000269.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
Lpistolica.
Apoltolus. Currantopere Auciui à Luca comendatur Thestalonicesium, quireceperane termonem.
Al omni animi prompricudine, quocidie scrucances scripturas, an hec ita se haberene: Duid est quod
ao loco leripscide Apoltolus, limpiorum est Scriptura, non etiam piorum: Aicenim: Omnis Seri,
Pruca divinitus in (pirata est reilis ad doctrina, ad redargurione, ad correctionem, ad incticurionem,
Quae est in lustiria, veinceser (ic Deihomo, ad omne bonum apparatus, ee alia quae hic dici polsent.
Deindeincer eos lune, qui lomnioruritiones inditterenter, ceurem sacrolanctam, amplectun-
Cur, contra Domini prxcepcum, dicencis: Non ausurabimini, nec ob seruabitis Tomnia. Dui eriam in
Deureronomiorales Prophecas de Comniorum fetores interficere iuHc.
Praecerea aliam impietarem bla sphemixe luae superaddences asferune, omnes impios cuip(o pa-
eeorum Diabolo, ad lalurem vira beacae postrelurrectionem redicuros. Tuncqi serIVE CULVENIHE
Deoomnia senua, ccelectium, cerrestrium ec infernori. Fluius opinionis terucolim tuisleOriginem,
Qui derestimendis daemonibus dogma ad posceroscransinisic. Led iaris lonsC AnTC HOSPEFVetereS
Theologos expugnatum.
+.
Suneoui Fnchecarum impiam pieratem imitantur, dicentium, orationem capur esse de sum-
mambonorum omnium: non recte incelligentes, rel quid sit rera oratio, vel quomodo rere orare
Porceat. Nam veriadorarores Deum in spirimm et rerirare adorane. Onamuis eriam impia lacia, de
intandos concubicus habuisse perhibentur. Angustinus rule Fuchetas ab oratione craxisse nomen,
Quod oratio Graecis eun vocetur. Iliab aliis Plalliani dicti (unE.
Ouidam de Baprisino de Fucharistia perinde indicane. Verumqi enim neq obesse, neqi prodel.
e. Et quidem in re deiris siraersias à ce, deinde de d Luchero Faelicistime pugnacum est. Pcin Baprismi
recorio, quia idpostulare videbatur Chriltiana Charieas, cgo virro mitulaborem assumpli. Ceterum
onmepiaeceric quid de hacre scriplerine cum Ansustinus, cum reliqui ecclelix doctores. Cerce tic
laborvnus est omnium, eam tradicionem ab Apostolisaccepisse ecclesiam, ne Frulera baprilentur in-
lances. Exhaec cum dico, lubens etiam crediderim non isnorasse alioquitam doctos de lanctos viros
abapelandis paruulis propriam ruiulcuiusg; requiri sidem, qui sele Fserericis cam percinacistudio,
nearcerentur à bapcilino paruuli, oppoluerue. Dui vero de propria paruulorum side exprelle, vrita
licam, aliquid scriplerir, non facile invenias quenquam.
Invenci sunt eciam qui in proximo ab hincbiennio Christum rencurum ad iudicium simplicio
cibus ex rulso persualerunt. Ideo que posthabere prortus omnesmanuarias operationes, omnem
ericolacionem superduam esse.
Ecalia id oenus porrenta indies maxis emergune, non sine orani Christiana Reip. iactura, quibus
lorconiuncti suncerrores, venec himiceris, nec haverseris, modum prae seribere posisrnguamm. EF
nicum Ccanta esse poresthumani cordis ccecitas, quod, canquam in cenebris posicum, nihil solaris
adii admirtie. Adesperramilericordix rinos ingiter Fundens, ex prohpudor, nos in mediis aquis si-
larescimus: Adestmanna verbi Deis cur in abundantia cibi labelcunc anmae nostra: Scd mista lunE
ecne dum iusto dolorenimisindulsere cudeo, epistolaris angustix sepramin custodiantur. Faxic
cusnoster, venulla sinc posthac ineccletia sua (chisimata, donecg; nobisveidè muruo senriam le-
IndU LESVMCHRFSEVu, vernanimiceeruoore glorisiceturipse ab omnibus, impleamur qi
peperporencium Spiricus lanct1. Benerale. Norimbets. Sexco Cal. Maii. ann. M. D. L X Y II. et C.
R AEF A TIO IN LVOTANI RHETOREM, LATINF
EX GR ACO TR ANSL A F V M.
CZ ARISSTMO YTRO HTERONTMO EMSFRO.
Bilibadus Pirckheimerus S. D.
XIII.
AmerEHiecomrme doctissime, Ccaecarum liccerarum cudium à non parum mulcis reprehendi
Acontemmi loleat, nemo ramen Canae mentis intsicias ice poretie, magnas ee nequaqua vulgares
Les ex ilatum cognitione orcum habere. Fr vereliqua pracereamus commoda, quis vnquam
callet, eie am illa maledicendiarcem, et quam vilissima (corra. Lenones impuriltimi, acreliguae
ema lorcistomiltes, prae ceceris callent, arce constare, ee peculiaria sua habere pixcepea, nili ex
ecoruidmonumencl expilcatus fuillet. Ouapropcernemo de hinc existimet, probosillos vitos,
ltam taede in Genetolum d inclyru Comitem de Neucuar, nobile de docts Himu FLucrenum, ne
q ac Omnes deniqe obnos et crudicos, spurciltimis debacchari sunc conuiciis, ab (q; singulavidi-
adiratione adeo deliracse, quoniam lacru illud Capnionis, e nunqua laris laudacu capuc, noctris
Mlerimus prXCONIS, Sla cillacum etenim hominesIIIaUES, VEpOTEquI alidUCPErSIXCAHTII. C et e-
amid loilcanmicuvideriporelt, quo pacto ad cam prolundae sciemixe cornicioné pervenire qui-
ne c non Colum Cocaecarum liccerarum linc expertes, led ab omnib. bonis disciplinis penicus
A.CCeICicaq; vetancum bonorum cumulum, a quopiam srxecorum gnaroolim acceperine, de
relleione cystodierinc illibatum alioqui nunqua exacte admiranda illa praecepta conviciando
hase b chl. Dei eicuc ats cam pr ectaca diucino in precisticieiis teptilca latetet, aul eam prae
Ranrit
di

## Folio 246 — 1663204101:0270
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000270.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
DIl. lITCKHCIMLKeTI
Aaprissimiillitomines, tanquam Mlidx divicias soli polsiderene, illam inde cruere de lacinis queq.
auribus imperriri stacui non veoprimus quilqi (illorum instar) dicendinormam inde sumeret, led
quoram renustam levidam sciucundam Veneris de Grariarum Faeruram discernere, ac dilcemendo
recte vitare posser, id’an ivau rrerantiornerarria, ex ille probe bona elixie, quimalerite (urereno
vic, quanquà lanctiltimi ririnon indisni elsene, qui artis huius praesidio, calia audirene qualia ipsi di
xerunc, indignicam en sunc, ve a probismale audiane, indigniores vebonorum vicuperatione ormen
cur indionistimi quiR cuchlinistarum in sectione nomen velFamolum (quod luMHnOPeIC CxOPEAHE,
consequatur, quamuis nec hocnesauerim iusta eosindienatione nonnunquà dementare, acbelua
rum instar lapistime excandescere. Noenim rsqi adeo insulli sunc achebetes, quin se batbacos, iner
ces, rudes, ineptosi stupidos, illiceraros ex plane disciplinarum cunctarum in sciosesse cognolcat. AC
neclariosvero suos homines policos, coposios, exculcos, apios, per spicaces, erudicos, denultiusiect
Scientix ignaros, re interim de moribus e riex honectate hleamus. EF quod longe inrolerabilius ell
Idioras eriam, supinam corum ignorantiam diiudicare. Curigitur non doleanr, acrabiole nomale
dicane, cum lonse Facilius sctam Aupenda conniciandi rarione municos, quicquid in Buccam ve
netic efturire, ec omnestomines riculenca lingua dilacerare, quam ignocantiam abiicere, opciim
perdilcere, e animum bonis quibulq; artibus exornare. Juin hoc quoq; vel modestistimo corib
lemmoneret, cum no solum prouectioris xcaris riros, Ced adole sceresiplos, ec vix ex ephabis esret
(05, cantapraedicos doctrina cerneret, re de arduis quoqirebus esresie diserere, de in cunctisrectissi
melenire poec iustimeisirur cam Furencerintamune, ec re assidue lui linelimiles, quod semper la
cere consueverune, nunquam tacere delinune. Frrecte quidem, non enim de Atinirmbra, led de
aliniiplius pelle agicur. Peculcum enim animal, non solu de tama ec existimationis iactura lolicieum
est, led ex lucri detectum, ac rencurum decrimencum perquam callenter perpendic. rimetqi, ne de
tracta leoninapelle, curlus anriquum illum alinu ostendere, ee praeter dira verbera, laboresimmen
Cos, iam pridem deluetaonern icerum Ferre cosacur. Isicur procerua d remeraria bestia, codicionei
Cuam cam miseram deplorare ac Forruna iniquicatem execrari non delinar. Nos vero Flieronymi
praestancissime, Calutari annulo munieu. Sy cophantorum morsus, ec improba Rabularii conuicia nOL
Tolum benione Feramus, led d Roccitaciamus, coremnamus e iriideamus. Duin porius exulcemus
nobisq; applaudamus, quod in hanc Calcim, hoc nomine taelicem incidimusatacem, qua veceres d
Sciplinx reniuilcere, licterarum Audia Rorere, ec omnesbone arces in lucem prodire incipiune. Ous
busbreuirniner (illi Barbarihoctes protligari, pelli e penie emedio rolli postinE, ita venostraCe
mania non solum bellica laude, maiorum nobilicace, ac Romaniimperiipraeminentia excellat, lec
omnium bonarum licterarii sciencia, cunctarum disciplinarum erudicione clarislimorum ingenio
rum Faelicirare, illustretur, celebretur, decoretur. Duandoquidem ad tantam consequendam ricto
tiam, acgimilicum deest exercicus, Imperarorum eriam superestmanus. Nam vereliquos studioruu
praecereamus refollicarores, nonne illustrissimi illi Saxonix Duces, quamnis maioru riculis adeo (II
insignes, opibuscam porences, animi e corporis dotibus perinde Forcunati, venil ad tam ab solurui
Faelicicacis cumulum ad diposse rideatur. Vlera haec eamen licreraria instaurarione immorcalen, re
ram denunquam intermoricuram sibipeperere gloriam. Duamenimmaiorem, sirmiorem, de ho
nectiorem luimemoriam, Magnus ille Romani Imperii F. lcctor Fridericus Saxonix Duxincompa
rabiliscelinquere poruissec, quam calem eamque coregium Academiam erigere, quXe cria cuI
prileisillis comeneteret, praesencium rero nullimferior, plurimis ester superior. Siquidem caeli qu
stellas ancea numeraret, u t doctilsimorum vicorum merita praeconia celebrare posset. HIOcnu
lonomemorandum Xuo, psun Wicenbersen ses lapiences, qui postroclecula oculos apet
re recum a falso dignoscere, dpauam plilolophandirarionem à Christinna Theoloeia lecet
nercinceperinc. Fhuiustane ps ensta le quucus iluscullimus Dominuseuus Georgius Sax
HIX dux ROrencissimuS, qui ne PattuOCIB. Cederec, aur paceminor quam bello esset, Lipsenlet
Inam Academiam ita doctis virIS CkOHHaC, H Lllehtorui Icuriam diligenter emenant ita bonarut
alcium cupidosinstieae, venon minetentmce sterta conlequacur, quam dilciplinarum candicla
cireilicarem adixiseacur. Duod liverbisreliguas amees Coprecrettem, nil alio
Rrumreuertar, csoribimi erudicillime Fieronrme, tam levidum Rhecorem, de velletuin dicen
diMaxiltrum dedico, non tolum reamicitia noltra pignus sic cerrissimum, le d quemadmodunre
olim in bellicis rebus, Marcialium copiarum ducem esse re a e  KcuchlimianiSCaisO
dines gerentem non penicusionauum aincsinangresse CognolCaS, ImaXiIC Cum E quo que an st
lorum praecipuusholtis exictas. ec in lcuchliniano commilicio (absir verbo invietta) CerrimUS PiO
Pugnatur habearis. Accipeigicur Hlieronyme amiciltime, munus rearbitcornon ommino inoracu
acBilibalcum euum amore debeneuolentia, velemperteciltis prolequere. Paulum Prachebectrun
Lurcconsulcum claristimum,  ene Se MCCCHM PTA TCAMCHI
mummeonorine (aluca. Iu quoque Fauste d Flietter
vineac rale, ec.
profectonserem, quam Colis splendorem Lcstale. Lecerum verandem ad Lucianumne

## Folio 247 — 1663204101:0271
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000271.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Epistolica.
N V E N FOSEF EDFFOS.
AFATTO TN B. EVLGENTITLTB
REYER E NDCE MAZ RI CAARIZ AZY ~)
Abbatissae Dina Clarae Nurinberrae Sororisuae Charissima
Bilibaldus Direkheimer
S. D. XTV.
Numannis superioribus, exregia d charistima sorormea Charitas, Reipubl. nostrx le gacus ad
Linuictissimum ee nunguam incermoricurae eloria Calarem Maximilianum in Cermania ren-
dereminferiorem, ex viaqi Flerbipolim peruenissem, loannem Fricemiu, olim abbatem Spantrei-
menlem recerem conveni ac lalurani amicum, à quo cum peramice Fuissem exceptus, ac muleis
rehieri Colet de Audiis nostris contabularemur, recustiltimorii quoqi codicumencio incidie, quibus
ille oppido quaabundahac, re poce qui eos rndiq ex Cermania eriamagne corralerarmonasteriis,
horcatus lum itaq; virum vead comunem Audiolorum reilicacem illos aliquado in publicum emic-
terer, praecipue quosiam conclamacos, de tamen non deperdiros esse cognolceret, quodille rum per
quam benigne letactucui pollicicus est. Cererum morsinuida haud ica mulco post in sequuta, cun-
C incerturbauic, de neram praeclaricum graecicum larimi ederentur libri impedimento tuit, non ci
aaiacturam reilicerarie ee erudirorum cunctorum detrimentum. Verum postquam vir tantusreb.
exemprus essec, summis laboraui viribus, re quodille invica nequiuillet, eg0 saltem post eius pra-
lacem obicum. Sed tcustra, adeo enimcexenre cuneta quae reliquerat disparuere, vene restigia qui-
dem superesse viderenenr. Faudem vero postspem omnem proiectam, vnicus tamen ad me liber
delacus est, vecustacis mica e licceristerme ignorabilibus conleripeus. Quem veprimum in spexi
adeoveneranda illius antiguitare lum oblectarus, re chelaurum vel preciosislimum invenille me
Pucarem. Sed non parum angebar, qui lubinicium ne rerbum quidem lesere pollem, adeo pri-
scum quid ec oblolerum liccerx illa prae se Ferebane. Repueralcereigicur, d icerum prima clemenca
addiscere conctus. Scripcuram illam presius intueris licreras discernere, inde connectere, et rursus
dissoluere caepi. Actantum ea effecinocte, regnamnispedecentim, plane eamen cuncta legere
Postem. Deprehendi itaque. B. Pulgentii opera, eo corrmeri libro, viri tam viex Canctimonia,
quam doctrina ee erudicione clarissimi. Ouapropeer opere precium non defururum existimaui, (2
am spsendidum Christianx Edei lume, haud lub modio occulearem, se d cunctis, praecipue vero (a-
crarum liccerarum sudiosis, benigne perferrem. Ouam primum iBituIr C ObErSCTO NOMTO ACCCK-
sro illum horcacus sum, ve ob commodum publicum librum imprimi curarer. Ouod se confestim
Crcestrixhumanissimus) facturum, de nullisimpensis parlurum obculic. Cererum alia ditticulcas,
Iaeaniminostri conceptum impedire conabatur, obiecta est. Isenim qui librum possidebat.
venalem estenesabac. Nos vero gus haud magnopere id curabamus, e salcem eranscribendum
Commodatet precabamur, led Frustra. Aliaigicur viahominem, cuiusium mens suboluiltet, 28-
Rredisumus concti. Paulaum enim licicando eorem deduximus, ve non cam precibus quam pre-
ciorori compores cunderemus, de coinquam precio, quo rixalius, vel plures cales emeretlibios.
Adiecta obirer dereltiuendo stipulatione ec apocha lignaca. Verum codicerandem ipettato,
aliud confestim impedimencum cmer HIE. Nam cum plures adhibuittemus nOTaLOS, NCMO Fa-
entuie, qui describendi periculum tacere auderet, adeores non solum videbatur ardua, sed ee
desperata, camettime ducem Fore, ec canca caligini Faces adhibiturum polliceres. Lcerumigitur in
radis haerebamus. Cecerum Forre Forcuna diebusillistonnnes Cocleusnoster, vir ee ingeniirai,
Ecuditionisque summae, ex lcalia aduenetac, vbi pos mulcossudores Theologix DOCOTAEL (VE
DEANE) OrnacaSFuCTAT. Cumque FcauckFordium properatet. (nam ibi apud diuam Virsinem
SCataxiC) ob pellet, quae cum illic grallabacur, hic sublistere conctusest. Hunc itaque pari-
eili lumus, ac vehCgoriu hoc laleiperet, exoranimus, qui de illud, vrcernere licet, per quam
doleiterabsolue. Hlaec loror charissima longiori tortican quam necesse tuisec, perlequurus sum
Elo. Sedica libuie, ve Cognolceres, quanca difticuleace; quanrisque impentis lanccistini viri
ersoca, exenchris _ recrO ClerimuS CarCCLC. FuiC aurem (nCillud quOqUE PEXTerCNmUS) FulgCnEUS
pler, parria Carchasilieits, quinon cam ob generis nobilicarem, (canierliper quam nobiliortus
eHectsmlia) quam eruatonemm, de viexe lancticarem Ruxentis factus est Epilcopus. Cumgs in AF-
Clultorum raciam, Vanct e eocam Aphricam Cacholieos caedibus _ exiliis liserenc illorum-
que cempla vudique clullee, Fulgentius quoque cum reliqua Epilcoporum curbain Sasdliniam
devoltarus est, vbiluosre Aocere, horran etin eanea calamirare lolari non desticic. Panctem ab
exilio Feuocarus summononote, Virluummus a Cartaementibus sulcepeus est. Vemii vero abiecta
lacceletaltica, in Circthd ta le sendo, scribendo, se Deo inleruiendo diem faelicicer claulca.
aCIBIEE B. FulsenEM HCCHOLenqua, qux eodelibro continebantur opera, e nobis, quoniam vna
pecta csent, haud le celle ia ridebancur, cibi Charicas chacislima ee communi lorori nostra
Eolatido

## Folio 248 — 1663204101:0272
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000272.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Bil. Pirckhelmn
Clacae de dico, cecte sciens, spirimmale hoc donum lonse robiseracinselle, quam sirem praeciosissi-
nam Ced enanidam accepisseris. Fc eo magis quinil cerrenum, aue ex humanis eradiciunculis de
promprum, sed plane diuinum quid ec caeleste, canti riri redolear seripea. Ouod cum demum re-
rum esse deprehenderis, cum exactius illa relegeriris, id vefaciaris, admonere haud accinet. Cum
ee equus generolus, porius Erceno quam calcaribusindiscar. Bene rale Cororprxstancissima, cun
viroinali illo caeru, non minus erudicione, et bonis licreris, quam moribus de vica probitare clata-
Nurinberex ex nostris sedibus decimo Kalendas lanuarii. Anno saluris humanae. M. D. X I. X.
PR EFATTO TN XENOPHONTIS GR ECARYM
ELR VML LEBROS SEPF EM, A BL L LB. L A-
cincreditos.
SEBALDOEZ OEOROIOOEVDERLSIYRBIS NOREMBER.
Sa Pacriciis, Thomas V enatorius. XV.
D Epecencimihi raria licrerarum sudia ad quae nosstatim inipso adhuciuvencuris Rore, verere
LLlaudis gloriam assequamur, mierune parentes, nullum equidem mihivilum est, veliucundius
sinoulis. velreilius, ac perinde magis neceslarium vniuersis, his pexelertim quibus olim R cipub. Bu-
bernacula releruancur, Sebalde  Georgi Ccuderi Parricii ornatissimi, aEgue est illa mulciplex d
copiola restarum rerum celtis tistoria. Ouia enim nuncia est retultaris, ve praeclare dixit Ciceto,
ferinon porest, quin ipla sic, ceu quaedam honestae viex octicina, ex qua in dubiis rebus certa libi
quisque perere consilia, certas sibi c tanquam viuas ad bene rivendum proponere imagines d
Polsicdc audeat. Nam celiquae, quas vocaneliberales arres vniverla, quid qua loin R epub. Fact
enc, rinonillis acceseris sestarum rerum cognicio: Aeguitsiltorin non cam exempla, quam in
cicamenta eriam quae dam habet, quae vel ceucelissimos, de ab omnipenicus humanieace alienos, il
quandam manluerioris vica consuecudinem invicare velcapere poriuspolline: Id quod necvlla
hominum leges, neque rlla Philolophorum prae leripra praectare queanc. Ouid enim leses queau
aliud, rbinon ex aligNA PTXCLATR LCIBCAN COBHITIONCCMANATIHE, PTXLCTGUAII COBCTC, CEITeTC, pUN
re: Philo (ophi aucem in rmbra es ocio quaedam libere, ad Formandosinelocti vulvimores in dilpi
cacionem vocacune: quae hocminuspeccandilicentiam arcene, quominus est videri aliquid, qualla
estes hocelt, quomaior est opinione vericas. Quando enimnon ab honetto iuctiriae ad iniustiet
am declimauie, qui relrigidarum rim legur vel superciliola Philolophorum duncaxac praeleripea
calluie: Ab iniusticia vero ad immisericordiam nonne Facilis estcransirus: Immisericordiam non
nes canquam necellario, se quitur ceudelitas: Crudelicars nonne comes est Ferina illa, _ qux ont
nem prorsusagendarum rerum electionem excludit, immaniets: Diimelius, quam (c unquam ha
benasrerum ceneanchonestarisignari. P’orro quisquis praeceritarum rerum cognitionem renue
rir facile exhis, quae rircucis adminiculo Facta recentenchistoria, incellisec, quatum ei quialiis pid
est ctudelicarem fugere lcear: F Fhocagere semper, ve quam maxime heri polsic, amerur à plurimis
timeacur a paucis. Nam hmaioribus noctris credimus cinitares de regna tide de clemencia maSI
quam vi darmisEEnEUE. Crudelitarem enim exercereincines, recstpusilli, de omnix rimenet
animilignum, ica clementia conciliare sibinon vnos duneaxacciues, (e d dchostes, excelsi de magna
nimispiricus argumencum esse (olet. Ouocircanon intrequenter maior est vierus semassehollem
quam exrinxicie. Seruato enim hocte, laepius rictorix eriumphos, ducere laepius clemenrix doci
menca praebere licebit: quorumneurrum alsequitur rictor, siremere de quo lese Forcuna impetuls
rapuerie, feratur inhoctem. Ersienim dittisile esremperare conceprisanimo affectibus, camet
quisquis tama, Audio, _honeltae laudis cura cansitur, non magis indurere Sibi, quam imperare ett
amoloriolum duxeric. Dui secus est affectus, illumne Thertices ille quidem, ommum qui ad ex-
puenandam Feoiam veneruncignauissimus, in hostes secum ducturus Tueric. Nam ignauos du.
Eesnon caro murationesrerum leguuntur: guxe deincepscaedem, Fusam, aliaque hostilia, velets
prum à Salustio, porcendune. Aequiserum est cauendi cempus in mediis malis, de quando iam nI-
hil proturura (ic illa sulce aseneium rox; Non pucatam. Cum hac dico, nolice quaelo existimare,
velleme quenquam ab obcundis publicis patrix ofticiiscemorari, ob eam cacum cautam, quod dil
Ficile est, bene imperare aliis. Non eoproprercainsticura est oratiomea, quo minus liberum s
Curque parare sibi immorcalem gloriam, li oblaca ejus fuerir occalio. Ech enim diAicile c RbenC iMI=
Perare, haud ideo camen publicorum ofticiorum molem, cuiquam exresio viro, liea vlero oHtera-
cur susere permilerim. Ouialios enim resic de Ceruac, dum plurimorum cuiam serie, dum milero.
rum necelsicas tanquam in humerosluos cranst. re, ille demum sibiimmortale e omniquoque ala
Perennisnomen parat. Duivero nullam carum rerum, quas hicrecensemus, habuetime lcienei
am, illos esonimicum ad palcendos armentorum eresestancilper relesauerim, dum tacti pruden
riores incellisune, quam non sccurum illoris, reaume, pedibus; ad ram ausustum leruandae R est
UMUS

## Folio 249 — 1663204101:0273
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000273.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Epistolica
s accedete, ant ve alibiscriphe Zenophonnocter, mirrcar rcir mar Edaremior. nar decinar aexcr
Duodeamen paulo post facilimu tere ostendic, si rerum asendarum vlus cum prudencia accesserie.
Duisenim non pareacilli, qui cum summarerum prudencia, lummam quoque sidem, clemenciam
Constanciam, aejuicarem, vigilanciam, ledulicacem, labores, Cobrietarem, et alias id senus heroicas
Plane vircures libi copulauerir: Credire mihuscancus est quisque in Repub. quancum sele vircuri
busostendie, _ quisquis praeficirur aliis, canquam commune aliorum ciuium spectaculum consti-
Cuicur. Ouemnemotacile pracipiencem audiec, nisi illud, ad quod cuectus est fastixium, suis
Quodammodo rircuribus reddac ornacius Animi ornamentis opus est, quae quidem a virEUTC PrO-
lcilcuntur, vbimasiltratus audientes relmthabere cives. Cuius ros rei prae sens acque adeo do-
meticum haberis exemplum, parencem vestrum, virum senatorem, qui Deiprimo benienicate, de-
inde sua iplius industria, per omnes gerenda Respub. gradus ad scendens, nullam camen virulen.
Cae, d Optima semper carpenris linsuae rabiem pertimure rnquam. Duid dicam de auunculo ve-
co, Bilibaldo illo Pirckenmero, viro ex aquo ec eraece e larine doctillimo: Ouit unquam enim
Recieille Reipub. oratia, in quo non omnia generoli animi indicia per specta sinc: Ouando unquam
non tuic lolicitus ille, rebene esec pacria: vecranquille incer le agerent emres: Nemo illum ridieret
Slaciam vel benefcium vendere rnquam. Exquemcunque ad gracium dicere aux seribere senten-
nam incellexissec indisnum esse cenlebac, cui puniendi Hagiciolos delexaretur prouincia. Nam
Pauci lime, inquic, qui non se, ne punianeur redimere queane, simanus ad munera expolicasinue-
nire liscaciplIS. Hinc luamam peccandi licenciam arripere ruleus, et lacrolanctas pacrix leges
ab improbisrideri, haberique ludibrio, ac candem eriam apud posteros contemprui futuras. Vnde
COSpEXHciendos aliis dicebat, quinihil per eraciam, nihil per rim aurodium agerene, led semper
exra inculparae insticia oculum omnia iuste ds lancte vel damnarene rel absoluerene. Ouocirca
Chrylixpiingenium lapc commendabarnobis, qui iusticix imaginem exprecturus, luminibus ocu-
lorum ve acrioribus ita eciam rectis d immons pingere Ruduerir: quo nimirum signiticarec, magi-
lrarum nullius gratiam praeterre debere iultis legibus, led in improbosleuerum ee inexorabilem,
inprobosmirem eemantuerum esse oporrere. Hacenim via inquic, dum ingrederentur maio.
res olim nostri, aduextus mulcas simu lauc motas aur suspectas immucaciones rerum, et se et sini-
larem hanc suam munierune, Cernaruncque. Cererum ne ad Formandos optimoscuiquam mon
ses recta desneRudia, reque non cam privatam quam publicam parrix quoque la lurem ruere con-
cendane ciues, ac lubinde nonam lemper parria gloriam comparare Audeane, ad ea duncaxacadii-
cendus est animus studia, quae bonorum omnium consensir ad omnem luncrircurem accommo-
daristima. Ouoin ordine velprimas obcinet historis, ex qua canquam ab oraculo ciuilia pe-
cenda cen semusinstirura, cum quod ea sir vna quae recte auclecus factorum memoriam habeat,
cum quod quenque octicii sui commonetacie magis, quam vllae statux, magis quam vIIX
Preamides auc imnoines maiorum. Sed hic leio non décrune, qui hunc nostrum de historia
calculum improbate ausine, quique ex legibus petenda duxerine, cum xqua cum iniqua diseri-
mina xerm. Illis cro nihil durius in pexsencia dicturus cum, si rnam duntaxar consiliorum
Meorumrationem elulerint. Dicane quaeso mihi, si vera estilla, quam canto studio ruentur, de
deeibus senrencia, vndenam originem luam duxerine leres, auemerico incra ribium maenia ad.
ilsae sinc3 Nonne ab rlu rerummasiltro: Longo namque rerum vsu veceres olim lapiences
cum domitum foris acquilico, vatia ac verc semper pugnancia rulgi sudia cognolcentes, va-
IIS ViTIORUI PCenAS, varia vicilI CBTESIC FACLOTUI PTXII AatUCrUHE: id quod hodie
123
et proilus ruica nobis praectare e canquam in spcculo quodam sepreLCHEAre queat
tuctoris
Ouod simul arque mecum sensitser Bilibaldus Dirckeimerus, rectistimi vie iudicii, vidilterque
CTIAM CUI exTaTC CExCorum aliquod Filtoricorum, Thucididem ee Llerodorum Romane lo-
quences, operae puraui precium, ve eos eriam libros, quos de rebus Grxcorum post Thu-
Lididem seriplerac Zenopton. et Rhecor _ Philo Cophusille, lacinae legerent lchola. Ouam-
is aurem nulla unquam altectacio, si Fabio ausculcamus, inafectatam illam Xenophon-
as iucundicarem consequi poruerie, sel quod iple qual sermonem Gracis Anxisse videa-
su, vel quod de Pericle veceris comcedix celtimonium est in hunc cransterri iustissimepoltie, in
labiis oius sedise quandam persundendideam: camen nemo bonus tidem de ledulicatem auun-
Careri, virincompalabiis, ture improbare porerie, quando in hoc ruum respexerie, re hoc
hubore luo prodesset muleis, ve dd virtures, animiornamenca, inuicaret quam pluciIOS.
aec delectario illius, hoc faudium, hoc deliderium tuie. P’orro ego cum eosnuperlibros, taven.
clis Mulis, posttaca illilis caetus essem, olticiimeiparces esle duxi, ve quam emendacissimi, lub ve.
alei nominis parrocinid Eclencur: cum quod iplemet adhue viuens ad ea vos temper inuicr-
uc Rudia, quibus estesium samilia reltrx tamam ad posteros eansmiccere pollecis: cum
quod

## Folio 250 — 1663204101:0274
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000274.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 18 lines, status machine
Bil. L’ECAMMMCrI
quodinhisce equidem libris crebro sese oferunt grauissimae, dt ductis ab arre argumenris, ad per-
Cuadendum ralidissimae orationes, quibus, re Fabius auror est de ingenium exercerur mulcipliciva-
riaque mareria, e animus concemplatione recti prauique Formatur, de mulca inde cogniciorerum
venic: Exemplisque, quae lunem omnigenere caularum porenrissima. Nam hilce inrebusmire
excelluisse Zenophoncem aiunc. Flincipse a Priscorum eruditis arimncoua, quemadmodum Dio-
genes Laerriuseradidic, cognominatus est. EF Cicero sermonem illius melle quoq; dulciorem di-
cic Cyropediam eius. Scipioille, cui Aphricano cognom en ex virture tuic, in cancum probauie, ve
cam nunquam emanibus depoluisse lesatur. Pemerico quidem. Nam vbique lui similis Z enO-
phon, amcenus iuxra ac Fcecundus, neque Rerilis, neque ariduS vnqUaM, NON Tam SuPTA quaIM OPOF-
Eec ettulus: quoameenissimo narrarionis genere doctissimi cuiulque de sen sus ee aftectus equidem
facile capiuncur, ducuncurque. Sed eius iam ego vos quod dixi, periculum tacere relim masis
quam in laudes aucoris incentum audire diurius. Nam liad Xenophoncem rosrecepericis, primd
praecipuam ros honestiillius, quod rirturem rocarun quidam, curam habere declarabicis, deinde et
conceptam olim de robis auunculi restri opera non defraudabiris, ac posiremoillam generis
restri recustam claricudinem, longe clariorem ad posteros transimicteris.
Valete. Norimberex XI. Calend. Maii Anno
M. B. XXXII.

## Folio 251 — 1663204101:0275
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000275.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Fpistolica
1tLLLARL
E YB F R H YS C F L L V 53
V
NT TLTLAIS VARIF
LPISTOLAS THEOLOOTCAS, POLITICAS
AES TORFC AS EF PHTLOLOGTCAS.
EXCELL L NZESSTMOVZRIVSOVETVRISDOCTORL
Domino Lohanni Pirckheimer, parri suo charissimo. Nurenberea. L.
EDA COVSEliuSS. P. D. Hlabui licreras restras, Pater charissime, ex quibus acce-
quindecim aureos rospersoluisse. Duam obrem gratias ago aequehabeo. FXCaC.
nimrelacile perspicere postum, restram in me lingularem, repacrem in flium decet-
beniuolenciam. Sedtamen cum eransactis dicbus hospronecellicare expoluissem, ali-
Os XYI. Ducacos ab aftinibus nostris mutuo accipere conctus tui: quos soluere velitis, 1080. F80
Reco operam dabo, ne inucilicer pecunias consumere videar. Sitamen me vnquam pecunia pro-
tulum incessioeris, cupio, ne solidum quidem deris. Sed de pecuniis hactenus. Opus Marhlii Fi-
Cini attinibus dedi quiid se rransmilturos dixerune. Theologiam Marsilii seu Placonis non repe-
tio Sulconius cum commene. ab solucus cst, Sed Ouincilianus nondum. Aiunemeras esle inepcias.
Imprimicur iam cum annocacionibus e correctionibus, quastaudane. Opus Laurencii Vallenlis
nonreperio. Cacilma Salustii cum Commenc. V allae iam imprestus est, Imprimuntur Orationes
Fulliicum Commencariis. Valece, d me, vespero, commendacum habeatis. Data PaduX, quarro
Nonas Maii, ANNO 149Y.
Idem Fidem. IL.
llibaldus Eilius Parri Cuo amantistimo S. P. D. Tlabui licceras vestras, Parer charissime, quibus
Ccribiris simulrarem interme e Rectorem vobis displicere. Fuir quemadmodum ii practicis esse
Coler; sed iam pridem sublata. F. Ahomo leuis. Mulra roculo praererico ram Doctoribus quam Scho-
lar buseriam hde dara promisic, pauca seruauir. Omnibus ludibrio est. L ecturae Insticutionum dux,
Vluum Feudorum dux, Lectur Decretorumeres, universiraris Lectura, de Norariae, omnes + DO-
mino sublx sunc. Rectorid rempore suo Faccum nihilipender. Omnes clamirane indigne tactum,
cum non impedimento fuisse cum poruisser. Nullum Marhlii opusreperio. Florencie imprimuneur.
ldeorara hic sunc. Ouincilianus cum C ommenc. ab solutus nondum est. Wihil noui in Theologia
audio impressum. Accepimuruo ab attinibus nostris X. ducacos, quos soluere relirisroso. Omnia in
eretio hie sune. Insuxer anni fucuri spes omnisasricolis adempra est. Omnia hieme prxeterica Frigore
Periere. Si placet, prouidebo, rbi anno fucuromaneam. Relcribire:nam rempusinstat. RogOetiam,
verelam pro camiliisiccaris, nam commodeporectis, hic lummo in precio elt. Valece felix, e auo
ne commenderis. Lcerum valete. Dacum Padux, quarco ldus Tulii, Anno Domini TAgr.
Fnsteno sum Bilibaldus S. IIT.
AVlamcuam legi, acxelegi quidem amma enaizinas . Sedrumeindicem stacuis, et exanimisen.
cencia indicare imperas. Ouidigitur Faciam, zehaci rcectus D Nuni nsis anuoetar n neos xaeredi-
u; sos axirca, Cac (eio, inquies. Pareboigitur, led cu videbis, qualem nam iudicem consticueris.
eor or. verum cune moucaris. Immacura restua videtur AVL A. arixor, nonclum dixivetum; du-
more verborem appellare nolui, (cilicet venonnitul amicicie cribuerem. Ouid enim, sincemvesti.
lamnominassem: veincerim procaciâomicram, veluri Pacirta, napvecirnla, de reliqua id genus ver-
. Sednonnimis alpere cum amicoasere volur. Proinde si blandiciasii nonanciar, experis, alium de-
nceps quaricojudicem, os ripua onnrus reitum illud inseminet, in rarar, in raraer. Se d aipor ancis inquies.
undem quodagis agas. Acquinum (olus pnlva poiur prohibeoxn; oureiu anne aictoneoxias. Acnimit
le deriveo. Audiisiur. Tune aulica delcribete audes incommoda, nondum aulicaS CxpCrEuS oung-
oolias. Ouidaseres, sirenos, millies decepcus, circum seriprus, exclulus, reiectus, vel porius ciectus
Elles ravira nerrusrgi rovror en srorea experivi sporreat, ac lustra quatuor detestandae ingracae et pertide
hleruire aulae. Tum demumperbelle ec veris lacexinistabulam exilles FCM ExPCITAI POTUIS, quaM
b aliis audicam enarrarS. coriar gai msrcegro danor FC Cau Ca fuie, mi Vtriche, quare Aulam cuaim-
hacuram dixerim. Proinde tu quoq; dijudica mihi, cem sito nomme appellarim necne. Verum iam
lecumnugari detinam. Vrivam, mi Vlriche, cuminime aulicis inlenelcas rumnis; led poriuscate-
ICitate, quarem eam aftabre depinxisti, exra Cyclopes, Cencaucos, Sphynsem, Chimaeram, ScyIla
ansevsuparpor es pohopuercor, efugias. oc arucorisaos rapion, Calieno periculo lapies. Id veribi eue-
hiac, eriam opco. Fcenim dignuses, cui omnes ob insemum ee eruditionem cuam innumeram bc
Reprecencue: dienus, cui dienare spondeas torcuna: dignistimus cundem. qui ab omni Aulica prae-
EPISTO
decueris pelte. Sibi, amicis et Mulisviuens gutoda. Vale.

## Folio 252 — 1663204101:0276
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000276.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
Bil. PirCkhCInKCLE
STOLA DOMTHL ETRCRETMER
TMPERATOREM MAZIMTLLANVMLETO
LESEYS EROPRIOM AAYSCAS
PEOCXCEKPEA. IV.
TNuictissime ac Porentissime imperator. Domine Clementistime, licteras Caelatexe vestrx Mniesta
Lris, concinences erpum, hic olim precibus Lolephi Crumpecki divulgacum, demista animilubie
ctione, debitaque renerencia accepisaciu su de mandaro restrae Maiestaris Pypographum, libriistius
gracia, compellaui, qui mihireculic quod nullum istorum librorum exemplaramplins superhe, lec
quod Grumpeckins maximam parrem istorum primo sibi comparauerie, et Bohemo cuipiam per
alium (quem in puncto mihi ostendit) ad se deductum, exporum Formam iam pridem rendiderit
Ouaproprerrem hanc sicco pede praecerire coactus sum, nec eandem in efectum producere porui
Ouod aurem vestra Maiestas monumencum illud antiguum Freuirenle, quodincorruprum adhue
Ex lectu haud difticile ibidem conspicicur, ancehac a me peri curaveric, en illud ipsum iam Maiestaet
restra humili cum oblequioeraitro: Cognolceraurem anciquicarem istam sepulchrum, non au
rem (verulsus iudicat) memoriam Constantini esle. Hilceme Caelarex vestrae Maiestari, camquan
Dominomeo Clemenrissimo, humillime commendo. Darum N.
ANTIOYAINSCIPTIO TREVIRENSIS.
EI SECNNDEHE SECFRE EF, PNDEZR. DA. CALX.
SECVN D FNL. AY EN FFN F. FT. IS A CFO. MODESFC
DON j. FZL FO. FT. IVSV- SECV NDINVS
ET. SECVNDENL SECYRYS. PARENXIBYS. F. F. CVNCFLS
EPISTOLA TOAN. EYSPINTANEHESTORICL
C A S AR EL AD BEL EE A L D Y H PLR C K
heierum. S. P. D. V.
CEculum mihiridetur, quod ad re non seriph de seculo longius. Id secic horrendum illud incen.
dium: quod ira cuastanirhanc vrbem nostram, ee sex penc horis ablump (ic quadringencasc
sexagintadomus: Templum Diui Michaelis secundum post Diui Scephaniidem. Friamonialur
Caenobia, imorero porius claustra bene exedificara ex lapidibus. Feu crudele incendiuu
quo et domus mea ab Corpra est cum magna parce suppellectilis. Fc in suburbio alceraicet
domus plena trusibus. Paltus sum ob id sex millium Aorenorum damnuI certo et 2
plius. Ferria nempe dic post incendium ex corrulcatione ac tulmine omnia mea pene rinet
Perierune. Octaua post die tregiribiam sinistripedis: heumeminisse piger. tocus annus mihicum
ex damno, cum ex xgricudine adeomolestus tuic, rctOTUS sIm FaCtUS CAMISLUPTA KTaTEM. LibFOTII
suppellectilem Deus mihi Ceriauic. Cogorieaque inopia etiam preltus quarere viam, quo retocil
Per. Ec opusmeum, quodiam penirus absolucum est, edere. Fx id olim lualic Chronterus Scheud
le, reciui restro Koburgio, qui profecto habet characteres non spernendas, darem ad inuulean
dum: Simodo relicrecte mecum agere. In primis (cias, duas esse operis parces ab (oluras. In tercia
adhuclaboro. Ilaberprima pars omnes Cos. Cassiodori, cum omnibusresibus AAyriis, Lacinis e
Romanorum, vsque ad Calarem lustinianum: cum nostris (choliis e annocarionibus omnium qu
ExTanEAUEOrum CrxCorum ee L. acinorum. Imo et cum Poncilicibus, qui sub iis Cxtaribus excice
runc, cum Fribunis inelicum, qui consularem habuerune parencem. Sunehorum Cor. anniannis
carirriplicinumeto: Per Olympiades, perannos vibis condica, per Reses eiectos. Sub Augullo
accedienumerus annorum Christivsque ad finem operis. Vbi plane deprehendes, quile Fulebr
Chronica habere aucumane, ne rmbram quidem habere. Ouorillic deprehendes loca luris C 1ui
lis, e Pliniiac Fistoriarum pene omnium. Malore prius videre quam mihi credere. Prxpoluis
CoN. Rustum Sexrum, qui ad Valencinianum Ccriplic, mirum compendium derexiaac contulat
Poceltate, quo tempore linsula prouincix ac regna in porectarem LLOmanorum renerine, quul
Prodiomon, ec reluri Ceosraphia adhistoriasnolcendaspexuium: Acicem cum noltris scholiis ad
annocationibus non ponitur. Essec aucem milianimus hanc mei operis parrem primam. qua la
ructum iam creuierolumen, dicare lenarui Norinber. viris clarisI. quia ance aliquor annos hincprc
dieric Chronicamundipopulum sibisubdirum. A quo merico discere postune de duces de princt
pes, imo  Reges, quo pacto sinc habenxnectendae, praelercim hoc nostro seculo. Puco illospr
Cua humanitace eciam labores meosxstimare nonnihil. Cum aucem cancum habeasiuris in ciuet
caumteobus eium nue melito re tupicecue neque aemiterne e cangquam patenite loco habene socnus

## Folio 253 — 1663204101:0277
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000277.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
pistolica.
illipersuateris: nunc praeterrim, cum princepsnostet R ex Bohemix sc designarus, et ille innumera
habearrala aurea de arsencea, rendibilia: Vead Viennam paulisper diverrat, ec no laborerem su-
amagat ec codicem lecum a(portet. Credo equidem prarificarum vniuerlae R eipub. litceraria, ec
primis senacuiinclyo. Flabesprima partis operis mei summam et argumentum. Audipatien-
sec, quid alcera pars hrabeat. Cachalosus est inprimis CXlarum omnium à lulio C alare ad Maxi-
Mulianum Imperatorem cum tamilia omnium e parencela, vbi haberi porest, a rebus sesis cum et-
heie lingulorum ex anciquis Numilmaris. Fandem cum terrastichis, quae Aulonius Burdega-
enlis Fecir: F. So aurem, rbi de linic, luppleui ad Maximilianum vlque, iis dempris, qui in Oriente im-
Perarune, ec Furcis: Duorum camen nomenclaturam cum suis sectis ec omni riuendiritu enarraui,
peciali reluri oxulculo annexo. Dum enim Oratorem Cxlaris Maximiliani per annos pene riointi
agerem: Fcelici Pecancio Ragulino ruo docto ee incegro, oracori Vladistai Registlungaria, qui
mulcis annis apud Furcas agebac, tamiliariceriunctus, mulca didici e ab auroribus, qui Budam ap-
Pulerune, audiui, quae scirenullum est dispendium. Peregrinationibusitaque rariis cdoctus, con-
Selli quae mulcos lacent. In Imperatoribus rero Grxcanicis vuS uM Z ONOTA GFXCOauthOre, quI d
condiro orbe suam orlus historiam ad alexium Commenum Imperarorem perduxic. Dehinc
rariis libellis graecis exculis, ac simul lacinis. Res imperatorum Grxcorum vsque ad originem TUF-
brum. bonis re credo auibus prolequurus lum. A Carolo aucem Maximo auspicatus nostrarum
criberehistorias per omnes tamilias Bauarix, Austrix, Saxonix, Sucuia, v sque ad seculanostra. Sic
exculsi schedas omneis de monumenta, re eriam curiosus L. ectornihil desiderare queat: Tempo-
lum penc incerualla ita acremperans, ve lerie quadam concinna, opus magnum e insens alio qui
contulum, ruum compactum e diuecls membris corpus appareac. Id Principi nostri R egi Ferdi-
lando dicare statui, aur li videbitur Carolo V. Cal. Te quaeso, aeltima, quod Fuerinemiti graeciac
acini auchores perlustrandi. Dico eriam, Barbari _ Annales vernaculi. Nihil enim horum asper.
lacus lum, restigia lequurusillius, qui nullum asseruie librum cam Fore malum, quin parre ex aliqua
podesser. Seniores iridem e maioresnatu, inveltigaui: a quibus non parum multa edoctus
um.
Id quod omnes adde cer seriptores, ve Dlinius asseruic. Id quoq: verperuo Aylo ac Familiari pro
Medioericer erudiris concinnaui. Fuic enim nonnunguum data opera mihi ad Barbariem vs-
Que descendendum, propter Barbarorum ineprias: Ouanquam ve lacratus obloquencium fuxiam
Onscribo. Nemo enm cam oculacus unquam exricir, quin malignum inveneric incespretem. BO-
lectores aquibonique contulenc, morolostacio nauci Sed rr ordine Cxlarum omnium Cacalo.
sum habeastruius operis, sic accipe.
C. Julius C Xe CaF
Octavianus Auguctus
Claudius Tiberius Nero
C. Calisula
Claudius CxPar
DomiciusNeco
Sergins Calb2
M. Siluius Ocho.
A. Vicellius
Flauius Ve(paCtanuS
Ticus Vespasianus
Domicianus
Cocceius Nerua
M. Vipius Traianus
P. Alius Hadrianus
Anconius Dius
M. AnEOnIUS VerUS
Duo A159. C XeII.
L. Annius SCuCTIS
L. Alius Commodus
P. AliuS PerFInaX
Didius lulianus.
(Pescennium Nigrum _e Seuerum Imperatores occidit,
occilus eipse post duos menles, et ideo ab aliis prae
ceruur, licer Autonius Fecrastichon de eo seribat.)
L. SCpE. SCvCrUIS
M. Anconius Bastianus Caracalla
Opilius Marrinus.

## Folio 254 — 1663204101:0278
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000278.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
VIL. lIICRICHLLOTI
Ftic Ausonii Ferrasticha deficiune, de nostra incipiune vs
quead calcem operis.
Anconius Hleliocabalus.
Aurelius Alexander
Marimus Auguctus
Gordianus Maximus, BalbinuS (IMPP.
Philippi duo, pater de Filius impp.
DeciusImp.
C. Vibius Trebonianus GalIUSIMPCTATOF Calar cum VI-
bio Voluliano filio.
P. Licinius Valerianus, et Licinius Callienus CX (aF. Au8.
CUM ZZX. TYTaHNIS.
M. Flauius Claudius.
Valerius AurelianIS.
P. Annius FaciEUS.
MI. Annius Floruinus trater.
M. Aurolius Probus.
M. Aurelius Charus cum Filiis Numeriano ee Carino
CXA.
ConSTanEInUS MaX. AUS. Maxentius CX PI. Tulius Licinia-
nuS AUS.
Calerius Maximianus.
Constancinus II. ex ConCtaNS FratreS aC DAlImatiUSC aN.
AB93. cum nonnullis aliis Frrannis.
Flavius Claudius tulianus.
Touianus.
FI. Val. Valencinianus AuB. Imp. ac FI. Valens Erater Au8.
Imp. Procopius Pyrannus.
FI. Cracianus C_ P. AuB. Imp. FI. Valencinianus.
TUniOT AnguLEIS
Theodohus Au8. Maximus, ViCtOF EuseniUS FyrannUIS
Accadius _ HTonoriustraeres Av∞0. Impp. Constan-
tius III. CaeCarac multi Fyranni. Scilico. Gildo. Fi-
cherius, Theodolius luniorimp. Oriencal. Valenrmi-
anusIII. Imp. Occidenes cum Fyrannis loanne de
aliis.
FI. Val. MaccranuS AuS. ImP. Or. 2C Tyrannimulei Occi-
dencales.
FI. Val. LCOn. P. Imp. Tpranni Cub quibus defecie tmpe-
tium. Anchemius, Romanus, Olicerius Nepos, Hore.
Res Augustulus.
Fl. Val. L. Con. IL. FI. Val. Zenon Impp. Oriental. cum
duobus Fyrannis Orienris Ba(l.
FI. Val. Anacta(IUS.
El. Val. Fuctinus II. Senior ImP. OF.
Fl. Val. LusinianuS.
FI. V al. Tustmus TI. Imp.
Tiberius II. Imp. C onscanrinus Imp. OF.
Mauricius.
Phocas Imp. A18.
Fleraclius Or. Iimp.
Constans Imp. Oi.
Constancinus IV. PoGOnatuS Imp. Or.
TUCEinIAUS MINOF LUTP. OF.
lustinianus minoc tmp. Au8. Fib. LI I. ApsuuaruS Emp.
Leoncius Imp.
Philippicus ImP. AuB.
Anctalius I1. Lrip. OE. Archemins.
Theo

## Folio 255 — 1663204101:0279
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000279.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Epistolica.
Theodosus TFI. Adramicenus Imp. OF.
LeoTTI. Ip. Or. TLAUTUSSIVC COnON COGNOInAEHS.
Constantinus V. C oprongmus dictus, Or. Imp.
LeoTV. Imp. Or.
Flirene Aususta Constantinus VI. Imp. OF.
Carolus Maximus C al. AV9.
Nicephor Or. Imp. cum Srauratio Elio.
Michael Raucabe, CuropalaEeSOF. Imp.
Leo ArmenIACUS OF. TIL.P.
Ludonicuspius Aquicanix R ex. ImP. AV8.
Michael Pheyx Teaulus Imp. Oi.
Theophilus Or. ImP.
Locharius Imp. Occidenris.
Mlichael FII. de Theodora Imp. OF.
Ludonicus II. Imp. Au3. Occidenris.
Balitius Macedon. Or. Imp.
Carolus II. Caluus dictus, Imp. Aug. Occidentis.
Ludonicus III. Balbus dictus, Imp. A18.
CaFOIS CraCTUS. IIP. AUG.
LeoPhiloCophus Imp. Oc.
Alexander Imp. OF.
Arnolphus Germanix R ex ac Imp.
Ludonicus IV. Romanorum R ex.
Contusio imperii per Longobardorum Reges facta de
Cuidone Berengario, Lamberro, Ludouico BoIonl.
Rudolpho, FTugane _ AIBCKO.
Conctancinus V IL. Imp. Or. ac Romanus L acapemus CXL.
ChueMraduS FranCUSRO. R CK.
Henricus Auceps dictus, Dux Saxonum.
OchoMagnus, DuxSaxonix. Imp. AUS.
ROMAnUS LuniOFIMP. OF.
Nicephorus PhocaS OL. Imp.
Johannes Zimilces Or. Imp.
OchoTL. DuXSaxOniX ImP. AV9.
Ortio TII. DuxSaxoniae Imp. ANg.
Balilius OE. Imp.
Constancinus Bahilii fracer Imp. OF.
Flenricus IJ. Ro. Imp. AUB. DuXBavariX.
Chuenradus II. Salicus Imp. AV8.
Arorropolus Romanus Imp. OF.
Michacl Haphlagon. Imp. OF.
Michael Calaphaces Imp. Or.
Constancinus Monomachus Imp. OF.
TheodOr2 IMPCTAETIXOF.
Flenricus Nigerpius dictus, Imp. Au8.
HenricusTV. Imp. AU8.
MichaelSeniorImp. OF.
Itaacius Commenus Or. TImp.
Eudoria Imperatrix, cum rribus sliisC. dA.
Michaele, Andronico e Constantino.
Romanus Diogenes Ip. OF.
Michacl Parapinacius Or. Imp.
Nicephorus Boroniates Or. linp.
Alexius ComenuSOF. Imp.
Flenricus luniorV. Imp. Au8.
Locharius II. Imp. A119.
Calo Toannes Commenus, Or. LIP.
Atanuel Or. Imp.
Alexius Pupillus OL. 11.
Conradus II L. RO. R Cx.
Andron

## Folio 256 — 1663204101:0280
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000280.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
sil. Pirckheimeri
Andronicus Comnenus Oc. Imp.
Tlaacius Angelus Or. Imp.
Alexius Anselusfricida Or. Imp.
Tlaacius TuniorImp. OF.
Fridericus l. Barbaro(la Imp. AU8.
Flenricus V I. Imp. AU3.
Philippus Dux Suenix, Ro. R ex e Imp.
OcholV. DuxSaxonix Imp. AUg.
Balduinus P. Flandrenlis Comes Or. Imp.
Henricus Flandrensis Comes Imp. OF.
Perrus Anciliodorensis Comes Imp. OF.
Rubereus Anriliodorensis Comes Imp. OF.
Balduinus II. Imp. OrienE.
Fridericus II Imp. Au3. R ex Sicilix _ Hierulalem.
Interregnum.
Fenricus Dux Sueuia R O. R ex.
Conradus Dux Sueuix RO. R ex.
Flenricus FLalSIX _ Thoringix MarchiO, RO. R Cx.
Cuilelmus Comes FIolandix RO. R ex.
Richardus Comes Cornubix RO. R ex.
Aphonlus Castellae ac Legionis R0. Rex.
Rudolphus Comes de Fhabspurs RO. RCX.
Adolphus Comes de NasTau, RO. R CK.
AIBCrEuSI. Dux AustriX RO. RCK.
FTenricus VII. Comes Lucelburgen. Imp. Aug.
Dediuilione imperii ob duos compericores Ludouicum;
Bauarum, ec Pridericum Austrix Ducem.
Fridericus Dux AUIrIX
Romani Empp.
Ludonicus IV, BaUarnS
CarolusIV. R ex Boemix Imp. Au8.
Cuncherus Comesde Schuarczenburg Ro. Rex.
Venceslaus Boemix R ex. RO. Imp. Au8.
Todocus Barbarus Marchio Brandenbursen. de Morauix
RO. Rex.
Rupercus, Palarinus RheniRO. R ex.
Sigilnundus RCx. Boemix e Llungarix, Marchio Bran.
denburz. Imp. AV8.
AIBerCIS V. Dux Austria, Marchio Morauia Imp. Au8.
Fridericus III. Dux Auctrix Imp. A18.
Mlichael PaleoloonsOr. Imp.
Andionicus Senior, de Michaet Elius Or. Imp.
Andronicus luniorOr. Imp.
Toannes Paleologus Calo loannes dictus ac toannes
Caracumlenus Or. Imp.
Maniel Paleologus Or. Imp.
Toannes LI. PaleologusOF. LmP.
Constantinus V IFI. devlrimus Or. Imp. Flie videbismi-
Serandam cladem Constancinopolicanam, quam linc
lachermis hemoleger.
Deorigine Furcorum
DeMatomete, Sarracenoru Phylarcho de Pleudoproph.
Deorigine Ochomannorum, ee Familix luccesione.
De Ochomanno primo Furcorum AMYIa.
Orchanes TI.
AmUTaTHESMRIOFTLI. TUTCOTUIR eX.
Bataietes IV. TUTCOTUM RCX.
Calapin V. TurcoruR ex. Orchanes et Filius, Molesvero
Frarexmuruo le(c in Imperio succedentes.
Matometes I. VI. TUECOTUI R CX.
Amuraches IL. VII. TUICOLUMRCX.
Matu

## Folio 257 — 1663204101:0281
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000281.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Lipistolica.
Mahumeres. TT. VIT. TUTCOT. R ex. qui a denicta Con-
Aancinopoli, e sede Imperiali occupata sele. C ae l. Fecit.
Baiazeches (I. OchomannuS TUTCOF. RCX. Xc II. C aL.
Zelymus Ochomannus. X. Turcor. R ex. eEIII. C. a l.
Solemech. IV. et vlemus Caelar Turcorum: de ligracia
DeiafTulseric, vere ricimus C sel. eric, Si Chrictiani Prin-
cipes dimissis incectinis bellis rnanimi consensu tidem
Christi MebUnEuE.
Demilicariinsticuro ac militia. DeMasistratibus publicis:
Degi ordinibus milicum, quibus domiforisq; veuneur.
Modus castra mecandi Furcorum et de instimendis acie.
buS.
DeReligione Furcorum, Ricuacmore riuendi domesti.
coimrniuersum.
Relivio Furcorum specialis, et de Sacerdoribus eorum 2C
Pelcerinis.
Dececeris moribus domesticis Turcorum.
Faelicis Peranciilibellus, quibus irineribus sine Turciag-
Grediundi, in aliquor capica distinctus.
Maximilianus Imp. e C X L. Auoustus.
Sic habes mearum lucubrationum summam, quam mulris iam annis, vepraecepit FTOraE: in no-
um vig; annum cdese tuli. Cogita quoc disressiones es veluti parersa corohioc opere inlerui
uorremoriora loca passim explicaui: quod obicer reluri digiro monstraui. Siitaque tantum opus
aignum videtur cdicione; Mallem enim in patriamea in lucem prodire, unde e eso prodii: R ecte
lualeris K oberserio, cuo ciui, quiribi dicto audiens ad nOS VeNIAE, AUFFTAETEMIETaE, dE verumq; OpuS
lecum alportet dc edar. Durum estmihi commirtere discrimini viarum, eor diesque noctesqu; con-
Selilabores quos Barbari nosri Roccifaciunt. Siiacturam Facerem in perdendo tanto opere, certe
Perirem ex iple: quandoquidem cerera pene omnia sustulit incendium. Si hunc quoqi Foerum aute-
reciniquus quilpiam daemon, de me actum eNCL. FFIaM PEnE TuTCUS VOrAAEENOS OMNES, (IFaTANON
Obstirislent, auc se quurus suam Forrunam, perrexisset vlera Budtam Paululum. Rog0itaque enixe
odhibe de cuum consilium de miti sccibere, quidcibi videatur, ne celsa quanto cirius. Pro quo ribi
omnes Crarix ac Mulx digna rependane praemia. Vale dcreleribe. Emagines C alarum omnesnon
lunc excila hactenus, quia caremus arcisicibus. Sed hanc parrem reliquam excudendam reseruaui
lbi eccuo Achaci Alberco Durer tacile huiusarrisprincipi. Ex Vienna 25. Nouemb. Anno Christi.
l. D. aa 1
Tuus Cuspinianus, esC,
IOBTLL PAFRTCIOBTETBALDOPDTRCKHEIMERC
Y. C. VTRO ERVDIFFS 5.
acq; opcimo. S. P. VI.
ACcepi candem tandem à re responsum, quo ideo sum conBernatus, ve plane auguret,
Prope diem omnes licceras ac bonas disciplinas rna cum imperioruiruras. Spes tuit adhuc,
enespacriciosrempub. duracuram, quandoquidem omnium principum ire pestum dominia du-
um animaduerti: X adrnum penc omnes principes siue seculares luue spixiruales, revulso loqui
Mur, obituros considerams. Vrinam sim vanuISaueur. Sed postquam video etiam remp. vestram,
aernica ec Cola estin Cermania, et Venecias pariter, quae ruinam minatur, non cucare studia litre-
um, conclamatum elle libece iam pronunrio: Ectancum in mundo alceTATIOREM FCUTAIM PEX
Adeo, quantam nec lecula rnquam meminetune, vel scripta ad nos vecerum signarunt. Dii bene
ErtaNE: Fxoetiam Securus in viramuis aurem dormiam somnum Epimenidis. Fc Forte Furcus
aquod suxerest occupabic. Supererelus qunquagelimum xecacis annum, parui facio quodreli
um restat vica. Vulcano cradam lucubracionesmeas decennales conseripcas, seruandas in aliud
culum. Necvideo ermnalium vestrum a nostro Philippo Melanchehone crecum care diu posse.
ale. Ex VIEnMA X LV. Lanvarii AnnO MI. D. X XVII.
Cnspinianus rmus.

## Folio 258 — 1663204101:0282
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000282.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Bil. PirckMMICIL
PRECLAROVIRO BTLIBALDO PIRCKHETMERO.
e aELLC LOLLoE AAYORE NOKLABEL
SCaCOO S. D.  L.
Vscepte illius profectionismex tructum huncrelmaximum cepi, Vir praestantissime. quodre,
Orirum (id quod sinc adulacione leriprum existimes) erudicorum prudenciltimum domitue con
venerim. Dux res quancum mihi volupentis acculerie, non facile leripserim: Tucunda cerre fuIE.
Ouomasis doleo, quod in reuertionemea renon Calurarim. Ernisime meifactiratio contolaren
tur, ansorepenitus conficerer. Nam quoriescunque illius rei inmencem:nihi venie, primo inter
milsi ofticiire cordatio perquam acerba est. Deinde verorbinegoria cua, maxima quidem illa, co
gicatione complector, rectius Factum puro, quod illud ofticium quantum cunque (ic, incermilerim,
quam hre meo colloquio atantistam que praeclaris reipub. tux curis auocallém: non quod illu
ribimolestum fuiser, cum ru omnia ea, quxe aut amanceraux ofticiole hune, xe qui de bonicontu
las; sed quiarua aburihumanicate esser plane absurdum. Hlic certo scio, ce pro cua lingulari be
nionitate orauius commoneri: Sedtamen sine, rir optime, nos aliquando non cux humanica
ris, led occupationum cuarum rarionem habere. Ouo d igitur a me relincermistum, vel (Cita ma
uis) peccacum est, in bonam accipe partem. Nunc, verideas, tuam humanicorem mitipeniur
perspectam esse, haecad ce scribore audeo. Fuaurem sine, vehae mea licterx quoddam reluritun
damencum amicitia nostrae iacere videantur. Ouare, ira me Diiamene, nihil mihincundius, n
tulque gracius essepoterie. Venicadros Croeus Rubianus, virille ex bonus _ crudicus, cuique X
mancissimus. Is secum adducic Perrum quendam, in Craecis Cane erudirum: quicum pueris vestris
recte de lumma cum hde graecas licreras rradat, ee Crorus cupie, ee esorogo, ve is. Si quo modo he-
ripolsic, in vestra Rorencissima ciuicare mercede aliqua ad publicum docendimunus conducacue.
Ouainre adcuam contusimus auchoritatem. Cetera ex Croco nostro rectius incellises. Tu au
cem vide quidmihi de cua humanitare perluadeam: quippe qui vlero cuum beneticium expolco.
Ouodreliquum est, ce sempercolere arque obseruare institui. Benerale, diuque riue d nobis
dc reipub. cux captim Bononix, Seprimo Idus Februarias, AnnOM. D. ZIX.
2. Tulius Pstuck.
CLARISSTMO VTEO, DOMINO BILIBALDOPTRCK.
HL E L A E R O, A ME FCO CY N P R FM FS OB-
sernando S. P. D. VII.
ZE Foposraphia, quxe mihicuo nomine donara est, magnum cexifructum, Primum quod cux
Lellecilla; Deinde rero, quodme domum quodammodo ducerer. Nam ance hacsic verlaci
sum in Ceripris recerum de Germania nostra, ve in ipsa patria peresrinari viderer. Nync verore duo
quibus in locis lim, video. Magnam, crede mihis lucem inculicti Pacito. Accuihistorico: Finimi-
rum, quires sestasmaiorum noctrorum ita persecutus est, venemo rnquam vel verius, vel accura
ius. Flic hreninisceret, magnam cibi haberer grariam, quod nunc demum mo benescio siccam de
lucidus, ve anobisintelligi polt. Meveromagno beneticio ruo affecisti, quod eum cuum librum
mihi donale. Leaque oeat lum darurus, reincelligere aliquando possis, Pebenehcium hoc-
pud homem Loh ingiacum polussse. Vale Augulta Viselmo primo, Seprembris, Anno
Tulius Pstug.
BTLIBADYS PIRCRHETMERNS
. 2. 2. 12220
M. D. XXX.
Tnstuas nuper accepi licreras, Amice charissime, necnon opuscula CrXCa, quae 2d C N
Dsisti. F∞o vero quam primum Fuckaris (rerosabas) lacisteci. Idcibirescripli. Sed de cribusit
lis ducatis, quos mihipro librismuruacti, se nihil scire dicebac, nec eosaccepEare rOluII. QuaprO.
pcerhuevsque nemini de hislatisfeci. Rescribetamen, ee cui justeris dabo. Fecisti mihi xen
Bratam. Graeca volumina ad me mictendo, quibus summopere delector, rogoque ce, si quic
noui Florentix imprimetur, Facias re id sciam. Nullum tamen amplius libeum emas, ne b.
eoldem libroshabeamus. Nam Anconius Crell. Mediolano nux er circa viginci rolumina miloc
Praecerea finicis caloribus, Deo dance in lcaliam ibo. veibi gradum Doctorarus accipiam. Nam ve
anicea cibi scripsi, labores Reipublica nostrae mulcum me scauane, ac à licceris, quibu
unice

## Folio 259 — 1663204101:0283
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000283.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Epistolica.
nice de lector abstrahume. Idcircorantum peramicos egi, ve hoc annoiunis sim à R epublica. Iu-
Cerim gradum, Dco dance accipiam, ne tursusanno fucuro cogar subire on illud erauistimum. Cum
dconinser, eriam ad vos. Deodance, veniam, et Florenciam propterlibros Craecosibo. Duod vero
leribis de Rectore restro, Ccias, illum iam pridem hincrecessiste, necholpiri suo laris fecisse. Videtur
mihihomoleuis, re quineque cibisnegaliis, nili coactus, latistaciet. Dilceltir d Orielac Schilling. Lit-
ceras eriam cuas Mulbeckcradidi. Doleo proprerrirum, quod Eilius adeo nequiteragit. Ro5O12
men, quantum in ce est, re cum admoneas ac corripias. PatCL, ve seripsicti, Cxepius dure ac austere eum
admonebic, quod eciam, reforlaniple lesistis fecit. Vercortamen, ne opera et impenlaperdacur.
Micco deminiscuis, vepeciisti, decem pelles ceruinas pro quinqi paribus caligarum. Emi subriliores
procaloribus, quamuiseriam de spissioribus emerim. Si placerene, gauderem. Placeemiti, quod
leriphicti, Dominostuos operam licceris humanicaris dase: nam eis summopere proderur. Adhorre-
Dac Comes Albertus eas licreras, quamuis non procuret, aduocet, zur caulas agat, quod cali vironon
licerer, susticic erso aliqualis luris cognito. Dominus Craffc Catissecie de pecuniismuuracis, ac Duper
vibenoltrahictuic, quem calu anceportas reper rbi excormentis, qua bombaidas appellac, tor.
celaxaproiiciebane: incer quos de eso bombardam dirisebam. Incerrosauieme, an iltius arcis gua-
lusestem. Cum annuillem, praecellic, es nil vera addidic: Necego eimolectus este rolui.
DOMLNO BILIBALDOPIRCKHEIMERO, AMICO
S Y O N OR LH B F R C AE
S. D. P. 1X.
Vepeltem, fugi sladium, vrinam effugerim famem: Fermenam que hocmarte decori, dum 2
nobiscrrannus nostra ri abstulie, ec bis rictores, bisnocuerunt. Semillis aurem homolum, quia
dimidium animae mex Bibliochecam plulquam dimidiatam domireliqui, e ego cum minuris li-
bellis, vercincanea relocirare pertuoii heriporuir, Anglovolim, quam Insolstadium appellane, me
Corpinui, mulris de cantis. Sed expectar baiulus: accelerandum est, dx plurima nunc obimircendum.
Valeas, mihiqs cuis licreris incerea Colatio sis, optime Bilibalde, ac ideo Felicistime, quod non es sub-
lectus eyrannis. Anglopoli incer BOios, Z II. Tanuarias, annOMI. D. ZIX.
Orore, veicullas ao licceras Wiccenbursam mircas ad cognarum meum M. Philippum Nen
Tohannes Renchlin, dode.
CONSVEFISSTMO BOMINO BILIBAEDO PIRCRMEIME
2O, EAZRLCLB, NORTMBER CFHSI AMICOSYC
PR ACIDVOS. P. D
Taseptiamehercule: Omniamagnilica Bilibaldimei: omnia heroica, animus quoque. Aiune
e corpushereem ostendere, B nearorcide aEcor egrnide. Id ad=eo nuper atque noncum primum
experiebar. AC PTTet Formam cuam cecera oculis ipse meis vidi d manuretisi. Superabas omnia
rocamea quam muniscenciltim c. Argencum perii. aurummilisti, neq. id solum quod erat, le d plura
Pollicirus, (i pluribuS eGCTCCAPCTO. EF quihactenus Fueram bi bula vuS PaPYLO, GLIL AtTAmEnEu COE
Beac, voleba chartas vel Fanmianas: cunorniusmodi generis, (ed ec augultam FOrtaNTIS_C PCTOLtam
addidisti. Desiderauipauonum pennas, ve quandoq. lecta deseriberem:tume olorinis donacti plusi
xregiis, ac ne deces oticiola amiciria, calamos eriam Wiloricos, vel, quod pociusreor Cnidios ad
eribendum apriores milisti: _ pladio losincisioni commodistimos. Vix credere pollis, quà exhilara.
srleroncum exilium meum. Dum Sicintucor: qua destinaueras, ubico in haec verba prorumpo. +.
Bonusvir scaciticatur de commodar. Ica enim Dauidrex cecinic, ab inceeri alphabeti licceris linguta
hemistichia P Cal. CX 1 L. incipiens, qui tocusincredibilem in modum ce pingic, cualq; Elias delineat.
lamnihil est quodamori ersame cuo non perlolueris, quam quam intemperans exo, rerum pueri
lium equo cupidiore Re rideor, quo sucurum est, quod ie posthac plurib. im petere haud cestavero.
Nunc. p. renirinmentem, exus crepundiis forticulam esse, oblicume, ad pilosnarium adimendos.
iplicis maonicudinis chordas ad exonanda cicharam, qua (ape mecum ToluSCOMOdaLS VIOE, (
Quando postimmoderatum X ctugetem parriae casum animo consternaro ledare choleram molior.
Ceminum tibivideri porest, in canea ctace, qua habico, nihilhorum esse renale, nili verus, id est; c
legisti. Deserta Boiorum resio. Male reromihi(c, Bilibalde, (i cupiam, ce cum opera eriam perdidil.
lCiMPENSaM. OLaPEOPEeF in apOcha, quam hisinctusam licrerIS eIbI LCCUTIFAES CRLLA MIEEO, NHLII
adicci aureum d e gua meonoe inreculas erosasti. Nec istud factum prxeceriero de Pororib. de
duab. silis Canctimonialib. tuls. Cum. 1. Cogicatem, quonam modo efticerem. vetam (acix virxines,
illibaca
LANCHOHA GULANEOCYUS POTELIS.

## Folio 260 — 1663204101:0284
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000284.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
VII. LHCRILCMMeFI
nondum cuis calamis vlus, ob Calans parsimoniam, e Achanali benedictionem ex eo rolumine,
Quodaa mssies ace ut compou, Uus licreris adiunctam exaro, reldeliro porius, reicer
nis. Turero, qui apcioremanues, sloco, cempore, calamis, charca, criclinii quiere Forcunatior, velin
eildem exseribas acque cradas, ec rebene raleant, ineonomine iubeas, ob eero. Ipse quoque ralete
licirer, iru. AngloPOItL. IaL. Februarias, anno M. D. XX.
Ilibacae incactae, incormpea, Vestales, meostudio gauderet, ecce auripio vererem pauonis pennam,
Johannes Reuchlin Phorcensis
L.L. Doctor.
E NST, CL A R ISS TMOYTROS AMFCOSVO
ZI.
Txdubium. quin videris, Bilibalde, Pect ealarini Minoricaninobile illud opus nuper Ausu
LNAam CxCari Romamiltu, CUIUS MHES IHC est: Relisiosi viri Petri Calacim, ordinis Minorum.
arrium  sacrae Theologiae Doctoris, ac Renerendissimi Domini, D. L au. Puci. Cacrosanctae Romana F ccle
siae ciruli Saxctorum quatuor coronatorum praesoyceri, Cardinalis familiaris, opus de Arcanis Cacholica ve-
ricaris inhebraicis libris, praesercim in Lpall nuentis: In Defensionem praestancs simi viri Loannis Ca
alio signidem opere, quod in sex distinctum aruxca arciculorum TLoeostraci distinctionem. propedien
(Deo favente) me in lucem edicurum spero, amplissimus dabitur nobis disputandi locus: verandem artieullo
ipsis solercer discussis, ratiomibusque veriusque vestrum dilisenter audiris, vericas ipsa quam tanco studio quae
presoyceri, Cardinalis familiaris. Nus de Capnionis es Flogostrari dispuratione dino L eoni Pontisiei Ma
BTLTBALDO PTRCKHEIMERO PATRTCIO NORTMBER
D. P.
pnionis, C aduersus Indaicam nostri seculi obstinationem dialo eo edicum, arque Inuictissimo Maximiliana
ricur luculentius decerminata pateat.
Caesari semper Aueusto dicarum. FF lun Volumina X II. In duo decimi librs capice vlcimo pollice.
tur scribere VL. libros concra Articulosillos FTochsraricos, contrame publicatos. Ait aurem (ic: In
Elorum librorum nuper ab Vibeinicium aliquor toliis comprehensum mihi ab inimicis miltum
CII. CIIIIS CILMLAIS LLL LMLLHBICE: Perri Calatint Mnorai, arrium es Cacrae Theologiae Doctoris ac Ka
ximo dedicatum.
verendissimi Domini, D. Laur. Pucii. Sacrosan na E cclesiae II. Sanctorum minorum coronatorum
PR A F ALLO.
rale profecto esse, quod per illud non solum naatum nostrirem poris es durissima ceruix fundicus cot
cunditur. e obstinata persidia connincitur. Verum enam rhban staes hosera plurimum reboris accipit
quar) prodesse posse arbutror. quatenus per illud defendi quoquo modo valeas. Speroce primum opusia
habere, quo inreligione Chriltiana mh an ereeH. Secundum aurem opusiceruI
XII. Kal. Marcias, anino M. D. AL A.
net cocutores. Saluu, Capnio. Hoeostrati.
Esceo quoque d Capnion plane ac ineenue faleor, Galaininostriopus de Arcanis Cacholica veritatis
 Christianareligio mirum in modum exalcatur. Tibicamen opus ipsum nibil (uc ex animi sencencia le
irerum que speronoscito tabicuros. usa sunhilaqueos Theologictarum. Vale. Scurgaca
Lolann Reuchlin Phorcensis
CONSVLTISSIMOBOMINOBILDOMCRHEIME
RO, NOR TMBF R GF NSI P A2 FC1C
XTI.
7Ides Dilibalde prudenshomo, vitae mex raciones quorsum Auanc, domesticarum mepccunia.
rum exinaniuir faculcare genus hoc belli restri cum molestilIIEUM IBHALLLIIII, vEprOPC de
coctare cogariocalia mea rsvoer Grngloecror consumere, quod constat mulcum ab  nostra aCaI
divulsato distare. Sed desicience quoridiano victu cum nihil habeam quod aliunde luman, opole
birmehanc recultacem auream, cum monetanostex consuecudinis asenteamurare. Su reto
Pericus nummularius, e ignorans, quid pro quo. Teigitur pronostra veceri amicicia Oro icetu al
que icerum, cuam probitaris incegricarem obrestando, re qui es omniinre domestica plurimum ex
ercicacus, velis de anriguissimorum Aorenorum valoremeTACerC CCLHOrEM, quoCduoSa
leosnummostisincluloscibimicco. Nam huiulcemoditrabeo qualirrie S etamsi quam
L. L.. Docor.
AMFCO SYO
AMaL HInO

## Folio 261 — 1663204101:0285
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000285.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
Epistolica.
mexime vellem, came victu victus cerinere non poltum. Accede propiereamonerarios vestios, es ii.
a, cales aureos ad lydium lapdem probariatque reperro pondere raloreqi, statuas relim cum ill
Pacta, quid Rolebaciorum arsenceorum pro lingulis quibusque aureis daturi Sine. Fibique miecap
Alqueaderiginca ve commutatione facta re dire ad me Facias arsecum rulsarium. Mira philoCoptria
is abns ainon e en ainvriar rn cerroinoaie: C erce alio erir medico opus quam Anslopoli qui alatur, vb
onea quocidie praecamercamur Hidc. Vellem porroneque pronus ese neque condus. Sedica casus
eger, realia se vira nostra quam Anacharsis illius Seychx. Sipollem difterre in Marrium, rerinere
Pollem. Tcaenim Domi Curacorpromilic, de cellamea rinaria posse vino rendico cencum se mitus
Aureoscircicermensem Marcium reddere. Senrenciam cuam milii propore impertiaris ob (ecro. V 2-
letceliciter. Siincer aurum vulgare hosacquetales, quales cernis, exponam, cerce, venosti, nonnihil
de valore perdam. EF simul erube scocam bonum aurum in agrestes homines sparsere. Tcerum rale.
anice inte serrime, 3. Non. lanuarias, Insolstadii, anno ML. D. X X.
Tohannes Reuchlin Phorcensis
LL. Doctor.
EONSVETISSTMO DOMTNO BILIBALDO PTRCRHEIME
EO3 PA T R TCFO AOR EMBERCEHSI AMTCO SVOCO-
ZENDZSSTHO EY INYEGFK R F H 0.
ZTLI.
CAlye Bitibalde, cempestacum mearum ancora, ec miritica (pes mea. Fleuscu quam meruomi-
hiaduxa fide; quam vereorne desideres in me illum Marrium menlem, quo nomen soluam. Sed
tuiccerce illusio Caltanerii rectorisnostri, de masiscamen regioniscux, Formidandorum lattuncu-
lorum causa, quod distulime prius ad ce peruenicet roiro ro dlivcior. Saepe Aurigam iple accessi: quicum
meam Fetellic expectacionem, cum aiebac, non a seipso quadrieam ad re agicari, led per Leruum. Cui
ambonoluimus canti periculi summam credere. Ouo tc re non mex culxxe lic, mi Bilibalde quod
hucvsque suspenla est aizono poeg led Forrunxe nis rr earuarar dcaroirns, n pigerse avra noteir duvara
lgicurnolipendere animi. Promisie Castanerius se ciro apud re futurum: et habebis quod debeo.
Incerea vellem, sicibi essecinceocum, re omni diligentia instares, quatenus Flelychiumhaberem.
illum Graecum orocasnor, haud lonsc pos, etiam quocunque argento rel dato, vel pollicito: quod
cibireddam. Exsimul dum heriposer Alium Flerodianum quibulcunque in operibus GracC. No-
limaurem illum Flistoriosraphum, Ced Crammaticuum, nec ea quae er re ncegt auan delas in (exta (uME:
quae quidem habeo. Sedalia lua vel aei cicapmuonorias, vel similia poécaru cririca, velres reupoe, vet
N09Sooov, rel Grodderrov neeur Crammaticas: Ouando me nunc anno ilto elementarium effecie
dcuroma riyn. Ouocidienam que de Throno doctorum, trequenei audicorio publice praelesendus est
meinlingua Flebraica, manc, RabiMole Kimhi, ee relperi Plucus Aristophanis, dilcipulis plus
ecentis: de mulco inquam plus. DeFrancileomeo, immoomnium licreratorum, postad ce leri-
bam. Ouando Capiculum tracrum Dominicalium, quod nunc FrancoFordix habetur esluet, pol-
licicusis mitii elt pacem reramt. Pale, Anglopoli Nonis Maii, anno ML. D. X X.
Johann. Reuchlin Phorcensis
ZL. Doctor.
EONSVLTISSIMODOMINO BILIBALDO PTRCRHEIME
O3 PAZRFCFO NOR TMBEROENST, AMTCO SYO
A A CF PYO S. P. D.
XIV.
POndum Coltanerurs alrieiltinc adnosrediic. mi Bilibalde, lumenmeum. Ouare de neoorio
quodmihirecum elt, lal M Leriham nili quodme recte hortac es, ne sicredeunci mihisque
Ananaooras ostendie, cura de vralico. Cujus consilii haheo cibioraciam. Sed ica seripsille videris.
Gualidecrepirum me credasmeis cieputcns plus aequo saudere. Tu reco noli obleero delide.
iumhocrerustaris in priscis nummis ricio mihi dare. Amcenicas in causa est, non auaritia: d simul,
quodii soliamanibus praedonum de cyrashorum fugerumr. Si auarus estem, pluribus abundarem, de
Plura quaererem. Ex quidem eram dignus habere, Sribinon molesta esthacmeaiactania. Sed di-
aiciae non mihi cordi lune. Feri ad melegaci a fracrum Prxdicarorum prouinctali venerune, duo
Theologix doctores, alcer regens Lletdelberea, alter prior in Flslinget: qui post litceras com-
hencacrins obculeruns capiculapalt, opcances redic necum in gcaltum. Leopacemnon cepcli.
tedca

## Folio 262 — 1663204101:0286
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000286.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Bil.L ICLICueri
Sicanosue de Sickingen cessisse exequendam, in qua procurarorem cum constiruerim irreuocabi
cumeoagant quoquomodonon inficiar, l relinepacem consequi. Flxc lumma rerum, (i auaruset
Tem expecuniarum cupidus, putabisne, me nihe inde poruisse lucrirerulisse: pucas abiisse illos line
Pollicicacione: Sed posthxcrecum pluribus. Nunc enim accinctusitineri Dn. 10
concionator apud ros, S. Sebaldi radie, qui has lirturas ad ce Ferr. Vale, omnium dilectissime Bili-
balde, acque taeliciter vale, spesmea. Anslopolirq. C alend. Februarias, anno M. D. X H.
Johannes Reuchlin Phorcensis
T.L. Doctor.
2LV.
led capicula reculaui. Fum demum de re illis cerra eostecicerriores: causam meam nobilitranciles
leminrem suam, cum libera, Vecam possic quoque in alECrOSEKanSferre, quando libCAE OUarCVE
CONSVLTISSTMO BTLIBALDO PIRCRTIETMERO, PATRI
CO NOKLMBLLBEASL, AMTCOSYO
 22 C ic 2. 20
F relim quidem quod quibuslibexlicteris meis respondeas, nihin cau sa neceltaria. NovienIm
LLoccupationestuas. Non oriaris, Sed inpraesentire pero conhlium tuum. Iserinam que à curs
Romana reddirxe luntbina ad me licrerae, cum procuratoris, cum Collicitatoris mei. DaLa 13. LAHLIRHI
quib. mC cercorem taciunt de adueclariorum meorum peruerla machinatione. Nam cum sentiunt
se in caula principali e materia litis noArX Fore rictos, prOpFer quOd AnTC AnHOS CrES AUE quatui
mandarum de super (edendo impetrarune, eciudicibus intribuetUHE, NC PTOCEdeF ENE, acquC Ita qui
verunt incerea, quod appellationem luam ec caulam non sincpio lecurivsqu Adl haC TCMPOTA: Nun
Felicta maceria principali. super qua priusproce serune, volune (verre lacius Fatis enersque ad mol
rem) volunt inquam renire ad prxepararoria iudiciorum, ex quibus volune incendere nullicatet
Proceltus Spiren(is. Duiaimpecraruncalium ludicem loco Reuerendiltimi C ardinalis Crimani, qu
ab est à curra, ex illi surrosacus nomine Dominicus de, lacoburiis Cardinalis nuper d̀ Leone crent
sic S. Barrolo in Intula, acuristimus, veaiune, turista coram quo volune de apicibus iuris (ophilmac
Zare, si Forre possine me ad expen(aS retOrguere. InChOAntuFautem haeC posguam FrancilCuS el
diffudauie. Scriplir aurem idem Prancilcus adme, quod in dic Naciuicaris Christi reneriend eur
pronincialis cum quibu (dam parribus pronincia, de impetraveruntiterum ab eounummenlem, 
quo relinemecum eractare. EF Conclulerunt cum eo, quod catu quomecum intra eum mentemno
ConCOrdlarentur, quod cuncpro nunc conlentirent, quod acciperet ad le aliquorriros doctos e l
dleliasticospro parre mea, e iph acciperene ad se aliquos paricer viros doctos _ Eccle hacticos, 4
circa Dominicam Oculilirem hancper amicabilem concordiam componerent e RnitenE. Sup
quo venerunc ad me missià Prouinciali ad colloquendum super capiculis pacis, sequia nolui caulu
recipere de maioribus nobilis Francilei, cui ce serim: ideo impetrauerune a me consencum habis
cractatus, repraetertur, de nominatae luncpersonxillorum amabilium compolicorum, in quas noi
amba parres consensimus, ec ica a me recesserune, quod dixerunt, omnino hane lice Fore exrinctams
Loban. Renchlin. L. L. Doctor.
quia promilieis, neo Slala e Lalaaur que hac in cau sa ex veraque parce concluderent
CMisitur contidero dIEM NTAEIIILALIS VOMII, GUIO MALICIaS menSiS impecrarINE, &e contider
RIEM 13. TAHIaTII, CUM MCI PTOCUTATOTESLAMCMLCtas CONStaBanE, postum cogitare quod ea RO
IX HIHEnUPCTFIOI OLIEI, VE nObIlIS FTanCCIMMuLMHCSocium impediane. F00 aurem scrip
Romam, ve procuracoresmei supplicent Papa, quatenus ad cempus, etiam mei coremprione supet
sedeatur, sicuriam eribus annis postmandarum de supersedendo, ob aduerlariis meis impecratum
etiam meinuito tuir cesTacum. Icem quod dicanc Leuerendillimis ludicibus, caulam de contentu
partium iam eractari per compositores electosad amicabilem concordiam, quare nolui praecixicate
rem. Turesponde spores, quid facturus sim commode: de raletelicicer. Anglopoli 4. IdibusFC
bruarii, annOM. D. XZ.
CONSVLTISSIMO DOMINO BILIBALODMTRCRHEIME
R O, PA ZRFCFO NOR LM LL L CE N SE AMTCIS
5V0S. P. D.
TErabellariohuie se asserenei Norimbergam iterum, nihil licceratum Le ce darem. qui lane le
sinabac, has saltem pauxillimomene leribo: quibus ceriloremre Facio, consibium me cuur
elle lequucum. Nam omnem recexi Sicano meotraterculoru III Cur Komanatallaciam, et quo
ZVL
nouum Processum moliantur, agentes per leguleiorum capeiunculas d bret dedica ratramenta
Nullicarem sencencix Spirenlis: quam de more curix pex tordes facile pocerunr impectase, vll
penta

## Folio 263 — 1663204101:0287
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000287.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
Epistolica.
Pehlas pendum sveco i llum Eerculem ponere nequiriismodum. Dies amicabilis eractarus admen
eum quadraselima Consenciencib. parcibus starurus coram illo est. Cererum re de nomine soluen.
do Forrius speres, hocte relimneignores: hodiemecum ex commissione IIlustril. PrincipisD. W il-
helmi Ducis Bauarix actum ec peractum ese, re Anglopoli _ Orxca doceam de Hlebraica. Annuum
mihi constirurum est sipendium ducencorum aureorum. Cum que huiusnostex calamicaris intem-
Peries me huc deoic, vrad tempus oporteat exrra parriam vivere, accepraui condirionem, ne nihil
gerem. Persuasus eriam d Ducalibus commullariis, re singularem Principis erga me Clemenciam
AOMMisitacerem; qui L me in bello captum seruauit, ee omniamea bonâ cum eora familia sub co-
torepraedx Beslicae concata liberauie, bellisuimmus Imperator. Ad Kalendasigitur proximas Deo
Lelluance linguas docere Mcipiam. Duod Fucurum Fa lix fuar. Tu rale scelicicer. Fcme Principem
diciliae Dionxlium Cortichipuerilia docencem spectaco. lrerum rale Anglopoliprid. Calend. Mac.
Johannes Reuchlin Phorcensis
LF. Doctor.
COASVLLISSTMO BTLTBALDO PTRCRHEIMERO
AERTCTO NOR IMB ER OFN SF, AMTCO SYO
COLENDXSSLH0.
XVII.
Alucemcibi opto reiNaipa. Nuxer ad circicex prid. Hal. Tuniasredeuptimihi à comuniamicono.
DAroKiliano de Rebdort, de Cabriele de Schambers. Canonco Dr dpolicano, cuiamacissimis,
reddirx suntlitrerae a Plobilistimo Firancileo de Sickingen, quibuSe FCCIECerTIOTEM, OpCTA CUA ex-
tinctam esselirem, quae cam fuic hactenus diucurna inter Prxdicatoresmeque. Imperrabuncenim
alanctissimo L coneliris e caulae exrinctionem, cum honoremeo, luis expensis, in meliore Forma.
quxe de mitri e meiamancibus iam concepea placer. Fc est expenlarum licis in processu Spiren(ipost
obcencam a me conera illos distinitinam lencentiam caxaca summa, in bono auromihiiam pertolu-
Ed. De iisposthac pluribus, Dilectissime Bilibalde, micto ad ce quosmihicam liberaliter murua sti30.
aureos, in auro, quonomen (oluo. Acgrates persoluere dienas nullo poltum Audio, quod excovica-
regueme risenciersame beneuolenia. Dijtibipetsoluane. Fralinus sanchachkobergi, amici
veais tui necoriorum gestor, seu instiror Bibliam Flebraicam cum Commenrariis rendidiepecenri
mihi, pretium (oluo octo aureorum. Fidem etiam pro Fle (ychio eradidiaureoseres quarra minus.
Omnia mis Nerobergam per eundem Sanebach, qui Domino suo hac _ alia micuir. Tuigicur L
lohanne koheroercuos aureos recipias relim. Et me num receperis, Facias certiorem. Interea enim
regioniscux mituluncuores Formidandi. Scripsihaec admodum properans. Icerum rale. Prid. H 2l.
Tohannes Reuchlin Phorcensis
L.L. Doctor.
NAGMIETCO NORIMBERGENSE PATRTCIOBOMINO BL
LTB AEBO DTR CK HELMERO, YERO DOCTO ET ELF-
GANFL, ANTCO SYO St B. P. XVIII.
Ninediomalorum collocarus, cogiro diligenter, qua via eraquilliorinnimo philo Cophari queam.
apudnosronnaspestis, regnat rictorio lorum vindicta, regnacinuidia, regnac bonorum oppres
lIoegnar concultio, praecellictames, sequurus est gladius: concludis pestilentia. Ouo dque mains
malum est, factione laborarcoca Fere nostrarerra, cum plures line qui are alieno e paupeitate pre-
mancur, quam quiabundenepecunia, ee rulsi licstudium, prxdari ac diuirum substanciam capere:
Cujus autorem pari affectione praedium, ducem suum, perdidere. Inde illa cogiratio, quo nam mo-
lopollinc Principem latronum recuperare. Ouod nili caure prouidear prudens contcederario, 2.
Ctum est de omnibus bonis riris acque probis. Wirrembergenle cerricorium habirantibus. Oua
Propcernunc ad Danubiumme contero, e Insolstadii cancisper cum doctis rertabor, dum videro
Matarasres. Ad meisitur ruas licreras, si quando perleribere roles, engolstadium miccico, quo in
Locohibernare cogitani. Non enim porui commodius effugere caneascurbationes, niliaucoricare
elementiaque Illustrissimi Ducis W ihelmi Boiorum erincipis, de noltei belli Imperacoris. Vale.
TIaS, ANHOML. D. L L.
lunias, anno M. D. X X. Anglopoli.
Scurgardix Y I. Idus Nonembris, anno M. D. XIX.
Lohannes McneaL Borbens
LiL. Doctor.

## Folio 264 — 1663204101:0288
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000288.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
. LICCACICML.
BTLTBALDO PIRCRHEIMERO PATRTCIO NORIMBER
YB EF TN LTTTERTS ABSOEVFO:
Amicobonoacintesro Salutem. Puus Rcuchlinista, VIri.
ClasdetLuccem, CquCS. LLL2.
F ribiin oficio cedere videar, quemadmoduen Fecisti. Bilibalde Adissime, cum hodiecuam et
LNsolam acceperim, hodiere spondeo. Diire mihileruene, rere amice. lea tempeltiue neceltari
dere certiorem Fecisti. Dicamenim vr est: Ju primus monuilti: Ju amici curam selsisti. Ouoc
repolthacicem tacias, mire relim. Jam enim Paris esse puro, ( quid absre perendum sic, vedicam
Sic volo: Auchamplistime, quemadmodum nunc: mire velim. Ad populum ista: oro, obsecto
Obcestor. Fortissime Bilibalde, quid sic metuis nostri Capnionis caula: quem lia innocentia ad
versus animum inlulcus curum reddie. Pormillia pessimorum persequuntur: quidam boni (dico
enim bonos quihocfaciunc) quidam inquam boni euentur. Vecum maioris apud posteritatem.
quod mulci perlecuri sine mali, an quod quidam detenderinc boni: AE damnabit NV. N. Phraco
rum auro inuerus. Damnec. Conrra Fralmus. Faber, Bilibaldus, Mucianus, et opcimus quilque
innocentiam cueri, veritaterem amplecti dignum Auxit. Er simecorques, verum dicam, abs c
malle prohari me, docto et bono, quam ab ipso omnipalealeviore, omniplumamobiliore. Ne
que perluadebis mihi, ve minoris Faciam, aliquod Fralmi spiculum, quod in malum quempiam
decorterit ille, quam sexcentas illius Florencini Excommunicationes, quae iam mulcis de magnis de
caulis vilesenne, apud eos quis est resticulivena vila parerni. Proinde impecrent illiomnia; nOSIN
nocentiam cuemur parris qua non minus noca est omnibus quam pertuala est len lato cuique lav
ctissimi L conis improbicas: nam si quis nondum incellisic, dices illicum Cher Gppo: ou qd nasan t
anio pavraoiar ixas. Redeo ad priora. Nondum scribentibus Lsuccenis, per ce incellexi, cescalla
ri Tyrannum. ec bellum esse. Idem tac postea s quid contingit. Fcomnia, qua inrem meam elle
duxeris, celerrime scribe. Neque enim in cauta gencili, si dubitas, extra periculum esolum, quic
dam ausus lingulate, ee quodnonisnorat eile . ulo ane edoctus. Dalicceras, de vale comcuis
omnibus Bononix, VIII. Cal. Tunii.
Micce piscatorem rbi editus est. Pulchre in praetatione poreras Theologistas norate. Fi sune
illi inculatores, a quibus periculum est omnibus qui verum dicune. ITi se CohOrTati (UNE, murue
IaM pTIACM AMHETLUS BOBUI CAPMIONEI HIABOILTAEO PEXMOMENCC BaMC, BaME riv na req
Qovors aidots. F. Filli: nairres diuas Envaad iocul en avror. Sed quia de Hlasostraco incidic 1Bel. Nupe
hacirer Fecir (celestus in Cermaniam abiens ad quoddam conciliabulum, vbi mira rractabune ne
bulones. Sciestuinter primos, vide renobis quoque manifestes quid actum sr. O uidam ejus orc
nis frater apud contubernales meos efudiuir: Audisse Le ex Hlagostrato, persecurionem torei
Fralnum propeer Noui Leltamenet enelaltu temleaic, editionem. C rede M quippiaI
SIc, quod magno illi studio COnENEUE, nOn FasuS ENCE, (i vbi SiE FrasimuS nOtIM HaBeSICHOE, C.
Mehominem Calura. Irem, Capnionem, cui quod non poltum sine sui periculo sebere, pene
dirumpor. Tube ese bono animo. Nunquam decro, re communipericulo. Negue vETICAEP
eriam, id elt, licceras, dubitauero cum bono viro rel in X a u_ impingere, quamquamcuhoc
ranei facias, ve in exrremis ducere videatis. Vase icerum. Nondum ridimus Capnionis crium
phum mitte.
LDO PLRCRHEIM ER C.
 FC VirMagnitice, nulla lehactenus dcalio obculic, quare, quod cupij, Faculcaremea, quamli
Lbexilla vel exigna exiltat, el aemeteti, leu porius de illiusinme benetaciis collaris dignas illim
cesrependere poruillem: acque eam ob rem, nullum hincinuicem ius miti suppeFic, qua MagNII
centiam uam inrebusmeis vel Eouendis, vel promonendis sollicirare aur interpellaré admodut
fas sic, Facir camen canoricia, quae iam pridem per licrerasinternosincerce dic, ve de cucibinullut
nonolsicium, quoribi ee cuiserariticari ec inseruire postim, à me alacricer ee quam paraciltime pi
tus Norimbersen ses roluerine, acque de quibus tucurum verolenenunc contidimus, camecls satta
candem
lari, perluasum habeas, ex egoidmucuo, cum m ommbustebus, cul be legdentinesociome
Nonminus cupido ac fdenti animoare expoltulare torurer audca. Meh, n alekheune
Magnisicenciam cuam anno superiori cuis ad me licceris, incer cetera mu el Conoraculatant
quod criburum Cxlaris apud Schur cinfordenles centum aureorum consequillaserm: Vbi de
Ita rerba videlicet adiiciebas, re quod dehine maiora le querenur, speraremlts. De qua celle lu
Congratulacione bonaque spe concepta, quippenon infelicis omtuts, codo lalcem Ma

## Folio 265 — 1663204101:0289
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000289.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
Epiltolica.
candem e Cero eratias axo, eas cibitamen (quod cibi velim pertuadeas) inde ab illo rempore ex ani-
ubique d rique roui ec habui. Neque rero Te, mi Bilibalde, lacere dubico, quin sub idiplum cem-
Pus, quum en haec mihi scriberes, reliam me maiora conlecutum purarim. Nam quum C à larea Ma-
restascum commodum domino meo de Nastau de criburo Norimbers. ec rna cum aliis, mihi super
Eodem de ducentis Horenis annuacim ad nosram viram providerat, nos lane cercistimam (pem ha-
buimus, ipsos dominos Mlasillratus Norimbergenles eam graciam nobis factam (quod ee adhue
Speramus) noninuidere, necinoratam habituros. Sed Fuictamen caula, curii dictum eributum do-
Minomeo de Nallau Coluere primum cum requisui secularune, simul quod priuilegiis (id quod an-
Reanosignoranimus) donari esenc, iuxta quae id non nili ad Romanorum imperatorum (eu R e.
Sum iplas manus dx quirancias Soluere renerentur, limulque, quod Calar illis de cerris nomini-
busd Calare Maximiliano gloriolillima memorix relictis, quorum Colurionem sibi in codemeri
buco alsignanda supplicauerune, ob Aricta esser, quemadmodum non dubium est, quin omnia tiac
opcime pernoneris. Sed in praelenciarum super iildem rerilque arciculis lua Mlaiestas, quateNUS prO
Remporum de rerum ratione tieri commode poruie, iphs clementerrespondic e prouidic, adeo ve
amplius caula nitul videamus, cur dicti domini Masistracus postularioni ec de Siderio suxe Maie.
llaris in hoc poschacnon srariticari et veline, dt debeane. Ouam in rem, iuxcaidipsum Cae Parisre-
ponsum ecpromiltionem, ee dominusincus de Naltau, ec c30, dc alii, dominis Magistraribus No-
cimbergenlibusiam quoque scriplimus, ve de his omnibus Masnilicenciam cuam cerriorem reddi
cumirinon dubito. Duam ob caulam de meislonsioribus, de his vel informandum vel erauan-
dum haud existimani. HIUda LE SIIIMMODETCOTANS, QLUM ME NON LaFEAE, quanEuM En BONIEapru-
dentia ex aucorirare in isto negorio nostro Facillime interponere ac etticere possis, vecuhociplum
negocium noctrum, rbi dc apud quosid tacto opuscentiieris (quod camen omnenon aliter quatm
Placer incommodum ruum heri cupimus) sic commendarum lulcipere promovereque non dedi-
BMeriS, ve ex mea parce in cuam Mlagnitcentiam mea incezra spesestrepolita. FFconsido Fore,
Masistracui dc cuicari Norimbersentineque indecom, nequeinurile, lii Maiestati Calarex ad
luam eam clemencem requilcionem hac inre descendere acque prarisicari lultineane. Dua quidem
Les(ICCeTFCNON FanEx Videntur, ob complures bonas caulas, quas rua Magniticentia certiorreddi-
Ed de lirreris Cxelaris iam ad Masistracum seripeis, simulque provitionibus ipsis de luper pactis, ac de-
nigue licreris dx dicti domini de Nastau, de aliorum Facillime invenire de xestimare porerit, ve ea lux
Maiestari non sive atriplius reculari AebCanE. PEXTerCA autem SperO, ne que dominum meum de
Nasar, neque alios, guibus super eorna mecum altignatum est, neque denique me incerminimos
illis uildem dominis Masitracui de cinirari Norimbergenli, si quando cui in curia Calaris nesoria
Colceagenda habuerine, quae obis credere de commictere voluerine, acque alias, pro taculcaribus
nostris non omnino incommodosneque alpernandosainicoSCL LerHITOTESFUTUTOS. TUR VCTOMa-
Enucenca me illiiam nunc relaclunciltimum eo deuinctiorem eriam reddere. Ouarr ipsam Ece-
leistime vivere de valere cupio. La Pallisolero die ricima Macti, anno Chrictimillelimo guingen.
relimo ricetimo seprimo.
Scriphllem quoque hac de re d paets e tracri domini Georoii Ccuderii, ex aliisamicis suis, nis
ce non dubicallem plus vnico vetbo quam mepluribus existolis profecturum. Valeigicurirerum
E. Magnisicentiae Tua
Ad omnia dedicissimus Ale-
xander Sch is ed.
NNOrE DOCLISSIMO BI
algue me dictum que negocium commendacum habe, etc.
CL ARISSLMO AC VNDE
BAVDO PERCKHELMERO.
CX l.
Primis, iuperus ille Ocuderitu, auc emtaisnostri, conspectus, juum is nobis ex luo pertun
Bexrnis, cum ex obito eodem munercluo, cerrum in Auliam ad porcum pervenisse, priimana-
eationecranmillurum. Moxicem alus, aporrueum Coluise, proximeque diem in Flilpaniis ap.
Ellaci, aliis vero pos soluiste quidelucum, led aliquor naves, ex rno illarum, quibus cum ipse
toluerie,
Ixcredas vir ecauiltime, quancum volupratis pepeceric, cum aliis compluribus, cum miliim-
comunere, de legato libi a Calarea ec Cacholica Maienate Dominonottro Clemeneistimo ex C er-
Mania huc in Cilpaniam icolumiscediic. Ea enim praelenria lua, nos leuanie a dolore non parum
Mulco, quem nosde illo concepimus propere. Sui lubinde rarta de conouainaudieramus, vepu

## Folio 266 — 1663204101:0290
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000290.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Bil. Pirckhecrrem
Eolueric, in porcubus Fispanici axpullas, in quibusipse non estet, quaeqe reiqs nuntiarene nonnullas
ex dictisnanibus horrendas rempestates, nautraeium que perpessas. Ouibus ex nuneiis, maxime
quum illarsque adeo rariarenc, certumque incerim compertum fuisfes, naves aliguor reuera in-
cerisse, nata est suspicio, (parsulquerum or, indies magis ae magis increbescens, re solene res huius
modi, in aula praecipue, iplum, una cum aliis in mari periisse. Ptaque quemrumorem, rreadei
Cuapraelencia vanum restata est, ita quoque pro sua ersa omnes liauitare dE merito, nOStuSUI sI
realacresreddidie. Sedmirir eximie eam rolupearem magismihi eciam auxerune, cua ab eomito
reddica epistola, cam humana, cam amans, cuxq; denique L herorices illae tux lucubrationes. Ouas
Sane, quancieso fecerim, Faciamque, quancum que mehinc debere purem, cum eidem Gcorgione
Aro, quippe qui has procuraverie in graciam meam, cum cibi, quo casnonminus propentoin ne
animo (tamecsi cibi aliasignoco) donarie, prouc hacreipla declaractis Facilinesorio video. Aeque
reinam cum occasio, cum pares animo vires verique restrum re ferendieraciss suppetane. lamqua
videntis, neurrum beneficiis suis frustrarum, eaque in ingracum haud quaquam conculisse. Tib
miclarissime vir, qus tam seroad dictas licterastuas re spondeo, culpam deprecor: quoniamcuret
cciam mitii (pralercim cuxieuri quicquidistuc est admissiposthac quancum poceric osticio sarcire)
canco leviorem impurare dehebis quam ea non ex animo concumacii, sed per nonnulla neso
cia, quibus perhocce dies (ve de uus Ocuderus) distentus tui, Factum est. Dux quidem negocia
ctiam in caula Fuerume, ve nec in ruis cuoluendis ac exercendis, quam voluissem, tactenus vx
careporuerim. Sedericcamen horrula post hac ad ea aliquories sufturanda. Vecum queruam a
dagrum in mediis eriam occupationibus ex prima gracia legi, et legi, et etiam relesi laepius, quae a
mihinisi opeimeplacerenon poruic, quaque simul, quod in ea riam iuxta doginaca vixmihisube
dorari sum vilus. id quod heberudine Factum mea elt. rilum mihi non semel concicavic, preco
Deum, veismorhus qui vr ab aliis audio est molestissimus, ica ribi concingae posthac omnino nul
lus, auc cerce leuiltimus. Commixcum est in dictis cuis lucubrarionibus vnum quoddam exem
Plum, nimirum, qui a resiis es epistolis, cum oporrere summam diligencium cum prudencia con
iungere; Duod mi Bilibalde exemplum quonium est verum, acque miti ex apinio placuie: lec
quidesoisicurfacio, quihascibiaisdeam ad cuasrespondere: Duicquid Gc. Id ipsum ego aliqua
cies quoque sensi, camer si liira praetare non possim, atque hoc quoque in caula fuie, ve cuin 
lia cum haec cua Rhecorices praecepra, ab aliquanculo inde cempore, vsque adeo ad amans, cu
pierim e cupiam, (icamen illa ad haec vilo modo mihipro de e pocerine, alioqui inseniorsque ae
Floernumace oro omnibus quibus precibus postum, vek quid sic Facurum, quo velcibiret cuis
coplumbeo.
ofticiomeoprodese d inseruire possim, F.O vri digneris, omnino prorlusnon alicer ac ruo, liqul
dem hoctrmissime cibi perlualum velim, ubi miti cale quippiam sgniticaueris, ce miti eo iplo la
Curum rem cam pracam, quam omnibus modis gracissimis: quia nullo meo ersa ce merico ad
eome dictiscuis Rherorices rigiliis deiunxisti, verbiporero lacistacere cuxium, Incerim rale viein
recerrime. Cuime exanimo plurimum colendo.
Noua guxe hichabemus in praelentiarum ribi pauculis impercio incluta, imprecansreea, vimi
rum paxistanostra, e nobis dirniverso mundo lit Fausta de perpetua.
Sacram Cxlaream et Cacholicam Maiestacem despontam Rexina slix R egis PorcugalliE nOM
dubiro quin sisadmonicus. Idque quibus condicionibus, quarehincribi quicquam seribere spet
Sedeo. Ancequindenam, plusminus, Archiepilcopus huius cinicatis Tholeri, de una cumillole
Prem Duces horum Regnorum hinc sunc protecti, prodicuri dictae Reginxobuiam, eamgue ae
Exlaream Maiestarem deducturi. Quolocorum, re nuprix celebrentur adhue non constieucun
Cs. Sit id quoque macrimonium, iplis inprimis, deinde nobis omnibus Faustum acque scelix. Va
lencerum. Ex dicta civieare Tholeci. M. D. X X Y L. Lanvarii dic X. X I.
Laminomnibus, vesum
Alexander Sch odi
BIL EBAEDVS PIRCRHEIMER, TOHA
1
+
Cripli virclacistime astace ctapla, cum hinc Freuerim abicurus ellem, simul oRtendi Demosthenis
Dorationesrna cum commenrariis ex Veneriisallaras esse. Inde cum reuersus estem a meisincelle.
xi, librosillos adre suiste rransmistos. Verum veroillos receperis mecne, haud dum compercum ta
Beo. Beneiingi leceris, Ihac dle re he cerriorem re dotas decipsistem contellim post re dicumeum. sed

## Folio 267 — 1663204101:0291
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000291.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
pistolica.
rixliminixedem inculeram, cumiteriiabire conctus tui, nuncq; demum postmulco reuersus sum
labores. Sed quae leribenda eranc, brenibus accipe. Prohibuere olim Epheli nomen sceletaciillius
hominis, qui Diana cemplum luccenderat liccerarum monumentis, interi, scilicerne ex tacinoreil-
Conetasto perpermam memoriam alsecurus esse rideretur. Fu vero hominem cibiinimicilsimum, e
quialicer doctis praecipucignorus tuillet, libris cuis celebras. Vidi enimnuperlibellostuosatee.
millos, in quibus semiiudarillius mentionem facis, hominis, cuius memoria de cerra riventium de
lendaesser. Sed sciorespondes, ce non laudibus, sed meriris conviciis persecummelse, et recte qui
dem: ac non vides, id quod ancea dixeram, illum hocpacto famam, seu magis intamiam, assecucum
este, de quod propriis vircucibus libi denesacum viderac, id inimici opera quae sivisse, seilicet ve do-
Etorum rolaree perora virorum, nollem iraque dehinc opuscula cua Falipiaculo Fce dares, praecipue
cunil ad monstrum illud actinerene. LEaee reamicus, quite ob virtuces cuas innumeras ec rehemen.
cer amac, scribo. Tu vero quid Faciendum (c mature considerabis. Reperi Preueri anciquicates
tam orxeas guam lacinas, ex quibus eraecaistamicco, milturus de lacina. Sicibi id placere intellexero,
tunm itagne exirrelcribere. Vale, et quaecunque praestare porero, ametidencer exise. Ex Norimu
berga, thal. Decembris, anno M. D. X IL.
SPLLNDEDESSTMO DOMTNO BTLIBALDO PTRCRHEIME.
2O, C A S A R L AE ML A PES T A TES CONSEL TA R ZO, SF N A-
cori Norimbersenis Fralmus Bilibaldoluo
S. D. XXFFF.
Ampridem acdebam de iderio mi, neq: mediocremamorisince Rammam ermis conceperam lu-
cubraciunentis, in quibus mihi rilus sum Bilibaldimei reluc expressum simulacrum agnouisse, ho-
ninis vel pocins herois cuiuspiamincomparabilis, in quo ricilsim _ Forcunx (plendorem ornarée
lICCCEK, CE LIFECTASOEHATeEFOrcunX Solendor: recum que commendarer morum integritas, dc HXCPa-
iingenii comitace luauieareque cumulata. Accendic ardencem, eE IuXFA CraCOrum prouerbiuM,
mne addidie Beari Rhenani, quo non alius cuinominis sudiosior, praedicacio. Nam huiuspene
coridiana conlvecudine, doctillima paricer de mellicissima, sic delector, vehracre me plane purem
elle enocille dicieur. Is mecum de nemine contabulatur rel saepius, relhonorificencius, relaman-
cins quam de suo Bilibaldo. Superhaec accelsic epistolatua, non illa guidem ad mes sed cora de me
Ceripra. tit tamen ad me quoq seripea quadoquidem ad eum data est, què cg0 vere piar Lonno possim
Ppellare. Ambis nostram necelticudinem, _coptas conluecudinem, quorum verum que iampridé iple
Maeniovoris sulpirabam verius, quam (perabam. Ouanquam seiuncti sumus, nihil vecat, quo minus
arCtisIma RECeIUEname COPIHeMUT. DemuS operam, remutuisicem fruamur amplexibus. Eduneur
Adagiorum Chiliades, lic enendarae, sic locupletae, venouum opus videri poltic. Pduncurrniuerla
D. Fhieromrmimonumencadroumencis esscholiis à me illustrata, nec line lummis sudoribus emen-
daca, notaris se lemoris, quae nocha fuecanc admixca. Emendauimus cocum nouum instrumeneum,
addins (choliis: Polimur obiter de alia. Fis laboribus sc obrnimuriam Lextum Ferme mensem, ve
rixvalecudinem meri porhus. F. Ccamen non mihi porniremperare, quin his plus, quam extempo-
cactismanis Bilibaldum lacelterem. Sciebam quid cua postulabat dignicas, quid erudicio: sed boni
comules, quod non lualuc, ICCIPCFAVIEAIOTTUI. PFaeter expectationem nuncius hic oblacus est.
Malureum ineoris quam nullis meis lucecis comitarum renice. Vabicur breuiplulculum ocij iam q;
Conlicceris, led voluminibus cecumasum. Veinam propius adestes, nam mente Marcio Bricanniam
lepeco. Bene rale, praecipinoctix Germaniae decus. Balilea Non. C al. F ebF.
DRNATISSIMO BOMLNO BTLIBALDO PTRCRHEIMERO,
NATORL INCLIFA CIVEEAFIS NOR LMBERC LNSY5,
Fralmus Bilib aldo (u0 S. D.
XXIV.
TEc erac aroumentum ad re seribendi, nec orium, vepore iam ad iver accincto: et cot iam inm
mentium laboribus cancuho extinctus eram. P. FTamen nactus, qui pexteeret, non porvinon
peribere adincum Bilibaldum. Nouum Festamencum recunque est absoucum. Hlieronymusiam ad
Mecaman helac, propemocd exscutus in manus hominum. Excudicue nunc libellus de lusticurione
cincipis, vna cum aliis aliquoe. NNos humiles, quod licer, molimur, de rei liurerariae (UCCMMIMIUSprO
vicili. Fu, quo Feliciores, hOCpOTeSMaIOTa. Quacunque regionostabicura est, semiper Bilibaldum
nimo circymteremus. Fciam aEgHIC CrIAM FCFOSO, Ve Annocationes in Nouum InsteuEnCu CUX
Ocispexeconio omnibus commellcles. Scisenim, nouicacem omnem obnoxiam elleinuidia. Dene
ale, liccerarum decus. Basileae pouridic Pentecoltes, anno M. D. XV I.

## Folio 268 — 1663204101:0292
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000292.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
Bil. Pirckt
ER A S M V S BEL IB A L D
e
80
Ccepilibellum rna cum licteriscuis, vic clariitime, ad quas vepaucis respondeam, quippe sum-
Lmis districtus laboribus, vivo vrcunque, verforque Louanij. cooptatus in consorcium Theolo-
Sorum, licerin hac Academia non sim insizmieus eitlo Doctoris. Id maliri, quam Principem Caro.
lum in Fispanies comitari, inexime cum viderem, aulam in cor sectarum factiones Flispanos, Macis
H05, Ciucricos. Callos, Calareavios. Ncapolicanos, Siculos, de quosnon: proximorere cum Anosian
ob priuacium quoddam adissem nesorium, sex virromemira complexus eA humanicare, acq. icem
Cardinalis rex alter, reica loquar. Obculerunt prerer edes magniticas sexcencos Aerenos in singulo
annos. Sicesigratias, vrnec acciperem coditionem oblatam, necreiicerem. Eic licer maximomee
sumcuriuam: tamen certum estmenses aliquor delicere, partimm ve abColuam, quod est inmanibus.
Parcim revideams, quortum euasurae sine spes amplistime, ques Principisnomine mihi dilcedes hine
octendir Cancellarius Bursimdix Toannes Syleugius rir re erudirissimus, ita lcteracorum omniu p2
tronus. Nouum Festamencum, quod pridem Balileae praecipicatum Fuie verius, quam edicum, cetexO
ac recudo, de icareendo, re aliud opus lic tururmm. Abloluetur ve spero, inter quamormeles. Perpla
cvireuus libellus, reilla cam amica R cuchlini detentio, in qua miti videre lolco tacundior, ercd0. 
ve Fabius inquie pectus quo; rereddideric etoquencem, n’on canciingeninm, aur erdirio. Sed eee
nihil puro calamirolus, qua quocurq: modo bellare. Tum aurem nihilesse calamicolius, qualres
incidac cum hoste Cordido nc pudendo. Nam cum quib. tandem est contictandu R cuchlino: Cun
povuloccabronum, que scipse Romanus Poncitex rereatur pronocare, adeo, ve Alexander solicus
sic dicere, se curi sibi pucare quemlibere summissesib. oftendere, qunum quemuise gregib ictorum
mendicorum, qui sub abiecti nominis praecextu verain orbem Christinni exescerenc errannidem.
Eriamsi hoc, qe pancorum vicio commicticur, non opinor aquum in ordine oninersum conferre. Deinderide
quaeso, quonam organo vtancur isti verx relisionistauidquaquam veri protestores Tomineprorlus
idiora tronrispertuctae, et de quo peccando nulli omnino denrimencum sieri possic, cuino esterii
pingendu lemindai rocabulum, nisi Factis se se declararet selquiiudaeum. Duo d aliud instrUmEtII
optaret sibi Diabolus, Christiana relisionis xcernus holtis, quam iltiulmodi angelu Sarana cransti.
ourarum in anselislucis, de Falsillima detendenda celixionis praecextu, id rbiqi rurbancem, qnostid
relixionis, sc capur eM e optimum: vempepublicam orbis Christiani concordiam. O uid indignius
qua vicos immortalimemorim dignos cuiltiulinodiporceco disladinri: cuus eβo Colo nomine chal
ias pollui puro. Dilpereams, niliille se non atio consitio cinsendum 2qua curauie, nili vemaioie pet
nicie xrallareur in Christianos, ee nobis admincus, univertum populu suo ludnico reneno insiceree
Ouidenim ladere porerar, (i ludus, ve erac, mansiNec: nunc demun verum agic sudaum, pollens
Christinni pertona induie: Nuncsuo responder generi: illi Christum sunc calumniari, le drnimm. IIII
debacchaturm rorincegros ac spectaros vica ec ermditione riros; Nullu oRicium porerarsuis suaet
prestare grarius, qua repertugam Cmmlans, rem Christianam hoctib. proderer, homo ad cerera lapis
ranciad calumniandu ingeniotus. Duod lacrificium porerarSarane teriacceprius, quaincer omne
Christianosistiusmodi dilsidiorum inci lemina. Vnde Sacanas dlictus FLebrais: nimieii ab aduersan.
do. Annonillius rices seric, qui claris viris pulicareilicacem molieneibus, nephariis modis obstace
obstrepic, et huicrmirei le nacuputar. Vnde Craucis Diabolus dictus est: non a scenerendo, non al
adulcerio, non d Turro, non ab alio vicio, led L calumniando dictus est. Anno huius Apostotus est, qu
rocam vicam huic sudio dedicauic, reapud imperiram plebem optimorum vicoru nommaintame
accraducec. adrem omnium (celerarissimam relisionis aburens ciculo: quae non cujuluis Daemonis.
Cedinsignice versuci cuiulpium rechnaest Scic, se doctisac bonisviris placerenon polle, nechistacile
imponi. Acq; ea gracia apud indoctâ plebem quiricatur, inter mulierculas superstiio (a5, Se ve P auluS
inquit oneracaspeccaris sannic, e pellimo leminitemr a capear habilem. Llis magnikeisriculis ostun
dirtumos, his detentione Christianx relisionis, hishaereses, de excomunicationes occinic. Oui cral
isser. totus SiOres lune, que animaduereant Grallarore lupum sls ouilta pelle lateneem. O Cceleratum GTanUM C
illidissimillimum,  cadens in cerram, de morcuum ricx pabulum acculit: Hlocoranum Binboliima
nujactum eA, Aconiri puro, aux Aquidaconito pestilerius, quod ni in TempOTC PTO(ICICMIE NOCCN
citimum ditsdiorum venenum in Christianorum inueher concordiam. Onid Surnen estcar
de si sineturi le sycopsaee ut ves sui distimites ad cunde debacchari modum:  impusssiime
bellux docti vin cogeneur libres ependere, quiindionus est, quinomteet HOeS. Cle
demus ex quanrula fauilla, quancum aliquories nalestur incendium. Proinde demiror L.piscos
hienon actuieilate, reictam hydram in rempare exurac. et molo venenum rictori, ee pa pe
NaGAEO OcCurranE. Scelestus ille maledicus rinci non parest, qui corus ex maledicensia contat
est, ec habet tor anairoegs, qui detelo lucgerane nouas vires. Corvieris ixirur ille nunquam vin
CeruT. Vanc rnicam laucem ille afFectuE, si omnium eructicorum libris quocunque modo decas
nitusta
mihi. Bilibalde doctissime, lacius a s ataC rulous hominum incelsH. I2
retur apud posteros. Sic lame aeitat spot ert: est Ballets ts de doctis ero intamis
est, quoc

## Folio 269 — 1663204101:0293
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000293.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Lipistolica.
eR. quod maiori hominum partiplaceam. Ouod sderectis cechnis acpraestigiisenulgaris apudr.
niueisos Christianos tam execrabilis, certissimam eloriam adipiscar apud meos ludaos, qui cum
incellecturi sune, quod non inimico animo ab eis delecerim. Tgicur erudicinon Colum turpiter, re-
um eriam inaniter contra hunc congrediuntur, à quo praeter intamam nihil possune contratere,
liierincane, sive vincantur. Carnitex aliquis melius iltam compescarrabiem. Id curare Epilcopo-
rum est: est iustissimi Caelaris Maximiliani: est magistracuum inclycae vrbis Aerippine: non tovere
viperam cam viculencam in certissimum Christianae celisionis exicium, nis paretur ancidoruscale
dignamalo. Aeque haec dixerim nullo quidem privaro somacho; nihil enim me laesitrnquam,
auc si quid in me blacerauic, nihil ne movet, ee causane rancillum quidem ad mepertinet, sed ca
mendoler, concordiam plebis Christianae sc indigne dilcilsumiri, vnius verpi, prophani de indo-
ctipraeltisiis, idqueillorum auxiliis, qui se Christiana relisionis columina prosicentur. Sed hisce de
Rebus saris esto. Nenihilreprehendam, mi Bilibalde, in cuo libello alioquin doctissimo, mihinon
admodum Cacalo sus ille R euchlino Fauencium probatur. Ouis enim riquam illInOn FaUCE, Ctu
ducus acpius: quis non ictam execratur beluam, nisi qui aur caulam non incelligie, auc publicoma.
loluis consulic commodis: Deinde dum in Dialecticosac Philo lophos expaciaris, maluissem ce ce-
ceris intactis hoc Colum asere quodasebas. Benerale, Clarissime Doctorum et Clarorum doctis-
lime. Louaniipostridie omnium Diuorum, annOM. D. XVII.
ER ASMO ROTERODAMO BILIBALOV.
5. D. ZXVT.
ANce quatuor Ferme mentes ad ce litceras de di, mi atmancistime de colendissime Fralme, Ce-
cerum quianullum a ce accepiresponum, suspicorrelmeascibi, vel cuas postea mihi licteras
ceddiras non tuisse: Verum tamen liccerarum incerim loco, cua Clarissima fuir aedicio, qua nOn
minus sancte ex sideliter, quam fauste 2c fceliciter nouum explanarum est restamentum. Vin-
dicastienum nomen ab omnicemporisiniuria, peregistique rem non minus Deo Optimo et Ma-
ximo acceptam, quam omnibus Christi sidelis necellariam et veilem. Macte igieue rirture, qui
Recocium cunctis hominibus, a mille annis ciera negocium absoluisti. Sed quidegoverbiscuam
extollere doctrinam e erudicionem conor, rem riribusmeispenicus imparem.
Ou d’cior denae pdi  naaas. d’enai souar cier.
Darn ol’áponnt  gudxeor  uoire evein.
Ve Poera inquir. Sariusigiur rerecunde tacere, quam laudes cuas minus digne pertonare: quas
Animisfrioiderractare videor, non riribus, sed imbecillicarimex impurandum erit: sed dehis ha-
Aenus. Suid vero agas, quam belle valeas, quid denique parturias admodum seire desideto, etsi
tibi molestum non eric, releribe: ve habeam, quod amicorum cuorum incognitorum turbx re-
spondeam, quandoquidem à me quotidie per licteras, quid Fralmus noster agac, anxie perqui-
TunE. Vide i Eraline, quam auidirerum cuarum, non dicam insrari simus, qui cum immen (a, 8
maioraguam expectare poruillemus, praesticeris, eriam vlera quid quaerimus, ee quodammodo exi-
Simus. Verum id vistum cux, non ricio nostro acceprum reteras: et bene valeas sloria et splendor
humanigeneris. Ex Norimbersa, XX. Maii, annOM. D. XVI.
Salurat ee irerum Scabius Calaris historioeraphus, vir doctus de bonus. Salutantre seminX
mex Porores, Abbarilla Cancta Clarae rna, altera eiuldem resula lectarrix, qux assidue cua seripra
manibus rerinene: maxime rero iam nouo oblectantcur restamento: quo mire atticiuneur mulieres,
muleis viris, qui sibi sciolividencus, doctiores. Scriberencad ce lacine, nil indienasluas existima.
rehe luteldo, clC.
BIL IB A L D VS FR A.
5. D. XZVIL.
Emoratam, virpraestantissime, non solum mihi, sed pluribus enisfecistiamicis, cum certio
remme reddideris, quat valeas, quidnam _ rbi agas. Inprimis itaGUE plaCCE, IN CANEOTII
ceclledionatione regum: Vetu cusplicec illorum attectum haud sorcim: liquidem non verba ma-
Cnitied quempiam opulenciere Leddune, Sed in actione demum omnis taus riicuris consistie.
Houtesoprobe condiciones Lipum, repore diucius incer hosverlatus, et eorum promissioni
bus vel duciltimus: quibus cante lulcentari deberem, bonis (ve aiune) Cape denribus male co.
Medere cogerer. Sed plerunque ita euenic, re qui vel maxime bona Forcuna linedigni, illa careane;
Ca quid dico careanc, cum lapius hi qui male Forrunari censeneur, omnium sine Corrunacilsimi,
alopulencisinemimune. Duisenim cetorcunacior. Oui non excernis boniscibilaudem pepe.
rictio

## Folio 270 — 1663204101:0294
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000294.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
irekheimer
risti, le d riccure de eruditione ita excellis, venon solum in vira sis claristimus, Se d ex immorcalitarem
dc quidem rivens, induisse ridearis. Sed de his Paris, ne adulari ridear. Cracum Fuic, miErasme, et
bi neas non rique quaque displicuisse nugas: longe rero gracius, quod tam syncere de candide
quid non probes ostendis: quod profecto minimetaceres, nisme, de rehementer quidem, am2
res, nilimea ex omniparte absolura esse cuperes. Verum nocti, nemini rnquam exculationem de
fuiste, ac maxime rnumquem que in propris detensione ingemolum esse. Neisitur in hacparce
Colustrebesridear, benigne exculacionem meam audi. Aequi nolo cancilenam eam praetendere:
Hlomo sum variis nesoriis cam publicis, quam privatis implicatus: ac porius ardore quoxiam sti
mulacus, quam verararione ductus, Scrip(i, scriptaque praecipitanter emili: nam in prompeu estet
Caconis illud, Led Facere poreras. Verum audi. Non ego, ornarissime mi Frasime, eoshomines.
quiin Cacalogo nostrorecensentur, omnes honoris graria appellaui. Minime enim me latet, in
doctos doctis, ac improbos bonis permixtos esse: ee quod plus aliquis mirerur, inimicosamicis
Verum docti e boni laude digni eranc: boni vero e porences, quamuisnon admodum erudici.
quasipro vallo malis obiiciendi: at docti sed minusboni, vel locii dubijincicandi, auc contirman
di: inimicireroinimicis suspectireddendi. Nec opinione penicus deceptus sum: maiores enim
quam sub inicium pucaueram, curbas concienui: non solum enim racillances Atabiliui, led et ple.
rolque ad noscraduxi, ica ve verbis e lcriprisrem nostram de fenderine. Duim inimicorum nostro.
rumamiciltimos ac Faurores, quoldam in luspicionem insencem, de non paruum perduxi odium
nih Forre reprehendendum cenles, quod orariones cum crabronibus commilerim: de quodrisur
mihicier, coguneur lanctiltimi viri cocepram indignationem supprimere, de laudem molestiltimam.
lxta tronce distimulare: non quoditame amene, le d quia merebus luis, et prodesse et obesté polle
CognorunE. Nostienm quam Coleant omnia ex commodo luomeriri, led id sib prorexruhonesto
Maluisses dein, dum in dialecticos expatior, me cererisintactishoc lolum avere, quod agcham. AF
que Faceor, mi Erasine, haec porius animi quodam imperu, quam iudiciopramegiraco lub iniciui
conscripea esse: Verum cum teruorille, seu (verectius dicam) percurbario aliquancisper de terbuillet
pleraque male concocta essent disecta, mulea immutata, nonnulla penitus oblicrerata ac deleta: et
quamuis mihicum quod asebaimagere viderer (liquidem demonstrare rolebam, Reuchlinomasti-
Fes, nop Colliimprobo5. led e penicus indoctos ec barbaros esse, ac Lucianiinstar, qua (iper eranlen
nam octendere, quanrum eis ad pertectam dee Tecerudirionem) omnino tam en cxcestionem illan
abolere decreuerari; sed reclamantibus amicis, concramentis roluntarem inracta remansic. Ouin
rum pradixitore, veadingenii (eu ccudirionis porius ostentationem, quam ad rem, de qua eseba
cux perrinere videretur. Proinde etsi Facta infecta heri ne queane, ideo iamen plaCenE, quia cuam 2
micissimam sulcicarunt admicionem, de quae lonse mihi grarior tuic, guam lire cuncta probare (Cst
pEses. Iam plane liquer, cenostris imentem adhibuisse, dc non minimam curam existimationismee
erere, in qua re plane beneuolum, dererum te ostendisamicum. Veinam cibi pares eracias aliguam
doreterre posem. Facerem id equidem non cam benigne, quam libenter, repoce homini omnium
qui riuunc amantissimo dmaxime obleruando. DC R cuchlinozoilis nil scribo, Siguidemnil cuis di
Terris dreristimis scriptis addiporerat. Valeantisirur. Audio eosneleio quid, peridolum suum con-
eramemoliri: sed quicquid id (c, parum me movebic: camdiu enim iam in publicis verlor, reiniul
rias ec calumniasnon lolum pariencer ferre, (ed X irridere didicerim. Sed audi obsecro, quid netan
dinebulonesegere. Cum Toannem Rcuchlin rndique oppugnasene, candem Pxincipis cui, quon
sempexrimui, nelcio quibus traudibus indienationem concirarune. id ne in extremam calamitateM
hominem coniiciac, rehemencerrimeo, nec eum a Prranni Faucibus, nisi Deus cripiet. Vide mi Era.
sinc, quid iniquitas non audesc, praecipue illorum hominum, quipopuli deuorane peccaca, caeliqu
claudendi _ relerandi se ins hrabere existimane. Nouum Festamencum cuum auide expectamus
quin e Paulimasm CHaaltees. Petu  hus, cum cutam mulcapraestes; nosreio indie
aa POtulerNS. SCd CU In CAMA ES, GCNHOS LCNPCLAIAICLAS, HIH GIAI CALICH CKLaCICS: VCL, VEreriUIS de
cam, auaricia nostra nos reddirinsariabites. Lpa cuas, animi dolore lesi, nOn quin
anicohctofictis respondes verbis, led quia rereot, healores e e ba: quamuiSid
piecue Caustis conctum tuisse recte conliderem, reacrinsinutzetes. Sede aescanelo, ione.
Cet estincandescere, si pacem habere relimus, quam ab (que bello conlequiminume posumus. Va
LemierudicissimcErasine, ecbene rale, meq; vetacis ama, qua renil mitui srarius evenire poletit. VI
nacealiquando coram cernere poltim, veinam tibi inmence veniae, veme aliquando vilices, nam ic
refecisse non paenirebit, idq; ab (que incommodo hec, li vnquam Bahileam proscilci roluteris. Scn
cies equidem bencuolentiam meal, obis, ledepao C GlaHuS C5, led
eam laltem, quae opis exir nostrx. Icerum rale, liccerarum decus eximium.
Norimberex, prid. C alend. Lanuar anno
M. D. XYII.

## Folio 271 — 1663204101:0295
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000295.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Lpistolud.
ER A SAVSRODEROD. BEI.
SYO S. D. XXVIII.
TElciocuius culpa factum sic, reprolixior illacua existola mihi cam sero Screddita. Fa mihi de
clarauie, Bilibaldum (cuius humanicacem, intescicarem acque erudicionem, iam ante perspe-
Ctam habebam) vicum esse Singulari eciam praedirum vrudencia, animique magnitudine, que deceac
hominem neuriguam plebeium. A Principibus Facile continseret Forruna, niu mihinimium dulcis
esteclibertas. Nimio emprum videcur, quicquid huius emitur dispedio. P’osteaquam ego hic quan-
culacunq. Forcunula concencus sum, mecranquillo Fet, siue dabune aliquid, siue nihil dabunc. AFq3
viinam non pauperior etiam essem hisreris opibus, quibustu me beatum predicas. Factiruirarioné
licreddis, remihi plane persuadeas. Fux vero ciuilicatis est, quod proadmonitione nostra, audaci
Dorius quam cempestina, gratias erid aeis. Cum horu cumulcus de conspirationes mi Bilibalde, mecu
repuro, parcim demitor, qd libi veline, parcim indienor, pascim mileret exciraris ac demetix. AstO-
logicractune quasdapestes, reanimorum, ita X corporu ab astrisimmicri: poetae ab interis. LIOmerIS
humlinodipercurbationum caulam in Aten rericir: nonulli Pani deo limile quiddam tribuur. FIOC
malum, undecunq rehis tarale est. De recucito no libermeminise, quem rel nominare ominolum
Puco. Ouodvenicinmenrem Gracio, ve suas licrerulas curpicer leruire rellet quorunda Aulciriae, leu
Pociusambirioni cum eorideatur ingenio praeditus, re lvero indicio instam operam adiunxiller,
incer eloqueres aclicceraros haberi poruiser. Nuncnon alio Facinorenacus ett, nili quod calumnia-
Tuses R enchlinum echuinsamicos, quodq; quorundam intanti malitia, mercenarium cibog; con-
Ductumrhecorculum praebuisse rideatur. Ouories in animo fuic admonere Jacobum Floechstratu,
necorannori Rudium, inrixosum hocnesoriu collocaret, neue se apud erudicos riros suis libellis
Eraducerer: Ouos lesens, quoties illud mecum: Veinace meis ridere oculis: Sed cum homine mihi
adeomulla interre dit Familiaritas, re neurer alteri conspectuS SIF. EF experruS noui qua nOn seMPeF
sucec dateriaincer amicos liberioradmonitio. Icaq: verebar, ne se dulo tamae ipsius consulens, in su-
Epicionem venirem, qua(i R cuchlinine sorium agerem: qui cum sc mihiintercedienecesicudo, ve
depsalum plus qua alienissimus. Sunc qui praedicene locchistraru moribus esse non omnino inci
vilib. alii Lecus narTaHE. F50 semper malo credere bene, quamale praedicancibus. Pamen reingenue
tarear quod reru est, rbi libelloshominis de gustanimus; bene quâancea de illo senrire coactus lum,
ipla videlicet re. Ilaber lodales aliguor, qui applaudane; qui luttundac Frigidam, quisvjc aCCinanE: CX
horu velindicio, rel adulatione, corius orbis estimat (uffragia. Flabebat et hic suftragatores, se d qur
clam ac rechnis rem agerent: erialinup er ceperunepertricare facie, diuqe celarum animimorbupro-
dere. Pecdtuc queo subodorari, quae resillos adeo comouear, nili quod (vesentio) sibi Rultistime
perlialerune E meliores licrerae passim eHlore(car, ita vetaciune fore, ue auctoritas horum, qui prx-
ter recencem hanc doctrinam, nihil neqi didicerumt neqi sperane, prortus labetactetur. Cuius mali
nosipsi caulam aliqua ex parte damus. dum illorum Audia nimium acricerinsectamur, et nostra ad
inuiduum  lg. iactamus, dumqe illosimicari malumus in malo, quam in bono rincere, dumqe prius
Cs perpendere quidillori mereatur improbitas, quam quid nobis dignum (i. P 80 locis aliguorat-
rinso Theologos, paru lyncerosparum qi dignos eoriculo; led quales apud nosnullos esse putabâ.
Lales expercus lum quoldam, re limiles nusquam geneiiese credicurus fuerim Lenones. P’arumi
iproxirius sic Chriltus, si quid mencior. In cam virulentis (ycophanciis, quibus rndigi cundor, co.
Volormeprimi conscientia recti: deinde coplurium iudicio, quoSHCO NOn FaCCTE, ec vica GTaUCS.
Cerudirione percelleres, de iudicio exquisito prxedicos. Nonum restam encu rursus nouarum exibie
vieui Caris elaborarum, se d aliquando minus eria, quam velle, ob ralecudinis aduexsicatem, ex cuius
viciculis pensimodumetamut oporret. Duod mihicum Fab 6 incidis conflictario, non minusmale
hatec animummeum quam cuum: idq; cum mulcis nominibus, cu hocpexecipue, quod dolerè hanc
tabulam Fore grarissimam iis, quib. ingracissima luncbonx licrerae. Tamen ee opera datus, de spes est.
Fucurum vehoc vulnusculum aligua cicacrice obducacur. Paber animo meo charus est, deme arbitor
illinonprorlisinuisum. Dere vilendo, ornacissime Bilibalde, reinam xque mihiforet facile rehe-
CLARISSIMO D. BILIBALDO PTRCAEIS
A R Y H L L bE R M A N L A DECORI, E R A S M
Bilibaldoluo S. D. XXII.
i Ouidem arbiecorsatali quadam propensione insenii feri, ve Bilibaldum meumtam vnice de-
samem Testis eRmihi BCatuS RhenanuS, cum rix dum gustallem libellum absce rertum, prori
nus Ramam noui ouinsdam amoris erga re concepisse. Nunc et elicceris ad mecuis, de doctissimi in-
Seniienimonumeneis coridienonnihil adiungitur. Prortuscaristima es auishuius seculi, quiea exi-
miam eruditionem cum ranto Corruna lplendore, rursum cum hoc tancum comitaris ee humani-
cacis eopulariss vr qui memeiquse limiles homunculos non scaueris in ruorum amicorum numerum
atlcitr
MenEETOPEAS. BeNEVAlC. BaLIICA AMNO M. D. XVII.

## Folio 272 — 1663204101:0296
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000296.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
Bil. PirckhCIMTIOL
alscribere, Libellum quendam abs ce versum Bruois extibuir mihi Fhomas Morus ex Angliareuer-
(0. Nam iscum apud nos resis ac senris sux nomine legatione funsebatur. De licreris nullamen
eio. Tancum adiecit obirer, ad memilsum, nec explicuie. a quo. Sulpicorre commisse licteraS EI
asD. Roberro W imphildo, qui cumme saepius in Anolia lalurarie, de quodam dic diurius eriam
Fuerit collocurus, demiror, quam ob rem ne verbum quidem unquam superhacretecerir. Ouod
mihicantum exibuis laudum, quasne si immodestissimus quidem sim, poltim agnolcere, hoc cerre
effecisti, repaulominus mihidispliceam. Obruimurhic duplicisarcina, quarum rerauis Hlercu
lem non Fralmum, requirar. Praeceri alia minuriora sustinemns Flieronrmum et Nonum cesa
mencum, quod nuncerpis exeuditur. Foemina, quam ribi ex Mechlina commendaui, Toror esteius
cui Fnchiridion dicaui. Id operis nuper exculum est ArgenEOrarI. Adicci commentarium in Plal-
mum, Bcato Rhenano nostro dedicarum, Nitil enim hocamico amicius. Mtilturus eram codicem,
mrelpondissene, iam isthuc esse deportatum. Scriplimushaec, non Colum incredibilibus obruri la
boribus, rerum etiam d coena lubiro de cabellionis discestu admoniei. Vnum ijs. gadiiciaim, quan
cumuis cruditione ec Forruna rincacur Fralmms, Audio de amore nunquam Cessurum liceciniicte
Bilibaldo. Vbi dabitur commodicas (dabitur aurem, re spero, breui) toris ralumipibuscecum a
silea Nacali dim Calli ad mulram noctem.
ORNATISSIMO D. BILIBALDO PTRCRHEIMER
N A Z OR X LACLIF A CIYIF A FIS N Y RL M-
bergenlis. S. P. XXX.
lnacutime Bilibalde, apermihi reddica sunetux liccerae, quibus expostulas, quod ruisnon
relponderim. Id adeoor, cum mea respontio copiolaiam pridem excula sic Balilea. De-
miror, ce citacum esse Romam, cum sciam, Pontificem hoc in primis dedisse in mandaris, ne quem
innoxium laederene, imo conscios eriam ac fautores, ve ipsi vocane, haereleos, modis omnibusalle-
Ctarenc. Sed alicer vilum est Furiolis Theologis aliquor. C upio re quam oprime ralere, ac tugere po-
Rea Faeliciter. F.g0 hic in quoridianis concionibus lapidora praedicaroribus, et Luthero copulor,
qui cum mihi nihil estnesocii, sed ica stoliderem gerane, repopulus etiam crassistimus incelligat.
Non porerume magis olticere Romano Poncisici, neque magis Lurherum commendare aftecti-
bushominum. Nunc demum incipiunr illi fauere. Veinam Leo lcirer, quibus modis hic res 282-
cur. Inillosprimum esset L.co. Beuc Vale rir oprime. Louanii 7. C al. Feb.
Frasmus ex animo ZuuS.
CL ARISSTMOD. BFLIBALDOTTRCRHEIMERO.
sam, redum existolis. Beatus Rhenanus plane Pythasoricus ainicus, hoc est, uia Loxis Calutem abs
ce libencer accepcam mulio cum Fcenore reprecatur. Bene rale, prae cipullin Teilicreraria decus. Ba-
c O_ L AOKF M BF Rb F AST, ET CA
larex Maiestatis Consiliario 5.
XZXI.
Rnatissime vir, poltema HIerae rux mihireddicae lune, contabulanti Alcandeo. Nam cum
Forre agebamus Locamin eodem diverlorio, is mihilaepius de re verba Fecir, _t ita fecit, veti
Olviderecurtavere. Natt oendic diploma quo liberareris ab ista molestia. Isa querela mi Bili
balde cibi cum muleis est communis. In menon simplex exirium oliuneur. E. quidem detmitoE,
quis Deus Lucherianimum moderatus (E, ve cor anicis a prouocando ponritice decerrencibus
Semperacerbiora leripserit. Magis aurem demirormaliciolum quorundam Audium, qui volences
nolences conari sine aliquor in suam sententiam pererahere: quasi cuperene perire cum mulcis.
quid enim aliud quaeliere calibus libellis quam exicium: Our hescribune, quiheminantur, debe
banehabere pararas copias, si voluissenr esse inColumeS. VIEEVETO QUANEUI PTOIMOHCFIHE. BONZ
licreras depravarune inuidia, ec oprimus quisque, quimaxime tavet Fuangelica veritati, affinis et
sulpicionipericulola, ingens orbis dillialum excicarum est inter omnes, Fortase ducacurm. II
mulcosannos, ec semperinpeius proerellurum. Prounlea ea pcatur leruicus
adeo vene rera quidem liceacuer. P’orrectum eltretum lecleras quionsaa, qua le vleilcais
cur aduersus oprimum quemque snusta estnon leuisnoca Cermania, ve (oler paucorun Cestas
vruvexlicari impurari. Desiderabaninnobis prudentiam ee consilium, et qui vel armis solenselle
Formidabiles, concemnemur ee a contemprissimis, ve qui necmencem habeamus nec arndd. NVOBI
les alignochie miniraneur Sacerdorum opibus, quali huc specter tinis Lucheratta Tabulae, ee 112 C01
legia omnia concilianeaduersae parti. In me nihiladhuc tentatum et. PaA, MIII quod LOUAnPO
ristimum praedicacores quidam me mendacissimis concionibus intamanc apud populum: apuce
LLltlt

## Folio 273 — 1663204101:0297
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000297.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Epistolica.
principes variis riculis de Ferunt. Ouidam cognne re seribam aduertus Lucherum, cui non ettoci-
umvllum, verel legam illius libellos. Nihilego video melius quam in hacre mustare. Tibi sua-
Cerim, vepro cua caula leribas ip ( L. coni. Fstingenio micistimo ee fauet viris erudicis. Apud A-
leanatum ea de re loguutus Cum, qua sincinrem cuam, qua que puro csevera Balilea. Benerale
In gllibusdam seriuats, quibus coro pectore sidebamminimum reperitidei.
FrasmusTuus.
DRNA PISSIMO VIRO D, BTLIBALDO PTRCKHEIMERO.
C A S At R. M ATESF. A CONSIL2L5. 5.
ZXXIL
Thilmihii Fuierais licceris pracius ornacissime Bilibalde. Nunc ve occuparistimus, paucisa
Sam quod volo. Nemoneleir, quancum bona licrera debeane Frobenio, qui Colus omnium
duodamno notris sudet compendiis, sed ve sunenceguris, plerique insidiantur homini propemo-
dum coniurato, ve llum perdane. Vbi quidnouioperisprodie, quod purenetorerendibile, Ox
vnus acque alcer sufturarus ex ipsus ofticina exemplar, excudir ac rendicac minimo. Incerim
Frobenius immentam pecuniam impenducin cascigatores, frequenter de in Exemplaria. Huic
iniquitari Facile (uccurretur shac Imperatorium incerdictum, ne quis librum primum à Frobe-
nio excusum auc cui sic aliquid ab antore addicum excudar incra biennium. Tempus lonsum
non eAt. ex officina Frobeniana vel ob hoc fauore diena est, quod nihil ex ea prodic ineprum aux
sediciosum. Excuditur nunc Paraphrass in Euangelium Lohannis Ferdinando dicata, cuius par-
tem ad remirco, ve oltendas, si videbitur commodum. Non dubico, guinresfacile posic imperra-
ti. Relerertamen. Liid tar quam primum. Si non estcommodum, ve hac per re, poreris aliis
andare. Adestenim, re audio lacobus Spiegel mihi cum primis amicus, homo candidus, ad
est Epicopus acprinceps Terammensis nuncius Apostolicus, quipro sua humanitare mihi lem-
Der Pauiernice. In hoc negocio mi Bilibalde mihi nec lerieur nec meritur, de tamen Frobenii
aeliccerarum caula libenter e hic ribi debebo, qui mules aliis nominibus ribi sum obstrictisi-
mus. 5, dixloma Cxelareum non Scarim porerit expediei, Salcem lciamus imperracum esse vein
hispendinis Frobeniunspossierriciculo. Summus Poncitex ad me diploma plenum honorisac be.
Renoleprix milic. luracillius Secrerarius, non esse vulgare, se d rere omnia ab ipso Ponctice dicta-
ca. Bene ralerir huius seculi decus. Basilex 5. C al. F ebr. AnBO 1522.
CL ARISSIMO VTROBTLTBALDOPTRCK
HLE LM F R O SE N A FORY N ORLNB E R C E N SY
S. P. ZXXTTI.
V Pinam sicue aleet alcerirourabodier, dt alcer alcerum consolamur, ica nobisinuicem medert
licerer. Onanguam mihi sane minima dolorum pars est corporis morbus. Egomihi ceste
Chrilto conscius, memhilambire eorum, qua lunchuiusmundi, rolens emigravero ex hoc do.
micilio, limul acque cuocauerieille noster imperator, neque decractem camen incerim vel immori
Piislaboribus, simodo Fcuccum aliquem adferre lceat lesu Christo, sed videmus imbecillicarem.
pelporiusinta licicacem nostram, videmus hoc leculum prodigiolum, adeo, venelciam, cui parci
meaddicam: nili quod consciencia mea laris considie apud ludicem Pohanu. Dui sub nomine
Ponciticis nescio quodagunenesocium, lic resent omnibus laqueos veceris Frrannidis, vevidea-
tur addicuri cirius mulca, quam quicquam derracturi, rursus qui sub nomine Lucheri pEx SC FCTUNE
vindicarionem Euangelic libercaris, nescio quo spiricurem scrune. Cerre mulcise admiscene.
Quosmalim non admilcere, ( meum essec negocium. Incerim exicralibus dissidiis rbique lcin-
dirur charieas Christiana. Incerim in luspento lunehominum conscreneixe. Oui propentisunt (-
Ece nacura ad licenciam, Facile accipiune occasionem e libris Lucheranis. Qui modestiores
UNE, incer LacruM _ PaZUM HATEHE. Hinc videnc argumenca probabilia, de sentum
MLACUIX illinc videnc auoricarem principum ac curbam innumerabilem. Duortum au-
remres sic enalura, nelcio; cgo conctam et extorram tidem non magni facio. Crauis est
aucoricas bullarum, slauioe diplomacum Cxlaris, sed ista forrasse cohibebune ad tempus.
Aatelao
Prid. Nacalis S. Andcex AnnO 152T. Raptim.

## Folio 274 — 1663204101:0298
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000298.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Bil. Pirekheir
nouastominum an animos vectere polline, neseio. Veinam Deus placarus nobis hocimmirtatani-
misprincipium, ve concordibus ec synceris animis, nec alio spectancibus, quam ad gloriam Chricti,
crucencurhaudmalifonces. e remedium aliquo d esticax ac duracurum adhibeane, id que quam
minimo orbiscumulcu, hoc est, quam minimum convullo R cipub. Stacu, Ouid mulcis: res eo de
lapla est, reomnino luccurrendum Erpopuli Christianilibertari. Adeo mulea irreplerunt paula
eim inpublicosmores, et ceupraeleriptiones rim legis inerurabilis occuparune. De conciliis non
aulim aliquid dicere, nili forre proximum consilium Lenense conailium non fuic. Muleum
irem lumplic Scholarum auroricas paularim aucta, qua nunc suas definitiones propemodum pro
arriculis tidei haberi postulauit. Jam subrmbra Romani Ponciticis cruponantur, parrim nimirum
sibi vindicarune, pareim eo in solentix progresti sunc, re omnibus fuerincintolerabiles. Oux pau l2
tim collesererobur, non possune lubito convelli, _ masna cum aucoricatem pa laM CONFEIMNeT
neccutam est, nec reile, mea sententia. Nuncex rna parre res agirur bullis de edictis, minisque: et
alcera licentio (is, ne dicam sediciolis sibellis. Duod siprincipes aliis rebus occupatimon p. Mlunchis
animum aduertere, demirornon exiltere bonos riros, qui prudenci contilio canris malis OCCUITANE.
Mearesnon admodum agitur. Instar rica mex terminus. Sed moriencis eriam est, bene velleret
Christiana; Si modo recte pertualum estnobis, Christum esse capucimmortale corius EccleliX. A.
lius contulie suis privaris commodis: alius metuie, ne perdac quod habec: aliurs abhorrer a eum 2. Icu
de quiescie: sed incerim gliscir periculolum incendium. Mequorundam Malenolentia LanEA ETa
vauic imuidia, ve Frustra lim conacurus, li quid renrem. Theolosi quidam senrienres renalcentibus
Pernosamciquis Ctudiis sixe aucoritari paularim aliquid decedere, etiam priusquam Lucheri noneu
audisse orbis, nihil non moliebantur in me. Flis Lucherus celum porrexic, quonos conkCerCur: F2
men semperabstinui a Lucherano negocio, nili quod horcabar ledulo, realicerseriberce, li vellet
Proticere. Succelsir Aleander, ve ance Lucherinomen hoc Eralivo, quod Fionlus figulo natura ex
cellus, Ferox, irrirabilis, cuinihil neque lueri neque slorix laris est. Llunc quidam iinplerune fallit
simis mendaciis, ec sic instisarunthominem, venihil haberet, quid de me praedicaret, etiam apic
summos viros, modo perderer. Eccamen apud me deierabat, non viuere quenguam amiciore
Frasmo, quam esseciple Dilcedens reliquir Orsana lia vrobe instructa duos Theologos LouanE
enles D. Caracciolam Epilcopum La0dienlem, Nominem lingua Facilis, de Llispanum neseio quen
in alIIa C XTAIISHIIPICOLCHC APEICLLMOELCHICMI. LLaBECKM Scunicam, hominem omniiud ciOI
Parru, de admaledicentiam nacum. Isexhbuctate othebac sex Myriace
haereleum decerpeas emeis lucrubarionibus, e ea caula periclicabar, milimors incercepilter Leone.
aliogninon intentum Eralivo. Lucherani mulcipalam minancur libellos maledicos, e Caelati puo
remodum persualum est, me Foncem ex capureste corius Lucherani cumuleus. Acque ica magmile
ce periclicor verinque: de omnibus bene meritus decreui iats at ete, Hon Aduextus L. l
crum. Ced de concordia, rerum videoparces am bastic aldenles,  Pane eete. Ouanquar
rellem iam ance duosannos in me scripine ea. LCur Sedui inuidin. Contulio
aoctillimos Theologos, ( quid elerin ienda. LP. A LCBM. LeBd quicquam esse mali; nia
vocictismalum viderur, quod aliquideribuam libero arbicrio, lam e pespetstum. Bene raleri
clarilime, nolque, quoa oledL laCIS a. BaLCa 3. C. 21. ApEII. AAAO 1522.
Frasmus cuns raptim scriptaemane,
Nors vacauit relesere Existolam. Quare ienosce.
CLARISSImOBILIRCDOICMC
EN AZOLL EL OBASTETARTO CAESARFC
3. L- == += L.
TFCCod BOreram secus de uoprudem caaore suspicarimi Bilibalde, Se d eranr qui me hccetto
Ladmoverume, rece placarem. Minam Deusimmiccar animis principum orbis Laluritera con
Silia. Puderme horum cumultuum, dicas Phaechontem admorum curruitolis. Ec incerim nobss
videmur Chricciani, e aximus de Rhodo. Scunicam semper concempli. Vellem aucem quoliam
Lucheranosnegocium Euangelicum rractare prudenrius. Nunc in summocumuleu lum, quod
instene nundinx. Post scribam copiolius. Benc ralebis incerim. Balilea Sexco Id. Lanuactas,
trasmustuus ex abtreno.
ANNO 1522.
ORNA

## Folio 275 — 1663204101:0299
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000299.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Epistolica.
ORNATISS. D. BILIBALDOPIRCKHS
CF S A R F A CON SFL FFS S. P.
XXXV.
(Fhemencet eraEx tuerecux liccerx, relobhoc, quod alaeritatem quandam prae se Ferebane.
Noshis feriis nacaliciis calculus dolori conninctus, quem Colicum vocane; penissime liberarae
abhis rica malis. Ec adhucadeo deiectum est hoc corpulculum, ve verearne non pugnum, quod est
emanibusaCtorum opus. non mecuo morrem. Saris enim diu rixi. Optarem aliud mirius mortis ge-
nus. Nunc quor morrestabeernius calculi parrus. Fc quories regustanda mors: Sed Dei rolunenit
nossubiiciamus oportec. Clemens Septimus magnis promistis RLomam vocat.
IlustriCL. D. Maroarecha de Caxelar in Brabanciam, alio qui periirpen (io, quae iam plus quabienni-
um non soluicur. Elic tremuntinme Lucherani ingeniosiores. Ex Lucherus ad luosscribir nobis
Parumamicos. Romae quid sicFucurum lacis divino, lunc enim illic, qui gladiaroriis animis mihi
cercum exicium moliuncur. Aciam pene pereseracance mortem Adriani. Cui cum seripsissem con-
liliimei parcem, ab iplorosacus, licteris sceretis, mox len si muracos duos. In Brabancia Turiosis da-
us esteladius, qui mepeius oderune quam Lucherum. Flicnihil aliud, quam Xgroro: Inuicaciam
Experex Callix. Sed videborad hostem fugisse; id inimici luadeb ine Celari, qui adhuc laris Fauee
Cralino. R ex Anolussic rreec, re scribam aduerlus Lucherum, ve videatur indigne lacurus, (i per.
Sam nerare. Ouid hocleculo curbulencins: Feceris pergratumm, si religua quae ilthiCaGUNEUE, Per-
lcrpleris, deque Leinostri sestis. Ve Lurherus omnesinimicos suosnobilitacacditat. DCMITOF
Juis siF exicus fucurus huius consilli, de apparatus ad bellum, quod Acrndique. Concurrenemonces
opinor Dens nostros eumuleus vectar in bonum publicum. De Fusili Eralino recte coniecturas. Feli-
ciusprouenire solet ex maceria cupro ltannoque temperaca. Ec cerminus, quia cergo est, ob Mat. quo
minus facies Faelicicer exprimatur. Id relimistos tentare. Gaudeo Durero nostro conrixile lucoren
luum cui ex memulcam dices talurem. e irem Vacenbulio. Flocaeore lcripsi manibus ad huC a mOF
boracillaucibus, in ipsonunquam digrellu submonicus, Fabro nostro precoromniataelicia. Scribe
de lingulis. Lodocus Oratorresis Polonix nondum accexir precacionem dominicam, quam opinor
ipchic ium prostare. Benc rale. Balilexe cerria ab Exiphaniis dic AnnOY523.
Frasmus.
CLARISSIMO D. BILIBAEDO, CESARL.C
C ON SLLL A R LO S. XXXYI.
Vreronostro graculor ex animo, Dignus est artilex, qui nunquam moriatur. Caeperatme pin-
Sere Bruxella: Veinam perfecilser. Nos eodem in cacu fuimus; quoille malo exrenihilinato
Pectencie B A Lo Voluxearem quandam, quod ex hoccurbulemillimo seculomigraturus ellem
ad Chrictum. Clilcirindies haecpestis, necullum video exicum. Scripleram Pontitici consilium
meum Ced E ccius scribic luum conlilium maxime placuisse. Cegi apud Ponciticem valere plurimum.
some ab his concentionibus abduco, et ad cranguilliora. In paraphralibus rractandis videormitii
herimelior. FFnemo laditur. erauamina ceddidicmihi Sylurus Fgrarius, sed nondum perlegi. Sicu
Recte rales, est quod magnopere suudeam. Ve video alius sibi sumplc parces reddendilibrosmeos
Verdinando, realiquid ab EO CKFORGUEFET. MIL post libelloS inaurATOS. Ferdinandus ee liereris
humaniltimis grariasasic, e cencum Aorenos aureosdonomilic. Emoriarmi Bilibalde, A credlitu-
Auseram, in vniuerlis sermanis esserancum inhumanicaes, impudencia, vanicacis, viculenciae, qua-
cum haber vrustibellus Hucceni. Forrestimoniis ormatus estame. Fociespermesuo Cardina-
nac ceceris princixibus commendarus est, de nullo candidius senciebam e loquebac. Nunquam ̀
de verbolasus est. Imo cum hicesser, obculi colloquium. li quidesterrei lerix: deculicioRicium,
liquodame praestari vellee. Nihilminus expectabam, quam hunc astulcum ab Flucceno. Mulcis
Coniecturis adducor. r credam Henricum Epphendorpium huiusfabula arciticem. Adeoille subi-
Woldccus eltHlnccentanus. Lhoramen non delinam esse limilismei. Nondumctacui, an velim illi
telpondere. Furic, nechaber, CS inCturaI FaCIAE. FusitAL aC lacienenunc apud EluerioS, non
olquepericulo. Fouecilum Lrinelius Thurresii, sed elam. Bene valeat meus Bilibaldus. Reli.
QuacognOsCiS ExFGFAHO. BaiC r.+. L. al. AV8. ANNO 1522.
Frasmus vere rUHS.

## Folio 276 — 1663204101:0300
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000300.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
hil. Pirckheimeri
CL AKLOSTMO D, BILTBALDOPTRCRHEIMEROS
A LOAL HOREN B F R C
dignist. S. P. XXXVII.
Apico (cripsie adme, querinescio quid Varenbulium ob librum carius emprum à Conpergion
Lrabeillum estebono animo. FAciam, veisthuc quicquid est, bene penserur. Mis plum beam
imaginem, videlicerinepciens apudamicum. Cuxio scire, de ea quid sicactum. SperoFabrum
Constancensem Vicarium, sic moderaturum auroricatem suam, venon prodat Christum Pharilais,
Scribis, de Ponriticibus. Vellem hos quoque plus sapere in generatione lira. Moneo ledulo et pro-
ficiononnihil, minus tamen quam rellem. Tunosamare perge. Nos nostri dissimiles nunquam
crimus. Bene Vale cumcuis omnibus, rir Claristime. Basilex XL. C al. DCCemBF. 2523. Relaluca
nostrum Appellem.
Frasmustuns.
CL ARISSTMOD. BTLTBALDODERORTETME
ROCASARC MALESLALISCONSILIALL
5. 2 AA VIII.
DRioribus licceris cuis iam respondi, quibus nunciabas, Leum adesle, ac de Ducerirabulis centu.
ram corsse. Anmeas acceperis, non Paris quiui exruis licteris incelligere. Derebus xcr aipxorTCN
Sciro, cemit quidem curo scribere, Emodocuro commileris licteras, quod ance hac bene succelsic.
quod Clemens Seprimus Fcedus aduersus Caliosrenuncrar, non Caris incellexi, nAI FCMUICIAE, quI
nunciae; et renunciar, qui relcindir. Nihil minus decec quam Ponciticem, qui parer est omnium
cum hoc aurillo ferire taedus, se daequum omnibus oporrebar inter omnes componere concordi
am. Eehoc omnibusbonis viris optandum est. Ec Calli Christiani sune. Imperiieiculo minus ta-
veo, quod videam esse perennem tantem bellorum. Sedista scar eo goiraorncira. Verillimum est,
quod Ceribis Lucherum plurimos cuchere, ille creat canonicos. E:piscopos, C ardinales, aique exiam
docerplurimos, velinenolint. Sedrurtum multos desicir ac lpoliae, quorum de numero lumeson
CuipEF Marsaretam aC C alarem promicritur penlio consiliarii, se d in parriam rever (o. Verum iilie
regnac Edmondanus homoturiolus, armacusgladio, quime duplo peius odic quam Lucherun.
Habet colleeam Francilcum Hlulctum mirum hoctem bonarum liccerarum. Primum coniiciunil
hominesin carcerem: 2C post quaerune, quae obiiciane. Ia C X Car ne (CIC, quIA FaMEH OperXpreciuII
cNetillum leire. Incerim mihi debeneur quinsenciAoreni aurei. Pericliratur de alcera penlio re-
Cignacxe praebendae. Lcerum acque icerum magnis promiltis Nomaminuicor, ve aduolem. Cancet
volabic, cso vix riuo, de hacleribentinun ciatur mors W onaci excalculo. Fumanilsimo Vacubu
lio curabimus ve Carissiac, cui et ip (e plurimum debeo. Poncitexhic depuravie lex cardinales erudi-
riltimos, qui de rebus Luchernnis respondeane. Addunc Keillud: Cermanix principes implorasle
auxilium ponciticis aduersus Lucherum. Leaque sperane rem brenicontectum iri. Nec dubico,
quinincer hos sex pexcipuus (c C aieranus, eriam limox, rbi haec seripleram, audio eum esse intun.
paria lesacum. DeFulili Fralmo scripleram, ex quo coniicio, licreras easnon Tuisse reddicas. SiarcI
Fex quispiam plumbeum archeerpum expressius purgaris angulis, Caelicioresser tulio. Deinde ma-
ceria mixra ex xre de stanno toelicius reddic imaginem. Postremo si Solus Frasmus ab sque Termine
Funderetur, opinormelius cederer, nam demlicas laxi, et aggeris, qui cA à cer∞O, obstac, quominus
benereddatur facies e collum, licebic rerumque experrri. Si bene cesterie, Fyndatac vendacluo
bono. Simihimileric aliquor exemplaria felicia, quae donem amicis, numer abo quod rolet. Dene
rale parronemagne. Balilea postridie Dominica quinquas chraa ANnO1524.
Frasmusenus.
ORNATISS. D. BILLOALVOSEHAIOR
Foranus Coler exasgerare omnia, quan quam nihil ad hucacciore mituindionius hoctacto LLuI.
Lceni. Hlancrechnam Ctruxic Fleinricus Exphendor pius, qur Oa la Contilia MI(CUCTAE CUI
Hlucreno, quum eNec BalileX. Veerque debebacanimam, vilum estillis hacria pollo excundi du
centos Aorenos abamicis Fralmi. Ex exrorsillene aliquid nih obRicisseB. Nam oIECCIECCHIAII. C M
viderene, nihil extorqueriposse, salcem a Typosrapho roluerun paululum abradere. NeucerFeCIE
odiomei, quum de veroque sim benemericus: le d amOreprXdX. Nuncab aliis quibusdam extot.
PerunE(exCenEOS ROrenOS, _ Triginta. FTurrenus haber duceHEOS. Tuvenis, CInSNOMINCBEMI
NOR FMBER C.
XLLIL2I.
indictum, quadringeneos: Fpphendorpus sesacus reMtd. Laut 2lCa, _ hXeCLOrS aCEHHE ei LuCTUIS
honasmed. ihabencur nepoos ruis. Sponsam meam, qua tluccenorespondeorum pen
Celi

## Folio 277 — 1663204101:0301
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000301.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Lipistolica.
exeudic Frobenius. Icaque Petomones. Ouanquam respondeo concemprim. Em serum existima-
bam esse delunctum. Surile quiddam accidic mihi L. ouanii. Scripleram Llardmanno Craudano, qui
Plater veriu (que linsua licceracuram non vulgarem Luceria primam lauream meruie, tamiliariter
erebus ad ipsum pertiencibus, neocredebam fore, ve vilisuorum cas licreras ostenderet. Epistola
cilcumtertur excula, LH Ca, ve seribune, caxantur Francilcus Fulctus _ Femondanus Carmelica,
quibus Cxlar ee Poncilex regnum commilie, exurendi Lurtieranos. Nondum vidi existolam.
Concile impolui lilencium Femondano. Itaque mullane Theologi. Nelcio an ribi seriplerim
de Frascedia exorca in Anella. Iniecta eratresi sulpicio, me adtuisse Luchero in nouo ludicro li-
bello. La de caula militamulum. Isrediie omnibus Faelicistime gestis. R ex excular sese: de item
Lalcitalis. Amicis receribusacereuie _ amor, ee numerus. Doniarune tamulo supra eriginca AOre.
HOS. Buschius tlucceno turtolior, lemper àme laudacus, de huiraniter acceprus Basilex certe nullo
velboa melalus, excudirneteio quid inme: quod Forrassis exibit hilce nundinis. Fluiusmodicon-
cillane non opcimam lamam Germanix. Nihil solidius. Principes omnes horrantur in Luche-
rum. LB0 aurem non lelibam, auc ica leribam, re qui pugianeproreono Pharilaico, malineme
Frasmuscuus.
CLARISSTMO D. BILIBAEDO PTRCKHEIMERO, AMI
CO TN COMFA DABTET S. P. XL.
Flarissime Bilibalde adiie me Ane erpix ilienis sinoulari itdole cux Pororis maricus, et mihi
eno nomine salurem dixic, smulque ofticium suum mihi acculic. Prodiierandem liber F duardi
Lei, quo nihil unquam narum est neque rirulencius ne que mendacius, neqi sediciolius, adco, neq.
Auleius, neque indoctius, ex camen homo sibi placet, e invenir, quod in re applandunc. Respon-
d.mus exrempore illius inuectiuis, ad quas s conterantur seripra Focchstrari e Petercorni, nihil
sunenis merum mel. Nossquodad rem acrinet Paris strenue nos gelrimusin refellendo. Cererum
quomodo monstrum hocnacum in perniciem bonorum scudiorum lc a robis expediendum, ex
anicorum licreris cognosceris, quibus hoc negocii dediimus. Nisi pestis nosdecerrebie, Forractis
hoc vereroro commiorabimus in Germaniam. Irterea curas ve quam opcime raleas, amice magne
ee Parrone incomparabilis, Louanii 14. C alen. Aprilis.
Frasmus ex animoenns,
Rapiim.
ORNATISSTMO D. BTLIBALDOPTRCRHEIMERO
CAS A R B A HI A IE ST A FIS CONSTLLA-
eio S. XL. I.
Oleoribiremesse cum podasra. Si Luciano credimus, solenhoc rempore huius Dex mysta
redice ad luas cariciones. Hoc magis iralcormorboriio, quod nospriuat dulesimis cuis lix-
Celis. Nos aliquocares ex paciamur in Buisundiam, absterturilicum, quem diurino orio lacebris.
GuE CONCTAXIMUIS. Lxpectamus, quid hlthicasacue, si quid ramenagitur. Oui hasseddic, praedicat,
ibinescio quid altiniratis tecum incercedeie. Alioquinon ecam terpcurus. Benevale, vic oprime.
Basilex. POstrid. Id. ApFil. AMnO 252 4.
Frasmus Rot.
GRNA LISSTMO BTLIBAEDO PIRCRHEIMERO.
SEN AZ ORL NOK TM B E R C F N SL
S. XLII.
IE Ornarillime, TetipH Mliper pereum, qui Fuhles imagines reddidie, simulque sieniticaui,
cuas litteras hactenus Bolla tide mihi reddiras fuille, quod videreris aliud suspicari. Cle-
ens VII. milie ad me dipioma honoriticum. cum honorario munere ducentorum AOre-
norum, quos non accepiem, nib nominatim exprestissée, le misle ob paraptiralum inseri-
PTaM. Pollicetur d in polerum magnitice. Cardinalis Campesius milicad me propriosnunci-
, Quibus respondi, quae midebantur propublica concordiatacere. OUaIgUaM, VEnUnC2
Scuc haec tabula, esonullai video cacaltrophen. Icame telus beneamet. Resindies sexpic lacius.
eurra pais axie de comsponendo dilsidio: Imoplerique nihilaliudagunc, quam reoleum addanc
camino.
Eluisse. Bene rale, 4. C al. SepE.

## Folio 278 — 1663204101:0302
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000302.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Bil. PIICRMLMHICM
mino. InFrollandiamea passim Fusiunemonachae, renuibune in Domino. Camelus ille exau-
torarus est _ à Cxlare _ a Pontitico. Fulstus illius collega rix effusic capiris supplicium. Scudia
Faelicilsime procedune, trustra tremencibus Theolosis. Me clamanc harericum. Sed nemocre.
dicillis. Scriplic ad me Marrinus Lucherus per Toachimum quendam lacishumaniter. Cui non
Tum aulus parihumanitare respondere proprer sy cophancas. Respondi ramen paucis. Melanch-
etion, reaudio, cupiebar colloquinobilcum: Ced non audebarme gravare inuidia. FgOCerEC CaM
inuidiam conremplissem. E siuvenis ingenii candidissimi. Argentorati maenus est cumulcus, e
riam in lenacu. Noster magistrarus capiemoderarius Fauere Lurheranis. Pimene exemplum AF-
gentinentuum. Ochonis libellus curtus exiie peraurorem recognicus, de hi Fallorauctus. Non-
dum vidi. Exiir e epistola Aiberi omnium Culcilsima. Fanon dubiro guin sic Baschii, catmee
(i Axtum quancum poruie dissimulauit. Scd nouipenicus illius ingenium. Is HOO(empex à ME
aanter culcus, ne verbo quidem rnquam d me lasus est. Huiulmodimu sex perdenevnguen-
cum de Fuangelii ee bonarum licrerarum. Hisce praestigiis delectatur Epphendorpius. Gaudet
laedere. et vuleme seire; led lic, reapud alios polsicinficiari. P’osthaenon est animus, ealibusna
niisrelpondere. Roma exculi (unc clam duo libelli Scunicae, in quorum alcero detendic Inter-
precem a solcecilimis, quos illi impegeram: sed incerim dissimuLAE InHUIIETOS quOS TvCri nOn
POTELAE. EF hOS quadra GinCR OpInOLHICTCTUT: Craece CA delsem: lgirur incerpres recte dixito
manicare: quia licet Ensere nona vocabula. Aucreddidic honram, autFlebraicum: Toitur non
commissiclolaecilmum. Nam in Crxco est eniteis, ergobene vertie, perter, in ACtis. In alcero
prodic, quid exiplius Annocationibus castienim cacicaipsusnomine, quasi parum fuistec, illi Vi-
bro respondille, inilieorum opus Annocarionum inauspicaro nomine contaminarem. R omX ri
deturab omnibus. Ecramenhomolbiplaudic. Promicticemm, se non conguiemrum, donec
Fralinus aenoleas, rnum Scunicam prae cereris exririste, quiiplum vincaenon solum in (acris licte-
ris, verum extam in protanis. Poncitextamen veruerar exeudi. Nec audent vendere. Clemens
VII. miliclegacum in Angliam quendam Minoricam Acchiepilcopum, qui pacem indiceree Pxin-
cipibus. Sednihilesir. Laque naenam pecuviae vim d R ege oblatam reculaue accipere. Arbi-
troc Anglia regem iam craiecisse. Sicimus in Turcas. Tusserac Calar, mihi lolui pentionem: led
exculant bellionera. Promiccumtamen cum faenoreredeunti. Libensaliquo demioraro rel ob
invidiam, qua me pranac amiciria Frobenii apud Typooraphos. Nondum starui. Sed AatLIAI
Breui. Ouandommorlibelli de libero arbirrio (partus Cst, ne quid SulDicenEuFacroeius, opinOL
ohelacinsedere. Nam egorem eamoderarione rracto, vesciam, nec ipsuum Lucherum indigna
curum. Inuisimus Bisancium; sed affectipituica vix reuolauimus in nidum. Vbireuixillemus. c
adorcus est calculus, venun quam ante hac periculosius. Vcornonnunguam cerebinchino. Balneiso
quoniam non altucui, non audeome credere. Bene vale vir incomparabilis. Basilex 12. Calo
utt  
Nosti manum int
mancipii.
VRHALLSSIMO BIEIBALOO PTRCRHEIMERO.
5.
TAZORE N VIK ABER GEN SL
LLtLI.
Rhirror omnes epistolaseuas mihibona side reddicas, quarum nulla mihinon fuie incundill
LLma. Demeis dubiro. Nam de primaimagine enea mitri reddira illum sciome bis scripsiste
Eenunchas accexi, quas promileras licreris per cinem quendam Ceripris, una cum existola, qua siGnI
Ficas, quid post abitum principum sristhie gestum. Ferdinandus Fuit Brilaci ac Friburoi. Fab et Au
diose me ad Principis colloquium euocauic: id meamagnopereincereAC. F.50 ledulo exculaui. Cu
piune conslatam inuidiam nccum diuidere. Vbi ridero, parcem veramque se praebere ad concorde
cillicacimea, limodoneepieren scribam aduerlus illius abata. Leosat, led paucitums
emeomore ciuilicer. Non racabat pluribus, Ham aderac eodem remporettostans baro, licet
admodum ex R exiplC. Melauchchon inculir pacriam suam, me, reaiune innisurus, ni mettet M
Gravare inuidia. Milic ad me Loachimum queHCa, ACC VHACCHSH, C TCHCNCMMELa PCHHCAI
xicrxorem Arsencoraci, benc doralam.
am, non decromeo officio. Scriplicad ine Lucherus; sed suo more, pollicens, le ignolcicurum imbe.
Polonix oracor, homo candidus, e notti as. eeerintentus, ques
L80 _C ardinali, e L ontillalgi eriam tabro lcriplunerem ractaren ca el vetemalorit
ladehent
amanciliime. Scis, opinor. l’etrum Molelta a delunclum. Lledionolter penulcimo Mau du.

## Folio 279 — 1663204101:0303
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000303.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Epistolica.
laderent bonoS. Expromiletune, se tacturos. Mileenc se huic negorio quidam, qui nihit aliud viden.
curaFeCtare, quam cumulcum ac sedicionem. Magistratushic incipit minus tauere L.ucheranis. ILac.
agre leripsi, im Bilibalde, milere grauidus calculo, quoiam menles aliquorcarueram, posteaquam
delieram ve lepyris altis, (e d vehic sune, sy lue cribus. Duidam purane, tulionem Felicius cuenturam,
lerprio aeri milcearur cannum, ex quali maceria Funduntur campanae. P. st de aliud remedium, si ca-
Duc termini vertatur ad lacus. Nuc verinqi respondens densicas Facic, ve rulcus minus taeliciret red.
datur. Est in super ecars concrahendiimaginem: Ced lonsum id est, ee laboriolum: ( excipiatUFAI
Eillainctuso circulo xreo: deinde siccelcar. Idque hac laepius. Pandem ex argilla excipiatur plum
bea. Id commodius Herer, Cihrabereris Foncem. Is estinplumbo, (ed apud arcisicem, quam quam 15
Pollicieus est, se mihiillum redditurum. Nam habuic exme sUpracrioinCa AOTENOS OpCrX LUX Pre-
tium. Tancum idem habuie pro pictura. Er cursusnuxer mili in Aneliam Fralinum bis pictum ab
arcitice lacis eleganti. Isme deculie pictum in Galliam. Rexine denuo vocac. Paratum estamplum
lacerdorium. Lsic ob vinum lubinde periclicor. Si qua pax aftulseric, Forcaltis eome conteram. In A.
prili conculeram me Bilancium. Magiltrarus simul et Canonici obculeruntampliter. F. gi gratias, et
relpondi, mihilacis esse ad simplicem rictum: Mecaalle meo oeio ec illo libero Fauore rei, quam p2-
ctamunisicencia. Expecto propediem tamulum meum ex Anglia e Barabancia, cum sacuetur ali
quid. Id quicquid eric, cunonignorabis. Veinam meus calculus coniusatus tux podaerae simul exu-
lacent apud Indos. Experior, quod scribis, omnes fere licteras aur incercipi, aur relignari. Scripli pri.
dem Duci Ocorsio, ab iploprouocatus. Ouum non relponderet, idem argumencum per alium
mihi. Necrelpontum est. Rurlum nuper (cripli aliis de rebus. Pas suspicor luxpressas, quamquam
ibinihilerac, quod ad Fucherum percinerec. Bencrale. Balilea. Fercio die lunii.
Flasnoncelisi. IBnolces.
Nostimanum.
ORNATISSIMO VIRO D. BILIBAL DO PIRCKHETMERO
S.
ZL IV.
TIcclaristime, tam bis Ccrixs, licer paucis. Primas Cuspicor non esse redditas. FratMinorica, qui
cuculum exculsetar; se d improbicarem non excusserat. Dedileprem plapatdos, pollicieus lar-
Biora, Si hic tidem hominis comprobassem. Palibus erronibus nune plena lunc omnia. Scripsi
rurlus pernecoriatorem quendam. Anulum, et fusilem Bilibaldum, mox e pictum Falicissima
Durerimanu, accepi. Ilis verumque cubiculimei pariecem ornaui, ve quocunque me rerram, ob-
versecur oculis Bilibaldus. Veinam Ccripsisses, quid haberenc argumentinusacesistilibelli. Sulpi-
COT CK ATEnEOraCOvenIre. Nam Epphendorpius apud quosuis eriam iactar, se ScripsisC in me. OF-
chonis furias nolti. Hlocrancum nuncticuie leribere, mi Bilibalde, rix amorterecticuro, imoverius
alcericarnificinae seruato. P’arturiitoros decem dies. Pandem prodiir calculus ingensiam despe-
FacuS. Ira lubinde le variarmorbus, ne sicremedium. Scribam breui copiolius; Scrip li pridem Ro-
bercon Mosterm ex Loachimo Camerario, quem audio nuncesse Bamberga. Siporesisthinc, cura
 Episto le ad istos pecuenianc. Durero talurem plurimam. Balileae 5. Feb. ANNO. 1525.
ORHATISSIMO BILTBALDOPTRORHEIMERO
S. P. ZLV.
ACcepimeum Bilibaldum, primum fusilem, cum anulo de licceris. Nunc eciam pictum ab Ap-
Pelle. Respondipridem per quendam impudencilsimum planetam, qualibus nunc impletur
undus. Dedi Plapardo57. qua res illi verrar male, pollicitus largiora, sibona Ede perterret. I5, ve
ideo, verba dedir. Oux isthic seruncur, vbique tene breui, nili quis Deus prospexeric. Hucomni.
loprouocant Euanselicirel reclamance Lucheco. Plane quidam cendunr in exirium rerum de di-
Keplinacum omnium. Cuperem huiuscumultus scelicem exicum. Lucherum planC CONTEMHUNE,
Postquam caevir esse moderatior. A Durero cuperem pingi, quidui a canto artitice: Sed qui porest:
eperac BruXellE carbones sediam dudum excidi opinor. Si quid ex fulili ee memoria lua poreA, ta-
Clacinme, quod ince fecic, cui addidic aliquid obeliratis. Pharmaco cuo nondum aulus sum vei.
Demeis leribam breui. Nam aurisa quicuas reddidic, postridie mane abicurus, post caenam renun-
lacurabie. Ec ideirco nolui mulcum Ccriprura periclicari. Bene rale. Octaun Circumcilionis,
Frasmus nosti.
ANNO 1525.

## Folio 280 — 1663204101:0304
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000304.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
BIl. PIrCKHCMMICNL
ORNATISS. D. BILIBALDO PIRCRHEIMERO
SE N ATORY S. P. ZLYI.
E. Philippo Facile satisfactionem accipio. Helenus erarvehemens de constans amicus, sed mitii
intcelicissimus. Is, rei lulpicor, inclixauie Lucheru; ve lic Ccriberer in Resem Anglix e in Coch-
leum. Oecolampadio curaui prorinus reddendas licreras runs. Ouidillemoliatur nescio. Ouod
meministi de licreris ac munere ducis Ceorgii lircerx iampridem redditae lunc ex Baden, rbifuir di
spurario. Demunere nihilaudio. Copergius misir duaspelles abellinas, se d Epistola Bonitacio
missamentionem facie raseiculi albarum pellium, Forre Polonus muraro consilio seruauie per ali-
ummicrendas AIBerEO Durero, quam sratiam referre queam cogico. Dignus est xcernamemoria.
Siminus relponder effigies, mirum non est. Non enim lumis, quitui ante annos quinque. Lam
Fere biennium est, quod lub Februarium laborans Calculo sic concussus sum romitionibus, reex
hoctempore lemper decreuerit corpusculum, quod ance soler postmorbum larciri. AliguoE men-
Les lat commode ralueram. Sed praerer expectationem velur ex insidiis oborcum est aliud malum-
Mirusrrinx Auxus, primum sine dolore, moxcruciacus velur ex locis exulceraris, cum AUXumaTE.
riae, veluri erplaca, mira copia. Medicinon plus adFerune spei, quam mulex. Aut resicx calculuS,
auxexulceratio morserit. Dabir Dominus, ve spero, colerantiam. Memoriam mei robisamicis co-
mendo. Aliascopiolius: hoc nuncrancum licuic. Bene ralc. Basilex 3. Cal. AUG. ANNO 1526.
In quibuldam de Fucharista cgo relurparum erudirus subdubitarem, nilIME CONFITALEF AUTO-
riras Ecele (iX. Ecclesiam aurem voco, conlenlum populi Christiani per rniversum orbem. LiFceras
quas scripsi duci Georgio cuperem quam celerrime ad cum pesterri.
ORNATISSTMO D. BILIBALDO PTRCRHEI
MeTO S. P.
Dinoriam reddirum opus Chrylostomi Gracum, cui praetationem adce praefirimus. Si tas
reddaclacobus Cerarinus, cogo, vehunc velucalcerum Eralmum amplectaris. Vir est ita cal-
lens CGtxce, hecminus latine, repoNec cum dignicace ve l in quanis lcalia parre prosceri, cum mori-
busplane niveis. sed adeo modestus, vepene pucidulus. Necaliud habetricium, si tamen hoc vici
U, CR. Hlunciustu velAasicatione pocius Ccorgii Principisperliccerascuoeaui, non admodum
speranstucurum, vehanc CondiTiOnCM NON alpETHATeTT. Nam ec apud suosamplius pramiisac
publicam profestionem inustabatur. Succedet Perro Molellano, led decem Molellams erudirior
eriam h Molellana dictrinam, de ingemum haud vulsaricer actamabam. Alius Forracis indigne Fer-
ret, quodiuvenes praecurrunt senem, c80 magnam rapio roluptarem, quocies rideo, minotoseo
Bofecisse, non nihil eriam adiurosnostris lucubrationibus, retis, quoshabuere prxecepeores, pol
snciphricissim praecipere. In Cerarinum itaque. si quid officii collocaris, erarius mihtifucurum
Cl. quam sin meiplum contulisses. Non deestilli viaticum, nec decrienili concixeric obicer spo-
liari. Id hiaccidat, quod auertat Deus, me sponlorem accipe, si quidillimucuaris. Plura scriberem.
Sedvehementer incertum erac, an Cerarinus esser isthac tacturusirer, quod tamen ille ridebatur
cupere, velcui videndieracia. Saluca Ricium ac Durerum. Nuperrurlum crixisumus viperium
partum, acque criamnum anceps est ralecudo. Benc rale vir Onacistime. Balilea. 5. 1d. April.
ANNO 2525.
Frasmus agnoscismum.
ORNATISSTMO BTLTBALDODTRCRHETMERO
S E N A F OR L N OR EM BER CE N SF
S. P. ZLVII.
Fnatiss. Bilibalde, volupe estre recte ralere. Scripsiper Frobenium, per quem expectocuas
Slirceras. Nullusmundus racat ab hoccumulcu. Ouo lic euasurum hoc Euanselium neleio. Me
hicerte peperir certum exirium, quo d ad huius mundiscelicicarem atrinet. De Ccrarino doleo et
metuebam, ne luum commendatorem pudetacerer, oblicusmonicorum. Sic FerC (GNENOVI EVAN
selici Protestores. Christus omnia verter in luam graciam. Puas mihi reddidir hic iuvenismire mo-
destus acplacidus. Salucaca Durerum et medicum. Balilea. Pridic M aethei 1525.
CL ARISSTMO D. BILIBALDOPTRCKHLL
M P. R O SE N A F ORF N OR E AB E R C F. N SL
S. XLVIII.
TrOrnacissime. Flucme conmlera, ve adessem meislucubratiuneulis exeudedis. Festarim adni-
dorchypocaustoru eranicer aerorare caepi sdé malisen, quo laboraui quu hicetse prime, co.
ualVEIaM,

## Folio 281 — 1663204101:0305
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000305.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
piltolica.
Calueram, Ced exinceruallo reperiienosmoibuspriore granior. Tamdudum expecto, quem exitm
lchabiIa LMIMetana caB cedia. Ommino spiritu quodam res geritur, an ex Deo scnelcio. L80 qui
nunquam tauerim Luchero, nili quom odo tauee, qui horcatur ad meliora, verique parri sum haereri-
Cus. Apud nostros pauci quidam actis de causisiniimici, eriam C X (arI pCTLIIAdCTE CONANTUIL, MC CapUIE
Clehuius cumulcus, non alio arsumento, q quod non scribo aduersus Lucherii. A L utheranis prO-
eindorin protessionibus, quali Pelasianus, quod plus cribuam Libero arbirrio, nonne bellemecum
agitur. Absolui Paraphralin in Maccheum iustu Card. Sedunensis. Benerale vir clarist. Saluca (o-
Corescuas, de si qui sunc. qui dilisane Fuanselicam doctrinam. Basilea Prid. Id. Febr.
Frasmustuns.
CLARISSIMO D. BILIBALDO PTRCREIMERO, CASA.
AL A NATESZ AZIS COHSTLLAR 1O S. P.
Q Eddicxe sunc existolaecux, super alias aliae. quae mihimagno fuere solario. Ouid attinee Dureri
morrem deplorare, quum limus mortales omnes. Epicaphium illiparacum est, in libello meo.
Allacus est hucrumor, quimire doctos exhilarauir, led praecipue Bonitacium Amerbachium, isthic
umpruxx aucoritate Senacus excudi Pandectas: Oprarune _e Creca lustistiniani excudi. OpinorDil.
lum cibinarrasse dereatumeo. F∞0 hacinre obsecundaui consilio Beari Rhenani, ex Lodonici Beri,
alioqui sciebam illum nihil acturum. Fumoshominisiam olim noui. Sed Beatiingenio semperabu-
lus est ad huiusmo di dramaca. Furbam amolici lumus qualibusqe condicionibus, pacem iniguam
aequo bellopexeterences. Nihilomilsum est, compromiltum eAt. Adhibiti duo restes. Arbirri daris
dexeris sipulai lunc ob sequium. Pronunciacum eA de Ccripro arbicrum. ACenlimusveriqi. Subleri-
Plimus manui verigi. Deinde bibimus ex codè poculo, tracto internospane, dacxe dexirx. Omina-
cus Cum amiciciam tore perpetuam. Annuirille, e comprobauir. Frhibicum est omnibus conniuiu
Pidior. In abiru periic F. pistolam ad ducem. Id praeter pacta praeltici, nc quam dace occalionem. Periic
Peatationem in librum ipsi dicundum. Id quanquam ablurdum _ ineptum, tamen autore Bonita-
eiofeci. Ouid consequurum est. Mox dicicurmilisse Tamulum proprium, qui sub nundinas rulsa-
LEEAETOCEMTMOrEM, Eralinum ese damnacum Bahilea, conditionibus grauissimis, ve scriberer li-
brum de Epistolam concra leipsum, deinde darer pecuniam. Echicante abicum iactarer (e adegisse
Frasmum ad conditiones, ad quas iple noller de scendere pro eribus milibus auTCOTUIM. FSICFUIIOF
mirumqe exhilacauiep seudoan selicos. Ouieriumphi: Dux exulcario de nihilo: Flac eg0 suspicabat
Turura, (ed neque Beato, neque Bero poruiper tuadere, qualis esser arrilex. Et cram plus quam occu-
Pacillimus, praelerrim innouis libellis. Oux esthaec Cermanix leuitas: Omnes Fuangelicies noegnas
exulcabant Fralmi autorirarem lepulcam, amicimerue banE. Ec hxe Fabula de Llurceno, de Ochone,
dehaclice aguneur per quondam Euanselictam Argentinenlem, qui se tingic amiciltimum, ec putaE
menon intelligere, cgo cogor dillimulare. Semperprouocauiprincipes a lxuiria, quo Audio con-
Cicauimihi quorundam iras. Poshacnec compeleam illos necincirabo, led relinquam illos suo in-
Senio, necenim vllum tinem fore rideo, nili seuicia, quam ad multos peruenire milerandum est.
Scd lac Christo relinquam. Micco ad ce postulariones illius, meam respontionem, de acbictorum
sencenciam verem omnem cognoseas, et amicis communices.
Libelliinscripcionem promuro, iam amico, ecamicitix nomine. NeC CAPrELCTIpTUIM TeMpUS, nCE
lempernarane libelli, e mulci lunc, quibus hoc ofticium debeo pro meritis.
Existolam ad ducem promicto ciuilem, et quacenus licer cum tali principeagere. Forrassis odit
Epph. ob alias cautas mituincognitas. Neqi enim sine caula est, quod seprem annis hic agens ocio-
lus, nunquam incerim invilic parriam. Arbicrium nominacim dicie, ad euicandam moleltiam de ci-
lanoram alcerurrius. Aeprae seribic, ve verinqi oftente de querele aboleantur. Primosruosarriculos
Eamituprestandos dicic, re lcripio praecepi, scriprum vides, quod la dit e probanic Epphendorpius.
DeEleemolyna non grauor. Nam arbucium ludicum tacile cum meo consentit, nec cA prae lexi-
Forrallisne sabir le lparhisle hosrumores: quod Gfecii, quid hac persidia decestabilius:
Dixicapudme, ce sibi lerip lisse: ruere lamam ruam: Aringe calamum in Fralmum. Sciebamrem
e alicer habere. Dixic Melancheonem sibirespondisse, quod scriplerat, de alio quodam scripliAC. AF
Melanchron astirmauic, nec le lerip sisse quicquam unquam Epphendoipio, nec illum sibi. Opcarim
Moltibalde, horum exemplar commu atLamicis, acq; etiam micri in cosilium ad amicos, prxeler-
M ad Hlermannum Noux Aquila comem, ec Johannem Varcenumomnium morcalium candi-
dillimum. Fibi precorpro speram valeludinem. Nostenuiter valemus, sed incerim sutncesim.
enlis laboribus. Nam Ausultinus uacuor prelis excudicur: Adagia, duobus, praeter alia. DC Pan-
decits quae (o venosre ddas tliOres. Babilea B. C al. Maias AnBO 1523.
Nonreleeiienosce. Agnoscisruum.
elum cempus ex pluslargiOMed lPOnte.

## Folio 282 — 1663204101:0306
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000306.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
DII. LAICKMCMMEI.
DTLTBAEDYS BER CRHEIMEAYS ER ASMO
ROT. d. l. D.
Vum officium facicaltinis iste mens. Licasineamicissime, quod ce colic, ac subinde meo nomine
DTalurae: probe enim nouic, qua reprolequar beneuolencia. Pocerimuseius opera in micendis
dicceris vei, qua nelcio quo Fato, aue cardissime re dduneur, auc etiam penieus incercidune. Diuenin
vullas absre accepi, quamuisipse aliquories scriplerim: de nil ex Epistolarscnarum Farragine cemi-
hirespondisse deprehedissem, ne nune quide id sciré. Dua vero hdeliter dmex cibireddicx fuerint
vel Alamirinostri diligentia laris dleclarar. Cecerum insulhltimam innectia F duardi Leitesi, imc
veriusridi. Duis enim sustineat legere libram cam sinemence, sine tronce, sine licreris, sine omne
docehumana: Legi _ cuam Apologiam, quae tamen pollicetur responsionem ad illius AnnOT.
ciones. Scire cupis, quid semiam e rellem ommino racnisses, auc ira homini ve dienus erarrespon
disses. Sedpericulum erac, ne silentio obrecta videreris aenoscere. Quas vero oprimusac doctil
simus quisque non incellecturis Fuerit, cuncta quae ille Furiolius ee imporens si enomuie, meras
ese sycophancias ex impudencistima mendacia. Ilaber suam faciem reriras. Et iste rabiosulus
adeo apud senon est, reiple trequencer prodarscipsum. Deimprobisvero de mendicis, nullaribe
debebat esse cura. Ouanquam, quiincex hos sumepaulominus stolidi senciume ac damnant homi
nisprodisiolam arrosantiam, insciriam ac virulenciam: quam execrantur eriam ri, quiribiparum
bene rolune, de indignantur proxngnatori leuo, magis quam L eo, quisuam cousam cam insaeliciter
egeric, re meliustuerir quicuise. Vrinamisicur, posteaquam cibi non ese silendum cen(ueras
emenciex, e sictx modestix immodestissime respondisses; de cuncta Rherorices spiculA CONETA
tam purulenta, ac cartareo remenorincta connicia scelerari capiris distrinxisses. Sed volebas mo-
desixmenioresse, nec malum promato reddere: lanum profecto proxolicum et ipeminebono
non laudandum. Verum si ica perpecuo Feceris, quid eibi ab remulis expectandum sircoeica, ( vi
derint cuinis audactac Rolido impune essC Eralmo maledicere, de caviri ruo illudere. GIarEFC Pet
cuam gloriam, ac per noctram amiciriam obceltor, ne polthac quemoisrabulam respontionerua
dienum censeas, aut hiomniio respondendum duxisti, mon per re iptum, sed per eoquum quempi
am auc Rabularium respondeas. Agnolce re iplum, quimaior es, quam recum calibus in eam palE.
stram descenidas, ex qua rictor etiam nilnili ienominiam reterre poltis. Ouod miirafeceris. Syco-
phantatum curba candem obruare necesse est. Nunguam enim quiesenneisti, se d aNidue CONTIX
opcimum ac doctissimum quenque, nec non verirarem iplam debachaneur. Nec mirum,
quo pacto enim benedicerent, quo nil nih maledicere didicerune: quorum animus, ingenium,
moresciulmodisunc, relonse prxestee, ab istis vicuperari, quam laudarimaleque quam bene au
dire. Cererum cum sine intantes ipsi, reanimi veneno desir orario, cum sincinertes, ve noluie
interim abesse a luis rolupcaribus. POlreMO CUM MEEMAnE, ne minuS colligane caleo.
tum, indies accrescence aduertus eos orbis odio, non mirum si quaerune calem histrionem, qua-
Iis est LeuS, qui pertonatus se instructus alienam asac fabulam, de intamem gloriam pKXIML
locoferat: Hluncoporrer, nec troncis habere quiequam, nec cordis, sed canrum linonam ettre
Ne aC mETecriciaM PFOCACItaEeM. Duo quidem in genere Leus ilte vinCIEONES,, qHOEqUOE
antehac prodierumc in proscenium, quostamen aliguor spectanimusinsieniter imvutentes. Ouis
enim non incelligie, à quibus consurus sr iste calceus: Sed L cus induie, acturus oro mulris fabulani
nocest, orbi exhibiturus cererrimum monstrum, ex insciria arrorancia, ranicate viryleneia, impu
dentiaque constatum. In summacale qua le depinxisti in libello quo respondens Laconi dialogis.
mira guidem breuicare, Sed renihil tieri posicablolurius. Ouemeum que concemplabaris aniime
cum illa scriberes, cerre de seriprio rua apcissime consruit cuimagine operis L eici, fixin hoc uno visus
estmihi aliquid humanae meneis habere, quodagnouicimaginem luam. Selorenon imperirum esse
pictorem. Sednemo porerat L. eum exprimere rectius, qua expressie seipsum. Forusille sbi placuie
elecorum expressic. Duod licupradicallestrominem ad inlania vsq; ploriosum, viq. 2deo libi pla
CenEeM, rEMIrCEEnOn verti in Folam, quicquid cateaverir, se rnum admirantem, sibi pulchrum, (
Bidoctum, sibi sanccum, cum nulla omninore bona sicpraedius, nec quicquam habeae impectore
pracer renena, quanqua rerilsima dixisses, eamen Forralsis no omneserane cibieredituri. Nuncipse
Leusleralem exprelhc. P gomi Frasme plurimum sdo cux limplici probitaci, vix CAmen etaM CiC
dicurus Canrum lCBIBEIE, CaMe atrOgantiX, canrum fuci, cancum solidicatis, conrum malirix estè l
vllopectore humam. Si camenilte Lcustromo dicendus est, ac nonporiuscecerrima belun. Si quil
chinationibus rexauerine inclytum e optiime de Germania, oprime de licceris Meritum C2
PAIONEI ? VEIHFERAI LLE_ibd L eba Et ad_ E B E Bblida n Gutat A C ad  la Latet AE VELE TCILEIDFIBI.
MOUX
quam fuisset negnioe, si quisquam insanier, hunc t LESCBE MS  SA, GNaM 125B pri-
demagune, proconsulem. Neque enim nouum est quodagune. Vecushociltis Rndium et, H
Tonium vincum tamam concemerare, et oprima conantibus oblstere. Nam re recustiora pid
Fereamm quae pars orbisignorat, quam perversis, gnam sycophancieis, quam sceleraris ila

## Folio 283 — 1663204101:0307
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000307.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Epistolica.
nouxAquilae Comicem, quae innobilem Euccenum, denigs in me ec omnis Capnionis amicoseuo.
muerunt. Duid non moliti sunt in oprimum lacobum Fabrum: Nam quae aduersus Lutherum iam
Pride machinantur FOrLLan FaCerC pFXstac, ne me quogi, quod iam diu egere, lub amicirie illius pre-
cextu in insrapiane, ac de crimine haerelis caulam docere cogant. Vecum id nullusignorac, eoceme.
ricaris illosproere ((osese, re e Ponritici summo, ad quem precipue huiuscerei cognicio spectat, ne-
Socium hoc, quod eum cum in manibus habere Sciebâr, excorserine, ee priulquam il le senrentiam eu-
isec haereleos codemnaverint auchorem. Ceterum per pracias quid aliud For ly cophanciis, probris
acconniciis effecere, quam quod luam Rolidirarem parem malirix traduxere, le que Deopatiter ac
hominib reddidere inuilos? liquidem res illorii culpa de ducta est, reiam nihil placear bonis omni-
bus, qua quodistismaxime displicet, ilqi opcimus esse videatur, de quo ipsipessime sentiune. Macte
iBicur rirture, qui dionus lisrilus, quem impurillimi sy coptanca per scclerarissimum histrionem
Leum virulencis suis maledictis inceserec. Llaud enim maiori laude extolliporeras, quam vecalium
ornaueris vimperiis, nec unquam bonis es erudiris placeres, nili L. eo Leique hrailibusindoctishy-
Pocriris displiceres. Ne quid ioicur Frasme commouearis, sinvidi ac veremileri homines seiplos
Torqueane, et luo fungantur ofticio, id que Faciane quod nunquam non faciunt. Palia enim rerx vir-
curis cibiiacta sunt fundamenta, ealem probiraris e eruditionis consequutus es existimationem, re
eam pullussuor ouamuis edax raleac abolere. L’anros deniqi ac tales rndique ribi conciliasiami-
COS, ve etiam cacente ce defendere, de a (celeratorum rabularum iniuriis ex contumeliis vindicare
Possine e audeant. Sed re laudare desinam, ne Leusrumpaturimuidia, cui precorlentum ac lon-
Bum exicium, quo dignissimus est. Sicamenprius commemoraro, à quo crimine ce nuper detende-
rim. Conueneramus plerique, ac inter cerera de re sermo incidie. Cumque nonnullice tuaque sum-
mis exeulissent laudibus, lanctissimus quidam, qui Forre aderar ex mendicorum genere Theologus,
laudesmas admodum moleste Ferebar, ac lubinde concuriens capur, ne leio quid secum cornicaba-
Tur. Td seneiens rogo; nunguid esser quod inreminus probaret. Ac ille ruleu ad prauitatem com-
Posto, mulca esse respondir, quae quismeriro in ce reprehenderet. Cum adiginon posser, vernum
Proferrer, tandem imporcunitare mea subactus, camech de creueram Clere, inquir: Pamen quando
me rroes, ne quis me pucerinuidia stimularum dixisse, quod dixi: Bralmus ille rester, et quem canris
eferris pexconiis, libencer comedic sallinas: idque non aliorum relatu, sed cum hominem Basilea
cognouissem, duobushilce oculis conspexi. Pum cgo, Furcivasne an empras: Emptas, aicille. Lon-
Beinquam pernicio lior est rulpecula illa scelestilsima, qua miti quoridie e corte gallinas rapir, nec
unquam Coluir precium. Rogabam num relci sallinis ponerecincer Aagitia. Maxime, inquic. Nam
estoulx virium, ex eo grauius cum altidue d a deuoris commirtitur. Adieci, Forhcan diebus quibus
tas nonest. Non inguic, sed nos lacros riros ab omni epularum lauciria abstinere decer. Acqui bc-
nepater, niFallorinquam, haud Farre, auchordeocancum laginastiaqualiculum (nam obesiOFerAL)
de sioallinx quibus remrem Farlisti, adhuc pipare posene, vel exercitus ac curbarum strepirum vin-
CerenE. Vide quam Atrenue impiam ac netariam detenderim oprdopariav. Sed tume For(Itan nuoas
asere existimas, coo ribi per lanctam hypocrilin me vera scribere pararus sum deierare. Sed ne cun-
Ctarua laudare videar, habes qua ee cgonon iniuriareprehendam. Nempe quod Leocam diuino
viro tueris impedimenro, quominus semestritempore. Comniando, seu porius pastoris illius instar
bibendo, licceras Flebraas e Craecas omnes devoraric. O Felicem Eccleliam, s illi suum dulce orium
reliquisses. Nunc opinorhabet quodagacin exrremam vque senectam. Sed oportetnosesle faven.
restiomini, quibusnon nihillaudis alicubi ritus estaspergere. Ouod niltaStioverimUS, VerCOKnO
nos omnes axveller morralium omnium ingrarissimos. Ouare nottrum eric quotannis Leicono-
hini, aliquo pancorrico eracificari, donectaceacur oficium hoc esse lacis abun de repolicum. Ouod
in suxeriorem Germaniam re vencurum esle ligmticas, muliis de caulis probo consibum. NaM PTX.
cerquam quod hieme conspicies, quales quanto (que rndique tibi conciliaveris amicos. Inuitarem
Ee, reprimum ad nos accederes, nilihic pestisrecrude (ceret, c8oque fusam circum spectarem. Scd
breui deliruram spero. Nam summa dilisencia occurriturmalo. Sub Caroloregis aduentEC Ex-
Pectamus: incerim lues grasar: de siner. Ex receri enim insticuro, primusnoui Regis comvencus hic
celebrari consuenic. Oltendi Alamilo aliqua nostra cubicula quibusce accipiam non in amaena, iple
regia eHle dice bat. Dum _ hocpomcCor, rtera sallinas gallos sallinaceos, siliosac tilias sallorumne
abunde appoliturum. Fumcermm Dese rale Erasime amiciltime. Eciam acque exiam memineris, ce
Consetaesiciorem esse concumelnsmdorum, quam laudibus amicorum, quas nunquam tam agre
Terreneisti nisi certo certius cornorceent re erudicione ac probitace, immortalitatem eriam riven-
cemindnisse, scerum rale. Norimbetx pridie Calend. Maias. Tuus Bilibaldus Dirckheimer. Cun
hxeclcripsssem, cercior Factusum, Oecolampadium nostrum vigesimio cercio April. monachum
esse tactum in mohalcerio Seruaroris iuxca Ausultam, ordinis S. Bripidae, in quo
mulieres primastenere conlueuerunt. Veinam sibire.
etius consuluiser.

## Folio 284 — 1663204101:0308
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000308.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
eoa ulctt
ERASMrS ROTERODAMVS BTLIBALDO PTRCKHEI
AF R O 3. D.
FOn decrant Boae Carissime, quimihi darecidem consilium, quod cu nunc prudencer qui
dem ccamice, Caen lerodas. Deus auercar, verilius hominis riculencia hc me a Rarumen
eis dimoneat, re laxacis maledicenrix habenis debaccher in famam alcerius. Ouid enim hocaliua
Sc, quam cum inlaniente insanire: ex sic alienam vlciscimaliciam, ve ip se Ras malus: AEq; vrinamis
Sim, quiiuxea doctrinam Apostolicam, benefactis malefacta vincam. Certe decreueram obricelcere,
Ledab copropolito duorresre quedam res auocabant. Primum rerebar, ne sipse dissimulassem, pro
mernomulei existerene, qui L. cum mulcoinelementius accepissent, quam ego accepi. Oui eriamlI
auctus, auc crudirius agoreHli tuillenehominem, camen hala lelo a enr a Gue appolice fuerincera.
ctaturi: Forrasse quidam ignari, quam nihil sapiac, quam que ee apud suos concemprus (ic L eus, plu
Illicribuissene, quam meretur. Etveesthominis insenium, hociplum palmarium ac criumphaleiu
dicaset, si pluribus celebribus, ec crudicis viris monisset Comachum. Mihirora hominis natura, de
omnes necorii circumstancix penitus erant cognirx. Deinde roro biennio miris cuniculis egerac
hoc, mirustris in rebus arcitex Leus, re esec Annotationum luarum incredibilis apud omnes expe.
Ctatio. Scribebat sexcentas epittolas, ad hunc vlum habebacamanvenles aliguor: primus excipie.
bacaduenas, praelertim Anglos, eos connunstacte Baluos. Mox alle constetis mendaciis implebat.
Sedmiram interim modestiam simulans, quo maiore cum fde lxe derec tamam proximi. Abeunces
omnimendaciorum genere dimicrebat. Ouibuldam ostendebar eciam s quid eset in AnnOratio
pibus (pecie Eronde que plausibilius. Monasteriorum Fauorem xeniis, cibo rinoque redimebaL, pra
Cerrimhorum, quxe Sciret apud populum opinione lanctimonia commendata: habebat omnibus
locis, in quos huius tabulae (cenas Fuerar particus, quorum nemonon srenue erat in nesoro. LLisrC.
bustandem effectum eA, retu quoque redderentur solliciri, quime probenorane, ee se Lcum nolle
putabant. Jeaque si nihil respondilsem, periculum crat, ne admenses aliquor, alienatis compluriun
animis perireenonnulla parstructus, quem eot rigiliis renabar. Nam mee glorixe iactura Cane leuicet
Mouillet animum meum. Cur chuu VelCat acetam Camae parcem Chriltianis sudiisimpendere
qui vita bonam parcem impendam: Proinde Sic L. eorespondimus, ve de illistulcissime speraram slo
riam derraxerimus, e recerem nostram modestix laudem rucremur. Flabes oprime Bilibalde contr
diimeirationem, cuiusme nodum admodum poenicec. Priam si nullius cemporis iactura me srauiit
aHecir, quam illius selquimenlis, quo L cinaenias non minusinam cenas, quam indoctas, ac virulet
tas dxleoimus _refellimus. Porro quod vererisne haeemea lenitas mulcorum inuiret maledicei
riam. F50 prauius esse periculum arbirror, ne limaledicentia male dicentiam inuiter, nullus sic inlo
menditinis, quandonam propemodumresin Tabrem exM. Locconno Deusretuie, ne quis de Cait
iumeet rindictam, ne reciprocisrinaicta ricibuss aMCeCMS. Vecunq; res habCF, CE
Ticophancarum curba malui obrui, guta Commecere, rehancgloriam amirtam, neminem adsa
Seripris meis factum ese nigrum. Nam Leus sibi impurec op orcer, l quimale de illo senriunE. POri
quod suspicaris Leum subornacum histrionem, re monachorum ac ThCOlOGOMIIM ParTeS agereL
quanquam facile credam huius actionem gratam fuisse quibuldam, quod male volurbonis studii
ramenmasis atbieror illiporistimum in consilio fuisse proprium insenium, ad HXC NATUITA PTOPCH
sum. Non alium Fuisse praedicane, quinovere puerum: Semper (xuus crat ac vindex, omnibus inus
debat, non serebac quenquam parem, mulcominus superiorem: Colus haberi in precio rolebat, elc
riarum liciencillimus, lux lehea e Peutan. Lario et at petet, CaltS acoeleHs, calisiuvenIS, Ed
nuncetiam rir est, nisi quod cum acaretere loleneacerelcere vicia. Aeque vemaenex Aara
quando sui dilsimilis. Duod mitiplurimosnon minus doctos qua porentes amicos st aTaris, quo
nominis immortalitarem recte factis partam, quod me linore matOLCM LaCIS, LIITIIIIM FaCIS AIMAII
cer, mi Bilibalde, dUM AMICUI VIAIGHEII PCFENEIBUIS ITCOPHAMLALLMM HTACHMMIS, DCHCLITaNEeIM, V
cu puras, blanda consolarione subleuas. F.80 istam immortalicacem nihil moror. Recte tacednon
onolco, tancum adnitus sum aliqua ex parre industria mea prodesse studiis publicis, a ad IHcerat
amplectendam Christi doctrinam excicare morcalium animos. Acvercorneres in diversum exeat
Flactenus ad scholasticam ac disputatricem Theologiam pisebancacnau leab at pix mEntCS, et H.
ad Fuangelicae rericaris gultum ceperant hilaralcere, Led canra concentione conspiracuiis et as
qui luam gloriam Christi slorix praterune, ve vecearneres in divertI exeaL. FC HXC GCruNEUEPC
eos, quiruleo habentur lux mundishabentur sal cerrae. Nunc lanctum ac pium est in (acris COnCiONI
bus, proveritare Fuangelica, improbismendaciis, reluri de plaustris debacchari in famam proximi.
Et Operuerlam maliriam, in odium quorun dam CLIn SFAEIAM pTInCIpUI, GUORUII FAUOLEM CAPTAMI
capraedicanc apudpopulum, quae ip h apud se damnane: Novoslibrosreiiciune, led quibonise
ris, quas care peius oderune ec angui, condirilune: Verum quid istiincerim suis nouis librisnos do-
ceanc, inpraesentia nec racar, nec libet refetre, de camen pudet meminisse, quodillos non pudet leri
berc. Jam de Lucheronihil alsud cca,  a Pat H  C, mitir chemen
etd0

## Folio 285 — 1663204101:0309
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000309.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Epistolica.
cex dolere, caleingenium; quo d videbacur tucurum insione quoddam orxanum obueniendae veri-
Catis Ecclelix Euangelicae, sic exasperarum esterabiolis quorundam clamoribus. Pabulam de  sove
hoparias calumniatore risi latis, ec cibicam bonoparronoxenium debere faceorme. De duleifeliciqu
Leiorio, Calleu quidemiocis, sed ramen exeraiocum, veinam ille vel nunc ad suum ocium reddeat
expertus Marris aleam. Sed dicicur magno conamine redincegrare bellum, trerus abbace quodam
longe stolidissimo, qui solus illius nanias appellauie Cacras Annorationes. Duiscredarillimicam esle
entis Cana, quem non pudeat re cam curpirer secta, curlum in harenam prodire: Ouod AFaciF, Cer-
tum estnon colluctari posthac cum illa lcabic. Docti complures eC ermania milerunt ad metalcicu.
osepistolarum, Ccupocius voluminum, quibust cum trustulacim di(cerpune. Fas omnes lIC preAL, VE
neclesendas cuiq; dederim, live quod cupiam hus erasce die finem esses sive quod nolim Leum vi-
derirari, re in illum, cocactales viri Ay lum Cuum acuant. Duare sicur arhieror plane este, ica plane lu-
dum aciocum esse cupio, quodminitaris Cermaniam illi panespricis annuis licacuram. Naid C tat,
ipse libiplane Deus ese videatur. Iadlornada profectione Cermanica, plane C allipide agimus. RC-
Siam enam cuxide ridebimus, Cimodo cirra magnum icineris dispendium liceat. Mihi vero velcu-
Burium quanis regra splendidius erit, quod habeat Bilibaldum. Sed ais pestem sut Caroli Principis
aduencum desicuram. Ouis ratesistue Futurum praedixie: Cuod scribis ab Occolampadio factum,
iam exillius lirreris subodorabar fucurum. Id siure iudicio fecir, hue animimorbo, quadomutarinon
Porest, precandum est, reilli acnobis quam optime vertat. Video res humanas sic rndiq; COrrUPEaS,
venullis unquam seculis existimem plus licuisse impudentiae, plus licuisse solidirari plus licuisse (ce-
leri Ernonnunquam libecaliquo protugere, (ed vercorne quocunque mereuertero, sequatur mo-
lestia. Proinde curius arbicrormaliremedium ab animo petere porius, quam à loco aur vicx instim-
c0. Benehabet, quod Christus in canca viciorum caligine nobis Euangelicae doctrina scincillasreli-
quic. Bene rale vir ormacissime. Louanii, Nonis seprembris, anno M. D. X X.
CLARISSIMTO D. BILTBALDO PTRCKHEIMERO C EFSA-
R E AE MI A EE S F A FFS CONSTLL AR 1O
S. P.
LII
Tuo, miBilibalde, calamo, nunquam metui, iam pridem expercus de prudentem cuam civilica-
Lcem e animu inamiciria cuenda costantissimum. Verum illud me male habebar, Oecolampa-
dium meum nome peaeter caulam suis libris admilcere, cu ex me sciar, mihi ingratu esse ab eo nomi-
Pari:inorarius rimperari: ingrarissimi laudari. Neccamen ille tinem vllum Facic. Fuiusrei nihilvnq
impuranimeo Bilibaldo. Nam mulca dolene, quae nullipostum impurare de slencio ruo pracer (oli-
cum, si non nihil dubiraui, mirum viderinon deber, quum ee ip le scias, quance sinchumanorum ani-
morumurationes. Euripii dicas, quorarces quae improbicas linsuarum, prxe lertim hoc leculo. Fuius
tamen sulpiciunculae quemlibet lenis no omnino mepaenicer, quae licreras tuas de liderarisimas ex-
TOrSE. Ouod me renocas ab apolosiis, agnolco prudens ec amicu cohlium: necid ruum rnius est, led
omnium fere cordatori quimihi bene rolune. Veri hoc est Farimei, plurib. tamen obricui quam re-
spondi, cerre lurorirespondisse semperpaenituit, quod camen magniamiciimpullu teci. Dorpinro-
ties adingenium redeunte vici. Si L ectragicas molitiones, e Municae Fumos ex Lispaniis, que parum
luccedebac, Romam cranslatosperno Nes, minus improbares factum. A Luchero quierem agere, per
Principesnulicuir. Luteriani Theologi quida per L eum quem nocti, olim orti lunc suam Fabulam, q
nunc eode impulsorerenouarur subornato BCdda cuirespondi. Oua de re mihi omnes amici eratu.
lancur, hec esse pdica meriuo. Na expectabane indiesmorre meam, rbi rident rivaciorem q rellét.
Impariencia victiprosilierun in prolcenium, impune repucabane peracturisuam Fabulam. Fralmo
Sepulco. Idem quidâ in tispaniis contaco rurlus libello sycophancico cancu rumulcusibiexcicauie.
veres e Calarem et aulam, de Archiepilcopose Academias exerceat. Pancii valer illud solidu ani-
malculi, ad dissidia narum. Ouanquanechicillires succeder, licet habeat sepremmonachoru ordi-
resabiplostances. Necicanullum cemporis opcriin hisrixis colloco. Lornse plus datur existolis.
incerdum nec iucudis, nec neceslariis. Facile credo quod Ccribis de Ecclesiactis. Nam video populum
exoriri, à quo rehementermeus abhorreranimus, de caraltrophe magnopere metuo, perit cocordia
Charicas, Ades, disciplinae, mores, ciuilitas. Ouid superest: Tuvenis ille sloriosus de quo scribis, ma-
Enummalum accersicsibi, nec facithnem. Ouum corius Hlurcenicxe trascedixe Suiset auror abulus
tamiliaritare nostra, mitacur li Pcincipi scripsc, ve illud ingenium ab illis nugis ad honectam ali-
quam Fynctionem auocarer. Calculum eibimeliorem oraculor. Meus mucacus estin aliud morbiee-
nusperperuum sed colerabilius. Fg0 medicis valere iullis, Deome comiti, de Alberci Durerinomi.
necelebrando measponre cogirabam. Fame admoneri gracuelt. lamisti poda Brx mea guoq; caula
male precor. ver gcibinon licuirepistolam cuam absoluere, quum cnari prolixistima quequ imihi (o-
leac esse jucndissima. Caelare ornare reproruis meritis (ane grudeo. Vrina e morbû queacauterre.
Hlecadcuas ad me Mlletas. Nucad epictola, qua veluri socauhiovus de Occol. cur negoriimeudice esse
nolu

## Folio 286 — 1663204101:0310
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000310.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Bil. Pirckheimeri
noluisti nihilo seciuscamenlicuic ex ea summam capere roluprarem, non canrum ob id, quod lexi-
dilsimis scareatiocis, Ce d quod te quoque hilaricer riuere declaret. Ex ea didici quod nesciebam, me
rursus ab illo acrractam opinionem illius lonse meliorem nunquam dixi. Ilud incer amicosdixis
meposse inillius sencenciam pedibus discedere, s probasser eam aucoricas Ecclesix, se d adieci, me
hullo pacto ab ea posse dissencire. Ecclesiam aucem roco corins povuli Christiani consensum. Ani
dem dixerinchrpocrica, quorum meministi, nescio. Ame cerce sine fuco dictum est, ex ex animo.
necrnquam Fucharistiae vericare racillaui. Ouancum apud alios raleat aucoritas Ecclesiae, nelcio.
Cerreapudmetancum raler, ve cum Arrianis _ Pelasianis senrire polsim, Ci probasTer F cclesia, quod
illidocuerune, necmihinon sufticinne rerha Christi: sed mirum viderinon debet, Alequorinter
Precem Eccleliam, cuius aucoritace persualus credo seripturis canonicis. F. s Forrasse plus relingenijo
velroborisinaliis. Fgonulla in recurius acquiesco, quam in certis Eccelelix indiciis. Rationum e
droumeneationum nullus est Finis. Aonoleic cna prudencia quibus epistola tux verbis perhxCre
(ponderim. Plura cecum libebac quidem, sed minime licebat. Fxcudicurcorus Augustinus. HOC
omeris cum semper recularim, canien oberudicur humerismeis. Bene rale. Darum Basilex poltri
dic LuCE, MI. D. XXVII.
E. R A S NIVS R O TL HOD. TV VS.
LITI
Rsus eram de Fucharistia seribere aduersus Oecolampadiisententiam anre apnum, ec initiun
adhuc apudme est. Verum considerabam, menihil aliud profecturum, nili rehic exCitareM TI
multum. Tum enim regnabat Occolampadius e adhuc plebem habet addictam. Praeterea audie
Bam ROHenlem de Patrilinosad hanc prouinciam accinctos. Necmihi deest, quod agam, vehoc
non agam. Rursum vale. Durerum Calucabismeis verbis amantes. Clareanustorus cuus est. Derus
icem ee lustraganeus applaudunt.
ERASMVS ROT, BTLTBALDO BIRCRHEIMERO
5. D.
EFV.
Aenam volupearemarculicimihi Epistolacua, Bilibalde, ram alaeris ac sesliens, declacarenim
ribia podasra _ calculo Ferias esse; quod vrinam Cxperpecuum. Ouodmihi gracularis elaplo.
cu quidem ec amantertacis, nec line caula. Vcenim nihil tueric periculi Bahilex, cerce Friburgimazi
Sracusme summa cum humanitate excepir. Calum aurem comperio ram amicum meo corpulcu
Jo, rchicpropemodum videar repubelcere. Acancea mihipertuasum erar, hic louem esse rristetn d
incommodum, semper nubilu acnebulolum: ee habimus lane cae lum iam diuprodisio le pluuium,
qua derererratticho latimus:
Obsecro, quid sibi vull incens quod ab arherenimbus
Noctes atque dies sic sine fineruit?
Terricena quoniam nolunt sna criminastere;
Caelumpronobis soluitur in lacrymas.
Verum hocincommodum huinsresionisnon est proprium. Balilex torrens quidam, qui sub certa
labebatur subito erumpens, cancam invexie calamitarem, vemegenciacturam cenrum millibus du
catorum Careire polse. Famen Hoc quoqi caelo lac commoda ralecudine suHS. Cexerum quemad
modum saudemus discessise: ita rehementer inviri discedebamus. Ance annos ouindecim caept
cum ea ciuitare habere commercium, quam rories e Brabantia recurrensinuli. denique annostet
me octo, perperuo illius Hospitio sum rus, commodo lane bonoque. Ibi lohannes Frobenius obis
Seracamicus, quo synceriorem ne optare quidem à luperis poreram. Necalius eracinme torius (a
milix animus; vnde _c mea ergaliberos beneuolencia nihil illius morre estimminura. Promde ci
uitarem illam propemodum adoptaram in parrix locum. Neceso, ni Fallor, illi fyi oranis auxincom
modus hospes, id quod nauim ingreTurus cecrasticho lum restatus, quod aureus ille Bon facius Am
merbachius, quiprofectionis suit comes, luis rabellis excepir. Fst aurem plane nauricum, ( libet
audirc.
tam Basilea, vale, qua non vrbs alteramultis
Annis exhibuit eracius hospicium.
TTincprecor omnia lacaribi simulillud. Frasmo
Tlospes vrine onquam tristior adveniat.
Certearbieror in ea cinirare neminem etle, cui set quod iure de me queri polsic. Priusquam Luche-
ranismus eodemisrarat, exam de Ecclelichtct, d Masiltracui, ex populo gracio (us. Mox rbiperspC.
TermF menunquam impeltatumI, MC Cmulcuolo nesocio comicem prxherem, necum dus
cem, soididi quidam ec intempetantiores caperunt obsannce. Fandem existolis, picturis, ac ll
bellis

## Folio 287 — 1663204101:0311
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000311.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Lpistolica.
Bellisincesere Fd Fheile devoratum est. Nec aliud illiprotecerune, nih quod, quo vehemerius adni-
Lebantur, reme relinuicum in factionem propellerene, tanco masisabhorierecanimus. Lalesenim
pidimores, re etiam siminus displicuillene dosmaca, non placuillet tamen cum huiulmoditaedus
Hoe. Ouum perspicerem rem paulatim ad lumma cendere, iam que vixinuidiam principum, ee
Obrrectatorum apud meos sultinerEI, qui IACLITAbAHE, IENONIOEANNOSIN CA CIHIFATC COIOT-
Curum suisse, nihcacicus probarem, qua illic gererentur: Cubinde abiturIenEEMMME, NUINC LEMOrA-
baneur orta, quae nili adellem, absolui non porerane, nunc alia quaedam alligabane, sed iniprimis
Periculum, ne mihiperniciolum eNsec, Sinidum laris commodum, cui toc annis asuemsems ma-
Mnolaluris discrimine relinguerem. Sola enim vica recuperarinon porest lemel amilsa. Cererum
bipublicims omnia cempla cessissent eifactioni cui menunguam voluiaddicere. de sublatisaris
laeuirum esset in stacuas acpicturas, cum nihulo secius hisperactis, idencidem nouiquippiam exo-
ricetur, re (que rideretur spectare ad sedicionem, Macui vercere Colum, recunque ce dererprotectio.
Eluc quum memagis etiam animarer Ferdinandire gis roluntas, quicum Spirenlconsilio praelide-
bac, nonnihil eriam simulabane quaedam non laris auspicaca praelagia. Nunestolidus ille Thra-
lo minicabacur iudicia, nunc alcer ille Viperinus, limile quippiam moliebatur: quumque nihril ha-
berene, quod obiicerene, camen amicos ridebam solicitos, ne vel oprimam caulam sub calibusiu-
dicibus perderem, quibus recunque dedisean(a, LAEIS CTAE FITURUI. FrGO GuUI RaTEF senTeN-
cia discedere Bahlea, consulcatum est, rerum turtim subducerem me, an palam excederem. AIEC.
TIM eratcurius, alterum honestius. Noshonectum cuto praculimus. Jam praemileram duo plau-
Ctra seriniis ec Carcinis onusta. Namid clam herinonporuir. Postridie nunciarum est mihi, Eccle-
liactes omnesmihirehemencerintenlos, duabus de caulis. Alcera, quod adicurus horcum Frobe.
nianum, ipsis conspectis deRexistem ad dexiram, ore reste obcurato, quasi gectu signisicarem abo-
inacionem: quum os cexetim ob veneos incommodos, qui admissi solene incerdum dentium
cruciatus gignere, ee ad dextram ex more deRexerim, quod alcera ria eNsec, re angulta, ita excremen-
corum Feeroribusmolesta: alcera quod in colloquio C. yclope nocaram quendam praelonsonalo, qui
ouem dcctaret in capice, rulpem in pectore. Isiocus cum tortus esset in ruum ex amanuen lib. meis,
qui lacbene nalacus, pileo onillo reecetur (nam cale pileum sectare Occolampadium, nunquatm au
dieram) existimabanc eo nocacum Oecolampadium. Ab his isicur ne quid Forre mihi OVCLCEUE
Pragaedia, pralertim rebus ad cum modum exulceraris, per licceras exculauime paucis Oecolam-
Dadio, invicans etiam ad colloquium, s pluribus reller mecum agere. Is nihil cunctatus venit, eiq;
Facile Carisfeci: negabar enim le tuisse ostensum: Ouod ad amicitiam actinebac, nesauime rnquam
inimico in illum fuisse animo, nisi quo d in dosmacibus quibusdam dissenrirem. Tandem caepir (ua-
dere, ne discederem, ad eamrem, quum multis arsumentis vreretur incerruxilermonem, tcustra in-
quam huc dilercus esse laboras. Nam iam discesi, praemilla tora suppellectili, etium cum pecuniis. F.-
Sic, ne dilcederem nun quam rediturus. R espondime inproximum nidum cuolacurum: ld in (ucce.
deret, ob lernaturum quo me rocaret DCus. Polridie Fribunus arripic BCatuM Rhemanum cogauIE
num verus esserrumorme demisrare, aic esse rerilsimum. Scilciratus est, num qua re oftensus disce.
derem:non arbirror, inquir, se dinuidiam Principum ac Theolosoru diucius Ferrenon porest, aliaqi
mulea dixie Pribunus, quae huc redibane omnia, ne discederem. Conducta estnauis, qua me cum
aliquor reheret Ncapolim oppidum pluslacis adtamacii Rheno Aumini. Nam ceteri ceria faciebane
ncerequis, apud NScapolim occurturi. Mitii, qui nec ciuis ecam, nec cuiqua relpublice, velpriuariim
bbnoxius, cum nemine quiequam eracnesorii, ee habebam liccerasresias, quib. me ac se cuocabat,
commode portem, dum diploma publicum, quo perrniuetlam C e lacis ac Ferdinandi dirionem
Ner Facerem immunis. Frramen nelcio quid remorarum invexerune quidam, nunc hocnunc illud
Laulances, mecum camen nihil actum est. Visum est amicis dENAUEX, vE SOIUErCI, nO iuXEaponcem,
Quilocus est Frequencisimus rebis, sediuxca diuum Anconium, qui de iple porrus es cinicacis publi-
us. Nauca semelacq; icerum reuocatus est in senatum, plus duabushoris consuleatum est. Ouidrei
Auerieneleio. Ilud cerrum eAt, nauta recitus est aliunde loluere quam à ponce. Naurarespondic, sem-
Perlicuise illica quocunque porcupublico soluere. Responlum est, illinunenon licere. Id quum
hulliusceferree, ridecur non aquo animo in me suisse, quiid veruir. Ouid tacerem: parui magiReca-
lu de a poncelolui, meque populo spectandum aliquamdiu prxbui. Piacereanitilaccidir molesti-
elsa omnia Tuereproiperrima, ec mulcis annis vllius rei me minus poenicuic, quam relictae Ba-
lex. Discessi antem non modo summo cum doloreamicorum, verum eriam corum. qui Cauene
ouisrebus, si qui sunc inter eos paltio cordaciores. Sicabire malui, quam plerisque saucencibus.
Clicmihil acciditadhuenon ex anummei sencentia. Ieaque patera cua latre quam clexanCI, quam
onomilicti, libauimusome. 25schnontertium, ve habet prouerhium, sed primum. le cundum et
ulmum: Siguidem is estheri a hoare idem in secula. Munus (cico mitri suille graristimum, vepo-
eab animo prolectum, qui postec etiau riteomunulculo semmarum prerium addere. Ferminus
usculpeus admonebieme, non proculabesse diem lupremum. Er annulus pridem missis quocidic
etricae mihi Bilibaldimeimenttam. Tamecsi aleius intixus est animo nostro Bilibaldus, quam
VECIIS

## Folio 288 — 1663204101:0312
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000312.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
I. Pir
L
P
ur ejus oeneris mnemolynis EE OpuS. Ante paucos dies praeter omnem expectationem vir eore-
gius Anconius Fuggerus donomilerar poculum mira forma, de pulcherrime inauracum, nihil prae-
cerea non offerens, et humanicaris e benignitaris, si voluissem Augustam demigrare. AC nC
caulari possem de riarico, delignauit unde Basilex cencum Aorenos aureos acciperem. Video,
miBilibalde, non omnes esse Sucores, Beddas, Leos dx Runicas. Ac plane malueram in celebri
ciuirare vicam agere, vbi nihil non reperiatur; sed quidam apud me intamarune caelum Augusta
num, ec cam malerum demeipse sentiebane, ve rix sperarem, corpusculum hoc dimitari diei equi
cationem lacurum. Acilla protuic eciam. In Brabantiam crebrisamicorum licteris renocOr, cae lum ac
cerram obreltancium, quod alienasresiones illustrans, (sic enim loguuneur) Colam parriam nullo
dionertonore, d lane magis decebac in parria senescere.. Sed quories succurric illius aula frigus,
prelertim quum de numerando asitur, quories meo cum animo reputo, quas digladiationes muleis
illic annis cum monstris quibuldam perculerim, minus me exder exilij. Vbi benees, ibi parria elt
habet proverbium. Libehicsalrem ad annum hoc ram amico caelo trui, nisinos Mauorshinc prO-
pulerie. Scis quanto imperuruper procursum sic ad arma; acies ferro ac machinis instructae mini
mo spatio dirimebaneur: Feruntur tuisse rigincimillia. Sed mulca non periie. Fancum Ceralorum
magna fuie srases. Obellum incruenrum, de re Craci dieune actpus one. Deactis Spirensis
Conciliinec admodum tui curiosus, vescirem, ee, si (ciam, praestarer Hlarpocrarem 2gerC. Cum 10.
hanne Fabro semelhic duncaxarlum collocurus. Fx eius orarione dininaui nonnihil, quod veinan
bene rerrac, vanum que lichic animiniei pealasium. Deconciliandis rexum animis, (GuIX reS LOI
annis Rorencissimas R eip. Christianae parces, lcaliam de Calliam, milere perdic) nihilbona spcio
sendunt amicorum liciera, quin pocius significane ad veceres monarcharum iras quoridic nouas
accrelcere: tancum abest, resimulcatem policuri videancur, quum nullum verius sIEAFSUMENEUM
sublimisanimi, quam quasdam iniurias neeligere, qualdam isnoscere, exsinon promereturis, qu
laesic, certe Rcipubl. condonare. Ouid enim herer de nobis, si Deus omnium rerum rerissimu
Monarcha lemel osensus neleiretuam ponere: lam corannisnulla (ere LuFOpX paIS VaCaL arumuI
tu necadhuc quicquam video, praecer bellipraeludia. Forcalsis hi rerum moeus haudquaquam in
vriles lunc Hispanismilicibus. Verum quid Facias: FIaec estrerum humanarum nacura, surtum de.
ortum voluuneurac revoluuntur, in morem Euripi. Zasium plane bealti missis libris Digestorum.
Non enim alirer exiliir gestiicque saudio, quam li regnum obtioisser; Cererum veillinon invidee
munus, ira vercorne nobiscanea Felicicare sc factus aliquanto teroeior. Milerac mihri coenanci lib
cerastuas, indicans e se properandum. Exemilynerapham Germanicam, eique misi, duobus ver
bisrorans, cem suo curaret arbicratusnieis impendiis. Post biduum inisic paceram, dedipuero alle
duos; ac meis licreris, quibus illi gratias asebam, inclusi coronaculum in viacicirarionem. ACnC de
lo dicam, nonnihilmeebam litigatricem epistolam. led nOn FaM AcrOCeM. Remisic aureum inclu
Cum licceris, in quibus videbaturme rocaturus in ius, nisi hochonoris haberet elsens (o parrono,
nostihominisimmodicam modestiam: negac sibi toro anno quicquam scauius aur magis inuilum
accidisse, ex meam liberalicacem appellat in (olencem. Mirabaneur veaie conviiix caim stupendaita
liberalicarem; ipse non supebat modo, veruin etiam expaue (ceb actancum proluvium. Negac, illic
amiciciam esse sinceram polle, rbinumusmercator, n’on paritur gratuira este ofticia. Ouamque me
Zalius ance multosannos, de muliis de magnis officiis onerarit, quibus ne micam quidem srarix re
Pendi rnquam, nec in mecantum tieric sraris ofticiolus, le d in alios quoque, velnoritia mei com
mendaros, tamen sua ofticia (ic exrenuar, lic deiicic, re altisnon aestimec. Postremo numina iurac, a
per principis salurem deierat, se quadrancem a me non iccepeuruin. Flanc caulam imira Copia pari
que rehementia sicagie, renon aulus lim cum homineram luriscontuleo, tam que diserto expexist
cessicaula, liremque cum aduerlario compotui. Exrraiocum, nn Bilibalde, nibils dhue vidiin C et
mania, quod aeque lim admiratus, ac que tiuius riri ingenium. Non est candidus in ainicos, led ipt
candor. Corpore conlenelcir; se d rik credas quam adhuc cocus riseac animus, nihil decestiriudicio
nihilmemoria orationem vero lic ex tempore vos erbis bonilque sentenciis, necid sinc lepore
Scarentem, nec in tralo quoquam adhuc annmaee. Adde hucinorum vere Christianam lince
rirgrem. Nullusabillius colloquionon ad pietatem Insaaol. Susdam, qui nitril aliud line
GILAIHHMIIHETLCL LNSES CONIUIIMETE MALL COFHICU VIICaLeMMIPELAMIC. LHIC MIPTOrsuS estimmOL
caliraredionus. Velum Guoapeeaas pcaca Cccudine tru iten caula ct
quod cumille surdaster c cgo lum parum vocalis. Vemhileltin rebus humamis, cus sot aliquid a
misceat incommodi Nemelis illa. Domnnis ce Gua me nobis sernee incolumeM,
ornacistime Bilibalde. Dacum Friburgi, Id. Tuliis, anno
MI. D. ZXIX.
L. HL

## Folio 289 — 1663204101:0313
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000313.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Epistolica
EXEMPEVAL CODTCTLLORVH D. ERA
DECOL AMPA DEVH, OYORYM MEMLAE Sr-
Pecioreepiltola.
Nec dies complures cupicham ce euocare ad colloguium: nam de cempus erarin commodum.
d aligebar piruica cenacillima non sine febri, se d verebar ne quid hinc tabularum nalcere-
cur inpopulo, quod rescum minus essene quiera, quam nunclune. Hodie mihi narrauicElierony-
mustrobenius, esse, quinescio quid linistri suspicerentur de animom ce meo, quasice lcriprismeis
Persrinxerim; deinde quasi nuper dellexerim ab irinere, ne re lalurarem. Sciro, veum que elle ra-
nillimum comnium. Nullam licreram Ccrip(i, qua ce perstrictum rolui, aur quam seribens, de ce
cogiraui. Ouum excuderetur colloquium Crclops, quidam ex operis Frobenianis luspicari sune,
quod dicitur de oue in capice, vulpe inpectore, deque lonsonalo, ad reperrinere; quuin conster.
hoclusum in Nicolaum Cannium Farnulum ncum. qui cupiebar in colloquiiscelebrari. Iscalem
Peltarpileum, et colore est tusco, capillicio nigro. Pe simili vripileo, nunquam audieram, niliru
hac occatione. Non Cum eam ineptus, recalibusnugis rear in viros. Ambiebar de Polyphemusce-
lebrari, qui circumterebac codicem Fuanselicum belle ornarum, quum ipsins vira nitilesserinqui-
natius. Sicres habet de scripris. Jam ea via soleofere semper adire horrum Frobenii, quum caelum
est commodius, quod altera lic angustior de Fcerear. Praque sinullus adtuisser, illac ram en eram ieu-
rUS. Necrecum noviaduersum, Sed tamulus admonuie. Iraque refexissem irer ad ce, nisi plures
adfuissentmihiionoci, quorum caerum curbare nolui. leaquecum dixi famulo. Sic habet de suspi-
cione. Ouodliguid aliud estrei, hodie circa horam quarram vsque ad sexram ero in horro Frobe
niano, si dignaberis eo renire, rno comirarus, aue l manis alio dic, libencer recum conteram. In
abello quorespondes Bilibaldo nocus me, quali dixerim, cuam de Fucharistia sencenriam esle lon-
Bemeliorem. Iloc Forrasse Johannes Danus ad ce perrulie, sed perperam. Dixi cuam simplicio-
rem, quod minus trabear quaestionum perplexarum. Alioqui simihi cereo persuaderem, cua dogma-
a esTemeliora recepris, lic ve in ea perlualione conscieneia mea polle nequielcere, haciplahora pro-
hccrer eadem, quae improhreris, vicurus meomore turiolosquoldam monachosac Bedaicos Theo-
l0go5: Nunc quodruum pollum, opro, ee operam do, rehi cumuleus habeanelaeriorem exirum. BC.
nerale. Reliqua in colloquio lividebit.
ERASMS ROTERODRMVS CAROLO ROMAABRIM
LM P ER A Z ORE SENPER AYCYSFO
S. L
LYI.
Ttaceorme ruxmaiestariplurimam debere grariam, C ae Parinuietissime, quum privarim meo,
cum publice Rudiorum nomine, quod me suo tauore benigniter subleuerenon est grauara: ir
ehementer opcarim, veilla rua vircus, quae porencisimos Reges domar subisicque, parem habeae
elaurorirarem, relscelicicarem in domandis quorundam improborum cumuleibus. Fg0 Ponciti.
um ac Principum. sed praecipue cux maiestaris praesidio trerus, Lucheranam factionem, qua rri
amnon cam lace paterer, roram in me conciraui, magno sane capiris mei discrimine: cuius rei A
quis sidem requirar, restabitur Lucheri seruum arbirrium, quod in meplus quam hoctilicer seri
Plic: cestabuneur Lyperaspistae libri duo, quibus illire spondeo. Nunccum Lucherana resincipit de-
lnare, id que ex parre mes opera meoque periculo, cooriuncuristhic quidam limularo relisionis
Plaerexru, venerilque yranndusue sux nesorium agenres: nos enim pro Christo pugnamus, non
oconsos hominum, de am coralioqui nominibus scelicistimam incompoliris cumul-
Abusxedduncirre quieram. F. xillumodiprae ludiis, videmus aliquan do grauissimas, oririrempecta
A5. Celle Lurheranum hocnesocum ex mulio lenioribus causis orrum est. Ouod ad mepercinet.
En dellam v(que ad extremum Hastcum Chrictianx piccaris caulam everi, tua vero majectaris ac
eraris tuerir constanrer ae perpecu acereiis, quisinceriterac Forriter propugnanr Lccleliam Dei.
ib Christi cuisque signis milico, sub ldem morias, se daequiore moriar animo, siprius videre li-
lac, cua porencia, cua laxieneia, cua tce licicare rran quillicarem re ddicam cum Lcclelia, cum vniuer
erlopopulo Christiano. Cuod reperrelarginturnobis Christus Opcim. Maxim. Orarenon
delino, qui clla aalem seruare dignerur. Cemperque in melins prouchere.
Vacum Basilex, Postridie Calend. Seprembris, anno mil
lesimo quisencesimo riselimo
seprin. O.
CAR

## Folio 290 — 1663204101:0314
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000314.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
hil. Pirekticimeri
FO R, DESZC
A XYS AVC
CAROLYS DIVTNA CLLMENLLA ROMANORVM LMPE
Tonocabilis, deuores dilecte. Fuerunenobiscux licterae duplicinomine iucundissimae, et quid
LEIIX CTAHE, CE quOd exHISInTCICKUS, LuMetalorum insaniam declinari: quorum alcerum de
bes ru quidem lingulari noltra ersa re Benellorente: Alcerum reronon tam noscibi debemus
quam rniverta Respubl. Christana, quum perte rnum id asseguutasic, quod per C aelares, Ponriti
CeS, Principes, ACadeIAS, AEGHIC PCFFOFvIrOS CrudIMIMOSHaceHuS Oere non raluit. Vnderi
bi dapud homines immortalem laudem, de apud luperos perpecam solam nequaquam defuru
ram, de quam lubencilume ridemus, a Mancbate  et amo graculamur. SupeF
CA, reprouinciam hancfaliciter a ce lulceptam, pro vbus au e reue Petcucere adnicaris
Nos enim cuis lanctissimis conatibus omni auxilio _E FALORE MLIN GUAM ACLMLHLLHIIUS. CCFCFLIT
quod lcribis de his, quae in cuaslucubrariones apud nostractari capla lum, ioreste admodum le
simus. Nam videris nostro in ce animo ac rolunear quedammodo dittidere: ualthobispraelen
tibus quiequam aduerlus Fralmum, cuius Christianam mencem exploracam habeus, csseccta
tiehdum. Lu e Perus enpereuli, nis resi quic
humani lapsus in hisinueniatur, cu ip le amancer monicus, id relcorrigas, velita explases, Vnul
rum oftendiculum pulillum relinquas, de hac viacuis scripeis immorralitatem pares, et oMttectato.
ribusora occludas. Si veronihil calumnia dignum repertum fueric, vides quantam ClOFIaMI CBI, CuIL
que lucubrationibus aequuturus es. Bonoicaque ammoce ese ronumus, corgue persualum tum
manoscuihonoris acque existimationis racionenusquam non habituros. Pro quiete R espa
quodinnobis fuie, huc vsque nos strenue praestirilsenon eR, quin aliquis dubitare debeac. Ouidir
Pralentia praectemus, quidre deinceps pexstaturi sumus ea malumus opetous dectdrare. FIOCrnun
aceperimus, vecuis precibus actiones nostras omnes  pl.Max. lemper commendes. alc. 
ciuicare nolra Bursenl. die  L L L. Decembtis, a  M. D. X XV II. Regninostri Koma
nittono.
Cqrotuo.
Inscriptio a tereo haec erat: Flonorabili, aocto, -
voto, nobis dilecto Des. Frasmo Roterodanio;
Consiliario nostro.
AlpB. Valdesius.
DES. ERASAIVS BILTBAIDO PTRCRHEIMEKO
VLTF
Y IiClaristime, opinorFrancilcum Diltum apud re tuisse, talemqu compertum, qualem depinxe
ram. Ab ejus abicu reddicae lune mihi cux lictera, latis e alacres, ex copiole, quae mihieristirian
omnem absterlere, quam exprioribus illis licreris, quas oborra ribi paralysIS inTETTUPCKAE, COncC
peram. Dc Ede amicorum etiam post illam meam querimoniam, calia comperi, vecota anchoram le
ceam e non lacram tixerim in Christo, qui Colus nec rulc, nec porest Fallere. Hlomines mirum qua ii
rerdulimulene Laue an qui ex animo bene rolune, Mae GAHTL. C. CCMsP Otarium, qu at
leuiOccatione tor ille tauor verritur in odium. Ibi quà renax osten (a memoria, qua protunda bene
sicioru omnium oblivio. Sune qui prodese, (i reline, nihil poltine, quum le dere nemo no possit. Sun
oui dum imprudenrer prodelle tudent, la dua. C Cao. aesVsLes est,  quiden
mihicecu commune ese doleo moderarius Lalutus, LMM PTOPITH. M CHeLIMCOMIBHIHH. MOnCSAU
re. Lrumana ritia facilime codono alseis, capicates pesd sos u CBacistime hentc.
ficus devoro quidem, sed non line redio. Absicaucem, ve cale quicquà de ce luspicor. Ouanqua noui
Mote huic reinatos dirimendis bonoru amicitiis. Facile boni consulo, quae seribis de Occolampa
Alanonegotio, modomprobes, quod in eo quiereaso. Fuera ortus, sed ilico sensimenihil aliud pro
Eecturum, quam rehic concitarem cumulcum, ceb. nimium suppuracis. Friam nunc medicor fuSaM
necvideo quo. In Hispaniiscanto scumultus excicatur nem xii nids,. venec CX laris, nec Archiepilco
Pori aucoritas possic eos compelcere. Lurerix Theologi quida duce Bedda moliuntur exrrema. L. 0
nanii qui princepsesthuius carniticine, miti capicalis dicicur inimicus, ve est bonis omnibus. InAn
olia inuicat amantissime cum R ex, cum Archiepi(copus C ancuarien IS. Sed plurima lunt, quae me de
terrent ab ea Insula. Verum quorlum acrinet haee deliberatio: qui haec ralecudo non pariacur vilatrs
profectionem, cuxgre domicuear vicam, sicamen hoc est ritam, de non porius animaagere. An Phi
lippus adtuesir Luchero aduersus Diarribam, nee quaee alt axhirelet l. Mrriculosrurtus
EE Eprudenter, e amatiter, vehorumores boni contulam, nimalim in Colicudine aliquam demiora
ila

## Folio 291 — 1663204101:0315
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000315.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
pltorea.
hicexcuderune. Videtur Lucherus nonihil adularisuo principi. Vbicung. regnat Lucheranismus, ibi
liccerarum estinteritus. Fctamen hoc genus hominum maxime licceris alitur. Duo cantum qua
runc centum ex rxorem. Cecera praestat illis Euanselium, hioc est, porestarem vivendi, verolune.
Regis Perdinandires Car pulcheae habencin Vngaria, Gliceat per Furcam. Velinus Veliusiam con-
Ccripsiclibrum de rebus ab eogestis. Anabaxristas poriltimum suppliciiscorcet, quicollere dicun.
tur omnem principarum. Calculus mens versus estin calcem, cujus magnam rim quoridie ericio;
Sed colerabili eruciatu. DiviHO MalM CONCEPTUI Ex vinO _ (aCCATO, GLOTUM VErum que venCEI
cicalce temperane. Veinam ribi proistaaqua, qua ritam, quemadmodum seribis, lustentas, con
cingacambro lae luccus, qui cereddac immortalem, ve pacrix quam diuciltime prodesse queas. Du
rerivicem rehementer doleo. Arbicrorre legisse locum, in quo mentionem illius Facio. FOrun
opusnuncabsolucum est. Forrasse dices esse Conctiis. Fareor, se d non dabatur alia occalio, et arbi
cror eum libellum, qualis qualis es, maxime rolitaturum per manushommum. C lebergusiam pri-
demhincabest, necteio, quid egerir. Mebisinuisic; abiens non Caluranit. Glareanus hic nunc (0.
lus habet discipulos Frequenres. Decshomini Pors, nunc cogitur in diem rivere. Flactenus ad cuas
litteras, quas decimo quarco Februarii seripleras. Dilphum apudretuisse puto. Scirc éupio, quo
modoribiiumenis placuerie. Cxlaris epistola, quam ad me dedirproximam, exemplum ad cemic.
c0. Ex Apolosia, qua nuncprodit, cognosces alicuam Etispanicx Frascedix partem. Si Lucherans
abstinuislent ab Fucharistia convellenda, missa abroganda, imaginibus collendis, ac suos in primis
pronocallent ad ritae linceritarem, sperari porerar laetior exitus. Nunc Lucherustacer, Melanch
chonmiieal; lcatero, vt ais, Capiune Phry ges. Bene rale. Bablea, anno millesimo guingencelime
E R ASMVS PTRCRHTEIME
5. P.
IZ.
Andem vertimus Colum, ex Rauracis facti Brisooi. Dum promiscua tex plebis armata ac dispo.
Sris machinis verlaretur in Foro, nemo non timebat sibi, cui domi esset quod nolirperirc. Ali
quadiures ridebatur spectare ad arma. Nelior pars Fauebat Ecclesiastico negorio, led numero mi-
nOr. Nam alcera multoshabebar admixtos exreros, muleos decoctores, multos palam intames. Ilac
erasxdiam or sune sub ipsam bruiam, ne cui promprum esset vel fgere, velaccerlere suppetias.
Ecclehastica pars, rbi riderer concrasenatus edictum, contraq; insiurandum heri connenticula, in-
duit arma, moxidem Fecir altera, operas eriam educens in Forum, ac bom bardaS. AUEOTIFATESCNaTIS
factum est, veparsE cclelialtica deponererarma, quod esre Fecit dc altera, sed ad tempus. Nam quum
decretum eset secure in dinosac divas, condensant sele in foro, dilpoliris cormeris aneis, de aliquot
noctibus illic hab dio asebane, extructa prra ingenti, magno omnium meru, in nullius eam en edes
irtuxerun; neque cuinsquam corpus atrigerune, nili quod consul rir tacundus e de Republica cre
beobene meritus, (capha subduxit se se, pericurus miid teciller. Protugerune ec alii compluresmetu,
quiramen exautOritate Senatus renocati sunc, si rellentiure ciuium riuere, e Senatu vero Lubmori
lunc, quorquor fauerent pristina relisioni, ne qua esset illic suttragiorum dissenlio. Flactenus tamen
Senacusmoderacus estenmultum, re pertabros e arritices collerentur etemplis, qua colliplacuis
et. Tanris aucem ludibriis vh in simulacea divorum acque eriam crucisixi. vemirum sic, nullum il-
lic aditum miraculum, quum olim cam mulca Coleane xdere vel leuirer oftensi diui. Ouidquid erat
Pictacum imaginum, calcea incrustura oblicum est, quod erat capaxignis in rosum coniectum est,
Quod secus frustularim cominurum. Necprecium nec ars impetrauie, re cuiguam omnino parcere-
AIIT. Moxineorum abrogata misa. ve necpriuarim domi Faseset lacriticare, nec in finitimis prgis au-
dire sacrum. Vbi sumus ille metus ademtus est, ac propemodum spes eletForo, vein nullius taculca-
cesaur capur seniretur, ad hanc clmenciam adhortance Occolampaclio, quoridietamen ex synodis
illorum prodibanenoua plebisleita, ccepi de migrando cogicare, led dissimulanter. Anxie verome-
cuebam, ne malemihi verceret, vercere lolum, non nihiletia verebat, ne quam abicuro remordinii
Ceten ltaq: procurar aare ge Ferdmando duo diplomata alcerum quo me accersic ad se le, altetii quo
curus eximmunisirem per ipsius ac Cxelaris rotam dicionem. PrimII OmNIUMI CMIEEO ClaM MMIInOS
de vala aroentea, quae porissimu inuitane praedonem. Aliquanro palam onero duo plaustra leriniis et
lectis. Hoc Fctonuntiaturmihi Occolampadiii de Eccleliactas intensosesse, id duab. de enulis, quas
exlicreris adiunctisincelliges, plulquam Frivo las. P 50 camen repurans mecum quis esterrerum Ita
Tus, scripco placaui Occolampadium, simulq; ad colloguium euoco. Collocuri lumus diu, le d absq.
Concentione. Obrulitille sinceram beneuolenciam, quam ezo non reculaui, modopaFereturme in
quibuldam dogmacibus ab ipso diltidere. Tandem caepit dillisadere,ne relinquerem BaCIleam. RC-
Dodime amihioratilsima ciuicate mulcis nominib. innicum discedere, se d ne diucius inuidiam per-
Terrenonposse, Viderer enimprobare quicquid hic publice fic. Cum vrgerer respondieam operam
trustra sumi, quum cora suppellex eller Friburgi in stabat ve lalcem abicem redicur Friburei inquam
Climooctatio.
memlblo

## Folio 292 — 1663204101:0316
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000316.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
mensibus aliquor commorabor, illine profecturus quo me D cus cuo cauerit. Sic daris veinq; dextris
dilcessum est. Hlunc lermone communicauir, re suspicorrribuno plebis, qui semper fuichur negoris
corypheus, virprudens sedarique ingenii. Agir cu Beaco, ne discedam muleis arsuim eneis. Mihinemo
verbu fecic. Si dixissem me oftenlum abire, pmilissent latistactionem li ob id, quod non probate ca,
quxe illicinsticuerentur, vocasseneme ad elenchum, coq; allegauiiram principi, ec inuidiam Theo
logorum. Alioqui exceperam voces aliquor Feroculas ac minaces eorum, qui plurimumralerent hac
Factione. P. cacciderant quaedam praeludia. Ltaq; non arbitracus sum esse colulium in ea ciuitare riue
re, in quanullus esser ca abrectus quin poslerme caedere. Nec enim consentaneum est, magistrari 2c
plebc exanimo taururos ei, qui dictis ac scripris ab iplorum dogmatib. dissenerer. Duu ipse conscen.
lirus estem nauim, ne lcio quas disticulcatesiniecerun de Careinis ancilla. Cupiebam naurà loluere
aportu lecreriore, ne populo etemus spectaculo. Id constanter retmit Senacus, quum ance hac lem-
pertuerie liberum a quouis cinitatis portu soluere. Parui, de a ponte solui, comitancib. aliquocamicis.
Mihinemo verbum. IIxC proFectiuncula melius cesic quam expectaram. Flujus vrbis imagisttatus
obculic omnem humanitatem sua sponce, priusquam me rex Ferdinandus suis licreris commenda-
rer. Dederunc ades regias, et Maximiliano excructas, sedimpertectas. Sedebimusaliguormenles
hic, nihibellum oriatur. C omplures enim huc contluunt è Bahilea, terrurqi torum canonicorum col-
lesium huc commigraturi. F.arescitius hucinuitaret hostium Ceniciam. Vide or hic laris Grario suSO
mnibus. Ancibinotus (E Ludonicus Berquinusnelcio. ISF5. C alen. Maias Lucerix exuctus est, pridie
duo decimas iudices pronunciarane, ve exustis libris ac peracta polinodia lingua illiperrunderetur.
Ouum is appellarerregem ac ponciticem, irari iudices relponderune: se curaturos ne posthac quoqi
appellarer, ac posteio dic tradiderumthominem incendio. Id sino commeruir doleo, s commeruie
bis doleo, necenim mihi cause rario lac cognita est. NecBerquinunoui, nih ex seripris de quorundam
commemoratione. Vitam hominis nemonon probabat, forruna erat lac splendida, regi cum primis
charus. Ouodevenis semperillitimui, nec vllas adillum licreras, nili in quibus non anxie dehror
carer ab hac concentione, cujus no posternon insaelix ese exitus. PrimaM CAULAI VICETAL. Fam Cau
Cam iactabac eriam (eripeo. Decerruine taceree, Sed Frustra admonui, ve ciculo legationis aliquo le
ubduceret, sinerex crabones. Ille plenus Hductae iubebatmebene sperare. R erpactus est paulo post
in carcerem, s perierar, nirex ab Llispaniis reuersus illum exipusecincendio. A carcere datus est au-
lae lub custodetamen. Pandem liber caulam asere caepit, aduerlustrespriores, qui lua sententiail-
lum damnarunchare (cos, aduertus facultarem lacraristimam. F. 30 semper illi raricinarus sum inte
licem exicum, etiam (i causam haberernon omnino malam, ille concralibimihi, ue pollicebaturin.
dies (peciolam victoriam. Ouid Facieseis, qui deuocisunt exicio. Flaecres mire tollac cristas Bedea
advet sus linguarum ac polirioris licceraturxe culcores. Proximis licteris (criplera Berquino, me inullo
tractenus fuisse inscelicius adamatum, nec quen quam vidisse consiliis Forrioribus, se dinfaelicissimis,
necalium cuispes essent aequa perrinaces, led Fallacissima. Dominus, respeio, recepicillum in re-
quiem luam. Benerale. Friburgi 7. Idus Maias,anNOM. D. X X LXF.
FRASMYSBOTZENO SVO S. D. ANIELCTrMEOEOI.
CV  LFA=LCOE CEALHDORETO.
Vam velle cehictiunc adeste, quo patrocineris Eralino ruo, remnouanserestuto. Tlactenus sl2.
Ldiacura exercui cum Beddis ecludorib. commiltis, nunc li superis placet, H0 litiestor, et ab HLer.
cyle nd Mercuriueransfueio. Venit hucFen. Exph. C Thralone factus Phormio, velvemelius dicam
exVEOgi Consatus. Vix insreltus est vebem, nemonelciehacillumihi diem velle dicere. Flabuit ob
uiam Bearum: In illu eAudic Aomachum luum, meis Heceris Factum cAe, VE Duce Ocorgium ex ami
cilsimo haberet intensillimu, excidisserq; ab amplistima Forruna, veminimum dicam eriummillium
Ror. matrimonium opinor sieniticabac. Bcarus, re estrir melior quam re suspicori vossicintex homi-
nes ciusimodi portenta, cu quieris amans, ex veriqse bene rolens, lualit reiprius colloqueretur, deinde
CaLHCTCL. ILa COLEHEImPCraTOrES. Collogmum non ommino reculauic Epph. Sed necauie Le aomun
meamrenturum, quumego sic affectus essem, vecoros quing; menles, domo pedemno extulissem.
Incerim inForo, in diuertorio, in viis publice prinarimqu vociterabatur aea aacis, quam indiena
perpessus esset ab Frasmo. FIxC subresperam. Postridie adiic, reaudiui procontutem. Senisicans le
velle legibusagere contrame. Responlum est: Senacununc ese occupaciltimum, ditteree in aliquo
dies. Aprandio postridie renit colloquium, rulcumire compolito adicacundiam Dixistes Mezen
tium quempiam errag cedia. L. cgirmihi episto la quandam seriped ad Saxonix Duce Georeiuu, mihe
quidem ignora manu. ln qua corexra tuerathiltoria quomodo se geltiser Friburor m Ox BaMC, e
mum Argentorati, in qua tamen ferenihilerar, praeter ea de quibus ipse pene LoleFeHal Sa
rellem hic adFuisses d rulcum histrionis, cibine ignori compolitum vidilles, ab 19; per LOB = II X1II L
encis tabulam. Miroriplum poruilse arisurempetate. eso cerre noporui quum d aserellem, de ret
CRCF
Bil. Pirckheimeri

## Folio 293 — 1663204101:0317
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000317.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
pistolica.
ellerinuila. Ouum ad singulos episto lae arciculos exclamaret, indignum Cacinus, sic ledi famam ho-
minisinnocentis ac simplicis, respondimenonagnolcere eam epistolam, nec meum esse velcueri,
vel impugnare, quod an scripsissem nelcirem: H meam proteriet existolam Ducis ad ipsum (exi-
Peam, ex illa liguere mecalia non seriplsse. Nam summam argumenti ad rre scriplerat Simon Pi-
Aorius Duers Cancellarius. Tam abneeaca epistola quid restac, nili re aur doceret eslemeam, aur ob-
riCCICeret: Nihilo secIS persebaE REcItarE. Fandem quum alseueraret se habere manum meatm
cum Symbulo Fermini, iuliproterrer. Sciebam enim illum hocnon posse. Nec post vnquam pro-
culic, quum corieshomo reridicus asseuerasse le habere. Responditamen obirer ad quaedam, velue
ad aliena. Discexrances, incerpellauie Beatus, horrances, ve omillis querimoniis de Parcienda Concor-
diapractaremus. Ad id protellus sum me esse propensem. Iucerea tamen Fremebacillam illibaris.
simam ancea tamam meis licceris fuisse concaminatam. Obiccime erauius ab ipso fuisse pericum,
quicermisla scheda denunciauerie plusquam hostilia, tam horrendis minis, rehominileni, rale-
cudinario, ac rimido possene subicam adterre morrem, quod compluribus accidisse scimus. AEque
cholane suspicor illum hocanimo calia (criphsC, veauc extorqueret pecuniam, auc occideret. In ea-
rum una vocarar me scelerarilsimum furciterum, homorotus innocens. Ad id respondir senon ea
Fecisse exanimo. Alioquiputas, inquie, me camdiu dilaturum fuisse: Nonne bella detensiod Hoc
colore le quivis turrueri porerat. Suctuli, sed non ex animo. Deinde iactabat le tuisse lasum prius.
Respondime primum omnium tuisse laelum, quod Furcenum in me provocarae, l. bellum aedide-
FaT. Nechoccontentus, Orhonis cuiusdam fucore in me Ccrsus. Iuficianei, quod facturum scie-
bam, Fassus lum ista non eam Facile probari posse, mihi tamen cor arsumentis collecta, VEprOPe-
modumpro compertis haberem. Ciraui Hleresbachium testem, cicaui Carolum Flarstum, Flucreni
libellum iplo caltigatore fuisse xdirum: irem quum Ochonis libellus aderetur, illum in ScCrci erpo-
Scarhi xdibus Cuisle alsiduum. Pessime omnium habebatillum, quod in epistola dictus esser, scele-
racissimae Ecclesiae propusnacor. Respondi illum his ciculis celebrari ab Ochone _ Lonicero li-
bris edicis. Ptam Ocho huinslaudibuspaginas aliquor explenic: Lonicerus mainsculis subindo ro-
cacillum Germania procerem. Ibimaena impudentianeganir se seire, quod esser in libris Orhonis
nominaeus. DeLonicero minabacur mihi, quas id Angerem. Existimat enim homo veridicus men-
dacium esse crimen capiris suxplicio dignum. Dixi librum Argentorari exculum esse d praestare
Paltim renalem, (i quid de fidemea dubitaret. Ocho eriam hoc addidic suo libello, quod inscio Ep
PhendorpiohaecFacerer. Ouid hoctuco stulcius: FToenimirum prodere estnon acculare. Sedie-
Sibus sutticic, quilibec obcencus. Obicci epistolam quam Fymelbersius huc milic à Melanchehone,
repurabatur, scriptam. Fam Fledionimileram, cui runc hdebam coropectore. Isreapparet com-
municanir Capiconi, Capito Epph. Pro Tra. N. polueram FL. F. Flas Litteras interpretatus est, esse
quendam alium, cujus nomen e cognomen iildem licteris inciperet, se scriphsse luperhacre Me-
Panchrhoni illum id ese verum re leripro restatu Fuisse. Fsic nil aliud quam ridere libebar sciencirem
Dlicerhabere. Nam ipse Philippimanum proterre possum, qua rectatur se nunquam scripsisse Exph.
necrnquam ab eo accepise licreras. Addebac se habere licceras a Bilibaldo, ipliusmanu de Ccripias,
Quibus hortaretur, ve sringerec calamum in Frasmum, acrueretur tamam Cuam. IsicnusacOrvultu
ae rocemiram altinxir dciuuom, non sine dentium Aridore. R espondi Bilibaldum lua manu proximis
dicteris mihi sonificasse, quod Epph. Scripsisser, veinlaniendi finem Lacerer: epistolam esse in promeu,
Scuxerer videre. Obiecit in exittolaad Ducem Ccriprii elter, quod se sestister pronobili. (Hlic appel-
labatme an unquà le gesisselpro nobili) quum ipse mihipriulquam iactarim nobilicate meam, Ob.
cicnimirans guurille dicerer. Repetiic eade rerba: Inceriectione, no verborespondi relurinon cu-
rans. Tuille mire copolito ruleu: Acqi ho. inquir Forcasse male habet principemeum condidissemu-
lemnobiluarem meam. Adhaec proxima (cheda, quo certio denuciauie bellum (cripserac sua manu.
lem ab E pph. cqu. clypeus illius pender pro divertoriis, cum salea Fenestraca, slacius diamecro dis-
Secacclypei spatium: nec se rulsari more denominat a locO, VEa Roma Romanus, (e d addic prx posi-
tione, quasilir dominus ejus loci. Na receres hac sermonis torma significabac munus ac functionem
aliq velur a cubiculo Caelaris dicitur, quipraetect est cubiculo, sic Episcopus dicebatur ab Hsippone
regio, qui eiemirari praesiderer. Fadem Forma nuncmagnates cognomina habene a loco, non quod
ibinari sine sed quod illic dominetur. Ira Scilicer estnoster Hlenricus a Epphendort Forcassis ob cau-
Ponem cereuibrariam ab illius maioribus administratam. Duories aurem impleuicaures mensmen-
Tione arcium paternarum ? Ance annos (exreteresprolixam tabulam de monacho quod à lagicran-
dipericistimo, que pater in arce sua Fonerat. Prarerea quum rezanci le curare quo animo Princepsin
iplum esset, diuisem. Ouidisicurmetuis, rulcu mire lerio re (pôdie, sE VerCrINEPALCTNASAICESOCCU-
Parec. Nec dubico quin timilia inctaric apud ce. Nam apud alios Feciste complures noui. C onstantie
Quum Epileopusrogaret Beacum, num esset Epph. nobilis, v9, ambisue respodisser, Epph. obcicnit.
peimumentae locum occupare lulcmuic. In hociter legumcus estnos, equo quo nihil milerius. Ve-
um auebac se Rinueldix a nobitiba equum commodato lumcurum. AEmlactum. Nobiles aberane
lcilicea Fundem sucum sille Schathuliae, acq etiam C onstancie, veiurca proueibium, turturem co.
b
Broeil

## Folio 294 — 1663204101:0318
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000318.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Bil. Piretheime
onouic, de lupus lupum, ita nobilis nobilem nonic, sed mala quacam Forruna. nusquam erancilta
quos rolebat. Indionabatur quod in Sponoia vocassem ipsum Flucceni Acharem, acnon indionaba
tur, e ineadem fecissem ipsum nobilem, sic enim cum suspicabar, non prorsus esse plebeium. Ouur
agnouic c non erac: Ad taechabet tamulos, in quibus Cermanos duos, qui nunguam no appellene
llum Toncherum. Ouidmulcis: videcur hoernum modis omnib. agere, repronihilihabeatur. Il0C
nonisnorabat melcire, nec tamen illum pudebachuius sermonis. Addebac se luam Familiam qua
lemcunqs canti facere, renulli principum cellurum sic impune, si quis ejus famae maculam alpergat
lunc Thrasonismum magissideres si legisses, quae de eius tamilianarrauic AE granUS, Scrip (IE Fm le.
rus, nunc dx popul nonir. PoRcales aliquor querimonias, orario reuoluchaturad animum ducis, ali
mencum, ec lacram tamam impericam, cujus iacturam cancifaciebat, venegarer le vel CaeParicale
quicquam condonacurum, e rica cicius amisturum quam nominis sui detrim entum paFuruI. Rc.
spondiquum adhucagerem in xdib. Frobenianis, ip lum mihinarrasse se Ducem habere male pro-
picium: Roganei caulam addebac, relleth me scholasticum esie Cordidum: non porsum inquit. R0-
Sabo quare metuerer Ducem, sinihilab eoperereL. Mecuo inquic, arcibus pateenisneCaS OCCUPCE, S
Fiatrib. meis. Id Factum non inficiabatur, sed aiebar post, ducem fuisse reconciliacuM, EEaGI CACPEUIIM
vemaono suo commodoreuocaretur in parriam. Si dux inquam fuiciracus quod no responderes il
lius expectationi, unde post fuiere conciliacus, quum aliquando licentius vixeris quam anrea e Fum
d ieritandum in ce principis animum no crac opus Fralino, quum haberes Flieronrmum Emlerum
holtem capicalem apud ducem. Sed adnome Emleri caepicintremere, reluciiam dilaceratur homi
nem. Audierar opinor esemorrumm. Trag; Eutum exac Ferocire. Rursus amici qui aderane interpelle.
banc expostulacionum carenam nunquam siniendam, ad ammestiam _e Carcien dam amicitiam pro
nocanres. Idnon omninoreculabat, modo prxlcripeis condicionib. lustus est proponere. R espondit
Cehomograuiscum ese commoriorem, per Beacum postridie significaturum de condicionib. allata
sunr postrdie leses iplius manuscripex, quarum exemplar ad ce micto. R espodi meamanu, quoruim
exemplar eciam ad ce micro. Agicatum ett de compromistione. Consensimus in duos oprimostuiu
rebis vieos, ec illino minus amicos quam mitri, Beacum Rhenanum ee Bonitacium Amerbachium
Turis Cxlareipro FelTorem. tlabes hactenus actam Fabulam, quid sic le quucurum nelcio. Veinam tis
adestes quo liceneruis vei consiliis, qui iuris scienciam prosceris. Contulcamus enim rerum lacius lIE,
acceptis condicionibus orium emere ab otiolonusone, e hisrebusnaco, an expericiiudicio. Pocte-
rioclenc. mihiplacebac. Noueram enim Famas ranilsimi Thralonis, de leieba illimaeis dolere crul
mena guam tamam, hoc es, masis ese Famis negorium, quam Famae. VerUMG; COMPONCFeFSAEaPa
vulcum, x verba funderet se lquipedalia. Promilerat hocproxima Cercala, qua bellum denuncia
Reuocabitur inquienscibierasae dia t lucrenica. Hlic pretermorem, non estmentirus. Pcortus ea
Eragcedia est. Scisipse, cune miris sumis _ aerib. Captatam praedam, posteaquam FLucrenuS ad la ct
contusiensancoram, ex praedone factus est Sycophaca Achic reagnolcas veriu sq; tabula axciticeir
vide ve dissimulas praedae sudium. Prxecexic famam laelam, damnum (cil. inaeltimabile, praesCFEI La
viro, cuinitul vnq prius suichonesta Fama, quum illius ricanihil Ecneguius, idq; adeo non clam
plorieturinluper: Deinde pecirur libellus dicacus glorio so ipliusnominiox existolam ad DuCeM.
quasi duxignorernusonisingenium sic ab illo delulus. Fandem homspius curam aoit paUIPeruI
qui Fribursi deguncrbicam lancte rixic, ve co nunquầ sicreuerlus: cum quiBablee, rbimulto nocie
est quam putat, in horum sublidium imperacerecencos Horenos homoclemens. Flarum lummatus
non postular esse dispen (acor, ne quid hinc suspitionis ac maculae aspersacur illiba cistimae tama. Ce
rerum quoniam Argencoraci est maxima pauperum vis, quasip le nouic ac dilioic quorum de nume
roprimu arbieror ipsum Flenricum Epph. duceros ducaros postular, quossecu deferat, lioq; dilpen
secacburio. Necrame explicat, quos ducarospoltulet, de camera, lareos, in auro, in argento, antlun
saricos, homominime morolus. Fortalsis accipierpro ducaris coronaros, moiulti lunepoderis. LLOC
Cracartis, id p etatrori negorii capuc, vlc. locoponere, de reiscedistimae ciculu plausibilem precexuie
Eleemolinae. Duis. n. nescit illi semper cur â fuisse pauperu: Abnegatis licteris quas proferebat, quun
proterre rotu, haud dubr prenacsoo. ae abeba actociorem av. na
mecar denunciaco beltoetteuts  poruic arrocillimislcripes. Dileos enuschecatui
cerrum habere ab illo probarinon porsemeasese, ecarbicror (ic a me leriprasno fuille, quid egillet
prouocallem adiudices. Lane epasee  catahac ipla ducis ad illu epistola, 9 nullo pacte
miponionorare rirturem ducis derim milicumm. Nec. I. Pactes acats Heuoo exrinctos. Ouic
H. ECFerF OladiOOITEacFCTAS AM MCTUI: L L, PBaBIICCKCIHO AIILCCIMMEL attoceSICherUIaS, vi
aurincerire, aur q opinorpro lua clemencia malebat, milTaPCCUNIA PLACATE GENETOLHIMSBLUSAMLIIII
Proterre pocera epistolas mulroru probâre hdeiriroru, in quib. suis depingicur colorib. Verri lenten
tiahaec displicuit Bcaco cu primis, cu Bonitacio et Bero, qui surores erane quibulcunq; condistomo.
componenduesse pacem cu loquaci, fucaro et ociolo nepore, qui venihil aliud ageree, cerre resione
cerrorisincurere leni, ralerudinario, et nacura Formidololo, deniqi laborib. Stacto enecto qi. plerrin
hanctabulisac cumore coplerer. Exa L. Senacui Basiliensitactureum. Tu esle non paucos, quinihil ob
eda libat.

## Folio 295 — 1663204101:0319
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000319.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Lpistolica.
bellum cum Curheranis gestum male relene, eam qi nuns este remporum condirionem, ve quamuis
seurra poltirimpune ladere, cuius velapud Cermanosmira licencia, nec detore iuvenes agi deco-
Ctores, quiipli in hocnegorio adessent. L lxc acq; id genus alia quum agnolcebam esse verissima, cum
meporissimum monebarratio mex cranquilliraris. Suctinebam humeris quinqi prela, interdu lex-
rem. Molicharnonos libellos de pronunciatione e Ciceroniano, in quibus quores tractantur mi-
nuciores, hocplus est ditticulearis. Erhocrepore sub nundines maxime cumulimantur oAticina. Nec
Pocerachie maeis suo, minus meorenire cépore. lam n. excudi ceperant duo libelli, de pronumcian-
do ecde ciceronianis exiliquidem, ve diximus, argumento, se d hociplo difficiliore. Duid muleis, im.
Par eramneoocio, erialinitul ommino curbari acceisset. Deinde cositabam quae reae edix mOna-
choraoeremr apud Flispanos, Theologorii apud Lucelia, quam qua Hlispanica Faeliciter cessir, spero
Lucecianano Faelicius successurum. Deinde milerebacamicorum, quib. ille gloriolus exhibebaine-
Socium. VIEro cirrogs CurHtandum Crat ad Imperatore, parandus erat aduocatus de parronus, ambi-
endiFauores. Adde his animi cedium, ab huiulmodimugis supra modu abhorrentis. lam si vacallee, A
libuillee lirience, maxima pars caulae mea constabac suipirionibus cam mulcis, ve mitirem cercâ fa-
CerenE, ta veroper seminutis, reiudicem non poruerine habere intentum. OuodFlurrenum instiga-
ric, veme Aylopererer, adeo non Facerur. ve se iacter pro viribus hominé cohbuisse, ne quid mele de-
rec. Aequiquuessemus Constancix, quo repore miram erga me obseruantia simulabat, apud holpiré
meumefurinie quae da, ex quibus liquebatillum parum amico ese in me animo. Idem Fecichic Bali-
lex, qui quoridie blandus me inniseret. F. ascu Fabulas non tam ienoraui qua concemp(i. Ouum huc
renisset Fuccenus, per Flen. Epph. exculani colloguium, nili quid eserrei lerix. Mihinarrarec Epp.
non semel quod mandara bona hdereculister, quodtlucrenus mea excularionem bonrcontuluiset,
extleresbachioe tTucreni lureris deprehendirem lecushabere. Duuhic eriamnuagererLIIEtenusu
dinter suos Lodales Fremeret inme, dira minicans. Epph. haec omnra dissimulans, AnxiriILE pacatO
esse inme animo. Si quid mihiinrer contabulandu excidisser, interpretacione depravacum ad illum
reterebar. Velurillud rogantimihi quamobre Fucrenus leripsisset amarulentum libellum in Co-
mitem Palacinum, quem etia a diturus erar, E quem expographum cam intanum nancilciporuissee,
quoniam inguic hdelissimum illius famulum scinnocencisimum, qui cres Abbaces, in dicione Pein-
cixisillius, larrocinio manifesto adortus est. Tumille, verum inquie, id Fecit dominiiustu. Fic cg0
ridens. Num ilthaec acculatio liberaret Famulos meos, C in manitesto deprehendifurro, diceret, se
quicquid fecissent meo fecisse iussu: tTiscum quidem cancum arrisit ille, le d ica deculic ad Flucrenu,
reille miris modis Fremeret, quod illud eguestre facinus furco plebeio coparallem. ITuiusmodimul-
capost comperi, lonse plura compercus, nilinemomeralium rerum esec incuriolior. Pandem hinc
mecu se subduxic Flucrenus. Ad quem quum Epph. subinde recurrerer, alia apudillum, alia apudma
Loquebatur. Id crebro luspiciarus post comperi. Scripleram Forre peralium quendam Hlucceno Mil-
ruliicum agenti, inscio Epph. relpondic ille his verbis. Vbitingisodiolam nunetabulam de lypo-
eaustis, quorum apud menulla rnquam mencio tacta est. Erli Epph. id mandasses, in prompeu quod
responderer habuisser, nempe quod opere non essetad me reterre, quum soleam cum aliisamicis ad
duas auerresnonnun quà horas imforo ad colloquium decineri, adeo non porui abesse lirpocauctis.
LlACFIuEenS. REgnitSen. Ex∞. mihi dixerac: Flurcenu ob morbunon posle ab esle ab hypocauctis.
Crebromihirelponderat illu boni consulere, quodipsum non admictere ad collognii. Acqui post
cognoni ex Hleresbachio de aliis, rem lonse alicer habuic. Rurlus ad alias quasd à licceras meast LUE.
tenusrespondichaec. Floc quod cu constancer aFrmAS, EPPH. POrTITeF RCGAE. Oui igituIEmC exmOre
reluramieusinnileret Epph. An non calia inqua mandauicibireserenda FTucceno e Fassus est. Non-
ne dicebas illum calia re spondisse: Factus est: mox existolam proculi: iusi releseree, leBIE. CF aliqua
donarrabac illulonse diuer sa dixisse. Laesic homo, nec tM erubuit. RilI. FinsebaL LC AUTOrEM PremC-
dilibelli, quem tsuccenus scripserac, nec dubico, quin iphus Hortatu. F. xa3 serabacre apud amicos, ve
Decumaredimerene cancum alll. lp se le praedicabac velle de luo quinquaginta Aorenosimpederos
necalis liber prodirer, videlicel reamicori liberalicarem elicerer. Probeniuscerritus ofterebac quin-
Guaginca. Id luspicabar anre qualt Caceretur Frobenius. F. pph. mihinatrabac, esle quendà Basileae qui
Juinquaginea Horenos otterrei, ie siber renirer in lucem, expectans quid egooferrem. Wihilsespo.
dinihmépelciste hactenus, quod calesamieos habere Babilex. lam enim audico Frobenio pucabane
eam pecunia incuco este. Duum Flurcenitamulus hincabirec, dixitaltauce Beaco reluri deme lot.
Ncicus. Veinam inquicisliber nonprodeat, impenderem de meo, de meo inquam quinquagincaAo.
renos, quum id cemporis rix dimidiarum haberene Flucrenus simul de Fpph. Paulo polt 10. BO12,
Idlem screbacamancilhinu mei laudrumore cerricus huc accurebace C onstancia. Iico cerisic animu
hocaei, limul acq. licuic leorlum colloqui. Nam Epp. huius tabulae Chocagus nulquam non aderat
corrcaum avens. cogonum ea de Cala venisser: FALECUE. Nulla inquam menrio depecunia: Faltus
estesse Factam. Guancum inquam pecime: MOdica iInquIE CUIa, ROTeNOS LEPEUABINEA. OUu FpP.
in Camiliari collognio narrarem, ge omacho Lucremns abiecisset Abbaris Volzii existola, in qua
Lexperic coronacum aureu. Rels o munust lureno dienu non tuisse. Simisister inquam Rorenos
quinqua

## Folio 296 — 1663204101:0320
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000320.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
irckt
uinguaeinta. Approbauie. Huiulmodirechnis admonebarme officii. Pandem vemagis meter-
reret extibuirbrum (cripcum, quem negabar le aperuisse priu(quam redderet. TuII VE FCCIFATCE.
Recicauicinitium. Ril, negansibi quicquam acrox esse, quum scirem illum aliud expectare: Vole
bacenim acrocissimum videri. Tumille, ast alia inguir suntincus, de paulo anre negarer sbiinlpe-
ctum codicem. Adeoraro libi constant qui fingune. Coierane inter amiciriam ouva nobrnonerrcr, de
vrerque debebacplurimum, nechabebar obolum, Fsurrenus etiam criminibus onerabatur, muleis
sulpitionibus premebacur Fpph. Ad tales amicos accessichaec Caula. Monveram amicos ne darene
allemmea caula. Jam enim liber per multorum manus ragabatur, de post numeratam pecuniam
cracillis in manuridere nos. Flincstomachus illorum in me, quia fetellicpraeda. For intercessere
coniecturae, mulco plures eriam fuere, quam exo reterre queam. Omitro enim voces sicophancicas,
quas apudalios etturire (olet. lam (i quis legaF Llurronicas ad me Epistolas, quas per Exphendor.
piummilie, nihil spiranenili prxedam. Ouum candem seniret Lpph. se maois ac magis gravarilu
spicione. Jam enim mulris obolebartucus, Tigurum accurric ad Flucrenum dx rerrulic episto
P. quxe valde dilisencer restabatur, libellum nunquam exicurum fuisse, li F pph. Paruillet consiliis.
Fradeonullum mihi esenalum purabac, vehascechnasnon oltacerem. Tam diligens exculatio
quid aliud erac quam acculatio: ConceNic Arsentoracum, prius apud me cestatus, quod essernobi-
lis. Necprius excudi caepic liber Flurcenicus quam ille eo commigraller, ee qui illinc huc veniebane,
aftirmabane librum ipso castigatore exculum, rbi vidicilico prodisse Sponoiam, ee hocrete nihulera-
xiste, subornauie Ochonem: ac ne qua mipsum caderer suspicio, curavie ve alseriberecinscio Epph.
libellum ese xdicum. Curauit re praedicaretur robiseques: quam ad rem abulis est et Loniceri in
cenio, quem post sui factipaenimir: Jlaec eo procurabar, quod in Germania nihil non licet E quit.
bus. d a muliis eriam Formidentur, adeo vECrCdITOTES BUTENEPEXduTC SeCUM aGI, GInON PCFAnEMA.
iorem pecunix summam, hoc eA, sinon amplius spolieneurmuruinomine. Adhaechabeomulco
rum epistolas illum luis oloribus depingenres, quastamen honoris ipsius caula nec amicissimis
unquam communicaui. Perrus Molellanus obiursarme, quod in Spongia faciem cum nobilem.
quum constet esleplebeium. Emserus (crip sicillius parruum auc parrem tuisse cauponem ceruista.
rium in vico, unde libinomen vurpat, marrem tuisc parum secundae tama: ciusdera farinx lorores
ese, iplum Duci ese innilissimum. Ad hxec multinaerant illius lororem in deliriis esse cuidam C. aid
Nacranc de iplum muruo amore haecere divecsorii in quo verlatur domina, de HiNC ACCCdeTC PAHTCN
impendiorum. Neque enim desunt qui suspicentur, illi non deessemanus, Si quid incustodicum
obtigeric. ITaec vera an falsa linc, mea nihil referr. Illud demiror, ac mecum alji complures, quod 
iam annos ferme 8. agic ociolus,nec rnquam invisir suam parriam, ac Ducem Bene merirum, guui
icer scnon admodum prolixum. Obiecicmiti quod meislicteris fueric in periculo, ne dux reuerle
In paLtIAM AMPUEATCL CapUIE. HlOC Odium ex AUIIS CauIS duX COnCePerit opOrceL, quando nec in ill
dicceris, quasmihirecicabac, exac aliquid morre dignum. Pessime sencit de principe, Gicanrum ab et
periculum cimechomo simplex ec innocens. Scomachabatur quod insimulallem iplum Lucher
nilmi, quum ec hodic proticcatur le propusa, qui F.cclesix Luthetanx prorecto
est praecipuus, ne id dissimulabar, quum viueret Hlucrenus, nobis elorianter deparrans quibus pet
culiseum fugientem huc atque illue de duxiAer. F. g0 Pane nunquam Cuspicatus sum, illum quicquan
de Euanselica Eide cogira e, aliudasic, oAendicurinsimularione vanicaris, quum corin leviamen
dacia proculerir in vuo colloquio, nececubu ea contmare, coram quibus concraria mitii dixera
iple. VIque adeo nihil habertiontis. Ilabeo existolam ipsius manu seripeam ad Orhonem Equo
cem ducis saxonix, in qua iacta se Epp  UCMI, d illius caula periclicatum, ne con
iCeretUE in CarCCrem. Summam enim excedere cencum quinquaginta Aorenos, quasille unquat
pilum protlurenololuerre  IIle scilicer dissoluet as alienum ab alcet
conslatum, qui quo diple contranir, non porestdissoluere: in eadem seribir, le hactenus omnes cu
nacus, omnia scudia sua huc conculisse, re de principi es palriae possic eAC CUM VSuI, EUM ORHAIMenCO
Duid hacvanicare impudeneius: Lclimilianon veleturictibete Cordalhtimo Principi, oportet
lum Orhonem ese lanctissimum rirum, cui in usdem scless Commeie de vicam ex Famam suai
Mud latis HGcmole, quod ad hanctabulam semper acou riroshuius civicaris probissimos, Be.
cum Bonitacium ec Ludonicum Berum, quibus scir meam existimationem chariorem esse quam in
hi. Probiores aucem lune, quam veillis perluaderi poller, elle motlates os lanca malicia. Iple vn
candem senli, quam quam alias cum calibus impoltotous comelatus, cum quibus mitri a puerota
cale dissidium fuic: priusquam scirem quid eseemenciri aurimponere, arcano quodam nacura let
su execrabar, hoc pestium genus, eosque riciltim intemuos abul. Neque enm vila caula a me
Porrecta est, vein me eeciniquiore amimo. Fuiilli ledulus monitor. Freguencexillum alet acm 2S.
nacibus commendaui olim Louanii, Cemelhic exmea commelaatione Lecepi Horenos quinqua
Binca. Id perleripsic Perrus Motellanus. Ingesir se in incimam Familiaricacem, ac pene quorict
duabushoris a prandio, quibus Ferix dabantur a charris X alea mecum tabulabacur. AdducebaE2
tetla
me quoscunque rolebat, ec incer ceceros quendam reste coriacea, quem miti persuasetat esse nob.

## Folio 297 — 1663204101:0321
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000321.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Epistolica
lem, quummor comerrum sitillum fuisse coguum cuiuldam magnatisruri: et paulo post tuxire
diuersorio turatus equos aliquor. Falem actabulonem ad duxirmihi, quumisnelcirer arine. Sed
vixebat hominem inopianon odum. Adde leuicarem ad Aulciciam maliciae parem. Da speci-
men: Orauerat mepridem, ve le commendarem duci. Scripleram in (cheda laudes illius praposte-
Fas, invenem esle mise (obrium, nunquam porare, nihil esse negoriicum chartis dx alea, nihil cum
Ecorris, nusquam videri in foro, nec in divexlorio, sed aut in templis orancem, aur in muleo Auden
tem, unum cantum in eo memendum, ne ltudio immodico parum consulerer raletudini sua. Mile
rocotamulum adillum (cheda, Eiplaceret ea commendario, putansillum rilurumironiam, proba
bacserio, uno excepro, de periculo raletudinis. Flincxestima hominis prudentiam. Accipe aliud
aequeridiculum. Inchrasonico illo colloquio, quum recita set ex epistola, quod mulris ester obara-
Fus, vulen inme decorro. Ouid inquie an cu purasintame debere: Intames igitur sune maximi qui-
quereges acprincipes Ouidvllus Thralo polsirmagis chrasonices Bene est; habec txph. aliquid
commune cum Celaribus et reeibus. Creao Fucurum ve exemplo resum indicac eriam bellum
iis quibus iralcitur, e contiscerbona, dt in erilium agAF. Et hoc dicto sibimire placet, adeo fie-
quenter de apudalios tabet in ore. Verum illud incerrogae bonos viros, an honoriticum (ic, iu-
venem nullo aucrenui censu, nulla nobilitate, tancum pecuniarum nequiter protundere, nec inte-
rim pili facere roces hominum demirantium, unde illi scaceat in volupeacestanta nummorum vis,
necincerimretoluere quibus deber: lam si quis tarum rerum ouvalegis uor eHiciar, quid bonirei po-
terit deillo ominari: Fronsnulla, linoua rana, orri dulcedo, luxus de libidinis incemperantia, ani-
mus concemnens bonorum caciea indicia populique roces, cum perdirissimo quoque incima tami-
liarieas, commoratio tor annorum exrra parriam, morum summa lenitas, Factus plusquam Thraloni.
Cus, famuli suspecti, surlum ac deorlum curlicanres, canta protulio, quum non appareat, unde sup-
Pecicenturhaec, quem non ceddane suspectum in cinicare benemorata: Sed eligit eas civitates, in
quibus estlummalicentia. FTocnomine placuit Basilea, sed magis Argencoratum, rivat ad ictum
modum Norimberexe auc in sua parria, ec audiet quae non vule. Suntc alia huius BCnCrIS ArGUIM EHEA
mnumera, rerum qui sunciudices tam ocioli, qui haec parienter audire possene: Nec arbierorillum
rnguam icurum ad iudices, sedincerim in foro, in diverlorio concionabitur, quemadmodum nunc
Facit. Dusquam enim ad est e pudernihil. Plura Scripturus eram ad re, Led hic nuncius parum erat.
certuS. Venerace Bursundia, Llollandusmihirilus est erro, camen attirmac: se velle ilthuc proticis
ci, ex pecuniam credidi er has licreras. Oux li perlara erune, Fac huc aduoler quam primmuni. Vere
orenimne compromissariorum aucoritas parum sic valitura: actamen periclitabimur. Bene rale
Dacum Bahlex Pridie Purificationis, Anno a Chricto nato M. D. XXV III.
Fraduxie me non modo apud principem, cur licet vica et necis ris in me ese ridetur, sed eriam
apud plures privatos, illius caula tama vericlicamur. quam necestum est relarciar, quod per episto-
lam rnam acque alcerom rix heri porerie, le d opus erie inseriptione cuiuldam libelli, vbi prosua
Prudentiarem illam cemperee, vE SEpraerer Tuam intamiam; nec L ectori relinquac, quid de suspitio-
nisinscripcione, alioquihomininon canropere ambio. Principi lcribac aurem in aulam vbi existo.
lam suam (parsam leio, acque receri de me expectationi de inceoro restimmae, liereris camen prius a
melectis, ne per obliqua e aliqua lua magis deprim er quam leruer.
Duod vero innocente me sc conatus estperdere, echistoriam de me conteruie, ritriburoi conci-
cato rumulen conctus sim dilcedere, quum divertum e vrbs sciat, de restes rirx prohe illic actae esté
Pollunerniuerhcives. ProlaCainnocentiaibidem cencum elargiatur ducacos. Lcidem in hac rebe
Faciar, ducentos rero in Argencoratos, quosiple feram, de pro meo arbicrio egenis dispenlaturus
Sum: Flxcomnin popea  simplicirare et innocencia.
Damna lxlae Fainae, etl maiora lune, quam guxe xestimare poslune; cam ob recera in me merita,
Ouod areculac Eralmus, Md leiae me porius periclirarum quam lama.
Thaec quae praecedunt scripserat Fpph. sua manu.
Elacrespondic E rasinuS.
Distolam quam praelegienon agnosco. Necarbirror me scripssle ralia, nec exemplar inmeis
schedisreperio. Ec Epictolam ducis (i proterac, cestabicur me talia non seripliste. Panrum acmo-
nuiducem veillum ad honectam functionem ab ocio reuocarer. ur cerre mihi quiecen: ab illo im-
Peltaret. De Mespie ,  Vdero animum illius factum amicum, non sialabor, maiorata
Ouam sicilli princepsia eto, aur quasirarum caulashabeatmihii non constac. Habebat
Exph. Emserium hostem capicalem spud principem. Si ex mea quecela princepsfactus alienior est,
non granaborhoemeis licrers Clscer serixtismirigare, quarenus licet cum cantisprincipib. 2gCrC.
Decleemosonis iple cutado quum mihi Deus in menrem miserit. Nec mearetere, quomodohic
aucFribursirixet. Quo lanctius vixic, hocmagis gaudeo. De aureis quos postulat libi dari
praestar
tam piecale duculto, coHdonorabens, Sipriora recipit.
cturus amicicix nomine.

## Folio 298 — 1663204101:0322
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000322.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
utna UCalt
praestachleri, ne ridemur ob hanceallam incendisse exlumniam. Agacamice de desinac poxulum ir
me concitare, non pala e Vinciciuicare. Vberius illi prodesse pollum ofticiis, quam h dem ducen-
Haec inguam respondit Frasmus suamanu.
Sequitux Sententia axBIEEOruM.
Voniam ex conlensu veriu (que Hobis ius feciltis distidii incex rosamice componendi, vilum et
hobisveD. Fralmus ad enicantcum molestiam ec alendam Christianam concordiam, praester
duos arriculoslicur (cripto recepH. Prorertio eodem animonon oranabitur in subsidium paupe.
rum dare Horenos circiter XZ. noltro arbirrio dispenlandos. Echaec Facienda cen semus cirranoram
alcetutrius, cantum veverimque oftelis, querelis, ac suspicionibusabolitis, de inceoro certamen in
cerroslibeneuolenix cum obone prererirorum omnium, perinde quasinihitesser aut dictur
aurtactum, D. Llen. Epph. prentac h quid Scriplic, e verique liberum relinquimus, an vicistim ali–
quobeneuolentix symbolo, an porius mumo animo contenti esse relint. Actum Balilex poltridie
Puriticationis AnnO M. D. XXVIII.
B. Rhenanus e3 B. Amerbachins 8c.
AD PTR CKHETMERVM.
TOSAULEOS
ER ASMI EPISTOLA CONTRA AIMORES
Vi randem obsecro luncisti, maleM Sclaces, qui veleribis per omnem pene Germaniam (p2
sere, me modis arrocibusactaum ab FTen. Epph. Faedisque condirionibus cum illo rediille
inexariam: Ouodeciam si exparre recum esser, quid esthic quod eestiane, quod exultent, quodcri
umpheneii qui se riculo Fuan gelu vellcca, qui nulquam non prxtantur pacem e Graciam: FII
Bantme leliste Lipph. tingancab Mloselum, asane retumque ab altero lelum, denigue fnSAHEN
hilimercessise oftenlarum, luspretomoasanis ac sy cophancarum delacionibus dirempeam a
micim, Verum hic insulcare mihi pat Ct, a Porius verique relarta concordia oraculari: Vbihic et
ille spiricus Fuangelicus, qui Cemper illis nacat in labiis, qui pingicur in epistolis: Vbi Christinna cha
riras, qua nullius gauder inalo: Sed apprauune Epph. victorix. FranE gus Furrenicxe remeritat
plausum darene, nec immerico, ( succeslum habuisset audacia. Peohrebatur enim se le veriraris L
nONLIBHTOT. LFHI PTOHEETETT, quIa GIIL CAI LaCHLAd Veritarem Fuangelicam: AFsine cauta malis
rigare,  linon idprohibererpieraeus quant Bene rolerantia redimitur animiEranquI.
epistolam quam proterebat, quoniam nelciebamnoluragnolcete. Elal Barbarica de scripra manu
e concule, vraiun, ac die: nullam habebac uorepeonem, nullum (ymbolum. FICLi POTUIEVEA
liquis eam Enxic: heri poruie re aliguis ea, quae roluic admilcuerit. Ouid mestuleius htalem Fpisto
lam quam rolebatance complures annos esse Ceriptam, aenouiem J NILI LOLTC PUTAnEme memOi
renete
istis candem estrei: An credunc illum in Llurrenilocum succeltisse: An id Fecerit nescio, protcet
vanoclica propugnatorem, quum nemo magis ofteceriristorum Fuanselio. Cum Epph. vero quid
men dcam mea in iplum merica neciplum LpPLL. Mctari. Cererum nihul esse in quo ill prxestito
alienis delectari Ferinae cuiusdam malitiae, canrum ab CR VEHE Euangelicus spirituS. NunC apertat
quam Frustra semetista volupeare cirillatine. Non hicrefeicabo caulam, qua inteEnOSVettabAEUIE, 
quam sipulatisumus praecericarum oftensarum ac suspirionum oblinionum ob licys videar. HIIud Fa
rim animum minus amicum quam innumeris argumentis declararie, hoctilem in ne animum, 
quam ille iustam habuic caulam mitri grarias agendiscam cgo iustam haberem caulam expostuland
cumillo, si concendere vel libuisset rel racalser. Sed veinquic Paulus. Sernum domininon oportet lo
licas, Sedmeainillum meriranon comme.Cdillum offenderer dicam. Scrip leram leme
aqueicerum Duci Ccorgio, reiuuenem alioqui bonisnaturae doribus praedicum, ab ocio sicaqu
volupraria, quam coramnis axit, ad functionem aliquam honestam avOCarCt. AEque huC S pra
sens dictis de absens licreris iplinm aliquories sum horrarus: Ouod consilium ( seguurus esser, 1aM
Forrasse protamulis gloriolarum, quibus apud leuesiuvenesmincludie, nec caro eludieur, apu
Principes riros e homines erudiros lolidam veram que gloriam obtineret. Er in eam rem pollic
rec hecreuisir suos: Ouidrerum seric: Vnac upees cat impendiis: Vndeillius sem
mata: Vbihabecarcesluas3 Cureas delerie: Outa eu acente, Cus ob manifesta FacinOi
tus sum operam meam. Audiebam quocidie roces ac sulurros hominum. Ouurhiccocannis ha
Nullusiam locus crarrurus? Suidilloluecaes alienum quoanugu o cona. Hlaecaliaqu
thulca, qua nuncreterrenon liber, occinebantur a cordacis, celant ad lus Gutracbancurilli veho
menceramici Erincerim non delinebanemeis studus Facenere Hescium, lubinde Schedas extreM
miniranres hucmicrens. Appellaui Ducis prudenciam, qua lut e s la al theae quiecico
luleretmeoquidem commodo, led Epph. maiorebono. Hlocanmo gula este porestamieius? An
non idem Fracer profratre. parerleriberer protilio: Hocguoa cum terevas, en cum inticiatus

## Folio 299 — 1663204101:0323
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000323.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Epistoliea
tenere, quicquid vriquam scriplerim, quum praecer libros, incerdum rno die quadraginta seribair
existolas, quarum rix vllam releso. Quam quam illilis etiam haec lumma fuic, ve duxinvenem per.
praheret ad aliquod horiestum munus, in quo omiltis rolupcaribus, ingenii LuiAOTES CXCTCETCL AL.
quihxeCerat Tumma Epph. querimonix. Finge hoca metactum acerbius, certe (copus etat, vr ille
ab ocio viraque multorum fabulis obnoxia reuocaretur ad opes ac disnicaretm. Acmiti (uppete-
banemulta alia querimoniarum arsumenca, qua malo premere, quam vilam rescindendx con
cordixmaceriam praebere. Jam non immitis eram holtis. Agnolceré de quo dubites, exrrema ul
cirix est. Pauere lieminiranti aduersus re iplum summx dementix est. Jam si proculisset episto
lam: qua manus mex similicudinem praese terret, nisimiti consticisser à me scripram, cultum
uilset prorinus agnolcere, quo laedereris, suntin hoc quidam excercicari, ve manu exprimantalie
nam, carita similicudine, venecis qui ludicur possir deprehendere. Fecic hoc animi graria Alex
ander Archiepilcopus D. Andrea, Elius Lacobi quodam Scoriaresis, eiuS GUINnUINCFESHALFatET.
ostendir mihi codicem quendam erpis excultum, quem certo sciebam nunquam à me lectum,
mulca antiotaret in spaciis marginariis, prorinus agnoui manum meam. Rogorndenactus siF
cum librem. Aonolcoinguam fourasmeas, rerum Codicem hunc nec legi onquam nec habui.
Ille concra leiRiolim, Ce d excidic, alioqui rndehacrua lcriptura, Tandem cum risu faltus est do-
lum. Acpridemis qui Argentorati dillectus estinCcelin, nonignors Fpph. quastrascedias excica
tacmuleorm manus efinoens : Nonne D. Flieronrmum olim aemuli conaci lunt hetis litteris, ve-
lucab ipso scripeis intamate: Verus hie ludus est aliquid Facinoris molientium. Nonhaceodico,
quodrale autiddam ab Fipph. Factum videri relim, Led quod ab alio heripocueric. Iaque quura
necego litteras agnoscerem, nec ille possee rllo argumenco convincere, nihil illirestabac, quod de
me quereretur, mihi porins crat quod de illo quererer, qui vila de Caula nOn COlU ALFOCIECF exDO-
Aularet. Verum exiam leges ac tribunalia mINaTeTUE. Ad haec Fngamus ea omnia d me scripea
qux recirabar, non neganime scripsisse, sed negauime aonolcere: et hnexallem eam existolam à
me scriptam quam ostendebat, nihil menticus fuissem. Non enim erat manusmea. Hlic subcl2-
abitur, dolusmalus. Imodolusbonusest, quories (copo bono Fallicur, quifallidionus est. Sic
Medicus fallic aorocum: Sic Chriltus interdum Fesellir ludXos, quia merebantur, lic apostolos
quia expecebat. Flaec lamen ex Cuperduo mihi dicuneur. Cerre principis epiltola. qua inticFTen.
Exph. ame imperendo quiescere, docebar, me calia non seripsiste, qualia habebacillins epistola.
Illudinsenne cirra illius concumeliam Faceri porsum, pexter amiciciam quae Christianoruminter
ipsos omnium debet esse communis, nihil esse rei, quur FTen. Epph. visum auc audicum velim. Nam
inceriusillud ex lanctiusamicicixe genus, quam incerbonos conciliat Rudiorum similicudo, nun-
quam ihi cum illo incercesE, e li intercederer, Facile renunciaturus (im. Non quod obAstere Au-
deam, quominus illum quilibetranti faciae, quanciipse haberi postulat, se d quod senilonge aliud
DBenei tamjunenilicer amantis amicitia neersui possic esse nec honori. Iluiusconcordie capur erat.
neobmubaree, ne male dicenria laderet, quod cuiuis etiam lcurra in manu est. Se d ille inguiune
Pr scriphr condiriones, cu accepisti. Accexi condiriones, Fateor. Sed culpam non agnoui: icaque
Pacis amore luveriortui, non causa inferior. An non suadernobis Fuangelium, ve cum aduerlario
Controuersiam Aniamus, priusquam reniamus ad iudices. Nonstarim inferior est, qui leges acci
PIE. Plari boniviri saexe malunimprobolirisatori caulam cedere, quam experirilesibus, neque
CAFONUeranEMIEPI sy Cophanca quietem pecunia re dimentes. R es preciola eseranquillicas. Flane
Paruo comparauie quipecuniaredemit. Quid quod viacor incerdum a piracis, lacronibus, ac lca
iis condiriones accipit _ gratias agit: Sic ocium redimerem, a Lconc, a Ccurra, ab ebrio, à furioso.
denique d Furca. Ouid quod amolesto cane non nunquam obiecto olte quietem emimus, eriam sI
contabulantibus oblacres cancum mordendi imporensit lac in Epph. dictâ viderinolim, led in istos
qui ratia inctitane, dum me ladere Audent, amalium luui denobilicanE. POstremmo( exrortiset a me
Donam pecunix summam, nemo prudens, cuinostrum reergi tuisser norus, aliud (USPICATUILS CFAE
quamere charilsiimam viliore redemisse. Siquidem ocium, quod mihi semper charum ac dulcefirie.
cum muliis variisque laboribus distento, (ic etar necellarium eriam, venunquâ magis. F G0 ad hucvsg
diem necin ius rocaui qnem quam nec a quoquam, poltculatus Cum. P. c2d eo nihil eAt Dcii, vE XSTCTU
Car ricam in hris laboribus, quos publicis sudus iuvandis perfero. Et Germanice licis andum Crat
rrique pecaduocatos. Duem aurem amicum lustinuissem tali onerare negorio: Adde quodrebu
humanis ad hunc modum exulceratis nullum animal cam vile est, tam abiectum, cam nihili, quioc
nOn DODEF CNIHISBONOMIONCOOCMIIMTaCellere. Id iraque delectum est, quod d nobis de amicis
erat commodius, quoq; Christianis dienus. LC dicere porueram, etiam sileges mihi sralesacce
villem. Nunc qui habene iultx condiciones quur debuerie per ambasios ac reredarios cucumferri
Veqi enim animum polsuum inducere; EpP. Vel cam nullius esse fidei, re postiunctas dexteras, pol
vactam omnium osenlatum ac suspietorum perpecuam oblivionem, post sulceprum certam en of
aciorum et benenolentia, post commune poculum ac prnornoiar, postmenlam hospitalem, haeC pro.
ucaui in meam isnominium, vellast culcum, uc enilimes cales praescripcionesia ctancas, ex quib.
houtilles

## Folio 300 — 1663204101:0324
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000324.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
popipescordari saeile colliserencopimonem de notule Mldillum qui veniles pratationem enius
libetnon extel. Lar ud e paat CPPII. le ae sun C ad conditiones, ad quosiplenollee
Do multis aureorum milibus selcendere, Hc MespICtor, ance Carcam concordiam esse factum.
quamquam ex illam vocem complutes, quipropius liuene neinem exceperune cum rilu. Non
pollum isicurmihi perluadere, hac opera Lpph. hers, pruspersualero, cum hominem esse
insionicerpersdum, necminus ultum quam maliriolum. Guoa ab uc otenciam, nili ipl
hdem fecerit, quodabliE vetaciat. In hisisitur gus sparsue, e oru Christianam menrem, leo
omnino prudentiam delsaeto, qul al ha cTactu, plus Labsaspe sunt EpPh. nomini quam meo
fixioit enim hoc a metaedus amicitia, reilliustama Lque aC  as cucat. Ouid enim diceneho
mines cordari, quum in primoltacum acticulo le fede retous a pu espem, cuijus virx aene
is inme ce ridetur: An aliquid commilem orreplectenu. Irema quidem existo la quani pro
terebacrale quicquam habebat. Ouid aurem venicesemen, sal vicam illius ve demusimmu
dem a lcelere, certe quod nec iple dissimulat, ociolam ae rompeuatam nonerune: Fc hic postulac
meis curari scripris, ne quid linistrx luspicionis depeteaeu. In secundo arciculo pecue velicreris
meis de inceoro receri apud principem expectacte eatal. ulahCaicenena lutr: Num esc
nouiquid princepsab iplo expectet, nili quodabiplo cognou principemmhocinisse: studia illiusi
vrablolucus scicuria iuris aur proticererur L.yplix, aur aheaMCTCFungCrCtUT. Iam constaeprin
cipemilli tuisse intensum, etiam cum quum illum meis sictens coenarem L mihi quoque lub
iracum, quod illum sic vivencem cam magnitice prala aM. LeC Mhi limaxime relim in manie
est, illum de inceoro resticuere, nil captallat. qu paal. Duid aurem expecter, tacile
coniectandum est. Hlocipsum sipraestec, non estnostrum detururum osticium. AF quomodo postu
lac, reiplum resticuam in priltinam principis gratians, geae spra trascediam moneric inme
contraprincipis licreras. Nam ille vecuienemm Shs exMibetet, hic perinde qualiiussistes
orlus esterascediam. Decerrio quid tuspicaturi lune gut HAMIMAMLM: VIICentOrum dUCAEOTuI.
ipse postularesse dispenlacor, et hoc postremo locopolicum sulpicabuntur esse Forius cauL CapUE
Nocum estillum sumpruo le vivere, non pauca debere, nec proilus ignorantur illius reditus. Ouot
lum accinebathanc sulpicandi anlam prabere mulris, praelele guuu. ve dixi, laepe roces audtat
Loeancium: unde suppetat Epph. pecunia quam protunat. LMCMaLCLCaIS IInCronChO leGEHE quI
dam, quod homotam licenter riuescam de tama lollicitus ch, aarius pericliiaturus, qual
Pasturus illam concaminari, quod cories praedicar simplicale e MMocentram sitam. Si verot
venc Epph. prudentiam, in ers delidero qui disseminane. SinonaueM, dclidero Christiana
Charicacem. L. aedere nihil commericum malicix est, lae dere cus aces prodese, non rulearis estAu
erix. Jam hoc quoque nomine prudentium in illis delideres Gueaus Postulationes, qua
non solcatiniquum peci, vexquum impetretur: aux qualinon liceat cis ulcuis à quouispeieu
Nihilretere quid ille poctularet, (ed quid cxoreceperim, et quid arbirripra precine: Nam arbicis
Bonapars ex meopendetrespon (o. Primum exittolam non agnolco.  Prorinusille non habe
quod postuler, cgo habeo quod expostulem, qui mecum licigee, quausiple dux ad cum scriplere
meralia non (criplisse qualia obiiciebac, le didcancum, quod egome leripile Hon nego. Ouod le
illis licceris meis sparlis in aulamale audic, Duci impuret, aur Orhoni F. qutes qui cum iplo necelti
cudinem arctissimam ip lorum liccerx restatur. Nam huius opera Factum audio, quo d epistola vene
ric ad manus muleorum. Duanquam hocaguncicti, ne quisquam hocne(ciar. Lsisjustius indigneu
quam mihi, qui epistolam oblignatam rnimili. Porrolibellum quom odo promitto ? Non quo
agnolcam culpam. sedamicirixe nomine, li senseroillum poluisse hostilem anmum ee induilse am
cum. Fiusreinecverbis, necvno diemihiporeric teri hdes, quum divina . IGVc littetx, quae prc
bancreconciliationem, adinon canene securisimus ab amicore conliato. LHL AMZ TationCpEX ICLIBI
arbierium de libello, quam cgo cecepi. Cicac enim meum releripet. Lugut sBello dicando nul
lum estpraelcriptum ceropus. Nec enim mihiracaclemper, d lune gutoustoc omcium iam anna
aliguordebeo, nec quoduisargumencum convenic Lpph. Derecoltemantao principis animo qua
Polliceor: Si princepsmeis Ceripris factus est ab illo alienior. Nam quodille iactabaF e Ne periculuI
ne Princepsreuerlo in parrium ampurarer capur, re demusnon e , cerrum est exime
lirceris orcumnon esse. Nec ego principem quicquam noui docui. Non tehorabac quomodo vi
veret Epph. cancum ostendiriam, qua pollicingenio iuvenis mederi. ec Poilinililicreras ciu
licer scripeas: nechoc concentus addidi, quarenuslicer cum catis principibus setc. NNam si mayi
Acepraedicalsem Epph. Princepsnon ignarusretum, quastorrase necipse scio, cre delet le mihi et
Leludibrio. Deelcemolinis nil pollicirus lum relcripro. Flabes postulata de respon (a, nuncarbierium
vide. Inarbirros compromilsio Facta est, in quibus ille nec excepit quicgnam, itel plscuic excipete
Inarbicrio praetantur libi ius dacum dilidii anice componendi: praetancur ea qua praeleribuBE, no
praeseribo mihi, nihad cuirandam molestiam et alendam Christianam concoraiam. LIeC AIICer PrX
lcribunt duosprimosarciculos quam scripro recepi. Scriprum extar quod meretentat, li quid mei
rior. De cerrio arciculo quid prxeleribune. L.odem inquiunt animonon ecallab d et eode
anime

## Folio 301 — 1663204101:0325
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000325.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
pistolic
animo; Nimirum ad enicandam molestiam. Nechis contenei addune, cirra noram alcerutrius. A
hienon latis declaraneriris cordaris, quo contiliores lr acta: Ouid est isitur quod isti gloriantur.
Era(mUM AEEOSILCF EraCtatuM: Er rbI Lune illae rerribiles conditiones, ad quas Lsenricus Epphen
dorpins noluissee promulris aureorum milibus descendere: Ouid quod pecunix dandae nullum
cempus praeseriptum est, ex remicri porerat ab arbieris, quamquam quid opusremieris quum ego
measponce plucadem incerdum paucis diebus, quam ibi praeleriptuii est. Fta metnaiorem sum-
mamcribus verbis amice dictis impecrassee Epphendorpius. Rucsus vbipeaescribune oblivionem
Ottentarum, querelarum ac Cuspicionum verinque, nonne paresnos Faciune in caula. Ouidigitur
hic est, quodiltiiactent, quo nomen Fuangeij iactant: An quod gratis neas ofenlas condonaui:
Hloc piecaris laudem mereatur. An quod perarbiciosrem rrarisigimalui, quam occupatissimuss
linouxionarus, cudis Fori, cum homine ociolsimonec elineui litigare: Hloc erat prudencix cribu-
erdum. Verum vecunque haechaber, si Favene Epph. quod FTurceni causam perlequitue, haec in
benemerentis cratiam cum primis erane premenda. Necenim decrune, qui suspiceneur, immo
non delune qui praedicenthosrumores Hlen. Epph. opera sparsiiactarique. Siquidem illud con-
ctacs Famulum illius, prorinus cum licceris in Saxoniam ablegatum tuiste. Ouod lverum essets
Quaeroso Panorum persdia, quae Cecropum malicia possir cum hinc compatari: Bene merirus fue-
tam deillo, nihil exprobo; habeam grauissimas expostulandi caulas? amore quietes _E CONCOF-
dix accexiconditiones. Nec enim mihti Epphend. amiciria vsquam es opus, nec est ve iam dixi
quur illum visum auc audirum relim, nis me monerat Audiorum amox de ChristianX ConcoR-
diae.
Resactaestprasencibus cestibus, viris prauissimis, Ludouico Bero, et Ilenrico Glareano. Arbi-
tridaris dexeris, sipulari lunr obsequium. Promilimus verique. Pronunciarum est descripto at-
bicrium. Comprobatum est ab reroque, primum roce, moxetiam lubseriptione. In signuinami-
citiae porrectum panem altrinsecus treximus, mox ex eodem bibimuspoculo, quod Georsius
Dux dono mISeTAE, Rursus sipulacus lum perpecuam amiciciam: alleverauie Epphen. Fore
PErPCTIAMI, DAEX SUnEdeXEEATUESUS. Postridie omnes accepi ccena. Nihil omisi quod crat viri
oblici omnium offeularum. Dicas saris relioionis adhibicum, etiais Fuillet occisus homo, post
caenam Epphen. caepic eAlagieare epistolas ad dicem, in postridiatium mane. Ouamquam
illisuo seripro mihi liberum secerar vel Duci scribere vel in Rulam: nec etar praelcripeum tem-
pris, tamen quoniam instabat, ne dissiliret graria, priusquam laris corisset, supra quam debuilum
oblequurus: Flagicabar e praetarionem. Id non solum crac iniquum, verum eriam ineptum,
quum liber nondum esset natus. Agre quideim illud, se d camen horcantibus arbitris veltOcan=
tibusporius; et sum hic obsequutus. In Epistola inserui locum iplius arbierio, necillud eFaE p2-
Etime exillius arbirrio scribere. Flaeicauie e aliud quiddam; quod arbieri mihi nOn SUNEAUCI PEO.
Porere, nec a me dicetur in praesenci, ne d hociactene cum illius dedecore. P’olthaecita sesta si
Exphendorxius curastet fabulam per Germaniam spargendami, quid dici porest scelerarius
uE persdius A rem spectes: Aur quid Pulcius si oianium virorum spectes iudicium: Ouid
enin cooirabutie homines cordati, quum audiene iactari praefacionem, cuius nullus est liber:
Andux Cseorgiuis adeo sultus creditur, ve non incelligat ex epistola me quierem ab ociolo re-
demille: Puainsionem pertidiam, cancam maliciam, cantam sulticiam ne cum quidem Eppheni-
dorpiorribuebam, quum illi irascebar: tancum abest ve nunc illi eribuam post Ecedus initumm.
Sedquo magis illum libero, hoc magis eoserauo, guorum aite hX CpTOCUTAnEuE. Ille se lelum
Putabat. Istinunguam ae laeli lune, nis ledere est, quod nolo prohter; quae mihi non possum
Pertuadere. Eriam de praereritis hoc aquior sum Epphendorpio, quod multis argumentis col
liso, illum quod secie aliorum instinctu fecilse. Neque me latene huius arritleis machinae,
quanquam mire se credune oinnes fallere. Iidem instigarime milerandum Hucrenum, ve in
mestylimueronem Arinserec. Iidem impulerune Octionem. Sic itiguiune eleuabimus aliio
ritatem Eralini. O consilia Euanselica. Pingice Fraluii aucoritatem apiid onties extinetum; qua
iam nunerel nulla est vel quamminima; concinuone vos exirisdii:. Ouaneo rectius vestram au-
coricarem unireris; non per calumniain infamandis aliis, se d moribus Fualigelio dipiis; guos
mundus in vebisiam peidem deliderat. Istiusmodi ecchuis nil agecur, d Si RulisimPOnAEHIE ad
cempus, erumpet quando Fucis prodicis vexitas. Futex non maxis oHiciune Fuariseliconesocio,
quamiltis se diriolIs, corrupris, inimmeque Buangellcis moribus. PexiltoStiOn (OlU HON LEPATa-
Tur Euangelica libertas, Ced conduplicatur seruitus. Per quos enim inuecta est dura servirus, til
Pet homines incractabiles Knulli quamuis Denemonencimoriseros, per quos inducta estryratnis;
ulsperciues, nec lesibus auimis obcemperantes? Si quid latixe menris est Lucheio, de li qui
lunc alu quibus hocnesoCura Cltnuosmagis odisse par est, quam iltos cumulcuarios e pror-
luSaivoccous, quos nec EpiICOpi, HCC PKHCsPES, nec masistratus, nec vllarespubliea Ferre poltic. Llanc
ultorum inctationem mox eace alus rumor. lactabasic Hen. Epplien doipium imihs dictis ac
licceris

## Folio 302 — 1663204101:0326
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000326.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
SIL. LITCK
licceris obiicerepertdiam, quilibellum promistum non praectirerim. Ouid ille dixeric auetecetie
alii viderine, cerre ad me nulla peruenie licrera. Duid aurem porerat in illum fingi probo viro in
dionius; sub nundinasictum est Fcedus, procinus à Pa(cha iactacum est de persidia, quaAlibros, vi
mucum enarribus emunscremus. Sed demus annum prxteriisse, Fortasse porerat atnice expostula
re pertidiae crimen impingere qui poruic, quum nullus esser praescripeus dies, qui li ex xquo e bone
praeleribendus erac, indicum arbirrio fuerar praeseribendus. Sed demus Fuisse praescriptum, an con
tinuo perhidia reus est, qui promistum ante diem consticurum non praestac: Iea perhdia cenebiru
qui credicori pecuniam non reddic ad diem praeseriprum : Oui commodarum non ceddicadcem
pusdelignatum : Tenebitur Faber ec rectiarius, qui ad diem promillum non absoluic opus, icaqu
persidiis plena erune omnia. Si in contractibus ciuilibus locum habet exculario, si non licuie, 
commodenon poruir, quancomagis ralere debebat in hoc negorio, quod aniiciriae legibus peragi
tur : Rurlusdonemus Fuisse praeleriptum diem, non erac limplex promistum, Ce d addica lune dis
conditiones, amicirix nomine, e s compertum haberem, illum mihi exanimo factum amicum, iar
VETANA SINEquX iaCtaE rumOr, illum trequencerroris conviriis in meum nomen destomachare
Ecriptum in menelcio quod tam olum holpicibusrecicare, licceras nihilominus hostiles quam antea
Ccribere, quod specimen dedu, unde cerrum habeam illum mihi ex animo factum amicum : Pe.
quemiussicsaluere? Apud quem amantet de incloguutus est: Aequihis officiis nihil estrulgari
us, nec exhuiusmodipostis habere perspectam hominisinte beneuolentiam, quam nisi cerris de
clararicargumentis, ne debetur quidem libellus. Tamethinon illud actum est peraibicros, veille
sic a me libellum exigerer, quemadmodum miles pactam pecuniam exieic a rusticis, incen
Turushorreani stacim numeretur, (ed ve lartae iam ee coalescentis amicirix hoc aduersus calum
nias hominum quahrestimonium esser. Id aurem officiis ambiendum erarporius quam connicis
Clagicandum. Vides quam nihil est in quo mea sides polsic deliderari, qui cam mulca praestice
rim vlera praescripeu arbitrii. Primum exegics idq; nec ciuilicer necamice, reips Duei scriberem, qui
ipsiuspostulatio mihi liberum Faciae, Vetu vellem ad Principe, auc alceri cuipiam ex aulicis (cribere.
HOc extOrMElEa praescriprum. Deinde quu licreras casnon alirer pollicitus eltem, qua recivilicer,
d quacenus ranto principi scribere licerer, denique quarenus liceret sine meihonoris detrImento
illepostulauie, recertas aliquoc lenrentias adderem. Et hoc imperrauir vlera pactum. Perrio po
Htulauir vesperi circanonam horam, re postridie mane habeac licreras paratas, ve mihinoctufuert
in lecto seribendum. Ouxlore an homini quicquam somniarer arbirris Ouarto Ragicanic eadetm
horapraetarionem, ad quid: nih reiactarer: si libuisser esse suspicio lo. Dacum est de hocilliusim.
probicati.
Ouincovoluic existolam adDucem sibirradilegendam, ip loque praelenre pertamulum meum
oblignari, ne quid traudis admisceretur. Ouam statim non amieum eracsic distidere: Tametle
quid stulcius eriam: Si libuisser Fallere, an poceram alias licceras per alium mictere: Ouod  hoc
ipsum axplausu dignum pucane, cancum pocuise excundere, sratulentur cadem opera praedonibus,
quibonum, virum sic animacum, venec occidi velicnec occidere huncadixuntincerdum, vecrume
nam deponac, ee insuper abiurer omne ius vlcilcendi. Veer magis recedir apactis, qui plus exiei
quam habet concractus, an qui minus praltat:
Scacim quum amanuenlis adterret epistolam, caexir illum obiurgare quod leripsistet existolam,
quam a melcripeam ne minimo argumento probate potetat. Ferbihic promissa suspirionum de o
Fenlarum omnium obliuio:
Ad haecan verus sicrumor, illum in conciliabulis ex conuiuiis remis relisque in meumnomem
inuehi, melius noruntillius comporatores. Si verum est quodistiiactane, ea demem veta pert
dia est, non dicam, non praestare aliquem Fcederis arriculum. Sedaduerlum id Facere, quod est 10
eiustaederis capur. Nam hienon criminor Epphen. Ced illius caulam a80. C’exce hic me adactuM
ad conditiones, ad quas ip se pro mulris aureorum milibus noller descendere, apud plures iactant,
quam reaotorlum inAciaturum.
Ouis ex hilce coniecturis non collegerie, illum sucato aninio rediilse in graciam; Sed rbid
pecunix spe decidisser, aliud vindicta genus quaelsse? Fgocamen omnia candide sum incerpri
TaEuS. EF illiusiactacur simplicicas, Aides ec incegricas, c5o peruidus violaui fcedus, qui cam mules
praesticerim rleta prxe seriptum, qui corargumenea malae mentis incerprecorin bonam partem. Non
dum enim Epphen. Ccedusrenuncio, sed aduerlusictos pugno, qui dum nUIgUAM NON NuSANEUEd
negorio, quod non incelligune magis eiustamanocere, cui volune rideri sudere, quam meam
Hlxcigiturpro Epphen. non concra Epptiendorpium scriplerim. Achicror enim iam ex scedereme
ese otticiiillius honorem ac tamam pron ea virili Carcam ac tectam habere, quacenus per illum l
cebir.
Tibiverorir Ornaciltime seripeum hocmili, vehabeas quod blaceronibus istis respondeas, qui
simulacque rentrem et ea quae sub rentre expleuerine, nihil habent quodasanc, nili re omnibu
maledi

## Folio 303 — 1663204101:0327
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000327.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Epistolica.
maledicane, at que Ua tenuneur Euanselica liberrate. Bene vale. Datum Basilexe C alend. Maii. L
EPISTOLA ERASML AD HEN. EPPFI L. XII.
Ana relisiOHCMCCL HOSamicitiae Ccedus ictum est, venon possir sine summo pertidiae crimine
violari. Ouanquam relcis, cua amiciciamihinusquam est opus, la dere licet de vermiculis e
Ccarabeis. Duancum aucem cupossis ladere nelcio. Certe c8oprodesle cupxio omnibus, lxedere ne-
minem. Sitamam venaris, honeltiorem tibi parares alia ria, quam mihi obtrectando. Sipecuni-
am capras, eam camet simihi perquam enigua e , lummisque parca laboribuss camen citius commu
nicarem amico, quam hoctiminitanei.
Eetamlimagis convemebat, vecurua pecunia subuenites axacilaboribus que meis. quam ve cuis
Scisquum hic dicederes me plura praesticille, quam aebicri prae scripsetane, ne praeberem occalio
ilpendiis.
nem rescindendX FECCNS LaFEX Concordia
Fliciam CuM eTaE (PArSIS TUIMOECaNuS, n eperte adactum ad condiciones, quascuprocrib. aureo
rum millibus nolles subire. Id comode lum interpretatus, absce dictu priusquà dexerisiunxisTemuS.
MoxatrBCiceretiam rumorperuaSErotam Germaniam vg; ad Aquisoratum. Erhoc comiterac-
cepimissisq; licreris sic compelcuirumorem, retuum nesorium agerens porius quam meum.
Deindetales actam mulciretuleruur roces tuas plusquam hoctiles, ve rixpocuerim vel diffidere
nunciantibus rel inbonam parrem incerprecari quod nunciabanE.
Nondum camen libuiceam perluasionem penicus demiccere in animum meum, C qua per me
Aatee, quo minusmaneret larta gratia.
ACpTothS oprOesse vana omnia quae mihi relaca lunE.
Illud opinoenoninsiciaberis, ce desiderare inme tdem quidem, quihactenus non emiseri
libellum quem pacto recepi. Arqui scicrua prudencia non ram tacile nascinouoslibros, nequenes.
cir, non quodlibetarsumencum cibi cotiscuere. Illud aurem hicnemonelcir, me in caltisandis Au-
dustino e Seneca cererisq; qua lunc in manibus sic obruilaboribus, veamicime clamene esse parri-
cidam. Deinde iam quacernis licreris eslagitur ame, vesicut Reginx Anglix scripsi Christianam
vrorem, ita Mlaria Celaris Germanae quondam Fluncariae redinae eriph viduam Christianam.
Adde quod mihi cum cormonstris Pheolosorum ac Monachorum, iuge e capitale bellum est.
Ouid multis ster traterelles non pormistem hactenus ribi laristacere. Ouod Iilicuiser non fuisseF
Opus yIlo monirore. Id lat arouit quod in cereris de plus debiro praectiri _ anTe TeMPIS.
lam scis huicreinullum tuiste prae scripcum cempus, de adiectum tuic, s comperillem ce ex animo
Ouodlipcorosaltem aequo loneius, admonitionem oportuit praecedere. priusquam ad minas
Factum amicum.
aucinimicas vocesveniretur, ec arbicrorum erat diem praetigere.
Ac narcancre mecum per licceras acerrime expostulale de pertidia, quum ad me nulla sieperta-
Vbiloeus persdia, rbinullum praeleribituE Fempus Ech prxleriptum Fuissec, non Cacim est actio
ca (yllaba.
Persidia, ubi non praestatur promillum5 Aliogui quoriens debirornon numerar pecuniam ad diem
consticutum deberet accullari per tidia. Ouod quam sic ab lurdum, nemo re melius nouic.
Praeterea concractus ad diem praescriprum cecipic exculationem, t inciderit morbus, auc alia ne-
cellicas. Ilac exculacio magis ralere debet, vbinullus est praestituciis dics.
lain de declarato animocuo, deqi condicione promilti, nihil causiticor, ne ridearvsquam defui(.
Se concordia. Llabebam in animo. I qua polsem hisnunidinis lacistacere pactis. Sed (i veta (UnE que
parrantur a tam muleiss hescio quid mihi lictaciendum.
Sianimum holtilem iam palam declaralli, quid dicenc, si liber prodierie: Ouid hib aucrerancum
improbicace raluille, vehuc adegeris Frasinum, aut metam cimidum esse, vecujuslibet imperata Fa-
Vides opinoreamcem vurique paricee dedecortum sucutam. Ac pactum habet, venesorium ci.
iam.
MutII. Dux Cco, dius puracmee nos tummam este concordiam. Id ad me secipsi quidam illi
Oecho E quesiam, ve aiunt, de Capsce periclicatur. Fuds ad hutic licieras mihieranmilerime, de
ad DIICeM CerMAHIA CCLIpEASLIILIATGIIIMENEO. VETUM EOTUM qUae Facta CunE, ance lartam amici-
TIaMI, nOn ECHICOMEIMOTIAI. FaC Ita LSas, HC quis in ce sinceritarem ac fidem delidetet. Frenim si
Consticeris, ce facaco animo mecum iccdille in ecaciani, latis divinac ella peudencia, quid decesen-
Amenistiil hier noui, nilt me de cud animo per licceris seceriscerciorem:
M. D. XXVIII
ETA AILEFHLLINSNOLAI ETALISCTCLMI.
intimus, Quod quidem ille pucac esse contectum suis licreris.
Turitine Dux ceterique montales.
RESPOH.

## Folio 304 — 1663204101:0328
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000328.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
SII. LHIOLLLBLMCI
RESPONSIO HEN. EDDFL. LXIII.
Treras nostrasribinon reddiras IMLCMS. Verum accipe quid scriplerim, Adeice de pacli adt
monui, quod curanca relisione incer nosactum ais, venon pori sine lumina pet sidix noca rio
lari. Vide bonerir quam ceruis celis confodias. Ouinecpacto sereris, ae reconliaFam BOnONHI
virorum opcraamicitiam, (celerata rua Fpistola deno dilaceras. Scriplime onquam cibimea ame
cicia opus esse: quum tuam cam impudenter tories apud me iactaris: adiiciens quancus (ISir
apergendis bonis viris arritex, purans lcilicer hicnos a menda existimatione nostra abMerreri polle
Fsocclasinunquam, quum cunos d vita _ lama lemel perdere per hde conatus es. Scio qua viapa
randa lic tama criam li tu non indicaris.
Decuniam alienam GC capto, vreriam mex plusquam protulus um, nec libethicreterre, quibus
laboribus cucibi conseserispecuniam, subuenies cuivelis, nec ce impendiino stITOBOpIBCAE.
Ouod praestitistiinica iubebat concordia, illud quam decorum cibierac, te appello. CerteNOK
pluribus aureorum milibus numeratis, ego eoadisiporuissem, quae rox forralsis incer conuiuas ex.
cidichomini quinihil tama charius ducie.
Ouirumores exorti sumnelcio, quid ad se relacum sic, cg0 exhuinsmodirum oribus, nec Fainam.
nec quectum, neccuam quaro intamiam: Duod inde incelligis quia pacticara sero meminerim, ni
hilminus Fucurum pucans, quam quod hic hdem deliderarem cuam.
Librorumnec efaecus es, dt habebas quod commode nobisinscribiporergtinseribas lanctosse
verosque labores eni relis, nec mihi quicquam cum riduis commune est. Bella qua subinde cum
Theologos exhauris, vide ne ipse quoque ribi accertas, aenihil ad nochxec. Edem salrem in re quero.
Jam vero quortum aerinet exculare pertidiam, tam odiola comparatione, eum leilicet ese obno-
xium pertidix, qui ad consticutum diem debicum non distoluerie, quod nermo melius aceso noue
rimm.
Obcelorreper deum diccuidcheam vlea praescriprum diem : Signominia est debere, intames
suncsummi Reoes e Imperatores, se d ru sic Poles nunquam non denre ludere.
AlBiri qidmbeantherco, curers qua Pcum L mlocentiamea exigar, non opus estre impe
ratamea Facias, Fac quod bonorum virorum inssu debes. Ccorgius dux si quam de nobis concepi
concordiam, hanc permenonamitret. Ochonis caula ad nosnihil pertinet, necvideo quid ribiveli
cum licceriscum ad principem cum ad eum seripris, postum terre quod illaspioteras. Ocho caula lua
AeFAUECAdaE.
Porro connimo re cum redeo in gratiam, reperpecuoribi futurs essem amicus, smodoperte li
ceat, nec morabor auc laeculi malienitarem auc improbas linguas. Vale AEGenEOTaEI Anne
Flenricus ab Fpphendorph. cun st
ribiplacet.
  l A. _C.
A
L. ZL
ORHATISS. D. BTLIBALDO PFRCRHEEMERO
EA AL ATES F ATLS CONSTLTARZC
Prem, quem EPPACMOPS vidCTuTPEFtOtam Germaniam sparssse, NOn inUSAETOCeM qua
VatIII. Lusc Gueren paless expediam. Opsopceus edidir epistolas Balilii de Cregorii Naz.
commodipublicimagnam peltem muchu tes. Optore quam bellissime ralere. Dacum B2.
Pinorribireddicas litteras, quas ance dies aliquormisi, quibus instruxeram ce aduertus rumo
anZCMI CotaCaS, quas in manus umpi Vertutus, quo L Olorio epilcopo Cracouien (I. qui mevleroho
LOTALIOUHETE LexASIMCA AHICALOTMIH POCCa SLAIHICATeT. Sed comperi, deprauatistime edt
Cad. Iniplostarim cirulo est. nulpair pro nalpos. Nam naspar apud Graecosnon dicirur. In prima ep.
Rola coniicio tuisse Scriprum Bae ranapa, propranato crapula. IS Fecic, BaDeinixa, quodnCC GERCUI
est, nec larinum. Exhisconiectans cerera, abuura tetendo. Proinde cerorO, ve s exemplarma
rumemea. S s  Guoque eC.. Simul non est commicrendum, vETanCUS aU
nu delcriprum est apud Oplopaeum, iubeas mihi communicari. Id Ein tempore tac, ante aurum
TOrita depravarus maneat. Lluulmodimuenes audacores quam crudiciores, de auidiores rei quai
IlCx 5. C. al. Lad. 1528.
ir asmuo Ct Maneipio C nedutuma
CL AR1S

## Folio 305 — 1663204101:0329
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000329.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Fipistolica
ELARISSIMO BILTBALDO CASAREA MALL
LAFTS CONSTFLAEIO S. P. LXV.
Kiltimoribireddicas lirteras, quibusrosabam, ve Codicem calamo deseripium Episto larum
Basilii de Nazianzent ad me micteres. Vchemencer enim hoc cupio: nec lenibus de caulis, dc f-
etabsquetuo derrimento. Sed expectohis nundinis scripea tua. Ferdinandushonoriticentissime
criplicadme, invitans Viennam, salario quadringentorum Rorenorum, tancum ve illic viuam.
Scdnon estanimus in alium migrare mundum. Si cognouerorerecte ralere, erir lonse pratissi.
pum. Benerale, vic Ornatill. Babil. 8. C al. Sexremb. 1528.
Frasmus Rot. IuuS, ex
tempore.
CL A RISS. VTRO, D. BILIBALDO PTRCRHEIMERO,
C A S A R E A M APE SF A TFS CONSTLLARTO
5. P. LXVI.
Larissime Bilibalde, Tulti, retlieronrmus ad ce miccerer rnum volumen existolarum. In hisre-
xeriesrnam, quatibi gratias a70 prO Pateracua: quod munus non minus grarum mihituie,
quam siralencum auriponderet, quod qualipignus esec constantissimae ruc ersa ine beneuoleneia,
quam cgonon in intima Caelicitatis mex parre duco. De Codice Oraco, ignolcat tua humariras mi-
his quod no praesto hdem. Sub nundinas capimus conterre, quo lumus ingrelli aleius opus, hoc plus
Ottendimus porrentorum. Incerdum cori versus omissi lunc, mulca mucara, Audio, re videtur. Duin
_ existola mulrae omilla. Postrema, plusquam cerria pars roluminis abest. C ollacio peracta est: led
caepimus, quod nobis deest, describere. De Codicene lis Collicitus, erit domino luo incolumis. FOr-
tasle curabimus excudendum exemplarnostrum. Plura Scribere in prasentia non racabat. Nam e
vegcxrempuS, _c autumnus me grauissimo dentium apostemace, non sine Febri, parum humaniter
salucavir. Cupiore quam optimeralere, parrone de amice incomparabilis. Fribursi Brils oix7. 1d.
SepE. 152)
Frasmus Roc. rapeim meamann.
ORNATISS. D. BILIBALDO PTRCKHETMERO,
CASAR F A M ATESF AFIS A CONSILL2S
S. P. LXVII.
eshactenus sub medieis ac chirurois misere tuimus excarniticari, nec dumlatis Frmi, et ra
CHEam adornamus, ec parrem vilum video curum accranquillum. Ab Ttalia deterretirer
ex plotirum et periculolum. A Falliis riderur quies a Beddis, vereor, ne dx illuc se proterat bello-
tumincendium, imo rix aude sperare a bello quieram Fore Brabanciam. Jam enim bellum arder
cum Phrysiis. Suspicorante noc esse in capiculis scederis, re Callus sibi vicinam FTelueriam inua
dac. Anoline abhxreh rehpiscere. Jam enim illos admonuierex, precibusque minas repalirer addi-
dic. Cxlar viderur omnia Facturus ex prae seripeo Ponciticis, quae religiola optimi principis obecien-
ciamaonomalo est Florentinis, Vereorne d Germanix. R es aoitur per Johannem Fabrum et Ecci-
um. AdeA Lpiscopus Hlippalenus, homo leverus reaiune, quimihicamen in monachorum Hlispani-
ensium cumuleu bonam nauauit operam. Adest alter Hlispanus genere, professione Fheologus
Sorbonicussracex ejus dominicani, qui apud Fispanos rexilliter tuicaduersum me. AdeA Fran.
cilcanus Calaris à concionibus, male mihivolensEccius, quod non expectaram, incer haerericospo-
nicaliquormeas sentencias, nih quod pro Erasmoponic quidam. Feperstrinsir eriam receris odii
menor. Muleorum licterisinuitatus lum Augustam, C. x laris tamen nomine nondum. Decreueram
hisce nundinis perere Brabantiam. Sed Faber _x E. piscopus Constancien sis luadent, ne quomoueam
Dedemanre perspectum Concilii exitum. Acquitamen mihi lerum erie moliri Fueam bello caepto et
rrgencc hreme. Duidam Gcrardus Nouimaxus e Brabancia protuxus, eexamicissimo lubito factus
expiralis hostis, nouam Frasaediam monic Argentoraci; nebulo se dicioninatus. Is est ficto nomine
Vulcurius. Ouid rei siclibellite do cebunt. Liber, quiprodiicciculoministrorum verbi AIGentOraci
dicituresse Buceri, cui acttuie Nouimaeus. Nihil rnquam leei lediciolius, nectucacius. Cuin ec AI-
veccus Piuscursum insens rolumen (cupsc in meper conductos aliquoe, omnibus locise lucubra-
Tionibus Frasmi decerpris, gua parene calumniae. Alcander axic Vonetix, dicirurqu quicquid esto.
Perum meorum dilisentistime euoluere in hoc, re suspicor, quoAlberro suo suppediter calumniadi
Maceriz. Mon incermolles concordia. Brabantin haber Francileu Picelmannu, iuvenem elorios.
loguace, pudtTispanoseiusde lodalirii laris pladiacorie tiric Carnaialus, led calibus rabulis posthac
CIOMVES. RonoicOrulticicacem ea, ormrilsime Bilibalde, quirories liberalitate TUa PTOUOCATUS,
hihIT LEpOnOCTacIX. Dedva opera Augultini ad Ee MIETCLC. Sed tamennon renicinmencem.
NunC

## Folio 306 — 1663204101:0330
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000330.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
Bil. Pirckheimert
Nunciulti vemiccaneubi Cheysostomum. Exquo si quidhabes abs ce vertum; velim communi.
ces. Hlabemus Commentarios eius m F pistolam ad Romanos, led quibus dederanius vercendine-
eocium, nobis dedere verba, Curabimustamen, re ad Palcha accedane. Nonnullam spem praebu
ic ee Bapcicta Lopacius. Opco re quam oprime ralere, vir immorcalicate dienistime. Darum Fri
burs  4. C al. Seprenibr. 1530.
Frasmumtnum aonoscis.
CLARISSIMO EL OmEM ESLISSIMOIKO. BOM
bergenli, Domino lempercolendo.
L A VIII.
Racia et pax a Christo. Optime Bilibalde, non portum ignorare, varios de merumores circum
Fferri: nec deesse, qui deme loguantur male, quandoquidem de hic syCophanTaS PaTIOT PCE Cn
sulos diesnona inmemendacin fingentes. F. ∞o aurem grarias habeo Christo lesu, inurilia esse r2l2
impiorim, d mendacia, eo quod nullo pexsidio sumctulca, sua sponre ab (que subverlore Corrueres
Sare cam imporrunos, cam implacabiles, caoculacos habeo aduertarios, re li vel de minimo crimine
conulncere polsene, neruis omnibus laborarent, ejicerer, vel perderer: maxime cum videane, quori
dianis sudorib. meis demullam plebem candem mihiminus impropitiam: veraceg, quid ipsis dece
dac. SIinE qui extrema minentur, conspirene, de si qua opporrunicaré nancileantur, audeanE. P’TOFexII
crinhunc diem Dominus. Duod sillivictoriam (perarene, quid puras omirrerent; Porro quod 2
doctrinaattiner, publice doceo et scribo, paramms cuique rarionem hdei reddere, SC d quidest, quoc
male loquuntur: Si hommib. placere voluissem, poreram ance decennii in parerpo rusculo delicet
CerCdtO eshocagere lerum Christi. Denckius a menullum renenum hausir si venenum tau(c.
Nescio an multa de larris conculerim cum eo. Audinic aliquot lectiones F Caix, Se d qValesilla (InE,
indicet lector. Nihil impudentius illis dixi. Frnon opinor mulcum in illisreneni. Prarerea de
Fucharistia quam timide semper logunrus sim, sciune qui audierune. Sed cum Denckionihil: F2
mechab hinc decenmum est, quum mulea super ea re a doctissimis quibuldam inrer anoulosreteret
audirem, a quibus Forrasse  ille audiic. Paulo anceaduentum Caxtstadii, quem nec in hunc dien
vidi aperire mentem meam conctus sum, Fracribus quibuldam rarionem sideimex postulanribus
Cererum vide ormihi simplicirer ee cacholice leneire. P’anem quidem panem Fateor; sediam non
communem, si quidem consecratus fuerit. Scio quae sic vis verbi mysterii. Nunquam negaui, il
mysterio adesse corpus Christi: _ CerTuS sum, veceres Doctoresin nostra sencentia tuite, camett
plerisque in locis aimruanua tipas tractene. Contido autem in Christo, lesu ee hancrem prope dien
Fore dilucidiorem, mundum que ab hocerrore ralde inueteraro purgarum iri. Crebro decernicu
a Senacu nostex rebis dispuratio habenda, rel porius collario, in qua e dehoc neoorio cractabitus
Vbi dies delionatus fueric, curaborescilcas. Vocabuncur e longinquis viridocti. Veinam e e ve
Aris quidam aduenirene. et sicubi erraremus, docerene. Nam exhis qui Papxe non lumus addicti.
nemohic est quinon cupiacerudiri verbo Dei. Hlabeo aurem ex hoenomine gracias Christo, quoc
nihilmoracus aliorum calumnias de mecenes opinionem priltinam. Orabo aucem Deum, netall
demelentias, vecunque eraducai. Denique quodad calcem scribis, de viua Deiroce, ee crinolo
noshaud Carisincelligo. Forrassis vraniiilli Propherae tale quiddam garriunt. Mihi non conctat
quid velint. Sacism. hifuerir, e Scripturis saeris Gdelirer doceri. Seio aurem frustra illis me incum
bere. Proinde oro Deum, vrmencem meam illustret, e ica sim vere scodidante, neque enim cato,
quae Det IaHE, CognOLCIE. Aaiticalle melcio luper perram, quoniam Chrictus iusticia mea est, et il
NO BFL FB A L DO PFR CHETMERO, P AZRECFO NORLM.
Colioloriam deberi contireor. Ouod sipericlicor, dico, non esse Christum. Sed ruentcalum et
TerTa, _E in C HTISO PCLICLITATINON POTETOS VEVEHMC LABAL al errem: a quibuS MCFaM NON exCU
Parim, quam hi quimeamicis describune. Denckius ante mensem lerip (ic, de lignatum sbi docen
dimunus in Miilhausen Tyringorum. Nonmeminie caula, quareisthine solueric. Vale, vitorun
opcime, e quodper corporis valerudinem deteal, ltcesni hominis innouacione quacidiana et
cumula decelat. bal a prilis.
7. L0. Decolampadins.

## Folio 307 — 1663204101:0331
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000331.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Epistolico
PRASTANTISSTHO NTRCI OTLTBALDOF
S E N A Z OR F N OR TMBER CENSF, ANLC
domino tuo chari(S. L X FX.
 P. in Christo. Non estrarum, vir ornatissime, (i hac cempestate praecones verbimale audiant, et
. mulca Satan excogicet, quibus oblictac. Nam et prxcepcornoster Chrictus Factus est in sibilum et
Opprohrium, quae licaqi sunt advertus cum cestimonia Falla. Ouomodoenite (cerer rexitas, (InO prO
barecur per aduecsarios: Sane hacin se latis ipse suim tcelix, etiam si viccuribus nulliministrorum Des
comparandus sim. Vnum consilium est, retiam tanqua surdus, ec non habensin ore redarguriones,
proprer cum, qui promilienosperpacientia possellurosanimas. De MiinEZCrO, veres se habCAHE, au
di. Venerar huc exul, de me Calutarat, cuius eso faciem nunquam videram, nome rix cenebam, quod
primo conoreslunon prodidic. Conterebamusisitur pauea quedam, plane milliunsmomenti, ne que
enimille se mihicre debat. Nihilominus quid percorinis ec exulib. debeamus ex praecepre Domini,
mecumrecodirans, etiam ip se exul, rogabam, remecum caenam lumerer, qui annuie, ec cut Tuonaldo
renic. Funccandem edidirnomen, de causam irineris. Ouid Facerem: Solabarhominem, repatien-
TET Ferret omma, dc de materia crucis colloquuri limus mulca, acque adeo illam commendabac rir,
venomale de cosentirem. Abcunti à coena dicebam, die lequeri de libello eius plura nos colloguu-
curos, quem cuncnecprobabam, necimprobabam. Precabar quogi, ne in Calurato metine dilcede-
Let. Acposcollognium illud non fuir a me rilus. Neque mihi constar, num illi scriplerim. Ouod (I
seripsnihil periculi Fuir. Flocscio, quod Flugualdo dixi, Calurem illi per licteras ex me diceret. FFd v.
cinam voramea audisset Deris: Caluus ille snier cum mulcis. NihilEale spirar seniusmens, quale ab
hoeattentatum neque conscins (um. leaqueres salux sune, rbi conscientia innocens. Flugualdus in-
terim plane alius homo factus est, R ebaptizatus, veaiune: un de cum eoiom male convenirmihi. IF2
hinc et inde exercemuI. Ac est Fortalsisille dies magnus Domini. Cccerii quae de Fucharistia leripA.
exnundinismitrec oxinor Cratander. Liberhicno est impressus, neque exemplarium fuir copia. In-
dilioenter excusus elE, per se obscurus. Acruboni contules, (ciens, eos qui Deo leruire volune, homi-
nibus an placeane, no curare. Ouodisthic reritas Euanselica verbis celebratur, rnus faelicitaris gra-
dusestne que benedictione omni carene, qui coelectiplunia compluuneur. Addat Dominus, re ele
tam legerem, imomessem multorum operu bonorum specteris. Dui hic purc euangelizamus, mul-
tisstipamur contradictoribus. Vulgaribus ex humilibus verbum crucis magis arridec: scandalum est
multis de porentibus. Vercorne nocris accidar seculis, quod ec superioribus conrigic, praclaras pro-
Phecias sub sequuta magnarum gencium excidia. Audicum enim erat verbum, vemagis Aerentinex-
culabiles. Periir in Eccleliis omnis disciplina, nulla est docencium auchoricas. Pexualet apuc muleos
Pscudoprophetarumalicia. Ouidigitur expectaremus: Bene ralear praestancia rUa, _c MC, VELOleE,
CommencaH AaBCA. Balilea in dic Macchaei ApOstoli, annOY525.
CF ARISS. VIKO D. BILIBAEDO PTRCRHEIMEKC
RTMBER GENSL PAZRLCTO BRLMAR LO,
Fonatius 5. D.
2 X X.
Atiscibi esse d debuit e poruic, quod annis superioribus librotum Falcem donoad memileris.
DEccerum ne non sempernota omnibus extet liberalitas haecrua, esresiaq; animi propensio, ex
Coditasti, non solum quaratione maiorem ex ea tructum indies perciperes, liquidem haec vircus in
dandis beneticiis inprimis enitelcir, rerum etiam Colercer adinuenisti, quid irerum ad me mitreres.
quodcgonon possem non accipere. Duisenim Sciorericum hocabsre paulohumaniornon liben-
Cer accexerit: Cuius praeter egregium arciticium ipla eriam nonicaS re l a posoDrpOVCInNICAECPOSCT. P.
Borero, quod eciam ad re scripli ancea, admirabar etiam aeque etiam nobilicatem hanc ruam de
gentis ex animi: admirabar litteratura veriusque excellens studium enum: vnum ce de nostracibus
multis ex Cermanispra terebam restris: Dui in magnis sempernegoriis rerlatus, ec principibusac
Cexcillimus ruis animum ad elegantiores Mulas primum applicasses: Tum quod vecâ acrectam Au-
diorum inoresus viam eloquentie rim ec ornatum ad lacram rem inranda conculisses. Nam Cu N2-
Zianzeni oraciones lego absce rerlas, iurare ribipollem, idgi lanctissime, ne illum quide ip lum tat
Pure, eam ornare loqui: v(que adeo, recamen etti Achenasiplas olear, in quibus diurertatus est. Tu
hocipso cx lo, ab illis cam distico, ealdem pene auribus doctissimi eniu sque reddas. Verum hXC, qua
in aliis dniranda Forene, obscuraneur abs remaiore rua derberiore laude. Nam cum mecum sepe 2
nimOreDCTO, qux Certapenes nOStama de re praedicat, nesero quo pacto ob solescuntilla. qua longe
maxima videri vOTeFAHE. Ouanri. n. apud Principes semperruos sistabitUS, nCMO NOnOuiF. Ouatus
Porleadomim Rep. amanda fueris, omnes praedicât. Ouales in doctos ebonosriros existas
furura
Y. Oecolampadius.

## Folio 308 — 1663204101:0332
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000332.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
Sa. L CCimerI
pio, oratione cerrenon alequor. Id tancum doleo, non ese ad manus nobis, quod. si non holtimen
liberales nunquam, vel ab aequistimo plxtore peciturum me pollicear. Bene vale, e Genuenlem iu
venem, qui Solenum acculic ab se, commendacum habeas, oro. Venetiis 1527. e 20. Tanuary.
Fucurapost seculanon cacebune, siprxesens atasmaligniusid intespretetur. Cererum ab hilce rem-
Perabo in praelencia, ne cibi lubblandiri relle ridear. Tu certe sic explorarum habeas relim, cuiusret
Mulasiplas vere lacras acrestor, me rancum tibi debere velle perpetuo, quancum animo Fortasle ca
cum SBenekicii, Caltem urnaouvor Foret amoris erga re mei, quam quam nisi Fallor, inita videri posIE
amenon conremnenda rario, rnde cumihi posthaceriam debeas aliquantum. Gregotius (Laloan-
dex Minensisiuvenis est cum rui studiosissimus, cum, quo illum plusames, omnium bonaum ae
cium peritus: quod eu facile coram perspicies. Is reluri emeritus miles honecta miltione im pertara
ad rosprosicileitur, Norimberex fucurus aliquor dies, vere non solum colar, se d vetamiliariorrib.
Eat. Hlunceanora tibi commendo de Formula, qua decet abonis incer bonos agier. Non dubito,
quin, si illum in eliencelam receperis cuam, maiore exiam mensura reddiram eibi grariam à MC pu-
res, cumcibiprastancissimae indolis adulescentem conciliarim. Sed, vevideo, rides taciusinven-
cumhocredhostiendxe grarix meum, vri verear, ne lralicum ingenium semper apud retros, sulpe.
ctum, suspicio linscibireddam. Sed me hercle extraiocum, ego ira me cibierado et dedo, verindicias
R TMBER
C
2
Joan. Baprista Fonacius. LLXI.
Ommodum mihi exmeo propinquorure, quo pel aurumnales vindemias concelleram, in ri
CL. Y. D. BILIBALOOTTLBAHCIERO, PALRLCION
TLTAR1O CS
Ronoribus Functus, lummaque auchoritare praeditus, lITFCTAS FAM etCS AHteS, tam PLCNAS, LaM OEHS
tas, non lolum mitcas, verum etiam muneribus hilcc ornes? Tutbus neque maius, ne que graciuso
Ferrimihi quicquam hOCcemPOrC pOTuIE. Adde quod, quae ampolueram, cu reluri vicariamo
peram non alpernatus, nihit omminoreiicis, dum modorem statamtacturum re pihi speres. Oud
bemreverso, reddicae sunt absce licrera, reddici eriam cum his libri, abste parrim ex GregOri
Naxianz eno in lacinum teelicillime verh, parrim precuenda Christiana pietace forriter elaboratt
cum appendice hominis, repraeterre viderurliber, non minus docti quam pij. Ad haec, ne quid decl
lec, quo cuam ergame beneuolentium reltarere, addicumteomilma arsenceum, apud aisentite
dinasreces percultum, in quo Christi Redemprorisnolutetuctatus insignis, simul de Cerpens à Mo.
leolim errectus, unde lalus omnibus intuentibus in eum contingeret, representara. Nechis cou
centus, Illustrium virorum aliquot Imagines adiungis, re Omnibus numeris liberalicarem illam, ani
migue cui beneticentiam egregic abloluram declarares. Suxe animi propen sio, à maioribus accepi
Cuiss cano illustrior e celebriormihi videri (oler, quanto illos omnibus aliis _ FOrCNX, dc anim
abtibus ancecellis. Oux ruanumera, canta me roluptare affecere, vene in praesencia quidem, qua
d re scribam, habeam. Tuigitur, homohilcenatalibus ortus, hilce licteris instructus, principibu
viriscuis semper acceprissimus, apud holce in lummis opibus e stalta verlatus, apud tuoS MaXIII
Omnia cum mecum cosito (cogito rero quam (xepissime) non pollum re non modo non amare plu.
rimum rerum eriam admitari. Duod si verum cibifareri ingenue relim, inuideo plana TaNEX vIeEU
cirux, inuideo huiccux laudi, imudeo non solum parrix, qux le Genuie, verum etiam rniver (X C et
manix iam tux, quae nostrae lcalix hoc alumno praferre lese d bstentare nobis luoiam iure pocell
Neque enim ille iam superest, quemribinonmodo praeponete, led nec quem tecum conterre ha
beac. Aeque haec in presentia laris, dummodoribi sic plane persuadeas, me exanimo hxcrecum 23C
re ab omniadulatione cum meoingenio, cum licceris ec doctorum hominum disciplina maxim
abhorrentem. Cererum quid de libuscuislenttam, mox cum aecuactus legero, planc omnia ve
scribam. Verum aueme amoriamnunctallie, aur cerce x e corum lectione proterre id postum
quod homerico versucelebre est, omnes hactenus veluermbraserralle; le verobnum Christoe
Christianae piecari Forciter milicasse. Nam quod cemitu etCulas, na cu dignus summa mihi rides
laude, necum exculationem enam admieram, quicacentibus als, camenei aleam Cubieri
Dua inrenelcio, (Deum immortalem cector, qui mihi li perpetuo inteltus, liribi lubpalpor) quoc
Primum in ce laudem, an consilium cuenda religionis, an animi coaeans, qus cuasocti(que vi
resprobemeticus, non poruerisidnegligere, in quo alii, ad quosmaximeres scc, vel mulla
rene vel plane tormidatenr: quod quam recte facerene, ipsi viderint. Nostras enim mutas non mo
dodilsimulare, verum eriam condonare ex Christipexceptione d debemus. ex pollumus. Fublican
vero caulam delerere, de in Christi caulanec Crrinium quen dam ranunculum agere, VeresMOt
lalcem ipso deprehendas eosriuere, hocnon modo inertia summx ese duxerim, led propentodum
Impiecariproximum. Nam quod ricioribi quedam dacaadnectis à calummao ure  hodic
plures sunenumero quam velles) illi rero ee priuarx rei lua X puolicae muleo comusenemelius
utulum hydex Omphala esque, et clauam lconilq; exuvias induEnES, in arEna PugnAtE
delcen

## Folio 309 — 1663204101:0333
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000333.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Epistolica.
descendissene, quam verlero auc sibi deliciasFaCCTCHErn SIEntaEi, aUETC Fal(B ACCuLArEHE. FBO VerC
nunquam dubitaui, ce cum plane esse, quiprotua lapienria, cerumq; maximarum vlu, de licteratum
Peritia, modeste simul et prudenter re geseris, quid quid etiam licteris mandares. Tuaurem huius-
modinaenias, Bilibalde clarissime, magno animo contemnito, dt cepas edere iubero huiuscemodi
tenebriones: ac Hlomerum secutus, sra naje rus expois erueis Christi, e domi, quod cu scribis, delice.
Ccens, revero ego incerpretor, hoc contiliomulco celebrior orbitactus, in licreris. de bonis artibuso-
tium consumico, Eguando ribiper podascam hanccuam licuerir, quam cibiintestiorem esse crianu
atque etiam doleo. De Flaloandio Eccisti, quodce, quod paeria hactua praestancilsima dienum ma-
xime erat. Nec dubito quin ad egregiastuas e Norimberox laudes, huius eriam tam praeclari Faci-
noris acceNIO (Efuturanon contemmenda. F. g0 cum aliguid eorum legero, quae ille edenda curauit.
quid sentiam de invenis optimi industria, cerriorem te Faciam. Pronomisinare aurem cno ex imagi-
nibus, micco Synelii orationes duas ei coesroius, quas veceres maxime admirari sune loliri: quippe
qui cum ingenium illius de pieratem suspicerer, hunc de prouidentia sermonem, miris laudibus ex-
Eollences, Tavuaoror ror Nozorrar choir appellabane. Floruic aurem Synelins Fpilcopi dignitare apud
noltroshomines tlonorii Tuniorisararenili Fallor: qui cum mulea seripleric, qua postericas non li-
ne admiratione leserer, praecipue tamen Epistolas maxime laudatas, dt hunc Javu aoror nogor aet ae
voias, ex alia monimenta religuie, quXe apud nOS exTANE. Si quid aliud occurracinterim, quod in hoc
genere oracum tibi Fore arbirror, occalioni nunquam decro. De Furcarum bello, quo Selymus eo-
tum princepsrem Sulcanicam aMlixir, nihil adhuc licrerarum monimentis est prodicum. Si quid ex-
pilcaciporero, quam dilisencissime curarum ad cemictam. Fufcelicicer rale, ec meama. Veneriis
M. D. ZLXTX. dic XV. Sepremb.
CLARISS, ET DOCTIS. D. BILIBALDO PTRCKHEIMERO.
CA SAR EO CONSTL FAR FO, FO. EC N AZEY S
S. L. X X LI.
Thilmihi oratius euenire poruic, quam iniunsimihi abs ce aliquid, in quocibi operam probare
Axollem meam, in hoc praelerrim licterario genere. Curata igitur sunt d me omnia quam dili.
sencissime, de inuenex orationes illae Cregorii dux: quas exseripeas, primo qui ilthinc ad rosprot
ciscetur, perterendas dabo. Non dubito, luperiores ineas licreras ribireddicas cum aliquor Synelii
Episcopi oracionibus. Duibus scripris sice delectari incellexero, mictam ad ce Xc plura de meliora co-
cidic. Non lonsius ad re nunc (eribere potui, cum Flieronrmus adme sub relperam veniens petala-
THSPFOPETALEE. DiI cC XCcua Fortument omnia. L egi orationes absce reclaS, dE MAgNAI PALTeIM Ea
rum lucubrationum: quae, vebreuiter dicam nam moxlarius ad re lcribam, omne lane punctum re-
Ferune. Flaloandro cupio salurem amantils. à me dici, et li qui lunr alii huiuscenorx homines. Ple-
niores expectato non mulco polt. Veneriis, die X X. Octobris, ML. D. XXIX.
EGHATENS BILIBALDO PTRCRHEIMEROCASA
REO CONSTLTARFO, S.
L. X X LTT.
TFis valuneri proxentistimae in te mestudium nec Audio Forcuna defuir. Nam post excustamv
nam alteramre exhis, quae nospenes riluntur, bibliochecam, invenicandem, que quaerebam,
Kconozor aena Codicem. Ouare re quam macurrime, quod in tuo deerar, delcriberetur, curaui:
quaeribi side operaque Lacobimercatoris olticiosissimi reddica non dubito. Ouod ame sic accipias
velim, reab homine, qui ce non modo proprer excellencem animi virturem, verum eciam ob tua in
memaximapromerica, _ amet de colat. Id e cum oprem eciam posteris cestatum ese, no delino co-
tidie Deum immorralem Farisare precibus, verancum mihi ab hoc prosuendimunere quieris de orij
decur gunrirestandae crarix de beneuoletie ergare mea samicissimos aliquor sic latis. Incerea re-
coheribi versuadeas relim, nihil rnguaram sraue, camq; magnum nobis abs ceiniungiposse, quod
nonidem prore sulceptmihipertacile iucundistimum q. srtucurum. Ous animo cum lempex erg
reTuerim exquomihide licceris dc officiis muleis es cognicus, fururulq; perpecuo sim: ica cam en pla-
nemihiesice veminime mihiin ce amando Faristaciam, camets ribi et aliis torcase LacisFaciam.
Cecerum orme, quo possum ad praelens munere, no ingratilsimum experiare mortalium, dedi ad ce
proximishisce, diebus Syneli Pcolemaidos ex Africa Pentapoli Prxetulis orariones aliguor: cuius
exoingenio cummaxime lemper delectari (oleam, eundem ribino iniucundissimum Fore exictima
u. Duib. licretas dette adiunximeas longioresiad quas breuiores acceslere potmodum rnas. Fascibi
reddet,
Egnatiustuns.

## Folio 310 — 1663204101:0334
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000334.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
MII. LIILAneI
Aece Deopinor, Tlieronymus IC, non maxistuus quam meus. Fafuichiominis prudenria, ea de
Xceritas, restarim hominem, quantum pro rempore pocui, um complexus amicillime. Ouamob
rem siribi Synelium placuissc incellexero, no grauabor, et alia quae dam exresii hominismonumen
ed ad remitrere, quae re, nihi Fallor, polt Cregorium euum non minus oblectent quam invent. Ouis
EHIMNON SUMEIAM VOLUPFAEEM CAPIAE, CUM SEnFCHLIAFUM CIUS ACUIINCRE BTAVITALC, EU OTALIOMI
Ornatu, de silo plane AeriCo: qua laude etiam cum eloquentistimis viris conterri habear. Fulic lcili
Cetxtas ea ab Arcadio ad Theodosium Tuniorem, sub quibus maxime Roruie, riros cum ingemod
licceris excellentiores, cum viex puritare maxime spectatos: Inter quosprincipem facile locum lib
Synelius vendicat, qui A: eyprii vir lansuinis, acque à lacerdoribus orcus, Christiana camen pietat
addictus, non veeius patria, Papuxna nom a us eda cur ava, noma; nogsas (i credas Flomero rari, tule
rir, Sed quodmox lequitur, qui sic inreisemscnd  aei narrar ai spanos: sI quidem PEXteF OratiOneS at
aeroius eius existolxe ab Aldo excula, in admirationem semper a doctiltimis riris (inelecta. DUx C8C
cocopiosius artigi, cameth Forrasse nonignoraribi, ve hForie huiulce re viri oratio pellexeric, habea
inprompeu, vndetacile litim extinguas. Neq; enim cibi Foncemtancum octendam, le d plane ita de
ducam, rehauriendi, quantum lictucurum lacis, Faculcarem habeas. Nam cum re Cacrae, ve rideo, lit
reratorum sibi vendicene, vene cranluersum quidem rnguem ab hilce abeas: noluinon dicam cbi
led porius publicae reilicati deese, re cum a verrendo Gregorio celsabitur, habeas _ stationem alce
ram, in quajucunde tutoque conquieseas. Dua lane rarione ec orium optime collocaris, ec animuI
incerim ab hilce malis auecteris, quib. plus minio iam pridem Facisamur, quod vicx insticurum cun
a pueritis perlibenterrurparim, hodie tamen sicme ad sesecrahir, ve velruo, vel aliorum exemple
Oudreprimus enoris cum PCalmos publice pralegere caepirere um ab hinc annum; cum hocrem
ferane, quae vere Christians elle ho LCCLHBanE. Bene ac Faeliciter rale, dic Z ILL. Nouembris,
ardeam haec ipla Audia reperendi de liderio, d quibus una me tancum mors abducar de abstraliat
pore Solomonis ra egiulas protECor, re hac Vce inAammatinostrihomines ad haec sele nant
M. D. XX13I.
EONATIVOEIDEMSTRCKHEIMERO.
2222L
2Voca ranuciar trane, camet (i, l ingenium tuum mihi plane perspectum est, Cimores cogniu, 1
haecip sanostratia pluris aestimaris, quibus non arca, se dinsenium ornatur, quae que non inrnum a
cerum reparentur diem, led perpetuonobilcum (inrFurura. Vcinam mortales, quantum auio 
Sentorecribuendum sic, vel ex co incelliserene, quod intra rerrae vilcera natura ea recondidic, qui
nonmodonon protutura, recumeciam noxia hominiincellisebat, vr ceterameralla, ac magua
Parce venena: cum camen benignissima incerim parens herbas, ac Feuges de arbores in apetto et
voluerie, quibus vita innocentillime cranligatur. Ceterum caeci, de cimmeriis, quod aiuME, tetebs
obsepti, sicad auri sulsorem obstupcscimus, rteius, quod eminencissimus cecinie rates, lacratame
2dGS scclera ac Rasirianos impellat. Sed HA CFaLI. Memini, in licrerarum euarum calce petet
te ame, ale lummo ludio, vehi quod extarermonimentum, quacum que me do linsua prodicu
id toret, quo Turcxe cum Sulcanicis rototbus eonereMi, rniuer(aque Sytia, mox de A8y pro
vnapugna pociti, id ad te quam primum mlllete. Duare; vr desderio CatisFaciam ruo, itto X
te Camhbini cuiuldam linsua Errulea Comenimenta Purcarum: Dua ribinon iniucundi
Sima Furura arbitror. Natu praeiet cetera, quanos Latina in C aeParibus nostris tanto ance comple
cramus, hxciple recentius gesta lumma side per leribit. Tu cum legeris, quid cibi lequendum lc, li
cileiudicaris. Alexandro noltro, quem rnicé diliso, Calurem quam Cuavils. ve diCas, OpFO. Non lu
T CI non desinam ce charraceisistismuneribus obruere proargenceis, quxe ad nosmisicti, vever
iE, credemihi, csresius iuvenis operam, qualn  Cetecales Pandectis in sum pHIE, quaneume
consilio Alexander sic adiucus. Sed _ parriam hanc excellencem cuam no magis celebrarine rel pia
clara domeltica insticura restra, egregia que disciplina, vel belua Latiltora, sctam hoc ipsita
prouchendibonaslitreras, dt artes prxseicim hionectas de auchoreltuaiu pubsicum. Ibie, ibit, 1
oraomnium, ex postericaris indicio. simpliciusmulro xltumacura, cam ceresla laus veltla celebral
Currnam fuisse Norimbergam, quaardencibusrnaique bels, CMcasta le ctenicis dilsidis
Plane laborante, ecincesram seruauerir pietarem d publica l pea  pata or exregia doctil.
limorum hominum monimenta penitus incerire, quae ad hanc diem in FanEO relIUaMLHKALEIUI
splendore in sicu ex squallore line rlla spe libertaris iaceDaM. Sate SeepCum hOC reStrUIM EqIS
Fancomaius eltimandum sic, quodhociplonullum aua alato al rls C Porerat. Bene il
Acelicicer rale cum omnib. his, qui rectam doellinaus prentur. Acreliquistamen meliorem ant
breniearum lectione consequiporui. Manetre coresia lane Facti huiusce taus, cuius auchoricate e
mum opcare non desinam. Dic XIII L. Nouemb. M. D. L X 1L.
enetus
Lnatim Clalta

## Folio 311 — 1663204101:0335
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000335.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Puc
LX XV.
Raria ex Pax a Deoparre, d Domino nostro telu Christo. Cum audistem de re predicari, bonum
Fillum Christiodorem, _ Forrem eux confessionem hdei: Magnisice Pirckeim. non modo intel-
ligere, sede seneire apud me cepi, qd sibi hoc Pauli reller, quod suisica seribirR omanis: Comunem
capiam cosolacionem in robis, permutuam sdem restram, simul ex meam: Tanta enim gaudioat
ficiebar, derua quam re esse audieram Aide, reablunere non possem. quin ee mea (quanculacun qu
CIE)EELUM HdEFE CONFOTEaTEI:AUE CerTC Solaxer. Cum enim non nelciam te: tanquam virum Chri-
ianum, foris cum carne puenas, intus aurem conscientia terrores habere (tempus cii non sine pace,
quam hdesindubie sequitur) cerrus fui consolarionem hanc meam non imporcunam cibifore. Di
Coauremehocscire: quod omnes, qui rolune in Christo pie rivere, persecurionem parienei. Perle-
CUTIONE HAIIQ;, nON tam exterNam, quaecunq; illa sic, carnis incernam, lonse acerbiltimam, animi:
Hlulcerurancus numerus sine dubio, vehementer rorquebant S. Lobum: verum no illa, led Deiindi
clum ex incus sentie, vel Colum deprecatur. E. st aurem (suo modo) lob. omnis Chrrstianus, auE, pfecto
Christianus non eRt. Pe aurem Chriltianum, non cam L ce scio: vel aliis, q cum laude de gloriam ruam
Praedicant tamam, quam ex Dei isto verbo: Duem diligic Dominus corripit: dt qualipater in filio,
complacet sibi. Fuaurem plerunqi laboras corporiscui incommodis, Elius quo es. Duoriesamacils.
Pirck. spiricus eins officium vel Colum est (quod rel ex nomine paracleri certum est) apudillos, que
eristiriae rancuhabene, cibi haec, quae dixi Capienter verba incer dolores corporis, occinic: Ouories di
eta in xdificationem Edeitux, quam in aduexsis animi oppugnatur: X quandoq; criam expugnare
videtur, lesisti ac releoisti: Ouidnam maioricibi potestesse coiolacioni, quam quod istie paulo anre
dulcissimus Christi spiricus nobis praestirit legendu anictis: ITabe (inquir) Educia in Domino exro-
tocorde no: e ne innicaris prudentia tuxe: in omnibus riiscuis, cogira illum: e ipse diriger oressirs
tuos. Deesaliguid cux in Deum Hiducix, quod ramen desideras implerii aur cerre inalles no deesléd
Beacus es tamen, beatienim qui eluriunt iusticiam, premunicanr. Obiicie cibi prudecia carnis: ma-
la ec effraenis bestia: Deum animX tux ita aduex (arr: quemadm odum corpus aMlixic: quum ei sicre-
Cpondes: Abi postme Satanas, obstaculo es mihi, quia non CapiS ea, quae lune Dei, se d quae lunchomi-
nis. Agoccurribi quandoq; rel exteriOECuM CarnEpugna, auE (haud quaqua enim haec delune Chri-
Aigna linrerim per Deum rexantes infaelicitatis fructus, adeo re impariencia frangeris: memineris.
quem hanc riam ee hominum, re supereneur: ille aurem Dei spiricus, ce verbis admoner prioribus:
vein omnibus viiscuis, Deum cogires, sic hec, re de malum impatienrix cibi cooperatu sir in bonum;
ceder enim illudcuum peccarum, in laudem Dei, cum (iplo agnico) illud displicee: d vel displican-
do, deprecaris. Meminerit quo qe prudentia rua, ictiuimodi ilitIA lIIPCF FETTAM QUIA PErPCFUIOHuNC
aflicti vincimur, nunc rictores in Deoenadimus: non aliud relle milericordiarum parrem efficere,
quam, renon limus contidentes in nobis: Imo, experiamur, quam nihil simus, nobis relicti, aEveran.
dem rere possimus, non tantum mundum, ledenosiplos abnesare, adeo: retotolicad Deum cla-
memus desderio: Cupio dissolui, ec ese cu Christo. Duisme eripier ex hoc corpore morri obnoxics
Rc9: Bxc vuleille, cuius delitix lune, esse cutiliis hominum, renosrurtum delideremus esse cu, illo.
Denigi Deus ille riuus consermerie Norimbersenlibus, nuper vere Christo regnantib. donecips
Perueniane adrnitatem Adei, _cagnicionem Elii Dei: in virum pertectum: in menluram aetatis ple-
ne adulce Christi, reno amplius linc pueri, qui Auctuent, _ circumferantur quouis vento doctrina,
Per versuciam hominum, per alturiara quanos adoriuntur; ee qua impolicum estiam mileris mor-
calibus: denunenouo quodam modo imponere nicuntur secundum, nunc a dexeris, reolim a sni
ArIS. FEVELEmOnIEOTE E duce reritarem lectentur (olins F.vangelii. In charitare adolO(CaHE, vircu-
te spiricus Christus meruir omnibus: ve scnomen restrum olim in riex libro clarum reddatur supe-
rum acque verilque interis in acerHum, quemadmodum iam bono rempore modo clariunt; Ouoc
taxie Deus per Chrictum. Craciaribi et paxadeo seliqua, quae rux prud. Ccribenda TuisenEVeTCPEX-
lens cabelho Maltabit.
Conradus Cordains.
BLHKLSS. VIRO D. BILIBALDO PTRCRHTETMERO, SENA
N A FOKL HOLTMBERGENSH P AYRONO OPFLC
LZXVI
 Aest Clriss. Bilibalde, vica mex, de huiusrrbanihic munerisratio aC OCCupationuHIIIOES, 
non lolum huc r(que amicorum ablensctudiis. Led plerum que de mihi iplicommodilq; meis
detuerim. Ouamobrem ob secto, ne quicquam pristina ersa te mea beneuolencia hacincermistione
desluxisse bicreriss qua certetanco aliquando rehementior videbicur, quanco diurius coOnsuecu
dinis VSU CALHETIE. NUINC VCTO CLH, VE NUINqUaM ANTER, RESOLIOTIM ONCTCPTCMOE, NOn pOtI ca
en Philiooo Obermaiero, cuituo ad rosprosicilcenri deesse, cum ob singularem necessicudinem,
Dua mihicocanuos omniofticiorum senere iumpicur, cum quodiysinc ludiorum iplus fcuctus. vi
emnium

## Folio 312 — 1663204101:0336
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000336.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
omnium lane spem amicorum, non minus quam obcrectatorum inuidiam superasse summacum
Komaerapum prima Lebr.duno Ch M. V. A2IV:
D. 2
Georeins Sauromanus Cas. Maiescalte
Procurator.
oloria videatur. Verlacus quidem est manluerioribus in licreris, Le d ea Faelicicare ingenii, re paulo
ance hic, Tcalorum quoque confessione, omnes, quorquornostraxtate eo scribendi genere delecta
ri sunt longointermallopost se reliquisse indicerur. Ouas ejus rirtutes egregias nOn ex OrC _ Fontis
Mcegumentis, non termonum involueris, le drbrn interiores animi ejus recessus penerraris, pexspi-
res rndique igniculos essent exciratura: Licebic casren interea id ex ejus amcenrissimo exigramma
cucagnolces, aerlero complectiroles: qua reinam oculis, ve ille inguit, cerni postene: quam arden.
tum libello, quo nihil candidis, Cuaus, dt MMegeorum ratum genio similius, atiquo modo ecti
Mate: quod relim nonmeum tantum, le d ommium doctissimorum hominum iudicium existimes
Taccaques oprim bonorum acque liccerarum P’actone, ne tanta gentis riostrae prope adulL2 (pes e
Sloria vlquam incercidar: Pum rebus neis, quibus alium portum, ve ex ipso Philippoabunde incel
lees, medicari ac iam circumspicere caepi, adsis d amariter Fateas. F. st occalio imei perpetuo deuin.
GIENCI REGNE CHIUIS INACCOFESreITO PAETOCIMNO. VAlE, QLMEVBICUINGUE TEKTARUI EULML HLIICT.
D.
Fbemuscibi, Nlagnitice rir, omnirio omnes, qu lIEeras protitemur, ceu conimuni, reaiune
NAOMTETCO YTRO, D. BILIBALDO PTRCRHEIMEROIV
RESCONSYLFO, PATRY PAFRT AE, DH: SYO
L X XYFI.
Mlercurio, vel Hlerculi, ve ad illud Senis Lprici alludam: nacos arip Uuss de necnncisuu uin naeam
Ouare Caluraridus mihi videbare, qui soleo alioquinihil habere prius, quam ordinis cui hominum
Buic. Olim, Cniosliciccario aliquo mursere excitaris, dacuri sumus vel maxis ele sariia, vel certema
eismedicata Vales Fx Tubinga.
favorem, quo de alarieur cudia nostra d aliea Foneantur. Ergore quaeloboniconsitas, quod excidic,
quali qdics. pro simiplicitate scxibsendi, quodcunque animo Aagrance, ist laudis videlicercuas, colli
Et2 blAAEBAAAONTON NOPIXOA BAIIHOZ.
e_ madc XoIavI
azorr cis l’epuaria
l papcar
nozelis eorovrem ad
usoui ge norri anobaoo
a5 dupeegis 
od
navouvra s cionver Ec 20b
eis BmEandvoe
onStov. peSC
ZeriCordvai oud rdeo
cor obucorgaera
inronouoda radoi
iai
nvenlepet roixcineorr
in apo egotae cibe conniooric
uen socervurer erEeror
er onopxios rois dpaor
eiocor derigi queircorqueque
iddvorr oinot y 
or BM Ebandor, Tov EEvor
Philippus Melanchehoni
IN OMNI GENERE LAVDIS SVMMO VTRO BILIBALDO
eXR CKHETMERO NORLCOS COMMVHI LEEFE.
rarum pexsdio, DominOlO: L Z ZVFFF,
xae acletr. 2d lupXoo, ad peq qi pisocor; aci pinoz es cirajo xo à p denvi a ciors anisa de 1doS Pinonano
1o500 auspos g  omneispopora or ro oS, 3 rr pin
ad
ad udo Woci ontos rois usocEsS  De uaSaS. unevEu  os ans ero;
oris ploroi oris oodias ss a Dap ToVHE, a aairs  PioDenSi Xarea ou derds
oda pecinir  aaae unde uvntresoru   rir B anebes0rno . Nuyde0s)oaio jir
sd
u
Soa or ZAdteino, o PNarpc , esd avroi, ons pinaraas endes reni s ous voias epo ono
ajue S iur aeiav,tendioonivo, ad pintar milerciaj re net at ez1o0r. on rd idiuia anaoonoria. ipsaod. dero virdexbigrua
ao Z a36var. runa. E P beraeir: M. D. X L X.
t

## Folio 313 — 1663204101:0337
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000337.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Epistolica.
Meoromitetiuliam Ceudero ruo salurem dices. Spalaciniirem verbis eibi salurem nuncio. A-
micistime cu quoque Capnionime, si quando ad illum leribes commendabis. Incerim da veniane
Thilippus Melanehthon
Tuns.
IOANNL AVTFICHIO BTLIBALDIS PTRCKHEIME.
RYS S. P.
LXXIX.
Tixmihiiucundius quid hoc rempore acciderè posset. mit turricti, quam quod re laborum meo
rum correctorem ofters: Ex profecto nis Cobergerio nostro identidem roganti morem oessis
lem, haud quaquam exemplar Argentinam milislem. Videbam enim inprioribus Pcolomailibris
mulca perperam impressa dx inverta esse: ex quibus facile constabac, Bibliopolam non adinodum
Bnarum esse licrerarum, minus vero diligentem. Sed quid Faceremus, cum rabulis careremus+ quas
dicecmulris in locisinepeas, nullo ille tamen pretio nobis locare seu commodaro dare voluic. Inui-
tusitaque, ac spenon boria oneratus, Cobergerio obremperani. Verum cu omnem timorem ade-
milti, ac Faco quodam ce rlero ad id obrulisti, quod nobis summopore optandum erat. Per bonas
itaque liccerds ac amorem nostrum re roco, relaborem hunc luspicias, non tam nobis quam studio-
sis omnibusrem oratam Facturus. Nostienim, libros tales nullius esse momenti, imo plusdamni
quam commodiadterre, quories inemendati in publicum exeune. Permolectum profectomihito
ret, si corlabores mei, de maiores quidem, quam tacile quis, nili expertus, credere poster, ab ineptis
concaminarentur impressoribus. Exemplar vero elaborarum esse consido, nili rbi quibusdam in
locis seriptoris errarum estincuria. Verum id diligenitia cua Facile restiruetur. Accelerare conctus
tui Cobereerii nostri precibus, aduersa eriam degrauatus ralerudine. Proinde (iquid dubijinci-
dec, semper me cerriorem reddere poreris. Ouid vero aliud adponi debeat, bibliopola commili
arbierio. Prolomans primo ponetur loco. Dein Lonn. de Regio monte lequentur adnorationes.
Elis demumFabulx tam anciguae, quam modernx adnectentur, licer multis in locis sint ineptae. De
reliquis Bibliopola ridebit. Nollem eso alienum damnare laborem. Tantummodo cupio, vemea
maneant incontaminata. Siliber hiciripresus fuilser, Loannis Schöneri C eographix meroductio.
nem, ve vocare, adiunxissem. Tucum amicis in medium consulice, _ libero hac inre vrimini arbi-
erio. Fo0cabulas cam nouas, quani antiquas delineare caepi. Si Deus annuerie, aliquando 2b(oluen-
cur, de denuo Prolomaus nosterimprimetur. Deacum Khenanum, l apud roselt, nomine meo lalu-
ta. Fecu quoque benerale, mitlurrichi.
BILBAL DYS PTRCRHEIMER BEA FO RHENA
LXZX.
Raca mihi Fuere licterae cux: L orige oraristimum, quod videam, ce ab soluistéea, quae mulu
Troluere, Pauciporuere. Fibiigicurnon Colum Cermania nostra, led e omnes crudiri, praeci-
pue rero Germani, plurimum debene, quoniam commnnem parriam, ac omne Germanicum no-
men non solum exorriasti, le d ec ab obliuionis iniuria rindicasti. Labores igitur mos honestisimos
Coberoeronostro, redignum erac, commendaui, hominemque induxi, re illosimpressioniman-
darc conecur, dummodo recum convenire possic, quemadmodum ex licteris eius plate incellises.
C∞0. vero ouamnis corius operis specimen ex Indice deprehenderim: tamen ob amicitiam recens
inicam ce admonere imorogare rolui, vepexecipue Cothorum sencem, cariquam vete C ermani-
camnobisvindicares, quam Cochorum et L ongobardorum Fex (Iralos dico) nobis ob innacam
inuidiam eripere conatur, ac ob Germanicinominis odium Gethaspro G orhis esse contehdit. O-
cendesisicur ex prilcorum (eriptorum autoritate, sencem eam Germanam origine lingua Cermg-
nicarlam tuisse. Dein quemadmodum dinila fueririn Ostrosorchos, Wilig octhosrel LIyppogor-
Chos, Vandalos e Ceppidas: ex quibus Lonsobardi e Turcilingi L. ongobardorum optimi, Anures
quoque initium sumplerint: quae omines gentes nomine tantum dilerecx, vna camen de eadem vse
lunclingua: quod planc Paulus Barnetredus ostendir. Dicendum quoque erii, quo pacto Gochiro-
lam Alam vique ad Aorpcum lubiusarine: cuius rei LPerodorus quoque meminic: quemadmo-
duminuicem hiad Oriencem, alii ad Occidentem concesterinc. Oubus viribus Brennus Asiam in-
vaserie, id ex Paulania, quamuismendace, incelligere dacur. Duemadmodum Lluni, e ipsi Germa-
ni Gorchosinua serine, ricerine, ac cedere coegerint. Duo pacto Arila Seychica _ Germanicare
Bnapossederir, milicantibus Sueuispedibus, Funis areu, Alanis orqui armatura, Cocthis en sibus.
uopacto per legacosrceriorem lubegerit Tilpaniam. Ouemadmodum regnum G’ermanixe rer-
us Orrum cum Osterreich versus occalum cum W esterich cerminauerie: Ilunnorumque nobilio-
es ledes in Hlundsruck, hoc est Hunnorum, reappellane, lecestu, polucrit. Delcribendx quoque
CruNE
Woroqe

## Folio 314 — 1663204101:0338
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000338.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
BII. LHCMCimerI
erunt, auctoribus kddenico Ammonio, W arnetredo, Tornande, Luirprando Suevorum, Franco
rum, Vandalorum, Rugorum sedes. Prxeterea Perungi pars alia Goerhorum: Turcilingi Herculi, et
horum sirps Brenni, Phaiphali, Astringi, Carpi, Alanis Sciri, Burgundiones, Viminsi, Chaibones
Fermunduli. Ouemadmodum Corthi, Sueui e Vandali devastaca Callia Flispanias invaserine
Sueui Luliraniam: W aidali Bericam, Corchi Ftispaniam possederine. Inde quo pacto Wandal
Axhricam quoque sibi subiecerint. Delcribenda quoque erane Tunnorum, W andalorum, Ala
norum gecta, ex bella, quae Furcilingi cum Ruois, Longobardi cum Cepidis, Sueui cum Gorrhis
sessere. Ouemadmodum Franci rupris limicibus Galliam inoressi ac illa poriri sine: Duo pacte
Germani Massiliam cum omni maricima or2, ac Arelare regnum in dicionem suam redegerine
Dux omnia, Procopius de bello Corthorum ostender. Narrandum quoque eric, quemadmodum
Werceroenere Rueus, auxilio Turcilingorum, Sucuorum de Flerulorum. Traliam inua serit ee lub.
cgerit. Demum Longobardorum sesta diligentius describenda erunc: quoniodo auxilio Saxd
num Tcaliam irruperine, ac illam pollederine: Anoli Bricanniam occupauerine: Norrmanni, et ipt
Germani, Callias rastauerine. Hlxc omnia erhminime dubitem a re examussim delcripta esse, an
Ceramem admonere, e tanquam generoso equo calcaria adigere volui. Tu vero, ve rir bonus a
doctus, amice omnia accipies. Ouin ec hoc adnitendim, nC II GLIDMTCAM ACCIBIAES. Nam libre
certio, capite quinco, Ilunsorum sentem, non recultam, Sed moderniorem, pro Plunis accipete
videris, qua in re X Michacl Ritiusnon indiligens (cripEOr erraure. Sp O
morix optimusille anicus noster Celees in gnibuldam, quem dc cu in COHIS Ba  Gues. Cun
non abOrrone, se d ab Orienre Osterir ale, quemadmodum ab Scolaence W CHtet W AHL, HOIIIC
Cortita (IC. Pra cunctis rero cuperem, veante quam tua haec Germanica emicretetentur, amicono
Led quia labores erios dignos, qui a doctis legantur, existimem AC reMMCM, ILLOHIOTUI GuTOuSnC
singulivideane: Facileque estiuenCISad deiC. aleo
AroScabio, e quibuldam aliis doctis examinanda craderentur, non quod alsquidince de siderem
mocaret, iudicium cuco lubire polles. Namrus, experiencia, ec doctrina Facie, vemulciplus quam
. P. D.
BLL. TB A L D Y S PIR C K HI E IM F R V S BF A
O R HE E N A N O
LXXXI.
Ccepi virclaristime. liccerastuas, necnon libellos, quos via misisti. Cererum aliquantisper mo
lestum tuic, anxiam illam cuam legere exculationem, canquam mihi suspectus esses minus (ince
remecumagere. Noli quaesoram simstre de me iudicare. Ouo enim officio amici colendisInE, Latt
mihinose videor. Ideoranam illam luspicionem depone, actibipertuade, non Columilla, sed 8
quae penesme latene, cibi esse communia. Doctorem Paulum per re mihi conciliarum este, 8ab
deo. Nam praetex licteras, virture quoque praedicum esse audio. Se d omnium sracissimum fuirintet
livere, noNum Rocerodamum riuere. Nam cum vicam cum morce commutasse non sine ma
ono animi dolore audicram. Nostrum dico, quamuis hominem nunquam viderim: utamen ob do
Crinam acingenii fcelicitatem non solum tanquam nostrum diligo, sed de rehementer amo. Ep
Grammata Mediolanentum non accepi. C oeleum camen ac Chelidonium cuo nomine lalutabo
Cecerum promissimemorem esere, etiam acque etiam hortor, veineunce vere 2dnos accedas, a
aede sque meas, quastibi benigne offero, divertas. Non solum enim verbis, le d ec operibusribide
clacare cupio quam cibi lim amicus. Vale.
O. BILIBALDO PTRORTT. GL AREANVS
LAKXII.
DTolomxum abscerestiturum, ornatissime Bilibalde, vehementer Baudeo. Fst enim G cOBCa
phia Colusacrnicus altet. Ccceru Guba deballos allnec, hoernum lcito, omnia illis ac
lucrum cendere, ac rnicum esse illis (Copum, VE cess r’a nCrTa INE, QUA PTCMANE. PEXFCFCA NUIS
lus hic est, qui rilas habeac fguras, Argencorari cicius acquilieris, quippe qui tantas expensas im
penderune in Rulcissimas indoctissimi cuiuldam Naenias, re milerear plane eorum, qui adec
nullius sunc iudicii, ve quicquid lucidum viderine, ctacim aureum existiment. FF re nunc est le
culum omnium quorquor inquam fuerune cumulcuosissimum, propediem fore rimeo, ve dilei
plinx honae omnes rna cum linguarum nociria pellum canc. Ad hoc spirane quidam, qutlamen pie
rarem seinstaurare praedicane, et Sophistarum se Aasella prohirentur, ipsi omnibus Sophistis (oli
video Ercamenhimagno boacu clamitane, no elle sraece larinore ltudendu, LaLCHCH BCBTAICC, aC
germanice sciamus. Dilpeream, (i non esthoc consilium, rrex Christianicare nobis alceram Lurctat
Elficiac. F. 8o modestiam lane quorunda omnino magnorii delidero. Fade conqueritur paresac prae
CeptoL
D.
diores. Fgo repietas nobis ab (que disciplinisbonis, ee srxce lingux notiria restirmatur, plane non

## Folio 315 — 1663204101:0339
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000339.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
Epistolica.
Ceplornolter Erasimis, qui labore ruum summe probar, iniquirate seculi deplorat, le d hec tactenus
Iuvenis tic, nocus antea tihi, cruditus eAt, bonus est; modesus est, quem adeo comendarum apud re
acruos relim, ve qui commendacillimus, ita Luceriae; ita Basilex, ita Solodori, rbinatus eAt, le pestit.
veneino hc, qui non ritam ac mores erudicionem que ejus summopete commendet. Cetera ex eo
incellises. Mihi porro gaudium haud medioere erir, si sentiam meam apud ie ruo (que protuisse in-
cercessionem. Flic tales sumus, repropemodum plures linepraeceptores quam discipulis Tempectas
inpenis eltinhonelta ltudia, Maior quam cum Cophiste grallarentur. Sed lixc Christo commendan-
aa. Vale vrbistux de cotius elmanix decus: Balilex ex Collegio noAro. M. D. X IV. anno a nacali
D. Pilibalao Pirckticimero Senacori Norico,
Craecae latineque doctis. Luterarum an
tistiti, amicotanquam parenti.
DOMTNO BTETBALDO PTRCRHEIMERO VIRO CONSI.
LARF YR BFS N OR. OPTTMAFYM OPTIMO.
D, BILIBALDO PIRCKH. VIRO CONS. GLAREANYS
5. D. LXXXIII.
Abeo orariam haud medioerem benionitacituae, ornatillime Bilibalde pro dono iuomihimil
(0, quanguam rellem id cuo animoram larisfacere, quam scio syncero, d amicoanimoad me
istum. Ausurabar tioc, re laboribus tuis, accurarae que diligentix non responderet librarii. Ft plane
non celpondie, relicrerae eux restantur cum ad me, tuni ad D. Fralmummilsa, Sed quem unquam li-
brum eximium excuderuncilli, quem non maeis de pravaruHE: Acretulir mihi D. FrasmuSce alEC-
tam adornare edicionem. Ideoque iusheme scribere tibi, de qua camenre rix constabac mihi, nili ve
Sracias agerem, ribi de donomilso. Acego paratus lum cibi cum codicem remictere, mulris in locis
HOEatM, ea Famen lese, re nouum exemplar, exiis quo nuncadornas ad memirtete dioneris. No-
caniaucem facta inhoc, reiudicio ruo sulsiicerem, cuque ea vel probares; vel reptobares, ac livsuiri-
biturura sine riS VEere (IS, Suppresso meonomine. Aeque reinam omnes ica animaciessemus, qui iu-
vare licreras volumus, re in resticuendis auchoribus alius alii arixilio eslet, ac non quilquis luas qux-
reret loriolas. Maloego eximios rirosimiare proririli, sub quorum nomine libri exeane. Nuncve-
rocorlune, qui libros edarie, exiam ineprissimos, neglectis bonis ac antiquis auroribus. Pcolomaeum
emendare immen si laboris opus est, ac rellem esse mulcos, quorum singuli singulos acciperene li-
brosac sngula capira, ac collaris exemplaritius, camen etiam facta Plinii, Scrabonisque collatione
ad Prolomeiresticurionem rellicuerent loca, nam id hieri porest, temete herinon luadeo, se d adhi-
bicondicio: Miti, qui sum occuparissimus, in hac cemporum iniquirare, licebit Forralsis quaedam
reuidere, omnia non licer, facelsun enim negoeium, qui omnes licteras exinctum iri vellent. Adeo
debacchartur hic in omnia studia improhi quidam, led nominibus abstineo, facilius eriam in ine,
cui videt Derpecuum esse bellum max. nerta ipsinceres bellissime ex nonaista hypocrisi comminan-
res, surchones, bibones, comedones, rerrres, abdomines, erli quid aliud, quod dicerenolo. Ouare
midoctissime Bilibalde meam operam cibi promirto, nec vllam aliam ob rem, quam vesim cibi cha-
TisTImuS. Requereinam hcaliquis, quicabularum picturx succurrere velit. Romx cabulae in Xs in-
CIIX CranEatque rnum rale apudmC exemplar CA, iIeNSIS VEPUITO, FaCtuI expen(IS. OUX AIgen-
cinxe tactxetune miti dilplicec rabulE. Acque ad EO quaedaM IE depFAUAEX, ve depraIIaTIOTES CNCNON
Postine. Veincodicenuper edico esnona FurOpX, ac quarta ACIX. Tu scribis mihi s placuerie, quod
Ceince me tacece velis, de quando eainchoae, ituenies me clienrem. Diberedempro M. D. X XVI.
quarco C. lendas August.
EXIMIO ACVERE GENEROSO VTRO DN. BILIBBALDC
PLRCK H. NOR TM BER CENSE, ML E COE N AFY AC D OM LN O
L X X X IV.
nostro umime colendo.
ABS arque adeo ingences ben gnicaricuae 23 Gratias, ornarilsime D. Bilibalde, de munere
EVO. Video enim inamicorum cuorum albo lOCiUm HABerENON ExErEMUMI. DC quO CUMmUI
eabenioniesscuamereacur, ille mihil praeces animum addictilsimum cux clemencix adterte porest.
Sedvoluisse reterre scattams, cum nequeae, ica ab illo accipias, re d elienculo nominis cui studio-
IIsSi. No. Porroplummum auceo Pcotomaumnobis in intesrum a prestaeia cua dari propedieim.
Sedheus coenne D. Bilibalde. Lampas nosra ira nunc lucer Balilea, Ve Clareano exregix siciciu-
mandum, ni peopere illine lacellit. Lrrimeo lave hic cum pierace eriam incericura omniahonesta
Audia.
Christi, indecimo C alend. Maias, dic.

## Folio 316 — 1663204101:0340
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000340.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
SILIL HMIMNAMOTI
dies rorus illue rna cum omni supellectile migraturus. Nam cgo quietam nulla video, rbihic Lam
ecimus Maxim. benignitarem cua hcolume teruare nM, Basilee, ex Collegionelcio quam
Le. Anno Christi 152G. so, .
VERE NOBTLLAC EXIMIO VIRO, D. BILIBALDOEIACK
HE LME ER O NORLCO, OPZTM AF YM OPFLMO, AMICO
ac Dominoinprimis colendo, ClareanusS. D.
Atudia. Ouare exohis dicbus Friburoum conceli, nactusque sum poetices protestionem, paucospose
PaSFEgNaF. Nunquam de sirrumulcum excitare hic cum sua cohorre. Sed qui nihil minus sua opi
nione facie, tocus Fuangelicus, corus pius, corus Paulinus. O Dii boni. Vrinam liceat vel rnamho-
ram istic recum libere de hocporrentotabulari. Sedenim nunc delino cibi esse molectus, DeuS O
diunostro, cerre quod dixitille, lic rosnon robisnidificaris aues: Auc reteresmisiare Coloni. Va
LX2AV.
=Erxio Idus Aprilis D. DoctorZ alius in choro lummi Fempli Friburxiruas octendir mihiliere
pediem Fribursum lerecipiee, rbimasmtica illi domus ett Lhelaurari C aelaris, quem CLvo
canc. Oppidum plane mitri arridec, eor elesantibus Ruminibus, populo saris mundo ac mode
ratoris aptu asatis e etcaa, magnalque stalasite cct, dicturum que por
1ojuo aetee aescae eam. Secranttam moreuus ele cibi. Tuum recens clabola
eu, expectamus Pcolomxum, non immemores, quancum prioris cdicio adiuverie mulcos, quat
eas, plenas omnis in me cum benignitaris, cum humanitatis plus quam ofticiolx. Nam in et
vidi, quam vereme aerniceames. L lo Glae que ticillim recribuam, nihil plane habeo, nili r.
num animum inre cerre promprissimum. Sed Faxie Dens Optimus Nlaximus, ve cux benionirat
alires aquum reddacur beneticium, quam re eo devenias, ve exo vel quilquam mei similis rib
oleacreterre graciam. Osendilti enim bompertectique omeums c aticiminime fucaci. Sc
de his taCIS. LLHHHMMM FENC PEOSTAEIA. BAMRAUCC uC CauTa. D. F raLInUS quOquC PrO
Ao, riribus adhuc recustis. Icaque nulliusrei rnquam minus poenituie, quam quod à Balileamu
tacahalacio. Scriplradme Ccorsus Flartinan, latel sDaleeee Decanus an vicarius (nan
ubo  en ielo a. s Methoria fixa hxret pe.
toco, non lecusacas. Leu Pa MeeX urnuoorVON, VEpUTO, ac
inoen TuaPcu. Suod equidem l nebus allarum nondum in luum
repoluilocum; sed adolelcenci cuidam rei machemaricx Audio lo dedi qui Curater. Nam esono
uns hospes publice Limum, priuarim vero Hlomerum graece, Duidii Mecamorpholin, ac Virs
sium, quacuor erauillimos authores proticeor, rrprotectonon itmau ), re releamiet
donomillam ipseiam cencem, relillidione, redecule, epeCaM. CTOMaGUC ClEI CNEIaI EUAII
cumuis lauierimr in cum barbari bibliopola. Vale (axlia. Friburei, anno d Chricto naco VI. D. X X I X
pridieldus AprileIS.
EXCFL LENTISSTMO ORNATISSIMOOVE VIRO.
BOM ENO BTLLBA L DO PTRCKHE
tium optimo, amico ac Meccenarinostro summe colen-
do, Glarenus lalurem dicic.
L. X2. L YL.
FLM A.
7Ex dici porest, ornatistime D. Bilibalde, quaneum gatt) CA CpITa C de Cep CLHH, acque ic
quidem non tam mei Audiolorum omnum cauta. FeICCM OCLIHALIAH FalibUS PEOCCL
bus, calibus riris, Peolomai Geosraphica quancum scut, Guascum acuetal ab onnibus de
Ctis. Sed hoernice dolendum quod librarii non ad luntad nocum Guos Gun aee, laudinu
lus. Dii boni quancum campi haberet hisiusta in illosica. Vidimus olim in Bibliotheca V. IOHaLI
nis Rinch C058. Aerippinenlis, qui adolescentiam meamrnice promouie, cabulas PColomaIIMa.
incilas. Placuir id nobis maxime, ac posterioribus annis calem eenos nacti, gnanguam cuiulaat
Caelestinimonachitradicionib. concarminatum, adiectis nouistabulis plusquam in epris, med esu
demiudicatu. Atintuo codicemurum, quam omnibus doctis placuie, in ipsis auchoris librs, H
est, in Fonribus tam locos quam scelicirer restituros. Mitri LanC, VE VeTUI FAFCAE, GuaBEIIMULS
cupido non fuir canrum otii ab occupationibus meis, ve ex animi mea sententia CONFeraM CaN
cum Plinio, ac Scarabone. Nulla miti à labore, quos. P Basilea cessi, aditicaca illie muleis ex
penlispulcherrima domo, acqe haec quidem omnia roluncarius. Fribursialia mihi pureanda resti
tuendaqi, quae est Dominoru ab Scoritten prope pixdicntores. Ouo dporio ad protestionesatrinec
nime

## Folio 317 — 1663204101:0341
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000341.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Lpistolic
ondmoneminem milerotenmre videri, quam nos bonaruini liererarum professores. Tura, medici-
naacque ipsa eriam Lheolosia FFnon audeo dicere luum guxctum. Sed cerre ea, quae lunie ceis r’à
Ou. Nos quibus est resan susti domi, ac nunc ab illis prae ditancibus in suggestu apud populum era-
ducti, canguani qui doceams gencilitatem, qui grxeco larine que loqui niumur, omnium inscelicil
tini meriro indicamur, cerre in Fleluetiis iidem claimarores constanrissime in omnia studin apuc
rulous indoctum clariarit. Venunicapud eos, nihil scire, lic prope laudi. Er iuvenes, qui nunc ad nos
mitcurtur, plerique adeo infariies reniune, venon ab sque ingentianimi dolore inecum apud Chri
stum deploremi, lepiusque illud Euarigelicum rae clamate cogor, qui paruulos, quorum estregnum
caelorum, dx quorum curani rantopere praecepie Chrictus, ita neglivunt. Hlacratio est, cur omnibus
aliis proxerelictis rebus,inienciri erudiendae incendam; purans calencum meumi mihi lucrifore a
Pud Dcum. lraq: Cepe quinque tiorisrna dic praeleso, maximuin que rempus meum ica perdo aue
porius. Enimuero, remitii quidem ridetur, librorum plusquam lacis est. Melius Facerene, qui vereres
resticuerent authores exemplocuo; acque ui smilium: Acprotecto eso quoqi mincinhoca cum-
bam. In Linii duas decadas setipsi propemille annorationes, Vnunque hoc munido ostenidere co-
nabor, tactenus Liuium olcicanrer lectuiri. Apparo eriam Chronicon ab vibe condica, cum omni-
bus olumpiadibus Crxcis; regibus; ac reliquis magnacibus ad Caelarem vsque Augustum. Oua in
rerccungue adiunor Cassiodori Caca l0go de C05 s. Romanis, quainquam is plerilque in locis de-
pranacus est. DionysusFlalycarnaseus maxime prodesser, sincegruin haberemus, quod dePolxbio
quoque conqueror. Ouanquam audio Dionphum Lurerix torum orace luperesse. Ac quidem si-
bi haec recinene publica inuidenies; re mulei quidem F + militari, ve soli ipsiudicentur docti.
Budaus recte sapeerm srace cicar. Nunc quidegore relim erudirissime D. Bilibalde; paucis acci-
Pe. In Dcolomxilib. 8. respondentia graduum cerrx ad caeli gradus dicitur esse Radiorum 500. cum
apud Rocosthenen, quem Scraba, Pliniuis, ac receres plerique sequuntur, sic700. stadiorum. Vn
dehocram magnum in snoulis sradibiis discrimen inciderie; cum Laepius ea de re cogirauerim, ca-
menid reperire nequini: Rurlus cum Climia serbi dier quanriras mediara rariecur hora; qui HE, VE
Climatanon dupla rarione instiruanieur, ad Parallelorum rationem; ita verbi Paralleli quadranti-
bushorx prosrediuncur, Climata dimidiatis horis e Ouanguam dubirare quis porerie, haud imme-
rico, quam reculta sit Climarum in Geographicis eractacio. Cerre Parellelorum considerario quam
libro secundoeractat tolomaus cecnis pezanns rsarualcias longe aprior rideri. Porro de pasTu ac Or-
Brra rariatum est apud scriptores. Cum eso cum Valla eadem ese purem, videlicet mensuram inter
manus expansas, re ex Suida vertit Budxeus, ve sc a pondo, quainquam nemone lcic eciam pro gradu
accipi, quid Graeci ro Brua, re lequitur, qua pacrem non passibus aequis. Sed haec obiter, vrinam liceret
cum benionitare cua vel biduum esse. Duid poiro si Prolomxi codex, cum sicribi adeo correctus er-
iamoraece excuderetur: Id quod tere tam paruo munc heri possie, velacine; Faeliciterrbique nalcen-
ribus Formulis. Balilex loannes Bibelius Aristocelis omnia opera nunc grae ce promic pulcherrimis
ac plane orxcis characteribus. Si forria illi ellenetabularum, credo rirum Facile induci, reProlomxi
quoque opus premeret. Sednunc lubit mencemi, atqi adeo miror, quo maniteste elegantissima For-
mule deuenerine, quibus Roma exculus olim Prolomeus, (i haeC quoque in manUSFaS VnA Cum
reliquis rebus devenissent, quam vellem. Nihil enim Faelicius eser, ad abloluram cuam illam edicio.
nem. Ouaproxcer Fungaria cabulam, quam benignicas cua mihii donomilie, exculphc, oppidopla
cer. Vobis pocentibus ac diuiribus hac in re enicendum. Nam me coniancem, cupidum pexcer opri-
merires deticiunr. Inter Chorographica, quae mulca nunc parari scribis, vellem de SytacusaS, Vea
Pud Liuium, lib. 4. dc5. decadoscerrix. Ec apud Thucrdidem, lib. 6. dc 7. digra me hercule ingenio
maono victura. Denique id quoque reile opericuo pucarim, ve index lacinus ad Alphabeciordinom
in torum opus sierec. Duod Argencinenles in prima cdicione virum que praesticerunt, in tuo Codice
addoinericaram quidem appoluit, ve Delionacurori, quemadmodum recte conquestus es aliis cuis
licceris. Verum alius index a mediocri aliquo docto heriporerie, _ cancum laboris relbibliopola Fa-
cere polsic. D. Fralinus ex morbo convaluic, ac Senium, quo ramen non admodum magno est, mul
cum virum orauare videtur, aut Forrasse curbae inimicorum quoridie pullulancium, irem immensi il-
lilabores, quibus plulquam obruieur. Abitum dixie mihinuper le parare, quod hic non habear qua
veliE. Verum eoomitos, rbilocum cum Menire gueat, pocius rimendum locum eum inventurum.
in quo sne, quae nolit, hoc est, imperiolosonachosaur Pheologistas superciliolos. Ex animo sil.
li consulere velim, nelcio an aulim. Leemocimolectus est, led perdices ac auiculas pro erbieric
non lmuenissemper. Acero putabam plus esse deberi animi guiecem. SalucabisD. illum Gcorgiu
Machematicum, quihorologium quona ad memilir. Tibi porro Fximie D. Bilibalde, promisin
mebenehciis nihilpossum remirtere. Vnum co, relin cibi ex animo charus, ve rere ce luspicio ac
reneror, qui dignuses omni reneratione. Mnto eriam hic ad re mens de Cieographico lucubrario
nes, requando male locare ruas relis horas, non desir materia. Nelcio enim num apud noslibel
Is vendatur. Iple qui prellic Toannes enmeus Tuliacen sis, homo ad bonassicreras e Grx case la
Euas, eriam Machemalieu beu primisplane tormulis, quas ipse qua ell dexcerieate exculplit
Veicur

## Folio 318 — 1663204101:0342
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000342.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
ita eteetea
Ver autem D. Frasinus nunceius praet + F Nam eandem Occodiaboliinuidiam eum Basilea ex
pulic, qui Pelargi hominis doctiaduersus cundem presserat apologiam. Is nuncmeohortacu mierie
nonam D. Fralmo apologiam contra Argentinenses Predicantes. Cupirque tibi inprimis innoresce
re, quod egnidem ce leire rolui. In libello meo provirilienixus sum maxime principia ad Geoera
phicatradere, verudes riam ad illa maiora haberene, posserque Prolomai opus doctum iuxta atgue
veile amediocrirer erudiris etiam alius F legi porissimum eriam in hoc Ccripli, re in Scholispraeles
eapossine. Ideoque posteriora omnia ad einspexescriptionem direxi. Puto aurem Prolomxi codic.
coninnoixosse velhaec, rel limilia. Nam vemea adiungantur, canrum ab est, vemaenopere ambiam,
ex cum luis alterius malim, modo is melius ineroducatrudes ad eiulmodi studium. Reliqua in prX
Fatione latis, repore anobis declarata sunt. Vide quam copiole zarrio. Sediam desino este molestus
AIDI. Tate manix decus, ec verxe eruditionis sydus. Fribursi NNonis Seprembr. anno a Christina
Cat LL. D. A 4 4.
CEARISSIMO VIRO ET DOMLNO BILIDALDOPTRCK
HLF LML E R O, CONSTLLARTO CA SAKLO LF PATRTCYC
ocbeta Oe detccactaeitao olt CoCud
3. D. P. LXXXVII.
CCriphancemenles aliquor ad ce, claristime vir nomine ScoMlerinostri, ejus scilicerimasinis con
Dsiciendae gratia, quam indies expectar, ec quoridianis quali conviriis ame estagitat. Scd quid
reor Macchaum Artisicem hunc comitiis eriam interesse Augustae, evenir Forrasse, venondum pet
Fecta (ir, relne caeptaquidem. Ouidquid ergo in morasic, quae lonobis sgnitices, perlibencerenin
vellem, re optimus ille Senex, mortalicaris lux rmbram ridere posset priulquam humo condere
cur. Ouodaurem hacpriniciam, vecu l. procures, cibiiniunrerimus, ne quae lo iniquo animo sulci
pias, cum ce harum rerum dilisencistimum inspectorem cognouerim. Abiuisem _ CgO et AUGU
Ntam, rbi arriticem ipsum super hacre convenire licuisset, sed inopinata macris mex indule entill
maemorshanc protectionem impediuic e incticurum meum omnino intercidir. Siquidem hocitet
non solum, remulcarum rerum caulas cognolcerem, lulceperam, se d potissimum Sc amore antigui
tacum, quarum magnam copiam apud Pcurigerum me aquilItuTM (DCFAbAMI, OPCM PFOILIELENES
busaliquoramicis, illi enim me eitamiliarem se reddicuros spoponderane. F.g0 quoridie inquitere
Toleo, non Lolumnummos, le d ec anciquas scriptiones, quarum multas modo apud LOFenpurBuM
Necchari, icem de in ducarunostro inueni, veinam liceret aliquando illam quam cu ex Treueris tra
bes, currim (c. depingere, haberem liquidem pictorem Norimberex, quitantum opere meonoms
nelibenter subiret, ubi cu eande mitii ae impartire haud dedignareris, e est Lucasille quem ee CC
Orxius nosternouir. ExCeripsi modo librum iustae magnicudinis, reterriltimum anciquarum in-
Scriptionum, quem Cardinalis quidam nostrae Ciermania, Romae eran seribi mandauic, is inquam li
berelesantissimis characteribus e renuimembrana conicriptus, adempeus ei est. in cumuleu Rusti
COTUMPEOPECraurCaS clausuras, e alia ortamenta a milite quodam, qui postea decracto auro libr
paruipendens, nobili cuidam docto dono dedic, is tamiliaris breui mihi Factus cundem ad me
Transmilic. Liberillenon solum habet antiquicates Romx inuentas, (ed _ cotam Fere lraliam, iteu
Flispaniam. Praeterea quod mea opinione praeclarissimum videtur concinecillustrium virorum me-
moriam à primordio orbis cerrarum vsque ad annum Christi MI. C D. X X X I L. quos olim Lord2
nus Cardinalis Vsinus Papae Lumuspcenicenciarius in cenaculo magnitice depinsi curauie. L lac au-
cem omnia ordine quo depicta tuerant Rainaldus Vrlinus Florentix Archiepiscopus Tordani pro
neposinrnum libellum describiiussir, ne rempore quod omnia consucuit, nomina acres sesta cla
rorum virorum una cum pictura, abolerentur. Hlunc cerre libellum paruum anriguiraribus add
cumeibi descripsissem, Ced serius de nunciiabicione cerrior tactus non porui, vbi aurem incellexere
reidret Hdere salrem vello, curaborr bremhabeas, letonB a POSePOri exCI
binga dic XX V. Seprembr. annO M. D. X XX.
Me, cum rix aliusinter Cermanos LPcopoS, u anccae d Cet. lC d ne meptus plusnimic
tibimolestus lim haC SuHICIANE. LMECHM CC DCuS SPL. MaX. diu nobisincolumem conLerueL. F.x Lil
Scurgar dixe mirum in modum pestis orallatur, adoritur modo Tuibinoam nostram quo tuoid
musnon estlocus, preminu s caute atonae qualem rix sentere panes postmenlem
Sedicadiisplacuit.
Zuns Andr. Rultes; 

## Folio 319 — 1663204101:0343
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000343.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Lpiltolica.
AT ARISSTMO DERO, BILIBAEDO PTRCRHE
TRTCZO, YRBES NORTCRA, TYRTSGONSVLTO BCLL
BIO, PaLFONOIO S. LZXZVIII.
DRimumcibire debeo eratiasaco, vir Claris. Cum menon solum humanicate incredibili, re-
rum amore quoq; summo lemperes complexus. Duorum alcerum perpecua cux consuerudinis
suanitas, aerum in nostris difficillimis rebus deliberationis dilixentia de consilii hdelitas nuper
declaranie. Velim aurem ribi perlradeas, quamuis veribi vlam SFaTIaIM RCFeraM, PrOPTermeam Le-
nuicarem sperare non aulim, nunquam tamen esse commissurum, ve merirorum ruorum oblicus,
aux parum oracus erea re fuisse rideor, leire rero debesillam enam contulcarionem, de mutanda ac-
culatione in supplices querelas de deprecationem, omnibus, quibus expolui, ita ce quoque pro cuo
candoreiubente, valde fuisse probarum: Meaurem in primis magnam voluptarem e ruo consilio
percepisse postquam hucadueni, ee horum indiciorum Formam perspexi. Placebat mihiprimum
ille amssrns amdcias nor : (e d ralde rerum esse intelligo, quod Furipides aic neque soluin ad cogi-
tationes sed consulcariones eriam pertinet, ai devtceas cis pporidss 5oBcrepas. Mlodestistime vero que-
Aussum, de cirra vllam acerbitatem, de Lauil. iniuriis. Icaque impetraui, vemilericordia motum
concilium Sueuorum sociorum leparis F pilcopinesorium dederie, veExileovo de communilen-
cenrra honitcent, se hoc facto magnum dolorem accepisse, ex pecere, vecolerabilibus condirioni-
BUISFTALEEMenS AMIETatE. Ouod li ea spes estinlegatis, quam mihitaciune, plus consido me con-
Cecucurum, quam lacrociltime Epilcopum acculallem, ex iactassem nostram innocenciam immo-
dice. Nunc sedeohicoriolus, expectans exiscopire spontum. Guod Anon asi s Elenc ducxcpis I reo
axcio. Acomnia inteora erune, X rem, Cac lcio, non Feceropeiorem. Eguidem credo re facile existi-
mare quanto animi cruciacuram indignas concumelias, quibus per summam iniuriam aHficiinUE,
Feramns: vecum nonrgdimo conusas roiuo ror evuana pd, Texnandi napdi cun. Ouid enim porsum aliud:
Traleae, arma capiam, inCaniam: rana estsine riribusira. Cuare cum omnia lumma Fracris mei cha
ricas reguirar: F90 nihil eorum pexecermictam, quae rel laluris mex periculo debere Facere videbor:
quopacto ofcium meum, rEaLBIELOE, PEasticerO. Ceterum exitum, licur is in nostra manunon est,
ita pexestare non porerimus. Ilxc ad ce seripsi simul, re quoniam festinata mea dilcessio grariasme
cibiaoere non estpalla, animum meum litreris cestarer, limul ve ce de nostris rebus facerem cerrio-
rem. Ouod luperest, ce clariss. vir oro, re quo nosabinitiocibi a Philippo Melanchehone com
mendaros, Audio e beneuolentia es prolecutus, conserues ac custodias, mihigue credas, CMOreS
habicurum ec gratos. Vale. XIII. C al. Ouincilis ex intula Danubii.
Toachimus Camerarius.
YTRO DER OMIHA MAONO BILIBAEDO PTRCRHLL
MER O EATRTCTO NOR IMBERGEN. AMTCO
Forti ex cognico lalutem LTutrenus.
LZZXIX.
FADeS, _LBBaIde, perperuum, nih omnis nos, quam in licceris reposuimus, spes Fallat, cesti-
lmonium de re meum aurrestimonium porius amicirix nostrae, quam rogo sudiolissime colas.
Micco DialorosL. item Orariones quinquaginca, Kobergo danda exemplaria. Verum Epistola
CC. mircuntur, non idcirco, quod Kobergo omniaeradi relim, led quia Scromer obnixilsime Aa-
Sirar mieri sibi. Tuisitur, quiverunque amas, mihi rero inre adhue nulla detuisti, quia alicerame
Liplim quoille rulc. micronon possune daris H obergo L. aux cencum, si vulc, reliqua Lipsim, quam
Pores cico perterenda cura in ades Melchioris LOrher, apud qLCM CA GUIXFEFSETOMeT. FBObenC
Valeo. Bremaurme, auc copiolilsimas licceras a me habebis. Incerim rale. Accepi commentaria C. X P.
heri. Vale herorce. Aususta Martinalibus.
L ARISSTMOVTRO D. BILTBALDO PIRCR
HL E LML F R O S F N A YORL,
XC.
7Ie Claristime, Libenum cuum de Fucharistia lecturus Expe, HIIGuaIH MaCLEH LCI CHLC
gere, cor obruor rucq; rras aediis. Serages agriculoru sic in spe rictoris erexicanimos omnniu.
SuE
5. 2

## Folio 320 — 1663204101:0344
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000344.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
MI. LIlCNCIOL
SuncRomae quidam Pegani, qui pessime rolune germanis omnibus, sed duo praecipue mihipecu
liaricer intenti, quinunc extrema moliuntur denuo, quum id Facere nunquam cessarine. Pontiten
Bismisiemandatum ad academam L ouaniensem, ve blaterones illos cohererenE, _ PeF R eCtOTCI
eorius acadlamix nomine heri caeptum: Reuersus Laromus cum suo collexa presserunerem. Ince
rim is, cui commilsa fuerar execurio, Pheologus ek, perluasus à Latomicollesa quo nullum anima
Sceleratius riuic, Scrip sic clanculum Darario, quod mutarir consitium, excu laret le Ponrifci. Daca
riusclam milsis liceris probauit factum, probauir prudentiam, de promilir Elencium. Venic edictum.
Exlaris admodum seuerum, ec hoc elulerune. Imperrarune ab aula edicti interprecationem hoc
Csirricationem. Ilabec lodocum prxesidem lenacus Mechlinienlis, hominem plusquam capiralo
terintenlum bonis litreris. Beda mise ad me plusquam ducencos arriculos damnabiles, ex libri
meis collectos, nulliusmomenti. L. odonicum Berquinum praetectum se consiliarium regium ice
rum coniecerune in carcerem, non ob aliud, nis quod libellos quoldam meos rerrisser sallice. M2
cerbis scripserat, vr expectarene Regisreditum; delegatinitulo se cius proere Si pronunciaverun
cum Hlxerericum. Arriculi sune ad me missi, qui nihil aliud declarane, quam impudenrissimosillo
rum (ycophancius, e crassissimam insciriam. Ouibusrespondi. Rexrbirediic, _ quid esec actur
coenouister, milit caduceatorem, denunciaris illis, se velle coonicorem illius cau(x fieri scriplirpe
alium, se viram ac morrem Berguini ab ixsis reposciturum, si quid esser Factu. Duid deinde tactum
Sicnelcio. Tacobus Faber, qui mieru protuserai, non ob aliud nili quod verterac Luanselia, Callice
revocatus estinaulam. R omx Verpus quidam, quem nocti, quimilere inuider omnibus docts Cet
manix, extibuir libri parcem olim in ine leriprinili quod adiccir quadam exhoc cemporum stace
Furiole nomen luum dilsimular. Incer cetera dicir le mirari, quod in Germama corhominum mill
buscaesis, ego lupersim, quisic docuerim Germaniam. Deinde dicie Lucheranos, quam quam ii
piissimosideo leribere inme, quod impictarem meam Ferrenonpossine, qui Viroini Marix decra
xerim suam Virginicarem, Christo luam divinstarem, aliaque his furioliora.
In Lispania monachus quidam scrip sit ad me librum plenum laudibus, sed virysenris aculeisre.
Sperlum. Lucherus sic leripsic, venullum amiciria locum reliquerie, ec tam en videcur sibi mire co
Hercuisse stomachum. Dum acuersus Lucherum pusno; scio meiuvare partes quorundam, qui n
mallene extinctum, quam ipsum Lucherum. Libercuus de Fucharistia rehementer arrider aneilut
cheranis, Occolampadianisire displicer. Hloc dillidium litancum lx derernocentes, tolerabili
usessec, nuncillis dissidentibus erisunt capur quidam, quinullibono benerolune. Opcassem ean
maceriam fuisse eraslaram in aliud cempus, autlalrem Fuissene in vero concordes. Mihunon dilplice
rec Occolampadi sententia, nili obstarer consensus Ecclelix. Nec enim video quid agac corpusii
sensibile, necrrilicarem allacurum li senciretur, modo adlir in symbolis praria (pirirualis. Fxtame
ab Fcclelix conlenlunon poltum discedere, nec rnquam discesi. Fu lic dissenris ab Occolamp
dio, ve cum Luchero senrire malis, quam cum F cclelia. Citas aurem illum reverencius alicubi, quai
cracnecesse, quum aliorum auchoricaren pormes adducere. Vbi extricaro me aliquanculum, pe
leeam cocumlibrum cuum, deinde dilucidius incellises quid senciam, Ccamen pateris, me de cu
Ferre senrentiam. Flas licreras procua prudentia non communicabis quibus liber, faciesque, m
deiis, qua isthic seruncur cerriorem. Vale Bahilex postr. Non. lunias AnnO 1526.
Frasmus.
locus, Fac vrsciam. Lm Sudo decrerum ch hinenon discedere, pro Pcolomeoruo ee Duro
Eorgius Saxonix dux crebrissicceris perpulerarme, vemitrerem, quiMosellano succe derer, nt
silacobum Ceratinum egre sie peritum veriusque licreraturx. Resnon optime succeHIt. FC
cassis incidir in Cuspitionem, quod non laris abhorrerer d doctrina Lurheri, (i racaxisthie protirene
rilibello, iam oratiasegi, nuncpictum Frasmum expecto.
SVMIMIO VTRO BILIBALDO PTRCRTTEIMEROPRLKLC
SLAATORE NORTMBERCF
Domino. ZCI.
Sacts dus mta aenon ica moderabaEE SErmMONeSUOS, quIn ROH HULIOS COHCMC
decogniporueris: Vixmihi cempero, quinamicicia noltra inaisuas upconesmiccam. Dela
mameanihil periculiest apud eo5, qui (obrie lapiume, ne que cso lummam rei in nominis immolla
lieace
Lel Heclleid ei dolebac, quandoquidem plensquerlulotemt Cosolcebac a. IlaGue i
Bilibalde, neque cxopanudine ducoreorum qua lepu, ll e elee alese speraC
Cam, d oftensiline ii, quosminime lulpicarus eram mihillcctos. Lcgmahse pectacta
Mnmedicabili ira cua? Vnde relcire poceram, cemprotcem oa, ILaMMD COnCIONAEOTI
uero: qui adrauim rique concrame clamane. a mullas chaas CoaCa: Miror lane, vn
deica subito in amicum prosilieris hostilillime. de anteanucum en Cnepumiores libro.

## Folio 321 — 1663204101:0345
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000345.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
Epistolica.
litace consticui. Hocmihicurx eAt, ve Domino, qui estipla veritas, non displiceam. Isme, vbr
tempus fueric, per graciam suam etiam coronabir. Verum rehonoris cupidine non ralde moue-
Or, ita neminem getamare Audui: imo hic caui, re ab omnium nominibus abstinerem. Neque
priusiniurius tui cuiguam, quam in lignesancea concumelias excexissem. Nescistu quales accepe-
rim licreras, quomodopro lus sectume aeque alios quidam dedolarune. Iloc autem non igno.
ras, quare cuirriadem Sacanicam vocarint Fcclesias Fiourinensem, Basiliensem et Argentinen. id
quod exeuis licreris accepi. Verum non tam connicia, quam vericatis rctura spiricum meum ex
cicgrune. Ouin _ adhuccertus sum, me conniciislonse inferiorem, de manluerudine superiorem
aduexlariis. Ouod sillis ica ociolum ac incundum, conrraamicum inuchere, quis c80 Tu, ve
prohibeam. Sciotamen, mihi aliquando fore vindicem Chrictum. Nondum deliberaui, an cuo
Commencario respondere relimm. Insuper quod precarismihimentem meliorem, ec ego de mihi
Aribiprecor. Scd quodad hans vericarem Fucharistix pertinet, nihil minus opuscuis precibus.
Neque enim esttrigida opinio, reribivelallentaroribus videtur, Sed Christiana sencentia, lonee
cerrioribus sabnixarationibus, quam vuloo credatur. Dictu, quae illa diuina oracula, in quibus
Chrictus hairc porestarem Sacerdoribus le darurum promitrie: Nam inhis verbis aliud lubest,
quam correx inconsideratis mencibus ostendar. Neque opus est re Adelmannus auc quilpiam alius
ad conciliandosnos, rel diiudicandum incernos à quiere adnosseuocetur. Vericasipla latis de-
clarabir provediem, quo quilque spirieu ad scribendum inciratus sIc. De peccaris notris quid
mereantur. Ccribis. Non ignoro. Sedego a milericordia Christi pendeo, qui pro peccatoribus
morruns est: _ spero, quod me a blasphumia sui nominis consernaturus sic. Demum, mi Bilibal-
de doceme primum male habere, et deinde inbe, verehpileam: Longc enim verius dicere porsum,
mecontirmatum ex libro ruo, quam cu exmeo. Si ridebiturres poscere, scribam e eso pro mea
renuirate ac simplicitace; Sed nullius propcerea amicicix renunciabo, quatenus per Christum li.
cec. Tumulco cuuhus cum amiconsereporuisses. Vales e puriusin Chuiltotracies ama. Basilex
T. Occolampadius.
XIIL. Aprilis.
PR EST ANTISSTMO ET AMP.
lenatori inclyca rrbis Norimbersentis, in omni-
buseminentibus licceris riro principi,
amico lelectissimo S. D.
ZCII.
Virem omnium vircurum exempla, Bilibalde praestancis. Genirum negane, illimihirel plane
acrelimqus umacores esse rideneur. Iea in ce collocari videmus, quicquid in hominers.
queinsione e commendabileindicatur. Cum enim crudicionis et doctrinx gloria in sudiistu-
aanis iam diu principatum ceneas, emaculacam tamen illam lanctissimae Aolei (In CCFITATEM IFA CU~
eminencix adiunxisti, re Orarorne rehementior, an ab solurior sis Theologus, discerninonfacile
BOLTIE: In verilque certe rictricia ligna feras. Iucidimus nuper in libellum immorcali pexconio
dionum, que contraiuctam Satanx prole, Occolampadium (lic enim Occatorem Lampadis nomi-
nO) reltatem corporis Chiuu Saluaroris nostri in Sacramento alcaris adleris X detendis. Legr
Percranlcurlum locosaliquol, nec enim torum pellesere licuic, requemforruiconactum, cesti-
EUCrCMOXtuerim conctus. Ferum obicaneaisthaec lectio, rehementi me parrim admiratione,
ParEII Saudio PCTUAHT. Caudebam, ce lancta sidei rectirudine ram esregie constantem.
Cererum seribendimodentam regencissimis iunctam rarionibus, non mediocriter admirabar, con-
eta cut maxime homme, qu pestilencissimis doctrinis accerrima castigatione dionus ellet. Libel.
li exemplum necdum meoimre Habere porui, quodabominor. Nostri onim Bibliopola nihilnile
FUITEFEAS CHaCTAS CIECUMFerUNE. Munereme optato imparties, s ejus libelli copiam teceris. Oue
CnHm acua senenciasimmo a C Milto percinacilsime, ruos laudacos illoslabores lesere percupio, re
Gulvoromeo quam maxime Moeruiane. Apud nos rixrnus sucalter conera Bestiam nuitur: ap
Pateneque ratinances in sursire o. Fralmum, rirum cum paucis principem, anxie ex spectamus.
Rtnihi dum scripsic loco Forcae cecerricus. Pora enim paulominus Basilea cinicas reneno Bestia
aiecta est. Ferunc pestiteructum Occatorem Lampadis, ruis modestissimis adinonicionibus.
conniciole, supetbe, et vique ae conrumeliam respondisse. Sed quid aliud taceretturiis
a6+115,
D ON TN O BLL EB A L. DO PZR CK H E LM F R O

## Folio 322 — 1663204101:0346
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000346.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Il. L HCLLECLLMLEFI
etus immovlenus Demonibus; Scatus caulae hulcepia laris le le prodit, vier disceptet tundatius. Tu
amplis. cum hererico, immo haere ICotuI ancE, apss non congredi. Vericas ipla, omiiuin
nidem ectamiliam, cum er visum fuerie, conticiel. rale, et parce incempestiue recum loquents. L.1.
bellus enim tuus, eriam non plene perspectus, inustabar vescriberem. Gregorii Nazianzeni li qua
habeas noniter translaca, tac meismietas pecuniis, quas C LIII. Vir, amicus lelectiss. Lominus D0.
ctor Christoptiorus Crugelius meo mandaro ribiHuIELLMC. Futmen caelo vel sereno vel non cur
bido superioribus diebus BaCilien. atiXIE. Furrim attam, machinis e nucrimentis in cubacoriIS ic
terram, cum ejus muribona parre, non perculie moe, led tunditus euercir. Vincas, domus, de quic
guidimra erecentos paltis erat, una cum hostibus exrirpa. L L P. homines in vineis extinetIrC
pertilune: nec pauci adhuc deliderantur. Complures tauCH Tanouent. Moies lapiduns quaciia
corum, immo laxorum, nucrimeneis machinalibus etecu num seaere rixreparabile. P’ario
TUTEDIIAMLEMeNLES CHENILL FELHHEE. VETEOTVEHHL LMEMIA H. dE N. debCamUS: VEpIEC quoc
Dominus noster commoneremalelanam plehem perete, prxelencillima herelum vencua tuziana
Nam ee Basilex peltis non dicoregnac, se d graltatur, M. D. hom _ eo amplius, breni abium
Etacionem rerenca, verbisque e lide nixis, modestia plane Chrictiana HOmIMeM VISES, AFOCCATOL
iste cum caulae dictidar, curpibius conviciis, de mera cauillatur impostura, de relur nebula, quae a pre
cellateruntur, cusum vertum iactatus, immo in omnem sese Prorea convercens, quod iullaratione
non poreA, Ccommatis, mendaciis, susgillarionibus subsruere conacur. Tus proinde officii eru, vit
bonorum ricorumiudicio, in quibustu primasrenes, euas, guin porius Christi Saluatoris nostri do
Erings adprobat: quod puro Cutticere. Ccrera Dominum peastolabimur, qui huiusbestix X eyran
peis. Argentina harericisistis ob sella ira insanic, veme illustris civicatis milereat. Nos Friburgi ac
huemodticiomanemus; sed cleronelcio an ad exemplum honestaris composiro. Denuo valc. F)
Friburgo V. Kalendas Octobris Anno LXVI. lrancile Lolchium Voctorem cum doctrins
Tingulariinte gerrimumm, (IIThICBIE, MEONOMLIHC LalULEI dICCFEHCBTALLAEOT.
Tuus ex animo Fulderieus Zasius L. F. es Doctor
es ordinari Fryburei Briss. Rector.
LlLomnooblerualCILIO
ZCIII.
AMDLESSIMIOET DRESTANTISS. YTRO, DOMINO BI
LTB A LDO BFR CRHETMERO, MELEOErM ETTZERARYM
Ornamento, inclrca rrbis Norimbersxe Senatoripri-
nareme rel operibus meo exisuonomini inlcripeisnon dedignaris, denique nihil apud ce pulcl
rum est cuius menion Facias pasticipen. Nam et P’andectas ex archerypo emendatas dono dedilt
resquam laciliusmirari, quam ex iusto commendare postim: ec insuper specimen eius eranslatio
nis, quam vir Doctistimus Occz. Hal. ander in Aurhentica Imperacorismedicarue, extri buisti: l
incerim praeceream, quod nihul ex Creg. Nazianz eno absce editur, cujusme non tacius pasricipem
Pandectae maghomitu commodolunc: ex quarum rerioribus L. L. ulca mihi dissicultas non line
praeconiorus e Faloandeicollitur. Acde incerpretatione Auchenticorum cam elecanti, tam pic
Pria cam remoca ab omni lorde barbarica, vique adeo non dicolacatus sum, (ed rel extilui, ve 10
verbis conlequinon poltim. Obextillimum X plane cec LatAndri inoenium, Ora, 1I3
nus, Aum, quinoselacumileria cxipit, de Velu cu. Chumanirarem miriticam Hom.
nis doctrillimi, quinoltram exectacem miseratus, ee in Pandectismagnum in modum, de in Au
thencicisccansterendisnobis quam maxime commodauie Velim, Amplissime Hleros, mecam ent
nCmVIrO commendes, _ mers verbis commoneas, Hores, peao eam exalationem accele
rar. Lcturus opecx pretiuin, qua in te anisete scan  Mo Fecir, (ed nec cogirauic. N
ECC Commendat. Fortunaius esle ret ex euencumihivideor, amplistime de praestanicistime vis
quodcuam canri Flerois amiciriani merui, cui Caristiniser, velincer leruicia tua connumerari. 
in spclunca iacet, li quorapere innocenres poRic. Llarpocrare, r cuimens praelayiac, que
periculocilit Dini Cxlaris aciemus. Vale. Plura scribere volencem, is nobilis pratentium extib
corpraecipie, e vestigio discedere paracus. Iceruns rale, le culi OEnAMENEI. EX FriburSO, QuatrO K al
Mari AnnOM. D. Z X X.
ErATMUSHOREE DEAVITEL XGNOTaE, Speramustamen eum amorbo enaturum, mulrum aEclisic
abirilotencia luorum adverlario. Cpe c aslatido contoleris, et ad animi cranquilli
TuaeEmplicudinis obsequentissimus Y datricus
Zasius L.L. Doctor. Rcctor.
Latet Ablexis.
ML A C NIL.

## Folio 323 — 1663204101:0347
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000347.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Epistolica.
NAGNTETCOET CLARISSIMO V
DOeTRCRHCTMLOSLLLC1OLLSCA A.
cori Norimbersculi, Dominocolendo.
XCIV.
Alucem de commetidationem Magnitice de Claristime vic, Dominemicolende. Digeltorum
Dlibros. Iustiniani Codicem, cum cerera Turisprudenciae volumina ad verustissimorum exemol-
rium recoonicionem emendaca, in illa cua Norimbersa, velcuo iplius nomine inclyca, imprimenda
esle cognoui exneporeuo, ornatissimo e humanil. viro Sebaldo Ccudero, qui plane, oinat d
illustrat conirarum receris amici nostri Ancistiris Hildestermensem FIxcauremres in primisx
ternam in posteris nominitmo prariam compatabic. Ec vrinam iam diu accidisser: Forrasse plures
aequiori animo tuisent in Tureconsulcos, qui, ve scis, ab ipsis eriam monachis, nedum crudiro-
rum vuleo, male audiverune. Profecto dillimulari neguic, corrupcorum parrim Codicumvicio,
parciminexenlabili et plane (aeda incerprecum ignorantia candoris expropriecaris Termonis R on2-
nisqui (quod paucis concisic) cibi est Acticissimo eria purissimus, Incellectus esse inuectos, ab omni
nontancum leoisratione, led senlueciam communi prortus abhorrentes. Perge ioitur, macte vir
eruditione, e pectus lapiencia plenum, vrge que de insta, veram necellarium opus, publiceque vri-
le tururum mihi, meique similibus, quosremoratae sunr (alebrae, postir esse vel sero lui. FF limul,
quancum, per laudatam a ce primum podasram licet, de tuo insenio, tanquam instructis-
MOPanOrE semper aliguid, re consuecti, promere non cesses. Sicpleno ad immorralicarem
Gradu concendes. Tuorum ego lum librocum s admiraror e lector non indiligens. Expecto à
Rhenano nostrornico iam apudnos delicio de domicilio Mularum homilias ruas nuper veilas. A-
uunculusmeus Wymptelineius plenus dierum abiic anobis ad beacas sedes. Vale, de me, reloles,
2ma. EX Selestacdio, XXIII. lanarii. M. D. XXIX.
Tuus exanimo cliens
La. Spiecel.
DRNATISSTMO VTRO, D. BILIBALDO PIRCKHELMERO
EN CLXZ A CTYEZ AFFS NY R F M BE R C F. H-
S patricio S. D. P.
XCV.
Sualdus est, ni Fallor Turisconlulcus, quem incer ceceros legum cractacores apud Tnsolstadium
regnare scribis, nam nobiles nostrates, qui luperiorbus annis in Lcalia Turiscimilis Doctoribus
operam dederunt hominem hunce ingenii e industrix graria magnopere praedicari, vel apudITa-
losaiune. Sedmale siristis obrrectatoribus sediciolis, quo re omnibus bonis rbique, ira ex optimo
Olualdoisthic negoria facecunE. Aeque rrinam rirille, Ei quando amulorum exdio isthinc alio
commigeare Racuic, ad nosporissimum le transferret. Ouanquam enim et hic non mododiilune.
quemadmodum de cala lua olim dicebat Flieraclicus, se d ex D) Bono, qui meliorum conatitus odio-
Sis obrrectacionibus obstrepere nusquam cestane, camen video litreris licceracisq; viris in principum
Saxonix ditione non ommino pessime esse. Ouod ad me acrinet adole scentem neum in GalliaS auE
Tcaliam cirius, quam isthuc in tantas factionum curbas milero, Accamen inclinacanimus. S paren-
cesannuerint Friburgum eum priusmiitere, ve Nestorem illum Zalum aliquantisper audiar. AFG;
hincalio sudia (ua eraducar. lam vero Nazianz enum meucibinon icaprobari, magnopere saudco.
Pamets sune, quae ip se in primo libro non nihil mucari cupiam. Fetellic enim me semel atg: icerum
recondirissimum et argurissime concorrum riri illius acumen, re qui lingulis pene sylabis, linoulas
Cententias uanas intormet, cerre mihi magno sudore lucubratio ea contitiE. P’Orro aurem rs a-
Suara, Scudiolos, et hnon magno hic sunenumero, in magnam lpem de Peolomxicui edicione ma-
curando conieci. Neque decrumr praelerrim apud Callos et Polonos, qui ceteroslibros Machemari-
Cos. quorum mentionem facis, Cimprimancur cupide emane. Nouummihivero accidic, esse qui
Peolomxiediionem parum decorum eibi cauilleneur. Nam si decorum fui summis olim riristxc
Audia lollectari, cibi rero omni decorum genere ornarissimoni eadem extempore reluri expecta-
ripudorierie: Sedtaceltar haec erassa vulei cogiratio. Tu rerovir optimeres oprimasprotua ririli
adiuvare persc. Vale. Lipsix ponridictrum MagOruM M. D. Z X IV.
Tmus Perus Moselanus.
BE ATFS AHEN AAVSD. BILIBALD
PTR CK HETMEROD. S. P. ZCVI.
FEcripshec rix dumruis, vereru dicam, in spectis, naabicurus iaruas mihireddidictabellarius.
Cupis scire, lirecte les iqdulie paiea Baim. Rccogno scicluos in nouuinstrumeruAnotationes
et auBeL

## Folio 324 — 1663204101:0348
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000348.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
DIL. LIrckIIenner.
 auvec imprimiturnunc hicuIS scasa lun cerrum locupletata. Ouerela pacis, Declamario de
Thorre, Luciani verla ab codcrcora, HLCaiam Balilius L atinitare donarus. Sueronius, A lius
clegancissimiciculi Veopiam secu, Irem Mori Epierammata. Fralmus in Paulinam existolam para
Spatclanus, Lampridius, cum religurs lecose de annotari; Theodori Cazae Gcammariea insticu
tionis libri duo versi. Epistola ein (dem Thomxe Mori Britanrii de optimo R eipublicxe Raru lib ellu.
Phcalin paraL. Ad Calend. Sepcembr. ab co licreras accepi. Luciani er alias mirram, nam cabella
rius nunc pecasatus _ Cusarcinatus actar subinde me vellenis, ne tam diu moraturus videtur, his ir
meas adesme conteram, nam alienxme domi reperi apud Frobenium scilicer: de exilio Plurarcho
non habeo, libens cibi ater libellum misero, simodo lubensisterulerir. Rescribam proximis acci
ratius ex Fulius. Bene rale eximie rir. ex Basilea XV III. Novembris AMnOM. D. X V II. Curlim.
AC DOMTNO BILLBALOO et
GLARISSIMOTHKITEREI DOCTISSIMOV
R CK H E TNC F R O NO-
rimsao, abu palionoruo
incomparabili S. D: P
ACVII.
unE. Itaque rerum capica paucis ribi lignabo. XXVII. Iunii, qui dies condictuserae, illustristim
principis mex Georgiriusu de sumpru magniticum sacrum mane omnis generis mulica adhibita is
nonorem lancti spiritus, ceptum. Ouoperacto, aoctores percorini, qui dilpuraturi erane, hond
Aissima corius Scholae nostra pompainaicem decucebantur. Ibi enim spaciolistimus locus in au
dicorium erar auleis ac caperis pulpiris susgestis instructus. Itunc locum armatorum eiuium ma
nussea ob ledic, renon cuiuis eresario (contluxicenim ad id spectaculimagna vis hominum docto
rum paliter e indoctorum) adicus eller. Lluc toringressum eAt ec conlessum, ip le conscento lu3
Sestu illustristimi principis meinomine dispudaturos commonui lui ofticii, lonea oratione dils
rens de dispurandiracione, pre lerrim in recheolostca. Duam partes liberius forcaltis eractaui, quit
remum auribusoratatueric. Princeps ipse lectam oracionem, ance quam pronunciareturret
mehrerprobauit. Hoernum miabacurelleram uos Lheolosos, imimomalos, relocum tac
renr einsmodireprehentionis. Fam orationem prisscipisiussu edicam hicvnamitto. Tu si qual
cenda. Sinecetticasica Ferac. Hlis Fccius in aduersum multa decrera, muleas patcum aucoreal
congeltu
Vanquam scio occupatiorem te eNe reipub. arduisne goriis, quam vecuiusuis nugas legere sul
Lficias, non postum tamen comittere, realiquando rui oblicus videar. Fdicum est nobis til
ce diebus Liplia rarum omnino ec iucundum spectaculum. Nempe Theolozorum insignium dit
puratorius congresus. De quo non dubico quin plura scire gestias, le d prauiltimi morbi, qui meto
ros quaruordecim dies de cumbere cocgic, reliquix non sInunE rem accuratius perseribi. Fum it
merismolestix, quod ex reitamiliaris negoriis ad Preuirosinsticui, mulcum quoque alacritaris ad
doracabiclese _iudica ad rem. Posteaquam iple peroraram cibicines paricer de liricinestum ca
roles dulcissimo concentu Canricum illud: Vetractere spuS, ter modulabantur. Ouod ip
sum ex meo contilio princeps demandaret. Hsic S apparacus. Jam prandii tempus appeteb
Cre dipurarionis lerium inicium in horam secundam dilatum est. Ouod cempusrbi aduent
PAIEES VETInGUE PrO mOre Theologico limplicitarem suam prorestaBAnEUE. Marrinns hocadieci
IChoc grauarim terre, quod ex tracribus praedicatoribus, se cans trag cediam primi exuleica senEi
vidiam vocassent. C ommillilune primum C arololtaas de Lccts pas Minino dissimile. Na
Carolostadius roce, rultu, seltu, incelluque modeltiam cheolosicam praele terebat. Dispucaba
non adingenii gloriam, aur rictoriam, le d verirectique inquilicionem. Puare nul nus achibitis
bris asserebar, nihil icem ab aduerta parre adductum admIEreBaC; HMTTCMCCMCAMHCripEOrIS EX PI
cedentibus ac sequentibus collesitec. Dua dilisentia docisse reneneet Commendauic. Lndoc
cimorem ex cardicacem incerprecabaneur. Eccius contraclamore, rulcumilitari, ac rruci sestu l
Atrionico pene d ince ssu impecuolo feroculus quilpiam apparebar. Omnia illa externa cospon
cheolorum. Adeo lenirer de impudenter subinde iactabar. MLaCTaL A_CD HOHMNIS sui iaCtUTAL
apudnostecie; leuissime allerir, quae talla lunr; impudendu i sal, ea Poletto vera. Idq; cur
lactatione lui. Ouoresticodiolor. Restuir Lccio cum Carololtadio delibero arbitrio, omiseil
bonum opusproticilcerure dimina gracia, an non nt clanten aeal uan ab allio
priorem sencentiam Carolostadius, posteriorem Eccins cuebatur. Lum illud iactacum, lt DC omne
Christianorum vira paenicenicia, rnde Auit in omni opere luo hominem peccare. C’onerâ qua u
CstLccius. Porro Martinusnesauic pontiticis Komaniporeltarem primariam sure diuitro oe
Cacra scripcurxe restimoniis posle comprobari, immolacerdorem guemuis ex ae quod ad P’auli
nam Theologiam aCFINCAF) Apoctolis succedet, had Lacuacet CulpX  PCena rem
modispuracurus adeser. Cum camen in lingulis luis concionibus grauiter Martinianos ettores
Signaanimum parum cheolosicum declarabant. Dixisles Corgiam quempiam disputare no

## Folio 325 — 1663204101:0349
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000349.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Lpiltomd.
conxessir cumiure divino cancini primacus ponciticis esser asterenduis. Venrum randem ett 2d (2
cram anclioram. Nempe illud Macchaei Z VI. Tu es Perrus de lupia hiatic Pecram ecc. Hie Marrinus
Perram Colidam sdei conteltionem incerpretabacur, et cocu corpus ecclehe cum Origene auc Chri-
Rumiplum, cum Ruorstino. F. ccius cum recencioribus, honiinem Perrim ee succeltores, camqs ex-
Policionem aliquor Bernhardi ec Flierorrmi rerbis decerpris ferriauir: Oux omnia Martirius mire
elusie, pertioc quodrories Ecclesiaredderetur anipan , quories Episcopus Roma. aliquis inorere-
TuE. Nam eo rempore quo nec dum surrogarus srin ledem aliquis Poncitex, dubio proeul anipanon
Feddiccclesiam. Plam quod de Caidinalium cetu, quii interim agae poncilicem resporidearuie, dupli
ei decqusa frinolum ese. Primum quia Cardinales haudica inulca ance le cula esse cceperine; qui ca-
menmulea capica Faciane; non viII. Deinde quod quae iure diuino ctaruantur nullius tiominis mor-
ce immone caelorum ruina incerpellari polsc. lactarae icemm sune in dispucarionis aleam indulgenrie.
Sedmaxis proludo, quam re seriu, De purgatoriv icem dilceptatum. Non quod essec, led quomodo
erga Deum afticerentur in eo sipplicio derehcd anima. Fiusinio di concencionibusires pene hebdo-
MSdXe sunt consumped, cerce (quancum mihiiudicare licet) maiore expectarione quam Fructu. Ne.
que enim quidquam est decrecum. Nec vila dere parres coilen (erane. Res roranocariorum Ade est
excepca. ludires dispuraris Cunr delecti. Exphurdienses ac Parisienles: Erphurdienses quantum
Priuacim ex quorundam colloquio consicere porui, grauarim canti onetis larcinam in hutnores su-
osrecipiene. Cum ob alias caulas cum maxime, quod Eccins optimos quolq; de doctissimos Theolo-
Bici ordinis, vesibi suspectos a iudicio subniouic. Floc praeiudicium vulso iactatur, in priniatu Ponci
ticisallerendo Eccium se se curpirer dacurum:. Vere es Fucurum, mea nil refere, mihi hoc discepeandi
Genustheacricum nunquam nih est manisuecillima Ctiristi doctrina dignum, Nec adduciportum re
credam spiricum lancturi pacis auchorem ad eiulmodi puends ruquam le le detmitcere. Chrictiana
Cheolosix veriras cicius imperraciie orando quam inveniacur dispucando. Hlabestoram hanc disce-
Peacionem ex cempore ame, et neglisenciiine deleripram. Si qua reliqua (unC, Fama ad ce perrulie
dedridene sdas, cam est Acti quam veritenax, _x seis ve noua rur oneuorxera. Fecius credo ipleisthac
tranhens re conveniet deriumphosmeros depraedicabic. Scribo haec ex Erphurdia nondureforma-
ta ralerudine iter facturus nelero quam hancrndique neqe merum incutir, sevit maxime Francko-
Cordix, MosunLIX. Nec Hesseni ab hac Aanima Cuncimmunes. Per quos ConAluenciam versuse-
quicare penc stacui. Bene vale Clariliime Bilibalde, et liccerastuo paerocinio Fovere pergc. Duinco
Vonas Ruoulti AnnO MI. D. XIX.
Scurionem nostrum paricer de Venatorem Saluco.
Tuns Petrus Mosellanus eC.
CLARISSTMO D. BILIBALDO PTRCRHEIME
RO S. P. Z CVTII.
Eramus put
Vod semper admoderatiora consilia vorum pars alcera vocauirrimidicatem: altera collusioné
cum Lucheranis. Nunc cum veraqs pars mordicus tuecur sua, ec adec nihil remieric de iure luo,
veprioribus de iam occupatis nonnihil eriam addar, res eo propresTa est, velolus Delis cempectarem
cerum humanarum in cranquillicatem possir vertere nusquam non periasarur fatale malum. Aiunc
Archiepiscopum Hunsacta prosticatum. Carolus Campegius lese recepie in Tcaliam, celic de Enni-
US Exiscopus Verulanus, Archrepilcoparus Salisburgium ob siderur. Fsiccursusruricolae denobiles in
aemis lune, alcer alcerius internecionem minitanres. Basilieles conari sune compolicis rebis langui-
niscfusione excludere sed inanis lumpra est opera. Ferdinandusagic apud W ircenbereoles, expe-
Ctacue Fribursi an veneurus veleio. Ec ciuicas Brabahtia Catisampla frequensq; (yluam ducis appet
lane, hic populus eiecieminoricas x dominicarios omnes. Fam nunc ob sidet Margarera Calaris
anica. Ane espix quidam au l lunt exeracilicace cocionari, nec vericus est illo populus contuere,
concempris omnibus Celaris, Marsarechae ee Masistratuu edictis. Icaque tora ciuitas illa Feruet pe-
riculo locumuleu. Aeucur excubixnocturnae diurnagi. Cactigaris Brilci ducensibus, verorne impe-
datur AneW expia. Veraqi ciuicas est oppulenca. Proceres inuicabit prxdae magnicudo, cuinunquam
non inhiane, sic velussiciae quaeuis leuis occalio. Apud Hollandos ineos aliquor damnari sunchere-
leos. Inhos seuiecur. Flullius pridlem exarmatus, denuo per Caelarem armatuS est. IS etacLOIUS prOta-
Musinguisicorum CorrpHCuS. Maxima populipars apud Hollandos, Zclandos _ Flandios lcic do-
trinam Lucheri, ee odio plusquam capicali fertur in Monachos: Oui cum pleriu; Sinemali, Famem
Protusnuncbelliserabimmr. Dui ( ricerine, actum erit de bonis omnibus. InCipiuIBEBUICFetOCIre.
Camberrus Caimpester, Luceria corrupit mea colloquia, eto dominicanus. PCTUS SUTOL E arthuSI2-
Musedidic libellam in me Parcilus, Cmplicicer intanum. Cui respondimus, non responturi, nIpEX
Facio Gallica restaretur, aucoricace cheologorum exculum. Louanii scelerarissimus nidus est quo-
undam dominicanorum. Vincencius homorudencibus aucctiuenatus, nunc cheoloxia doctor
alice annos aliquor scrip seraelibrum inme, cum velicerec edere, p. otectus estad tuum Vicarium. l5
suminio reruiene cale tacinusauderet. Conquieuir, led egre. Nuncuundem exiir liber, quonil
AinB

## Folio 326 — 1663204101:0350
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000350.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Bil. Pirekhein
EF
Fnsipocest Barbarius, insalhus, indoctibus, mendacius, impudencius, inlanius. In eo laborarum elt
aquatuor: Vincentius addidiclua renena, Cornelius suvelandus bonam operain parcis confecit,
Tercius quidam expoliuic, addiris aliguor Rolculis, Godetredus Poxander tama operis in se recepir.
Adhaec conninent cheologi Louanienses. L acomus cres emilic libellos, in quibusmiris srophisme
Pecic. Huicrespondir Occolampadius. Aiuncciculum esse, F. Neberum. Nondum enim ridi. V er eor
nehiccumulcus cicius in lcaliam cransuolec, quam expecter Poncisex. Nosincerim non agnosci
musmanitestam iram Dei, provocantisnos ad prenicentiam, sed Asypeiorum exemplocorplagis
admoniri nihilo reddimur meliores. Muleis in locis dure rractari sunt Monachi, verum plerique
cum sintincolerabiles, aliatamen ratione corriginOn porerant. Forpriuilesiis, corexenprioni
bus, corphalangibus armari sune. Ciuitares aliquormoderatioribus consiliis vruntur, perriieruant
exire, qui redairararione cupiune mutare virx genus, his datur aliquid onde riuane ab ipsis mo-
nasteriis, etiam sinilinculerume, ceu lonox sermicid merces. Lubencur abire, qui illic protessinon
Gnc, nec licerillis suas colonias aliunde aliomictere, quemadmodum Colent. Hec Fas eR nouirio.
sulticere, nisi permillumasiltratus. A curandis virginum collegiis arceneur. Nec permiticur il
lisconcionari, nis in luis monasteriis, isque consueris duncaxar horis. Oui Simul omnes rolune
mutare culcum, permitritur. Ouinolume, coguneur tamen obedientiam iurare magistratiiin his
qux pertinencad reipub. commodum. Ira Fucurum arbirrantur, ve dur nullos habeane MonachoS,
auchabeanemagis (obrios. Vacuamonasteria vertencur relinparochias, velinpaedagoseia. Ned
Post hacpalturi tunc, ve a quoquam su sCipIANEUE VOTA PerpetUI, quX voCac, quiminor (E trsginta leX
ainis. TOEa CUTA CansFeretuE huc velinEprobipastores. Ouod ScontingeE, HOn eriE maGNSNU.
merummonachorum. Aliquoc Monalteria relinquentur, ledinsienia, _exFFA CiWITAEUI IM CNa
immoproculin aeris, quo sesE GHAUI TeT EXCTCCanE Operemanvario. Culcuum infinicam varieca
rem omniuocollendam auchumane. Nec terune anniuerlaria conventicula, quae illicopicutavo
Canc, nec exemptiones, quibus aburuntur ad impune peccandum, Ced errie sybdiri sius Emlcopis
ac Magistracibus, quemadimodum ceceri lacerdores de laici. Ilaec an probanda Sinc, it piaesencia
non dilpuro, cerce minore tumuleu cohercebicur malorum monachorum crrannis, e bonis Mo-
nacliis consuletur, immoiluenibus omnibus, ne in calium leruicurem posthac dedanc sele: Ouod
povulari cumulcu geritur, intaelicem habet exicum. Quod pro sua quisque libidine genus vica
iuirae, improbis fenestram apperic ad nequiriam. Si res ageretur Ponriticis _ FpilCOPOrUM au
horicace, re Ctissime herer. Nunc cerre proximum est vemasistracus auchoritas excludat contulio.
nem, ec ira consularbonis, vemalis non detur peccandilicentia. Veinani omnes eslemus reri MO
nachi, hoc estmundomortui. Verum hospopulos coniuratos, hasfomites mundus non videtla
diuciuis lacurus. FF quan quam immane videtur, quod rusticimonasteria quae dam diripuerunE, Ed
menhucistorum improbicas prouocauic, qui nullis lesibus corrisipostune, reipse incer lele conne
venc. Semplerasmihi de poculo quod donomilhset Epilcopus Olmucenlis: Cyiustamen in pe
steriolibus licreris non memineras. Id aurem dacum est, mitii quidem in scripeum, se d quoniatu
Beatus acceperatlicteras ab Olmucensi de phialainauraca missa, X irem a Velio, cum mihinil elles
Seriprum, nec data esset Fpi(copo occalio, cur mihimirrerer aliguic, eraddidi voculum Beaco, (u spr
cans Conperxium errae in nomine. Si quidhabestac dere comperrius seribito. Prolomaum tu
uin nondum vidi: sed camen curabo vehabeam. Hicneminem inveniu qui sciac ex Cyplo funde.
reimapines. Ieaque maluissem archerrpum apud ce manere. Linguamémilimus retaris, poschac
Fralmum elinguem Fore. Calcutusiam aliquanto micius me tractac, posteaquam alueui vinum
one diluere aqua ex Clycrirhisa decocta. Scdrame corpuleulum hoc indies attenuatur ec exaret.
Cic. Breuinitallor, absiciecur hoc sspial a exiliernona cicada. MarrInUS TOrpIISHOS ANFCHETHE
petiir de Linacrus in Anglia: Longolius Bononix, e Baprista C alalius ROIX, _ FraycilCuS L
loinus Lucetiae, magnus bonarum licterarum paltonus. Le resutmemtem perpecua durauie pli
ura, equaliparum sic, commacuisscimbre calelti, tanc in procutclosi 3scola concrestut
risquo magismadescanemutuo tanguine. Salura Durerum aitis ApPCeL PHCIBCL. EF Paulum
Kizum: Cuius Cacaporio sum rus hodie faelicirer. Non smo, hili quancum est dimidium.
AI dueminus etiam, dE LAMCC AILIIH CCLA MICSCNTAMI. ExpeCtamUS Frasnu iII2 FaliciI
maDureri manu pictum, simulque licceras euas. Bene rale. Dacum Bahlex quinco Calendia
Aenoscismanum cui. 3c. Erasut
CLAR1S.
Sepcembris, ANNO M, D. X XV.

## Folio 327 — 1663204101:0351
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000351.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Epistolica.
CLARESSTMOVTRO BTLTBALD
F L A
E. NOR TMBE R CE N SF GREC
cinecrudicissimo Domino luo lo: Cocleus
NOricUS S: D. P.
XCIZ.
Fgorahium Pomponu Mela iam pridem nostros docere adolescentes; animum induxi,
praestancissime Domine Bilibalde, ob plutimas sane, maximasqe (quas prae se Ferc) veilicares. Ve
cum exemplaria alibi impresa, diu mihi incassum deliderata sunt: Ideo curaui; rehic denuo procu-
derentur. Erenim necpoeras, nechistoricos sine Colmographix incellisencia, plane quispiam incel
liger ledne lever quidem tructuole aciucunde, nils prima lalcem rudimenra ejusmodi artis callue
ric. Ino vero siccusarare ridetur, Sisyphiqs rocare laxum, qui auepoesi auchistoriae, line Cosmoera
Phia vilam impendic operam. t laud lecus acq: oculis captus, qui de colorum nacura rarietateq; dil
erere conecur. Illienimignora sunt loca, in quibusres dicuntur gestae actransactae. Quemadmo-
um, huicignocum estlumen, in quo colores conspiciuntur. Dui l caulencur, iuvenculos primislic.
cerarum rudimentis inicatos, hane lectionem caperenon posle, ineminerint quaelo, subiectam hu-
us arris maceriam sen sibilem esse omnem. Incellectum perinde discipulorum Facile posse iuvari, et
deli praecepcoris instructione, se oculari locorum demonistratione. Mihi protectorres in eum v.
hummaxpx asseruancur, duxe seripea, derna imprella. A dieci in cuper breue compendium, quo Pom
Domiincelliceneis promonerem. Nam de Zonis ac climatibus terrae, ac de circulis ceeli, poliqu ele.
vatione, acq: de vocabulorum Geographise recta acceprionc, nihiil sollicicus tuu in sua descriptione
Nomponius. ldeo pauca de illis subiicere, dignum simul ee necellarium Fore ritum est, quandoqui-
em cinciispertectane quic essc eius artis tradicio. Cecerum de Germania paucissimis (gux cuncix.
oraadhuCeraE) CcriplIC. Peo cuius elucidatione breuem adiunxisse deleriprionem Fas (ic quxlo
ne paeriam nostram concemnere videamur, cum priscisillis scripeoribus. Ilaccibi nuncupo om-
maque rebonixquiqi facias, 1080, promeain ce obseruancia. discipulorumqi communipiotectu.
Nale ex Senons S, exo C alendas Decembris. ANNa YSIT.
AD BILTBALDVM PTRCRHTEIMERVYM CONSV.
E AE N Y R E N BF R CFH.
Onhliis tamae, decoris, pretatis _ arris
Aoniique gregispastor. vircustonor e laus
Tam eua cornaco canerem praecordia rerlu,
Simihimusarum fonces, hianua Phabi
DonarenE diGNAI FAHEO PFOCOrpOrE venaM.
Nam ce preonanci condignor carmine rarem
Ouilapis eenocti Vilibalde perire cohortis
Pierix quid Ac, quanta consurgere laude
Illiconcessum verosrbi labraliguores
Imbiberine, _rbi proles cstnoriorillis.
Nocamasis nulli tura nunc es FAIAPOCTX,
Ouam mihi, qui parrim rilu rua gecta nocaui
Eeparrim seripris doctorum nempevirorum.
Tedocticoluere riri, ce carmina Celeis
Hlospirium cuicu largum que bonumq: dedicti
FIO(peSeSAOnIS. MLUSAFUML MAONUS AlLMIMUS.
Etgenerale Poecarum laudaris a sylum.
Aceneris quorum didicisti carmina cunis
Inlarium missus Rores rbi carpere legum
Caepisti, de variis operam persoluererebus,
Ad Lacii voces postad Graecas _ Hlebreas,
Flectere ceprimum mira vircure lolebas,
Postad dicenditoncem, quo pulchrius rnquam
Nilest audicum, recta racione dedisti
Tementemque animum que cuum dulei labra Fonce
Vnctus ec eloquii quo nune Ciceronis haberis
Filius, ve paret orand, cibiianua semper,
Mlularum tonces quoniam spesrnica dici
Tamque cuis docto meruistipectoreamicis:
Alinecum parre cuo mularum condereludum
MERO SENAFOK

## Folio 328 — 1663204101:0352
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000352.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Venisti, illorum cibiname acteno accut
Indoctus rauca quandoiam rocelacerdos
Oblognicur raci, vel musisierica blactret.
Scilicer requon dam rahies laeuissima quande
Insullo solidasineranir corde cucullas
Spurcidico lacrosmaculauic d Ore poctas.
Tuncspesnulla tuicparris, nec rica luperstes
Hiorum Cculciciam quae nobis rica Fuisset.
Sapemcicrictes leinrici labra querelas
Grunigeri dederane, parrisque cui medicatam
Vircurem, quae ccelestes adlcendic ad arces,
Tir suapierixe liquisseriura cohiorii,
Saepc eciam illius laudabar nostra inveneus
Tura, quibusmiro rieuie cercamine ludus
Mularum, cuius detencor ec ipse hdelis
Mlius. Sed cum gemicunon ricaredibie
Vivercum Christo. cu dico le d pace Camcenas
Cum rursus cerro blactiuerirore lacerdos.
Ouem Veneristestum. Festum quem corquer Lactia
Dedecus d crimen, scelus e curpissima menris
Inlanies. InFerre licertunciura parerna,
Acgueillosioro debes detendere corde
Victrices perre Bilibalde virescere lauri
Pirckheimerheipolsinetae, neu marcesere sne
Grandis lionor primosmeruie Nurmberea pocras
Cum Fertur. Doinus huic mularum pulchra pacebii,
Hicvbi rircurum locus est, rbiianua (aCrX
Audicur rocis, puerisquerbirerbalace
Eloquio pandune: Sactis re dolencia Pcripens
Telequicis paeltansmagna rirture senacus
Ouem rariis onas linguis, quem moribusaite
Ouam magna, solus quem ru suiper omnia collIs
Ornam enta rirum magno cum numine diuum.
lam fcelix illis dicaris splendor in orbe eec.
Lchunchabiles oracetamatuca.
Erqua scunque arres, illorum ru documenta
Facase contirmes, rerbis detende probaris
_LIBAL. OOetACKHELMEKO
Camlahuerinc annon: Ledhoctatu a spaleturcuce u , non Hhon clam
tonprecario. Fse ergo Porun respuscamoemeenponaciamnepala, coguene
Faistime vir, venicinmanus ineas quaestio super pascendilure, in vno icemque aliero ilidicic
hicvque ad dehiniciuos cerminos agitata. In ca c90 ce pro aliera parce hine oracoria qu
dem copin, illinc orationis munctele dicentem deprehendere rihi visus sum. Verum cum ipla qui
Stio, ex meris Turis rerminis conarer, puraninon eremea Fururum, C cibi mex opinionis deiplac
croverliarationem cderem, onaonomine, nili re h qua deuiare cibi viderer, EuR QuTOTITaTE de
rudicione, monicus rectam capenelem. Oncullerum arque irerum pars appellaras te in polleno
indicio Metoriam reculille, eito, guecte, quam ergo ca rictoria pericoro pratucabie. 
nime in eo enim incerdicto, prxecorrion inquiliviciure ne contectoria agenteS, LCLMICHCLIILpS
quisius rix line non habuerit, Cd Cbllaete e, readruicionem pearos pelceal oone
annorsas curel modicoremere, ucs us quam erigmca diebus ecc. nec camen vllun
mincin DoNT. a praerorerucaci, line enim gee CCO. MIIL. L.  SC. actquC PII. HaBHCI
lux possesionis habuerit.
Sed dicune appellaci. Ex hac contirmata polsessione pexelumitur pro pollesionibus. Ft possestor
riculum sux possessionis allegare rel probare non cogicur, non enim curamus de iure posselono
Mil constet de lure periroris per legem tinalem, Coutet de ler ecactone. FF est Placenrim
ovinio, sue in dubio praelumatur, qua  peeo Comperac ipsum Jus seruicuris, nili eius 2d
veclarius probet; nullum lus servicuris ei comperere qua negariua possic probari per vicinon
circum:

## Folio 329 — 1663204101:0353
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000353.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
Epistolica
circumstances qui deponane, se nuriquam vidisse aduerlarium veirali seruitare; de quod n on por
istec carei, quin iphcestes vidissencac.
ResoondergrL. Anal. incellioi de polses. rerum mere corporalium. Nlaim pro eo quipossiderrem
corporalem prx sumicur de eius dominio. Ec opin. Placentini est ab omnibus reprobata. Nam pro
Polteltorenon praelumicur quo d ei seruiniis debearur; nis aliunde probet seruinirem sibi scu prre
dio suo quaesicam modis legitimis ve e Dd. clare in l. Si quis diucurno: F. s ergo difterentia
lonoa in eo quixossider Tus incorporale, re est seruicus, cum non praesumatur quod aliqua seruirms
consticura sie tatio huius est manitesta, quam ec tu (aepius ve Cacram anchoram ve cerre est ad durictis
Quia quaelibeeres d narura sui prae lumicur libera. l. AIriuS. C. de SCxIHIE.
Cum croohocmodo sicappellanes incencio fundarà de lure communi, quid resarni(I vE Contra
Turis presumprionem, luper qualiberre, relibera habetur, necese sic inducere concrariam presump-
tionem. argumenco l. supec leruis. C. quimilic. polsunr. lib. XII. Duom odo aurem inperitorio obri-
nerepocuiepars appellata, quae nihil aduerlus eani peaesumprionem probauic, nec probaturam se
aliquid recepir, nec suftragar poreric longistima praelcriprio; quae nulquam revideo, ad ducicur, sed
quadragenane c Calrem vno arque alcero loco mentio; qua tamen in hac leruiture habente eau-
lam dilcontinuam nullo modo lutticit.
Necconiicere postum quomodovllaprae leriprione se recte rueripolex pars altera. Cum de in-
cerruxcione per telles inacta praesentia eranslatos manitesTariO CONAEF, GUOd AUTEM CA SIEVEFA PE
seriprionis inrercupcio constac ex l. nacuralicer. A. de vsucap. quae nacuralis incerruptio, vipore cum
quisri de possestione deiicicur, relalicuires mobilis exipicur, maioris eriamnum est etticacix quam
Ciuilis, reperDd. ibid.
Nec oblatquodriho c Feceric, Genim poseloriurbetur in ture seruituris extra iudiciu, porest de
Factorehctere. Fc qui per rim por. Cuam rerinuie non videtur vipossidere l. T. S. T. R. de vi ec vi
armatq. Ex quod super cinili postessione in animo retenta pars appellaca nicicur nihil Aringie.
vede cu eam quaelicam cationem suctulisti. Ciuilis enim non Custicie, cum nacuralis est per alium
Occupata, Hc enim hoccasu interrupeio. Scat ergo mea sencentia, iudicesnostios concraaperristi-
matura pronunctalle, de quibuscuam aliquando senrenciam coram audire delidero.
Zibi dedicissimus
Christophorus Cnget. D.
CLARISSIMO MTRO BTLIBALDO PTRCKHEIME
O N VR EM BER G F N SF SEN A FOR F ANDR F A S
Francus Camiczianus S. D.
C
Tlraberis, Bilibalde, ejus ad ce venire Epistolam, cuiusne Fsma quidem ance hac pervenie.
VLnccerteiam mulcis indeannis, ve taceart reliquam operum emsnodi Fariliam. PilCAtOF
cuns eloguencia lux checibus in liccus enum acrraxie, re ce in animo coresie charum, inter eossem-
pechabuerim, qui laborancem ex lesibus humanis Chiristianissimum, emanibus superborum
de mundanis cheologistancium exprimere Collicicissime nauane piam operam; Freci doctrinarum
elypeo cum loricarecte pro Chrilligloria conscienrix. Neccamen ausus fui ad ce, cam illustre omni
Audiorum genere, ego cum charrisin cenebris modomussicans scribere; nisi addidissencanimum
mulcicux vircuris amatores maximi, quorum hic masnus est numerus. Simulatque occalio sele
probe capillara ostencaser, qua commodius amiciria tux fores pullarem, de recepeus subinderibi
hospesrenirem: hanc cxo lic axoretendi. Nuper rbi; ve tir, lalucacum Srromerum inedicum
venissem: et ille in oraculis curba valecudinariorum promendis occuparior, mei rarionem non
admodum haberee, iniecimanum licreris Hluctenieis, _ aliorum Germatix nobilicatis procerum
ad cum, quibus legendis oblectarem me. donecmolectum consultorum asmen prokligallee (nam
cancum vurpaui mihi avud illum proiure amicicia) cum incer Fasciculos duas repperi epistolas Be-
nelonsas, led bene Christianas, le d doctas, etiam incerim lectuiucundas, vnam eiusipSIUS SFEO-
meri alceram Cregorii Coppiciuldem monecaamici; auidus veranque legi, acque adco tavence
Mercurio lublesi, egomet concinuo mecum sic cositauis edendas prortus neque postea amiculi
an Cegtum meum adhibi aaerMNempC, rE ex opinionetantotum hommum, e ceteri eius
Protetionis lacrorum lectionem lusesperene, iuventusque laniorem mentem de relixionibus
rEinduerenE. Na horum medicor maona est in Germaniis penuiria: Charissime Bilibalde
(nam Eralni Scella Ricii, CMophori Schonfele, Adelphi Far SunE aues) qui ica incer le de
Christiana repone bes ulio puilchetrimosmiSCeanE. De ceremoniis plusquam sudtaicis:
deta.

## Folio 330 — 1663204101:0354
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000354.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Bil. Pirckheimert
defactuoso de Aulco Cophistarum siege: orbi ve Fici oculis incumbence, deridiculis ad populum
concionibus, deque mulcis aliis rnceram piecarem respiciencibus. Videns medicos ne huius qui
dem de lese Christi sollicitos, quam medicari debenc omneshomines, instari e tartiphylicis, con
cenri Auicennae canonibus, ex Fuanselio rix licceram cenenres, à Bibliis abstinentiores, quam mi
noriex a contractu pecunix. Achi nostrirem secum recta reputantes ria, II FCrTAI PCCCALONIS.
vigilancissimo parre Camilias animo lementem Euangelicam spargunE, vr inde neceslarios fructus
metane, ve Christo villico olim exigenri, possine racionem animX laluLAreI FaCCTE. MIEtO auECH
veriusque existolam ad ce, cum quod sciam Scromerum, ee ipsum nostrae vibis splendidissimae lena-
coremribidilectum, una cum Coppo, vel ex Frasmiciscibinoto, cum vehisveluri alienis plumis
oberuderem meribi, quoulque meis ego laris connesticus; spectaculum aliquando edamce dig
num. PE quamuisincelligam indione lacurum sccomerum, qui modectiainligni, non putae lua
lucem ferre, ad cor Cermanix lumina inprimis tamiliariter (eripta, nec in hoc vr ederentur, fructus
camen reipublix ex hoc facinore redicurus ricir oftendiculum, de Scromero placan do postfactum
videtnus, cuius caulam prabitie eriam aliam genius ruus lonse Fcelicistimus, guiroburerichuicno
Aro qualicuisque ofticio, concraeorum morlus, quibus non adremfacit, li de recto moneacu
Geimania, ee irerum alia Apoloeia quaedam istamtancissima, qua re e Capiencum Collegio inns
merum cooumteorum, quinihil sciuntin Theologia, Grauissima terrae pondera picx, led vulcibu
humanis P. Obanica, qua degenerem scilicer a ruis ciuem externico e eloguencix de Capientix co
lumine Facinne, quonobilior Facta insigniter Nuremberga, gloriacur se parricium habuille, vilure
beacae memoriae Maximiliano Cxlari, quo consiliario cerris scelicius impericarer. Nuncincellige
non ce cum rnohuinlcemodiludos ludere Tracerculos; le d rbique terrarum, canquam ex demonis
eis conciliabulisemissarios, bonis viris obstreperos, mille modisiniurios. Vel huic C oppo, probi
tate vica, ee scripcurarum opibus excellencer diuite, quam impudenter in sulcaverunE: quam cxaA3
ienorantia oblacrarune: Poiro orationis tlum, quo d ruasauresnon opplebsit Forlan, vel metacet
ce lic exculabis, medici sunt,arque hiita possune taelicirer ex tempore scripricare, quid sin cempe
re _ de compolico existolas concinnastene, quibus eloquentix doctrinarum que viribus erranns
eos oppuonarene: bene rale Charissime Bilibalde nobis limiliter scribe: Fx quoque lneleis, noc
cua curba lumus. Vnice saudeo tlurcenum nobis ex Brabancia reducem aeque Laluum, Familiart
easincet HOS nuper Peltceras admodum est, quod Silcripseris hominirogo re per omnes prarias
nostrimeoria etus dee opintoem augeas, sic enim hec, refaciliusme rorum in amicieiam re
CiDtaE, nam Cso illusamoreiam multo pus Capus a, cc tolo pectore cupiarm pl
inediris libris appareac, d seromer, ve est tacundillimus, nuper auxie mihi gueren illusta
quodam termone cocum Hluccenum deliniaueris. Herum rale, Cipliae AnnoDominico M. D. X 
sens vdere rasiiludEetile, in see cancus castel animi chelaurus latear, eriam l opeim a eiuS p
Sepcembris 27.
MIS ONIETCOVIRODOMTHO BTLIBAEDO PTRCB
ELK E R O P A FR+L 1O
C F.
Virornde quaque Doctissimo; Praeceptori e A-
mico luo inprimistronerando.
GTEI
imremrila sunt convenire. De quibus quidem es e Pata ase uti graciam api
snam Mlustrissimam. D. De me quancum mihigcarum sccet  etbete lubet, 2c 1b1 ve
iam pridem tocus sum addictus. F. A aurem modus rebus ni lalib abus, aile actum 1
caula vecum Legaeireciperene Nurembergen. contra suam Tlustrissimam. D. nulla Cadera cur
Fantorauioiniisle, nec alioqui quicquam remere esisse, rnde d V. _ LNAHA_ LHIOECI DCHCCKIC
acquienit, ac ipsi dictam pecuniam solucam iri ad licteras promillas indemnitatis, ne Ha C LOLHIC
Nuremberisentibus in suis Priuilegiis fraude seFucurasac conpruas quitancias hdem dederunt. Vi
celsam in proximomen se Aprili Augultae in manus illustrittmi Principis de Naltau de alioru, retuC
alurem ee plurimam mei commendationem. ACCepi HIECetaScIS, vir Mlaxmitice datas Nurem
Dhorox pridie Kalendas proxim Cocatu ex IISci Luletexi, quid actumasendumqi fueric, v
lustrictimo Principi Domino de traa, alias L mhiinnesocio pecuniae ame CXCaiCX Maiesta
Nucembersen. debicaemos gerererur. In quo planersus sum contiliotuo, praelegiqueacince
preratuS Cum caSde liEFCTAS MaGMIMCEHEIX I CIdeM MO Frincipi ad verbum, C
methnhoc Maenisicentia cua eas non scriprem, eriiusserie, ac superaddidi eriam ea qu
nomine Barcholomei W elleri e Sociecari illicageneurtura aurem suis loco e repore opporcunis.
iur
Duod quidenegoriniam ran de ira contectu elle lane suilussum ee gaudeo nontolupp come
leura

## Folio 331 — 1663204101:0355
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000355.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Epiltolica.
incum. sederiam propreriplosmet Norimbersenses, seic enim magniticeriacua, quam mulra in au
lisprincipu deterri soleane, rana ac remeraria etiam plerum qi, et tametsi dilara sit tractenus (olurio
Pecunix, pucaui tam en perpetuo eam olim cocellam iri, acideirco mei officii esse, ve lemperproNo
rimbergensibus, rbi deterrentur, quacenus possem, de ten Corem agerem, quod et cerre irafeci, licer
Postremum, qui illirres lecari attuissene, no omnia ex rotomeo cesTerine. Vix aute poruissent com-
modiores hisleoatis huic negorio destinari, necres Fortasse prudencius (quod cum men caula nO vo-
locemere dictum) asi, eo quodiidem legari in mandaris haberentme primu alloqui, meoq: consilio
de ductuagere, egi aurem apud omnes rbi ritum est Cingularim ac priuacim, illilq; dein proponenti-
bus lua comissa alteri, etiam apud ipsummet Celarem, ve res iam sit eo de ducta, quo NorimberOCM-
Les habeane Clementem Imperarorem, amicum IIlustrissimum Principem de Nallau, et Godetrido
defuncto luperstirem Georoium Flachen, quibus haec pecunia assignata est, Forcaltis non inurilé ser-
uicorem, de me inprimis. Duod re factum sic in praelentiarum, illi ipli legaci, de quono dubico, cesta-
buncur, dabog; opera, re _ posthac Norimbersenles cognosce: C poltinE, hanCDCCUNIA qUateNUS
ad rata meam mihipersoluere non reilicer consenserine. Norimbersensibus d CXlare de Nasau cle
menter ac benione (cripcum ek, responsumq: esticem à me, licuci, non dubito, cognosces, quare de
Cerie licceraru hienihil reperonihhoernum, quodequidem relim, quum res Norimbers. nunclic in
bonoloco, rein cemerariis Colum nonicatib. horum cemporu caute ascrent. Hloc ica sentio, videlicet
quodiphs riderecur faciendum, idica faceret, ve ca ad maiora mala, vel sediriones, vel cumulcus eni-
tandos fecisse videripossine, alios aur ductores esse curbarii sinerene, ee in omnib. prudencimodeltia
VECFCHEME, de came h riderecuragerenE, quae consulta riderentur, ne scilicer incer inuentores rel du-
Ctores nouicari exorbiantium conreni re lculpari possine. Reseo lociramé devenie, ve lemel pera
Tenda (c dedittinienda, in quo relim libi alios quam Norimberg en. C ica ipsis rilum (ic, mala gratiam
conciliare, quemadmodum ex illis de eo, sed cumulatius promeo erga eos animo leripli, ec 252c80.
ad religna Cedulu seruitorem Xamicum, cui e in omnibus, quae mihi credere roluerune, mihiq; of-
Rieii mei causa licnerunt libere committere porerune. Aliud non super est, nili verux magnificentia
asam, sicutiaso de dictis licreris, quam maximas possum sratias, celaturus etiam et cibi, de cuis, ubi in
mea faculcare tuerir. De Gcorsionostro Ccudero nihil, nisi quod Deigratia Fcelicilsime raler, qui
cux Maonificentiae, quod non dubiro, de omnibus scribet. Ouod de Audiis cuis seriplisti, nihril mo-
lestum tuic, nili quod cibisolitaelicicacem ictam inuideo; qui in libris bonorum authorum etiam (x-
pius verlarimagis deliderem, quam in nesociis mei ofticii, quibus in scalia hactenus lacis e plus laris
Caepe distentus tui, Ced relcendum est panem sudore, releis, rnicuiqi Forcallis pro sua forre cuimene-
celsum est etiam accommodem. Spero me aliquando cum C aCare NorimbersAM VeNETuM, d tC
_Etua, quam nunccransters, viturum. Fodie sua Maiestas hinc discedic, in GCraniaMI PFOFeCtuTIS.
ec omnia Deo dante scelicirer compolicurus. Quodtaxic idem ipse Deus, quicuam Maeniticenciam
Conseruecincolumem. Ex Bononia die 22. Matcii, 2nO1 530.
Ex. Mac. vestra
Sidomnia pararisimus Alexandet
Sch  ei2.
GONSVLTESSIMOSEHATORTEF PTTILOSOPH
OE FOE L LCFSSTMO BEL. PTR CRHETMERO, PA LLON
venerando S. P. D.
CTV.
Apnionolter occationem Ma dedico doctissime Sanacor Pirckeimer, vehoemeum scribendi
Sadcemstieurum, quo iam diu plus quam 3)a. a naoar abtui, nunc quodam quali postliminiore
Pecerem ac plane masis incenderem, led quidego aduena e peregrinus, quemadmodu omnes pa-
tresmei de Capnioneriro omnium longeilluminatillimo dixerim: Oui cû diu in cerrx huiuscene-
bris non absq ingenti lacrarum liccerarum oloria convertarus cA: Oui Dei cooperacor est. Dei aeri-
Culcura, Dei Xditicario eAt. Cuimerico cum parce illo mulcarui geneium AbrahamO, FCTTA iILA XTCF
haerediratis repromitritur, reGeneleos rerba intonane. Fibi dabo cerram hanc ex seminiruo. Cui
Praecer comunes animi dores, macernarura nonnihil addere dignata est, ve iam non ruius non dua
cum linguacu, colum aurem crium periciam haberet pericilsimarum. Sed vel ner b ncortov, vel ix Dd y ncr-
dor aut splacer omnium linguarum modetatore cum dicere par sr. Nemo doctior, nemoinceorior,
nemosaelicior nobilior Capnionenemo. OuiS enIM CX LATUI VIQUAM, EAFAII CX IMIIMICIS LEBOrta-
uiexloriam: quiscocillustres gelsicerium phos. Capnio non viribus, non militmL ASIMHOUS pC
dium que equitum que certauie, ledinnocenea, led ritae integritate, ac fide, spel charicare, ee id
zenus rircuribus, sedmissa (nchaec. Caponio in Bauaris eR, nobilcum eM, acque adeonon lonse
abest, re paterille Chilianus in RebdorEaceso, proximis cum sequencib. diebus, ad Ca demieia-
re contticueritullo. Valist delicderiomeo opercunicacem acceslistenue quediu ac olim lenpenele
LON.
dC

## Folio 332 — 1663204101:0356
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000356.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Bil. Pirckheimer.
CH. Lose rircurem ac Deacicudinem accesuri sumus, vrinam ce quoque a cux vibis ad
ministratione d Repuonea Paamperabesse liceret, donec cum riro desideraristimo mmum oble
ctaresanimum ac plane lariares. Dij faxine, ve aliquando casus se ofterat, qui ce de huncin ampleru
Constringatac longo remporerenear. Vale riue, et Capnionem rediisse, vicisle, eriumphalle eaude
desiderabamus, iam concupiscencibus animisiple lese vluco nobis ofterac, Paris dixi, Capnion in
Audio Corumque Faelicitare applaude, E. x a dibus S. Burburgis, 3. C alend. Lanuarias, anno M. D. X X
Si aliguando Flieronrmum Holezschuervideris, dic quod oprem eum saluum, dienus est enin
crius in MEBENCICIIM LCCLI OTIANEUI.
Thomas Venatoriuscibe
dedicissimus.
DOOTISSTMO ET CONSVETISSIMIO VTRO SENATORIC
BEL FB ALBD FLF
ELALE R O, LALRONO SVB
DRoximis ad te datis licceris doctistime de conlule: Nime Senator Capnionain Bauaris esse PcripsI.
l coquenos, vecoram rideropollemus, profecturos esse. Duod de factum est. Alceraenim dic
postcurrentis anni CapuE, PateF Ex RebdorHFac eso Capnionem accessimus, admodum doctum vi
Tum. Duiquam exuleauerir, nemo vel maxime eruditus scribere posset. Namque sese beatum repu
cabat, quim omnilocorum rirossibi concilia Ter amicos. Duin ex ip ( bCaLOSnOS cepuTaNIIUS, qu
cantiriri Euitione ac colloquutione dignihabici lumus. Dicebamus o laecum diem, o Talutarem pro
sectionem, d Deis digni virum. Elinc et ip(e caneaui: Vidim d desideriovis aucta videndi. F IO5anI
mosrapuic, nec latiare porest. Orrina adtuisses, de quo cum honoremmimemoriam xoistét audiisses
Equide credo, Nestorem illum Flomeri: quamuis mellicx eloquentia virum, huie haud praeculilles.
iranihil loquicur, q auc tucum auc adulationem Capiac rui. Sed Sincera vericare cum Grauitate cun
etarelucene. Dicebareriam, cum olim Demosthenis oracionibus carerec, ec id cibi conqueltus esset.
moxcrelsm illis denalle, d cumses aces mmaos in precium eransinisiset, tC XSIC
euliste. Ouibus erga cum amicitiam cuam non ese vulsarem incellexic. Addens diisbenetacienct
bus, illucescente reae acum. M Guo Meirineris comirem herirogauiE. F∞O quau
Facile annuerim, iam no lim dicturus, Sed de Capnione haec breuirer: Cererum licreras ad me mili
Ai, guae g. Calend. Decemb. anno Z IX. darxe lunt, rix candem Nonis Tanuarii, anno X X. ad nepet
IEx lune. Incerca ramen binas ego ad ce dedilicreras. Verum quod de Lcclo impuro Theolo5olc
bis, nihilce molester, impius enim est, occationem quaeric, qua omnes icudiolos in sui odium eratia
Ouod Facile assequetur. Nam de Capnio ab cius senteneia aore quam longissime, Aliique bOn
pars ACademix Ingolstadien s. Fisce enim diebus quando Bibliopora clactatus quosctam NIaLE. LV
Cheluexisser, publico xdicto decreuir (juncto sibi Crmnalio) hosounes rulcano eradere. Inde q
allequucus iam non scripserim omnibusrilum moniciple, contullostabore pertusus solus abius
Blasphemix vicio eriumphans, praecerea nihilegir. Postremonechoclacebo, Capnio copias habe
lixterarum, qua ate paacalobs Precaneut, ab Franencomo Lelchliniana iustirix exCCUTOL
commenda. LiX L pHettY LL. tulo ataBuoM. D. XX.
Thomas Venatoriustibi
deninctissimus.
verteal S. D. P.
emissa. Deme auremnilibene sperare debesnihil. L. quidem breuirecum aftucurus. Vale de meribe
PRESTANTISSIMO AC CLARISSIMO YTRO DOMIN
BTLLBALDO PLR CK HETMER O, LATRTCIO NORLMB.
Patrono luo colendittimo S. D. 1.
Ronune non nihilme posteriorestua Mediolanum eranbmiIIae liccerae mi colendisime Patt
ne quasipromissa minus seruarim mihil nonatum tetum ad ce Scribens, (ed Frustra. Flaud lec
atque rua humanicas trustra expectalle le alleuerat. Lsuntem Ilo minus polliLiCn mOFAFEFNII
non ancehac conacus lum. Flistoriam lane omnem, quo pacto illuehjue cum copiis C xlareisres
cum Fuerie, alieno Aylo compolicam, rbi cransseribi culale. cllam Simperco Hlolerio ex ca
Aersiam dudum, Placentix agrostu occupancibus, priulquam e aeete cmaui, cibi ride
licertranlimierenda, impellebar non modo ardore cxequee proma, recum, ex quod duplicei
inde graciam consequucurum me nihil diffiderem, alela adHec IIICB. Domino Ccorgio
Frainclpere, quera quod lua cgregia Factarndique Propane MModice delectac. Alteram vet
quod sciam cum humanicacem, studiis alio qui ac omnitariamnegociis cocinuo obcurbacam nitua
7I
magi

## Folio 333 — 1663204101:0357
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000357.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Lpistolica
maoje quque rionarum tetuu eploratiore retocillari, pre sehrinivbi ratica expectatio, quali Catit C80.
dererum Casaris huiu sque Faelicissimi exercicus bellico euenrui, apudnos elle nec dubito necigno
ro, quandoquidem  ipsinos sib Cae lare milirares ardencius huculqs prxe Nolati sumus nitul, cam i
Plam (quam cu sic vocas) delictiam rehemencer improbances, delidiam, inquam, quam Ponc. lum
museiusque Cardineus caerits celericarem, s quisincerrosec, appellabune. Accipeigitur, qua no
vistime ad nos delaca (unenona. CX LaTCX COpIX ROmam nOnOHuIIIS MENSIS, AEMAFA MANIIOCCU
Parunt, Cardinales eres cum infenei numero milirum, nec non e religiolorum viriulque lexus
(quod aiunc) crucidarune; eres icem cardinales capriuos effecerunr alios, una cum P’ontit. eEMON
nullis altis primoribus rebis Romae in Acce lancti Angeliobelusos e oblesostalirer detinent, re
nulla sccis enationis spes, Florencia factione Pontit. expulic, Calari sese dedere cupiens. FLaeC LuNE
summarixe quix apud Hos circum feruntur, quo rero pacto singula ad rnenem successerine, nemo est
adhuc quisciac, licceras expectamus in horas, e omnem ex serie succestum de P’ontit. Caprivitatem
nuncinnres. Valetaelicitime aMe corcommenlatum habe. Dacae Mediolani sub srepicu inachi
natum bellicarum ee selonancibus vndique Campanis rriumphancibus, die X X IL. Maii, anno
M. D. XXVI
nahumaniss. Dominationis
sempersernicor
Nicolans Ziner Doctor.
BERNHARDO ADEEMANNO BIL. DTRCRF.
D. CVII. anea
Ecerum perplacee, quod ribi consiliummeum de ab solurione a rerun publicaruri oricrepta-
ceac: quamuis plures examicis, ne id faciam, orando e precando instenc. Fgo veroin lenten-
ciapermaneo. Num reco miti propolicum illud ex lencecia cedec, necnescempus comprobabic. Ve-
rum quodxmulosmeosculpam decentionis 3 dara in me conferre seribis, insuper deminis aduertus
mevelirare: didici exo, mi Bernharde, iam pridem, non solum eorum verha, led uc Facta Roccipen-
derc. Dies enim prius merelinqueree, quam (ycoptancias, calumnias, de illorum acuersus me ma-
chiriarisnes _ insidias cunctas enumerarem. Sed Dominus mihi fuicadiuror: noigicur cimeo, quid
Faciac mihihomo. Fuir ille mihi olim ex anteaquam acl maiora ascenderer, amicus. Nondum enim
maoistrarus qualis nam homo esec, declararar. Sed cum illum enectum furiis agicari candem, ac ni-
hil pensihabere cernerem, quominus leuitare, superbia, ac auarieia divina ac humana cuncta per-
milcerec, illum derelinquere conctus fui. Lonsc enim lacius existimabarti, homines quam Deum oF-
Fendere. Ex quamuis certo cerrius connoscerem, labores, quos rarios in bellis d pace per mulros an
hos Rcipublica impenderam, nihil illo reluctance mihiprodesse (nam solus omnia cum complici
bue suis porerat) malui camen secleribus eiusreluctando paruimomentiesse, quam cum fauore i
Plius mulea PoRC. Id cum cernerec, penie nullum calumnix genus obmilie, quo me in festatec ee op.
Primerer. Longum eserscribere, qua aequanimitare ac parienria aduerMcares per illum mihiillatas
Custinui. Exprotectonilacea _ sencilium Fuissenelicrerae, quae mirum in modum me consolabari-
tur, procul dubio defecissem, ac cortantisque iniuriis succubuissem. Sed diceS FOTLFAM, CUIFFeNON
cum a cuiis publicis ab(oluelias, illasque pluris quam guerem faciebas. Ceterum seras, nil vn
quam ipsum maioriinstancia quae luisse, quam quo pactome, quem sccleribus luispraecipite rehcte
re videbat e Senacu decurbaret. Flaec enim illa Fselena erar. Lam cum palam de via recta id perhcere
minus poltec, omnibus modisme eo deducere quaerebat, recorincommodicacibus e calumniis op-
Prestus, ponce absolutione quarerem. Id cum non Colum eso, le d e amici e omnes boniincellise.
rene, alduc instabant ac orabane, ne maliscederem, (ed Forriceragendo vincerem. Nec consciencia
meridmeticere pacebatur. Scleo  me a pedibus sustulisser, nihil ipsi reliquum tore; quod
NONIMDEOBITATE LIA AGETCdCTETT. SuIIMu incommoda cuncta, perpesulq; ium non (oluM.
subinde submirrere, quiamiciciam luam mitu oterrene; quam protecto non repulissem; nili plané
blica neoori Cxlarem in Linee insecurus sume bmilie quendam Nebulonem; qui periurus ee
Protupus erac, ve Senatui NorimbergenM lcriberec, meque inuidia oneraree, ac iniuriis calumniis.
dignos exnihilihomines mihi pexeferri, ineque iniuriis omnitariis irricari, led _c amicos meos met
Caulaabillo modis rariismoleltar cernete coactus tui. Focandem demencix peruenic, reimpedi-
mencorotis viribus esses, ne res aut cau sae ardux ac laboribus plenx mihi demandarencur; veritus,
ne laudem inde reportarem. Ec quamuis rndique me quocidie oppugnaceem on destiric tamen uos
incellexissem eoamico, Deum mihi plane inimicum ac iratum Fore. Pande annoclaplo cum ob pu-
quibus cor mala de me inseruit, re honella altces na ex collerare possent. Adatu, quibus
que intamarer, qui non solum egresie id peregie, led de ad riginei circicer cines licteras dedic.
modis

## Folio 334 — 1663204101:0358
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000358.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
BiI. PITCLEMIMCTI
tcelusculie, re priusquam excularionem meam audirer, plane me ab soluerer, id que honoriticis e
consolarionis plenis ad me perseriberet licreris, orans ec obrestans, ne grauius aquo aduerlariorum
Terreminiurias: ostendens insuper, se paratum esse, rem cam mali exempli non inultam relinguere.
illamque non meam, se d propriam existimare. R egressirs iraque, echab lolucus, camen ica calumniis
inimicorum respondi, venon solum denuo absolurus fuerim, Ced _c plane cunctiince llisCreHE, acc
Sicem _ omnium (celerum machinarorem rer deira Fuisse. Mulca ram en spiricu quasitacidico praedi
Xi guae rera aliquandofucura, exicus manifeste docuir. Noueram enim, rulcum Dominisuperta
ciencesmala, et tandem improbisiralcinumina posse. FIxc quoque caulafuie, cur Plucarchum de
lenta Deirindicta in publicum edidi. Ouam moleste rero ipse ee lequaces sui id culerine, vix dicl
potest. Asperrimis itaque verbiscum apud Seniores correprus tuit, ac palam ei dictum est, ni ama-
letactis suis desisterer Fore, ve non solum ab oMcII, se d dc Senacu ipnominix cauta mOvCrCTUT. Sec
Nomasceleribus excaecatus no lolum propolicum luum in melius non murauie, sed canquam rabio
actus quoridie Aagiciis facinora accumulanie Surtemcerim nonnulli ex ipsins complicibusionom
nianocari, ac ab otticiis deposiri: inter quos _e NVN. Fuic: qui dein Cxlaris in Turesicui guxe luit: ob
quam caulam ego In (pruck miltus lum. F. F, quod mireris, omnes, quoshominine quam ee improbo,
de quoiam ancea verba feci, consilium leu operam praestiric sulpicatus Cum (Tune vero lex) omne.
nominia aHFecti abierunE. Demum vero cum a quoam in culatus CMeE, quod R eipub. LCCFCTA COn
traiuramencum praesticum revelassee, licrerae que matu lua conscriprxe osten (x tuissene, derentus est.
Lincerroeatus de nonnullis aliis delictis, absq; violenria aligua contessus est, contraiuramentitor
am plures accepisse pecunias. FE quamuis ob varid malefacta criminalicer puniri poruisser: SCna
uscamen bonitare morus illum tolum adempris ooribus in vinculis habendum decreuit, donec
Stacuatur, qua paena attici debeat. Fa ausebitur leimuetur ex propinquorum ipsius actis: qui li la
Piune, quiescenc nee mihialiive innocenci culpauthatic impingene, ledimprobitariac sccleribusta
cinoroliillius hominis ad leribene, quinec DeumnecHominesreuericus est, quo minus omnilcele
rum genere debaccharetur, o quor ee quantamala patuum peresie, parrim reco adhuemente verla
uic. Nego enim, quem quam bonem cuiuscunque sexus, ecatis auc condicionis improbiratis eius ex
perrem esse poruisc. Sed valeat. Jam enim in foucam cecidic, quam fecic, de dolor in capucipluis
conversus elt. Lonsam cancilenam cecini, mi Berntarde: Sec vemitivilum Fuic, ob amiciciam no
quicquid reline: tamen ex tructibus eorum cognolcentur. Iucrabic profecto gladiuseorum in co
modisrnumquem que corum priuarim lxlillet, adeo insienimendacio; ve nonnulli ex eisessene
quibus cum nullum onquam sermonem conculissem. Adeomoleste vero Senatus netandumillua
Stram necellariam. Mulca camen incerinili, multa eriam consulto pexrerij, se d Colum capira quaedan
annoraui, veincelligere raleres, emulosmeos, quemadm aduM OIMNES PCCCAEOTeS Facere (OlEHE, CUL
pam propriam mihi aCCEPEAM REFCKTO: quoStamen MnimC tim EO. Non pOruCrunEme, cum in ext
carione sua estene, quancum liher voluitlene, oftendete. Lonseminus nunc verbis ladent. Dican
corum. Vale.
PR ESTANTISSTMIO AC TTVMLANESSIMOMTRO BTEIBAL
DO PFR CKHEFMLERO, CASAREO CONSTETARIO PAFRL
cio, necnon Senatori  Torico, prudemmme acteustraiea
Plancicampianus S. P. D.
CVIII.
Vancame nuper richumanilsime: cum inelyri Baronis Christophorr ac Seh Warizenbersne
mine cecum Noriex essem, euis, quibus absce non cam benigne quam liberalistime condona
bac, muneribus. lxcicia afeceris. arbieror nullis ee cents. Hec vocibus inquam explicare poll
Cuippe quiruam inme lingularem e anum beneltee eu, d mumticenciam hactenus demira
lat nequinerim. Caudeo ca proprermirum in modum ame certo ottendisse, qualem omniu
ore palsim praedicari audiueram, cui velcandem (na, e flacum tuisse non possum non ausi
rari. C audeo in quam miti per quam maxime cui calis conc aus, quo melior humanior, eruc
tior lapienior alius est nemo, quem rel à pueris vique de victete, auC, ce dogui quam ardeneilli
me deliderauerim. Nunc equidem nihilomirarilolco, quodeomsa o, L apprime cii
diricantopere cum dilisanc ex obleruenerum luprema denique rentetactone extollant. Ouando
quidem is mihi plane ridearis, qui ab omnibusIISNON RMAMIIIS CAILIM FCLUMT CCAM ColenduS, re
necandusgue. Duisenim cui animi moderationem, prudencian, macemonelauder: Oi
busipse rircucibus me hercle tulcicus, cantum hanc in diem alle gauseaes bermania,
velhac in riex renerepriorem invenire licerneminem. De cua auleakee duc (limali
dicere) liberalitare, qua etiam rnica virture magnoviro qualisiplo halla auore necescentendus;
arbieror esse laudibus, honestius magilque contentancum nihil: plura gure ccre arrinet. IIIud1
plernum ingenue fareri aulim, mehactenus mulcorum d Corunce doccrinisillustrium contue
rullum.
cudinerlum, exiiscamen, quice rno auc Facilior, benienior, liberaliorqs, suiltecinueniste neminen

## Folio 335 — 1663204101:0359
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000359.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Epistolica.
nullum. Ptam demismihimuneribus quid referam, auc qua laude merito exrollam (ane me pr
Cerit. Muneribus dico, quibus alia penicus munera nulla conferri posse aurumo; quibusque A depol
nihit splendidius decentius, maiulque invenire quisser. Siquidem non fuere gualibus calaber ho-
spes (ve est apud Flaecum) resci iussic, sed quibus C. Pompetumi prosesPoribus arcimm liberaluum
Rhodiampliora larsicum esse halid Facile credam, nec Pcolomdeum Philadelphium septuasinta le.
nibus Bibliscx historix Colerrisimis a Tudaea vique in A: expcum accersictismaiora dedisse tatebor.
Fuecenim viramque in me liberalicarisracionem es haud obscure ariplexacus, quippe qui de milie
indixo oxera indultriaq; ac pecunia beneficiis esse minime dubicasti. Ouandoquidem duobus me
muneribus primo pecuniario de lane opulento _ opimo: Alcero liccerario liberalissime condonacti.
Duorum illud eo mihi Fuiciucundius accepriusque, quo vira rui, masis enim necesarium cM ac
Commodatum nemoignoraE. Ouo enim qud nuINCCaTCEPTOruS (P tamen neptias sicpuro) inurilis
cererorum consuecudine propemodum indignus habeatur de centeatuir. Achocmihitam prati ex-
Firit qua quod omniamaxime, quo medius sdius nihil praeclarius, praestancius, anriquius delectabi-
lius denique praectare poririses aliudminime. Duod sit Forrasle quaeris, lunt egrexianonulla, qua e
Audiristime e Grecontatce (Ve dicicur) cuo in laciale colloquium eranstrileris opulcula. O miram cuim
doctrinacum eruditione, qua instare rndiquag;monumera perinde quibuldam semmulis suncad
ornaca. Flac cerre mihi per spicuo suncarsumenco, qua pex cunctis nostra xtare viris arciu imaiestare
Fulseas: Flaec inquà Cole clarius ingenii cui acrimoniam animimagnicudinem, cosilium, probicatem
argumichxc profecto hunicte limpidissime declarane, quo Norimbergensis Rorentissimakespub. te
vuo nihit habeat cocineneiis, nihil moderarius, nihil ad omnes illustres actionesrel splendidius, vel
Arenuuim magis. Flarime hereles cuarim lucubrationu lectione rel’eade oppido luaui (quia laepius
Millies ferme lecticaui) adeo rsqe sum delectarus dcleratus; retiolce legedisine plane scelice (( modo
Pin humanis siun vlla possit esse beaticas) aurumalrerim. Nam quid illis aucesse, auc reperiri possit
culcius, macurius, eractius de quid postremo Calubrius in illis nimiru ce mititorum ostendis, qualem
iam pridexstimauerim: Fdoctum, eleganrem, diserrum, probum, de omnirirture conspicuu. L FVE
semel hac de re supersedeam, cuum meporro insenium optime delectac, delectac in illis erudirio,
permunda denig; mihieua est, qua norno in loco inibiverecur, humanitas, suntin super ea ipla cuX
ex perspicacissima mineriiae monumera grauistimis (si mo me iudice quippia possic aut supprimi, auE
laudacuiri) sencetiis verbiiq; nitore plenissimis referta e prorlus calia, quae ab erudirissimo eloqué-
tillimogueriro profecta cen seantur de rideantur. Proinde minoris ipla nequaq secerim quam olim
Alexanderille cognomero magmistlomeri carmina fecisse prodicur. Is nempe (vrestapud Plinium
CererOTq: legere scriptOres) post Darium praelio lubactum cum in regia cNer prxda scriniolum auro
emnis praeciosllimis tabretactum, adeptus, crestigio ab iis, qui Persicae erat luxurixe haud vR,
quaericans. Ecquis cam operistam precio (i Forer rlus dudieiie, ve resia in eo rnguenta scrirari solita
essene. Duin intic, reimagis preciolae posthac lic custos, itaq; moxhoc in bellillimo (criniolotlomeri
libros claulc. Sic, vir clarissime, necum, lectiraris ingenii tui impele egresiis monumeris propediem
stacui, vehaec cua, quib. equide apud me pstancius ducitur nihil, opera primarium inFeF CCrerOS, quOS
Fartio libellulos occupanerine locum, cantime herele hec ipsa, quib. ie ram amice tanque liberalirer
codonaceris Faciomunera. C ereioru dicer meoru quilplam ainicorum, rircuris reratione habeam,
cohortantis Cane Naulca. Ouid ergo ipse muneris cuo doctils. Bilibaldo, procantis suis ince et donis
 beneliciis retundes. Namequide re insraricudini p a puerisrsqs summopere lemperqi derectatus
sis obnorium esse decear. Eniimiero quide s id cecum vicii apud relocum habere linas, non iniustus
tancu, sed iipudens quoq; ab omnib. meriro sis habendus de iudicanidus F quidem a viris equidem
doctistimis e Capiencissimisinsraricudini impudenciam, perinde acq; comitace conslurinacam di
dici. Achomoirapudens quo queac Rasirio rocare minusrideo. Iltehactenus. Cui iple Ciceroniani
de officiis (hrite recordor) docuimus, q haud obscure moremur, re pinnos beneliciis alignado vel
miaiore mentura (agrum imitances Fercilem) gracias suimiis relaturi neleius sum minime. Sed diiboni
quid abse huic queacincegerrimo viro oblacumiri, p lacis eo dignum toret, quo vel ipse careat.
Ouidquid enim porrexero, vereormavnas cis airas p interpretamur: Noctuas Athenas, de pecuniis
namgs mirtendis prorsus sleam, quippe quart ip se difsiculcare, quia pariperculus, laboro, quibusille
tiicus Bilibal. oppidoabundac, quonia ei diuina benisnitace forcunaru nulla declt ComoditaS. MMII.
Eexeponnulsamsenonmunuleuta, a ea quidem charracea  F alioqui deleCtaTUT: ALEIK CO, GULL IIIB
Mezineude tuerne depromtano sucundieui seu pori lastidio fucura, népè qua ex oio ac plane in-
Eilsasrtione (quo tanci ririivcunq: mmas aures imultarii nephandi sIEFEOr) (CACCAML. LHHIC aOCtiIS.
titi Bilbalde, quid aliud riia excellenera a ribireterre posim, habeo _ depo lmiIL, nisI VEreOrE d
oblecrem cibi (eprecté secus ru renire nunqu Compestes) eriairi acq; etiam perlualum sic, eum este
biaue vlui, aue roluxcacituricu lic (hoium quanquam nernum quidem mecum ee dleor
Naulea. e mihi auicum pacriuniq; a maisrib. exrac cognomen, cum, acqe lemper tore quo queas
omniinre ves veculiiiure increpice rei, cuig; sis omniuindubieaco charilsims d indies chariorefo-
telimemeaqu absrua ob sermantia noni aspernaciun iri sen lero. Ono circa (quid in me est, quodri-
Ed iB. X 13

## Folio 336 — 1663204101:0360
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000360.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
Pir
chei
eri
Tibiaurem (nelim inslacus) scactas quas reterre opisnon estmex, casinsences dchabeo e 230,
quod me pro innata cua humanitate acque singulari animi de munisicentia, ae magnicudine not
obseruaberis solum, le d omni rel officii, vel piecaris, dum recum fuerAMI, OpCTA FUCrIS PTOLECUTS. EV
ve quacancenus magis liquido incellisas quam lubenscuis in me benetciis graciam essem relaturus.
holce ad re mitto lumilimeq; oHero pisciculos, qui licer parumsculi, de optimoram en pilcium, qu
nobilcum degunt genere, quas cluaas VOCAHE, HInESeleCti. O uOS ObECCOTrDCOGFATIIS, aCCePFIIIS
benioniu (que suscipias, quod cibi a Naulea cuarum rerumm amancissimo, qui ce oirnistudio ec indu
Aria cum colic, tum apiid quoscunque de laudat, de verieratur, milsi sunt. Nec velim hoCmetIX ex
cellentix exiguo munulculo lac grariarum reculilse; seu re apad enam claricudinem rberioris me
morixe pignus adipiscerer. Nimirum ribi tancum debeteraceor, quancum à me distolui posse dittr
dam. Duod retoroluntate, insenio, licteris, Audiorum opera, lucubrando possum: id equidem, 11
lubens tacio, ve rix aliud quicquam magis. EchXChaCtenuS. Nunc Bilibalde mi scauissime, qux me
caula ce Facere impensius obcestarum velim, accipiio. Tuum precor de meis nuper adde se dendarii
lucubrariunculis, cuaq; a me amplicudini, submissius dedicaris, quibus Fortasse ineprius huiusmo
diriculus est indicus: Dialogus de vircuris ac probicatis contempru, indicium (quod aequis seio lan
cibus libracum) Scribendo rel breuinscule cieraque Formidinem adaperias, ne scilicet exdem re
minus absre rirc instructissimo e integerrimo probantur, linene le ctu viluque dignx. Id crenim
lucubratiunculorum are riro omnium noctro tempore, ee imihi obseruacissiimo probatum irianim
aduertero, posthacmedius tiduusnullis nec laboribus, C Mloribirs parcam, quin indies effecturs
Um quibuscuum clarillumum nomen, quantum quiveum, morralicaci apudposteros commen.
darem. Deinceps plurimum rosico, hoc admuncio ire stacuas sincasma de histortis conscribendis.
quod tua esresiamula, cCrxecoidiomare in lacinum convertir eloquiuim: quo, quia Fe interprete
in medium prodiie, nunc gracius esse porerienihil. Eius aurem valoris precioluinrna breuicertixni
ficato, quod ipse procul aubio, vetacum e stana, soluam refundamque. Postremopet
immortalem ce gua loDeum, libellulum li quempram cuam apud excellenciam decencum habes,
qui in Grxca licreracuram, perinde ac iner oductoritis AUEamUSIS, auE, velc dicam, perpendiculaI
Forer, ad me quamprimum hoccabellione dare no neglisas: Cuiusparitormiter prerium quo qued
_ vendid emi, lignitices relim. Tu namque naiperis diebus cum necuum variis de rebus commen
dabaris, incer cereros quosmecum dulcistimos conterebas sermones, me ad discendas grxcas liite.
ras, quippe sine quibusre arbitro, id quod de cereri artium protessores haud incelebres asTUIXetC
nemo s conlummace lacinus licrerarusque (vei decer virum probicace insignem de Canehumd
nimo lacum, horr laudans modo retum probans et manibus pedibus segisi ec Audeo e Audebe
idiuxcatua in porestare collocarum este velim, atque ea cuncta; quae peculijiure cenleti lolicatun.
num) inhrorcabaris. Ouod profectoruum consiliumi quia lic Calubre, ee à bencuolentissimo inme.
Duaproprerncipletrustra.
CL ARISSIMO VIRO DOMINO BTLIBALOOPIRCRH
AER O, PATRLCIO NOR EMBF
AY
SF VXNCF
LX
CoPaus d. D.
Vm niper inspiciendum mihiobculinet ex Bibliorheca eiia Bilbalde clarissime Ceorrius L. cl
Ceius, codicem existolarum Balr, e Cregorii, quem cum ob licterarum charactetes, tum ob ve
custatem rehementer videre apiebam. F. Ctenim, remihi coniecturam facienti visum est, ance du
centosaut amplius annos delesipcus, inque ressis Vnsarix Bibliochecamreposicus: in eoersocun
Overa tanci actam rari chelauri porirentur. Promiserar quidem Aldus ipse optime de licceris mert
cusiin existolio ad Codrum Vrccum, quod secundo libro Crxcarum epistolarum prxhxum est, cd
aliquan-
auidissime rerlarer, caepi epistolas quoqe aliquor excurere, quae prima starim depustatione (quare
rum quidem nos in licreris Crxcis palari hiabemus) ita mihi ceperune arridere, remaonum netas du
cerem, tantum ex cam insignem elecantilsimarum epistolarum chelaurum ira deFortum esse, acno
omnium pociusrui de lectioniobuium de exporcu. Sed Cuum Cum animaduerterem huius car
rari codicis precium nulla rua inuidia premi, cum alias cux muem Bibliorheex reriusque lin-
ux auchorestudiolis a ce Aasicancibus, candidils. e libencils. rrendos date 10leas, se d porius libra
rii penuria hactenus in obscuro delicuisse, cepi re per Andream Rurellium Familiarem cuum ince
Pelale (He GulaMlebuscuisce inuiro dc nelciotacerem aueltacuerem) me delcribendilaborem d
lacum libentianimo sulcipere de deuorare relle, modo mex roluncacicuns allenlusnoneu
Tur. Ibieu nihil cunctatus, perliberalicer respondisti summe ribi probare nostrum in CEITUFI, ab
que receptum laborem Arenue rrgerem, amice cohorratus es. leaque cgohoccuocam libetabire
ponlo sumnon mediocriter crectus e exhilerarus, cux que cohortarioni non illibenter oblequi
tus, eas vel hoc nomine diligemtins eransscrip (i, parrim quod ancea nunguam editss competerim
parrim quod sperarem sudiosis ec candidis ILCLDSMICHOMMIISAMCOL STALSICNtutuMI, noctra

## Folio 337 — 1663204101:0361
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000361.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Epistolica
aliquando sc ediruriim. Verum quid ejus roluntarem ab edendorerraxerii, prrum comperrum tra-
beo, paucoslalrem Basilis ad Libanium Sophistam, ee aliosnonnullos in secundo volumine edidic
quasno in hoclibello consulco praetermilimus. Porro aurem; qui aliguem frictum harum episto la
rum lectione consequeneur, cunde ribiiure optimo accepru Ferendum existimo, de inde non mino.
rem oratiam loanni secerio (olerrissimo Typographo habenidam; proprerea qillasrua humanitas
non pravarim exseribendas dederir, deille ealdem luisimpen sis dc laborib. non parcens diligentisi
me exculas inuuleauerit. Negi enim vulsarem de licrerario profectu illimeretur scariam, quiid gc-
nus auctores in lucem edune _ producune. Oua inre de re, iam permultos annos scelicirer etabo-
rase d sudasse conspeximus, dum inum hoc ledulo curas, ve vecuctis auctoribiis, tuus restimatur
nieores dioniras. Cererum praerer alia, quae in hisce epistolis continentur de tractancur le ctu dignis
sima, Facile videre est, quae milera sic _ perrurbata Ecclellarum condirio, rbi Chiristianorum rnani
mis ec consentiens per hdem concordia haerericorum impiis condictarionibus divulla fuerir e im
Pugnata. Vixeruncenim eorempore in Cxlarea C appadociie quidem Basilius. Constancinopollau
cem Gregorius quo rehemencils. visuic Acrianahiaerelis, quam sub Constanrino Magno, Alexan.
drix emerliste acceximus, cuius pertdia de malicia runc Christianismus crude lils. conuellebatur. P. 25
ergomrbas, quibus Eccleliae miseremtetabancur quibu (que simplicium conscientia variis errori
businuoluebancur dictumirumi; quibus lameneationibus, quibuslacermis, quitus denique que-
rimoniis ubique fere deset Baslius, acerrimus alio qui Arrianorum impusnacor, dum lacrrmans
monee, obsecrac, hortatur ac aliquories incerminacur Episcopis, rerelicta inucili de ambitiola, cum-
que muleis oftendiculis coniuncta concentione Christiariorum mentes lolo Dei verbopure de Cyn-
cerepaleant ex ductirene, nec eas lixreticorum pestera de lechali concasione imbueret. Verbi diui
nipuricacem et simplicicarem adilcerantes ee contaminantes, plenx lunc harum querimoniarum
Pleraeque Balilii Epistolae, quas qui non olcirariter lesetie, traud dubie in illis nostri insaelicis seculi
miserandam Faciem ex sacum ad dmussim expressum esse videbir. Neque enim minore mulcorum
ruina d ofendiculo iam Furiunc haereciei Miinczerani, dx omniun inaxime Decolampadliani, quam
Olim inlaniebane Aeriani, Christum in verbis suis (prohimpietarem execrabilem) plus quam bla-
sphemo oremendacem coarguentes, Christianae pacis concordiam inaligne detactiolo conscinden.
ces expercurbances, simplicium consciencias malicio le erroribus non dicendisillaqueantes, dumqe
racionis ductum de Fallibilem carnis sapientiam Furiis per preceps acti LeguUnEUE, LaCrarUM LiEFCTa-
tum simplicem sensum ad suas bla sphemas c impias naenias comprobandas violenter perrrahune,
adeo vemihi ex eripode prodica videntur ista reiba, quae miinium oraphice de haerericis proculic B2-
Silius. Icaenim seribir in Apolosin ad Calarienles, et quid recat Cra ec eius verba subiunsi cum sinc
arerissima _c clegantIMHIa
vide vero quam Arietim ec compendio le taliuim hominumnores ee conacum cerigeric, quibus pro-
Fecto neguaguam Rudio eR, ue ex laeris lirteris simplicium animas instirmane, se d porius externa (a-
piencia, iplam vericarem fundicus subuertune, sen sicti haud dubie hociplum ec cu in confictu cum
Occolatipadio (quem lonoc verius oingonobr quis dixerie, curi cantas Ecclesix Dei, _t LaCrX SCTIPEIITA
Oftundacrenebras) Sibillinis Toliis esse cercius. Verum ista praesenris non suntinsticuri, Prius camen
quam existolam claudam, vrum hocreticere nequeo, quando quidem iphi adeo pacrum sexipris in-
nicuncur, que camen promore luo talso et temeré, ve lacram quoque Scripcuram cicanc, erroneisin-
cerprecarionibus deprauara subiicianc, quidnam de Sacramento corporis _ lansuinis Chricti, idem
Senlerix Balilius, quem ex recustistimis autoribusrnum esse sacis certo constac. Ad hunc enim mo-
dum in eadem ad Cxelarienles Apologia scriprum reliquie, super illud lohannis, exa Ca X a ror naries.
quodvurpatur ab Arcianisin hoc. v probarene Chrictum non esse Equalem parri.Ille erso incerce-
ceraica subiunsic exemplum intetel.s
Sed Facile hariolor, quid ad ilta dicturs lue empe de Spiricualimanducatione incelligenda elle (M
homines simeplus quam caelestes, plus quam spirirvales) de minora haec esse, quam vehilce verbis
Quicquam probari pocir. Nx, liista dicunc, recte pro (piricus sur relano de verriginolo ductu dicunts
quibus quae cunque ab aliis productatierine pauca, hoc est, nihih videncur, de nullo spiricu condica
Cecerum oux ad iplis in mediuin allaca fuerine, ex opulencistimo iptiltimi spiritus erario deprom
PTa liIBE. Ouienimilti Bacchances ee Furioli spiricus iouerentur, aur crederene Ccripris Balilii, quo
rum perdicum velaniam nec Chrictusipse, nec Paulus necco: parrum consenciens auchoricas ad la
nammencem cerrahere porest. Aequi nec propcerea icta produximus, Occolampadianis _MiinEZC.
Tamssxiricibus, recrederene, quinihil prortus solene credere, nili quod illorum pertidixe ridebirur
Contentaneum, empe, quod cermieur _ palpatur, ee ratione percipi porest. Duali vero Basiliusnon
hilce paucis verbis erregium de praeclatum praestirerie tia hdei restimonium, quid de SacramentO
ecle tenciendum siciplum que nlud liopustiussec, eriam quam copiosits. re alia restacus eRet. Duis
QUCCI

## Folio 338 — 1663204101:0362
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000362.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 20 lines, status machine
urem credidisset aliquando oriciuos pestiteros ee sediriolos hosce Miinezeranos de Occolampa
dianos spirieus qurita crudelicer d impie Christi verba esene dilaniaturi, discerpruri x abnepaturi,
veluis blasphemis nugis hdem Facerent dt staruerent. Aequi ita iani millafaciamus, neque enim hu-
mane paritur istorum spiricuum intolerabilis arroganeia alicuiiis medioeris admonitionem, curio-
isima ingenia moderare non audiant, le dcontempristime quolque fastidiune, concenciincerim
quod e Bahlius rnanobiscuin aduertus illos de Sactameneo sentiaE, cuius rnius calculum omnibus
Miinczerano de Oecolimpadiano spiritu Bacchanium Custragiis anteferenidum existimo. Ouan-
quam homini vere Christiano, parum quid hic aur ille dixerie, aiir senseric curx est, cuirnius adeo
Christi verba, qui solus est ria, vetitas et ria, quique cetrins de se dicere pocillud, quod Touiluo
FribuicFIOmerus, or uo naxivazeceror d’anuirnor, or d’arenn r  SveraN Cars, Vera VideNEE.
Hominum aucem cacenus vera, quatenus a Christi verbis nonatihorrent ec discrepant. Siquidem
Euangelion omnis reritaris, imo omnium verborum est amussis, _c regula de plane laxis, quod
aiune. Lydius. Nostiac de reiam delinemis, ribi Bilibalde clarils. hanc Lampada deterrentes, qui
istam puonam prior cepisti, et Hactenus non inauspicato Matce depueriasti. FaxIE ChEIStUIS, VEperte
et Marcinum nostrum incomparatilem illutm Cacrae doctrinxe vindicem, perque omnes cum
Euanselis senciences quam priimum eriumphet rettas, aduerlariorutaim.
Pia perHdia de vanitare derecta ex prohixata. Beneva.
le; virclaristime, de nosretacis
aira, BEC.
Bil. Pirckheim. F. pist.

## Folio  -  — 1663204101:0363
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000363.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
REVERENDAE MATRIS
OTTARITATISPIRCR.
TEIMERAE, ABBATISSA
ORDTHIS S. CL AR A IN COF.
NOBIO NORIMBERGENSI
EPTSTOLRRVM
LIBER VNVS.

## Folio 340 — 1663204101:0364
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000364.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
Enerum inmanus meas forcuito quatiuorant quinque Fpistolae, quas C HARLT A5
PIR CKHEMEREN Abbatissa aliquando scripsit, non animo deliberato; sed calamo
 veloci: non vt pluribus, sed vi vix vnilecerentur. Cum autem ea matrona faeminet
PE sexus, ex nostraeciviraris praecipuum su ornamentum, in quam vnam saluaror noster
plas eruditionis cotulit, quam in mulias alias huius temporis mulieres, protaur eas quoque publicandas
fore, quatenus libellusipse vendibilior fieret, e in arcumentum à faemina caperes, bonis litteris in-
cumbere, es Deoseruire frucalissimum esse. Duicquidid est, boni consule: gratiam aurem, quam
abauctrice non expecto, repende, es doctam familiam mecum dilise at que honora. Vale. Norim-
bereae, anno aparsur ireineo 2525. mense aprili.
EPIST. L
AD REVERENDAM ET ERVDETAM MATREM CHARI
X AZ EM PER CRFTETMERTN NOR TMD. CEBODET DTV A
Clara Abbacem Christophori Scheurli, Rudii BonO-
viensis sindici Epistola.
Irium Fucherim hominem libraci iudicii ex iurium incerpretem acuristimuin, dicere solicum
Dacceximus, renerendamater, se in omnivira duosporistimum riros vidiste, qui claricudinenaca
lium ee disciplinarum splendore illustrarentur: in quibus de naturae doces de Forcuna bona cumu
lacim consesta esenc. Loannem Picum Mirandulanum Comirem C oncordix, e Toannem C AMCrA
rium Dalburgium, Vangionum ancistitem. Flunc Germanicum illum lcalicum. Femeherculesre.
cteille quidem, ve cecera ominia. Poaris enim remporibus camrarenter bommensbonaque tor
cuna: ex quibus duobus clarissimi philo loptix condicores, humanam FceliciEatem MetiUNEUE, COpu
laneur, quam trequencer slacie medianascuntur riola, deninibusrola, de pruinis silix. FsOVerO
quidoctorem Sixcum emulandum mihi propolui, e illius restigia adoro, dicere audeo, metruculqu
duascancum macronasnonisse, ab ingenio _ Forcuna dotatas, licceris et opibus conspicuas, pudict
eia de Forma. quibus alio quin magnum inter (e est bellum ornatas, quas facile cum L elii _ Flortentis
filiabus, et Cornelia Cracchorum maere conferre possis. Cassandram scilicer fidesem Venetam. Lit
Charicarem Pirckheimerin Norimbergen(. Nam reillam in praesenti, silentio pexeterearii, ripore
suis de doctorum monumentis, Catis sperque celebratam. Tu ex tamilia PircKhCiMeTA OrTA apUC
Norimbersen C. anitiqua patricia, Famiserata, in qua anno ab hinc quinguasetimo Roruie Thomas.
iuris poneiticii Licenciatus, quem Fneas Siluius Nicolao Poncitci, repore virum doctum specta
cum, d Cxlari Federico conciuibulque oracum, commendandum putauic. Floryir dein Cacharinas
amita tua magna, qua nelcio quid doctius, culcius ab solutusre ribsnosra viderit: Sed de Joannes
anus, de Loannes pater cuus, tiunquid am bo divini se humanihabici Cunt mriscon sulcissimi docto
res: Inpraesenti autem eminet _ tanquam luna interminores sellas splendeseir Bilib aldus huma
nissImuS FPaFCK THUS Cx Caris a Consiliis, paricer iureperitus, re graece de latire rehementer erudi
tnus _Belli BE BaCC ClATUS, OPTIMLIS OFREOE, OpTIIUS SCHAEOE, OpEimUS ImPCTATOF, qui PlucarchuI
de viranda vsura, vel quod non oporreac Feenerari, e his qui carde à numine corripinntur, RO
mane loqui docuie, qui Lucianum derarione conscribenda latinitare donauie. Oui Zenophon
eis Paralipomena, e seprem libros de rebus Crxcorum cradunit, et quidem lacinisime3deo, vel
in omni imperio, mulcitariam doctrinam, eloquentium, prudenciam, natalium claricudinem.
dinicias, praestancem formam respicias; Inreteratur huic nemO, paUCI parES PUTeNEUT, cuius
vircus nullius laudatione crescir, nullius rituperatione minuitur. Omnes rero Pisckheime
si viri boni, spectabiles, improborum inimici et clacistimi luceconsalet. Nam sieue iplum ius
noctrum
Cre
10
d
n
lue
2E

## Folio 341 — 1663204101:0365
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000365.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Epistolae.
nosrui cinile euim scerjalis nasei ridebatur: vride etiam cosriominati est scedo haredicarium Ve
rum cu Caihiliari (pleridore minime corenra, quum videres pulchricudiriem aux rempore cuanelce
re, auxinfrmitate recedere. Volupearem eleain alotum, porentiar libidinum ministram, diui
cinsmaois negustix quam probitatis supellectilem. Fx In lumma omnia haec externa boria fragilia
caduca ex possidencium magis elle quatri cuiusque, re in chalari ludo huc acque illuc cransennria:
indicasti solam vircurem de riventi, de mortuo Babilem esse ex Armairi poslessionem: cerera o-
mnia, praecer quod regnare est servire Deo; quandam ranieatem, immo vanicatem vanitarums
conculisti ce exemiplo maiorum cuorum ad bonas licceras; voluistipro lana librum, pro tulo cala-
mum. silum pro acurractare: donec luper ingenii muliebris caprum ad tancum licrerariim fasti-
eium pervenisti, reeplitolas seribas, e orationes componas, lubriles, elegances; larinas, erudieas, de
quanquani rirginali quadam gracia dulcissimas: tam en criam inira sencenciarum srauitare reter-
Eas. Cererum quum doctrina de religio nodo pulcherrimo iticer se copulentur conlociencirque
camgne comiepiane, quam betie oemma auro clauditur, de rolx liliisconcextine, vitam cuam a pue-
ris religioni diux Clarxe addixicti; in clius coenobio quum probitaristux, erudicionis, vircucinm lon-
eorempore specimen dedisses: magno omnium allensu electa es abbas. Ouam dignitarem ita ge-
ris, ve reliquae lacerdores, ex insticuris eliis vivendi forinulam Hiucuenir. Dux quum ica essent.
quumgue audirem pacromini meum; praetulem Sixcumm, ad ce Luauiltimam macerreram ieam AP
poloniam Tuchieram, qua cum apud ce masistracum obriner, glam apiid dictarorem magister e-
quirum: eales subinde mitrere existolas, quales olii ad Paillam de Fustochiam dinus FhIeronimus
suam, caepicgo quoque iam dudum cogicare; quidnam ad ce scriberetm relisione cua deme dignum,
quo anicirix cux masis deque masis intinuarer; ex cibi quod deme ingenue lentis de magnitice lo.
queris oratiam retertem. Occuirerune mihi quae dam existola non Ciceronis, sed ad Christi Opri
mimlaximivicam pertinentes. Collesi apud Ecclelasticos doctores maxima quaedani commoda,
quae ex audicione millae de oracione pro detunctis assequimur, quae omnia inrnum libellum redegi
qui einiustam masnicudinem excrelcerer lubriexa line nonniilla alia ab instictiro noctio non alie.
na, cux rebreuilectione digneris, ee boni contulas, ce eciain acque etiamroso oblecroque. Va-
de. Bononix Calendis Sepcembris, anno salucls sexto lupra millesimum quinsencesimumque.
E P IS T.
POETA; PRHC EPFORF SYO OBSEEVAN
alummu loror Charitas protella ordinis lunctae Clarae, la u-
cem dicirinea, qui estomnium
CaluS.
Crceie Doctor, accepilicreras vestras, vrique odore sirauistimo, miriticxe humilicaris acque in
Lovinaca benenolencix Nayrances, pelleoi eos non medioeri admiratione ex supore: admira-
bilem namgue stuporem mentis mihi inserunc, dum insienis restrae dominationis excellenciam,
meamg; Fusticirarem, inertiam; ingenioli quiog; mei imbecillitarem recolo; nec laris admirari pos
sum, eam praecipuum doctorem, cam peririi philosophum meidioram, ionaram ac simplicem puel-
lam in qua necleientia, nec Facundia, nec quicquam lande dionum invenitur; suis dulcissimis liEre-
ris Calucare dienari. Farcor tamen esisse ros secundum lapientismonirdinquienris: Juantomaior
es, E2nco humilia re in omnibus. Compaltionis peaterea gladio incime contrcorme contollam,
dum ex eildem licreris accep, ros tam inhumanicer a cruculeneis lacronibus spoliacum, camque
crudelicer verberatum, de li non diltidam excellentiam vestram esse de numero pertectorum phi-
losonsoram, qui caneta dduetta aequanimiter norunerollerare; (i omnia caduca d tranleunria eis
anferanc, modo carum cheldurum, rerx scientixx Capiencia, cunctis opibusprecioliorem reser-
vene, gnaproorerm aduersis masis consolancur, quam de illaris iniuriis concristentur, profecto nom
ienarieaspacilapsenibus, nas prodesse quam obesle. Ouid enim latrones rosspoliantestece.
TUnE, nils qui cur un teporata reruandi abstulerune: Fx quid vos rerberantes egerune, nisi quod
MIREECIAM CXErCEndE VicCuTIS PCLOerunE pocistimum lanctae lapientiae, quae lecundum Apostoli
cum dictum. pertectum ovustabee, quia reeciam lanctus lacobus allerie, Beacus pradicatur vir
Qui MMtecie cencarionem. Om non tancam vestram dominationem eximium philolophum
vecum eium optimum FhcoloM, d Guodhonorabilius est, Christi discipulum torenon ambi-
80, quiKonmodo nduerla aequammer. Ied d erudencertustince, nostri redemprorisincuim, qui
travd inuirus. sed sponcuncus pas en opobria. ludlibria verbera, Aagellarionem, spoliationem.
acque morremamarii Simam. LC mediesr dixie lanctus Bernacdus summam c NephiloCophiam.
qula quod doctot quoque Beum vis electionis se iactabiat coram repibus de sercibus, coram
Eaecis
DOMTHO CONRADO CELTI PH

## Folio 342 — 1663204101:0366
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000366.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Trekheimerae AbBdulla
Cracis et latinis, aliilque lapiens, ihil scire nili Telum de hunc crucitarum: Idcirco non Forcuitus
led dinina dispensacione, puto hancrribulationem sup er rosirruisse, hoc Cerari Pimo tempore: que
Dominicam palsionem celebramus, reipse, quimaiora prohumana redemprione sustinuie, Occa
sionem robis, non solum luam lanctistimam pastionem medicandi, vecum eriam experiundicri
BuCKCE.
Cererum suverioribus dicbus accepietiam seripra amabilia Roluirx virginis doctiltima à vestra
dominatione mihi exigua, nullismeis mericis exigentibus, deltinata, unde robis immortales gracias
250 e habeo, saudeo enim quilarsicorinsenii, non solum iuris sapiencibus, ec dloctis protundan
Capienciam impartiri Colet: Sed ee tragili serui abiectisque personis, aliquas non denecac micas de
mensa dinicum doctorura cadentes. Veriticarum est in illa prudentislima virginci llud Apostoli. In
Ermamundi eligic DeuS, VE Fortia quae que contundar, laudanda estpro certo zraria almi pneumaris
qua istud ingenium rirgineum, tantis (plendoribus scientiae de industrixe decoranic illusrauirque
Extollenda acque laudanda restra humilis dilizencia, qua Ruduistis scripia et carmina muliercule
in lucem producere, atque arti impresorix eradere, non spernendo fcarilem lexum, humilem que
stacum linctimonialis paupercula. Plane non poltum non Fareri: Fecisle ros contra consuerndi
nemmultorum eruditorum, vel Corcepocius superborum, quiabusiuenicuneur omnia verba, tact.
ac dictamina mulierum intancum paruipendere, quali reerque lexus non ruum haberer condico
rem, redemprorem ac Caluarorem, non animaduertences manum summi artiticis, adhuc non este
abbreuiatani. Ip Sc haber clauem Ccientia, diuidens CImguliS pEOUE NULE, NON CDIIMI CILACCCDFOLPeF
Conacum. Egresie verovos o Capiencum Caxiencilsine imicamini diuum Flieronymum. qui de ipte
noltrum genusne quaquam spreuic, nec horruic Deo dicacis vireinibus, Cacras ediscere litteraS, a
Carum reguestam, quas viciinerres de desides ab eoinveltigare neolicebane, dabiris quae lo renian
audacia, praesumplmeis puellaribus e indoctis scripris r. d. Occupare. R enera verecundia arque
contulio operuir taciem meam in seribendo licteras tam incultas arque incongruas, le d Achocamo
retracrismeiamaneistimi, qui sngulariter robis afficicui, Xe quosille amac, meriro ee cgo, illa auten
Chacicas, quae omnia suHert, exculet delidetio meoserrores. Valere perenniihospitare, dic.
ONt
E P IS T. YI
OCOHRADO CELTLDRACEOT
e3
MMallaos Porcladinis lata etato
rimbersL.
e
Octor Philolophixq doctilmc accepracBHaLeSa actionC permaXIIA, IE
rum libellu preciolum a. v. d. mex paruitact detau teis recris dulcissimis, quae 2c
ceriam, recum etiam invisibilia c xterna lapere osCITaMC. SeCuMaMIAMTOMISIem aposte
disentis: Duae Curlum lunc Capire, non quae lune luPeF FCrFam, nEmpeno PoHuMMOeri quin de
Ecriptio atque commendario parriae terrena il beooem, Guan e Mimi placea
camerli delectabiliorac siaciicrmihiforet, descriprio ac laudatio parriae cae lelch sseitalem, vide
licet superiae, quae surtum est, e quta exulamus hic in valle mileria, CatalACIS a IBHOTENEIX: 2
quam alxirare coris riribus debemus: in verirare nouie dignieas restra me indionam veteram ali
mellam, singularem Faurricem, ad do criam amatricem vestrae lalutis; Idcirco roro animoroeore
instanciltime, mundanam philo lophiam non derelinquere, sed perius in melius Comucare, Ho
eA de lirceris gentilium ad lacras paginas, de terrenis ad caelestia, de creacuris ad Creatorem vos col
FerEC. Osid ENI EIIANE OINeS CFCaTUEX, Sia creatore erimus neglecti: quod nobis Facile cneM
rec li creaturas condirori preponeremus, quod ab (ic: Fnimmero no est culpanda scienein, aut qu’al
reinociria, quae boraest etsi conliderata, de a Deo ordinara, led praeferenda est lemper mysticathco
looin ac bona ex virtuola vica: Cuippe ratio humana debilis est, et Falli porelt, AcieS aIStem vera et
Tana conscientia falli non porest. Recogicare pero insignilsime Doctor, qui Lavrenessimus homi
num postinuestigationem omnium sub sole Faretur: Vaniras inquie vanirum. dE Omnia TAHIEAS, de
atslictio spiritus, plenicudo aurem sapientia rimere Deum: LI ErZO OMNIA VAMA (UNE, P. XLET D CUIM E
mere colere _amare, cui seritire regnare est, verqs ranitaci non estadhaerendum, sed on:ni cclexitd
te ad cerrissimam reritatem, quae in Cacra Scriprura recondica es, re currendum: IBienim LAUCMIUM
cur marearicae precio listima: quia in agro illo dominico rrahirmy tica cheoloeia, de reche nucteum
Upioros bene raleremente ac corpore in Chrilto Pesu, Caluatorè supremo. L Gresie domineDo
Modu orace mihi Fuetun. Sed quia pa Seuncere rependere raleo, illu inuoco à qu
Rram humanitarem, illuminando necnon accendendo restrum ingenium ardeps. (osendore acqu
nnc dacui oprimum, de oe o eecm, delaa lolira clemencia, rices meas gerat er gar
amore verxe lapientiae, quae de Cursum est, descendens à parre luminum, ita venon solum vilibiliad
E. da

## Folio 343 — 1663204101:0367
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000367.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Epistolae.
de lictera saporem, de Petta luxens oleum de lpinis legis corem, ad hanc occupationem medicand
in lese domini ac duina seripeura V. D. Cumma cum afFectione invito, vepore meum specialissi
mum dominum ac pexcepeorem, quem optomagnum reputari in oculis dei oroq; hocnon ampli
Esin crastinum procelare. Agice nunc charissime quidquidagere poreriris. Neleins enim quando
moriemini, abscondicum eciam eAt ab oculis rectris, quid robis postmorrem seguetur. Cras est dies
incercus, ec ionoraris Khabebicis crastinum. Ergo dum cempushaberis, conpregare robis dinicias
immorcales. Non enim habemus hic manentem ciuicarem, sed fucuram inquirimus. F. F quidem no
reuclarum est nobis, quandonos oporreat exire, de hoc luro fecis, uudos de reinihil nobilcum prae-
TEFVITEAEeS _ PECCAtA POrtanEeS; pro quibus remunerarionem relpunitionem accepcuri luinus,
in districto examine insti ludicis, qui anobis non dicta led Facta exigiE. LunCVEaIE Panctus Gregorius
apparebir cererum quod videbinir rectum, quia quanto plus e protundius lapimus. canco eeauius
inde iudicabimur: nihi lanctius rixerimus, quaproprer d. v. pro linsulari noctra amicicia horror, de-
Sctere a prauis Fabulis Dianae, Touis, Veveris et aliorum danacorii, quorum anitm X in praelene ee-
hennalibus Rammis cocremantur: unde nomina eorum d memoria orchodoxis viris, qui ChristI-
naprotessione censeneur, omnino sune respuenda, derestanda ac oblivionieadenda: Facirenune
vobisamicos dei lanctos renerando de commmactusimitando, ve cum defeceriris in hac vita, illi vos
recipiane in xternacabernacala, HaE, Har. Oux omnia porinsamicx contabulationis, quam docen-
digracia perserip (: quod sexces relrenerentiam restram minus obseruani, in eum proculdubio
recorguenda est culpa d paena, quimihiendi d impericae puella, sub paena obediennrix robisre-
Seribere mandanic. Flumilis itaque obedientia V. exculet quae (o errorem. Religuii est, vedetaculla-
tenominis CharitaTIS PALCA (ISFEFEM: GIAII FAIE (rEVeFUI FAFCAY) IOIUMI HOMINCDENONFCPORO,
quia relohannes Gerlon Doctor Parilentis restatur, mistica cheoloria nihil aliud est nil ais amoris
vel charicatis in sciencia deum amandi: Seientia vero sine charicare masis damnabilis quam lauda-
bilisdimolcitur, iuxca Apostolicum dictum, scientia insar, charicas vero xdisicac, lictera enm occi
dic, lpiricus aurem viniticat, germana mea Clara puella veique bona indolis via Mecum vOSOPCAE
valere perenni sOspiTatC nuNC _ in XUUM. Ex xdibus ancillarum regis SecUIOTM, ANNOA PAIEIL
virginis 2502. dc ver0 25. Aprilis, _C.
E P FS F. IV.
AD CFTARLZALEM DE FAMTLLA PTRCRHEIMEROR.
SAN C F FM ONFA L EMI O R D FN FS S ANCF A CL A L A
Norembersx protessam Conradi Celris C armen.
FPreo Romana bonedocta lingua
Virginum clarum iubarRL COrOnL
Flocmeum paruum rogotronte laera
Sulcipedonumo
Ouocua laudes patria videbis
Ecleges guantoniceat decore
Quales elanctituerir beari
Vica Sebaldi.
OSocornocrismeririscamaenis
Digna: d aeterno mihiiuncta amOre
Charicas lingua mihi danslarinc
Candida recba.
Tenconiscarum decus es sub oris
Virgo Romaxissimilispuellis.
OuasvelEtispahiscenuievelolim
Callia claustris.
Doctacu Doctum sequeris parencem
Onifuiclesum canonum e peritus
Praetulum charus ducibusque noctris
SADEDATIOHLISI
Doctamtracrem Bilibaldum in ribe
Norica doctum lequerispudica
Craca quiclaro insenuaque milcet
Scripra lacinis.
Nuper in diros cecidilationes
Auium e arsenrum mihique auterebane

## Folio 344 — 1663204101:0368
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000368.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Piretheimeri Abbatissa
Ec dabahehonrorruculenta scui
Verberarerga
Duce solamen mihi epistola mox
Vireoreddebas variis medelis
Oux mihicristes pepiilere de acres
Mence dolores.
Flinccibioraresmericas rependo
Virro Germanx declis OmHCTCETR
Charicas noltra recolenda semper
Pectore vitoo.
Tuislanctis desororim ciarum orarionibus me commmendodc.
E DIS T.
OPTTMO, PR ECLARO DOMINO BTLIBALDO PTRCK
HE LMEKO:
ERE SVO DTLECTISSIMO
luaccipula.
acPraeceptorirnico loror Charicas
Elusplenus grarix e Maria macet elus iuc ic cum in omdrii via, germane amantissime. Mirroaa
cer, reddas, protectonirimullem re oftendere, limul de charicarem trarernam ladere, nequaqual
canco doctori aula tuistem (cribere, maxime Hereris larinis, quas venocti, nec scriberenec protet
cmrancophilosophotari debeam, quia puer eso lum ec loquinelc, alO S MMCASH
prue
communis lororis nomine rxorem cuain probam ac pudicam. Vale dc.
P l5 L. V
ec exemplum licrerarum, quas cuo inssit atque imperio, cui retragandum nunquam cenlisi, 2
Doctorem Celcem scribo, rosans repellegas, errores corrigas, facuitarem castiees, ac randem li ple
didici. Sed Forlan hocproderir, propter intirmcarem, quam a re reciperE sperO, nOn cam ad me
Juneace, omnia, quibusmeim buere dienaberis, ce e uta Comue abo. Deinrosacu ce relim,
culcas, de Festino calamo exaracas, in praelenemonumdum oraras illitururas, propcer stimulatio.
nem CLCa, Gudaten bonoanimod ecta ee purohominimasis ex
quantlororum mearum inue  qus lubenei animo, _ prOmipca VO
re Celiem cuum nullarenus ad nostrani locurorium perducas; hil prius me informaueris, qualice
pedite quam obelle, dic morcis alquando p cude. un Poudattimagnanimicer seri
Dese, quod hostendo obediendo oxorteeee a. LLalerea axocibi cordialiter er2
eas, otracer amanissime, de non lolum tratet a palet de, pom nbichris ac bene
ticia, noltro conveneni a re grariolillime extribica, speteae de prenam mercodem rec
tifecillis, ille cultodiac animam cuam deCSpus cumMacernum ee rlera. Salurabis meo de Clata
CTTARITAS ABBATISSA DIVAE CLARE NVREM.
ER C AE BEL EB A L DO PFR CKHETMERO
Fraeri (uo:
Olum pax ee eaudium ribi sempex (Ie, pater e Fratet charistime, Accepinuper lara fronce adni
Dracione eciam permaxima chelaurum incomparabilem, sexternum videlicer de Welo, P
carchi viri clariltemi, meiamore a renon line ingen (. vecredo labore de acoMm eran
lacum, quae res mihi ve esse deberdmodum oraca est acque acceptilsima, imprimis verO OTATIAS 28
cunctiporenei creatori, qui sua solica Clementia ruum accucissimum set Pu 
ma Capiencia, cribuit que ribi gracram muemendullam preciolam Mac alca Ca _tM45 1OOI
carum licrerarum ablcondiram. Fodiancaliiaurum de arsentum ac de lacentibus cruant relsi
vero de occultis eraxisti, ac in lucem produxisti rendicastique semmam nobilissimam omni auto et
argentoprecioliorem ee chariorem, non Colum ad meam, velpero, Calurem de rrilicarem. Se d eriam
veica dicam, cocius Christiani orbis commodum. Omnesenim, veaic Apostolus, quippe volut
vivere persecurionem pariuntur, parientia ergonobisnecessaria est, ad hanc pacientiam in CHaM
acque inuirane dogmata illius pacienrislimie lucarctri, cuius argumenca sumcignita, ac medullasCor.
dis penetrancia, neque enim seribir reinsidelis geneilis, se d rr opeimus cheolOpUS ACIMITAEOFEURI
Gelicae pertectionis. Mira res, quae mihisaudiu parirer limulac cuporem arculic. Incelliso enim ret
basus, non vegencilis, led re doctoris eximii, puro me audire nc lesere alcerum lobbum, ita quan-
cumcunque prouoeacus, accamen impercurbalilis estanimi, scio non minoris prudencix, de rud
gungue

## Folio 345 — 1663204101:0369
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000369.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Pillora
quaque Spina Horem decerpere, quam tructum de arborenobilimanducare. Pia bene Fecistifrater
dulcissime, quicalentum cibis deo credici, non celacti, In diuinis enim (cestante diuo Ambrosio)
roluiriinibus, ceus scribirur, qui non studuerie, dare graris, quod ipse eratis accepir. Ouidquid enim
ecclesix Deipeotururum erat luberaxisse arguetur, cum voluerie dare omnibus, quod iple non
celandum acceperic. Pecistimilirem gracilsimam, se ctor reique factus es Theophrasti tlieronymi
qui eriam ad instantiam virginum maiorem partem lacrarum leriprurarum, de Flebreo cranstulicin
Lacinum. Non sucem ce fugiar me plus contusam quam gauilam, le cta praelarione illius precios-
Similibelli, in quo laudas ea quae in meminime reperiuneur. Vnde operuit contusio faciem mearm
timens, ne forre praelumas deme, supra quam estinme. Non enimreiplescis, docta sum, camech
amaerix doctorum, licterata eriam non lum, attamen saudeo audire et legere lermones lirteraro
rum. Ouapropeer indignam meaGnO(CO, TaM PrCCIO(I MUINETIS, QUAMIGUAI VEVETUM FALEOE, Bene
_ optime Fecisti, quitam eximium opus nomini charicaris dedicasti: Charitas enim communis est
ircus, Facirgue omnia bona communia, illa charicas qui spirirus Canetus est, reddacribi orarias im-
morcales, hic x in Fucuro, ubi bonorum laborum, gloriolus erit EruCtus, HaE, HaES SalUEAELCIOTOL
communis, eaudet nempe plurimum, quod eam in praetarione sic honoralti, seinsque Eiliam ruam
non Colum mitri, Ced omnibus Cororibusmaxiime gratam, cum peoprer ingenii subcilitarem, cum
PrOptermOTum grauItateM. EccCenim non vepuelta quindecim annorum, sed vematrona ple
na dierum, lic honeste, macure ac prudenter incedic. Vnivertus conmentus gauderle habere talem
puellam eam bonxindolis: Videmus in ea mulea bona indicia, quae re speramus sune praelagia Fu-
Furorum bonorum. Vale Fraceernice, ac dimidium animae imex: his inculeis ac incongenis lIETC-
ris veniam da, mulcis enim occupacionibus praepedieu, nec cempusnecmgenium seribendihabeo.
lcerum rale ae in xcernum de vlera bene rale, ecc.
E PFS F. VII.
INTEGERRTMO ATOYEEEYDMIISSIMO
DOMPNO BTLTB AL. DO PERCKHELMERO, CFR
manornico e peaeceptori dulcistimo: cux chari-
catisindigna discipula: IIumcui exchari.
cacenimia crucitisi placuit loco
charicaciuae Calutis.
Fmieroribi setmane charilsime carmina devora Prudencii poetae Christianillimi, quae suaui-
L. L cer ad Aomactium mihifaciume: Reperi compluscula, quae per circulum anni innoltro choro
dicantur: _ li illorum auetorem rque hucisnorauerim: Volumen reroegresium paeris sancti,
moralium specialistimi Theoptirasti (cil. diui tlieronrmi, copio h placer diuriusreleruare: videor e-
nim verothelaurum mihiinuenisse preciosisimum, legendo seripea suanistima eiusdem que parris
Lanctissimi, quae mihi ipsum re ddune luper omnes lanctosamabilem. Immortales grariaru actiones,
millemilleliesreplicatas, corde magno, affectuqs anhelolo, tux retero insentihumanitari, quame
necnon ee germanam noctram Clacam (apistime lacris libris consolari amaris, in quib. delectamur
sicur quiinvenit spoliamulta, quia in illis delectario bona, chelaurus vicae de divinx (alueis: Pamec(
ambae, venolti, simus simplices ac idiore, camen iuxea modulum nostri ingenii, legimus cupidissime
ea, quae ad salurem noctram scripta lunc, dabis veniam meis inculcis acqueincongruis lucreris,
quasideo ad ec exaraui, rehrabeas occalionem corrisendimeam ructitatem, ceterusque congruita.
ces in lingua lacina, cuiusminime Cum perica, enm nullum onguam habuerim pExCCpEOFEI, PEREeK
cevermanum meum amantissimum, quem non lolum amiplector fracerna charitace, remeum fig
eem vincum, (ed etiam reneror repacrem Eideliltimum, prxceptorem q; colendisiimum, cuiuSCOE.
rectioni per omnia me humilime subiicio, delideroqu cordalissime, ve aliquado nactA OpOrTUNIEaCS
non dedioneris renire ad nos, caula informarionis, quia et si quid modicum mediante dei gratia ex
diuipa (eriprura incelligo, camen neseio incellecta mentibus invencutarum mex crudirioni com-
Mictarum laris im primere. Reuera res ellee masnae reiliraris li ingenio la virgines, dimino culcuidie
noctuque mancipace calem haberene praeceprorem, qui doceret eos, mel lugere deperra, oleum.
que de laxo duristimo, alioquin frequencerplallere dc tructum p salmodix non posse carpere, quam
iccou iple cogicare poreris: Incerea alriltimum depiecor, ve cunctorum bonorm
delideriorum cibi concedere dignetur complemencum. Vale in
GTAFIA DEI EL MEICMFOMEI, _C.

## Folio 346 — 1663204101:0370
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000370.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
lirckheimerae AbbaMa
E P IST. VTIT.
BILIBALDVS PTRCKHEIMERVS REVEREND E MATRI
CH AR LT ATF, A BB A FIS S AE D IV AE CL A R AE3
Sororilux charissima S. D.
Vemadmodum naurx rariis acti cempestaribus, immensisque extraustilaboribus, aciam iam
prelentimorce rocis acprecibus ab immineneibus liberacipericulis, candem praecer spem ami
capocicicerra querulis se solantur verbis, _ adhucnautragii cimore praereriri, vixque etiam turi, ac
orocellas cumentesque aspicientes Auctus piislacermis prae saudio Aueneibus invicem se (aluranri
Scce, Charisima COrOF, ac magna Pars atictae anuma mex, multis affectus laboribus, ac periculis eru-
cus, cimorisque ee speiadhuc plenus, ce pio offectuamplector, lacermancibus que laluro rerbis.
Ouodmihi congracularis, camque tracerne solaris, plus quam seribi porest, pracum fuir. Nam pra
rerquam quod ce rnice dilisam, nelcio quemadmodum eua me cuncta de lectaneseripta, penicus.
que lancte animae mex inherenE. Congratulor erso dcribi, quod pene amustum recuperacti tra-
Erem. Nam qui morruus erac, reuivilcere caepir: qui perierae, reperrus est. Vrinam a pericalisaC
criamnum imminenri cura liberatus. Charissima germana, agoribi gracias ob sedulam curam cu-
am, ee orationes ad Dcum efusas. Conventui vero cuo dignas grarias rependere non pollum. Rc.
cribuat Dcus omnium bonorum recriburor. Salubres enim Fuerune. Vale, mea C haticas.
E P IS T. 1IX.
FDTSTOLA CHARITATIS PTROKHEIMERE, BIEIBAL
DF 50ROL
53 AbBALESS AE COENOBTI S. CL A-
ex apudinclytam Norembergamm, _C. ex permanica
linsua in lacinam hdelicer eraducta.
Racia Deinobis omnibus adlE Prudencistime, Capientill. dc dile Ctiss. Domine Prxtecte: Tu125
Tliccerasirerum percepi, et agnoleo equidem lonseme inferiorem acque imparem esse, querua
prudentix, ac mulcominus Doctori alicui eximio relpondere queac auteum ip (o dispurer: quoc
etiam non iudico necessarium este. Oux nostra sic sencentia, ex proximis lieteris cornouisti: in quo
etiam nuncperssto. Doleoaurem non possere inilla acquiescere. Quomodo aurem acquiclce.
repolserisin eo, si ad omnia postulata restra anmueremus, cum incerim non ex animi (encentia id ta
ceremus, Ced roderernos conscienria nostra,  aliud nobis dictarer monstrarerque. Ouid hocret
esTec, aur quem decepistemus: Neminem profecto alium praerer nosiplas. Nouic prudentia ellas
Neminem morralium quiequa habere, nis quod a Deo iphdacum fuerie, sine cujus roluncate nilia
Rcrerum omnium. Tam sinobis Deus, quem dies noetesque oramus animorum nostrorum illu
srationem, de incremencum rerae sidei Christiana, non camen dacamorem noux illius sidei, certe
nosnon poltumus nosmeciplas retinsere, es alias praestare quam quales re limus, ordinat DeuS. S
igicur proptex hominun favores, dur cerriculamenta aurminasnos exhibeamus aliter quam in ani,
osenciremus, maena profectohaec csethypocersis: Duod vefaciamus, procul dubio eua Prud.
anobisminime deliderar. Deoenimhoc ellerrepuonare. Ouod aurem P. Prud. qua(s pEOCOM.
perro ee explorato haber, reinos consilio quorundam curpilucricupidorum MissISCatOTM: Cane
persdem meam nunquam in rica mea consilium aue machinationem vlla ab iis duobus, quo
nominacti, aliisue illorum similibus perii. Nam ip h libi consulere aur oxicularinon possimr mileri
Nemmem iudicare debemus, quisque luo domino Aat rel cadit. Is suo cempore cum iudicabie
Si quis est qui Misarum nundinacionem exerceae, aliisue improbis artibus dedicus est, profecto
nobisminime hocprobabitur, quicquid etiam secundum voluncarem Deinobis siac. Onod au
cemmihiad(eribie P. Prud. Memaiori pexediram esse accimine ingenii, qua in pEX(eHCI neSOEIC
ribipracum (ic: seio equidem, mileram ex fraxilem me essehominem, indoctam acque rudet oin
nisboni: Ommobrem eriam quonis ludibrio digna sum. Seio eriam, omnem munctatrair l
pientiam coram Deostulciriam cAc. Opus anremmihiforet quam maxime, ve hisce difficilimis
remporibusDeus mihisuum lanctum spiricum largirerur, ve scirem quid agendum quidue omitren
dum essee mitri. Animaduercoenim, hoccempore, maximis eriam de doctistinis quibusque viet
liram deficere incellixendifaculcarem, non Colum illis qui d P’apxe stane pareibus, led eriam illis, qu
le bltanselicos appellane, adeo vemule ex us amplius ferane carnem d languinem Chrill
subpane  vino: ec hocramen etiam Dei verbum esse volune. Ouod porro de nobis Prud. Cd
leribic le desperare proxemodum, equidem mihi doler. Nosrero de Deonon desperabimus, qui
imo considimus, non suberacturum nobis luam ecariam e milerisordis, cum eam adeo rehemen
cexacque ex animo ambiamus, et quod rectum eAtlacere cuxiamus. Quanrumuis exiremus ex
Can0

## Folio 347 — 1663204101:0371
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000371.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Lpistola
crenobio. non ob idcanto beatiores etticeremur, Seurne que in caenobio Cacim de faluse ceter le
curique esse poltimus. Nam cerce excernae illa restihil ne que dane neque adiuvane, ae liber.
tace lua gaudere debenr, Sicuc quocidie nobis in suis concionibus occinunt. Sanctilane apo-
Roli (quodrecari non porest) simultabicarune cum cereris Adelibus, omniaque inter sele com-
munia habuerume. Ouidni eriam nabis liceat limulhabitare, _CInFeF NOS MUITIAM CxCKCCTC CA
ritacem quae sOrOreS deCCAE. BOnC DCUSS Famen lupanaria FOlETANEUT. Ouamquam audire co
Simur, illis nos deceriores este acque improbiores. Equidem Lacemur, laris nos ese im probas. Deus
nosprosia bonitare corriger. Si sciremus, hanc Dei roluntarem esse, nosque caenobii desertione
Caluosheripose, profecto nondum eunctaremur, non enim cerre mollis ac delicatae vicx pertru-
endZ ergO I CAnOBIO CAMIMOTAIUIE. Id nouit undus, _ DenS, in quo omnis noltra spes
omnequeretusium consistic. Nequenos (de quorestem axpellamus Deum) verbuin Desim-
probamus. Sed repro rerbo Dei habeamus mulciplices illas verborum conrumelias, obrrecta-
ciones, distamationes, approbria, eehonoris decractiones, id lane heri non porest. Nonimus quippes
Tanctum Euangelium legem eRedilectionis, quX pTOXIIUM nON CONTeMNAE. neque iudicat;
Sed omni abhibita moderatione eum corripir. Neque vero nos lolx lunus, quitius oboritur
de concionacoribus aliqua dubitacio. Nelcio quales habeantur conciones, lxpe tamen au-
dio, muleos in hac ciuitare esse homines, qui fere desperabundi sine reddici, de a concionibus
deinceps audiendis omnino abhOrreanE. Sic enim aiune; se per conciones perpiexos ac per-
curbaeosesse, re quid credane, nesciane, magnoque redemprum vellene, nunquam se vilam eius-
modi concionem audinisse. Jam de nos CXI. conciones rales audinimus, et aliquando rua
Praelence prudentia Doct. Anidr. Ohandrum per horas quali quaruor sulculcanimus: led de
Doctoris encestai seripcum diligerter perlesimus ac descriplimus. Ex gnibus omnibus sa-
eisinstructionis percepimus, de omnium iplorum furidamento, animo ac lcopo. Nimis intirmX
Tumus quam re postimus aduerlis. Fantos Doctores dispurando consittere. Quicquid dixeri-
IuS, in errore veclari diceur: Aeguehaeernicatere caulaest, ob quam hnc vigue cu PEX
dicantibus illis non mulcum rerborum facere voluerimus, ne verbis noctris ottenderemur,
indeque occasionem arriperene, inulta superhis declamirandi in suis concionibus: quamquam
hocipsum nobis parum protuit: Nam tamersi verba nostra non audinerHE, FameN CONAn-
tur arcana cordium nostrorum, quxe soli Deo sune perspecta et coonita, adeogue inter nOS
sensus ex cogirationes illas, quia nobis tamen per Dei gratiam nun quam inciderunE, tam faedi
acque crasse proporere non dubicane, magno cum (candalo auditorum, ex tam grani luperno-
bisac severo iudicio, quahiph Dei personam sustinerene. Sed hoc Deo commendamus, qui
opcime nouic, quare in luo iusto et irreprehensibili indicio in nos permietat haec ec alia Aeri.
Ipse sic benedictus in secula, de omnibus opprobriis, qua innospermitrit: derque nobis, ve ex
Paciencer _aquis animis feramus. Scirore quoque hocpro cerro, quamquam nobis, vrpore
hominibus, non cupidisneque inlenlaris, ralde sicgrave, corrantas que passim pari calumnias ac.
que obcrectariones derractionesque; mulconos camen malleicta omniapari, quam aliquatace
re. Conlolamur incerim nos conscientia vericaris, quae luo ac iusto rempore paretlee, in lucem
prolata. Non dubiramus, quin. li canobio delerto improbis aribus studere inciperemus. Furu-
rum esec, rea quibuldam probonis Christianis de plane Fuangelicis hominibus celebraremur, de
amulris laudaremur. Sedmisericors Deus calem a nobis laudem prohibeat. I8noscac. Quaelo,
nchirua Prud. Pieri porestre modum excedam. Sed quin sic omnino de nobis delperas, ee
tamen scribis re lincere hancrem agere relle, meum quoqueest, cor meum cibi aperire clares
acsincerenegorium noc tractire, et lemper quoque apud cuam Prud. Seci. Consuiimus eriam
Deo, nosnullam internos Fonere idololaEriam: MWIEOQUEMINUIS EITOreS nOSIOSAGHOLCERC LECI
TaruS. HIoc enim Deo d rectae rationi repugnarer. Duod aurem non quolibee lpiritu
nosmoner sinimus, non porest a quoquam ricio nobis rerri bona cum ratione. S. l’aulus nos
docer: Omnia probare, quod bonum estrenere _ equi. Nescimus vIlos adverlarios, nec cum
quognam factiole conspirainus; sed, proh dolor, ab omnibus fere delerta lumus. Deus noctri
IleTCREUT. Nonimus quoque, non deberenos hducinm collocare in Regula nOIIFX viEX mo-
nakicxe sed in solo Deo, e in rnico ejus hlio Pesu Christo Dominonoctro, quinoslirs pactione d
Aeto sanonineredemit, e caelesti luo parri reconciliauir. Is divinam Luam graciam vobis pa
ricee renobis omnibus largiatur, ne sua paltio in nobis Gxinanis _ iexita. SperauS de CII2 pru-
deneia, non fucuram aduertum nosram duram atque inelementein, quam novis minatmr, le dvo-
rius Christianam et FracerNA ChatItaTE erSRNOSrIUITa: FC (re masis etiam aperiam vilcera cordis
rui) Non alicernoviicum acturam esse, quam relles recum agi, secundum praeleripeum Cacro lan-
eti Euangelir.
Arque

## Folio 348 — 1663204101:0372
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000372.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
Pirckheimera AbbatilIx
Atquehecrx prudenrix lEcelt a WE Unprudence ee rudi faemina re sponta sunco quam brevist
me. Reueranon ita lumea n Pollimad omnia, pro veres ac necessitas postular relpondere
Ouare licubimodum excessi, per Deum oro rrignoscarmihi Prud. cua. Sicubivero omistum et
aliquid, quod adrem necessario perrinerer, mex ad scribendum est impeririae. Nam reanrea de
ri indoctiorsum certe quam vellem, qualemcunque candem P. P. me esse iudicat. Ouod ad.
H. arriner, nunquam nos quidem T. P. habnimus suspectam. Alioguin non (cripsistem ribi Sed ne
gocium iplius idcirco cibi ligniticaui, si Forre nosinvares, re d quoridiano onere incerpellationum
libelleremur. Nam altligimur, molestamur acque incerpellamur. Fr nohis deinde obucitur, à nobis
missosesseiples. Omnes conancurnosdocere d insticuere, quid faciendum sicnobis. Ouod sicor
haheremus oxiculatores, quotinformatores ex macistros, Paris instructi esemus, ad resistendum et
exciruirusticorum. EF homma illa faciendanobis essene, qua nobis consulune, regimen habitur-
rae ellemus mirabilius etiam, quam ccecus erronum illorum qui Zyeeini appellaneur. IFerMIM
peromihi absreignolci. Porro quodnuper P. P. ad me lcrpsc, de Doroino Oliandro, iptiusdo
ctrinam mihinon proban: Faccor lane, nullam mihi probari doctrinam, prxecerquam Christi et A
ponolorum eius. Homineslunc, hommes ominus hodie gnam ance milleannos. Verbuns au
tem Dommimanet in xrernum. Oprandum esser iplum docuisse rationem avercendae ledicionis,
peiusquam ranta hominum lrages tuiller edica. Suahesctatit eclam nunc bonum est iplum docere,
quo pacto tucurx lic occurrendum. L’axir Deus vehocHat. Omnia curani describi, etiam Doctori.
Nenceslai seriprum. Oux caula est diururnae iltus rerencionis mex. Philipeum Melanctonem
huc vocacum esse, pertibenter audi. 1. Jam diuenim est, quod de ipso audini, virum este perquana
probum, honectum, d lincerum, iultirix que amatorem. Non credo ipsiomnia probatumiri, qua
hunc, inprimis illud, quod homines ad relisionem suscipiendam vi cogere nonnultiannituncu, et
ad resillas, qux iplorum conscienciis repuenanc. Deusip si paricer de nobis omnibus lanctum spiri
cum luum larsiatur. Fidem P. S. dc P. in xecernum commendacam esse rolo. Omma in bonam
Pare res alCpras:
T. Prudentiae  Sapiencia
Humilis silia Caritas Pirekhermeriana, Abbarissa
5. C.
POSTSCXTPTA.
DRudemissime e Capientissimerir, Domine Praetecte amamMime. Lirceras cuasherisub nocten
accepi, legi. Exiltisque intelliso, cuam erganostocm. Llacec condicio e cum graciarum actic
RCACCePEO, VET. Prudencia, ledlola cum Domno mippo in locum conteltionis reniat. Delia
Bene beale ssuc Yale.
rio rencor audiendi illum virum, de cuius moderatione tam multa ex cus licreris ex ex atiis quoqu
ARECILEXI. OLANGIAM EGOMCINFCTIOTEM RePUTO, quam ve pOltm CuM CanEX erudicionis vico le
monesconterre. Contidocamen. vbi adlestmodexatio, ibidem ela tacem adesse, in qu
NOAFAI NECEMIEAFCI CFIAM COOHIELIS LIE, SE D. NI. MI. DCUM ROILLAI (pCFO MENErIPaREI CraTISI
Hnam SCtCBACUEII. Cupctem ecram a L. L n Fa alt. Gab tempore ac nos venruritico
Addalisam

## Folio  -  — 1663204101:0373
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000373.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 14 lines, status machine
VIRI NOBILIS
CTILISTOPTORI
SCTTEDRLL,I. V. D. FT
PATRTCIINORIMBEROEN.
SIS COMMENTARIVS,
DEVITAETOBI.
EV REVERENDIPA.
TRIS ANTONII RRESSEN, I. V.
D. PR AEPOSITT NORIMBERGEN.
SIS EN COLLEC1O 5.
Laurentii.
ETVSDEM
SACERDOTVM DF.
FENSORIYM.

## Folio 350 — 1663204101:0374
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000374.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
TC
SIMC
AV
Voctrina insignis, vita praciarasonesta,
Moribus areurus, forma vi landatus lachus
Moxmacum vircus pollebat cognita nobis.
Poca caternatnas conara est dicere laudes.
T’ost vbi compositos docto de verrice libros
Efjusoslegi, parriam mirabar, es oreus.
Fare quaesm: dixri Nurembersa parentes
Ipsameossenni me Noricatellus.
Indenonem crebris Larium me viderat annis.
Seame Dux forris Fridericus misit ad Albim.
Eccenoni quic quam sic opus; ne hoc carmine dignum.
DOMLNO HIERONTMO EBNER SENATORL ET OrrM
YER O, N YR EMBER CER. DOMENO DA TRONOEF AFFLH
tuo inceserrimo claristimoque Christophorus Scheuxt
L. V. D. Oblequia patata.
Curimorum beheserum, cux inceprirati, humaniII. vir Paceorme debitorem: quun
discendiscacla te  m annis abtuillem, non solum ad patres primus rctulisti, decon
ducetas operismeis, arbicrarus me, non mihirancum, quandogi oporrere illirarion
C.B Cadere Audioruni meorum: recum etiam eriennio hoc, quo pro lenaru conciibus
dictaniins dercipublice serniui, meam paruicarem complexus esfamiliaricer debenienefonisti. OU
res ornamencomihi ca dic _ commodo:tu enim hoc Falicissimo reipublicae anno, ad decimumn
num Calendas lanuarias, concordibus parium suttrasiis, Domino ee cognatomeo, Antonio Tuc
er: quiiam mulco cempore diuina benisnitare principem locu, de primas partes in curia renuie, d
lisnatuses Collesa: d omnibus acclamantibus huius inclyca ciuitaris adepeuses primariuns m:
iltratum, quem duumuiracu dicune: id quodcoco animo cupio et opcoribi cuisqi acpopuloN
rembersen  ese Fcelix Fauctumq, Sicuthucusque Caelix Faustum que Suir. Ouo d auré ad me attine
cerre in omni vica parum mihi accidiciuicundius: quin proranco munere quocidie sratias a50D
immorcali, quirandé lua Clementia luos respicere dignacus est, e quii d non agerem: sentenria PI
conisel, beacas Fore reipublicas, sicas vel Audiosi Capienrix regerenr, vel carum rectores Atudere
pientix concigil(Er, e apud regerium, nullus eAt, quem oporreat, vel plura, relmeliora seire, quai
principes cuius doctrina deber omnibus procle se lubiectis: Hocest, eu F cclehiastici seribieur. R egni
gencein gentem eransfererur, propcerininstirins e concinnelias ec diuier(os d0los. F regione rere
restacur driltoreles, iulticiaresentis veiliore esse lubdiris,  cemporis terrilicate. Fua aure amplir
do, in liaui. morib. d duicillimis lirceris, uno cum Renerendo patre Anconio LCrels, a puero, et M
eodeconmbernio, Cab iisde rectiorit. imbura arq; educata est, vide restra amicirin, que iusticiares
sione xDcirimorem fumdamentuhabebar, cum etare creuic, durauitq; perpecuo, quare arb eia
Ens Cum, taCuIH Spexxprecium, _ cibiminime Fore ingracum, si comumsamici vicam, cux dis
EX Lario nobis venistinuper ad Albim
nicacisamore, componerem: ate aa canpes  dedicarem, vEicaE
rione dc paratam voluntacem, quo nihil masiscupio, q de cRcee LML. C DCMMM darC, rCCI
Perc ect, proricilimereri bene. Siquidigicur incererrime parrone, in e est, rel rngua fucurum e
quod adcuam, veleuum, ve ltuorui reilitatem velOrnAENCH PCFTInCRE pUTavOrIS, quanculuseHq
iplelum vel rngua fuenrus ero, hocrotucux humanitasi solemniter stipulor, dledico, dedo, rotteo
polliceor, imo obnirerogo, no dedigneris rei operis ex vigiliolismeis, vale cum pudicist. rxoreHle
lena conlohrina mea. deme habe comendarum quemadm odii hucu sq; Fecisti diligenter. Icerum r2
le ornamenei poruli Purembergensis, praelidium de refugiu meu. Dara ex ofticina mLL MILCFAHIL, 1I
protecto diuimareyris Christophori, lingularis pacromet, al  Pu s  GCInEOACCMI
lupermille quinscnos. Bic.
aucorieate et parrono, posteritarilescretur, spero, reeriam eo pacto, re facileincellecturui, mea deuc
10C
arb.
exix

## Folio 351 — 1663204101:0375
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000375.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Epiltota.
AD DOMTNVML MIERONLMVMEBNEK
NBER C EN SEM, REV
Ahchonii Kresti, Luris reriulque Doctoris, et l’Expolitis
Laurencii vica, per Chriltophorum
Scheurtum Doctorem
xdica.
Aiores AnthoniiKresiinreconsulei, upra ducetos annos, quemadmodumonumenta littera
Lria cestantur. Nurembergam incoluerune, d continuo ex asris e reddicibus suis honeste vixe.
runc: unde genus Kressium apud Nucembersenses anciquum, parritium, ec consulare haberur, ho-
noraris. tamiliis attinicare, lonsa lerie, (cequencissime coniunctum. Ipse in aedibus avicis, apud to-
rum Fructuum (vbi cgo quoq. tere quinquennio postnatus sum) patre (EnatOTE, MAEC verOKacha-
rina LdTelholzia, Fcemina inhonipudicicia, in hac tenebra susceptus est: anno a partu virgincoo-
ctauo de sepcuagesuno, supramillesimum quadrinsencelimum, ad cerrium Nonas Februarias: cir.
citer dicihoram primam, Sixto q. de Friderico 3. habenas ecclesixe dx imperii Romani moderanci-
bus. Puer sngularimemoria _ summa docilitace, scammaricam didicic. Ferune a conquatibuis,
incer ludendum plebanulum subinde cognominarum. Regebat sub id cempus Laurenrinum tem-
plum Doctor Laurencius Fucherus, homomagnanimus, led tacura breuis: Cuiusimaoinem re-
prelentare, de morum grauitatem prae le Ferre adulelcenculus iam videbatur. Fuir hec puerum
compellatio, omen credo fucurae luc cectionis in dignicare. Sic MI. Fulium in tenera xtate constat 
condiscipuls parritiis in medio per riam duci consueru, quod candem assecuram dignirarem sionih-
casse interprecacum est. Missus deinde, reprimum per aerarem licuir Ingostadium humanitaris et
luris caepiresse candidarus: rluspraeceptore Sixto Suchero inreconsulto, qui cum magna celebri.
tare, actreguenti audirorio, publico sipendio prohrebatur, Flic prae cereris condilcipulIs, Flieronr.
miEbnerimoribus, probitare Xerudicione, rehementer oblectacus, illius se familiaricari, mimo eri-
am contubernio dulcicer insinvauic. Ouippe rrahuntur à converlancibus, mores: verecus verbum
aic, similia limilibus laecari. EFicerum: Pares cum paribus facillime congresantur. FcPlatonis len.
centia, bonos ommesincer se oportecamicosese, etiam h lineminus noci, quorum mores lectaque
conveniune, ee apud Ciceronem nihil amabilius, nec copulatius, quam morum limilicudo bono-
rum, in quibus enim eadem Audia lunc, d exdem roluncares in his, tr rexe que quilque alcero dele-
Aecur, ac se ipso, de istae sune verx diururna amicirixe, qua in Scholis conciliantur. Vixir itaque cum
illo, vque inmortem, flacerne, amice, sincericer, coniunctissimeque, sepremuirum vidic, necnon
Signiferum, X qui insenatu primus sentencia rogaretur, parum abtuic, quin de dummuirum conla
Jucassar. Ira inceoritas virx, coniuncta Deicimore, quae vera esprudentia, ad lummos patrix hono-
res Ehnerum, rix criginca lex annosnacum cum publica Calure Dei benignitate euexerar. Deinde
quum laris lactis haulisser, ee iam (olidiori cibo apcus videretur, Traliam licierarum licreratorum que
alcricem acparencem, tanquam ad mercacuram bonarum ortium, petens. Ficinum peruenic, com-
mocus auroritate illusris la lonis Mami, principishuius xraris iurepericorum, quem audivit, donec
turbaco a Ludouico Sphorcia principatu, Pacauium secessie, causa commodioris sudii, vbi res
Pacatiores erant. Verobique corum le iuri Cxlareo ee P’onriticio permilir: ac (i Omne tempus
Periret, quod sudiisnon impenderetur, quo meliornon cuaderet, quantum animo connitipocuic.
quancum labore concendere curabat, ne domumredirer, inanis licrerarum, cum dedecore
Ermnaliorum magistrorum, in hunc modum egresiam nominis lui tamam e expectarionem de
le concirauic, Ouumque pararet Viennam P’annontx concendere: ve quae priuacim didicerae
iura, honesta conditione alios doceret publice, Forre accidic, re Sixtus Tucherus praefectura L. au-
rencii populi, quam à pacruele Laurencio, per celtionem acceperac, rametli renicenre lenaru de
erege imuita, libere se ab dicarer.ve ica a pulcherrimo munere quiclcens, ocium sibi lumerecaliquan.
do. de d caeru hominum Frequenciaque, in Colicudine DeoMarimo rranquillius FamuLateTur.
Ouum isirur plerique candidati primariam dignicarem ambirene, de parres diumulcum que con-
lulcarene, cuinam animas luasturo crederene, quenque sibipraeticerentrectorem, haud ignari
Praelarorum pranicarem plerun que lubdiris praectare caulam magni calus; eaceo quod oues aliquan-
doluum se quuntur pastorem. Fccandem Fheronrmus Fbner, vepore eruditiorum eruditus parro
nuS, Ex Mecaenaspracipuus, Anthonii vircurum, quam, ve supra memoranimus, ab incunte ado-
lescentia perspectam habuerar, in senaru pleno ore dilaudassec, Parres eius authoritatem lecuri,
voca sua, in hunernum, et li absentem e huiusrei omnino in scium, declinarune, ita enim GreBOHI
us in pastoralipraecipie, locum de liderancibus nesandum esse, Fugiencibus offerendum. Vnde ac.
cepris licceris, lenacui sratias egit: parenei vero relerip (ic: se parerno Forlan aftectu, huiusce digrica.
rem, contra decreca canonica ambiuisse, certum modo haberet, quandocunque hoc relcilceter.
hese illa abdicarcum. Cecerum incellexic, omnia lincerices, incepres tideticer acta, sicucrevera
OrVMrTErM NrE

## Folio 352 — 1663204101:0376
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000376.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Pirckheimerae Abbatill
actRCranE, Romam concendic, ubi de more Apostolico dyplomate expedito, mandataque cura
animarum, Cacerdorio inlignitur, mox eriam senis, dinini de humatiiuris doctor, non ablque lau
de, declaratur. Inicio postea mense Aprili, Annorsog. officiopastoris se roriim ad curam com
missi oregis, quae duodecimmilia communicantium tran(cenderac, convertic, ec plane per omnia
Vixie vicam, Deodc hommibus acccpCaBHe. LLOII Suie veruS, inceger, apertus, nihil habuieficti
nilGmulari, non ad ocium, non ad segniciem led ad praeclaras res agendas nacus videbatur, rem
diuinam caste d pic Faciebar, trequenter culpati suam dicebat, sicur eriam aliguos audivie, assidue
celebrabat, horas C anonicas de quidem debiro rempore, intermissirnunquam. Paulum, Flierony.
imum, Aurelium ec Runcgundam, prae ceceris divinis dilexic habuicque parronos, cum mulieribus
nullum sibi rnquam, auc lalrem adolescentirarissimum crediderim Fuisse commerrium: iura cccle
Six, dignitatis F per(onae lixe ruebatur: Constanter anniversarios inveceraros restiruie: redditus
parrochiales auxic lua opera ex consilio, iuxca parrochiam crectum sacellum animarum, quod
nuperindulsentiis vrbis ROmanX, quas stationes vocanE, perperuo dotatum existic, rem nosrO
leculoprius non auditam, pari modo reparatutus erar eccleliolam diux Kunguidis; ( paulo lonsior
vira concisilset. Delectatus erram estingensis nostricemporis: Bein masno precio habuie AIbet
cum Vcurembergen. quem eso elta pellem per excellenciam appellare (oleo. Le
Resmihisune, Vereliquoscaceam, Bononien sespictores, quiilliin faciem meaudience, publice.
principacum picturae, inrniverso orbe deculerune, altirmances, incundius se moriruros, vilc Fan
diu deliderato AIberro. Festis liber, quem deratione pingendi, post Appellem nostro auo LolI.
perlcriplit: de quopictoresiudicene, ec postericas, mili in meo luauissime Durer non minu
Grara lumingenuina probiras, Lacundia; as, Facilicas, humanicas. Leaque vnum praeterire
neane obus impliclinsius nungua ae me enorispraelatione nominandus capicc. 68
Epicomatis Germanorum, eradic: AlBercum noCrum vlut ele PTRCEPEORE Martino SchOn CO
lumbarienli, cererum AIbertus adme, hoc signiticanrem scribic, EapC CrIRIM COTAM FCAATIE, P
trem Alberrum is ex vico Cula prope Voraatum ealem Hungariae natus erac, destinasse qui
dem. se adolescentulum, certium decimum annum narum, Martino Schon, ob celebremtamam.
in disciplinam eraditurum suisse, ee ad cum, ejus rei praria dedisse eriam lirreeas: quitamen sul
id cenpus excelseris, unde ip se in Cymnalio, veriusque nostrum vicini e municipis Michaelis W Ol
Gemurs, criennio proteceme candem perastu eania, quum anno nonavetimo lecundo Col.
auritabro; Mareini tracribus lulcepeusli, deee pe Mumatra Cractacus: Cererum Marrin
discipulum minime fuisle, immone riaie gac e etele deliderasse rehementer. Se
marinm renillera Caspare de Paulo Aurtabise adouicopictore, irem eriam Basilex a Gcorgio
de Albercoalias plura. AdAnchomium redeo. IGa Cts Cn, Pacriae lUae aue
Henca cosieauir: Non cenlebac taelicem rempubl. nonpe atterous Mcenibus _cruOn
ribusmoribus. Tlabere quaestuiremprib. Noni modocurpe, sed Sceleratum etiam, ee nephariui
ducebae, liquitionores exiura venalia habebane, hospepeuello, de eo guidem acerrime
Vellecucus eA. Nullam pucabat ciuicatis, peltilentiorem slade esute porre, quamrectorer
prudentem, qui prudentia e poreneatu luo abuceretuL, MGCMMIMuISCOSIEALCC, quam DeuI
Hunc quam primum emedio collendum dictabat. Sape LatoneMs, CCHC LaCtCHO, IMFETTOZAEUN
qualtum locorum rel rebium habicatio vicanda eller: repondme diebac ables, ubi lumpeu
rr2 exuverant: rbi mali praeualene bOniS, dE VBI PILMMEILMTABMHMLMEHEIUINEE de PCriuTaNE
E COnEra verO, Li qui puHlICA COMMOdA PLHAEIS ANECPONCBAHE, BI LIMBMALM LGCIB apud supe
roscollocatum allerebat. De Anchonio Luchero patlr Patra Ha lCneeDal, M alccret eoabsence
lenacum viduum. ex eo stance, Caluam Fore rempub. atque incolumem. RogaCS quaMer CiuIE
hepc reoi posTet: Respondic, Cimaiores Deimandaca custodierine, ee lecundum leGCnt viXerin
Illud Biblicum Frequenter in ore habebac: a verbis vspeccalos Hecutuenes, quia ploria eiu
Aercus_ vermis es: hodie eXTOLLIEUE XC CTAS RON IHVENIETUT: GHTA COMHCMIIS CMMLCCETam LuaM
e cogirario eius periir. Llomo proponir inguiens, Deus aurem dilpouir. Item illud Fliero
DEIIanU. Bene elt, quod malicia HaBCE HONCANEAS VITCS, GUIANEOSCONaTUS, pelirec inne
cenria, ( sempernequirix comuncta eset Capientia, de or Sue et CApM CAMMIa pExualC
ret. Sapeteltabatur scripturam rluvenire, divino etiam marclo comprovacun oendi, qu’a
quis aliis fecerie, eadlem pariatur. Cum Paulo scimus aic quis dixic: MLITVIIC, _ CgOI
Fribuamm. Aurelioeriam Augustino subscribebat, qui line Sasatoe Tae ole habere, e sin
vera sapiencia, esimac se prudentem, heri pollenon lanus, led ser, non prudens, sed sultu
in xgricudine altidua laborabie, ex in ciuitare noxia demens de AuleIS PEFI AHCDIE. OUd
Propceriple in Deicimore semper ambulabac, quando curixe limen ineroibat abiecta pHatd Cha
tirate, publicam induebat, non Racus, non dignicaris rationem habuie, nihil amicirix;
nihil odio daFIM, NON LANGLINEM, NON AIICIS PEPETCIE, PFOUEGNISGUE MCFIEUS ETAE, IEZ CHI CtAII
cer damnandum, vel absoluehdum promuneiabac. Orta conrentione cum vicinis, lCerexHC Het Cd
cori dare cencum, et eis saluis pacto quorannis recipere quinques p PulleM HEGAEIUIA, vepoL

## Folio 353 — 1663204101:0377
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000377.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
lecta
maxispiam d conscienixamiciorem sustinuit, aduexlariorum argumenta luculenter re Fellets ex
cat lupereare consilium egregium, quo facile se ostendie clarissimum fuisle iureconsulcum.. In
consclationibus proprer dignicarem, primus de iure respodebat, ita disserebac, acute, graniter, mo-
deste, ita in veram que parcem factum liberabat prius quam decernerec, quem hominem sa pestu
pidus tuerim admiratus, qui xrarem. virture longe superauerae, privatim quoque multosclientu-
los, etiam pauperes, pupillos, e viduas parrocinioiunie, quorum caulas passun cutatus est, disi-
dencesirem coniures conciliauir le dulo, Alioquim paucis admodum familiaris, licur eriam in con-
viniis rarisI. accesTu camen Facilissime, nimiumhospicalis non est habics, Se d remporis e pecunix
Parcus, accamen egenis, maxime crubelcentibus, honesto languiirenatis, nec non infectismorbo
sallico, clam coregiam opem ferebar, illius Elieronpmiani memOr: MenCulam Euam Pau-
Peres e percgrininoverine, cu cum illis Chustum conuinam noueris. FFiterumilesi, relegi, perlesis
nunguam vidi hominem pium malamorre perire, lupra omnia dilisencillimum parremtamilias
esie, expraeleripro dirigebancur lingula, mediocri cibo rrebatur, non exquisiro e lauro, cibos raro
Sibi apparariiue, quod apponebatur hoc edebar, rini parcis. dilurique ac lenismagis quam auste-
ramacor, circa culcum corporis, neque morolus neque neglisens, habitui lacerdocaliamictus, lo-
licudine gaudebat, pubtico Frequencer abstinens, praeter ecclesiam ex curiam, alienam existimario.
ne apud le lacerari nun quam passus est, delatores lummo odio habens, ip le ad iudicandum cardus.
Ouibus artibus parribus conlcripeis admodum gracus, et apud rniverlam cinirarem traud medio-
eris authoriraris haberi ccepie, ita ve quibusdam in dubium renisse sciam, conculeriene iple plus
dignicatis Praepolicurx an acceperie: Fomo tuir Carurx modica, corpusnacurailli de derargracile,
macilencum ex concinuis laboribus exhaustum, molli carne capurhabuie ance annos, mulca cal
vicicintione, in rniversum albenticolore decencerubore interspersa, celis de vigilibus oculis, den-
ribus quoque candidis ec aequalibus, aspectu lanericarem Facilitare condicam oltendebac. Postre-
Mogentem Fucheram, rexore maxime emmencem elegir, cum qua aHFInIEAEeM CONSIEUeRCE,
collocara in rxorem suauiss. Fracri Christophero, mox senacori, Helena Tucheras lorore mea ami-
civa, cuimulieri cuncta bona a Summo opitice de nacura data lunc, procera sarura, Facies candida,
moderacus rubor, Facundia luauis, Termocomis d cardus, gravicasmorum, prudencia sin gularis,
amormariri, ob seruancia Lacri, sanctimonix vica, de quod ommum amabiliss. est, pudiciria praeci
pua, Deicimoriconiuneta, quas amimi ex corporisdores, in fraeria summ opere dilexir celuirque
perinde ac dimidium animx lua, ve TTelenam compellaret marsaritam, mel ee delirias tras, addo
etiam rnicum Colatium Cuum, quam animi caula libenter adibae, habuieque amaliam dulcist. di-
em nupriarum indixic, decimo lexto calendas Februarias, anno dominico certio decimo, quam prae.
senria lua illusrauir, parronusmeus Hlippolirus Estenlis, Romanae Lcclelix ciruli S. Lucia in lilice
diaconus. Cardinalis oprimusmaximus, qui lulium secundum declinans, co die, nc Senatus no-
mine obuiam progrediente, Nurembersa Forre renerar, nullonon honoris gCHETCCKCEPEUS. C Cre-
rum quin omnia ex lencentia succederene, re luneres humanae, tragiles e caduca, comprobatum
CsilludPlimamum: ingenium praecoxsignum esse praematurae morris. Ieaque in magna Falicitate
caepir Anchonius grauiatque ardencilsime, ne dicam peltileneifebri aAlictari, quo genere morbi
eriam Philippum Beroaldum, praecepeorem meum proch dolorridi excedere, Tanix autem con-
stancix ex Forricudinis fuic, re coca xgricudine, impacieneix aue perturbationis nullum rn
quam lignum dederie, neque morrem exhorruie; sed siona inteserrimi Chrictiani, om-
nibus in rebus praeseculie. Cua innocentia e conscientia bencacta viex fretus, periit sponte
lacramenta omnia, quo viatico magna deuorione communicus, accessico praetore le Lecit a parre
emancipari, mox condidic celtamencum, quo Chrictum instiruicharedem, cauirque perpe: nO,
lingulis angariis memoriam luam miltis dt vigiliis celebrari, deinde Lancto Laurencio librum
millalem vbi le effigiacum, his verbis: Delicta iuvencuris mex ne memineris, in dinidua Femicaci,
Pexlentauis pacromluo, quem exquisica cura parabat, aureis quali ceneum donanie eaula morris, pa-
rixer monasterio in Bildenreurpropreslororem, Magdalenam lanctimonialem, aureos quinqua-
Bincanecnon cenobio lanctae Clara, cui ob rirturem mex Charicaris Pirckheimerin abbaci H-
sulacirer alticiebacur, aureos cencum prategauie, qua mulieerniueritaemincilexus; lissate
cus ec ornamentum praecipuum habetur, denique quidquid in cgregiam Caeminas altuts sei po-
celt, e in hac MaBeccula collacum est. Ita ium rideomuleoremporei o, u
regire, piouc guisqlegenio aucpole pata charicaris dexceae, CuoHesI, AU-
percepister, hocrocum exemplo sui praedecelsoris, cujus restisiis libenter inhaerebac, secundum.
Hlieronstut, cado lu paupcribus edu a  cul.
anitacem, elOgIenEIAM, (aPICEIRIM, LHICSCILACLM CCKLCCBII IaspiciE, amaE, diliSIE, MILALUI, CC
dclerurgue paeri rero grandeuo harcalaeape terpridieNonas Marrias An-
nO F5O5. naturae debicum soluerac, resticuie, alcripris Chriltophoro, Ccoreio ex Racharina Schu-
lerin Frarribus, necnon amicis, legatis quibuldam, diligenter prouidens, re quidquid ex ecclesia
Caticotut

## Folio 354 — 1663204101:0378
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000378.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
CRra atillae
cationibus sepetetac, autreis distribuerentur; e quoniam in Sixtina restigia incidimus. Iple
quoque de restimenda lenacui dighitare cogitare caeperac, quam eriam rita comire testiiet
ita in Colirudine Deo _ sibi commodius viuerer: quanquam aliquibus pertuasum sir, lalu-
briusmorcuum fuisse pastorem, quam privarum: iuxra illud, palce oues meas, d irerum: redde ra
tionem rillicarioniscux. C ondico reltamento Bilibaldum Pirckheimerum, vridecunque cruditur
e Laxarum Spensler, senatus abs epistolis, liominem amceniingeni ee gnauum, accersiri curauie
quineorum accessularatus; cum eis de rep. Suauicer incerlocurus est. Ceterum ingraneseent
quocidie maligni febris ardore, simul ac capiris dolore tam rehiementi, ve ablque summ
difficuleare audire non posser, cun iam quintum decimum diem lectulo eger decumbes
reE, vix duas horas priusquam animam eflaret; collacrymantes, ve credere pium est, prc
bumparrem examicoscircumstantes, insic esse Forri animo, monuirque bene riuere, e Deumc
mere constantil. alseuerans non posse male mort, de lipse prochdolorisnon fuerie, quibenerixe
ric, nihilinlupermali esse inmorre, quae tinisatmnarum e ianua paradili, vnde dolore vacu
cemperarene e porius prolerogarene, in omnihus Deograrias aBenEES. FFatriR verOacCeKLEX, qu
corainfrmitare nunguam discesterat, et proprer concinuos singulrus ec maectas vioilias, iam facien
ucanerat, iunxic dextram e Arinxie, quodque disticulcer line lacrynis retero: Vale inquiensi
valemea FTelena, _ esto Faecunda marico tuo: aliud nihil in re dehderatur, in hune modum omne
bus raledictis, de anima Deo commendara, lenirer extincto similior quam morruo, anno certio de
cimo supra quadrinsentos a mille, anno resiminis decimo ad seprimum, Idus seprembris, qui die
diux Kuresundae paerona diocelana lacererar: Foram circicer primam anre nocM, quum ian
finicus ester cantus, quo lingulis quintis feriis ex ritu, apud nes angustia dominihonoratur, cus
diligenter adesse contieuerat. Funus sequenti die, octo domesticorum lacerdotum, quos cape
lanos dicune, humeris elatum, proleguuneur oprimares quinque, accurrence roca plebe, me que
ZrTC CreHeTANE: Cuius opecarene. Wecacea cenassa Ctac, euamquam ille
incercesore de nuncio apud Deum, crediderim (ereCCAI CCMPCHAC, Cadaver per
actis demore exequiis sepetitur in Basilica Laurentiana, pro maiori alcari a Laceneii, curelari
nocri Deis indurum lacera casula, quam in lacristia quoriens riderar, ita exhe, ve candem e
Ferremandauerie, ac si Fucurum illiusrsum rristrem funebrem auguratus lc, sic eciam paulo ahle
que ordineprosreciente, libl abseue eseos lacifo. Geppeeerammlcius, quan
Famiaca Para Cc em Puanteus ee camoe,  Guortares e insticia cuI
oxrime adhucvalens, quibusdam libris Chirographo inscripserat, hunc codicem delego eso AN
FoniAsKreH. Doctor e prapolitus bibliothecae Laurenciana, Gua les setore um laciccius
Rocinlibro Alphonliborie poltea alixtirerti ac cecus LMeis, lu ponmemalerepe
cum memorarur. Flieronsimo aurem Lbnet, Clseoactoattelaen, osularem
demacincesritatem, una cum parende  s qua Lau etiam mule te
cir ultima roluncaris execurio credica demandalague. Guo oonuemum, de limissa
quingue, menl. Sepcem, dies quacuor, mortuns eltinsenes dele selicto deliderio, d open lons
rexcuiuilcence aurem republica, gupeopoe  alua e Cuicas, o astctatus danti
Anchonio, parres qualilumma ibs  a CSCaMACIS PACHCHS, _ICCErnUIHEAbSCHE.
ingue demortui lOCUM POnEIHICI R OMAHO PLLLLMAML, SLOISIUIM DCMAHH LHEBIBSIMMerndiII
_ praestancem, quicum Muguncia Canonicus diux virginis ad aoace sracus, Laclas liEteraS
Fequeiti audientium curba, magna dignicare protirebatur, nullius res as tus autamb
eiolus, quam huiuscenominacionis. O dininum contilium, OBTAHAM CCLHCAIM, ODeatum pO
pulum. Remilicmiper senatus plebi rribucum annona, moriurni crecam, magis placuilte palle
cinibus, hac nominatione, quam remistione cribucaria, cunc annua vitis est, quandomazistius
cum Deicimore, coniunctam tabeneporentiam. In tac electione nitrildacum Canenini, nihil alts
birioni, nihil praecibus: Colius crudicionis, Colius incepriratis, solius bona ricae tabitaratiO, EHBeIL
genus Betaim, apud nostrates honectum sc, anriguum de probum, in quo, hoctempore plures
docti conspiciuntur, quam in aliqua alia domo, quocunque nomine cenleatur. Tra rarisunt, apue
nolerospacricios, immo ciues omnes, eruditi, libenter dicerem: instruere nosrniverlam LUrOpAH
ingeniis ee arciticibus nostris, solos ingenuis diseiplinis elaboratos oporcerenos ab exteris inuehe
re quos paueostrabemus, haud lcio, quo alioremedio, publiensluctus mederi porverie, nili hac
uria Turrogatione, ne que quisquam Frustrarus est opinione, e tric quoque praepolitus quocidiece
lebraE praedicat, ita caste, ita probe, ita lancte riuir, venosceceri ex ejus vica, vivendinormulan
muruemus. Hlomoinctx stacurx, capire caluo, colore inter aguilum e candidum, quinquaeine
duosannos, de ad licreras natus, qui a pueronihil aliud Fecie pexter legere, docere, orare, tum
mus amieus ee maior mens honorandus, quem Deus publicae saluri diu conseruet Fcolicet
quinonminusime diligir, quam Eelenxmarrismea trarer amirirsus, Melction PEnzins dius Se
crumancum sub ltatua u uo aocata, tua da  al porcete, ti o
here miericis, rbihonores cribuumeu. Voms. Larsepes  Cu, quo a cedene

## Folio 355 — 1663204101:0379
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000379.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 13 lines, status machine
Epistola
Bydipcaepohuus et Cxlaris à Consiliis. Audice viri Norimbereae, lex eregis eA Ramtira pastoris, 
vultisdiuregere, semper Sc eligice, habete Deum prae oculis, estore memores saluris animarum ro-
Atrarum, cocitare guaelo quare maiores restriinstiuerineredditus E ccleliasticos. Date honores viro,
non rirum honoribus, sed Forre hoc laco quodam accidie, quippe rulgo persuasum est, diuuin L au-
xentium apud summum Deum impetrare (olitum, vt sux Ecclesix semperhi prxekcianeur, quisune
Bonis eruditi, coreoii, integri de Caluris R eipubl. ex commillae eregis ee amantes, ex auidi: quemad-
modum iam lonea lerie, et qua livera memoriam nostram, cum publica laeciria, compercum habe.
nus, benienicare diuina, cui laus gloria e honor, in sempiterna secula, dc vltra, amen.
Finievica D. Anconij Kressen, L. Y. D. Ex prepohri S. L aureneii, ad dominum thieronxmum Ebners
Tenatorem ex duumuirum Norimbersenlem, per Christophorum Scheurl. iurepericum, Cupratita
le quingencos. Laus soli DeO, dc.
Fortessorcuota sormidat.

## Folio 356 — 1663204101:0380
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000380.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
D
RI
SCTI
DF
DTVM AC REEVMECLe
STASTTCARVM PR ASTANCTA, LAM CMRISTTANLO
quam Lcanicis exemplis abunde deronstrans, Deo dicaris bonis sub incerminatione fucuri e pra
sentis indicii laicis abstinendum fore acque parcendum. Clericos aurem eriam malos honorandos,
ex cum corum bonis, divino ac humano iure ab omnibus exactionibus ex muneribusita im-
munes esc, re eis aut rei Ecclestasticae iniuriantes anathema sint, d ple-
rumque malamorrepereant. Guode inlcri.
bi placuie:
aLeIEM DCALLMHLFM LVAIrM DOCTOREM.
Canonicum mulciiuoum, Vracillauiensis Anristiris Vicarium Richardi
Sbrulis Endecasytlabon.
Joannes relecastuum libellum.
Hhoc est anspiciistnis vacantem:
Issiforre ribi quater legatur
Vulu Socratico quater placebit:
Tampulcher placidus, pius, politus,
Ouando relisio fide sque nostra
Tloc se censpeculo videt libello:
TTocse cen clypeosimulruetur.
Freoremodulimonent amici,
Dui de pectore constnunt amico:
Toannes relecastuum libellum,
Ouire praecipue pecit patronum.
e
RLCHARDVS SBRVLIrS AD DOCTOLEMCHEI
sophorum Scheurlum:
Tiis Scheurlina simul, Fucherinaque siena refuleent.
Oua doctor semini Scheu le parentis habes.
Flaec duo, diversa celebrant insieniacentes
Sarmata Pantheram. Voriens Ethiopem.
SACFRL
SACERDOTVM DEEENSORINM.
CLARO AC INTEGRODTRO DOMTNO TOTANU
Cpilcopat ricalto d Cuclali seneralr agnaco luamllim ocundillmoq;, Chri-
Sophorus Scheurlus Doctortalicitarem.
A
 Vum aliquandoRoman Aammexelli llion venillene, mutua oraculacio llienlium ad
Romanorum Fuic, Ilicus Aneam cererolq; duces à se praefectos Romanis se ab his
PFOCFEAEOSFCFCTENEIBMS. Lusscasue lacitia omnium FuIE, quaMEA CNC pOS ION BLI FeM
SCHEYRLO, PATRTCTO PRATESLArTENST, L. Y. DOCFORF, C
nonico Angultano, Pridentino, Legnizensi  Vrarislanienli, Archidiacono Gloconiensi, aulx
dusinter parentes eliberos soler. Sic c50 quoqu (simodolicerima summis comparase
 dissimili rei similicudine) quum nuperpro Principibus Saxoniis, apud Monsterbet
sium lexarione tunctus eslem: re primum Vrarillauiam ciuicarem nobilem de porenrem Selica
FUIE

## Folio 357 — 1663204101:0381
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000381.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Vetentorium Sacerdotu
rumcapucredii, Cummum ac pracipuum ribiaemihii sudium tuic, nos innicem vitendi ec in mu
cuos amplexus veniendi, re qui coulque, de li arctissima necellicudineiuncti, Solotamen noinine
E Famanoti, nOsmueno colueramUS; eriam peaelentes, coram que amiciciam constitueremis, ai-
que benenolentiam, ex plane sumus canta voluprare affecti, quanta Colent attici ingenuiagnari,
tiunquam Abi vis, (c. Rudiorum cantum de morum simillimi: ita vereerque cum diemniueo la-
Pillonon immerico sibi signandum purauerit. Cererum dum incer caenandum Termonatus esset,
quirum maxime per omnium ora volicabat, derese seilicer Vladistao, quod a clerieis suis iteruni
Iicolerabilia cribuca exigerer, neque in rus domesticos rerterer, led proceribus luis elaroiretur,
ulea veringue coregia ac praeclara dispurara suncatque commentara de Sacrarum rerum praecan-
eia ac sacerdorum dignitate. Tu Pacros codices percurrebas, ego gencilium hictorinsalleoabam.
Alter pios culcores Cummis laudibus in caelum collebac, alcer lacrilegos aceruaris restimoniis ad
inferss deprimebat. Fline Cacerdorum ee religionis obseriatoribus amplissima praemiaproxone-
BAnEuE. Elinc lacrarum rerum exactoribus clades iacturae d manifectum exirium incerminabatuF.
Sed dum alio senostra Recterer oratio, dixisti me ribi grarum facturum, Reas cogitationes nostras
aliguando ordine inlicteras referrem. Fgo vero etlimbecillicatimea non ienarus, accameti nihil
inasi optans euam ribi morem gerere, qui es singulare decus e columen familix nostrXe, Ox ve
iccembersam ad oficinam meam licrerariam reuerror, rix sumpro calamo ex Seriatulconsulto
decernitur mitti prouincia cuiusdam Sarmatae sacerdoriinsioniendi. Vnde inirio concilio, indica-
nime xcibi e candidato, addo etiam rnuierse concionifacturum lari, si ad illustrem Academiam
nostram orationem haberem, qua nonnihil Celsum Veronensem Canonicum securus, autoritate
e racione abunde demonstrarem colendos esse lacerdores, concenderemque super omnia rebus
Lacris parcendum esse acque abstinendum. Fxprofecto (ni fallor) ea oracio vila estmulcis ex patri-
Dus, quicum frequences, de reica dicam, curmarim sracularim que connolanerane, luculenta, erugi-
xa Christiana, praecipue que Orroni de Sbrulliomeis dignaiudicata, quae publico donaretur atque
Libertace, canquam lacerdorum detenlorium, et rorum Ecclehasticarum Forrissumum propiona-
culum. Fam igitur clarissime rie, in mille exemplaria cransscripta ad re cransinicro, et celeberri-
mo nommi cuo nuncuparim dedico, ve sic mex ince observaneise perpetuum monumentum, si-
nulque intelligas me accepri beneficii minime esse immemorem. Ouippe rereliqua caceam ad-
ventum meum in signum Su (ceprae laericia auro et gemmis exornasti, quod alterebas Doctori
annulos convenire. Lirmehercule oratio nostra tora lacerdoralis, tocareligiola, cibi quoque ineo
indicio quam bellittime consruic, qui es torus probus, elesanciori politus, modectus, hamanus,
reliviosus, de Cacerdocum gemmma ac praecipuum Ornamentum. Cererum quum lux de culeus la-
cordoralis doctrina lic, cu in Tcalia et maximae Romx ica de ingenuis dilciplinis, e Scruolarum
scientia mericus es, re domum enam efeceris Vraristauientium oraculum, re iuo grauissimoiu-
dicio fere omnes lices, qua in prouincia oriuntur, iuste lapienterq; diffiniantur, quein maximus ari-
ristes Lohannes Duincus tam charum hodie habet, quam olim Panetium Scipio, Aristandrum A-
lexander. Duum icaque munera etiam aurea qualiacua fuere quandoque interitura lunc. Chaita-
ceareronullo senio oblicrerantur, sed reructare ipla Panctiora hunt durabilioraque, munus no-
Arum nonminus preciolum quam aureum, neque minus fulsers quam gemmeum cibiporistimum
rideri debet, qui opcime nostibona animicanto extrariis prestare, quanco animus corporiancecel-
lic. Sulcipe ergo libellum noctrum hilaritronce, sc obniis (veaiune) manibus, quem velegeris e bo-
niconsuleris, eius quoque reverendissimo Fpilcopo domino meo singulari cererisque concaroni-
cisenis, quorum amicirix me inlinvaui, acque familiaricari legendi copiam facias, _ ve eis me com-
mendes, ce oratum velim. Incerea rale de riue Nestoreosannos, ne que agnatum enum mutio ama-
Lcecum vale. Wirtenberexe ex aedibusnoAris. C. alendis Marcias, anno a reconciliara divinicaiern-
decimo lupra lesquimillelimum.
DRAAIODOCIONIS SOHEVRLI DESACERDO.
LVA EL REKYM SACKHATM LAFDE; HABIIA AD ACADF
miani Wiccembersenlem inpromocione Andrex lacerdoris sarinata, die cul-
ma Februarii, anno millelimo quinsencelimo
ondecimo.
Christi OpcimiMaximi, Mariaerecinaecaeli, torius caelestis tierarchiae auxillo
suppliciter implorato.
FAndutamihihodierno die prouincia Andrexe Cacerdoris nostri promoiendigenerole R ector
patres conseripri, ne illam illoris manibus aggrederer, indicani me operaeprecium Facturum,
 de lacetaoeun de lacrarum iecum laude paucula quaedam perttaitis ens, aperristimis exetriplis ac
tacio.

## Folio 358 — 1663204101:0382
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000382.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Christoph. Scheuri
Pacionibus, varie aEg; OrnatE MaMCUI Facerem divina numina sequencibus, omnia prospera eue:
hure, aduerla e horrida lpetnencibus, hoc est, eos qui lacerdoces honoranc, et res lacras intactasin
niolara (que seruane bene habere. F.contra vero cum his, qui non vereneur Deimnistrosirreueren
cexcractare, _e Deo dicata bona in prophanosrus commutare, pessime agi
Ouxres robis omnibus grata e iucunda ese debet. Nemoenim ex robis eric, quiin commen
dandis rebus sacris non senriar tuise Se inhis quam amplissime commendarum, ac (i qui Lacriinitiat
non lune, acramen omnitaria erudirione referti, quae cum sacerdorio ica iunoitur, verosae liliis mi
Scentur, d gemma auro cluduntur. Ouipperelioio viriorum expulerix Deonos conciliat, d rincu.
lopulcherrimo connectic. Doctrina vero vircucis indasatrix imo ip la rircus aniosnosOSCXOF
nac, excoli renustat.
Propcerhanc vicinitace, Prchagoras ille philo (ophix primus nuncupacor, incer plurima quxe hu-
mano generi Caluberrima documenta praecipit. Cum primis monec Deum relioione colendum elle,
animum disciplinis excolendum, adeo quod conditores E ccle sasticxe licrerature celeberrimi prodi
derunc. Caecum anima lDeo oferri quorie scunque illicteratus lacris iniriatur, Arque alcripricius mi-
licia sensaa amee sedam canohicx leges dilisenter prohibuerune.
Omitto quod inrniversum ad omnes perrinerinstitura caula e oratio nosera: quonia Christia-
ninominis decus. Christianae que relisionisratio praecipue custoditur, Ginter alla quoque ressacro
lancte immaculate que custodiantur. Omnium nempererum (Aristorele ceste) prima cura else de
becreligionis lacrificiique divini, deinde respuonca, Poulemo vero priuatx.
Ouibus de rebus sermo habendus sic audictis, repoce dehis, quae ne que auribus restris iniucun
de nequemencibus intructuo le Fucurx sunc, quae dum a nobis lummatim pertractancur ros qua lo
Chclllitacere consuenictis) benisne atrence que au dire dignemMI.
Prouerbio celebrari soler. Amantem Deum colere _ lacerdores. Sacerdores inquam quosiple
Christushonorauir dum ad eos leprolosmicteret, qui quancum ad lacrameneorum dispenlationen
arrinee, vicarii Deilune, de Apostolorum locum cenene. ee lumen mundilune, quosnemo dubita
recum ex principum omnium que fdelium parres a magistros censeri, quum videamus illorum col
lagenibus eorum submieri, quorum dextra osculara se credunt orationibus communicarivel mu
nut, qu mis eloguiis aliquando dij aliquando aH M rOCastuI. Scriptum est enim: Diisnon de
trahes, scilicer lacer doribus. F. F apud Prophetam: Labia Cacerdocu custo diunc scientiam, id est. lust
tiam _ lesem exquirunt ex ore eius, quia angelus Domini exercicuum est. Ica Gregorius ad Mauri
cium Imperacarem, e repeticum eAt in Decreris canontc15, LL. 9. L.
Cererum dum annales reuoluo, monue  mlorias, invenio nullum vnguam cempus, nus
lam eratem extirisse, in qua lacerdores tam illiberalicer deque erstre habitifuerine, ac noctracem
pectare. Apud A sypriosnam que (autore Diodoro) quum rectigalia omniarres in partes xquilli
ne diuiderentur: primam sibi parrem lacerdores rendicabane. Pantag; apud eos auctoritate erant
vecorum consilio e auspicio cuncta sererencsmunesq; de ab omniprorsus onereliberi; lecun
dum post Reges dignitaris locum obtinebant.
Indi veco quum rniversum populum in seprem cribus diuiderene, primam lacerdorum cribum
consticuva, Gecat u  eCHOCtaM, lummo cultu, summo honore de
BMabANEUE.
Apud Achiopes lacerdores cemplorum que caoes CaMoinhonore fuerune, ve ex ipsis solur
reoum lumeretur electio, quodque incredibile dICtUI DUTATUE, FANLA FUICTUMEAUTOKITaTC, FanCa qu
lis sides adhibebatur, re quum sibi viderCTNE FeSIbUIS NUINCIAFENE, VE MOTLEM OppCEereNE. IIa
Nim dicebane, Deorum suorum iubere responta. Mant edulam omnesresesrque ad Prolo
dine sponceparuisse ex morrem opperiille rraduneut. Viac hunc sux tantae pictatis in Deosele
riantur fructum mercedem que culisse, quod mihil isnomsincurlus, nihil inquam inimicorur
crudeliras obtuie, quod nunquam sub externarum seet luneporectarem redacti. Nam Camby
Les Perlarumrex porentissimus, quum infestisino velloeos semelasoressus fuissec, maxima sioruM
ATASCACCEPER, EOCU PenC exerCituM CurpiteFAmIHIE. FTeLCUTESaC Diony(IUSFOEO OrBCPCTABFaLO.
Achiopes proprereorum Cummam religioncmaclostenguisse FerunEuT.
Aus, universam Aorpei renionem ob tamIS LXIIEIAIMM POCaCem Pharaonis redeoiseE: itA VEr
que ad Moysen (lacro id accestance eloquio) quinea pals uu utuum resibus toluCretur. So
cerdorali camenterra, _ qua ad lacerdores cemplorum que Cuees percincbane, ab hac lesein
munia permanlerune. Non solum ingentia illis praedia conc  Ial20: lcerdininx legisinscius
veriietiam ex publicis horreisroro tamis rempore stacura CHaLI PTA BUIE, GuapFOPTEE Requaquad
Scur cereri omnes possestiones suas ac rrenhilia reliqua vendere compulh lunc, néque maxima re
mxi secundicempora, ipsis sacerdoribus non vineque armis coacti, se d ex reteri quadam consuetu
Concilium Laceranum librorum Geneleos meminie. Vbi etA loseph ille lanetissimus praete
rum penuria et accicima tame quancumuis pauum ribucum. vel enactio praecis lacerdocalibusim
ildiclos tuie.
duic

## Folio 359 — 1663204101:0383
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000383.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Vetenlorium Sacerce
OnidRomanos commemorem, nonne apudillos amplissima lacerdoria lacrorum mIMIIHIS COL
Sticuca eranc: Nonne summum illis studium, lummaque vigilancia fuic, non seruanda Solum, re
rumeciam ampliticandae relisionis. Omnianam que (replacer Valerio maximo) postrelisionem po,
nenda illa ciinicas duxie, adeo reipsis Caeris, lummi quoque masistracus seruire non dubicarint. Ita
demum schumanarum rerum imperium ac principatum assecucuros existimabane, si diuina poten-
cixereligioletuistene tamulati
Incellisebancenim cuiusque R eip. optima subernacula quibus con (CrUatUE, auS CTUF ex prOPaSAEIE
imperium, duo praecipua elle celisionem se. acqi iustiriam, quibus quidem sancib. St imperium Agre
necesse est, de paricer cum labeneib. labi. Fluiulcem odiicaqi artibus ee insticuris masi qua armisim-
perium cerra mariqi lacissimum Facile paraverune. Vbirerolx arres ee optimae disciplinae labiac de
clinare caeperune, illico imperium quoqe iplum magis ac magis, minuiac retroAueré ceepir.
Kenophon Philolophus cxregie luculenterque delcribic Agesilaum clarissimum limperatorem
remipla, que etiam incer hostes erane summo temper studio. Cummaque dilisentia venerari (oli-
cum, existimantem immortalem Deum non incer ainicos solum, led etiam interholtes piarelisio-
necolendum, parique modo Dei lupplices acque cultores eriam inimicosnullo penitus pacto ve-
rari patiebacur. AbCurdum quippe ac immanissimum scelus esse dicebat, ve quicquam ex templis
delubrisque diuinis rnquam demeretur, aut eorum lacerdores damno seu aliquo acticerentur in-
commodo, quapropier capicali admodum odio cales impios, tale lque lactilesos lemperinlecta-
bacur. Hoc nam que pacto et hostes debellare et exercirum luum Arenue deducere posse spe.
rabac.
Tulius Exlas eladiuin suum in cemplo Aruenorum suspentum canquaim spolium a summo impe-
ratore rapcum conspicacus, subridens obmuruic, quum amie cum decrahiinde iustislene, id ne qua-
quam heri permilic. Ec optime ac relisiole quidem, cum nam que licur e cetera quae que cemplon
FuM OrMacut ac culcui de dicaca, iam lacram rem existimabar. Vnde nephas cenlebaeralia amplius in
vlushumanostransferre.
Gresi catones restaneur Constantinum primum Christianum imperatorem diuini culcus eam
muniticum illusteatorem excirisse, re iplam Romam capuc orbis, imperii sini sedem, beato Petro,
succesoribulque donum fecerir. Ouumque apud Niceam Synodo praesidenti clericorum accu-
Cationesaereneur, rocatisreis, libellos incendit dicens. Vos à nemine iudicari porestis: quia solius
Deiiudiciore seruaminis dis etenim rocatiestis, ite ex incer roscaulas restras disponice, quia dignum
non est, renosiudicemus De0s. Et alio loco aicreligiolilsimus Imperator. Vere Spropriis oculis
vidissem lacerdorem Dei, aut aliquem eorum, qui monachali habitu circumamicti (UNE PECCAN.
rem, clami dem meam expoliarem et cooperirem cum, ne ab aliquo rideretur. Erme hercule pru-
dencet de cathiolicae. Sunc ecenim a nobis etiam mali, si qui sunthonorandi lacerdores: Tum quia
nostrum non estillorum ricam discurere, led quid de domino loquuneur providere. Tum quia ad.
hucnelchnns quis in cerribiliindicio Dei qualis fucurus sic, Prohibente Paulo egregio praedicatore,
nosante tempus iudicare quoad r(que reniac Dominus, quia mulca lunt, quae de iudicio ipsius ho-
minesignerant: quia tortasse, qua noslaudamusille reprehender, et quae nosseprehendimusille
laudabie.
Elucaccedic quod ets omnia sacramenra oblincindione eractancibus, prolurietamen per eosdi-
pne lumencibus, quando beneticia per indignum data, nulla ex hoc derrimenta lenciune, declatan-
cekrocipsum Domino manifectissima voce. Scribae inquir de Pharilaei Cuper cachedram Moysislede-
runc, quacunqu dicunefacite, quae aurem Faciumenolire facere, dicunc enim ee no Faciunt. Si ergo di-
xic audiendos, qui super cachedram Moylis sederune, quanto porius, qui Tuper cachedram Petrire si-
dene audire debemirs. Ieaque line perbonos, live permalos ministros inera Eccleliam dispensetur.
Tacramentum ramen est, guia Spiricus lanctus mysticx illud riuitieae, nec bonorum dilpensatorum
meritis ampliatur. nec malorum acrenuatur, dicence Paulo. Fgo plancaui, Apollorisauir, led Deiis
incremencum dedic: quiane que qui plancat est aliquid, ne que quirieat, led qui incrementum dat
Dens. Adeo aurem non requiritur quis vel qualis praedicet, sed quid praedicerequino considerarine.
rica perlonarum. Ced otticia lacerdocum, quorum precibusinuocacum promiliese aftuturum, duim
ic. Vbituerine duo velcres conoregari in nomine meo, ibisum in medio eorum. Cumque instillér
Spiricum lanctum sulcipi, concinuo lubiceie. Sicui dimileriris peccata, remiccuncur ei, hocett. Spiri-
Nam Spiricum lanctum dacorem oraciarum, non personam sequidieninurindieni, sed ordinem.
tus lanctus dimiccic, nOn vos.
velhinc collioiporest, quod de nequiltimo Caipha interfectore Saluatoris seriprum ell. Jloc aurem
a lerpso non diit, led quum esset Prnceps de Poncitex lacerdorum anni illius prophecauir. EF vele.
meltiniam, Cacrameneis Deinihil obesemoresmatorum hominum, quo illa relnonline, vel mi-
nuslanctasine, docer diuus Hlierongmus aserens. Sicue sterquilinium seu stercorum immundi-
cies non inguinat Colisradios, lic lacerdoris vinculum corporis Christi sacramencum minimneina
Cllat.
Ex qui

## Folio 360 — 1663204101:0384
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000384.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Sltopa. elleuti
Ex quibus omnibus luce meridiana clalts laris superque monstratum est, Pacerdoresin vniuer
Cum omnes, cam bonos quamates  gurum) honorandosnobisesse, colendos arque adorandos
vel lalcim Dcum iplum quilua municare ofticium corum effectus complet.
Eeread gentiles redeamus. Sic eradunt Losixpus de cereri, Alexandrum Macedoneminuictissi
numregem, quimulca ac insignia Cacrarissimo illi sudae orum remplo munera conculissec, canto ho
nore, cancaque reverentia laddum, eo quod summus illius cempli sacerdos esec, prolecurum este, v
etiam humi stracus cum adorarer. Tussericque veiidem lacerdores cemplique ministri, quicquid rel
entlibere poscerene, quibus inter cerera ingentia dona libere conculit, ve genti illi perpecuo parrit
liceret lesibus rei, necnon, ve per sepremannosrniver (a ludaeorum sens ab omniprorsus cributo
rum oncrelibera eset de immunis.
Duippe Alexandei in res sacras ceremonia sque divinas liberalitas ee munisicentia ostendit, quod
quum adhuc admodum iuvenis esser xetare, dt incer lacriticandum veraque manu chura ac preciola
odoramenta pro iplis sacriticiis divinis exciperet. Tum L eonidasinguir: O Alerander quum terrI
ferentibus aromata impericabis hoc pacto ram largcram que eHuse cuaporare poreris. Cui Alexam
der. O Leonida id a re porissimum expeco, vesi secunda peroptas, cum lacris numinibus parcus ell
delistas. Vnde qua li diuina rirture communitus, incre dibili celerirare Porrum illum porencilsimum
Indorum regem insioni rictoria (uperauil.
Hlocpacto (reauctor est Orosius, lib. 6. cap. quoque 6.) Pompeius Magnus in expuenatione Hlie
rololymirana templo pepercic, de à direprione milirem prohibuit. Purat Sabellicus libro exemple
rum quarto, caeliprouidenria non hominum concilio accidisse, quod duo cognomentomagnitle.
braica relisionis culcum non modonon aspernaci lune, sed inostenlum criam ab omniiniuria prX
AiterunE. Vnde Cneusnon eantum apud Plinium de Michridare de Piorane reoibus eriumphauies
Sed eriam iuxta Ciceronis sencentiam canrum eifauic acque arrilir secunda FOrFINa, ve neino vu
ouam cam imprudensarbicrandus  u u, qui a Deo immortali cocac cancasresracicus aude
reEOpeare, quor _ quancas ad iplum plennmme Deusconculerit.
Exread nostra veniamus. In commentariis Suitenlibus (rel verectius loquar Consaederatorum)
de Rudolphocomire Hlabspursio, ec Allarix superioris Lanesrauio, maiore Maximilianinostrire
memoratu digna narratur, ec a pposiro nostrominime aliena. Dum is anno laluris quinquasesimc
primo, supra duo decies cencelimum Hlabspurgam (arx est munita ec recusta, unde tamilix nomet
indicum, propc Brusgam non lonse Kiinis seldo, vbisencilium sepulchrum, in sinibusFrsoX Sica 2
praelens a Turregiis occupata) adhucincolerer, cradunr obequitantem lacerdorem, quemcum tor
re obuiam habuic cum venerabili Fucharilta rogasse, quid pedibus irex Facerer: Incellectaque be
neticycenuirare, equum cuiinsidebar munett cdle. Guo exemplomOtuS COmeS, quirnuSEa
cum aderat luum quoque edicuo dono obculic. Duumque praetermorem pedibus rencum cAeta
haremitam quendam, re sponsum accepic Flab spursius: libi ob reverenciam quà eo dic summoDe
extribuisset, criginca annos cuncta prospere cuencura, alcissimas quasque consecurarum dignica
res, dccandem perperua faelicitare truicurum.
Nequeinanis races fuic, quippe non ica mulco post imperium, dum duobus ex riginciannis va.
c Magno omnium assenlu lorricus ett, quodia lalue atrari posse iudicauie, ( de P
clelia Dei praeclarissime meritus eNec. Vnde Bononiam, quam rocant feracem, capuc Amilia et m.
erem Audiorum, una cum cora Flaminia, id est, Romandiola parrimonium fecies de summo Ponritie
nirace, modestiaque insignis. Auctorest Sfecutoc tetesipcipraelentarione. Cui sut
leribitillustris Turilconsulcus La Con Maynusin ca oracione, quant aesclum Maximilianum habuil
dum illi Blancam Mariam Mediolanenlem, quae his proximis dicbus ritaM CUM MOTEC COMIUE
uir, constituris in docem quadringencis ec lexagintans aureum nummum (Irali ducatosro
cant) nupcuieraducerer, anno abhinc decimo leprimo.
Reonance aurem Rudolpho Ortocharus in cantu pocehrix euaserac, veno modo Bohemixre
pionomine, (e d _ AuSrIX, CAFINCHIX, SEITIX, CarmIOTa, Maa, SauMCx porrui Naonis, e Pr
cerea Veronensibus, Felerinis, Paruilinis, et muleis tioro lulentdus omaletur, quo instinctu
Loris bellum indicere, d iuxca Danubium occilo, Hlabspurossua de lure teudi ad imperiu
reversam, de pacto docaliad le perrinenrem, Alio AIBerrO hrCdITAPIE HaBCNdAM CONCCMIE, CrCAI
ducem. Inde Factum est, rr ITab (purgii Connces IICMaCes HMMI VOCHLAICHCaE.
Rudolpho ad superos migrance, imperium quanquam modico inceruallo AIBercus AliuS ACC
Pir rradidirque regnum Bohemix silio suo, se d dum in CallosBCum pALaC, quippe Bonitacius, e
vocabuli octauus, auctor sexti, abrogato Philippo, regnun  aignavetaE, Pugionenep
eis ex trarre morrem occubuit.
Fuic liberalicas, porissimum in rem diuinam genetuna pecuatis lemper, aeque munificenti
haeredicaria, quae in hodiernum rsque diem abunde durac, repore m pese amabilissima ac sum
perpecuoiure habendam permilic. Frac enim non modorelisione, le d e pietace, elementia huma
stim 2
moperc commendunda. Sicur ecorrra auaritia recerrimum ricium ac plurimum decestandum. L.d

## Folio 361 — 1663204101:0385
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000385.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Vetentorium Sacerdotum.
Rimarune semper Austrii eos, qui relisionem colueruint, venerarique sunc, saelices seriiatos, aucto (91
Fuisse. FConEra veto, qui lacerauerune, de ip(oslaceratos cladibus perrisse.
Oux laneres efecie, reAustriam domum, non modo L eopoldus dui sua lanctimonia, quippe in-
Ter caelicolas relacis est, illustrarie, rerum eciam Romanum Imperium carquam frmissimam ledem
Sibi delegerir, in qua lepruaginca corinuis annis habitauir. F.X qua praeterea canqua ex equo Proinno
Expe Pannonix, (apc Boliemix, aliquando Polonix, sicur de nostra tempestate Castilia, ITispania,
Granatae, Flungarixe, Dalmaria, Crontix reges prodierunt.
Taceo Burgundiam, Locharingiam, Brabanriam, Llolandiam, Selandiam, Sciriam, Carinchiam,
Carniolam. PExecereo Comitatum Fyrolis, magnam L. acy partem ee multa id genus.
Ouum omnes sciane nobilissimam domum Austriam hoc auo a mari Adriatico ad Oceanum vs-
que Germanix inferioris, ob religionis culcum Feelicissime regnare. Speramulque indies longema-
iora de Christianissimo ac religiotissimo C’xelare nostro Mlaximiliano, quem Deus ob ingenuam b0-
nicacem nunquam desticuer. Cuius laudes nulla vnquam aetas conticelcet. Oui Alexandio M2-
Bno, Cxlari dictarori, Flannibali Poeno virtute imperatoria non immerico est conterendus: DuI
milires luos (quod eciam ex Senaculconsulco facere consueuerunt Norim beroen(esniei) rbigue (a-
cramero aderingie, ve bello ab Ecclehis et rebus lacris abstineant, et lacerdoribus Deoqu dicaris bo.
nis, manus contineant impollutas.
Ouamobrem lhi, de quibus ante Constantinum de Maximilianum diximus, tam deuoti, tam q3
religioli, superscirio le diis Fallis oblequendo tuerune, quanco maginos Chuistianiid asere debemus,
qui veri e xcerni Dei cornicionem renemus. Si Pagani principes, qui verum Deumnescientes, diis
ligneis de lapideis seriiebane, ee tamen eorum lacerdotibus honorem maximum tribuebanc, qua
cura, qua dilisentia honorandi nobis lunc lacerdores nostri Deique ministri, quiperpecuo studio
culeur dmino pronostra omnium Calure racane, qui peccatanostra comedune, epronobis in diuino
examine reddicuri luncrationem, quos Saluaror ipse modo christos, modo rezes roluie nuncupari,
mandaris de in receri instrumeronolentestris obedire occidi. Duod lihis olim, quiholocaustad vi-
Crimas eractabanr cantu eribui roluies quid nostris sane rribuendum puremus, qui divina sacrameta
ore conticiune, de tidelibus pabula aecernae ricae distribuune, qui rix lusceptos ab rieris matrum, à
conceptionis labemoxproluune aeque purifcane, Deoqueiniciane, quiporestarem deniq; clauden-
dicaelum deaperiendi superhomines habene, sine quibus re Christiani candem esse poltumus, sed
necvllare lacra lacari: Ioru quicquam nullus resum, nullus imperatoru porestefficere. Llinc apud
Ambrolium, aurum non cam preciolius est plum bo qua regia porestate altior est ordolacerdoralis.
Solilacerdores omnium dignissimihoc repossinc, electi prae dectinatiqi caelicus sunt, quib. honor de
debecur prope diminicus, et qui ab aliis accipiane can quam domini parcem, decimas aFq; primrias
veronon Coluc. Nonasendi sub iusum icaqi sune, aurmuneribus, maxime (ordidis ec personalib.
Grauaudi sedpcimishonoribus collocandi, commmodisque iuvandis
Siigiur OciuesWiccembergen (es amicimeirem restram domi ac foris publice privatimque cre.
Ccere in animo elt, ihiere dice non lutticie Christianos principes ex lurea ribe lapideam tacere, la-
pideam tolla talloq; Fortissimismunire, auc quae axima Cunc ornamenta restra ludum licterarium
insticuere. Eccleliam collegiatam erisere, rudique licreratos comportare, aue mulea robis, repote
praecipue dilectis priuilesia elarsiri, nili de ros quoque relisionem colatis, lobrie continencerqi vi-
iaris, lacer doces honoreris, Deiminiltros ec eorum bona debica libertate e immunitate decoreris,
_ postremo cribuca d maioribus vellris dicata dilisencer pendacis, et Adelicer diue virgini rario
nemreddaris.
Ouod sileceritis, profecto Deus Oprimus Maximus nunquam de Ceret hancvibem; quae d Viri
kindo, quem Carolus Magnustidem Lulcipere coegir, de ex lacro fonte sulcepie, tempore lucislola
ConlITANOIEN ACCepIC, quLA EOF aC canIS divina et principum prouidentia, lanctoruim reliquils et
induloentiis oenata aemunita existie, ve nunquam ad duci pollim illam Facile pCricuram Canguam
simum Deipeculiarem. Sed ecce dum amphoram formare rolo, vreeum Cnxere manus. Redeoisi-
cur vnde dioreBus Tu.
Ouoinguam conauu, qua pietare de obseruantia, excolenda nobis est rera ec indubirata relixio:
qua verus ille cceli rerra que crearor A rector colicur _ adoratur, qui non lolum nobis cuncta HxC
terrena ac remporalia bona, tcelice (que rerum euenrus, sine cuiusquam adminiculo insiter praestac,
recum eclam animisiplis, quum e corporum custodia exccserine, beatam imm ortalicaLem AC Xtet-
nam eribuit Fcelicitarem, li tamen vitam hanc recte laudabilicer que duxerimus. Ouae quiden: dis
illisentilium non lolum cultoribustur pcaectare non pocerane, rerum eciam in nullo prortus ab lqi
Si qua vero commoda aureriam detrimenta eos aliquando liominibus leximusinculille, id soliue
Deis d eo quidem aquiori quo secreciore euenisse permissione trmiter senriendum est. Neq. enim
Gulequam in hocmundotietajuando porestablq; eius imperio, qui lolusest omniumreritonss
oriso. primum que principium, quilolus lune mundum regit modetatur ee movee.
Veinuruillisprodesse aut obese ralebane.
LIOH

## Folio 362 — 1663204101:0386
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000386.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Nonpollum prosecto hocloco Federicum ee Toannem Saxonios, no summis extollere laudibus,
quos inter ceceras illustres maxima (que rirtures hac praecipua religionis dininarum que rerum ob
seruantia reliquos ecaris noctix principes anrecellere constar. Oui exemplo Themisoclis splen
didos lacrarum rerum apparatus diu noctuque cogitane, d Deicemplis donaria ofterunt. Oui omn.
diligencia, omnique cura inspectane, ne quid rque desit quod ad Deirelisionem dclacerdotum cul-
Tum OpEiMENOTIINEDCKTInCrC.
Ouidinino consitio (quod etiam in libellonoctro, quem super ea re posteris edidimus, ordine e
coxiolemonctrarum est) in commune omnibus dinis doricilium in huius rrbis arceica exomm
parce policum ac ornatum in struxeruse, ve_ Canctorum reliquias, ponciticum indulgerias, diuinum
culcum, Cacerdorum erudicionem, hundum E ccleliasticum, semmas, aurum, argeneum, sericum, pi
Cturam, Cculpeuram, fcturaii, archirectura simul respicias, in orbe Christiano fere nullisic lecudum.
ExrEcecera caceam, in medio Basilice optimorum principum iultu, Kimpenlis cclumnamarmo
reacatiix pulchricudinis, re nea puretur nup er erecta, crectis limulactum Deipare rirginis ex vrra
que parce, quippe duplicacum est. Filiolum elceperum sestanris impolcum conspicitur. Virgimihae
rencangeli seruientes ad quadraginta, duo illam coronane, quaeruordecim candelabra lucenciare
renc: alii dominam laudans inermpano, in cictiara alii: opis in officina Chronachid aree de inge.
nio Conradi Varigionis sculptum de pictorum opera, ita luis locis deauratum exiltie, repraecer spiri
cum parum decssepures. Vequimores hominum multorum viderume _e rrbes, attirmene tonge la
tequecam coresiumnon extate.
Rccita caeli coca pulera, cordamabilis, Cacie oblonga, ruleu sererio et delectabili, erinibus expal
Sis, oculis demiltis. Hlinc puero ruis alludir illine aue anselus applaudic. C uam diCIMNOCteM reF
sence clerici ordine cicclimstane, alta vocereierenter colalurante s. Duo d ex ips relisio siltimiprin-
cipes tis diebusinsticuerune, quibus slona, vax, victoria de sempicerna Lalus.
Fincesquodpra cereris Germaniae ducibus monstrabiles existune, opibus de porenria prectants
consilia e actoritate ica ralene, ue magnam imperii parcem suis imanibus liabete vulso credaneur.
Ouippemunera placane Deos a homines. Ihilarem dacorem diligic Deus, neq; eleemolynami
imicbona. Scripcum est. Flonora dominum de cua substacia, de de primiciis omnium sructuum tuo
rum da pauperibus, de implebuntur horrea rua Cacuritare, de rino corcularia re dundabunt. PTOpECt
inandatum alsiime pauperem, e propcerinopiam eius ne dimictas eum vacuum. Perde pecuniam
proprertracrem de amicui, de non ab (condas illam lub lapide in perdicionem. Ponechetaurii tuum
in praecepris alcissimi, es proderit ribimasis quam aurum. Conclude eleemosynam in sinu pauperis.
et haecptoce exorabic ab omnimalo. E.leemolyna viri quali lacculus cum iplo, de sraciam hoinini
qualipupillum conseruabic, e postearetursce, ee retribuet illis recriburionem rnicuique in capus
illorum. Pon apparebis ante conspectum dominiracuns. Flaec enim omnia proptermandaca De
hunc. Oblario iutiimpinguac altare, de odor suauitaris est in conspectu alcissimi. Sacriticium iu
Ciacceptum est, e memoriam ejus nion oblinilcerlir dominus. Bonoanimo gloriam redde Deo, et
non minuas primicias Maruum euarum. In omnidaco hilarem fac vulcum cuum, e in exulcatione
lanctitica decimas cuas. Da alciltimo secundum donacum eius, exin bono oculo ad inventionem ta
ciromanuum riiarum, guoniam dominus retribuens est, ee sepeies cancum red derribi.
Flaccamen ame dicuntur, non eo consilio, vemihipertuadeam, paltim omnes eleemosynatio
esse lanctos. Scio quod Paulus Tharsensis ad Corinchiios leripleric, quod si distribu ero in cibospa
perim omnes laculeateseas, charicatem suremnon habuero, nihul mitipro de st. Nam iniquorur
donaalcilsim.us non probat, necrespicie in oblaciones iniquoriim, nec in mulcicudine lacriticioru
corumpropiriabitur peccaris. Ec alio loco. Nolioferre munerapraua, non enim Lulcipirilla, de nol
Cyscivere Cacrtcrum imutum, quoniam dominus vindex est, de non est apud illum eloria pertona
Ruduiltis viri ornacimmi eemadmodu cam Christianis, quam gentilib. piis culcoribusinger
tiapraemia, Faelice lque rerum luc Cectus aequistimo Deiiudicio concedantur. Leliquum orarionis
eorerlabitut, broltendamus laceractu ac relisionis concemproribus, de rerum lacearum exactor
bus, orauestiones semperinictase. Ouod dum transcunicer a nobis Ac, robis molesunons
audire, moleltum non cricme. Ouipperideo roscancum Gilenrium seruare, vene rnius qu
urli
Christoph. Scl
Plerecto, Si cuncta anciquorum exempla huic propolceont aoa complectivellen
ptuSme diesdCHCeTCE, Gua OFAEIONISINCA MCMMuenirEM. TOENAMQI CUINC VEPIX eOrummUI
EELCIRC VIXENAETaLI GUCANE.
In Macchabeoru icaq; libris memoratur Anciochus, rex ille scelestus, quitanca superbie, canta
one arrosancia se supra humanum modum exculerar, rehibretrum rideretr Hu CHD. HALI PoteM
peritare, de ip la ccelialtra continsere, de n. oncium alcicudines in cacera appendere. Dumigitur con
tempca reri ac xterni Dei lacra relisione, maximum il lud ac celeberriimum Fucleorum Ce pII Sac
dem screatus, quahi dixillem celpiracio, lenciatur, remihiiucundilsimum Forec. Neq; enim Deiben
gnicace aucingenii, dur corporis rires deesentin cam honorata concione interrum diem dicere.
lexis nephondiluue manibus exposiase noncimer, subico cam dura, camque torcibiliperculluse

## Folio 363 — 1663204101:0387
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000387.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Oetentorium Sacerdotum.
Plasa; ve de impiisimo corpore vermes scaturirene, de horrendo admodum crilciatii vivetites eius
CarneS CAluEreNE, donec luuM CrUCIaTIM AC FCeTOrem Ferre NOn porens: Tuctum est inguir subdicum
esse Deo, d mortalem non paria Deo seririre, promictens ceplum cuius paulo anrte orramenta ac
pretioulsima rala impie abstulerac; se mulcis optimis muneribus OrnatuTUII. IpTO(que Cumptus ad
Cacrihcia pertinences de reddicibus luis se cumulate impenlurum. Verum ob immania scelera maxi-
maqi Cacrileoia sua misericordiam consequi indignus scelectam vicam digria morre finiuii.
Non mulcum distimile est quod in eildem libiris lesitur de Il. liodoro Seleicireris legato, qui
dum a rese ad diripiendam templipecuniam millus, injunctum libine gotiuin Rtenue perticere ni-
Xicur; quicurique ejus sacrilero imperio parere ausi fuerune, extemplo divina quadam vircute rien.
ces in dissolutionem Formidinem que conversi lunc. Ileliodorus autem ecaelo; quodam sibintimi
ne apparence, e equo ornaro cum impecu priores calces clidenre lubiro in terram deiectus, Ragella-
Eus ee rariis est confectus rulneribus. Ouamobrem omni laluris spe destirutus, ex eo ipso locon
quem paulo ance summa superbia, lummaque iactanria ingreus fuerar, iiaxima Catellitum Kipan-
Ee cacerua, a paucis postodum lemianimis extractus est, donec reddira sibi, ainicorum hortacu O-
nix Cumini Cacerdotis orarionibus, prictina in sperataque lalure, quum mulra rouisset infectoneso-
tioadresem cum exerciturem eauir. Vbi quum ea, qua sibi apparuilleni eccelo, ec quae in seiple ex-
Percustuilter opera maeni Dei, ubique privarim ac publice VriiuNUS erAEFCCATETUF; AFCBCINFEFrO-
Batus est. Duisnam hac de causa Flierololrmam iterum mitei sibi aptus rideretur: Siquem, inquie
habeshosem, autregni insidiarorem illuc cum cransinicciro: cum enim, si tamen riuus eualerie, A2=
sellacum recipies, quod in eo ipso locorere lit quaedam rirtus ccelestis atque divina. Nam mmaxi-
mus ille caeli CCFEXque creacOT, qui sommo consilio, summaque lapiencia omnia regir inodera-
eur acque oubernat cinldem locicultos, ristacor de adiuror acerrimulque detensor existic. Dui-
cunque igicur spreca religione rim aliquari eidem inculerine impiasre manus iniecerint, nequ2-
quam Sibi pacent impune fucurum. Pales ecenim corsque insequiriir, variisque calamitaribus de
cruciacibus aflicie, quoad perpecraci facinoris luane meritas poenas arque lupplicia. LTuius verOreK
Cgo ipsc opcimus celtis exicto, qui hac dira palilo anre inmemerip (o periculum Feci.
Ec ne longe rasemur. Duum illud idem ludeorum templum rniuerla cerra lanctius, MaI:
cus Crassis diripuisee, aeque licur Losippo placec; inter cerera aciream erabem cempli cencum
et quinquasinta minarum auri contreoillet, de in milicum sumprus impie contrertillec, adeoin-
Faelici postodum e infestilimo bello contra iploS Parctios decerrauit, ve inter marimas de
prauillimas Romanorum clades ac iacturas iion immerito connumeretur. Filio enim amislole-
sionibus vndecim, qua corius Romanx milirix decus erane; milerabili Arase confectis, ipse
latis quidem iusto opcimi Dei iu dicio ab hoctibus capeus, ne in dirionem regis Arictonici per-
veniree, rirgam, qua ad regendum rus fuerar equum, in ruius Barbari oculum adeo direxie, reil-
IIm exCCcaret, qui vi doleris accensus latus Crassi licca confodit. Sicque contorus duro mor:
tis ienere impiam animam eAlauir. Omumque corpus intet permiscuas cadaverum Arues, auium
Ferarum que laniacibus obiectum ex perditums capue rria cum dexera manu abscillum ad regem de-
Poicacum eller, lummo hostibus ludibrio fuie, de rei vito auarissimo; de de rebus sacris pessime meri-
toaurum liquidum in rictum orisiustissime intulum es, ve cuius animus tepharia Caeri auri exarle
tac cupidirare, etiam eius morruum ee cxan sue corpiis auro ip lo aduretur, dicenre BarbATO: AuTuM
scilti, aurum bibe. Cuius eriam memiiit Aurelius Augustinus ad Permenianum, de repericum est
in decreris Canonicis, prima quaectione priima
Verumne perperuo Hlierololymitano cemplo immoremur, Legimuis apiid Trogum Pompeium
Brennum resem Callorum, quum Macedones bello denicisser, qualiterrena iam sibi spolia Cor-
descerene, animium ad Deorum templa spolianda conveitisse, leutrilirer iocarum, locupletes
Deos hominibus largiri oportere. Ouumque Delphos ad Apollinis cemplum diripiendum pro-
perasset, rbi maxima vis crat auri acque argenti, suBICO CXOFEO FCTTXMDEUs montis non nibdi-
ea pars abrupea est, quae rniversum tere C allorum strauir exercirum. Iple rero Breninus rulne-
tibus pluritmis affectus, seiplum proprio pugione peremit, sicque ob aulum scelus debita lup-
plicia diena morre persoluit. Sic enim humana consilia cactigantF, vbi le caelestibus pre
Sic Keires Perlarum tek, quiim quairuor aimacorutui millia Delphos ad hocipsum Apollinis
FeriinE.
templum dirixiendum missec acque rastandum, cora illa mulciendo imbribus acque fulrsinibus
deleta eltac penitus conlumpea, ve vel sic incelligeret Xerxes, quancomaior esset Deotum iniurias
Ouincus Fuluins Flaccus altetere Valerio; quia regulas Marmoreas ex lutionis L ocrinerem-
plo, in cam quam ROma extraneal dem Forrunae impie tranctulisser; haud immeriro aduerla
mentis ralecudine caprus pet mam animi xscirudinem paulatim contabuit; ac milerrime ex-
Piraiie. Ouuim ex duobus Ais in Ilyrico inilicantibus alcerum audisset e rica misrase: alterum
rero crudelimoibo attectum prauistimecorqueri. Quo quidem calu Setiaus popuiulque Ronia-
tius
FANEO HCITAS CHC AMMCKS DEBSHOMIHUIM VIrESAEqUC CONaTISS

## Folio 364 — 1663204101:0388
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000388.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Chriltoph. Schcurit
nus non medioeritet commotus, publico decrero censuir eas regulas Fore Locros reterendas, re
eopacto _ impium Censoris opus emendaretur; ee prxclarum posteris exemplum praberecur im-
morcali Deosemel dicata, haud unquam esse ab (que nephario scelere lubmouenda, aur in alios ee
iam honeltos sc opcimos vuseransterenda. Sic nos quoque monemur vicandas esse cransplanca-
tiones.
Pyrrhus rero cum LOcrenses exthelauro Dex Proserpinae magnam sibi pecuniam date coepisset,
quumque hac nepharia praeda onuctus enanisaret, vi lubicx cempestatis coca eum classe, vicinis Dded
licroribus corusillisus est, in quibus deinde reperca pecunia denuo chelauri culto dix restiruta est.
Carchaso illa Romaniis inimicilsima, quum vicandem ab eisellet oppresta, de Romanus miles
quadam contemprarelisione, in ipsa rrbis direprione Apollinis, qui veluri Deus ab omnibus cole-
bacur, stacuam aurea velte nudaMec, lapienti iusto que aequistimi Dei contilio lacriles X maHUIS, InEEK
Traometa restis inuenx sunt abscissa, quo doctiores in posterum cereri redderentur, quam maxime
arebus Caeris acque diuinis abstinendum estec.
Intiunemodum Lucullus, quemadmodum in rira eins quam Leonardus Justinianus lacinitate
donanit, prodicum est: Micridatem dum pedestribus naualibu (que coppis ribem LizicenOru
populo Romano contaederatam, ingencimanuagoredicur, oborta ilico rempectare, mazimaexCs
CitIIS Suti parre in ea puena crucidata acque consumpra, curpirer procioanie, itn re dum saluri lix
sola tursa consulere nicirur, relicta naui, quae ob procella magnitudinem inmiam nautragium
subicura ridebacur, lese necelticare coactuS piratIS COMMIEFETEE. Fancam enim cladem, FaNCAI
que calamicarem Ferune non immerico illiinculisse Dianam: quia impiis manibusmaxiHIA CUMMTe.
ligionis iniuria acque dedecore eiustemplum expoliare, eiu sque simulachrum inde detrahere prae
Tumpliliet.
Poltreitio quum Ouincus Cepio Consul FHololatum oppicum in cerra Tcalia diripuisset, mul-
tuinque auri acque arseneiin cemplis compertum fuillec, quilquis in ea direprione aurum concin
sere praelumplE, horribili sarim dolore ac crucineu e vica migrando perpetrati laerile sis peenasme-
ritas dedic. Duippe in leges dinasimpie asere impunenon cedit.
Scelus liocnon priuata Colum, sed publica eriam clade quando que expiatuin, octogintaX am-
plius millibus hominum Cimbrico bello circa Rhodanum rnico praelio amiltis, quia Cepio, cuius
ductu de auspiciis estram infcelicicer dimicarum, eiulmodi auro non abstinuister. Hoc aurum ad
monet Scrabo libro Gcoeraphix quarro Delphicae pecuniae parrem fuisse. Brennusenim Prauluis
natiosie Terolagis euxiliantibus Delphosincurtaverat. Deinde (quemadmodum refert luctinus.
lib. 22.) Duum Fecolasile in antiquam parriam Fhololam recepissene, pestilencia laborare cepe
rUnE, a qua non prius suneliberati, quam Llaruspicum responsismoniti, aurum argencunigue sacri
legio quaelicum in Tholosensem lacum mergerent, quod omnémagno poltcempore C exio Roma
rusconsulabstulic.
Tincortum est Prouerblum. Aurum habet Tholotatium, quod in eum vurpac Aulus C ellius,
quimasnis ac Faralibus atticitur malis: nonoqu ac milerando exicio peric. Durar enim apud vulgu
tixc opinio, re existiment omnes misere perires quicuniq; a Cacris rebus non abstinene manus riolen
tas. Duippe credicum eA, Facum instare ei, qui laerisrebus, ac Deo dicaris bonis mamusiniecerie, au
quipiostomines, duc cerre fungenres laeris ministeriis oppuonarie, veluri Poriciticem R omariumm.
episcopos, abbaces, etiam (i parum Fuerinc piismoribus, id quod propemodum olim dictum est ab
Hlomero. de Cralinus Remss elmanus Chulinde rerEIa ACIntEEPTCTATUIKS
clilcui dedicatas diripere sibique rendicaresaurin aliosrus distraliere prxe sumuneur.
Sed dicer aliquis. Bene quidem S Orator. Sed cur nobis sencilium, corque scelestiltimorim Deo
rtim, qui d vera erant divinitace semori, exempla proponis: Cuidnon porius adducis reri Deiis
CtiristiaHos sacrilegosdomesticasvltiones: Non solum enim aniciguorum nobis exempla susticere
debene, se nostra quoque commode afterre raleanius; Cui cgo lic responsum relim. Ne idcrco
reneb
Cum dino certare viro: smnla que cupit quis
Cui Deusque bene vulc, malum huic breniimminetinzens.
Flia luncisitur munera, calia praemia, calisque mercedis rerributio eorum, quires Cacrds diuino
istiusmodi Deotm cempla commemoralle, retacishac Pramureele perciperemus, quam aCeF
timus simpi vindex esse debeac noster, imo omnium Deus in eos, Gut chlcuiluo dedicata bon
Erripie dITIPCTe; X in aliOS VLUISETANSFEErC PEXLUUNE. LX GHIOLLAMBC, VOCICaBANEUEDE CTAHE
tam (xuas rlciones, tam que perniciohistimas clades ob sprecam relisionem, e Cacrarum rerutmim-
piiltimam deputacionem, imo reromagis Deusiple per eostradicurinculisse.
Cecerum quum robis rexore Christianis, Christina magis pracere allelto, percurram Traliam
Quam breuissime, quae licceratum licreratorum que altrix ac parens,a vistuer s orbis domina ecres
ta deleribitur. Incipiam a Veneris poriltimum, queta aC PeTOMMMMMHIOTA VerSanEuI, dcvoLI
Lanc: Mox rol de Celuratis, calus, lolonis Brucens de Lalitionus paucula rerhaadiecero. C ompli
cacis relisinstar boniriauex in porcum sestinanter properabo et recepruieatam.

## Folio 365 — 1663204101:0389
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000389.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Detenlorium Sacerdotum.
Vencriicaque (quod omnibus constac) doncc iustiriam derem diuinam summa ob (ex anta co.
luere, de imperium luum non modo incesrum leruauere, (e detiam longe laceque propasavere. Cu
ius canta erat auctoritas, canta maiestas, re coro orbe haud oblcure celeberrimum ragaretur, non
sine cunctorum populorum, regum acque princirum Formidine acque admiratione, verum
(ita enim natura comparatum video, ri nunquam expleacur aue Parietur regnandi libido, led
quanco maior imperii fuericacceMo, tanto que crescic d augetur dominandi cupido) dummileri
prae magnicudine rictorix anoustos se fines habere arbirrantur, dum sibi perluadene se se torius Ita-
lix imperio posse quandoque poriri, dum Rauennam, C cruiam, X exrincto Alexandro Ariminum
ex Fauenciam diuo Perro auterune, dum inres lacras, ex lummi Ddeiministros pastim impiasmanus
iniiciune, ec Cacrolanctum C aelarem sinehonoris praetarione adire praelumune; cum demum multa
aduerla, mulca incommoda acmaximas calamitares perpeM lunc, vrpore qui rnomomento, pene
rniversum cerrestre imperium, crucidaris prius Callorum rieruce 12. milibus curpicerisnominiole
que amilerune, d adhucnon estAnis.
Pantarum calamitacum pauloanre caulam actulie (Pepe enim, ve supra quoq; monastrauimus,
Principes propheciz ane) diuinus Naximilianus in ea oratione qua propherico spiricu aMlatus aperte
Praedicir: compullurum se Venerosinpilcatoria cimba rictum quaeritare, quem cum resali luxuna
nibus derlcimis orbis cerminis connectabanc. C au lam dico, quod non modo lacobum Cypriregem
opcrarxoris Venerae e plero lque Iralix regulos. Icem Pium Secundum arma in Purcosmachinan-
tem AnChOnCrenenO necasse CrCdanEuE. Verum etiam spiritualium _ Deo dicatorum hominum
bona diripuerine, quippe qui bonaE celehastica sinoulis annis bis decimabane, qui decemuiros crea-
banc, quirniversum ordinem E. cclehasticum ad lua lub sellia Venetias cuocarent. Ita enim in exigen
dose austeros, rigidos e in humanospraestabat, venili ad diem praetirum pecunix praesto ellent ade-
ranc laui exactorum ministri inmileros sacerdoros (quod dolenter retero) imperum Faciebant, con-
airiis lacerabane, opprobriis oncrabane, cotumeliis varii (que calumniis lauciabane, eorum suhstan-
tiam ac supellectilem asportabane, diripiebane, auctionibus rendebane, plustere in praedam quam
Colucionis Correm cedebat. Ileu omnibus rerro seculiinandira impieras. O summa crudelitas omni
supplicio rindicanda. Flacne Christiano nomini convenire censenda Lunr. Igicurnon mirum (
Deustanca tacinora concemnere ampliusnon poruit.
Sune qui Ccribane Carrarienlium calamitarem ex insolita rerum facrarum exactione ranquam e
Pestilenei quodam fonce manasse, quando non modo celebernmam ribem Padauinam adeo de
natura ec operemunitissimam, verix expugnari posse censebatur, Facillime amileruNE. VCTUIM CF-
jam publico decrero in carcere Venero necatilunt. Ili Carrarii sunc, ex quorum Familia Ziliola
Rodulpho Saxonio nupea apud ros cordizeros quieleir, quae Zanam oppidum ad quincum la-
bidem ab ribe nostra celebre reddidic, quod illi in donationem propier nuptias constirucum
F
Duo cempore eso in lralia studiorum graria Dei. Neapolitanum quodregnum adeo verrisine
Forrunae circumactum est, re Forrasis octo reges habueric, miraretur quivis cantam mutabilitarem,
nili in prompru causa essec, quod Neapolicani Eccle six Romana annuum tributum non pendent.
Ducetiam rario assignari porest, quodForum Cornelii Linii Fauenria, Ariminum, Pilaurum, Ce-
Cenna, l’anum X reliqua ciuicates per Valencinum Cxlarem bello rexaca, non semel, le d lapius ca-
Dex acqdle expugnacae lunt
Ouid dicam de Ludouico Sphorria Insubrium principe, qui incer homines cerrenns Deus cole-
batuc, qui omnium lcalorum Facile Capiencissimus porencissimu sque habebatur. C ujus nutu Iralia
regebatur, in cuius manibus exat leges Delli _ pacis Iralis praeleribere, quiprouerbio iactitare aude-
bac:rnum Deum in caelis esTernum Ludonicum in cerris. Nonnecamdiu se cundos in rebus luis suc-
cellus habuit, de omnia libi ex sententia contigere, quamdiu relisionem amauit, d lacerdores vene-
racus est. Ceterum dum ad eam insaniam, camg; dementiam inclinac, veno modo clericos mucuum
sibi dare coegerit, verum etiam indilcriminarim F. cclesiastica bona ab sq; Deirimore rendicare pra-
sumplerie, ipuiscicis quam inaudico exnephando exemplo a milicibus suum sipendium merencibus
anno abhinc duo decimo eradcs al venditus, opulencissimo principatu excussus mileram morrem
AlphoniFerrariensum principis calamilacem quippe anathemate nOtaE Mucinam amiliEnOn
delunt quiminus doleant quod Bonomenus praelulisbona in dorem accipere, de Lucreria Alia LC.
cena millia. Nunc perpecuo incommodo, amitsisrebus Baioarii pace inica, affinitate iunguntur, po-
roumec, quorum alter cognomento des (impleuerat enim turres arsento) sasellum Ochinsense
diripuemlet  a caceam) Mlaccinum spoliasse credumue.
obierie, eum prius ad octo annos apue ballos carceri mancipaeus fuisset.
clela eedoum alioguim illustrem curpiter Faedare non crubuerit.
Sed renio nunc in Cermaniam. In recenti memoria haberis quemadmodum Baioariaigni fer-
rog; miserabiliter ractaca sir, Feruntur in id bellum expenla aurcum nummum rlera duo deciescen-
uissent protecto haec, cum sempicerna Baioarica Calure principio feri, ni Deus principes emendare
Toannes

## Folio 366 — 1663204101:0390
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000390.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Christoph. Scheurli
Toannes vero Sasonum dux, quod abbatem suum polsessione rurbauerac, ad cancam mendicica
cem redactus est, re diux memorix Frnecto d Alberto Saxoniis, rniuersum principarum suum ren-
re compulsus (II.
Dacobertus Francorum rex in collegiorum ceenobiorum que Fundarionibus conticerir sese Ec.
clesiarum Dei quandoque Fuisse destructorem, ee bonorum clericorum dissipacorem, sed à DeoPC
visionem paenis arrocib. addictum, intercessione dini Diony sii parroni luipcenx dilacionem expa
nicentia cempus obtinuisse. Vnde idipsum cunctis sdem Christianam proticencibus norum tier
dionum duxic, ad exemplum correctionis, ve quilquis sidelis audito suo periculo, ab E ccleliarum Det
raltatione _ clericorum iniuria sele Contineret.
Animaduertimus etiam spatio paucorum annorum ex Polonix regibus re prius ad hostempessi
me resta, tres, rrum super alium ab sque haerede ob Petulsia (ita enim lacini PrUICIAM VOCANE) OCCU
pationem esse rica Functos.
Fxperientia quoque didicimus, quod eo bello immaculatam viroinem apud Marixepursios diri
puerumc, adrnum omnes scelectam ricam etim scelestamorre commutalle.
Vndepucoremonendum o Vladistae, quirngaris imperitas, qui orarioninostre occationem de
disti, co quod a clerieiscuis, Imodocui dicendisune, e non porius alcissimi Dei, intolerabilia undi
quecributa exigis. Scio hocherinon cua culpa, qui diueses, led procerum ruorum inlano consilio-
qui nephaciam praedam libiparciuintur.
Sacis enim compercum habes lublidia laicis a clero piaestaris inhonectum et ininstum esse, non le
dicimum, led lesi contrarium. Audisti pexrerea prx de celoremtuum Macchiam, quum idenrider
rebus lacris, clericorum bonis, e potistimum epilcopacui Veatistanien (I connomento aureo in
hiatet dum cum emunserec, de re languine eliceret, dum sic deplumaret anserem; veclamOreM ex
collerer pelle connulla. Sacerdores exemplo Onix concra Fleliodorum convenisse, unum annum
Deus laudemorare, et nondum tinico anno, nesocioinfecto, regem lacismisera bilicer Viennx pC.
riisse. Erenim ulto remporenon sinere peccatoribus ex sencentia agere, sed Racim vltiones exti-
Bere, magni beneticii estindicium. Non arbirrerisigitur idcibimasilgne cereris impune fururum.
Lencoetum quandoque gradu ad lui vindictam diuina procedirira, careicatem que supplicii poena
grauitare compenlac.
Nam velummati dicam, quod senere deberquisquebonusrir Ecclesiae, Ecclesiasticae pertona
de resipsorum, non solum iure humano, sed eriam divino a secularium perlonarum exactionibu
suncimmunes. Imperatores Flonorins d Theodosius, icem etiam Federicus Secundus, quum R0
ma diademate intigniretur, publicis legibus lanxerune, clericos ee eorum bona ad exrraordinaris
ex Cordida munera, vel cribuca soluenda minime reneri, quod s quis eos curbaverie rolueruneran
quam lacrilesum perpetuo deportari, de tanquam bannicum, id est, hoctem imperii re Larcire EL
plum. Fam libercacem religiolistimus C onstantinus, ad coniusia eriam clericorum liberos e mini
Aerra excendenda pucauie.
Inde apud EIdram (cuius librum vel porius roculum propria manu seriprum ridimus quam quo
in archiuis Bononientium apud diuum Dominicum locomagnichelauri a (Peruari) dicierex A dagC
niis luisministris. V. obis quoquenorum Facimus de rniverlis Sacerdoribus _ L cyiris, cantoribus
ianitoribus L mimsitris domus Dei, re rectigal de cributum de annonasnon habearis porestacei
Propcerealummi Pontiticestantum honorem tribuendum saruerune in commune omnib. cle
imponendi luper eos.
nus, subdiaconus, regularis canonicus, monachus acholytus, exorcista, lector, plalmista, ostiarius
convertus, quod publicisdecres excasCaauerunt omnesreges, principes et quo
cunqe allos, etiam (i priuilesiari exiltant, Guceeos redeane, aur quancum cunque leuiiniuria at
siunt revore in eos expuendo; aquam tundendo, aue rettem cca. Necnonillos, qui quont
ingenio quicquam Catunne, aur staruentibus consilio fanorere presto sutre, conera libertatem Ecclo
palticam, quod Innocentius interpretatur contra prinilegia concesa eccletits per Imperatorem re
PapalH. L.F Barcolus incellisir, inde clericiredduntur msaerese eracaiores. Icem eos qui cl
riets, e eorum boniscribuca imponune, aur guas tso dicune, callias, collectas, decimas, viceliman
CEnTCLIMAS, aUEPCdaSIA PCM PCNTAGIA CXIBIHE, CLIAM LHNEL CCKCMAMEL. Vide Facile colliBitUT quoC
ec lacerdori lacerdoris bona muadere impune cedic.
Plorina in Calixro cercio (criprum reliquit. _ reterrSibcesLCd. elma. irem exempi
rum, lib. F. Repertum elle chirographum quodam libFospi CMICHOnauI Contihciinhaecre
B2. F∞OC alixrus Pontit. Deo et indinidue rrinicari rouco, mebello maledictis incerdictis ex Cca
nibus, e demuquibu(cunq; rebus porero. Turcos Ctiristiani nominis hostes Caeuisimos perlecuris
rum ecgnanguam admirarioni, q dignicarem nondum adeprus Ponrilici nometoorapho 2d0
Prallethomoiam decrepicusminimeq: ambiriolus: indixisse ramen ctarim Bellu Furcis, sulcepillo
ricis, id est, qui de Porce domini, vel dominiparcem habene; quales sunc epilcopus, presbycer, diace
_ Ptri
que Alphonlum regems capolicanum (ex cuius lorore nepris L eonora Calari Federico nupra eral

## Folio 367 — 1663204101:0391
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000391.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Vetentorium Sacerdotur
ex Philiveum Buroundixe ducem, crucis signum quod proFesi erane, se quoque in hostem imros: sec
quia rolupcacibus urecicicantam gloriam omilerune, lanctam expedirionem facile reledisse.
Fando audiuimus Burgundum rogatu rxoris e cereraruim mulierum, quarum mariri profectuis
eranc caulanrem ralecudinem à pontitice indignabundo, rique in cerriam generationem maledi-
Ctamesse: ad quod crimen expiandum Philippum celtamenco mandasse, cortum Hlierololy-
inisapud Minores sexeliri: eilque in singulos annos, quainquam in prae sentinon reddancur, le gasse
duceum numum guaciiormilia.
Vecungue sic, constar detuncto Philippo, eius filium Carolum mulcis cladibus accepris inpraelio
Cranensi a contcederatismilere occilum. Fius quoque hiliam Mariam quae paternam haeredicarem
eoc clarissimos principatuis Maxiliano dorem Fecerar, in venationerrerum terencein e quo piaecipi
caiam, et qui exilla su cepcis erac, Philippum Austrium resem Castelle non ab (que reneni sulpirio-
remorrem obiisse; anno ab hic quineo premonstranice hocve alsolei comere, quemnos quoqueBo-
namae vidimmus.
Ouo cerribili exemplomonemur: non Tolum écclesacticis rebus abstinendum; se d criam eccle-
Pasticis hdem cenendum esse.
Tudicatur erso non minus Cacrileons qui sacerdores insequieur, aur eis sdem Franoir, quain qui
ecclesam Dei deuastar, _ eius praedia e donaria spoliac _ inuadie, veauror est Pius papa. _ repe-
eirurin decre. CanO. XVij. 9. irij. C. licuE.
Exprotecto hiustirerum estimatores esse rolunus, in vniverlum omnes lacrilesi suo le mucio-
neCONSCInE. Nullus onquam non Polum nostrorum, rerum eriam antiguorum temporum in-
veneus est, qui Deo dicacis rebis impias quandoque manus admonerie, auc illaS MerCatuIS SIE, cuI
Jongorempore res sux prospere Ccelicique curluluccelserine, li modo non ctarim meritas paenas
exoluie. Nemornquam extirit qui ecclehasticos perlecurus, finem suum attiscrie cumtionore.
Esic aquis est obrucus, ille situ de squalore carceris inceriie, alius equo delaplus subito ince.
riic.
Oulpperes saceae nullum subsidium, nullum axerunic adiumencum, quin immo velurilechale
venenum ac pestis quae dam Cxuissima, norrfera concagione sua ricina ac prima queque inticere de
maculare contieuerune: Hloc est quod in commune omnes pecunix quoridie trustra dancur e in-
Calsum, quia partim ab ecclelix rusticis, qus ecclesrastica immunitare saudere deberene exiguntur.
Vide Ttali. proverbio dicunc. Maledictam domun cui intertur lavis (anetiis.
Fullius d Ouidius exictim ant parum arina Foris ralere nihi consilium praecesserie domi. Pecto-
ea Cuntporiora manu risor omnis in illis est. Nos vero arbirramur arina Foris mhil valere penitus.
nihiusta caula ec relisionis obleritantia domi ee Foris, pace ex bello custodiantur. Constiruimus-
que duplicem miliciam, rnam quae ferro mulcoque milire continetur, alteram quae pictare, lacry-
missiciuniis, eleeiniolynis orationibusque depusnat, qua Moles Pharaonem; ludich Holoternem.
EZechias Sennacherim X ccelum Polue luperauie. Sune igicurmmilires mundi, a milices Chricti, et
in His porro (vesentic apostolus) sipendiis nemomilitat luis.
Ouodance remporalia armà sine spirtualibusinurilia Cne, Acreligio la miliria seculari loge praete.
renda lics pulcherrimum nobis arsumentum prxestar Exodihistoria luculenca lane ee miranda. VbI
dum Amalechire Elios Iliael bello in Raphidim adorli caepistent grauitur oppugnare, Moles vero
conspicatus Iliael premi, trepidare omnes, ad aema vndique conclamari, de veraque milicia mox
cositans, lolua virum sde experientiaque claristimum cum robustioribus aliis maridar esse in ar-
mis, ec aduersus Hostes quanta ripolsune dimicare. Ip le vero rra cui Aaron de Asiirmontis ver-
eicem occupat dum in plario stringitur sladius, dum concratiis hactis concurritur, du incorqueneur
in alcerurros cela, de pugna graui marre commirticur, cuadic liostis lonsc luperior. ACMolestatuS
arma ccclelialtica (qua dixinius plurimum valerc) precari ardentius ee iunctas matus in caelum
accolere, dum orat ec manus regie imobiles, I(raCL VINCIE, dUM OrATIONEM NIAMLIIGUE RCMIELIEAE
rursum Amalechica (uPCrIOE. Panca hac (piricualium ririum Moles deprehenla viiture, neque a
precibus cectar, neque manus demittir, donec ad Colis occalum, Deoaspiranre Amalechire parrim
Erucidantur, parcim funduntur aeque Fusaneur. Pcce quod arma manu tacta de pugnancium robue
non pocuit, alsecura espieras aique religio. Fluiusrei etiam mentionem Cacu Sabellicus in li exem-
plorum. ei. deprecum effectu.
Inhuncmaxime modum, ecclehalticis lanctis magis quam humana ope, anno ab hinc xuxii. de-
Fenla est Rhodus insula conera spurcilsinum Mahumerem. Nam maenibus mille de cercenri bom-
bardorum ictibus concussis, cenence oblidione rndenonaginca dies, quum Rhodii suarifferi,
cautis barbarorum conaribus haud dubix impares tuisEnE, Ferunc crucem auream, media oppus;
nacione incaelo conspectam ab holte, cum simulachio Deipare virginishastam vibrancis vilam,
dx Joannis Zacharix ettigiem cum numerola manu rebi praesidentem.
Lldlati

## Folio 368 — 1663204101:0392
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000392.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Christoph. Scheuri.
Probandum estigitur rehementer oraculum Flebraei poerx dicentis: in Domino magis cont.
dendum esse arque sperandum. Eliincurribus, ec hi inequis: nos aurem in nomine Domine
Deinostri rictores erimus. Nihi Dominus custodierir cinicarem frustra vigilar qui custodir eam. F.
nih Dominus exercicicuum iuverie: invanum profecto laborar qui illum prudeneia lua deducere
tricicur. Sicilla quoqe sancta Tudirh, repaulo anre eriam ractum est, cum in Colencissimi capurHo
loternis proprio einsmuerone derruncalter, egrexie Domino pracincbac. Non in mulcirudinc el
virrus ena Domine, neque in equorum riribus rolunras eua, se d humilium spiritus _Cman SuCEORUI
cibiplaeuir deprecario. Onemadmodum non in mulritudirc exercicus rictoria belli, led de caelo
Corricudo est. Hinc Ficus Liniuspucac, rbi causaiusta ibifere semper victoriam Aerisse.
Siicaque riri Christiani, (i Deum omnium bonorum larsicorem optamus habere propitium, cu
remus rereligionis ex diuini cultus inte griras accuratius observetur. Ne quid impium ersa templa
ac Deo dicara bona, ne quid a nobis erga Cacerdores Deique ministros peragatur indignum.
Cerera quidem peccata etsi grauia, veniam camen aliquando placaro Deo concririonemeren
cur sedrbi clericisiniuratus fueris, rbirebus sacris violentasmanusinieceris, cum denique Deun
iratum expaucas, adest enim subito rindex impietaris, ac debicas poenasillico districto et horride
indiciorepoleir.
Nam veauctor est Culielmus Parisient. Iniplam quoque Chrstimarrem iniuriisune, qui ret
Dei ministrosininriis atticiune, vel loca Deo et lanctis dedicata violane, vel per quos bonarempo-
ralia ad sustencandosministros, Deo ec lanctis conscerata diripiuntur, aur quonismodo minu
UnEUE.
Reterepoltremo diuus Augustinus, inrclaris ee Ormnallicus noster Deus, in eo quem de ciuirate
Deiedidiclibro, quod cum Roma peltilentia quae dam graniltima mulierum limuLaC pCCOrIS ExOF.
eatuissec adeo reprxe morientium mulcieudineiam defecturum genus animaliu credererur. Hiems
inluperilla (qualis est nostra) cam incredibilis trigorisimmanitare saeuirer, ve horrendae alcicudinis
niues, per dies quadcaginta praecer solicum in Foro duraverine, dt Tiberis (licurnunc albis) plurima
Glacie constrineeretur. Fum FeruneFuisse responsum, quod ea cNer pestilenria caula, quia plurimas
Cdes sacrasmuleipriuari occupatasteneient, quibus polmodum recticuris cum demum, corcla
des corprodisia cestavere. Dixi.
O
REVERENVISC DLOAMABILIBVSSACI
N E C NON EN COMMV NF YHEVERSO CLF
+C0
IBVS.
rum contubernio Chriltophorus Scheuslus
Doctor deuorionem Alialem.
Am ethparres reveren at lacerdoralis vestra dieniras ranexe excellentix existac, re nullius prae
L conio crescac, millius rimperio minuatur, animaduertens tamen exo non ab sque lun
maanimimolestia, plerosque morcalium, canquam ad malum nacos robis Dei ministris, qui
buscamen iplinihil unquam dederunr, nacura irainten los eNe, ve arbitrentur se ob lequium crucit
X0praectare, li vos autbona restra sub ineum miserine, triburum exeserine, munera imposuerine
libertarem impedierine, praedia igni rastauerint diripuerintque, aur quod horribile est dictu, in
Sidias Aruxerine, ceperine, murilaverine, occiderine, aur quauis alia iniuria affecerine. Omilerc
homines. OAulra capica. Oinlana conlilia, per Deum immortalem cogicare oblecro; quid nob
Faciant lacerdores. Orri lacerdorum manu, in Pacro Fonce, quod Christiana relivionis fundamen
um elt, abluimur, adulciores ad bapcum conmactonem ponenus pracentamur. Marrime
nia sine soleniri lacerdorum precatione infaulta pucantur. Enixis mulieribus curpe est noux l0b0
Aoperam dare, nih sacerdoralem anre bencanmen Cceperinc. Prima lemina mulcis in loc
Dellacerdorem lustrantur, quotantis acea   X venerabili cucharicti
Comunicamur, morituri lacro oleo perungimur, d laberao pentendiresticuimur. Duid quodre
ses d imperarores regno arque imperiondismuaicantut, Guoseioaleon rnxeti
Fixin summarobis Cacerdocibus commilla est lalus noltra, in relersmanibus e cuos Hobis apet
re declaudere. Ouamobrem liforre lacrilesos et nequillimoshomules a a eaa CeeIca
non nihil auocare possem, compilaui libellum presentem, in guoMAIS CMLLLMCCHEeEq; ap CxEissimI
historiis cam Christianis quam echnicis, cam recentibus quam anclgus, aoCCo, L ae sto declaie
eis qui ros clericos, etiamli parum piis siris moribus (VEpar est) honoraME, OBICtIaML, AWSTANE, CUN
eta prospera ee fcelicia euenire. Fcontra vero qui de vobisac restrs ld e as bonSIIat
merentur, plerunque scclerstam de inscelicem viram cum curpilsima ignominiolillimalsa InOrI
commutare, de tam in praesenti quam in fucuro seculo perperrari lccleris dignas petasluere. Luxl
illos Febraei poccx versiculos. Omnesprincipes eorum qui dixerunt haere dicace Podeamus lat
Etuarium Dei. Deusmensponeillos veroram, de Sicuc sipulam anire Faciem veML. AICuEIOHIS 
coniburie syluam, et sieut amm .   OS in cemp eltate ua, d

## Folio 369 — 1663204101:0393
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000393.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 17 lines, status machine
Detenlorium Sacerdotum.
inpracua curbabis eos. Imple facies eorumignominia _ guxrenenomen cuum Domine. Eubet.
cancet concurbentur in seculum seculi, ec ConFundanEE, _E PCrCANE. EF cognOscanE quia nomem
cibi Dominus. Fusolusaleissimus in omnicerra. Dux omnia li lummatim, ieiune, debilicer de eran-
Ccuntermagis actiei quam re debui, copiole, elesantorque eractaui, dabitis veniam erati ac im-
becillicatimex. Oui dar quod porest, laris dac, ee in magnis etiam voluise abunde pulchrum esti-
macur. Ouod R qui restru lune qui has rixiliolas meas boni contulune, quibus lucubraciunculx no-
Arae probantur, eosamice benisneque oratosrelim, renonnunquam apud rleramundanum De-
um luis orationibusprome ee benefactoribusmeis intercedere dignentur, guacenus divina graria
allistente quandoque maiora seribere, de randem robilcum rica aecerna srui liceat. apud eum qui est
benedictus perinfinita (aecula. Dacxe Wicrenbersae ex Oficina nostra licreraria, in festo Annuncia-
cionis Dominica. Anno einsdem undecimo supra selquimillelimum.
Finielibellus de Sacerdorum de rerum ccclelasticarum praestantia, compolicus in Aorida aca-
deminWiccembergia, perepregium rirum dominum Christophorum Scheurlum Nuremberoen-
sem, luris veriusque Doctorem. Ciulis ordinarium, necnon Ducalem Saxonix Senatorem. AnnO
Indecimo.
ABF

## Folio  -  — 1663204101:0394
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000394.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
A P P F N D I X
DPEEVMPTRER.
TETMER ANORVM.
OVAE SERINS AD NOSPER.
L AT A SVNF, ONORYMPLE.
R AOVF POLIZLCA; CF.
tera Epistolica.
Det
vet
De
unis
Prim
dinir
bulis
ador
lieire
DroF.
Reo
met
qui
de qu
bictin
t
Mabe
muS
non
AnEC
Drec
anin
Pera
eAF
inde
cem
8al.
derc
apsi
lis
ipsa5
eis d
bil
128
cuar
ulp
dis B
Decc
seru
Perc
renet
put
senei
lam

## Folio 371 — 1663204101:0395
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000395.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
eea
 compercum habemus, ex cellentillimos quoses apud omnes gentes tapsena
vii
sDcum quoridicinuoeare, precibusque placare contueuille, maxsine Chriltianos
Phomines pure, Feruide nc allidue Deuminuocare e deuore orare convenic, docenre
Lenos taluaroienonio de dicente: Perite es dabitur vobis, quaerite e invenieris, pulsate e
apercecur vsbis. Omnis enim qui petit accipit, es qui quarit invenit, es pulsanti aperietur. Onis enim in-
quir ex vobis amicum habens e ad eum nocte media veniens, dicas: Amice commodamibieres panes, ve
quendam peresre venientem nuper excipiam, es ille incusrespondear, ne sis mibimolestusiam clausa jannae
e puerimer sunt in lecto, nequeo surcere, dico vobis  sinonsonce aut ob illins amieam. salee ob impor
cunicarem, ac molestiam surgit, es quod opus et dabit. Duo (c. exeplo nobis terme praecipicus, ve orationi
Scibusq; alsidue instemus, comnistudio persenerariaq;e q a Deo lancte pecimus, colequiinereainur.
Est aucein orario menris ad Deum aliquid perendo elario. IIlam Plaronici ica detimune, quod se
primum nocio quaedam ejus, quod adorandum est, et qua sirratione colendu. Secundum vero ad(-
mulatio quaedam vitae noctix, cum divinitate, rica puritate, casticare, Cancticare, disciplina, cs dinie de
diuina beneuolencia proticilcens. Tertium coniunctio quae dam per quam divinam accinximiises
Senciam ad ipCamq; alcendimus summtarem. Ouartum ingreltio quaedam in luminis diuini resti-
buli. Duineum deniqi anime coninnetio cum duuna roluntate, renon iam amplius nostri, led Det
sumussplendore obruri eccircutuli, qui modus vlcimus est de perfectilsimus adorationis. Solaigitur
doracio rectaanimios beacae parriae reddic, Cola lan ctimonia estplena vietus, lolus virbonus Deuse.
lixirer precatur, Cola cu Deo contuerudo bearosFacie, ab hacn. Dagirioli ommino alieni sune, de caries
profania vocis d lacriticiis arcendi. Cora divina igicur marestare oracirus se ipsum collixat acomnia
negoria cerrena ex animo deponac, reliberemerem in calum acrolere poltit. Ouo pacto enim qui
Chreeracacres aliasagir, iecenre orare raler, quo pacto quisrite Detplacare et invocare poretit
quianteillum constirucus, in tororame, aur domi, releriam in rebus rariis auc curpilsimis vagacur,
ex quidipse perat minime considerac, sed ore rantiim orai, de incassum nugatur, cum coripsius lon-
Distime (IE a DeoremOcum. Erenim Rance Principem cerrenu aliquem constiturus neeligentius nos
habeamus, nonnie illum non solum non placabimus, Led porius ad maioiem iracundia prouocabi-
MuS. Ouanco isitur magis cora maiestare divina orances et reniaperentes actentenos orate decets
non ore lolii, led e corde, ac rorius animi viribus, qui non lolum quid nam postulaturi lumus lonoe
ancea cognolcie, led conscienciam, cogirationes, A delicta nostra cuncta ex amustim percaller. lgitur
precaturus omnem Deohouorem extrbeatacita oret, re ommes cosicariones lias colligatac cum
animi dolore contendens, ipsum inuocer, ec hoc Tolum reb. cunctis incerim reiectis omni diligentia
verasat, arbicreturq; se noncum seiplo nusari, Ce dipsius Deimaiestarem praelencem contueri.
Duod liadhibica pro virili parce dilisentia meneis insirmirare tamen quada alio crataris; Adelis
CADcus, quicuam celpiciensintirmicatem, milericordia prolequitur, nec Sne Fructu relinguet. Pio-
inde cum non in verborum mulcicudine, sed mentis (oletria polci SIE, VE exaudiAmUI, OpOIFCF OTZ
rem neqi longos extendere sermones, ae chingiter orare. Breuesenim d feguertes orationes teri
Saluacornocter Christus e P auluis praeceperume paruis ex incerua llis. NOn V. numero D etiS, led pon-
dereanimiqi aidore Rectitur. Frenim si in longu lermonem excen deris inneglisenciam FIEGUEnEeF
laplus mulcam diabolo lubrependitacultacem de deris supplaricadig: de ab ducendi cogitatione ab
lis que dicuntir. Sivero crebrasac incerpolatas orarionestacies, poreris facile modellia e xhibere de
iplasoraciones cum mulca solertia perticere. Lgitur cum orare caeperisnon contestim ad id quod pe-
eis delcende; ledpruis à sumimi Deilaudib. de Grariarum actionib. incipe, conliderans quod impos-
sibile siccreatorem rerum omnium dignisexcollere laudibus, vel pro corbeneticiis accepris meri-
tas Graciasagerc. Polquam vero ludes ec graciarum actiones peilecisti, ad vilicacem e humilicare
cuam descende ac contidera, quod peccator sis infinicis delictis obnoxius; nullus enim homo linc
culpaac tolus Deus omniricio carer, Caepiusque peccamus quamuis minime incellisamus. Nam qua
vis Apoctolus nil sibi conscius essec non tamen in hoeseinstisicacum faterur, quali diceret, ralde quidem
Decco, edminimc incelliso, vude _ Propheca aic delicta quis incellisit, de alibi: non intres in indien ent
sernoruo, quia non instificabitur in conspecturno omnis vinens, Ideo llapis ce propiet omnes aliospes.
calse, pluragi admilille tareberis. Cum feceritis omnia, Chris aic, dicite sernimmriles sumus, ideo lem-
Per oramus vt debita nostra dimiscancur, nisienim illa semper essent, super suum foret oiare vedimiste-
rentar.
Eererum

## Folio 372 — 1663204101:0396
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000396.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
irckMeImeTANOTUI
Cererum non solum pronobisnolulisque Sare connenicid enim necesse eAt, le d etiam pro aliis.
tam rinis quam defunctis, maxime rero ex Christi doctrina proinimicis, id enim vera est charicas
epeltectio. Sic Morles orabae, populo peccarum remicreretur, ipse vero deleretur. Sic Paulus,
Oux vero a Deopeci debene, iusta sinc, modesta de spiricualia, quae expectationi conneniane tu
cura non seculopraesenti. Nonigicur pecancur diuirix, non fragilis et Auxa gloria, non corporis va
Aecudo prospera. non parencum, tiliorum, rxorum, amicorum vica longior, quin eriam nec propria
diucurnior, sedmelior. Frenim cum ea qua ad corpus Faciunt appendices lint animae, minime ora
ciom commilcenda rel lalcem ica postulanda, re divina nostra hac voluntas. Trascicur enim Deus
ae reveremumticus Factidic, cum rilia postulaneur. Elaec namque iplo docente, cirranos prace
aspicite, inquie Chrictus, voluncalia caeli, quae nec serunt ne que mecunt, es pater vester paseit illa. Due
verolunt animx e riecuri nisinobis legitime cerrancibus, e instancer pecentibus immime dabun-
cur. Ouinimo haliter quam decetrosamus, rel indieni sumus qui exaudiamur, rel letiam exaudi
remuE, LiobiS iplisnociua imprecaremUE: IIIi igitur, quinoslemelCFCAUIEAC CONFINLIOFCTUE deve
gecat omnia permicramus, lolum que venostrimilereatur, dt bona nobis cribuat noxiaque repella
oremus, probe enim nouie, quae rnicuique sintbona e expectiane, vel nocina et oficiane. AIidue
ixicur in orenohroscillud, Msereremei Deus, breue erenim verbum est de clemenrix pelasu
continee, nam rbimilericordia ibi omnia bona lune, rbicungue isieur constiruruses, Gne in Eccle
lia, vel exera, semper clama dicens: Miserere mei Deus secundum magnam misericordiam uam; liqui.
dem necesle est, remilericordia lrmagna, vbi tortantaque remmcenda lunc crimina.
Flacigicurroris viribus ec afectibus lunr optanda, optata vero tide ac parientia quaerenda. Cre
didic enm Abraham Deo Xx repuracum est ei ad sulticia, quamuisnOn ALaFIIM LOIPOTESTAIUS
non propeerea de speremus, neque dicamus quod Deuspeccatores non exaudie: Christus enim de
industria berbum illud addidie, de linon od autentam quis dabic, Calcem illud propcer moleltiant
Facier, tnisicur quicquam merer decer ob potuatoam dilarionem, scir enum Leus quidnobi
opuslic, actemporis dandi occalionem lonsemelius quam nos, qui eriam in propriisnesoriis, v
plurimum decipimurnouic. Siigicur distraheris rel destineris, hoc cibiForcalle expedire Deus in
rellisics tructus enim dudum deldetaltonselapil ataliius, dilisencuisque custodiuntur. Subita
IPEEKATIOTEI COnCeH~ COnCeMPC PaCIE; Burandum igicurnec vIla delperariOne AUCaNIMI EEI
Riria a Caepea supplicarione delinendum. Si enim reminime perencem muleis muneribus OrnauI
Deus, quid ribiperenci sperandum: ec l Fodiene catencum datur, quanto maxis id minime tode
nem reddirperfectam: cum laepius exrermi sectus porius simulario quam animi ad Deum scelatio.
repro Eracrum Calure turuta Stelta excideret.
entiaugebitur. Si demum ance mundi constirurionem non adhuc existences dilexie, cur in lucen
productos ac laluris cupidosrepellet: Oux lane ligna clare ostendune, occulca illins divinx benis
nitaris consilia, plus nobis in recestu prxebere, quam in Fronce promictere, ee qua videntur human.
Capiditati (ape concraria magnopere ad extremum prodene.
umhuocare e orationes suasoferre porelt: Vbicunqueenim es, poreris Deo alcare constirmere
Cne  domissive in cubili, aur inforo, de cribunali aftixus. HaM _EFACeNECS DeuS exgudic de de cuM
Bences, ledenres ac deambulances. Nonigitur locus quarenans elt, (ed loci principium. Feremis
elat in ceno d Deum exorauie, lob crar in sercore de Deiredatem propirium, Ionasin rentreceC
_facilem habuie, non est enim Deusvehomo, ve locum pelac, e semperprope est, adhucce lo
quence adest, nondum orationem tecisti, a ipse medicinam aftert.
VErMMEAMEN, NONCaM VOCC OpUS CHB GIII COSCALISIC, neq; manuum extensiore, quam anime
intentione, neq. figura ledincellectu, ideo lincc Schaheclas he Peccs percatras, necir caelur
manusprocendas, limentem cancurerendam exhlbles, oalionispelteconem cometasti. Deu
enim non tam exreriorem orantishabicum quam incetna lseMe CMMCCLAC, GHX CEIAIM OFRHO
Cercrumhaud necese ckoranti lemper ad F cclesiam currere, (e d rbique ac Omni cempOrDe
ettit Ctdalum Lirekheimermo
BILIBALDI PTRCRTTEIMERI EDISTOLA AD S. D. N. A
DRTANVHE P, M. DE MOTTBNS EN CL X
Vum aneeactami vicanimuani, Adrianae Poncilex Maxime, considero, ac dille CMet WecUC
Luoluo, qualirer illam ab incunce institueris xcare, Cemperque Mene ec optiimis excolueris lie
ceris, candemque ad summum culmen rerum sinemalis euectus sisarribus, plane na bonicac
in re cractam exuberare perspicio. Duo pacto enim hoc tam lprovo, He intaelici dicam, seculoe
TAS PER DOMFNL.
canos, ehorum complices excitatis, e de occalio.
ACL ACMCLAMLMLI.
pellingere poruilles, quo necrnqua cosabteslux pervenerane, nili plane Deus, qui rriver la

## Folio 373 — 1663204101:0397
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000397.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
riascuas ab incunte direxerat etate, ce eriam in summo Faltigio collocare voluiller, praecipue nil
cale cogirancem, minus rero ambienrem auc solicicancems Onum igitur Colius Dei nutu adeo sis ex-
altacusminime dubicandum est, ce eriam quae Dei lunc, X in luam rendant gloriam, velle, exopta-
reac lummopere desiderare. Ouopactoenim in publicis, derbi de ide, pace, ac certilsima ani
marum Chriltianorum asicur Calure, non optima, ee qua in Deigloriam e cregis commilliver-
hanc lalurem concupilceres: cum in privaris eriam nilnisi quodrectum ac Canctillimum Fuie, pro-
baris, elegeris, 2c sectacustueris. Ouod quum ita se habeat, consentaneum quoque cst, rehaud
alpernacurum, ( quis inhocrumuleu ac rerum discordia consilium veile, vel saliem haud con-
comnendum, in medium afferar, non quod ru consilio ndigere videaris, in cuius pectore omni-
moda inclusa videcur sapientia; sed re recte de imminentium rerum mole instruaris, ad moncaris-
que quid cibiporissimum se ctanidum, quidque sic fugiendum: in qua re velmaxime huc vsque et.
racum fuir. Licec enim perre recte lapias, mulris que ac lapiencimimis abundes consiliariis: constat
tamen, eos quihuer (que sedis Apostolica nesocium apud Germanosegere, non parum in eotuisse
decepeos, cum rerum ex linoux ionorantia, cum ob morum diuerstacem, ac nimiam adulatoribus
sidem adhibitam: Siguidem non omnes populi mo ac eodem modo conciliari auFeractari volUnE,
ledhabet gens qua que peculiare aliquid, _ a cereris diversum. Id nisi quisrecte discernere, dt
alicerincer Germanos, alirer inter lcalos, Gallos, aur FTispanos se gerere nonic, is praecerquam quod
vix aliquan do rori compos cuader, in multis Fallatur de aberrernecesse est, eriam si iple libi vel cal-
lidissimus videatur; re obiter praereream, quod optimis ferme dominis pestimi ve plurimum mini-
Atri obneniane, qui quum laepe perquam reilia habeane in mandaris, iis tamen omissis dexeriora
sectari minime dubitane, quum sciane, non omnia ad dominorum cognitionem peruenire posse,
Parcim quodmaiorum recum viseantur mole, partim quod menrem eorum praectisiis quibuldam
Obcenebrari posse contdant.
Flisrationibus, praecipue tamen parrix mocus amore, has licreras ad S. cuam dare aususfui, non
quodprudentiamex, quam admodum cenuem esse non ienoro, mulcum cribuerem; led quia
longis iam annis e ab inCUNLEXtate inrebus verlatus ellem gerendis, mores quoque nocrorum
Perbellenolcerem; licreras vero non penitus isnorarem: ac ideo diucurno vlu cdoctus lonoius
inihiprospicere viderer, quam homines quidam remerarii, quos cernere est animi magis impetu
quam cestisracionibus, aur vlla moderatione praecipices ferri, de qui nihil pensi habene, dummodo
voci sui compoces tieri, ac libidini arrosantix, auaricix acreliquis ririis cunctis indul gere polsine,
ac incerim rerbis se (piricales appellare non erubescune, cum reipsa omnibus laruis mundaniores
e perverliores exiltanc. Ceterum ni Sanctirastuarice percipiae, vnde curbae tam immen X exOr-
dium sumpserinc, rix vilum remedium adhibere ralebie: quemadm odum nec medicus quispiam,
etiam percillimus, aegrorum aliquem curare poterie nianrea morbum ex illius causas plane incelle-
xeric. Constar isicur, dolos, Sycophantias, ac omnesmalasattes Fracerculorum illorum, qui
Dominicastri vocaneur, cam horrendas concitasse Pragcedias. Id enim cum longo rerum luccesu
cestas in immentum extulissene, iam que nil humile animo roluitarene, ac libi ipsis pexlualisene,
omnia quae luberent ac conducerene, confestim eriam sine rilo probiratis auc honectatis relpectu
licere, iamque ab egresio illo Bernenh excidisentmolimine, alia via, quoniam illa minus successe.
tac, Grastandum esle censuerune. Ouo pacto enim quietem agerent, quosnen Colum rictus e ve-
Aicusalienusirriraret, sed plane diuma exasitaret vindicta. Bonarum igirur licrerarum odio A2-
orantes, ac omnes eruditos, canquam machinationibus suis minusidoneos, deprumere, auccriam
Epedibus collere lacasances, primum ricum optimum et apprime doctum l0. Capinionem selege-
rune, reporissimum in illum inuolitarent, aevenenaca arma lua sub piecatis praecexeu distrince-
renE. Fo enim denicto releriam opprecto, nil sibireliquum fore cenlebane, quod non ludibuis
eorum expolicum Foret. Cererum ne porius invidia aur calumnian di gracia pronunciam, hane
Suscepisse riderentur, neue, lres parum ex roco succelier, Coliipli periculum lustinerene (iam e-
nim Bernen(i calamitare aliquanculum reddiri erant cauriores) Pheologosnonnullos, quos pari
odio Raerare sciebane, in consortium sumpsere, ac Judaeum quendam male ablurum, in Capnio-
nemimmilere, ica instructum, ve quam primum iple pugnam ciere incepisset, se cum rniversis co-
piis sublidio venturos expectaret. AC Cacelles ille Ccelerisrem gnauireragGreltus est, ac bonum C ap-
vionem instructis conniciis ac iniuriis lacelsere caepie, qui cum doliinstructi poenicus eserignarus,
ac sibicum solo lemi Tudaorem esse censerer, totam tandem sceleratorum hominum aciem in se
unum explicari sensit. Porro quibus commenris, dolis, imposturis ac simulationibus egresii illi
Dominicaltrirem eserine, enumerare opera precium haud est; quum nemobonus aur doctus
tam Romae quam per Germaniam rniverlam caurarum Sycophanciarum CIEigNATUS. Nec CatCFAE,
Capnionem lubdole circumuenire, nisi etiam Deum optimum ac maximum cechnisluis cestem
adhibuissene, ac netandisperiuriis maiectarem illius concaminassene. Securus enim C apnio, pro-
mictionibus et praestico sidebatiuramenco, necrem aliquam netandam illos tiolicuros suspica.
Bacli.

## Folio 374 — 1663204101:0398
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000398.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Pirckmemraotum
Btur: cum interim sanctuli illi clam omne lapidens RCOIIa MIolerEE, ac pollicirationibus, Fraudib.
SxmuneribuS FaSX ITA LUIBUETEETENE, AC OptiI vum Omum impiccatum cariim igraru ci
CumuenirenE. Ouantum vero laudis auc deacc eatomes la netandae illis peperCriM
iam pridem, ni tallor, planelune expeiei. Hocreronemorshorat, oisses, Guondum ob exc
crandum Bernense Facinus abalienati tuerane, plane ob Mutones can abandas ab illis deles
niste, de Vaciniano odioillos prolequi caepisse:nec mirum, cum non torns cass perdice in Capnio
nem relicatituistene, sed optimum quemque, quem cam netaeeoelle terre, aur Capnio
niamicum ele relcimllene, in ordicus arripuislene. L om comorans eaere lenonum instarpre
Ccidissene, nullaratione habira generis, conditionis, hOnCCALIS QUFCLIICIEHIHS, vE eo PaCtO FAH
Illam furiisasirati omnescandem exasperarene, ec in capue proprium uritareul. Glanuis ee lucel
Respectatio rirostam lepidos in tantam egillecrabiem. lam enim spehaua penusinani ludie
FUM VOTALCTAHEauTUM. Ccrerum hochominim sccleCOLH TceluS SCClerAEI HIMUII, nOn PoluM
TeoniPomeacribi Romana sempicernam nocam imu, ommactios in odium e abomii
nationem omnium coniccie. sed  optimiim quemque acdoctium in Lucherana CasrA PrO
Peremiorare coegic. lam enim viri eoregii, necancilper deliderent. Prascediam illam aliam e
InCENdIIM NOUUM ExCITATe InCEPCTaNE. Ouo pacto enim BatANIS quiCLLETEE: Nam cuni in
dulgentiasillas lias plus aeuo exrollerene, netandillimis quibuldam contamariine bla spheiniis
ita vemter cetera derestanda homines sacxilesi palai obgannire auderem, Hguis eriam Benril
mam Deigencrricem (prohicelus, eriam audicu horrendum.) Mpallet, le illum absoluena
pocelcarem habere, nec le Chritto vilo pacto interiores elle, etc. Dux cum oprimi cuiulqu
aures otiendillene, nemo camen libenter se mendicabulis illis palliaes OppOnereE, qua non ni
Ticium d concumeliarum auidillima esse (cirec, candem Luchermin impesetne, ve vel modestis
e obuiacillis irec. Acilli, laeciltimi, occationem perquam oporcuns bi oblatam esse pura
runc vein vicum bonum ac doctum renenacom ac lolicanta LaBe CMmoere Pollent: quer
etiam Facinoribus suis impulerume, relonse maiora angredi auderet. Selecum quum iam ride
rent remeritarem solam ad Lutherum debellandum haud lufticere, ac le doctrina et crudirion
onseilloelle inferiores, ad solidas contug erume verturias, nonnullosyne lolLICILALCCCLPCTUnE, quo
nolcerent non tam innidia quam inanis glorix cupidicare AABTATC: GHIOSITA LMHMMM IMIHSATUNE, r
Tandem lonse plus semeciplos e sedem komanam quam Lucherum oftendisC LCMCMCM: reinte
rim lileam, quanris ludibriis propugnatores suos expoluerine. Adueime cun torte torcuna (ve
pollus eorum inforcunio) Cardinalis quidam Caietanus, Olim LLEreLIM CANOCLIECLAEIIS; CIIIIS
praelencia ica clarilune, veiam plaiie debellacum esse cenlerene. Ac vir ille BoHuS, cum porius
modestia ec ingenii dexcerieare tantum incendium extinguere debercsa alelC CCIE, vreciai
lummarerum Faltigia compichenderet. P’orro qua Prierias quidam cum comprcibus suis seri
plericac egerie nil acrinet enumerare, praecer id solum, quod mundo maniteltum lecdiderine, e
neque tide, neque recitace, neque vila doctrina lana pradiros esTe. DominicastrtMMeM, venil in
centatum relinquerene, planeq; e fumo cammami excitare polene, pralultorem illLIMMIUIm E cKI.
um Romam delegarane, quem lciren omni Facinorum genere pollere, aciam LipHea amputario.
nC experri tuerane, remeritare de impudentia nil eis inferiorem esse. IIleigitur R oMat Properans.
nugisque de clamoribus ac ramspromittionibus omnia complens, Bullis quam plusnns suttare
nacus in Germaniam rediic nen lolum Lucheranisinfensus, le d optimen guenrure, quem au
publica rindicare auctoricare poset.
virtutis aur crudicionis gcatia oderac, ists. Hase Clep, De Plluacam malionitarem luaim su
Cetera in aucoerapho imperfecto
decrant.
EPISFOLA BTLIBALDI AD BFILIPPrM MELANCH
Y H O N E MI 3 CON F TN F NS
las de Monialium rexa-
tione.
Alue. Coeoradre, mi PHilippe, confugere; cuum que consilium ee auxilium implorare: qua
Dambo cebenionemilli imparticurum ipero. Acqui nolo exigere quicquam, quod honestat
aucconlcienrix aduertum videriposie, led lubens enis obcemperabo consiliis. Fist apud nO
monacterium S. ClarX, in quo binX mex agUnE PororeS, sed de silix rocidem, qua ance An-
nOS XKX CuncinoreCa, cumi amire exhorcatione, qua ibi Abbarissa tungicur oRicio, cum permit
Sonemca, nam, reingenetatear, errabam cum cum cereris, purabam que natis oprime con
sulcum. srelixionem, verocane, ingrederentus. Fuere aurem virgines illa huersq; sub fracrum rece
minoltut

## Folio 375 — 1663204101:0399
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000399.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
minorum obedienria. Vetum cum lenatus huius vebisrationabilibus mocus eaulis Justiriariis illis
Fraenum impoluisser, incer reliqua quoque a monialium eos cura abegit. Tulere id moniales per
quam moleste: sed necessirari eandem parere conctxe lunt. Cererum quum alios allumere vellen.
COnFelOTeS (VE appellanE) eosque lacerdores larcos, e non monachos, prohibiexe sunt à senaru, qu
nemine admictere voluir, praerer eos quosiple dedidisset aut probasser. Moniales vero contessione
liberam esse debere censentes, illos quos senatus nominauir reiecere. FFprofecto tales Crant, vinec
cgo lubens delicta mea illis manitesta Pem. Per toram igitur quadrage sumam ad huc vlg; diem con
Fessione de Fucharistia abstinere maluerune, quam eorum hominum opera vri, quinec sibiipsSre
Ae consulere ralene. Submisere interim Concionatores uos, veillis rerbum Dei annuntiarent.
quod illi adeo quidem contumeliose de arroganter Fecere, re pauperculas illas contumaciores po.
eius quam meliores reddiderine. Vulc enim sexusille, renostis perlualionibus ducis cogiverominis
me. Accedir, quod concionarorum illorum facta haut quaquam dictis quadrenc. FlinCAE, vEmO-
niales Adem illis non adhibeane, led potius doctrinam eorum habeant sispectam, quum cernunc
eosnon sircere ambulare, se d et verbun Dei cauponantes, prinacum commodum magis, quam
animarum Calurem quaerere. Id quum rident concionatores, le concempros existimane, clamant
maledicunr, imoimlaniune, ac omnem lapidem movene, re omnium hominum indignationem
contra pauperculas cocitare raleane, aserentes, quum verbahaut prosine, vi eas adigi deberi. Oua-
SEdes riolentia porius quam perluasione aur Deidono acquiratur. Nec surdishominibustabu
lam cecinere; sed eores deducta est, re quirunque miterandasillas offendere de incessere audec
obsequium Deo se praestirisse arbirretur. Idque non solum à virisagitur, sed dc a mulieribus: ex illis
mulieribus, quarum liberis omnem extibuere caricarem. Non solum enim riris, qui alios docere
concendune, se iplos verominime emendane, vrbs nostra referta ek. le d _x mulieribus curioliS, par
rulis ac ociols, quae omnia porius, quam domum propriam Bubernare latagunE. Ex profectomira
culo hauc establimile, quod monasterium non pridem sic direpcum ec cuerlum. Adeo infectum
conra calamitolas luscitatum est odium. Ouoridicigitur d omnihora imminens praestolantur ex
terminium, alsiduoque cimore, morre eriam accrbiori consictaneur. Verum an talia Christiana
Piccas, auc vera Ades, quae sinc caritare morrua est, admitrar, cure considera. Hlocprofecto (cio, 
Pexlens eses, ac tortales que cerneres (ycophantias, illusiones, calumnias ex machinariones, quibus
misellae ille, quoridie rexantur, oppugnatur rix à la chermisteperares. Proindenonneso arcus
SILIBALDVS CTTARITATI ABBATISSES. CLAKA,
ope
ORORF SVA C A ARISSTM AE , N EC NON
alteri lorori ac Aliabus dilectill. ciusdem mo-
nasteriimonialibus.
AmechnOn SimisnanS, lotores ac Elix charislimae, quam male a quibusdam audiam, quod et.
Frenem acpeculanrem virslum quarundam lacrarum defectionem minus bonis consulams
Facile camen illorum fero concumtelias, quum non solum opinionis mex rarionem (ufficientéred.
dere queam, led cor lanctissimos Ecclelix Doctores habeam actipulatores, qui omnes rnoore ca
Sicacemtenel Deo dedicacam violanres condemnane, ne dicam derestantur. Verumramennon
ita senci re omnia quae inmonaltetlis aeuntur, recta aur laude digna cAe censeam: quum nOn
clam sic, apuc Pretosque humanas consticutiones diuinis eriam anceterri praecepris, adeo, ve laepius
plushominum cribuatur opcribus ex meritis, quam graria, ac iustipix, qua es per tidem Telu Christi
Id quam impiu sic ex abominandum, nequaquam prae seneis insticuri est enarrare. Iloc plane con-
Ctac, quodii quitaluris sux summam in ceremoniis ac operibus porius quam in meriris Christi con-
Sticumne, tam exrra quam inera monasteria ad Gehennam xdificane, quamuis hoc haut ita accipi ve-
lim, vEopera reiiciam, quulttides ab (que factismorcua lir, sed quod divinis nequaquam humana
praterenda cell.
Ceccraccnte
ORATIO APOLOGETTCA, MONTALINMN
REDFA A BFEFBAEDO, OVA
l L L 
deiiplarum ratio redditur, ee xmulorum obcrectatio.
F
nibuscelpondetur, pecicurqi ePet
vim emionalterio extrahantur.
Amets Parres conleripti, plerisque res factu videatur Facilima, quempiam causam luam re
cunque ltam verbis detendele, de cordis innocennam oris tucllletione: a cam tamelt a
imiangulcta bs k lao LCdactas ese lentimus. ve nihil nobis difticilius existat, quam in de.
telalioHen

## Folio 376 — 1663204101:0400
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000400.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Pirekhesteranorum
tensionem nostram coram robis verbatacere, non quod vereimur, ne illanobis sine defurura,
auc caula nostrae minus (idamus; sed quia iam pridem experrX CumUS, verba nobis non solum
handprotuisse, sedabtuisse eriam plurimum. Erenim si liberius nos quandoque proloqui con-
cingic; arrogantes censemur e procaces: Sin humilicer e ingenua piocumbentes, Fanguam
simularrices et lubdolae irridemur: Si reto peritus cacemus, Glentes que aduer(a rolerare co.
namur, obstinacae habemur ac pettinaces. Ica euenit, ve luie loquamur Hue FACCAMUS, SEMPEK
reprehentionibus ac culpae subiacere videamur. Cererum giumnOS plAMCPELIEUTAS CCTMAMUS,
salcem prius quam fundicus pereamus, denuo experiri cogimur, num indignationem restram, sine
illanostra culpa conceptam, verbisemollice, ac innocenciam nostram vericaris subsidio eueri va
leamus; ne penicus cacendo vosconcemnere, seunoxam aliquam agnolcere videamue, aue
conscientiam nostram omni detensione omista, in tucurum etiam degravemus. semper sulpi-
cantes, nos propria periise caciturnitare, quum tamen loquendo salux este poruissemus.
Proinde, Parres honorandistimi, cum non paruum sc calamiracum delinimentum, dolori
Ecenosrelaxare, ae iusta indulgere auxierari, cosamus vos per Chuctum, ne vobis vitio vertatut
Einrebus nostris vlcimisac penc deploratis lacrymas eftundamus, ae pectus exoneremus suspi
riis, quum rix vlla maior lic calamicas, quam milerum esse, nec id aiidere protireri, rulcuque simH-
lare hilarirarem, quum animus vulnere laucius sc alulsimo. Deinde quum eam robis contue
endinem este sciamus; venec vicimo acticiendis supplicio audientiam deneseris; neque haud
quaquam limus alienigenae, sed omnesciuium veltrorum Alix; in hac vibenack ac edUICAEE
masnaque ex parte robis langunis ac propinquicaris iure coniunctae; (IMM OPErC PrCCAIUE,
ac humilirer oramus, re ee nosmileras omnique calamitatis genere oppreclas, caciri salcem ac
benione audire velitis. La litecericis, plane perspicuum erie, smus nemoribus tam improbae
ac vica adeo scelesta, quemadmodum aduerlarii nostri clamitane; aue potius ipsi imurii aC
caluminiis retertiinminieris. Frenim nih in omnibus, quae nobis obiiciuntue, eam reddamuS Fa
tionem, gua honectas ac Dei rimore constrictas decec rirgines, nihil moramue, quin grauiora
etiam (Gi possibile Calrem, (1c) paciamur mala ec incommoda. Sinminus, Calrem hoc iosamus.
ne nobis innocentis nostra oblic, nec aduerlariis calumnix eorum, ve plurimum contictae
prolne, quum sciamus, has noctros iniurias nequaquam vobis omnibus impurandas elle,
Sed quam pluribus summopere eriam displicere: Alios veroignorancia porius quam alitia ex
rare repore ab aduertariis noctris perlualos, nihil execrabilius esle in terris, quam virgines Dec
sactaS, de quae casticatem luam illibatam conleruare Audent. Omissisieirur lonoioribus sermo.
nibus. quam breuissime heripoceric, lingula diluemus obiecta, ne robismunis molestae videa
mur nobisque ipsis suspicionem aliquam ob nimiam in dicendo anxietscem; ac oinanis aftectario-
nem concitemus.
Acculationis igitir capira, quae nobis obiiciinr, haec tere esse videneur, uod
Canctistimo Dei spreio Fuanselio in operibus noctuis plus quam vera fide considamus: Ouod
nimium Poncisici Romano; et illius cribuamus decreris, renaciurque hutrianis innicamus
eraditionibus: Ouodnon, relictismonasteriis rorisque contempris, ad seculgrein congersationem
teverramur, ac nubamus: Ouibus omnibus, cum appendicibus suis, breuistime, vete, ac ex ordine
respondere conabimur.
Subimicium isicur. d quaritum ad conceniprum Eianselii percinere videtur; nihil mora-
mur s rel minimum lacrx lcripcurx conremnamus apicem, quin omnium habeamur scele
sissimae, quum plane sciamus, credamusque trmiter, virivertam saluris nostrae sumtriam ab Fuan.
selio, _ cam bono ac laro pendere nuncio. IIlud igitur quotidie in manibus habemus, ac
veclesimus, non Cermanice cancum; sed eciamlatine, quum eam lingliaim Dei dono nor
secus ac vulgarem incelligamis, vicartique nostram omnem ad illud, tanguam ad amustur
quandam, efngere COnAmUE: Oua in re porissimum Dei gratiam imploramns, sine qua
vires de conacusnostros nihil valere scimus, quo Christi iusum suave, ac crucem ejus lan
ctamtollere, ac post ranti masistri vestigia portare queamus. Ccrerum nemo nobis vicie
DOTeTIEvestere, S antiguorum et lanctissimorum Doctorum interpretationi porius, quam ob
corrx alicui invertioni sidem adhibeamus, quum proh dolor manileste conster, non ma
nus diversos sensus quoridie à lancto Dei Euangelio elici, quam hominum snE mentes 
FORMA, cametsi Deris nequaguam auctor sic confusionis, sed pacis. Hinc omnium malo
rum ac tancarum curbarum ac sedicionum Fomes de exordiut, quum viusquisque indoctus
etiam ac rudis (acrae leripeura incerprecationem tractare audeac, illamque porius ad reilicatem
suam ee commodum propilu  quam ad salurem eam ipsius quam fidelium religuorum.
adapEarE CONACUT. Ita tiC re Chrictiana libercas; quae plane spitiralis est, penicus in car
nis veleatur occationem, destetas, e remeritarem. Fectatur hoc insens veriulque le
nus ba, nubenciu e monalteria sua derelinquenctum. Feltacur hoc lacrymabili

## Folio 377 — 1663204101:0401
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000401.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Dencla.
illa aericolatum srages actras cedia, nunquam latis deploranda, quam impii gnidam, tal (1 ac dolo12
Tutcirarunc operarii, qui Christi e Apostolorum pertonam subdole astumpserune, enticisque, ve
quam maxime inlatirene, perluaserune, Pocistimum eos Euangelii detentores ac prorectores: 1a-
mechnemoiam videri relictante calamitaris auetor exticisse. Peltacur demum Fuanseliiperuer.
Sionem, quod extali doctrina nullus dignus Fructus pullulare cernitur; se d quod omniz ruune, lin-
Suc disciplinae, mores, incticura Cancta ex Calubria, pax, concordia, Deicimor, omnisqi preximi caricas
EamOr. Necmirum, quum verbis cantum Fuanselica extollatur reritas; operibus rero plane de-
primatur dc expellatur. Pacile enum est, verbisabundare: ac tactis excellere, id demum operae ac la-
voris precium existir. Regnum enim Deinequaquam in sermone est, se d in virrure. Nec quisquis
dicie, Domine Domine, incroibir in regnum calorum, led qui fecerie roluntarem paeris caelestis.
Conliderace igieue, P. C. num jucte ab amulis nostris ob lanetissimi Fuanselii acculemue
Cocemprum, cum miil magis ad lalurem nostram pertinere cenleamus, quam veram e germanam
iilius obteruationem. Nemoenim despicie quod cantopere reneratur, necreiicie, quod tummo
Audioinnicari Audet.
Verum hic alia nobis ab aduerlariis nostris impingitur culpa: nempe quod, licetvos, P’arres
conleripci, vericaris praedicacorem nobis. publicis eciam nec paruis conduxeritis expensis, verbum
tamen Euanselicum ex ore eius audire relommino concemmimus, vel minusillianimum adhibe-
MmiIS. Equidem quod opipare pauperum alacur eleemolrna, nicida eius curis es peculantia plane
ostendune. Ouod veromapnitice etiam donetur, argenrea eius suppellex de culcus nequaquam
monasticus abunde indicat. Cererum h unquam Euangelium Peu Dei nobis praedlicarie ver-
bum, paracx lirmus mendaciipaenas dare: nis quis hoc Fuangelium rocare voluerie, quod sum-
moPonritci, Cxelari, Exiscopis, Cacerdoribus, monachis, ac omnibus demumamarulenter et a(-
Cidue maledicir ac neminiparcie, quiperuera eius doctrinae minus adhaerere dignum ducit. Nam
quod nos viegines Catuas ac demences appellac, quod visilamus, quod plallimus, quod corporano-
Straiciunis maceramus, nihilnosra retere, quum ob convicia calis poriusexulcemus, quan indis.
nemuE. Quodrero illum quandoque minus audiamus, auc Curgemces dilcedamus, nequaquam
culpanostra, ledperuerta e decestanda ejus accidie pravitate. Tam oblccena enim de impudica
replurimum eructar verba, venon Colum virginum auribus line derestanda, Se d eciam coram im-
Pudicissi nismulieribus incoleranda Forene. Sed quomodo alicer loqueretur, quam semper fe-
eic? purat nos adeo leues, quemadmodum moniales illas quas blandis luis verbis e monacte-
riis elicuie ac publice lecum sub chirursicipraerextu circum duxie. Nec obscurum est, quid iplum
rursus ad Carchulianorum monacterium impulic. Iloc lane nemo ignorat. Hlerbipolitana
Sedicionis illum praecipuum auctorem excirisse, ac mileros illosrulticos in exerem a calamicarem im-
pulille, cuinsrei protectopaenas darec, si nonintam curo laceret alylo. Palisisitur Fuas elista est no-
Aer. FF quidmiru, hab ems abhorreamus Fuangelio, quii haur quaqua vox sic clamanris in delerto,
Sed plane Sacana verbum internale, de nihil aliud conqueratur, quam quod nee minisnec conuiciis
nosemonacterio extrahere possic: quod quidem parum ad nos spectae, dummodo a riolentia cuta
remaneamus. Nam quod nobis cegnum caelorum promictie, quam primum relicto monasteriond
secularem vicam reuertamur ac nubamus; Interni rero cormenta comminatue, i dinrius sub resul-
ari rica perduremus, luis id polliccatur axostatis, quasmiserabilicer non solu coram mundoisno-
miniolasreddidic, ledproh dolor coram Beo etiam abominabiles fecic. Nosenim nequaquatu lupi
verbis credimus, minus vero obremperabimus, erram ( oni Philomela caneret Cuauius.
Ceterum hidem innobis aduerlarii nostri re quirune, assetentes, nospotius in operibus morruis.
quam innouicare hdciambulare. Verum quam iuste id Faciane, paucis P. C. accipite. NOS PEX
omnibus e anre omnia leimus, quod suctus ex fide viur, de quod ex operibus legis non iustiHca-
mur gratisper srariam diuinam ac redemprionem, quae est in Chricto selu, per quam remissionem
prxeceritorum habemuspeccatorum, ac ideo arbirramur, Edeiustificari homineim, ab (que operi.
busleois, credimusque e planenonimus, quod ex tide dacur hareditas, ad quam perlola opeta
nemopernenire porest. Oreisitur contiremur, e corde credimus, quod Deustilium suum le-
Cum Chriltum proredemprione humani generis in mundum demilerie, qui nos per pastionem
luam redemit, e morre:norcem superauie, quem ee Deus a mortuis sulciravit, quo in eo lepulci
cum eo quoquerelurgamus; quinimo e hoc trmiter credimus, quod omne, quod non elt ex t-
de, hoclicpeccatum, ac ideo nonimus, quod infidelium sine non credentium opera, vicunque (pe-
ciebona rideantur, nequaquam ad salurem sine reilia, Ced lolum quae ex recta fide procedune, dt
charicare sulcipiuneur, hac esle qua Deus d nobis exigic. Ceterum cum ita credamus, num ideo in
Peccaco manebimus, regratia abundec: ABCE. Duum enim ilospeccatomorruas esse conveniat.
quomodo posthac riuemus in code: Scimusenim, quod quemadmodum excitacus esE Chrictus ex
orruis per gloriam paeris, ica de nosin nouitare rita ambulare de cere, re quam minime peccatum
in mortali corpore nosroresnet, ne obediamus illiper cupiditates eius; le d quod accommodemus
nosmeciplas, velur ex morcuis viventes. Lonscisicur anobis absic, ve rerbis sidem iactemus, operi
buse

## Folio 378 — 1663204101:0402
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000402.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
lirckneaeum
busveromanitesteilli conrradicamus, quoniam non amplius limussub lege, se d Sub eraria. Pta enint
nos in libercare allertas esse seimus, vr serux Factxe simus iustirix, ac ideonos decere; vemembrano-
Arapraebeamus seruainsturixe ad Canctisicationem, quum nuroranientum peccaciniorssic, donum
aurem Deivica xterna per Chrictum lelum Hominum nostrum. Siigicur cum ChriStOLCSuETExIIIUS.
Convenie ve luperna curemus, de haur quaquam cerrestria, si Calcem emorrue Fucrimus, se vira nostra
abscondica siccum Christo inDeo, vemorciticemus membra nostra cerrestria ab omibus immun.
diriis, postquam recerem exuimus hominem cum Factis suis, _cindIiUS NOVUI; qui RENOVAEUE
ad agnicionem de imaginem ejus, qui condidicillum. In liberrare igitur, qua Christusnoslibera-
vic, Mare iubemur, de non rursus Ceruicurisingo implicari, nec liberearem dare in occasionem carni,
Sed per charitarem seruire invicem. Proinde pustquam side iustiticarx de Deo reconciliatX sI
muspermorrem Clicius, _ cum essemus olcacter, in arboreim insex lumus finctiteram, decet eri
am, reilla sructum Ferarintempore luo. Omnisenim arbor; quae non Facietructum bonum, exci
dicur, _ inignem mirritur, _ paleam comburerionis inextinguibilis. A fructibus enim atbOrCOB
nolcitur, nec de spinis colligunturruae, aur de cribulis fcus. Bona vero arbor Auctus bonos Facit.
Pueris aurem arbor fructus malos Facic. Non porestarborbona Fructus malos Facere, neque atbor
pueris Fructus bonOSFacere. Ouaproprer necellarium ducimus, venon Columnos, le d omnes, qui
Chrito nomina dederune, fidem non verbiscancum iacticemus, ed eriam re ipla ec operibus illam
in nobisriuere ostendamus. Nihilenim facilius, quam verbis Fidem protireri, quemadmodu
nihil difticilius, quam illam rectis operibus exprimere. Nequaquam enim sdes ficta et morrua, led
rivensac veras Christiano exigicur homine, quae non niliper opera bona ostendiporest, non quo
nos operibus nocris, ve dictum est, institicari arhirremur, le d quodiam iustiticari ne qua gitanm desi-
dereorioli, e (s recte credimus) line bonis operibus vivere portumus: ec li non ob aliam causam
operabonatacienda estene, ob animi Calrein prarieudinem essent praestanda, quo Deo oprimo ac
maximo slioque eius rigenito ob redemprionem nottram de torbeneticia dignasoracias ageren
de charicarem, quam nobis exhibuie, proxiimis eriam nostris cerribuere poslemus, maxime quum
conster, sencilium quoque philo Cophosquoldam, in quibus non spiricus, Ced carnis riguicimperi
um, conacuraliperuenisseinstinctu, ve virtucis opera, honestarem viex, ac proximorum dilectio.
nem, omnibus huius mundi praeculerine rebus. Id quum a genrilibus sic Factum, quanto
magis a nobis requiritur, qui iam fide lumus illirminatae, et Pelu Christi lanouine à pec.
CaEIS expUEGAEE  lubemur isicur, velux nostra coram hominibus lucenc, re rideanebona
opera noltra; gloriticenque Pacrem nostrum qui in ccelis est: Licer mulei ex xmulisnosris
negene, operabonacernipolle, tanguam Saluacornoster aberraveric, dum aic: Fx Fructibus eo
rum coenolceriseos. Verum curnam cam impie contra Christi doctrinam deblaterent, vestrae po
eius prudentia discernendum relinguimus, quam quodillorum hementis guaeramus respondere.
Nam G ec bonaoperacernine quirene, malatamen ne quaquam abscondi possene, ex quibus pla
ne deprehendereliceret; num illa cum rerbis conenirene; aur porius illis esene Concraria a
penius a tidcaliena. Duilquisisitur Fecerir ee docuerie, hic magnus vocabicurinregno calorum
eenonille, qui dicic Christo, Domine Domine, introibit in regnum calorum, se d qui tecerierolun
carem parrisems quiin caelis est: Ille eriam Fracer eius est e Poror ee macer. Hluc de illud quogi perti
nec: Si ris ad ricam insredis lerua mandata, de quod Chrittus iubet discipulos luos docere, quo om.
niaseruencur, quaecunq: ip se praecepericeis, de li haecnonistis, aic, heari estis, ( Feceriris Ca. FC, quiha
Betprxceptamea, et leruar ea, ille est quime diligic. Vnde d Apoltolus, Ouaecunqi (inquic) hone
sta, quaecunq. iusta, qua cunque accommoda qua cungiboninominis, si qua laus, haec cogitace, qua d
didicistis de audistis de vidistis inme, haec Facice. R urlusqe, ve am buleris digneD omino, veper omne
placeatis in omni operebono, Eructificantes e crelcentes inagnitionem Dei. Pidesenim line facti
moreua est, quemadmodum ec ex factis est perfecta. Na licur corpus ablq; spirien morruu est, ica d
Ad es ab sqs FACHIS VIIIA HOMCH. LeheMlicaq; vr ex couerlarione bona opecanostra cum mansiretu
dinc ostendamus, eenon verbis solum gloricMa. Dui enim dicit: Noui eu dt prxcepra eiusnon let
Hal Mendax est, e in eo rericasnon eit. Suiaute leluateene cs, Mnve ncharicas Dei pet
AECIA eHt. DII FACIE VOIUNLAFEMHL CI WAMCFIM XFErHUI, LOMHI GIHLACMHMEAI ex ipsOnatuS el
Duiexerceciustitiam iustus est: licur R ille iuctus est. Juicomite peccalun e B eAt, quoni
abinirio Diabolus peccar. Nonisicur rertis diligamus, ne que linsua, leopele de temlace. Nar
ouiseruac praecepta Dei, inillo manet ce iplemeo. ac cads Dei, repraecepta eius set
uemus, Faciamusque opera dignaiis quirelipuere.
Cecerum hic nobis xmuli obriciune. Non omnea opera, CTCHE CGI ex recta Sdeac carirate
prohicilcuntur, meriroria ese, de a Deo exigi. AEqui nechiCCOnETAdICIIUS, GUUI CCKFIIHI LCNUS.
ab (que sidenilulpertecti eCpoRC. Vnde, repraedictum ell, nec infidelium opera, criam ( opei
ma ese videaneur, vilius ad lalurem esse momeneinonimus, cum havE quaquam ex recta Hde
nost
Procedant. Duxe rero ex charicare lulcipiuncur, hac lune, quae Deus anobis exisic. Vecumhicxmul

## Folio 379 — 1663204101:0403
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000403.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
enela.
noMtiexIanE, ac S ContClX simus, nos in operibus nostris considete. Cerenum vetbis saluato.
ris edoctae sumers, gnod etiam si Ommia Fecerimus, cerreamur tamen nos inuriles seruos censere.
quum Colum idegerimus, quod debebamus. Verum guid prohiber, nos eriam in operibus spe-
Fare: ad qux nos Deus noir solum per renruerationis praemium prouocae, sederiam per pcenX
comminationem decerrer a conrariis. Pametsi reguaquam in illis, sed solum in grarix Deino-
Atri aementis Elii eiusrnigeniri contidamus, cum recte reneamus; quod Elius hominis, quum ii
Eloria lua reneric, mundum ex operibus sc indicatcurus, ee quodii quibona fecerure, prodibune
it relurrectionem vicx; qui vero mala egerune, in relurrectionem condemnationis: FF Aposto-
lusnosdoceat, vuumquem que reporraturum, quae hune per corpus, iuxea id quodfeeir, linebo-
um, Cinc matum. Curigicurnon diligenter caveremus, ne nadae reperiamur, nobilque accidats
quod Facuis illis rirginibus, quarum lampades ob olei defectum ex: inguebantur: aur fciinstar fru-
Ctib. Caremtis, excidamur: quum leiamus, laborem nostrum non esteimanem in Domino, nec Deum
iniustum este, re oblivileaeur operis nostri de laboris ex charirare lu lcepri. Nâ quid de operibus, qua
Haut quaquam ex sde aut charicare procedune sentiamus, iam antea fecim manifestum. Spcipitur.
Ede accharirare, dinina praeterea promissione repletae, illis eriam seruari credimus edoprionem, ex
Pectancesre dempeionem corporis nostri, acneuriqua veremur, ne rnquam spe decipiamur, trustre-
MuxauE CoFundamur: Famet hinihilhic discurere aerinear, quur Deus sidelibus spem eriam ex ove-
ribustecere, neqi enim summi Dei secretanmsanxie indagare Atudemus; led Caris nobis est, quod
E opcrum nobisrecributionem sicpollicirus, acq; ideo verbis e promissionibus eius, canguaimin-
Fallibilibus, plenariam sidem adhibemus, que adeo bonirate _ clementia (unEreFerta, Ve etiam Bau:
Aum agux Frisidae ex charicate praestirum Deus le remunerarurum (pondeac.
Cererum quod nobis summi P’onc. obiieitur reneratio, ne quaque negamus, eilli de omniporestari
Tempernos debita exhibuise obedientiam, quum omnis anima porestatib. excelleneib. subdira esse
debeat, de quirelisticporestari, Dei ordinationire Kstar. Ouaenam isitur pauperculae tandem sumus,
vecanta porectari reluctari possemus, aur eriam deberemus, cui ecRe ges e Principes orbis collasub.
iiciune: auc quidillius demic seu ad dir porencia, li ab eo deticiamus, aur diurius sub obedieneia eius
perleueremus, cum puluis existamus e rmbrx: C eterum longe a nobis Deus avertat, vreiinre ali-
qua impia netanda auciniulta adhaereamus, duc sdem praestemus, quum divina gracia incer bonum
ee malum nonpenicus diiudicare ignoremus. Duod hi aliquando in rebus quibu (dam lap (e sumus,
euenirnobis quod mundo fererniuer (o. D uisenimno aliquando se ductus aur deceprus fuic. Nam
Duod Papa (uc lanctismus, aur porius scclestiltimus, Chrilti ricarius auc Ancichristus iple, nihil act
ios, quae d veri Dei gracia pendemus de misericordia, necnon deruce Clii eius rnigeniti, per quam
redemprae lumus aclibetacae. Tra camen sencimus: Satius incerdum elle, pocestacem, imo eyranni-
dem aliquam sranem ae molestam, non dicimus impiam aur Laluri aduerLa ParienEeT Ferre, quam
per indignationem iusum reiicere, et adeo Facilirer d̀ longaua discedere consuetudine, praecipue
quum ea nihil habeac, quod admodum conscientias possic degravare: Siquidem dum vulgus ad
Ponciticis ec Epi(coporum irricatur conceniptum, interim ecis proprios despicere incipit dominos,
ita vecandem omne concemnat porestarem. Pestaneur hocclades irmumerae, Canguinis Christiani
effuliomileranda, tor Cxdes, capine ac monasterioru eversiones plusqua hoctiles, quum interim pax
fueric alcilsimra iniis locis, rbipopulus in luorerencus est oficio. Ac quanto melius fuisCE, veL ErFan
nide incerim aliqua rolerasse, quoad Dcus populum suum liberasec, aut Talce per Principum couen
us de consiliares ad meliore starum fuistexre dacta, quam ira furencer inlanire, de ima summis com-
milcere. Sed hocfuit roluntas Dei, cuirelistere nemo porest. Proinde p aliquid humanis cribirauS
insticuris, non penicusnoscen lemus errare, quum impolsibile existat, priuata etiam domum quan-
dam, nedumonasterium aliquod, sine illis grbernari acrire conseruari posse, Apostolu sq; docegr. -
imnia deceter e lecundum ordine tieri debere. Sed Deus prohibear, rehumana Ctaruca divinis com-
PaTEUSpraCepEis. Duantum isitur ad cibum ee porum pertinet, recte nouimus, reguum Deinecin
cibonecinporu consiltere, led porius id esse iusticiam, pacem de gaudium in Spisicutincto. Omnia
igitur pura puris esse credimus, no (que porectatem edendi de bibendihabere leimus, se d non omnia
nabis licere negee omnia conducere, nec omnium nobis porestarem esse, eriamti sub nullius cedi-
OAMUEPOTCCLATEM. E SCX reneri destinaca sunE, ee venter escis. Deus aurem et hunc e illas abo.
lebir. Ouisigitur est, qui de alieno tamulo indicare auder: Proprio domino star auc cadic: Lno
Fulcieeur, ve ACc. Porens enim est Deus efficere, Vecer. Oui igitur relciene, domino rescien.
Crarias enim agit DCO. Er qui non relcitur. Domino non velcitur, es gracias agit DCO. Verum
non ob rnam lolam caulam, sed rarias se mulciplices aliquando a licicis eriam abstinemus ci-
bis: quamuis non cam rudes ac percinaces limus, ve semper ac eriam exisente neceHIcare nOn
carnibus quoque et reliquis minus consueris rescamur eduliis. FatemuT, omne tempus Chri-
siano homini aequale elle debere, hoc est, ve omni tempore Dei milericordiam ac suam agnO-
icac tiasilicatem. ae nunquam à bonis cesset operibus. Ceterum negare haud possumus, non-
dum ad eam perfectionem nosperuenisse, ve semper e omnihora debicopertiu valeamusollicio.
Duid

## Folio 380 — 1663204101:0404
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000404.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
CHCHISCMATCTAAAOFUM
Ouidigitur prohiber aliquando lalcem a Hetis eriam abstinere, ee non semper induloere edendi
ebibendi deliderio, ne dum omnitempore reneri in seruiamus, nunquam mencem actollathus 20
caelestia, praecipue quum non postrema sit rirtus Pobrietas, ad quam nos Apostolusadhortans aic
Proindene dormiamus, sicur _ ceteri, led rigilemus ex lobrii simus. Frne incbrieminirino, in que
luxus est; sed impleamini spiritu, _C. Fcbeatus Petrus succinctis nos lumbismentisnostrae lobrios
sperare iuber. Ouam quidem Cobriecarem Apostolus in muleis locis excollic, ac praecipue a mulierib.
exisic. Noniscur in comellationibus dc ebriecatibus ambularenos decec, quibus cubilia et lalciuia
ACMAHCHL, LCCHBC POCI FCMCMLALHIS VOIIHAMI FCILIIS CMMILLAM, _E CaEnIS CUTAMNeAGaMUS ac
concupilcencins. Dum dchoc con(taEs CHMMI SIS ACI HCL CUEUEHIEALE AC LanIEAEEI PEKTINCTC, QUAt
moderatum edendi er bibendirlum, ex quo spiricus vicalisporiusroboratur, quam CuHtocatur. P au
Cisenim natura humana contenta est, quam li plus quam necesse (c obruere relis, aurnoxium erie
quodincursiraveris, aur saltem iniucundum. Festancur hocmonachorum ac monialium exempla
quoridiana. Illi siquidem ob abstinentiam ac Cobrietatem vicae ad aerernam perueniumelenectutem
quod quidem forerimpossibile, li edendiporius, ac bibendialsidue operam darene. Sane li eriant
quoridie carnibus relci vellemus, Facultares noctix hanc quaquam cantis luppecerent lumpribus
Sexaginta enim X vlera sumus, Familiam que copiolam agri d pecoris caula alere cogimur, quam
plane carnibus exaturare neceslè est, quum incerim herbis, lacticiniis, pulmentariis ec reliquisrilio.
ribus lstentemur edulIIS.
Verum enimuero nobis hic obiter _ orationes longiores ac vigilix obiiciunEur. Ceterum nec
hienosabertare credimus, licer quidânos faruas ideo actulcas appellene, quod non lecus acrustico
tora Fere nocte clamore ac campanorum lono omnitus ricinis molestae simuS. Nam praetecquam
quod CMmusSPFOTACLIHIELCeLCt Besese roluerit, Apostolus nosimul
ris in locisas aOSCaae, d Hesare M, es, precarioni insteris. Fricerum: Ob (ecra
cioniinstate rigilantes in ea cum grariarum actione. Rursulque vule, ve lognamur nobis ipsis pes
PlalmoS e hymnos, necnon re cantiones spiricuales in corde noctro canremus, Dominoqi in omni
bus gratiasagamus. Eralio loco: Adhorrorisicur, veance omnia hant deprecationes, oblecrationes
InterPelTatIOneS, GracIaTuM aCHOHCS. L. L AOCCLC Commonec qe vosinuicem cancionibus e laudi
bus, et cancilems spiricuatbus, C stacta CaeesMee reut Domino. P’Orro de rigiliis Salua
Forir: Vioilare, quianelcicis, guahora ommus renet S H. L. TnCIddC ANIMI CUTZ FANEIIB
ac Colicicudine, sed eriam de corporalivisilia dictum puetate e Mespulos: Vioilace, _C Orate, ne
incres incentationem. Lurtulque: Visilate, ommitenore rance. LL APostolus: Vigilate, Rat
in Ade virilirerAGITC, CSOTCFOrEES, OMMIA VOBIS CIMH CHAHCALCHAML. L. LHCLMIM: Ne dormiamUS, (ICU
ex cereri, led visilemus, ex Pobrii limus. LEmOx: Sempel Salck, Mdesinenter orace, in omnibu.
Otartas aSIcC. FFbCaTuIS Peltus. MSHSLBICMMAILES ABTAIMMI. ACruESUS: Sobrii estOTC,
visilate, quoniam aduerlarius rester Diabolus arsu eo usiens obambulac, quaerens quem de
voret. Sane, parres contcripri, Cieiuniis, rigiliisac oraciemo. Corps acerare d afligere peccatuir
esTet, perquam Facile d calibus abstinere pollemus deticus, cac amorum nostrorum, qui le d
nocluque insursicare non delimume, ac illudmorehabete. Cc d Bibamus, cras enim Forlat
morieur. Verum quum sciamusicarnem aduerlus spiricum concupilcere; spiritum aurem aduer
sus Cainem, de qui Christitune, eoscatnem luam cum aectos de Concupens crucitixille, ne
cellarium ducimus, reillam perincdiam, labores, d risilias doments, puurque leddamus obc
dentem, quonon semperincerrenis obambulemus, e Ccan Lsentes Hostras ad caelestia ralea
musexcollere. Vereenim lin hac vita lattes ps eisto tixam habemus, maxime milerabile.
omnium hominum lumus.
Cererum quae nobis de habitu ac silenrio cum relignis quibuldam MIMEENS ObnCMmEE, dign
non sunc, re diluantur, quum omnis habitus, dummodolichoneltus; Chtalas deccalmulieres
guae etiam cum re plurimum sarculae censeaneur, non melius quam silencii paena plectipollune. l
laltem pax ex concordia incer eas conseruari debeac. Contraria enim contrariis curantut. IVar
quodin commune riuimus, _ bona nostra internos publicamuS, ex IMIEEULO LACHHIS Apostolico
Proindeiam ad virginitaris crimen decieniamus e commemu, Guonate ot cola fere liris de
Pendet corroverlia. Nam hillam abiiceremus ac conculcaremus, procul dubloBonLacHceles cem
leremurmulieres. Verum lonse Dcus auertat, ve, quodilli semel rerbispromisimuS, TurUSrCIP
abne demus, vecunque ob vocamale audiamus. Scimus honorabile CACINEEEOMNES CONIUSIUH
cubile impollucum, quum et Christus ipse nuprias sua praesencia honoraveric. Cecerum diumainste
purione edoctae, virginitarem nequa quam posteriorem esse concedemus, guuin regnum caelot
spontanea castratione conquiripolsic, et Apostolus omnes homines elle cupiat, reiple erat oble
ostendar, quid magis conducar, dum aic: Bonum esthomini, VXOrEIM NOn AETIHBCTC: FF, de VSin
vuspraeceptum se non habere; Bonumtamen homini sic esse, de ( IOlULIS BIC, vE haud ALIBCTC qua
rat, quoniam diuisa sunchaec duo, mulier dc virso, quum nupta curet, qua une, e quomode
unota
vico placerepoltic; innupra reco, quae sum domini, ve liclancta cum coipore d sxicicu. Acmor hu

## Folio 381 — 1663204101:0405
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000405.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
opencia
ypoir. Teaq: qui elocat rirginem suai nuprum, Bene facir: artarieri qninon elocar nuprum, mellu
Facic. Anhic obscure ostendit, quidnain sitbonum, quidre meliiis existat: Cererum aduerlarii nostri
casticacem non omnibus a Deo ese daram, acideo nec ab omnib. seruari posse asserunt. Sed esto:nor
Sxominibus datas non camen omnib. estnesata. Veru unde repente hroc pronobis solicitudo emer-
Sc, cum in reliquis cunctis nulla nostri cura habeatur: Scimus, in mortalinostro corpore ac carne ni
hilnis peccacum habicare, necnosriribus propriis cositare aliquid, imo nec relle, minus vero perti
cere posse, nisi graria e dono Dei, qui quumnospra destinauie secundum propolcum iphus, de vi
eiustianerniuerla, porestetiam in nobisagere, non lolum, re velimus, se d veeficiamus probone
animipropolico. Omnia enin per Christum; qui nos roborare raler, pollumus, eciams exnobis
iplis nequaquam idonea simus, re vel quicquami cosicemus. Naii dives est sponsus virginis, et 0-
nium bonorum largicor, licet muleis videatur abiectus ee pauper, ac ideo nos instaurare, fulciren
roborare dt Babilire ralet, re quod ore promilimus, opere quoqe perticiamus, non lolum qiancun
ad carnispextinetincesritarem, led s puricarem meuris. Nobis igitur curx haec superuacua relin-
quatur. Duod Raliqua exnobis nubere, aurmoniasteriuni relinquere Carius esse ducat, quoniam vos
ica pexecipicis, iuberis ac vulcis, ab eat dilcedat, nubat, lua que carnali fruatur libertate: Sed hocin-
cerim pecimus, venulla inuica (licur iami Factum est) ab strahatur, aur nubere cogatuir. Sed Lutherus;
inquiune, manifeste ostendic, nullius momenci esse castitatem, aur roci ob leruarionem tam inipijo
Neruim guirille aliud diceret quam Facerec. Nos aurem haurqua quan in Luctieri iurauimus verba,
praecipuerbinon Colum coneramanifestam pugnar leripcuram, le d omnes antiquos e lanctos con-
demnatdoctores. Loseisicurmagisnobis perluader Perrullianus, ille aucortam antiguirs. Crpria
nusmarere gloriosus. Hlieronymus lacer, Augustinus renerandus, Ambrosiuscelebris, Naziarize.
Hus doctus, Chry lostomus aureo oris Aumine excellens, Fulgentius pius, ac plures alii: qui omties
vnoore ex diamerro cum Luctierariorum pugnant dosmare: nec lolum opiniones luas ex proptiis
ac liumanis contrmanerarionibus, sed plane cum divina ac miniiie decorta corroborant scripeu-
ra, quemadmodum lesere rolentibus aburide parebir: nos enim iam breiitati sudere eosimur. F. P
protecto hmacrimoniistarus cam perfectus fuisser Forlitan de Christus ipse, qui in omnibus exririe
perfectus, d nupciis tiautabsinuiser. Aeille non Colum caelebsrem an siriple, rerum etiam à pura rir-
Tinenasciroluir. Vnde de beacus Flierorirmus inquic, rirginitarem rouentibus non solum mibe.
re, led es relle damniabile est, quum Apoltolus manifeste casreiiciat riduas, quxe cum lasciuire in-
cipiunc aduerlus Christumi, rubere rotune, habences condemnacionem, quod primam sidem (id
est casticaris rocum) irricum secerunt. Ecideo rirgines, quae post consecrationemniiplerunt, non
tam aduleeras, quam inceltas rocac. Siigicuir Ctiristi esse cupimus, carriem nostram cum afFectibusde
concupilcenciis crucitigere cogimur, de li spiritu rivere quaerimus, contempra carne spiricu incede-
reestnecese, ec haurquaquiam dicere: Edamus, bibamus es ludamus, CraS enII FOFLSIEAM MOTICMUE.
Vecuntamen quod aduerlarii nostrinon ideo agre ferunc,nos â nupeiis abstinere, ac in claustris
remanere, quia bene nobis reline; auc quod lalutis nostrae curam aliquam gerane, vel inde liguet.
quod quam primumi subdolis luis verbis ac cosiliis monialialicui perluadene, rerelictomonasterio
ad secularem re deat vicam, non arriplius de illa sune soliciri; aur aliquam ei opem afterre conacur; led
sutticic eis, sicanirummodo extrahacur a claustris; minime curancibus, quicquid inde le quarur. Flinc
miserarum illarum querelae, quibus se idenidem decepras ac circumuencas clamitane. Llinc despe-
raciones illa horrendae, ac corporum prosticurio publica ec netanda, quam profecto non lineama-
rissimislacermisrecolere pollumus, quum audimus; rala Domini, Spiriculancto dedicata, ad eam
peruenire imimundiciam, republice omnium exposicx sine (purciciei x libidini. Acincerim Chri-
Rianiilliriri suanissime cauillantur X ridenc, aserrentes, quumi Patis luperque pergraecatae Fuerine,
eas cande vlero desicuras, pessimamq; metetrice optimamonialiesse meliorem. Llxec estrerahomi-
num illoris de Christiana charicas, ec, li illis credimus, lacris litreris eriam contirmaca dc comprobata.
Publicani enim; inguiune, ac meretrices praecedent eosinregnis caelorum. Scd interim de poeni
rentia Cilenr. Ac reinam mulieres illi poenirerent; non amplius enim publice corpora sua prosti-
euerenc, demeretricio nomine essent indiona. Sed non ignoramus, quid eos ad tanca impellac
Facinora, nempe malae conscientix rearus nequaquam obscurus. Vellene enim, ve cuncti eo-
rum reltisia sequerentur, ac omni Deicimore abiecto, honestare que publica conculcata, dilcipli-
naque seueriore concempea, eorum instar debacchareneur, quo ricia lua, qux nulla ratione excu-
lari pollune; mulcorum delictis concegere possent. Sed d illos praecipue cruciar, quod vident, se-
xum infrmiorem lonse viris tam praestantibus esse forriorem, Cabiliorem; concinentiorem.
Ouapropcer alienam viccurem in suam ac propriam accipiune concumeliam: Pamet(I CosMam-
mon interea Colicitare non delinac, siquidem sperane, le hoc pacto ad monialium expulsaru
auc deceprarum bonaadirum sibi patetacere polle, quae etiam speiam deuorarune, re quae illis pet
vim adimantur, eisnetande accreleane, nulla habicaratione, sirrie hociustum auchonestum, necne
Nullum igicur maius vicium ese censent, qua quodnos bona monactarii no publicamus, ac quem.
titu prtalerume, ad pauperum contecamus rlum. Sed D cum immorcalem, quaenam est haec
Abelam

## Folio 382 — 1663204101:0406
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000406.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
irckheimeranor
tiheralitas: Fradiderunemonasteria nequaquam sua pauperibus. led ea concione, veips ab omni
Cubleuentur egectare d inopiano lolum rictus dt relticus, sederiam, repecunia immen la remune.
rentur, relive nubere reline, leu caelibes remanere, habeant acsau halere queant. Nuhaee
elt in pauperes collario, aul potlus palipet poacto Cauporace  erunteta, LCa, quae illorun
non lune, rendere, ac incerim de donatione pauperibus tacta foral au. Lenim si pauperibus
bona illa reliquerume, quidipli poltquam habicum ac acipua adeceamemonasticam, faciun
inmonasteriis, diunoctuq; nihil aliudagenres, quam quod rino d fula Maulseane, re de aliis cur.
plocibus sileamus, praecipue ij. qui lani luneac ad laborem adhuc valsar. Guuu apoltolus cum, qu
opcrarinon rulc. manducare quoque prohibear. SI Vero resBISTAMLMMLCLMMdCTnE, re aurem mini
me (quemadmodum dCFCCCTNE) quid actinet, eos lamope GOati infacinore, quod nulloprae
cextu exculari porest: Erenim priusqua ipl omnes rea uemee omnia illa bona deuorabun
ac dilaxidabune, ita, ve nihril FANdeM PCTHCMIAEad PAUPCTES, IL LIILLLMHCMMlaF egenuS. E quidem, p2
res conleripei, non sine magno damno ac pauperum derrimento iam expexciectis, longelatius fuit
le, monasteria illa ne quaquam sub ram illicitis condmous ene cepta, quam tancis expensis
qux longeredicus exuperant perceptos, curbam tam immenlam alere d oriolatm. Nec dubicamus,
SitxC Facta traur FuistEnE, quod nUIn quaM CMENE CHENEUIA. LAICUS CMIIH AOCHIE, Contractus FaleSNOL
Colureb. publicis veiles no tuisse, reri eriam obtuisle plum. Scnone Finis. Nec laris illis erat
monasterioru bona dilapidasse, nihi rala eriâ lacraac religuaru receptacula corresissene, distraxisset
deuoraenc: lacras praererea restes in vus protanos, ac praecipue in mulierum MlariI, quaS VXOTeSVO
cacabulum vertissent: qua recteac pie, cempustortallis oltendet. E CunAMMI, Curtam vehemen
cer a nobismileris exigitur, de omni calummiarum genere id agitist, VenHomiponce, coactoramen
monasterium cum bonis suis cradamus, ecaliquando cmisi CMCAIS. Sed quo tandem calam
colanos rirgines, e omnibus xrumnis repletx emigrentes. e uMaGu Saherlariino
Atri, auc ad aliis inseruiendum hominibus. Sexaginta lumus, e amplius: ex quidus seprem lalcem se
PruagClIMU exuPCrarunEannum; vlera quindecim vero quinqua selIMU EXCSCTUME: vEincerin
de inualidis eratione laesis sileamus. EF quo pacto illx nubenE, guXe aa AIIHICHLTCHCCMIem peruene
re: aut quo modo aliis in(ernient: quum ip (x porius aliorum indigeam cus a d serinture. Sed iunio
res, inquiune, emigrent, rbi vero reperienE apOCtAEA VIrOS: AEGIIILIACLMIOTIBuS CTIE. Deus, aiune
pronidebir. Aciam prouidic. Ica enim invicem insernimus, venulI AMCHI ODC CaFeat. Sed non e
amiis (dicunc) qui in leculo degunt, opera restra prodest. Acqui licciam in lecurSeremuS, nun
quid omnibus opcranostra lutticere poller: aur lorores illae noltrae ChriltranX nOTUHE, VE OperanC
Ara Scinanis, aur eis minus debearur: Facimusigitur quacum pollumus, de Ne Geagnam minori cha
ricace indicem inseruimus, quam si omnes in mundo degeremus, no lolums Commoaous nostris
Sed _ aliis pauperibus ac indigentibus, quibuS quoTIdIC, QUANEI FCHLIEAS TACUILACMHOSETATIII
Pacicur, lubuenimus: nec melioris apudnos condirioms ca cehetur, qua euaurcos, qua
ea quxe nihil praerer animum acculic promprum ex oblequentem: de quale, patres conleripri, lile
Dec, cas interrosare lorores, qua ri a nobis avulla, ac a monasterio lune abstracla. t Muenietis
qua animiprompricudine, charicate, acrnanimitare inter nos riuamus. Speramus enes omn
vere ex quemadmodum le habene prolocururas: nec rosillis Adem nEGAEE POFEILIS, GUMI PAEEI
restrae sinc Elix, parrim rero lansuinis rinculo robis propinquae. Proinde hideo perrinacesric
mur ex inigua, quiamonasterium nostrum rna cum bonis siris eradere de publicare lecMlamus, nih.
moramur, guin coram mundohabeamur (celestissimae, quum Deus, qui es(CFUTAEOFCOKdIUMI, MCL
tisnoctex sir inspector, ee recte incer prauum e bonum, iuctum e iniguum dilcernere nolcal. al 
coporius perperi ralemus, reperrim expellamur, ac cuncta nobis huius mundibonacplantur
quam responce curpissimis pactionib. conscientias nostras degrauemus. Suia enm oos podes
ser Rcorum etiam orbem acquireremus, ac interim animas perderemus proprias, umMuIque ne
bis ipsis indigeremus perpecuum, ac notam inureremus nunquam ab olendam. Ouo PCu
quod non aditicanimus, possemus demoliri, aur quod nostrum non est, proprii commodisralaa
dere: quum ea, quae lemel Deo sunc dicaca, amplins ad hummanosrlusredire neque . CCICLMII
nobis per rim aliquid auteratur, secundum Saluatoris nostri insticurionem paratx Lumus non lolum
pallium amiccere, sed de cradere cunicam. Nihil enim in hunc mundum inculimus; nihil quo qe H
BI(CUI CHerECPOTETImUS. NNCCNOSTAFEFCTE, (IPFOPECTCA CONCUIACOSRCPUFAIMUE, auE arrOSaES
quumnoshic conscientia nostra nequaquam redlargnat. Olorientur igituraduerlarii nonrificticis
illa donatione lua in pauperum rlus; Nos rero in Domino ex noltra GloricoCenla, vreunq
male audiamus.
Cecerum quoniam paulo anre praedestinationis incidiementio, non ab re fuerie, proferre, quid a
illa e libero sentiamus arbitrio, nam ec id quoqi à nobis exigi videmus. Scimusigitur, quod non cu
volentis neque currentis, sed rancum miserentis Dei: de quod liberras arbirrii sibi Cola line praesidie
Grariae sufticere nequic. Omnia igitur ad diuinam reterimus grariam, siue inchoacionis principia, siue
consummationis excrema, itacamen, re poltaccepram scaciam, sine qua nihil lumus, otticiola leru
blt

## Folio 383 — 1663204101:0407
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000407.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
ett
curis laborem alserarius; ac modis incerim omnibus arroganrix crimen effugiamus, quoniau
quancum decrimenei estnon laborare, tancum perieuli est de laborare praesumere. Semperitaque
laborem grarix subiicimus, semperque laborem cum gracia lociamus. Oui enim orare iubet, ne-
quaquam sudium operandi excludic. Pullare iuber, non vetores claudaneur, se d aperiaveur. Oui
verosolim pratiam line operis eclaboris exercirio, nec non affectum moderatione sulticere aHtir-
mac nihil aliud actruir. quam renemoorer, nemo risilee, nemoiciuner, nemo indigentibus Cuccur-
tar, nemomilericordix opeca perticiar, nemolururix repugnec, nemo (piritui carne subiiciac, nemo
riciis bellum indicat nem ohumani generis hocte crucis armarura repellat; led coniraignea inimici
iacula nudum pectus exponec. Hlabeamusigitur chelaurii huc in vasis cestaceis, verireuris eminentia
Sic Dei, denon exnobis; li tamen induri R no nudi reperiamur. ACideo libertatè rolunraris humande
non penitis obrran serectionem exrincta ese (cimus, LEdL AEFCMLATAMAC in AIILATaM, Ita FamCH, VE
per sraciam dinina haut disticulrer re sulerrari raleat. Nam quod Scriprum est: line menitiil porectis
Facere: de nili Dominus aedihicauerit domum, ecc. &, Nemo renicadme, nili. Parer craxericeum,
cum similibus, conera Tudaeos _ Pelasianorum arrogantiam, reciron eos, gni lolum ii operibus eo-
rum considune, dictum est. Ad Christanos vero hae pertinene roces: Operaminibonum ado-
mnes. FF, Habiles estore, immobiles, absundantes in opere Domini lemper, quum lciaris, quod la
bor vesternon estinanis in Domino. FC, ne regnetpeccarum in corpore restro morrali; le d in nour
tare spiricus am bulare, illud scientes, quod recus ille nottertromocum Christo estcrucitirus: Siqui-
deM AUTOTAMENEUM pCCCaTi MOrS; donu aurem Dei rita axterna. FF alioin loco: MorrificaTe
membra restra retrestria. Fraris enim quondam cenebsae; nunc autem lux in Domino, ve Elii lu-
cis ambulare, et abiiciamus opera renebrarum, de induamur armis lucis, ex carnis curam ne 2-
Satis ad concupiscenciam. FE, luceae lux restra coram tiominibus, ve rideane restra bona ope.
Ta, oloriticent que parrem rectrum, qui est in caelis, dc. non re de Polo labore Prxelumane, le d
conacibus suis alsiduam ex quocidianam Dei milericordiam de insem gratiam implorandam es-
se (Ciamc. Neminem enim Christus rule perire, sed omnes homines laluos heri, quoniam pro
omnibus morruns elt. Generalis isitur praelciencia apud Deum de porentia nalcitur absoluta;
Sed nequaquam in caula est, re homines peccene. Aliud enim est praescire, aliud vero praedesti-
nare. Praelciencia enim ad pocentiam, praedestinatio rero ad insticiam pertiner. Ac quae esserin-
Riria, hominem prae destinare ance quam nacus (orec: imulcurique iustitix derogaretur de remune.
rantis ploriae, (idelides coronareneur, et laborances condemnarentur. Nec vilam eaulam ad hu:
manam carnem induendam Chrictus habuiser; minuseriam moriendinecesticatem, li alij ad ior-
cempexordinati, alii ad vicam iam praedestinari fuissenr. Ouid enim nouum remedium agerepo-
ruisser, Iance cuncta seculares humanas definicio recusta praetixisset: Verc enim Deus caula peccari
essec, lipralciencia lua ad peccatum compelleret. Quod vero scriprum est: Fgo indurabo corPh2-
raonis, exc. Hauraliret incelligendum est, quam, F:go illum patientia d longanimitare mea in pessi-
numhominé enadere sinam. Nec illud: Lacob dilexis P. lau aure odio habui, de pertonis dictu eA, le d
de gentibus dnabus, rehocexemplo ludxoru comprimeretur praelumprio, qui improbe de legisin-
umescebant operibus. Verum hocadmiratione dignu est, quod quun aduelarii nostriomnia prae-
destinationi acrribuane, peniculq; liberuum a nobis tollane arbierium, inECTIII LAMEMNOS COGCTCVO-
lune, reconcea roluncarem noctram emonasterio emisremus, ac omni roto concemprorursusnos
seculiimmilceamusnesociis. Si enim a Deoprae destinatum est, re inmonasterio, ob seruato roco
remaneamus, necrotus mundusnosinde extrahere quirer, necnOS, E rel maxime rellemuS, COnETA
vim faciemigrare posemus. Si vero praeordinanuim est, ve relicto monasterio ad secularem vitam
tevertamur: minime, etiam si coneranitamur, inmonasterio candem remanere ralebimus, le d o-
mnirio aliquando emigrabimus. Ne isitur accelerene, sed expectent, ac praedestinationi illi suX
Eorum committamenesorium, quae rlero de nemine adigente candem ostendec, quid in faris tuerie.
Nam viqnempiam adrem aliquam cogere, non solum praedestinationi, sed fidei etiam contrarium existit,
quae quum donum seciale Dei su. nulla violencia in hominum mentes penetrare potest. Si verocoacta fuerit,
pocins simulatio quam sides erit. Ouicquidenim violerum est, durare nequic. Jlypocricamisitur visquem-
piamrea. post; meuorem verominime.
Exprofecto si videremus apudxmulos nostros tructus defectione eorum dignos, Forsitan ee nos
deCcilecremus, ac rlero monasteria relingueremus. Sed quum operibus plane oitendant, qualesnam
linc, ex olim eriam fuerine, quamq: ob caulam emonalteriis claplirurtus se negoriisimmilceanele.
cularibus; nemoram hebes est, quinintelligaes quid eas ad hanccarnis, ee nequaquam spiricus, adi-
SaFliberearem. Ex operibus enim eorum, vericasinquit, cognolcetis eos.
Cecerum qaemuli de nostra carriuncimpacientia celiquis adiungamustigmeneiss lemMon
omnia aduerta, qua inhomines cadere pollune, et aequansnirer quidem tolerauimus, nequaquare-
culamus, quin cuncta icerum (si Calrem posibile Foret) lustineam. Sane tamet linosin arumnisno-
Arisenumerandis ambiriolas esse haucdeceac, tosamus tamen, parres conleripei, vecum bonare-
straveniacancorii malorum, rel brenirermeminislè liceat, non quo robis quicquà exprobrare cone.
MUIE

## Folio 384 — 1663204101:0408
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000408.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Pirckheir
mor sed remanitestum kac, an ea animi aequirare, quae bonas ac Deo dicaras decex rirxines, aduersi-
races nostras sustinuerimus, auc concra simulum calcirrare Fuerimus aulae. Sub inicium enim quum
contesores nostri, verocane expulhi Cune, coleranimus. Ablata est nobis Facultas alios eligendi. T0
leranimus. Fucharistix sacrarisimae conniuionobis adempra est, ica re quinque iam annis concinuis
Sanctistimo Christi corpore carierimus: Foleranimus, non sine ingentitamen animinostri dolore
quum apud Furcas eriam ee nariones barbaras libera Christianis communicandi faculcas relinqua
tur. Predicarorem nobis acrribuistis, qui omissoDei verbo nihil alind egic, quam reassiduisnoslalei
verit conniciis: Toleranimus. SOTOTeS ErES per vim aC CONtTA voluntatem CaruM SINE exEaCtS
quod quidem non solum coleranimus, Ced de Deo eximus grarias, quod non etiam monasterium to
cum sc direprum, spoliacum, e penitus euersum. Alia pertuala, a nobis emigrauie, cui omnia, quae in
communem rum arculerat, reddere Fuimus coactae: Poleranimus, de paruimus. Flabirus contuetus
nobis prohibitus firir: Foleranimus. Fenestrarum clauturas concra lonxaeuam ee bonam consuetu.
dinem aperire concta sumlis: Foleranimus. Sororibus cum omnibus, criam Colis, loquendifaculta-
remtribuere fuimus perpulla: Foleranimus: vrinterim praetereamus minas, iniurias, (annas, calu
mnias, deciliones, etiam dum laeros decancaremus hymnos: quae omnia ea qua poruimus roleraui
mus aquanimitate. Impoluistis nobiscandem grauissimum, tam ob vini quam ceruisix porum re.
Atigal, ita vernico annoptus quam cerum quinquasinta persoluerimus aureos, ac vlera 400. solue
reiubermur, cum incerimtamen nobis nec ad rictum suppetanenecessaria: Obediuimus, nec rn
quam onusillud contra leses publicas esse proclamanimus. FFtameti, (i Deo placet impatientes. de
rebelles appellamur, quiaporius cum agux poruac exrrema victus penuria inmonasterio perleue.
rare, quam contemprarelisione, neglectis roris ex promistionibus degravata conscientia lalciuire.
ac non secus quam rultica Fcemina passim discurrere, ac omnia in carnis libertarem vertere nica-
mur. Verum quia nouimus, has tam ingentes aduerlitares non sine Dei specialitieripermissione, it
pariencia animas noltras possidere conabimur, quum cribulatio pacientiam pariac, patientia vero
probationem, probatio aurem (pem, quae non pudetacir. Onem enim dilioir Dominus, corripit, ac
Dagellat omnem slium quem recipit. Nondum calia perpesae lumus, qualia Dominus et magistet
noster Christus, quiinnocens tortanca (que sustinuir aduer sitates ac poenas, tandem que promileris
nobispeccaroribus crudeli eriam morre tuie peremprus. Is nobis concedat, ve in omnibus simus pa
tientes, dc per rolerantiam curramus in proxosiro nobis cerramine, quo ranti masistri le quamurre.
Rigia, ac crucem nostram recte posteum porrare raleamus. Nequaquam enim pares sunc astictio
Oumioitur, parres contesspe, cocius ritx nostrae verissimam, licer breuissimam, reddiderimu
FattoneacOe MO, ua cemporis anguctia perpessa est, respo
derimus, FOSAUS VOS, dC PCCMELLCOIIIDCINOSTEI OBICCTAIUS, VENON FaM GFAUIEATIS VEHIA GuaI
buS. Mnisenim unquam anu  per dim num nfanu posse. I lacopeliam in quibu (dam abe–
nescemporis praesentis ad slottam, quae reuelabitur erganos.
huncnostrex Chrictiane s aeenen prancatun pertelas asestres devactari sina
eIs: quandoquidem si velnsthima charitaris temena, une qua rela Huus coners Deouie, in ca
duristemanerex pectoribus, ad  A, HC CI CAILIMIS d contictis abstinerenE crimiI
ranimus, deceretiamen eos placidos erganosesse ;ac propetosaduau, qu Mloseciam Apostoli
colerandos, es cum mansueiudine eoserudiendos; qui obsistunt. ea st quan  Dens peenitentiam.
aenoscendam veritatem, quo resipiseant e Diabolilaqueo, capri ab eo ad ipsins voluntatem. Sane, ( qu
im aliter quam decer, a nobis actu est HOn RECUlamUS, quI AULIIHIIMECMLHEICMUI, aC GFAUCSC
lictorum paenas expendamus. Hlaberis apud roslororesa nobis cxaclas, as ooace, ab il
explocare, annon cum Deirimore, plo calea acmmamenus Hocae. Noncacebun
Sguid eurpe riderunt seu audierune. Om igitur neminem LXdAMUS, IIIEIS CEIZIM DEOMMUo, N
minipraererea vel mendicando vel degrauando moleste reliniurix cenleamit. Per amam rosic
amusmaiestarem, re omnem rim anobis arcearis, nec nosimmanistimis hominibus ludiBto et
sinaris reline vila culpa a monasterio expul(x permundum oberrare, de panem mendicale, aut de
rins eciam tiobis consulere cosamur. Non decec hoc Grauitarem veltram, PAFTCS CONICFIPEF HOMM
iorum oloriam, here ditario iure acquisitam, qua apud muleasnationes eam eulere lauaIS SIOLTa,
omnia inste, prudenter ac horeste peregerint. Florum vosporius restisia se qui decer, quam tece
Corum hominum roces impias. Oux enim ros gloria manere pollet obtam debilis lexuS MMITal
quae reilicas ex nostris incommodis e quae demii lauis ex eam violenta expultione: cum ettaHI Luda
Et Saracenisinter Christianos Habitandi non denesetur facultas. Mileremini igiturnOIHI, patie
mileremini, ve de Deus robis milericordiam suain in extrema mortis hora haud denegel. MIHerCM
ni calamicatis nostrae. Misereminiim becillicaris Faemineae, memores, quod a mulieriBHS GCWIE CHL
Sillarum rbera suxictis. Indignae enim Cumus, ve cam acerba patiamur. Aclonse rosindioniores, 
calia permirtatis. Pandem Cinitril preces nostrae, nihil tOF VoS lacerma Commonent, consdetale ld
cem, ros R omano subdiros esse Imperio, Calarilq; le gibus subiectos, quasadC CbCUI Cat 2S d Cot
innocentix noM L MOreS, AaHCLLAKISHOIMI AeS MAHETam Demionas prxbearis, nec horruIuI
impTaS

## Folio 385 — 1663204101:0409
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000409.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
remnre nequiquam Imperatoripse boni consulere poterir: Acideo sino ob commoduni nostrum
procurandum, Calcein ad incominodum restru auerren duin micius nobiscum agice, ec rim tamne-
tandam a niobis arcece. Quod sinitil horumi rosmonebit, nec rlla renim humanarum cura carigee,
Sed omnia conceineris, (pernetis ac ridebitis, ad diuinum candem auxilium contugere compelle.
mur, illudq; ob tam innumeras accépras iniuriasimlocare no delinemus: nec dubiramus; quin cceli
numen; quum humana nos aequicas de auxilia destiruune, alictis rebus nostiis lalurem aliquam siE
allaturum, quum nunquani masis sic propinquum, quam quuni longissime abesse rideatur. Ouem
enim Deus rnquam semicer in cuni sperancem dereliquie, criam si ipsus animam ad internum v(q.
deduxerie d Ouemadmodum isiciir populum ICraeliticum, Dei auxilium inuocanirem é Phiaraonis
manu liberauie; Daniele ex lacu leonumi, lonam ex renere Cetis ommes deniq; ad euin eotioientes,
et (em cerram inillius misericoidia ponenres, ab omnibus aduerscatibus cripuiciica illum ex tiobis
calamicosis, miseris, de xrumnarum plenis ritsinibus opem suam dininam haud penicus deneonrii
Tum cerro cercius tonimus ac Peimus, non lolum; veab omniriolencia aciniuriis cunctis liberari
Possimus, (ed ecsubirmbra alarum eius secureac imperrerrire in auum delitescere raleantiis. Oulod
Calicer dininx maie Raci eius rilum fuerie, aut peccata nostra nondum tor calamicaribus sune expiq-
ta, Rar roluncas eius, cui subsune binnia. Nudae de viero mattis lumus egrelainudae quoque in ter-
tam reuertemur. Dominus cunctas qua tiabeils, dedic. Dominus ex auterre porest, cuius Hom en RE
benedictum in lecula.
OR A TTOad Deum Opcimum Mlairimum, post quam precibus apud homines nibil
impecrari poruit.
DE PERSEOVVTORIBYSETANOELTCE VERITA
RYM CONSTLHLS EF MACHLHAZFONLBYS,
COMMENZATINENLSE BILIBALDLPTRCKHEIMERTEKA
ementum scripta post conuencum Norimbereensem.
rumolim Pontitices, Scriba, ac Pharisai Deo ac Saluacori nostro Christo rarias de innumeras
cecendissentinsidias, quo cum aur rerbis capere, aur emencico aliquo praetextumorri eradere
possent, cernerencgi, dolum ac traudem parum procedere, rabie pereiri in manitestam tande proru-
peruncinlaniam, palamq; vi grallari cceperunt. Prodicione enim captum ac Falliscestimoniis convi-
cum Ponciorradidere Pilato, a quo _ minis extorlerunc, rreum, licecinnocentem cognolceret, vl-
cimo ac crudelissinoatticeret supplicio, Fore raris verericatis magistro e medio sublato, nemo eorum
ricia corripere aut delegere auderet, licq; impune, quicquid lubetet, omni abiccto metu, perperrare
postenc. Nonenim Deihohorem; non proximi quarebant commodum; sed Tolum idasebane, re
sub lanctitaris specie cunctis imponerec hominibus, obiterqi crumenam pecuniis, corporisrero af
Fectusnetandissimis explerene deliciis. Per tiorum scelerarorum hominum reltigia Principes juir
dam Germaniae, Scriba ac Poncisices strenue insiedi pergune, non quod Christum iplum crucitise.
repolline, qui lemel mortuus amplius non moritur; led quod longe abominabilius est, aetetti P’a-
eris rerbum, ob humani generis lalurem per rnicum filium mundo reuelatum, penicus excindere de
abolere concendune non à Fraude et dolo;re Tudeiinchoances, sed palain vim ac crrannidem inten-
tances, in hoc a Aasiclolilsimis differentes ludais, quod illi dubii ac nonpenicus certierant, Ctiri
sum Deieslo silium. (Nunquam enim, idcosnouissent. Resei sloria aftixissent cruci,) Nostri re.
rocamet h de rerbo diino halid quaquam dubitare poltine, (c dillud etiam inviti ac nolentes agno-
Scere Eosaneur, veritarem tamen opprimere, ac coris riribus excirpare adniruntur, hullanec Deinee
hominum, habicatatione, (ed solum quae lua sune de mundi quarences, cancum pertidis ludaeis de-
reciores, quancum res dubia a certa distar scienria. Si quidem quum nuper Principes ac Poncitices
Trementes et inania meditanres Norim bersae aduetsus Doitinum ex aduersus Chrictum eiuscon-
venissent inrnum, iultaque ac raria incidissene, quae consilio priidenei ac tmatura ope indigere vi-
derentur, quo aliquando fessis acnondum penicus deploratis Germania rebus suceurriposlet: o
mnibustamen, postmulcoslabores, concentiones rarias, temporis de impendlii lacturam, neole-
ctis, Euangelica retitas sub Lutheri nomine adeo inique; accrbe et odiose tractari caepta est, ve
nilpraeter sladios eignem deesse rideretur, non quod iis magnates illi carerent, led quod atbi-
erio suo aburi nequirene: qua res inprimis antinuim eorum malehabuie, repoce trrannidi, crude-
litaci, ac cunctis malis artibus assuetum. Ouodisitur solum perimittebatur, calamo cum complici-
bus suis oladiilocoreentes, ina (que, execraciones achiareles consetibences,; hiaudquaquam dubi
tabane ouin omnes sibicanquam parcimaiori aue Fauore conciliari aut etu Percerriei astipulacuri
Forene. Tam guod Epinicion criam ance victoriam pateum decaneare coeperune, irumque inmo-
dum gectiebanc, minime considerances, Deum Optimum Maximum que elium non rocautm
tatre

## Folio 386 — 1663204101:0410
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000410.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Cirekheimeranor
tamimpiis consiliisincerelle, ae verbosuo diuino opem terreposse. Cererum quum herolancta 
Iaacranquam e Sy billae Foliis conseripta in medium de ducerenrur decrera, parsque Fuanselicae ve-
ricatisinimica ea magnis approbalet clamoribus: repente luorum corda Deus rerigit, lurrexere.
que primum minquam latis laudari Principis Federiei Saxonix Ducis lesari, quipalam eius nomi
ne proceltatisune. se cam impiis, abiominandis si decestandis scripeis non solum assenrire nolle
se detiam toris viribus obuam ire relle. ITos Comicum et Baronum, nec hon ciimcacum Emperia.
lium cunctarum securi sunclesari: qui eriani eandem ob caulam, nec alia quidem acta sixillis suis.
remoris es, roborare roluere, mil diserre procestario eorum iis interra torer. Sicqueille, qui habi
cacincaelis, impiosirrilic, de Dominus lublannauic cos. Céterum quam xgre illiculerine, quod
consilia eorum ira elusa essene, nil scribere aetinei. Palam enim tam in signem animi dolorein de
verbis ex factis prae se culerune, rrpoce qui cuncta humana machmarioni, de handquagnam diui
nae accepta Ferrene voluntari. Fenuir enim eos superbia, operrilunt iniquicace e impietare sua
Prodiir quali ex adipe iniquitas eorum. Fransierune in affectum cordis: cogitaverune ee locuct
luncnequiriam: Iniquirarem in excellolocurilunc. Sane quum considerarens, sec machinamen
ta suaprocedete, rim vero apetcatm incentare haud auderenc, ad IOnSCTUIIOTA CONVENHISUNECON
silia. Siquidem indicto congencu Spiram mox soluro caeru P’rincipes ac reliquos diileruHEPrO.
ceres, ad cinitatem que Esingensem pro instaurando Resimine ec Camerae indicio convenire inl
serune, re inde absolutis negoriis illis spiram migedrene, cam quam ad locum admodum malopro
proscocorumidoneum, erbipropcerincolacum raritarem, cum vellene, vi eciatii, si dolus parum
processistee, vei possene. Jam enim lanctus ille Cardineus pater inhoc eosreprehenderat, quoc
Norimbersae conventum indixissent, vbi propeerciuium porenciam, ri, quum vellet, etasfarine.
quirenc. Caure enim allerebat a sumimis Ponrificibus oblernaruim esse, ne rnonam vel concilii er
iam tempore in loco aliquo, rbi viribus luperiores non eslene, canquam Leo in Cavexincluli deti
netentur. IBienim tancum conveniri debere, ubi cuncta ex eorum arbicrio rc libim perperrari pol
Tenc. Ouum igicur Principes ac reliqui Cermania primates cuncti abiissene, rurtus illi ad solitas
connexh (unt arces, ac non lolum impia, netanda de minisplena, sed de infinicis mendaciis reter
ca conscrip lerunt decreta, eaque contra communis Germanici conventus aurorieatem ex rolunta
TCI CIETERE CAPETUNE. OUAPTOPECF OPera prerium non defuLITII, IIIO LUIMOPETE NCCCSA
tium existimanimus, ve decipulae demalae eorum detegantur actes, et palam hanc, quo ignari ad
tnoneantur, pusillanimi consolarionem capiane, omnes denique Christiani sciane, tam impia eo
rum dogmatanon ex communi convencus auctoritare, sed pellimorum quorumdam hominum.
imo Satanae iplius procedere consiliis. Si enim Prophecaille magnusreum le agic, ae labia se habe.
repolluta clatriac, non quod loguuutus lic, se d quia cacuerie: julte ee ego miser ac miniine ram lan
eto comparandus rirc a Domino corripi mererer, LIFOL, quae cognosco, NI. _x NI. ablconderem, et
non palam cunetis annunciarem Chriltianis: maxime quum Ilaiaspopulo cancum prophecaner
Ihaelicico: Fgo rero vocem meam ad Germanos rniuerlos, ee aliarum quoque nacionum Chri
stianoshomines periencuram esse haud dubirem. Fiducialiter icaque 2gum, nec cimebo quid la
ciacmihitiomo, quia Dens Saluatormens: Hoc lolum precor, ve aequis audiar auribus: et s cui am2
rulentior _ rehementior ridebor, cosicer, non dehumnare suc eaula aligua profana, sed summ
Deiac Kegisagi sloriam, quam Christianus quisque ad etfusionem etiam sarouinis detendere es
astrictus: animarum periclicari salurem, quam Christus iple passione de morre tua nobis conculit
demum de rexirate opprimenda, verbo dinino con sermando, libertare Christiana, quanos Christus
liberanie, retinenda eractari. Aerrinam mundihuins porestacesita se gererene, re eos iuste lauda
re, ee non vicupetare cogerer. Duum vero Deum iplum blasphemiis suis contaminare non des
DanE, cur non ex ips factis svis merica audirent praeconia: Indienencuripitur ve reline, dummode
veritarem audianE: LCM LACaMCME GuuMaCLCCEME, CAMAhEque in rebuspessimis, haud qua
quam indigne ferie pollune, li camenlura, qua ipsimeni sunt, meriroremerietur eis, dec.
DT ALOCY5
CONTRA INEBTAMET INANEM AMTCI PRO AM
LCLZ VDEHEM, EF NLMLA M
rumusculorum; cuspico raae.
x
a2
Intetocces
1X VI
Ouod tracermeus hlism, quxe ex quinque reliqiia erat, vire collocalerii, sgudeo, Deoque era
J: tiasag0, que precor, ve hoc connubium scelix Fauctum q. Sic: (e d illud me aMs, ae homodicu
rexac, quod miper considenter mecum locutus uie, scilicer q maois sir inclinatus aHtimFalem cun
priuatis quam maxminoministominibus ae.  e set lalionc hom rariam allisnauic
al

## Folio 387 — 1663204101:0411
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000411.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Ouaproprer admodum cimeo, Sicalia coram aliis sc locururus, ne in maximum ipsius rereac decri
mencum, sibique pro amicirix inimicicias, de non paruum odium pariac, ideo ixsum mulris, ex fra
cerne quidem, rerbisrosaui, re a calibus deinde abstineae sermonibus, ne xmuli sur illas in oppro-
brium Cuum dictas ese inCerPFEEENE. V. Voluicti Forlicannenimis ob contractam actinicarem ex
alcarce, tragilicaris humane eum admonere acira amaram reprehensione cum amicabili orarulatio.
necanguâ tel acero commiscere. C. Non hoc, sed quod Facer elt, cum q; rnice diligam, fraterne ad-
monere. V. Magnum protecto pradicasamorem, cum inepra, ne dicam absurdas cucta de illo lulpi
caris, vel relara certiltime credis. C. Imome amor cosir, re X rimeam ac illum corripiam, (crixeii est
enim:melior esmanitesta correctio, quam amor ab (condicus. Scirerum: vir prudens dx diseiplinatus
non murmurahie, correctus igicur fracermeus benigne Ferer correptionem meam, imo mihi pratias
ascc, quod tam Collicire pro illo rigilem. V. reCte ais: nam l inlanie, molestas illas suspiciones et quo-
cidianas obiursationes, quasnemo etiam paciencitimus tollerare posser. benignissime Feret. Sed dic
mihi quae so, nu cum calia aliis dixisse audiuisti, vel a re ip(o limilia effingis somnia: C. Num aliis ipse
dixeritionoro, Ced ero nihil audiui:camen non portum proipso non lollicica else, quod eum amo. V.
Sedipse Forscan odium poriusmaller, shocpacto semperamas. Sed ec hocresponde: Aab aliis (I-
milia audires, nunquid illud continuo crederes: C. Quidni crederé, qui ex illius ore audiui: V. Non-
nereingenia luncmalorum quispiam ex verilimili coniectura calia effingere porler. Sed sibeneme-
munis ce non cemere credicuram prestica securicare permilisti, cum ip se conquereretur quod adeo le
vicer mala cuncta, e cunctis quidem de eo crederes: nam de iplum primoribus huius ribis paricer de
mercatorib. cunctis odio esse, cibi pertinaciltime perlua seras, quamuis postea alicerinformara tueris,
de iam opulentus quoqi mercator tiliam luam silio experierit. Dum mulierem quandam honestam,
quam tamiliarius in domo lua converlancem audieras, curpicudinis in simulasti, nec a lemelcocepta
luspicione, quamuis dissimulare coneris, unquam delticisti. C. Crediderae quidem: nam mulei quo-
tidie ad me calia deferebane, e boni quide riri e mulieres, quiqi amicirix caula calia facie banE. Cur
Fracri, que amabam, calia non obiicerem; Sed iam benepromili, quod no relim eo inaudiro crede-
re. Sed. V. Ouid: Sed. C. Fgo veroiam nihil audiui, sed dubiro cum mihicalia dixerie, eria aliis dice-
reposset. V. Mihi credis, sitalia dicerer, maiori cum quam anrea odio prolequeretur: cum noveris,
porius occalionem aliquam coloraram ab illis quam rericarem quelicam esse, ex quod benctcia, que
in cum conterunt, non amoris rel beneuolentix gratia, (e dre superbiam a maliriam eorum conte.
erepollint, excogitata esse. Sedreilla obmirtamus, credis, vere eos, qui caliaadce deculerue, bonos
Fuisse: C. Nelcio, led credo, quod bonifuerinc. V. Duo pactoigicur postea mendacii connicti Tune:
C. Duishoc lcic an mencitituerine. V. Nonignorabam, te in trarris caussa semper vacillare, e nunc
quoque dubitare, ac pesima quaeqi Facinora tacile de illo credere. Sed quo pacto amici fuerune: cum
tamen pleraque emen dira tuisse, certilsime cognonictisre concedamus aliqua reratuisse. C. Sed c90
fracrem amoiideo calia non celaui. V. Acerbus profecto amor, ob quem illum eriam morrem cibiin
ferre conquesta es, cum in Nebulonisistius caula non quam primum Reticiorum quorundam con-
silia amplecteretur. C. Sed iam promili, non tam Facile dehinchominibus hdem adhibere relle, nec
hoc ab aliquo audiui, nec credo: se d quod ip se ralia retulit, lolicira esc cogOr. V. F. gregie pacta seruas,
qua cum aliis tidem amplius non adhibes, tuiam per ce pessima quaeqi contingis. C. Acqui non An-
50 edipseralia dixic. V. Verum nunquid, veais considenter, sermones hoscecum conseruic: C. Sic
dicebar. Sedquis scir, num ex aliis calia credidic. V. R ecte dicebam, omnia ce mala de tracre suspica.
ri. C. Nonlulpicor, sedillrimeo. V. Nunguidrimes, ne se suspendac. V. Bona verba, quae lo: cale
ne quid traceraserer: C. Cum omnia mala de illo credis, sulpicaris, imaginaris, vel contingis, rix
peius quid excogitare posses, quam illum rim sibimanibus propriis allaturu. C. F BOnONEngO
vel luspicor: Imonon vellem, re sibi quidmalicueniret. Isirur cum admoneo. V. F sregiaherele
admonirio. C. AF. V. Acdicmihi (i quocidieruas obcunderer nures, ac detrahencibus Adlem prXe-
starec, _ pessima qua que crimina ribi obiicerer, num cu calià semper rollerare posles: C. Sed iamm
anceadixi, quod non omnia amplius credo, nec illa audivi, se dillum admonere rolui. V. Noui,
quod non omnia credas; sed mulra tamen. Ouod ( re admonerer; ne Aagicium aliquod pessi-
mum committeres,; vel relicto ordine ac contempra honeltare cum Monacho quodam à claustro
autugeres, nunquidparienter calia Ferrese V. MeliOTA qUA (O: nON FANCLI FFALCLHILAHIC, NIIS CaI
buSme admONEFCE, quae nunquam factura eslem. V. Incelliso, cibi libetene, GMHLHCMCCM
veniretilli obiicere: led si ille simile quid auderet, scio calum ec certa oletes. C. Scib
quod tracerme diligic, ideo nunquam me de ralibus admoneret. V. Bene igitur suum collocat 2-
morem, quodnilnili optima quae que de ce credic. Tu rero pelna cuncta luspicaris, vel reteren-
ribus Adem adhibes. Agonamac Charicatis opera, sue amanrem copular cum amaro, led
mminotrateriniq agere rolueru, neclus emperaemoniris, quid cu aliud efficies obiursario
nibus, quam relurdo tabulam decantes. Si vero recteriuere cuxic, nil calibuSOPUSEHHE COKLeptIO.
Pociusodium, e cimida pulillanimiras, non fdei, led diffidencix, non spei, sed desperarionis, _
candem, nisiabstincas, proamore on paaeabl Lalcorem ex amaricudinem. Nam (10-
nobus.

## Folio 388 — 1663204101:0412
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000412.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
PirckheimeranouIII
nibus. Namireliple Espic, de Supercua cua cura eric, vel in hac aetate minus quod cectum est, pera-
sic; e supertua exir monirio. C. Sediam antea dixi, quodipse solicicudinis mex caussa eAt. d quo
haecaudiui. V. Accontella es, ribihaec contidenter dicta: consideraigitur, num Fracer potthac (2
cile ribi quid contidenter sic dicturus, cum incelligac, omnia quae recum ex animo loquacur, cantas
concirare sispiciones, non Faciet hercule, sed cacebie de dissimulabit. C. Sed curas abiicere DC
queo, ccramlmon debelet. P. Seu ecalet Lancas imporcunitares e leuissimas colterabie su-
reamorceumpiolequar. V. Louoo  cacere, ver MMMMITaBT. Vet H itesella
sillanimicari tux luccurrere poteris, vel traterna ametera LCas. See Lactesrerum 1O.
lerabic odium, quam cam molestillimum Feratamorem.
BTLIBAL DF K
spiciones. C. Ouidisicur Facier: num natura de fraterna amicirix iura dissoluer: cum FamEN ve
esC delines, à congrecturuo abstincbit. C. Sed hego illum adirenequeam, licceris ramen adimo
nebo. V. Ouid hillas leserenoluerie: quidcum ages. C. Nonfacier. V. Tuvideris. C. Duio
ioicur, reagam, lades Nam Colicicudinem nemomihinisimors absulerir. V. Sinon alia via pui-
DE VIETEFFEOTVOVTETANTLA SEV A
N ER AL LS3 QY A M N OB LL ES DFB L F EPF.
lcopo Wirceburgeni, aC.
In Christiac Beatissimae eius mairis nomine, amen.
=S der Gach, Posich helisemisellen s arisen Von Deringen, alo Zimale feinres Nascers imio Flagers
Demsuodem sochirdigen Siustenoho sierh Serui Corenven ischosfenu Viryburg alo Ina
orter anvers cheilos becrefferD Das Bugele su Zlristein) vor den Cesirenaen, Prbarn vimo Ebrime
Sten dem Dbmanuono den 3useren im Unlas bestimpe surgevelivet ist die Srag, ao dem Dbmann vno
Buseren auf Derhoreyngebrachrer Slaqviio UIneworesu sprechen seu
Chno scehec diese Fragmeurs bedincens alleiuro arauss ob Durel, Die lerceri Dviccannens erwanr Durch
SberharehonVeringen DiseliofGohansen geberr iond nis von wegen meineo BI. Perenvoi DirB
burg eyngeleges set au gehaben die Derschreibuns vuo sauffbries, benrefferro das Dugeleous Urscein 2.
Der ob dieselbie Derschreibung vrio Scauffbriestnoch in Wurdenvrio ben Srasfren sey.
Snodamit der Ormot desto lauterer an Eagtomme vil iel diese C acHprO ec COnEra Disortiret sMI
Zeusel ono Cateimdamie Den Selehrten vio Eegengnus beschelie. Duo erstlichnimich fiie mich partem
actirmaciuam, Bremlich, daβ Der Scausbrie ff noch bet Serasfien serio oure segebetie EDuiccanneinice
auffgehaben sey eigicti alfo ali:
Erstlich (omas mchtangeseigi verden daf umbdasDngelesii 2ristemie gerecte sey worden sonveiir
Die Znforderiige so dievon Deringensu dem Ctiffegehabt haben, sino emb Ochulo vrio anidere 2Infor
Derims besciehen, vie sich van das laurer aus ver anderi Diiccanser erfirivet, Darumb Dje oeneral Clau
fulsDicheS auBgenommenA2C. virdceyngesosen oud restringieri allem su dem damumboie Unfotderiuius ist
aervesen ono davon sondertich meloungin ber Duiccans besclichisalo su ver OchuID) videtur esse calus in
P. Gdecerta. C. de rransact. de rexc. in l. cum ex pluribuis. in princ. D. de Lolur. de in L. ( it2 gnis. S. Hn. D.
de verbor. oblig. vbiliberatio relcranlactio tacta per verbageneralia, cestringitur ad speciticararan
cirm ininstrumento: de haec riderur esse generalis Regula, quod lemper verba oeneralia ad speciti
CaTarCRringRHEIE L. qua sTIM. S. L. de le g. 3. L. AureliuS. S. Sticho. D. de lib. lcc. de l. Fn. 5. cui dulcia. D.
devinorrit. olceles
Su dematioer, vo Duiccaiis over istrumehemie gememen verren sischen Darrenen au Fgericicet
guerden solleri Doch solche Boreverstanden veroetum Gachenidie Detibliganven sonverlich vorhinsind
antangus gervesett: IIber in vieser Duiccariren ge schicleFeim metduns von Det Dugeles Zrisseiirt calus
esse videtur in l. empeor. D. Lucins. D. de pact.
Sudem Dritceri, (oisdas die Dacurvno Figenschasse der Derirag vrio Dulctannei Daf die beschsehett
imb Gachen orid Opan, Die fict sviselen Nartenen gehalten haben l. L. de Trantact. I. 2. C. cod. SLIIMMag
abermalonitangeseige verven Daβ des Dngelro BalB Gerechesen uorden DarumbEan sict, Die LBUIIICaiIBIII
Dabi strecten Daniclsis Gefordertist EvorDet. F.ciBud est, quo d viderur decerminare Bast. de l0. de lmolo
in l. de puxillo. B. si in plurib. D. de op. nou. nuntiac. _ Gl. in d. L. Criptor. S. Lucius.
Dudem vierocen (0 solldiese Duictans nicheanders verstanden mer Den dan auf Bie DVorri soi soletser
Diurcangen explich verfas puI: Danraus Dic ersehug der votr: Ochulo. UInspract, suo Foreerung, 20
Follarret, Die Dictannen verstanden merdens ond Fan siet nche velter (tectetr. Volo dicerc, quod ea quae ir
harrarione lunc expressa, videntur exprela Screperita in ab lolurione portea Facta. L. T itia. S. Idem lII
Jigpus. D. dev. O. L. icems Taliano. eod. cir. L. irem guia. D. de paCt. _ in L. RIT2 RipMLAES. S. C HerIOGONUIS.
der. ob. Zhoiro anvers ge saac solererbentmisco on noteni sol gen vap dab Bugelou Hmsiemstulschruet.
getit

## Folio 389 — 1663204101:0413
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000413.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
PenC
genonmb sonploder schancesveisenach gelassen vere morden, sann sich nirgenoe befino, daβ (oleten LI
seltS halben mas dem von Deringen sen ennicheoder besahlemorden, welche Dermusicunque aber teinstate
hacmagsich auch nicheleiden l. tamen in dubio. D. de probac. l. s cum aurum. D. de lolur. l. elesanFer.
S. Quireprobos. D. ac pionor. act.
Termer ono dem sunffcensso ist es offenbares Kechreus, woein sonderlict, oder (pecial. Klagviro fiir.
gevendet iono gehet auff dieselben ein gemeinoder general Ortheil, sotanond mag Doch die generalicee
Derselben Drcheilnic anders verstanden verden, danumb die specialia vno sonderliche Ding darumb dan
getlageismorden L. licec. C. de iud. Darumb so Fan die se gemeine Entledigung fich, nicht auff die generalia,
noch meiter da auf Cchulo screceen, Iber da5 Dngeleo Umstein isttein OchuIDNC. Daneransa-
etio _ liberatio aequiparanitur senrentiae, l. NOn MIMOTeMI. C. de eranL. l. 2. D. de iureiur.
Dum se clsten so seiio Die more in gemelorer Duiccannen cunceel ono sweisfentich Ean auct auß denselbet
niclauter verstanden verden Daβ sich die auff das Dngelesit Zmscein er streclens oder verstanden mogeveri
Det Demnach soller Dic nach uno fur Diemennung deβ DMircirers verscanden verdens l. nepos Proculo.
D. de verb. CgniF. X quodibinotatur. l. in ambiguo. D. de rebus dub. Gomm dem alfo miissen die voir
noch megenmider Den, Der quictierr ist, verstanden ono auβ gelege verden, soll auch demselben du Drachtheil
Fommen, daβ er sict, nic baB verrare, ono micau fscoructteren vorten quirtiren hatlasseni. si emprorem,
inprinc. D. de R. L. X plene in l. L ab eo. D. de contrah. empr. l. quidquid stringenda. D. de verb. obli8.
_ HIO. HIC. CKHCCKde lpOnL. C. Contra Cum, de reg. IUL. in 6.
Iber vnangesehen dieser Urgument aller aueh) alles deß, so vonwegen des von Deringen furgebractcist
ac cicl Da5, so dementgegenist, die Warheir ond im Rechcen gegriindet seyn Diemlich daß Diese DUitcans
sich nic allein auff Ochulo, Dienstgele oder Dergleieh, en ie Der von Deringen vermennes sonderninein ges
meinau falle UInforderuns, wie dic erdachemogen verden, ono also auch auff Das Dngele Zmsteinser
Precle darumb danumein 3. Serrvon irrburs von dieser Silag billich, sol ledis ertannemerden. Dno
Dasgriinorlic, ansuzeigen nim ich fiir mich l. plurib. D. de acceptil. Das wils daB ein gemeine oder general
Erledigung oder Decannen sich onverscheidenlict) sirallen Slagen, Opriichen vi Sorderungen er strectet
Sannniches ausgenommen secun d. Tac. de Burr. d Salic. in l. a9C. C. de cranlact. d Salic. in l. SI de Certa.
CO. EIC. Bno DaSisFau alsovar Osfolch general Dutetannen begreisfen auch die.Ding, Opriiet, vir In
Forderingen von denem Darvor gans Fein Cpan genescisl. empror, S. Lucius. Cx ibi gl. _D d D. de pact.
vno solchSbeschichc n ist Darumb, Damit nienos sen von Derreciten vnd general Derstandungen der vore
absitveic, ets Dieveil nun in der lescen Duietansen gans gemeine more ond nichccimmal Ponder offiver,
laubesinomemlich aller Oprich ono Torderingen bis auff Die sen Beurigentag mieles anBgenommen 2e.
Folget vonnocen DaB solche general oder gemeine Worrein seneral und gemeine irckuns habenoribrin.
gensaller ond jeglich er Gach sans nichts auBgenommennoc Binoa geses esl. FS. Generalirer. D. de leg.
PexCt. L. regula. S. A. D. deiur. _ Fact. isnor. l. 1. 5. cu ribem. D. de ottic. prefect. vib. Dnd diBist der ganre
Brimordieses sandels ses verde gesagtono gearguire as davell) (ot(t Ds die W arheit, Quer vin alle dina
in gemeinquieriere Der nimenicles auP) d. l. F. S. Generalicer, de leg. praestan. Dnistvol marsoas die Dmes
tansintrassceines Dercrago sich alleinauiss Die auβgeoriicete ort  alo OCGuID 1EC. Deuche) Uber intrasse
Pacti der gemeinen Sedissehung vno Duierans viroc die generalicer und in allen Oachen verstandensvie
Danndie Dd. an angesogenen orten lanter su ertennen gebetr. Zu demo eingeneral clansula oder libe-
ration nichrmas allein verstanden verden in fondertichen DbligationenMach DerHIIn(F vnD D erstanO.
MiBeiner rechren ono gemonlichen Dede (o soll Die nicht restringiere ond engesogen merden allein ad lpeci-
ficaca no sonderlichen Dingensondern soll auβ gestre ce mer den suallen Gachen s per d. l. plurib. Dieser
opinion BarE. folget auch nach AnC. de Bucr. in c. de rransact. Dnd als se fagen foirretmiet E) objemand
spechen wolt daB die DMierangen uno Erledigung alleinbeschehen umb Daclien vn Opansosich, sviselen
Deir Parten et gehalten haben oie dann hievor in dem oriccen Urgument gemeldeises Dann dem istnitalsos
DaB allein Duiecamen vii Liberation omb vergangen Gach auffgetichemerden fonderrauct, ombsutimf
rige ono vortommis willen tinffciger Opan Vno TrrIIIg)L. 2. C. de rranlact. de l. T. D. eod. Darsitisteo
gnsveissel dem von Deringen Der quieriert hacsistas gebetrvorden, oder bescliehen, harumb daB ersich
aller seiner Cpriich onno Znforderiing versiehen hac: Damrvo er nichebesahle vergnuiseonno it, me sein
illvarumb gemachemere morden, her er chnoneiffelnichequieciere ono sich seiner ZInforderunque verzie
Benr: 3udem, DaB sic) daSlanter auβ Der Duietans en exfindet in den vorcen, Orlich entrich 121125. Die
veilnum demalso) fo chuesolce Dergmigung so viel, Daβ die gemeinen vore in Der D Wietansen verleibe)
nicheanders verstanden verden, dann vub alle Gach gans vino gar mets aufgenommensI. si luper
Pollelsione. C. decranlaet. Xx l. 2. secundum rnum intellectum, cod. D AS irDE aHCh angSAM aH.
geseiseper Bal. in L. Pactum quod docali. 14. 15. 16. quaestio. C. de collation. Daselben rath er allen des
nen sohandel sicl) verdeihen, quietieren oder verschreiben daβ sie sich) Feissig hten sDaB sie in Derschreii
benoder Duiecansen nichic gemeine oder general LBort seren sals nemlich, Dmb alle Oacl) nich co auB.
genommen, ono dergleichen: Damis sie solcher Worrhalbnichein BefabrlisFeie fallen , vnd Hhnen die dit
Diacheheil Fommen. Cod. de doc. prom. l. Fin. in Fin. Dnddasist die Drsacl) 1als Baldus sage 1DaBFeiir
Blaubigermis Seche genotigettan werden das ex auss besahtums der  esulo sener al clautuln in die =Wie.
Fantiet

## Folio 390 — 1663204101:0414
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000414.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
LLABLLATOMTMCLALEOrUI
tangen sere) adde Barrol. in L. HGuaa. Cum l. segent. D. de cransaCt. Zudentaltem, sowircken diese ge-
neral claulul so fermond veits daB sic sich nichc allein bedenten oder exstrecten auf Bcrechrigfeit over Zn
Spruch, soeiner gegenvertius hac sondern auc aust Die extiimsteige seit gewinnen mochre so ferin sich andere
Die selbe general LBore sonstounichren schicken oderreimen, als dann ur diesem Fallnicheist: Dannsolte
Die Dircann allein au( Oculdeono. Dienscgele verstanden verden, Wuarumb solten dann dienach folgen
DenABOTE: Dmballe Gach, nichio auBgenommen, 2C: in Dic Duictann gesene seyn, (o sie garnichrs wirete
soltensdasdoch niche seyn tan overmag. Ica Barc. in l. qui R omx. 5. duo. D. de verb. oblis. L. si quando. l
de leg. L. C. (P ap2. de prou. in 6. Dud Dasnochmehrists o strecten sic) solelje general claululn nichrallein
aufDaS (ovOE Zugen Enoissentlich ist sendem auch auff Das) Davonmannievei s, end erstnact solgene
an ZaGFOMPI. Darumbiobder von Beringenganr nichto von dem Dugelesi Uescein gewist, V1.D exse
nach solgeto erfabren daB er deBhalb Opriich ono Znfordering gehabe herte) veren ine Dieselben duret, on
general Duittieruns benommen vno abgestelle, vielmetr so er Davon serusC) als sich dann auβ dex erstet
Duircannen er scheinerono Dariiber ein gemeine no seneral. Duictannen geben hatil. sub praecexcu specie
rum. ex ibi Dd. de transact. et Barrol. in l. Fn. S. idem. D. de cond. indeb. Znomievol dieseconclusion
Dispucierlich, Dannoch sovil vnobesc leus dermeistetheil der Doctom, suvor Bald. in l. cres fratres. in 4.
notabili, ec in lecunda oppolic. D. de pact. e in d. L. sub Praecexru. Daβ Die general Clau suln sicth auc1)
auffonvissende Dins siehen es vere dann, daB der Duittierende betrogen veremorden, vnd solesses lautet
am Zag lege das aberin diesem Sallnich cisE, noch angeseigt mag ver den unno seyc Daloo deB ein D
Tachemlich ,daB Die cherechten Z orrvnno die general Slauselr dem Widercheilnich Cc aden follet
bringen, sendem dem , der Die sovmbedachelic und in ein gemeinin die Derschreiburs onno Duitcieruma
geserchactargum. l. quicquid adstrinsendae, ce ret. s al. Dud ob vasalles nictevere, vuo alleit
eissenlich veretodernich claucer Fondeverscandenverdei, ob Der Sauffbrie s oder Duinma in DBiirden
vno Scrasscen bleibem (olC) (das Doch aus angeseigten BrsachenniclcisE) dannocli so solte die Drcheil fiir
Den Znorter nonichFden Silager gegeben merden, onno das darumb, daB der Zuemorterin der Dosses
sion vmno Besrelrist Deβ Dugelss su Zlrusteur: Dann ve ein Oach ocisfentics, ist) soll die allvegerrden
Umvorter no Desireru vorcheil auffgelegt ond verstanden verden. Pexcus est in cap. (i à lede. in princ
de praebend. im 6. facir quodnorat Specul. incic. de oblis. X loluc. S. F. Per C yn. in l. exercendis. In 2.9
C. de Sid. in str. Dno damir vilich dis incention, als dis im Necten geguiinderise, siir den Unevorrersun
Dirchabet. .
Sjesmolnum ourch, dieses Ziseigen vii Findamentein jeglicher Belehreer oder Derstairdiser gnuihsam
Unevorter findets 3u Den Bievor enugebrachren Zrgumenten: Dannoct Damit die Cach Ceinen Z veisset
Babsvil ich crirnlich ono noch lauterer su denselben antworten.
Snosi dem ersten Urgument sagic) 1wievol resularicer die general ( lauseln follen gesogen verder
SI Den specificiras, _cc. velese Dan gar ein meirlausftige maceri ises de qua in regula generaliper speciem.
dereg. iur. in 6. d Barc. in l. quae sicii. S. Li quis fundus. D. de Fund. n Ar. X Bald. in l. quoriens. C. de fame
hercile. Dd. in L. Mauius. S. Famen. de lc5. 2. IIber sovielnorise  dieser Secheferrianna anrvorteic dat
Folehes varischoo das die BerstanomiB gemeiner onno rechter Rederteidenmag: 20 aber Das die Der.
anonus Der Ded dasnic exseides, hac die Negel nis stact. D an solc sich die D uitcanz allein auff O chul d vno
Dien scgeltsihen marsiir solten die andernvore, Cpriichono Sorderung nicGes au Bgenomen 1 2C. verstan-
Denverden: Darumb solle erstlics) die Ochulo siir Ochulo sno specialiter tanq vigore cranlactionis ver
standenmerden no nach folgeno die general Glausel generalicer, uno fur alle andere Cprich ond Fordet
rungscani pactum generale, verommen verdens und leider die Derscaironus gemeiner:Ned tein andere
UuGlegn Dan Der sich, aller Opriich ond Iusorderuns nichEs aub genomen vergeihet Eanonomagibme
nieco vorbeh altem inoch sagen, daß exjich allein sonderer Ding versieben hab: Die dann hievor gnuosan
angeseistis, Per I. plurib. de accepril. Xc l. r. S. generaliter. D. de lc8. Praestand.
Zudem anderm Droument anevortich Curplich nachmennung der gl. in l. Cmcor. S. Lucius. D. de pact
Daβ solches maristnvo mit ans gedruceten morren gehandeltvird sos die general C lansul gezogen vero a
Subem oritten Zrgumenc ob ei Dercrag ono Duictunnen allem sollen verstanden verdenom Cpairvi
DChC.CMDHB Kls verstandem werden Warimmen solten dan vievors
Diete
Trungen (o sich sischen den Fatres e sehanet Badetl. Sasaunorticl (venoc. perBarc. in d. l. li de
Cerra. de tranla. ie dann obengnussam angeseintist vorden: Darsu erfino sict auf Denvorten, Bsiclie
ennheC. iicalleinein ledis schlung sondern aic dapsol Lmneruns bescheheniscin erasse paCts, VH
Farum austrasseono vermogung sol et L sou por Paccu Scsoo Gachen diehievo
tut spanius gewest sindFacic l. l. C. dc dod. L. Macerta. . e tetuir. l. cum parer. S. Alius macrem. de lc3. 2
Dudem vieroren Zroument antvore ich daBnit irret , ob gesagt wirde, das Die voraet, enden vorein det
uchfolgenden sollen siir revetert bersanteeben. Oui oic, solches folget nichr, daB darumbs 
aleicl die erstgemeloren ZBore auft Ochulo oder andere pecialia, mogen verstanden verden, dap sie dar
imbnicauel in ein gemein ono generalicer sollett eumalen:Dan (sie vor auct angeseistist) solt
Speciticata tancum, overnach dem gemeinen Derstand der Doctom daB Die general Clausul mochenact
Berminfferecsiter Ned allein auf(dic lpeciticata gezogen oder verstanden verden, lecus in calunostio.

## Folio 391 — 1663204101:0415
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000415.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
eppenc
ictis aufgenommeniEc. verstand en verden? Darumb somoges vrd follen Dieselben exstlich auH das, j
Erftlict gere demorden ist, verstanden verden, vnd ira c folgend aufF alle andere Forderung, sie seyen genennie
ivieseollenmices aus genommen  onnd daknach vermose ciierjeglichen gemeimen vnno rechten redet
no DaSnoch meh rist, ann su den vorgege henrde Die Beneral Elausi allein solcreseriere verden pirceten
Dic garnichts darumbmussen sic aurch su dennach (olgenden gezogeniverden. C qui adtigendum, de pro-
cura. in 6. I. alimenca. 5. Balilica. l. Scichus. de ali. ec cibar. lcg. Darguist das niet eygentlicl, orifer
materioDer Falls ve coligieur, exnOTAE. Per BarE. De Dd. in l. Crita Stipulatus. S: Chryfogenus. de V. O.
cum concord. CSirrec auch niches daB Durch solchs sicheiner Ochenitung su vermuten vere, danti sicti
exfinor auB Der Duictansen ein anders emblich DaSDer. EDuicerer entriche sen. Sst er Dannentrice) Fan
sich memaiidceiner donacion vermuhen, sonder daβihme omball sein Cpriich vnno Torderunge ein vers
omigung bescteheri sen, obn dicer sonse quittiert hettreno sict seiner Cpriich begeben. Barr. in I. Aurclius.
6. C aius. de liber. leg. Darumb so derquittierende Beneral Zout in dic Duitrannen gesent har, dic ersir
fachen nicheschuldis gen estveres solleihme scineronbed dcheisteitnacl, 1no seiner Erbes su nach rt, eilreit
cher. Sum Suriffcen Urgumentiireenice so aus sohder elage Bemein oder Beneral. Drcheil gehenicaB
Dieselben der Flagnach alsein specialirer sollen verstanden verden, dalin gar ein grosseronder set, ed ist sevis
Fehen Drrhenlen ono vertragen, GloNP. Bald. _cSalic. in l. lub. cexru specierum. et in l. agc. C. de Franlact.
Xc I0. ImOl. C. 2. de Franlact. Dnd dasist Diernderschieo das in der Brihen(gemeinigliet verden angee
sehen die Deistel der besveisung Daimnacli fiirbringen vnns beven sunge sol der Ricter Drchenlerr. l. illi-
citas. S. veritas. D. de OfF. pra lid. Qlber in verrragen uno Duistanren Fanteur Ulussmerceungus der Derrrag
halben seim, danumatrniche Beuignus tirden selben siibret 1 sondemviror alleinangesehen, marumb die
Opanoder Uuforderinu gemesen sciir. l. r. de Peanlact. Diid ob gleicti gehalten soltverden, daBes eben
seu in den vertrager, als in derer Drcher11 (als darin heltBarc. in d. L. subtenca Specieru,) Deag geantmort
verdenr ad l. licec. de Ludic. DaBDa folclen nach rechren Derstanonus Die gemeinen Wore mochten vera
standen verdenin specificacis, quod secus in calunostro. Dum Cecenirrerniche da gesagt viroe al8
Pollen die Borein gemelter Duittansen Dulanter seins oderocienlich 2c. Dann varsu anevorticl, dap
garniche gestanden virdet darumb daβ Die Dort generalia sino ssie auch Duncel oder smeiffendict, dani
ar ein orosser vnversch ey Dcisti(ch en Cemeinen worten, ondseiffentlicen, BarF. dc D d in l. veceribus.
D. depact. 1. quories in stipular. D. de Rce. lur. Dann sons folgevon nothegen, Das alle Ceneralmore
Duncteloderweistendict, vere1 Foncen die gemeinen WortEcin Wirceung haben noch einige Duiccano
en fiir gnugsam auffgerichemerden, das danvider alle Bernunffeono rechtveres de conera l. pluribus.
de Accepril. exnotatur in L. emcor. S. Lucius. de pact. cum aliis. Ambignicas enim vel obscuricas inre-
liortur de aequivocarione, re dicic Barc. in d. l. receribus. Budem soist ein Regel1 daβ Dic sweisfenticen
Worc sollen aus gelege verden wider den, Der sie ZuB spriceond also wider Den der quittiert hat. l. vecerib. I.
L acco. D. de concrahen. emi. Dmiddamis villich dis rgumens, so er Atlicl, dargeshan sindiverantvort
Baben.
SrachfolgenoEsH Zneoxten auf estiche Briimo Darauf sicl der Klager legF, (a5. Zch Das Dieselbet
ogssam von der ZBiderparchen verante ort sind darumbvon onnsten, sic derhalb vencer su muhent
su demdas solehe alle allein auff Vermuning en gestelle sindivelee Derminungen gnug sam auB erset, lten
Drsachen onno dic gemeinen Wortin der Duiccans en begrissen, abgeleint sino, su dem mo ausf Termis
aingen soll genrchen lemerden, sorvere die Vermucungmider den Selager. Dann Durch den Selager viro
nichevermeine das mein (3. Serrvon Dirsburs in derpossestion seu deB Dngelro su Vemstein, vie era
Verober Bertasffuns desselbenwider dariusond in die poseion Fommen sen ,Ean Silager nichtanscigent
Darumbsicl, si vermuren istiivere das Dngelenich gelsBeer merenichein dic poeMon Fommen, und das
solehes miteinem rechten guten Ficrelond antommen beschehen sen, Nam exciculo posidentis praesumi-
curbonasides. l. pen. C. de cuict. EBwolte danngesageverden, Die antmortent sarten hercsich mic ge
valt su solchem Dngelt gechan dad Doch ichcangeseisnoch suvermuc en ists sonder, evie gemeles einois
Derivertig s, vud also oieveil mein Berr von ~Birnburg in Der polsesion ist, vuo alle vermumme sur ibme
ESieret auchnich E Daβ Der Banpebriefnoch in des von Veringen Erben sanden ist, Diesveil Dex Durc
Die Beneral. Duictans ist abgerh on vorden ivie Dann dasgnus sam von egen meines serm von ZOirtio
bura verantvorterist vorden vil minder tan dic Slausul, in dem Kauffbries begriffen, Die damil daB Der
Dauptbries nach erlosung deß Dngelco vider soll geben verden, dem von irrburqe nachrheil bringens
dannsolche Clausinsistnichdem von Veringensu Dorcheil oder gure in Den Drieff gesent) sondern Dem
GAsfesu.Wirsburg vuo nemblicl Darumb, odas BugetterloBr mirde, Das danndervon Deringens
obrviderred Den Duiess vidersugeben schuldigvere. Sscibmenun deriumen gelassen ) tan exibnc da
rumb cein Berechris teit geben. PB ist auc von onnothen, Der Deriahrung Balb su dilpucirn 1 san das
einreiclausfige materiist su dem Das solcher mein Derivon WBirrburg oder sein Zumalor selbs abstet es
vno nicheonveislich dann diemeit der selb gnussam mit der General Duitcans en gegriindetist 1 chutil.me
niclenoch, sict mic andem weillenffcigen excexcionem dubeheissen.

## Folio 392 — 1663204101:0416
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000416.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 10 lines, status machine
Pirckheimeranoruis
Demallennach beschleuB ict, DaS Den Geio BrCT ONnO bensIKCU SU sprecthem sebiirE) dap Der
Unmorter dem Flager Dieses spruco halber niches suchum schuldig sen, sondervon solchem spruch ledis
ono loβ ertanne verde. Danebenrath ich einem jeglichen, daB ex nie venter quietiere, dann vmb das , so ex
empfangen oderentrichcervir ds sich alet enthalte von allen Beneral oder gemeinen vorren no Clausulns
ex velle dams gemeinlic uno vmballe sach quictiern, velcher aber solches verachren vill, soll sict nichibe
Flagen, obitme Durch seiu Choreche quittier nachcheil Fomme) dannob ibme onrecie beschehe 1 vnno
Der Richeer des niche oucerrice mochreverden, muse er die Drtheil nach vermogen Der
Mechevideribne ergehenlassen. Laus Deo, ee matri
ciusbenedictae, Amen.

## Folio 393 — 1663204101:0417
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000417.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
PPF
I
DISTOL ARVV
Y
IBITV
EF LY N AML AC NESCYO, CYEYS HOMIN LS
Lecoit. ut alLOGaMCIS LuPeFCILIMHL
qua cd
recundens.
AIue. Cum nuper inprandio, cui ee cu incertuisti, variis de rebus, vetc, colloqueremurs
 incer alia cgo quoqi nonniilla proculi, (citu, recumi tmihividebatur, non indigna. Ture-
roneqi ameincerrogariis, (cu vllaimiria laceBeus, procinus inculisti girectionem illain
Eee lchiolalticalem (illo enim verbo bachaco cum vluses) de quamuis nonionorarem, ic
anitiomiuriandire proculisse, e Forlita vere exrolleres, neliusq; de cerum praelences lencirene trie
reroilluderes. (cu rerectius dicam conremneres, modelte came, rebonum dececrirueam culicon:
cumeliam, placideq abisce, quicibicam Cciolus videbaris, quaestionis propolica sen suin periui, prxect
pue, cum ea cibicam Facilis, imilli veromulium difticilis rideteriir. Ju verobone riepriorinon la
tiacus iniuria celpondisti: non elle cepus seu locumidoneum de his diserendi, tanqua cibi maledice.
reliceret, docere rero minime. Ec quamuis hoc quoqi te mei Ccrurandi gratia dixille incelligere, me
camen concinuuiac racui, non ob cuirenerenciz, qui alicer de memericus flieras, le d cererori holpi-
cum, quicu adecane, qu’osce quoqs reuereri decuiset, cuii optimares huius Aoreneisk eisubsicx e(-
seric, acibi, qui minimus exhis sum ludibrio dignus rillis fuillem, quorihonori s non deculissE ju-
pertuisermiliinenis ac animus calicei cibire spondendi, re post hac nori cam cacile queinpia ab (que
caula ralediccis lacesere aulus fuisses, praecipue incognici lenoru, dico, qui quancum leio, ce nium-
sua antehiac vidi, leucognoui, nec hrurlus re viderem, cognocerem. Milii enim curenon est, ater
sis an albus homo: Noncninfcias eo, eam cua drroganciam xore tulisse, na ec (i puerilirer rt ais qua-
siuillem, parcendu Fuislecionorantia mea, decuissetqs profestionem cuâ modectius verba faceré; dt
Si rtcu, impudencia nici velle, ica recum agerem, veneminé postliaccam tacile concemteres, se d He
quodincemerico reprehedo, mihiimpurari possit, quielca, ex linullare alia re vincam, Calce inbde-
lia, aequanimicateq: re superabo, iienis seniorem, inipericus doctum, ec vecu dicebas, scholactieus
inagiltrum, nilq. aliud à ce exis a vis quaestionis huiusnucleum leu incellectu: quicibitam puerilis
ese videtur; quanis id non animo discendi Facid. Ouam n. de ce discendi spe concipere poDem, vI-
neindeincelligere licet, e rurem à lummis ec lanctis viris in conirouertiam deductam, lumm opere
hincarqs illinciactaca, ac pene indiscussam relietd puerilem appellare aulus fuisti. NC CZCM FAL AUE
cuisimiles, vi Colici eltis incer mulierculas leu impericos, de me tanquâ aliquo egrexio cereamiile de-
nicto, gloriari posicis, lias ad ce dare rolui licreras, quaimuis cardius ac consticuera cum publiciscum
priuatis impedicus negoriis. Appello aur cui similesnon doctos, cur periros rirossine Theologosleu
Philoloplios; velaliis opcimis acribus instructos, quos rion solunon concemto relpaiuipendo, led
reopcimos reneror ee colo, quancum qimbecillitatimee permieritur, semper aerbiq prohisincer.
cedos cueor ac Fouco; se dillos dico, qui lummanituncur impudentia, quiqi reliquos prxe se concem-
nunt soluniqi convicisrem agurie; Indeq. Sibinomen Leu tatmam, vel ve retius dicam iustamiam
GuIXEUHE. F. BD vero quamuismulearum rerum me ignarum scio, se duluit camen se dilcendi capidu
ellenon ignoro. Duapropcer primo quaeltionem proponam, pollea rerolnccincte brenicer; quid
hac dere lummi seulere riritangam, venon adeorudem melentias, (eu scholasticum, refortance-
cum conceperas, deniu retoenarracionem quectionisperacii, ve videam, an lacta dmpullolis selqui-
vedalibissqs cuis quadrent verbis, suicisicur quaestio calis: Cum Deus omnipocens in principio post
crearione caeli d cerra Fecilter de lucem, quarta vero postea die plasinassec Colem ee lunam, quxri.
Tur, quaenami Tuericlus prund creaca die, quae separare à Cole de luna ponicurs
Doctorescam Craci et Hebraici quam latini, qui hac dere seripierune, mulcuincer se dissidences,
varios dancuscellectus: Aliqui ir. ex iplis luc e hanc spiricualem, celiqui reto corporalé tuiste volune:
quispirimalem incellisune, perlucem hancincellectualem, caelestem, ecangelicâ substantiam deljo-
paripurane, distinctione quoq; rei formaca ab intormi, ecc. ep vero len sus ille lictera minime con-
oruac plurib. posset democtrari rarionib. quas co sulto breuitatis quo greraria prereos precipue cuilla
ADoCE abIide afterantur. Alii vero per Haric luce nocari volune ereacurx informitate, de impertectio-
Remante qua Formaretur, quod ab aliis reprobatur. Alii rero credunclucem hanc contummati ope-
scerminutuille, tucurique indicatione, sed qui pes incellectum, su diuine derrahereemporencix,
no

## Folio 394 — 1663204101:0418
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000418.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Circkheicranorum
non immericoreiicitur, praetermitto, quam plures alias opiniones ranguam ruleares minusque
connenientes. Cererivero qui lucem hanc corporalem Fuise rolune, dicunchane tirisse accidenta-
lem, per quam reliqua caeli lumina illustrarentur, ec sic prima dic accidens, quarta rero lubstantiam
creacam, quali Deus ab accidence inchoasset, ac non rna die pornisec tolem d lunam cum luo crea-
resplendore. Adduuepraecerea ac quarunt cum corporalis tuerichixclux, quaenam ca (ic, quam
cernere non possumus cum sol occiderie. In qua quaestione porius seinnoluune, quam reloluune.
omniaque in dubio ponune; dicune enim Forlan lucem hanc adeo soliiunCtam, ve proprer clarica
cem dilcerninon pollu, rel porius in ca parre Factam, rbi de Deus hominem Facturus eMer, quali (01
clarior luccilla tuerie, leu Deushominem tacturus ab (que lumine riturus non eher. Alii verolu.
cem hranc dicune parres superiores itluctrare, ideo minime obcuicum nostrum iltac peruenire polle
Colem reroac lunam ad inseriorem factam illustracionem. Reliqui credune lucem hanc factan
cemporaliter murabiliter quoque, eec. quamuis Forlan roxista, scarlux, cemporalirer facta liC, ver
bumcamenDeifuise coxcernum paeri, de sicrurtus non reporaliter, Craeci vero qui ipli mulcum in
ter se dissident, iam illam, iam aliam amplectuneur opinionem; quidam vero ex iptispertane lu
cem lignari volume lpiricum Canetum: alii vero verbum, quod in principio fuie, eanquam spirirun
creatum e non procedentem Elium quoque ac rerbum tactum de non genirum, qua omnia cuI
ab fidenostra abhorreane prarereunda lunc ac contemnenda. Hinc enim exordia varia lumple
runchaereles, de parres tilio, e spirie Lancto non recte lenientes: Alui rero aliam danE INCCEBICtA
tionem, qua non penitus licrera inconorur ese ridetur: Vbi enim nos habemus lucem aligui Cia
et codices habene plendorem, alii lumen, ita renon paruam Erciant d. Herenciam, incer luceim, 
men d splendorem, discuriuneque illud dilisencurs, quod Dens Fecic die prima lucem, de quarta l
minaria duo, ex curilla magna appellauerie, quasimaiora line luce prima creaca dic: Alii vero lubr
lioremrimantur incellectu, de Hlio ec spiricu lancto, examinaeq; ex amissim verbum Fecie, q intic
insicesse, lumenque istud aecernum aequa le semper Fueric, ac sic primum vel pacri. quamnis verbum.
Facta eKluX. LEporalicer, et sicnon acernalicer lonverii. Eliciuneigitur len lum abstrusum de penicio
reM, quEM NUMCPEXCErMitrO. Nam nimis lonsum eset cuncta enarrare, ee tortan ince llectus ruus
rerum harum subcilium minus capax; Cum erso corcanea que lintinter doctos hac dere dilcepta
riones, quam eupueritem appellas, eernusguisque luam cueatur opinionem, eam reram credens
in quatamen decipiporest. Credere vero vetu dicis sic scire, quae igicur verior sic, cum cu cam scias
acincexcu policam eeais, nobis aperi, ex cum sis mazicter in llrael, edistere nobis parabolam hall
e credemustibi; sn minus, re videre licebic, ridebimus porius iactantiam vanamque illam pra
sumprionemeuam, quam ce laudentes leu viruperantes. Si veroribi aliqua exhis quae lcripMII
duriora videntur, cibi culpam hanc impurabis, d quomicium res hac sumplic, quodque materiat
ac occalionem praestiristi, Vellem enim reribi scribere conctus non fuissem, e nili de iactancia rus
dubicarem, ce licieris meis dionum non cenlerem, necadre scriberem. Incuo igicur arbierio poli
cunterespondere, seuracere. Non eniminiura me auchaae les, led porius siperses, ve
caepisti conviciis concendere, ee dicere qua roles, qua non roles audies, et non solum verbis (cho
lacticule Con peel, aPa Ma e. Fact.
quodasunencgorium, sicrrsent omneslaquedselesa, necantul adae
Fuanselica libercaris, nelcio quospirirurem serune, cerre muleile dce, Guosam non ad.
milceri, Cimecum essecnegocium: Inrerim exitialibus  ronse e aas CMiltiana.
Incerim in sulpen(o sune hominum conscientia: Dui propen (i sunr suapee nacura ad licenriam, ldet
le arripiune occasionem e libris Lucheranis: Ouimodectiores sune, incer Cacrum ex laxum haerei
hinc videnc argumenta prohabilia, et sensum nacurx: illinc ridene autontarem principum ac cul
baminnumerabilem. Ouorlum autem res sicenatura, nescio; eso conctam _ extortam sidem non
magnifacio, granis est aucoricas bullarum, granior diplomatum Calaris, sed ista torralle cohibe.
Buncad cempus linouas hominum, an animos vertere poltine, nelcio. Veinam Dens placarus nO-
bis, hocimmirtar animis principum, re concordibus de synceris animis, nec alio spectancibus, quam
ad Bloriam Chriltiserureneur hiuius malitonces, ee remedill atts ab ca aum actuio
7 Finam scuc alcet alteri ovuna. diuu, de alEex ALECTU CONIOLAIAE, ITANOBIS IMUICCMEdEH HCclC.
Ouanquam imhuilane MMadeu pars est corporis morbus. Fg0mihis ceste Christo con
(cius, menihil ambirc eorum, qua lunctimus mundi rolens emisrauero ex Hocdomeitio, liuLal.
que cuoeauerixille nocter Imperator, neque decrectem camen incerim velimmoripiis laboribuss
simodotructum aliquem aeleli Chricto. Sed ridemusimbecillicarem, vel porius in
felicicacem nostram, videmus hoc seculum prodisiosum, adeo, ve nelciam cui parrime addicam:
Nisi quod conscientiamea laris contidic apud iudicem letum, qui sub nomine ponciticis, nelcio
mulca, quam quicquam derracturi: Rursus, qui sub nomine Lucheri prae se feruncrindicationem

## Folio 395 — 1663204101:0419
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000419.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
 
entiq: quam mininio orbiscumaleu, hoc esE, quam minimum connulso Reip. Aatur. Ouid mulris:
Res eo delapla est, rromnino succurrendum sicpopuli Christiani libertari. Adeo multa irreplerune
paularim in publicosmores, de seu prae leriprionerim le gis in euiraribilis occuparune. De conciliis
non aulim aliquid dicere,nili Forre proximum concilium Laceranen le concilium non fuic. Mulcum
Scholasticor cheologor. auctoriras eran tumplic (cholarum aucoricas paulacim aucta, quae nunc luas
detiniriones propemodum proarriculis tideihaberi postulane, iam, sub rmbra Romani Ponrificis
cauponanitur, parcim nimium libi vindicarune, partim co insolencix progresi sune, re omnibus fue-
rincincolerabiles. Oux paularim collegererobur, non pollune lubito connelli, _ magnatum auro-
ricacem palam concemnere, neccurum elt. hecreile; mea sententia, nunc ex vna parreresagieur
bullis ex edictis, minisque: ex alcera licentiolis, cie dicam le diriosis libellis; Duod Eprincipes aliisre-
busoccupati, non pollunchis animum aduerrere, demirornon existere bonos riros, quiprudenci
consilio eantis malisoccurrunt. Mearesnon admodum agirus, in Ctar riex mea terminus; Sed mo-
rientis etiam est, bene vellerei Chrictiana. Si modo recte perlualum eltnobis, Chrictum esse CapuE
immorcale torius Ecclelix. Alius consulir suispriuatis commodis: Alius meruic, ne perdar quod ha-
bec; Alius abhiorret d cumule X quiescic, se dincerim gliscir periculolum incendium. Mle quorun-
dam maleuolencia ranea gravauir inuidia, ve trustra sim conacurus, siquid cencem. Theolosi qui-
dam Cencienres renascenribus pernos anriquis studiis sue auroriear ip aularim aliquid decidere, eri-
ampriusquam Lncherinomem audisser orbisnihilnon moliebancurinme, his Lucherus celu por-
rexic, quo nos conticerenr: camet s semper abstinui a Lutherano negorio, nisi quod horrabarledulo,
vealixer leriberet, si veller prokcere, successir Alexander, et anre Lurherinomen hoctaciens, quod
figulus figulo, natura excellus, Ferox, iricabilis, cui mhilne que lueri, neque glorix latis est hunc qui-
dam impletunc Falsistimismendaciis, et sic instigarunc hominem, venihil haberet penli, quid deme
pradicarer, eciam apud lummosriros, modoperderer. Fcramen apudme deierabat: non vivere
quemqnam amiciorem Eralmo quam eser ip(e. Discedens reliquie organa lua probe instructa: du-
ostheologos Lonanienles, On. Carociolam Lpiscopum L codiensem, hominem linguxnimium Fa-
cilis, ee Luspanum nelcio quem in aula Cxelaris; Sulpicor esc epilcopum Mocrenlem. IIabet R omae
Scunicam, hominem omnium iudicio inlanum. ee ad maledicenciam natum. Is exhibuerar Leoni
libellum, qui concinebar lex myriades hareleos decerpeas emeis lucubrationibus. Eciam caula pe-
riclicabar nilimorsincercepisee Leoirem: alioquirion intensum Frasino. Lucherani mihi palam
minancur libellosmaledicos. FF CxCaripropemodum perluasum est, me tontem de capur esse cori-
us Lucheranirumuleus. Aeque ira magnitice periclicor rerunque. De omnibus benemeritis, decre-
veram aliquid scribere. non aduersus Lucherum. Sed de concordia, recum video partes am bas sic
ardences, repraectat quiescere. Ouan qua sellem iam ance duosannosim me scriplissene Lucherani,
leuasent megraniinuidia Consului doctissimoscheologos li quid ester in Nonocapire Fpisto. ad
Rom. neganE quicquam essemali, nili hoc istismalum videcur, quod aliquid cribuam libero arbi-
erio, camech perpulillum. Benerale rie Claristime, nosque quo d loles ee facis, ama.
Frasmus.
IOAN. COCHTLET AD BTLTBALDVI
2OLa
enerunenuper adme Fera (quod mireris) lirtera tux, ob seruantiNIMCACperpetHIOmemOrS-
D. de Domine Bilibalde, Parrone charillime, et eae no lola, sed comicacae renerabiliillo Theolo-
B0GrCs. Nazianzeno. Deus bone, quanta tuic la viro illo dicendivis, quanta seprotanatu et Caeraru
licrerarum cognitio. Vehementerram en miror, quodis Constantio, que omnes, quosnouerim Ca-
Cholicipro summo Arrianx pertidix detenlore condenane, em cribuie piecarem, led Facir id Forliran
non limplicicer le dincoparacione ad tulianum. Ouid aur dicemis de Constancino patre eius, que
Hlieronymus quoq. suh sine vitae Acrianu Factum tecille comemorat, baprizacum ab Fulebio Nico-
modiense: Rozoicaq; Magniticenria ruum, ve superiis duob. breuc salce reletibasaliquando relpo-
sum, noad concedendu. Duis n. sum eso, vetecu concenda 5 le d ad instruendume. Mihineqi otium
estnegi faculcas, ne libri quide, rc exacte de istis Principibus certa sencenciam detinire ralea, quales
ab Fcelelia haberi debeane, cu rariet (eriprores; P.80 certe a te discerenunqua crubui, neq; crubelen
in aecernu. uals macum concentione, quae ad E cclesiae decerminatione percinene, animxq
Cluce cansune, non aulinspet birmiacua le qui sencentia, quando licab Ecclelia decreris lonsc ali.
quando dillentis. Cedo quide cibi de harena concencionis; scion. celonse instructioré omniarmorie
genere, liue in Rhecoricis, hue in cheologix alceriusue taculcaris locis cocendendum ACs Ncg; t VEF
omniacibi asenrior, qui capriuu reneo incellectum meuin obsequiu Christi de Ecclelix Cacholicx,
jam vica tunalu u ace iudicio. Dc coriciliis credo Christo Macc. 18. Derna lpecie sacramenci
in conciliisrniversalib. maxime 2gnolco. DC Clemere VII. nihil opus estreleribere, quinaiunc eû
Lc 1C1S

## Folio 396 — 1663204101:0420
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000420.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
Pirckheimeranor
Laicis danda, Cuficir mihi voluntas e porectas Ecelesixe, quanquam de Christiacque Apostolitiabe:
mus exempla. De caelibacii lacerdotum gratiasago cibiplurimas, proprerlibellum, quem misicti;
Teanlnisicum Liplam, reedacur quam primum; sub coriculo quem adscriplicti, additamen pro
clariori incelligentia adhxec verba: De Vocivo caelibatu, addidi, in qua, seu voro caltitaris, proptet
rudioces. Nonmodicum ex eo sperotructum apud eriidios; Ouem vbisenserosmox et Peuroni-
cecdirurus lum cundem, hisi aliud Forlican videacur ribi. De Bigamix ridi atroces rectrorum ApO.
Rtacarum propositiones, de guibusnihil adhue re seripsRimihi: Emeram aliquor exemplaria Fran-
CoTorri; Peposcam en meus aberrauit in eran micrendo, pro illis enim alias milic: Fgoramen ino-
ium Apostacarum ad mulcos, dum ibiasereni, inih, in Angliam quoque. Obsecrore Clarissime ac
Obseruancissime Domine Bilib. reFcecuram illam 500. propolitionum aucedas perre, aur per alium
edisinas. Sed ec lanrias in monachum iatura, scio quam dexerum ad eas ribi sir ingenium, ec facile
comicio, quarirum auroritacis ei ademprurus sis eiulmodi dialogo, praecurrer ad eam rem ructicum
opilculum meum Lucherus sepriceps, cuius pars Tenconicehis diebus L ipsiae cdica es, mihi camem
nullum adhuc exeniplar est; Larmealic exier rocus mox post Pa(cha ad nundinas L ipsen ses: Fgo au-
remoraciam ludendi e tingendinoni habeo, reculi verba ejus, guxe plerungue rehementer contra
ria sunc, quod iple quoque dc tareris et derestaris. De Scheurlino ec Spensleronon opus est vrreleri
bam, Led orarias cibi porius 250 propier consolationes e consilia quae lcripssti: Non credoequi-
dem illorum porenciam diu duracuruimi. Illustr. Princepsincus ce magnitacie, non fui camen aulus
toram ei exhibere existolam cuam, ne forre hic noia excicarerur eragce dias proprer secreriprodicio-
nem de qua seripsisti. Micco Magnific. tux libellum hic iam exculum, indignum quidem qui a ce
leoarur, nih Forre ob Principis meiamorem legeredioneris, cupio ramen, ligraue ribinon fuerie, cu
am quoque incelligere sencentiaim super dilcordanciis in Latinis, Grxecisque ex FIxbraieis BibliOTUM
exemplaribus, de quibus non nihil in libello, Imprestor Drcsdenlis pauper est, ne que Lacinas, neque
Craecas, heque TIxbraicas habet licrerasi boni consule quae lorudicacem. D. Frasinus suum hic habet
nuncium, cui et has crado licreras, qui ad re redirurus est. Obsecrore, releni phcabilemre praebe-
as, nunquam profecto ex libris ejus, quos legerem nocare porui sinittri quippiam in ce; Deus longe
auertat, ne vosdio in concentionem vllam publice descendaris, per quam eorum Germanix lu-
men in cenebrasabirer perperlias, halid secus, aeque hieri soletin mundo, dum in coniunctione HE
seliquium, credentibus rusticis, puenarti esse seandem incer duo lumina caeli, solem ee lunam. D0.
Termihirehementer, canto riro herinesorium ee molestias a juvenibusillis rsque adeo imparibus
e obscuris.
Ainne Lucheranos contra lepticipitem neum depinx lle Grande Cochlear Wiltenberex, cui
plurima adiunxerunc C ochlearia minora, vepar parirelerane, (cd esopicturas e (annaS COtUn P2.
rienter ferre didici, Deo st laus e Graciarums actio.
Ad ea quae copiose contra sententiam et opinionem meam serip ssti, respondere non aulim con-
Cciusmihiprobe, quanco sim re inferior, ac viribus impar, nec decer, veinepciis meis benascibiho-
rasperdam, Adrnicum respondeo syllosilinum, bene connictum de acre dilemma. Scribis lleoe-
rim vicas Ponciticum, quorum plerique tuecinc hierecici, depolici, condemnati e exulti, quod ride-
arrecentare, quodcerre non teci. Sin veronon legerim otticio meo non videartungi. EgOcerte
lonse tacilius Latebor ribi culpam neslisencix; quam improbicaris. Ex animo enim ad celeri
beresoleo, neclaris scio, an rnquam Plarinam perlegerim eorum, Frequenter tamen lesi, ubi
opus videbatur. Cednon memini me rilum ex Roman. Ponrihc. reperille, qui haere seosdamna
custuerie, nisi quod Liberius polt exilium Arianis communicasse legitur, e exo promea simplicica-
cerribuere Colicus sum, cam tidei incegritaremr illi verbo Christi, Luc. 22. F.gO prote rOBaUI PeErC, ne
rnguam desciat hdescua; Legi quidem pessimos in rira plerosquefuisse, Ledhaerericostuisse non
leoi derem gratilsimam faceres mihi, li quando per orium aliquor mihibrenirer commemoraueris.
Scribisenim plurimos pro Mereticis haberi.
Flac omnia considentet sub antiqude inihe berieuolentix cux hducia seribo, plurimum rOBaNS,
veEquae re oftendane, inscicix cribuas aue simplicirari, Vix enim est alius quemminus ostendere re-
limquance. Si quaridoigitur ostendo, extore sr, non studio. Gratiascibiago plurimas proinAur
ctione ad seruatidami sanitarem. Bibo quideni verunque porum, (edncucer natura mex lie conne-
Hire videtur, hcur vina (olent Rhenensa, vetementer Eimeone Chiragram afterane mihi vina pa-
trix huius. Hlaber enim ec Albis (quod saepemirarus sum) suasvineas. Bene rale obseruantissine
Domine Pacec e Patrone, pesperuomemiorande. Ex Dre(daso. Macci.
Maemsic. T. Semet adductissimus
in perpecuum 10. Cochleus.
Lucherus LFalmo. 43
Racia de pax a Dominonostro lesu Christo. Jam sacis diu Sluis oprime Fralme, e quamuis ex-
pectarem, ve cumaior e prictullia rumperes, camen cum tcustra expectacim cam duu, ipla
uce

## Folio 397 — 1663204101:0421
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000421.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
Denc
vuto chariras me cogicincipere. Primum nihil causor, quod alieniorem ee erganostrabueris; quea
magiscibiesserinecera ex Talua caula cua conrahostesmeos Papictas. Deniguenon aegreculiad-
modum, quod editislibellis, in aliquor locispro illorum gracia capranda, aurturore micisando,
nosacerbinscule momorderis ex perstrinxeris. Duando enim ridemns nondum elleribi a D0-
mino dacam eam Forcicudinem, rel a lensum, remonstrisillis nostris libere de Adenter occurras
nobilcum. Necii sumus, qui are exisere audeamus, id quod rires de modum neum luperat. Duin
imbecillicarem meam ex mensuram doni Dei, in te rolerauimus, e reneratituimus. Nam id plane
non porestnesare rocus orbis, quod licrerx Aorene et regnanc, per quas ad Gyneerum Bibliorum le-
etionem venitur. Donum etiam Dei in ce cRemasniticum es exregium, de quo gratias agerco-
Poreuic. Proinde cgo quidem nun quam optani, re de lerta aurneglecta mensura cua, nostris castris
ilcereris, cuinesocio, et hingenio e cloquentia mulcum prodesle polles, tamen cum non ad(IE
animus, curius erat in tuo dono seruire. Floc Tolum cimebatur, ne quando per aduersarios adduce-
reris, cdiris libellis in dogmaca nostra grallari, e cum nosnecessicas rrgerer, tibi in faciem relistere.
Compeseuimus (ane aliquos, qui iam pararis libris, ce in harenam erahere rolebane, acque carario
Fuic, ve de Flurreni expostulationem optarim non edicam: multo minus enam Spongiam, in quanisi
Fallor, cuiple iam senris, quam faeile sit demodestia scribere, e in Luthero immodectiam arguere.
Sed dificitimum, imo impolsibile praestare, nisi dono lpiricus singulari. Credasigieur vel non cre-
das, cestis est Christus, ex animo meribi condolere, cor de cancorum odia rel Audia ese in ceirritata.
Ouibus venon monearis (quod tua est humana rircus cantismolibusimpar) credere non possum
Ouanquam dillostorre moncariustus 2clus, re libi rideaneur indignis modis a reprovocari. Er.
Crelibere Facear) cum cales sine, qui cuam acerbicarem, ec simulationem, quam cu prudentiam, et
modestiam relis intelligi, pro lua quoque intrmicare ferre nequeane, habene cerre ob quod meri-
coindignencur, nihil habicuri Ei Forciores esencanimis. Ouamuisram en ex cso irricabilis, irritatus
Fuerim laepius, reacerbius leriberem, camen hocnon feci, nili in perrinaces, e indomitos. Cere-
rum clemencia d manluecudo mea erga peccarores e impios, quancumuis inlanos e iniguos, ar.
birrornon modo reste mea conscientia, led muleorum experientia, latis celtata (IF. Sic hactenus
Arlum cohibui, recunque pungeresme, cohibiturum etiam serips, in licreris ad amicos, quae cibi
quoque lectx lunc, doncc palam prodires. Nlam recunque non nobilcum lapias, et pleraquepie
eatis capica, velimpie rel simulanter damnes, auc suspendas, perrinaciam cam en cibi cribuere non
postum, neque rolo. Puncaurem quid taciam: verinque res exacerbarissima cAt. F. gO Optarem ((1
Pollem herimediacor) ve dc illi desinerenece imperere ranris animis, Ginereneque senecturem ruam
cumpace in Domino obdormire; id lanc Facerene, mea quidem sencencia, si racionem haberene
eux imbecillitatis, e magnicudinem caulae, quae modulum cuum iam dudum egressa cst, perpende-
renE. Praelertim cum res eoperueneric, re parum siemetuendum peniculum nostrx CauIX, (I FraS
museliam Cummis ricibus oppugnarer, nedum si aliquando sparsir aculeos et denres, tamen rurlus
cusmiErame, Eillorum infrmitarem cogirares, de a figuris illis Rheroricae tux Fallis ec amaris ab-
Stineres, veh omninoneque pores, neque audes nostra asserere, intacta ramen dimirteres, ec cud
tractares. Nam quodillimortiones cuas iniquius ferune (etiam ce indice) nonnulla causa est, scili-
cer, quod humana insirmitas cogitac, e male meciic authoritacem, et nomen Frasmi, et longe ali-
ud sicab Fralmo semel esse morlum, quam ab omnibus P’apictis lemel esse commolicum. Flacvolo
dicta, optime Frasme, in cestim onium can didi in ce animi, re qui opcecribi dari à Domino spirirum
dignum numine ruo, quem lidistuleriecibi Dominus dare incerim a cepero,ur li aliud praectare non
pores, spectator liscantum trasae dix nostra, rancum ne copias adiunsas aduerlariis, peaserrimne
edaslibellos contrame, sicutnec egocontrare edam. Deinde eos qui Lutheranonomine le peti
quaeruntur, homines esseruimeique similescogites. Ouibus opus estparcere exionolcere, de re
Paulus aie: Onerainnicem portare. Sacismorlum est, nunc prouidendum est ne consumamur ab
invicem, quod co esetmilerabilius spectaculum, quo cerrissimum est, neucram parrem ex anima
Uate velte prelat, ce lneperrinacia lua cuique placere. Boniconcule meam intantium, et in Domi-
nobeneralc. M. D. XXIV.
BLLIBALOrSELACRHEIMER OEO
GEYDEROSYD. 3.
Alue. Georsi oprime: licceras binas pertracrem mum à ce accepi, ex quibus incellexi, ce saexius
Dadmescripllle. Celetum ce non ignorare rolo licreras penicus nullas abs Le BI consionatas e(-
Se: Aeque Cuglerum, aut Sidelmannum, quostu nominas unquam vidi, auc quinam hominum
sinc, lcio. Non enim me adeo humaniratis expercem censeas, quamuis negoriis cum publicis
rum

## Folio 398 — 1663204101:0422
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000422.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
PirckheierAMOrML
tumoriuacis oecupacissimus sm, ve Scripriscuis lectisnon respondissem. Boniosenim omnes dilivo;
licteris vero deditos eciam summopere amplector. Neglisenrixisiturnon mes se druosinculpare
poreris, quiminus iussa cua exequuri lunc. Ouod reiome (vescribis) cam rehemenceramas, ribi
2eo gracias, sed quod innumerisme esers laudibus, imolaberis in meiamore. Hlaud enim me latee
illum non esse, quem praedicas; nec calime dignor honore; malocamen a ce Fallo landari, quar
culpari. Ouod rero re laerisinitiatum seribis, tibi graculor iuste; oproquereres eacibihonori ac
laluri cedac. Mitro ad cc proverbia Parrhaei e Xyphilinigraca, quibus operam dare poteris, mulca
enim scicu dignissima his inlune, li rero quid agam scire delideras, audi, quod negoriisrempus
(quodbrenstimum est) subrraho, licreris impendo, hiabeoque in manibus Ta 2S ZeropurrOS eg. NC
rouva, amprajem luma enginee ex C. Jamque libros quinque cum omnino leprem sinc, in lacinum ver-
ei breuique Deodance historiam eam plane absoluam, quam ru Forsan ae doctialii videbunc. Vale
e meama, erc. Noloreignorare Doctorem Hlierongmum Fatis cesie. Sir ei cerra leuis: vir enim
fuic dignissimus.
BTLTBALDVS PTRCRHERNS NHOOLAC
CF
B 1
2
tc
DEnceR, mi Gerbeli, si Sceleratorum nebulonum conniria cormihi quocidie conciliane amicos;
Dacillos non rulsares, (ed optimum quemque ac erudicissimum, equidem innorabam mihi Cex-
belium quoque amicum ese; rerum impudentissimi blacerones illum vel amicissimum esse octen-
derunc. Mihi icaque graculor, quod cam feliciter Austrum perculerim, ac res longe alirer procedat,
quam diabologi illi existimarune, ideo rantum abest veeso lanctorum virorum concacationes 
ereFeram, vretiam sirauissime ridere conctus tuerim, quod meram peculancissimis inlectari sinE Ca
villis: siquidem non alicer melaudare poruissene, nihitam improbe culpassent. Persancioirer, et
r aldicerenon delinane dummodo probris luis, etiam invitime quoridie ornent. ConsitIErat
illis subinicium respondere, verum indieni rili lune, quibus bonivirimale, ne dum bene dicant. Va-
deancigitur vicilisacores, barbara curba, nos rero optimum ac amicissimum Capnionem minime
derclinquemus, le d semper de rhiquepro riribus rueri conabimur, quod eruditissimum quemque
necum facturum minime dubico, inceramicosmeos. Cererum et h laudescuas minime agnolcam,
rem camen mihi admodum Fecisti gratam, cum re calem mihiamicum esse signisicasti. Porerisisi
cur amicicia ac operamea dehine non secus acpropria vei, Incerim benerale, ac doctoscunctosy
quorum apud rosete audio, ad parenrisrri Capnionishorrarum non desine
GEORCIYS GEYDER BTLIBALDOPTRCK.
ATE THIERO S.
7.
Neibi, obseruandissime aucincule. Alexancrinostriexistolam, cui cerre reanimus eR, cibiin a-
Lmorenon concedere, ira ob prouocatum abis re primu, iam reponere aggreditur. Sollicitus est
Prenon parum ne cardiorem, cu minus boni contules; precaturne ejus cardicarem negligentia.
maeis quam summis actribuas nesoriis: Abloluecurme quidem reste; s vero quisinterceder, non
aptum me lacis cestem, innumeros adducer rectes, quire causa desicient. Vix cerre Summoperete
amat ac luspicie, nec quicquam tam habetm manu, dum negoria concedune, quam cuam Rhecori
cami, sed reteoi, nerxoreius propediem in iusce rocer, prauissimum que dicar diem. Media enim
nocte consueuit electo ab ea Cursere, atque in clarum rsque diem cua inasis oblectari Rhecorica,
quaribi quo que opus eric, dum in indicio ab ea acculabere, domum suam cua cau (a decrimencum
habere, suppellectilem arrginem contraxisse. Sed nimium ioci: in dula. miauuncule, quicquid iam
noui est ex Alexandei epistola probe, quantum scriberelicet, incellises: Mihiperendic cum Calare
e heromeoad Regem Callix prokicilcendum eric, rbi si quid comperero, quod ce leire curare pu-
cavero ad re leribam se dulo. Incerm me ribi torum dedo: acque adeo precor, vri ad nostrequen-
eius seribas. Deparria nonnihilac communi apud roscumultu, eogonon licorane AIBerrum Du-
rexcuas ee Corores duas ex hliasmihi salurare. Vale, Toleri XXII. die lanuarii, ANnO HI. D. XXVI.
Praeclarinao Viro, Domino Bilibalda Pirekhcimiero parrieio Nurembergenti, duunculo suo
OpF. Nurembers.
Georeius Cender, Ssc.
Tuus
BILIB AL.

## Folio 399 — 1663204101:0423
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000423.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Pencus.
SILIBALDI ADTENOTrMOVENDAML
D LBA LONIS DOGM AFEBVS N OH
LCripTiS. 8.
Ouamuismenon enm esse purem, qui desiderio euo, virerndirissime, Parifacere polsIE, veramen
OrpecitionieX repi raVEEararO arpaBoneg uardoarr lacis Faciam, scias, Platonis non seripta
dogmata trequenter apud Cracoscitari, apud Lacinos vero non ita. Sunerero ea dogmata qua
Placo ex Pychasoricorum pracepro, quossecurus est, non libris, (e d roce docuir, veladeo implicit
ce_obscure conscripsic, veab disciplina suxignaris, eriam (e legereneur, incelligi nequirene, ac
pronon lcripeishabereneur. Nosti enim, apud Pychasoreosin primis obseruari lolirum, ne quid
exiis, quae in eorum schola dicebaneur, in vulom emieteretur: neque auditoribus quinquennio
incesro quidincerrogare, rel de iis qua dicebantur, percunctari licebat. Audiebane dientaxaE, quae
apraecepeoribus legebantur, ex cacici secum roluebane, quin ex rerum divinarum scereta per om-
nem rieam occulta renebane, qua non licreris, se d roce rantum eradere faserat: cuius simile quid
apu d lul. Calarem de Druidum insticuris legimus, apud quos non erat Fas quicquam lirreris man-
dace; oporrebas porius dogmath cuncta non seripeo, (ed riua roce perdilcere. Caulam vero cur Pla-
coram implicice pleraque seriplerit, in existola, quam de nacura primi enus ad Dionylium Ccriplic,
maniteste ponic. Scribendum Cs, inquic, per ambages atque anigmata, ne siForre mari vel terra in
ctaci librum concigerie, qui legerics inrelliG2E, _c.
Cecera desiderantur.
BTLTBALDVS CAPHIONI S. 9.
FOnionorass inictistime Capnion Medium quendam ex Alexandii olim adulatoribustuiste,
Lguihomines hortaretur, ve calumnias in optimum quemque audacter contingerene. Nam exsi
ruluus arebat, lingur gladio inflictum, obductum fueric, nihilominus tamen cicatrix remanec. Pa-
ricer es ricuperonescuinon secus at dirialices gemicu, (qua sola eorum rox est) exrenebris ec ob.
Ccuro,dum Lucianus noster ederetur, interturbare conacilunt; existimantes, ethmorlum infigere
nequirene, lespencina eam en lingua ac animi ra bICInNOCCNLIX LUX NOEaM alIGUAI INHFEKCACFCFCE-
rimiveneniluridam tabem altizere polle. Verum, constantissime Capnion, caue lis, ve quadrupla-
eorum illorum obsccena loquacicate mouearis, de a vera animiratione decidas; se d libitinarum ha-
rum deliramenta generose, de revirum bonum decer, teras, nere Deo Oprimoac Maximopraterre
videaris. Cumrucaces, prore Verirasloquitur. Vale.
TLAGMENTVMESISTOLA BILIBALDIPIRORHEI
M L RL.AD NOB. VTEVM VDALRTEVMArETE-
num Demorce Alberti Dureris Appellis
Germanici. 10.
PamecC, mi Vdalrice, longiorxtas intex poriora hominum connumeretur roca, rixtamen ali-
O.ud quid perniciosius excositari porest, quam rica diururnior: quod c80 quidem nuncrelpra-
cipue experior quoridie. Nam re reliqua senecturis omirtam incommoda, morborum que vario-
rum senus omne, quidmolestius homini accidere possee, quam quod alsidue fere non lolum na-
torum ac propinquorum, sed e anicorum ac carissim orum luorum funera deplorare cogitur. Sane
etliam lapius dolorem, qui exmorce necellariorum luboriri soler, expercus tuerim, nelciotamen,
an cumsquam obicus talem mihi rnquam luctum acculeric, qualem nunc optimi ac amicissimi no-
Ari Alberri Dureri abicus repentinus concirat. neciniuria, quum neminem ex omnihumano gene.
re, quimihi sanguinis salcem vinculo junctus no essee, magis dilexerim, ac pluris ob innumeras eius
virtutes probicatemque singularem fecerim. Proinde, mi Vdalrice, quum Sciam, calamicarem hanc
communem mihi cecum esle, pocissimum apud ce dolori mec habenas laxare aulusfui, quo pariter
AIICOLAMEO IUItAS PCKIOICLEMUS LaCEMaS. Obii AIbertusnocer; Vdalrice optime, prohtaro
tum ordo mexorabilis. Pronmisera condirio humana s proh dura inclementia morcis: Vir
calis cancusque nobis creprus elt, quum incerim corinutiles ac gulliustru-
sis homines Forruna prolpera perperua, rita-
que truancurplusquam diurur
Ma, NC.

## Folio 400 — 1663204101:0424
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000424.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
lirckheimeranOtaLL
EPTSTOLA BILIBALDT AD CYNR ADVM CEL FEM
PROEVCEYM; PRTMrME CFLMRAL.
Poctam Imperatoriis manibus cOrona.
EUMI. IL.
NBan Tpnaipp Koreqdi Kekri ris nomtu nai aizannra ux ed reurar. =d u dis ed iuezerpaas erden
coenincanpa nusus rnoseou dea arpads averrona
vot gercas pas crlin neosu rpapr ni r doueaenaEorcirat davuda
areucn aonoia. E c deoipc se c aet  gr TNCVEr
dc
Na rurrc
carrs
Grrapcormosuvarie. am a Motegr d ra nui ydoa aredor snanor, d d or
a1. coC5rXTOIS dEuoien nCaSror ixoFor u ardnavor, epaonuor id; ardea coucvernn 
rat. Nai va rorde apuor ducrordanon, x sot arei p oEkIsONNS i apZIpaBOVEHISONS, ir ap ce E
rar BNarneeocor apooapi dEapXor orua BapEapG N ZXar(SSI
apcr
ven
Tor 
rea 
ExISC
inV ES Laarre PerxNer cianPa. s denoNonXa xExpis Zap oSa Endci. EpuncaE OS HSO 
vot5gnas. B.b Nicor Encreren on ds, ols novezona nruierxcesirexa Dovnodidongi ado
isopias, aMa noma a) FEAXarS chaners apovcis Papcaicrchanentor uercrrvoxa, ap. . or  xans, cnet
coxepaS. Nai as oarooripa  So. dioni i nrisi gereaa ira pa   cs on niXcopi
rpira.
SidacaAS. EppcdoC; ni arrIZeaDE. ex NSpErSCn. + L. penvoS .- - Ere ad TnS deogorias XIXIOS I HEVTaINCOOSI
EORECTO AC DOCTISSIMO VIROS YINCEN.
TEO LONOFNO P. LA. A. 12.
DOAsui commendationem S. D. Scriph ad ce ance aliquor menses, nec vero Rhosnae libellum
ad remili. Fuveronihil rescripsscti, hinc arbITEOE, LE neque licieras ineas, neque libellum per-
cepisse. Bene ergoegeris,  hac dereme cerriorem reddes, veli Fy serenses illi licceras amilerine,
libellus non nerdatur. Interrosauir praererea Johannes Imhofnomineruo, an ille Pollo aliquas
mihidedisset pecuiias. Tu relim scias, me nunquam hominem vidisse, neque eum quidquam
mihi consignasle, quod e in liccerismeis, de quibus mencionem iam Fect. ad ce leripsi, non enim
adeo rardus sum, re h quid dedister, non ce quam primum cerriorem reddidissem. Pexterea scias,
ne hoc annopencus immunem a repub. nostra esse: idque industria maenisgne laboribus vix
consecucum esse. Ne vero anno tururo, Ei superuixero, rurtus cogar, acque in idem pistrinum de
trudar, consticui aurumno proximo lcaliam pecere, ac ibi ocadum Doctoratus accipere, nili mepe
Aisimpediar. FF Credoreincticucum meum non culpare, cum ce oriiac licrerarum cupidum lci-
dii, quasminime intermictam. Faceortamen, nosmulea reipubl. ac parrix debere, nullum que la
borem prohisrenuendum, hoc rerum existimo. G laboribus cuisprodesse quid poltis, rbi rero l2
borando nilniliodium quaeris, extremae id dementix est, in his amplinsimnorari. Turale, de me
ribi commendacum habcast
BILIBALDYS VINCENTTO, PRO BONISLHL
PER IS R E N ASCEN FFBYS, ADYER SYS
Barbariem, eiusque latellices ac
equaxous SOPhistaS. 13.
Mliraris Forsicati. cur adte, quem nunquam viderim, cuique penicusincognicus sim seribam,
Primicatus Flomericum illum Menelaum, quis vepoetaait, avruaros de oi n de Borir aza. des prvena 
Aeillead Fracrem; Fgo ad penicusignocum venio. Sed mirari desine. Nam ce mihinon lolumno-
cum communis amicus noster Conradus Celces, rir (renosti) doctistimus, reddidic, sed amicum
Penitus ac Familiaren. L. esipraecerea carimina quae dam tua elesancissima, quae miruin in modumce
mihiconciliauere. Nam ex hisplarie incellexi, eibinec doctrinam, necardorem Pocricum de
esse. Pergcigitur, ni Vincenci, concepcumque spiricum minime suftoces, auc per delidiam Fri-
fescere paciaris. Nam ve Homerus inquie, aici d’ocoxoripar ardecr Operes nepsdorra Spero enin
breui fore, cum opera cua, cum reliquorum doctorum virorum, quorum magnus rndique
emergie numerus, ur explolacandem omni Barbaria, cultiores ad noslitrerae reuerrantur, quibus
tanquam Cagieris confodienda lunc inerria icta pecora rai nairisa eua quae nitil nili Fcenum sodere
didicere, ac omnem cibum lauriorem alperriantur, quia eo vesch iam pridem de (petauernne. Eos
dico, qui se Philosophos appellane, e vulsus esse pucac: quostamen rectius Philopompos, ane
limanis gnnooss, quasi Capientes inenum deceptores rocabis, experres non solum rerae Phi
lolophiae, quam sbiinter indoctos temerarionimis ausu vindicane. sed omnium bonarum acci
um ignari, quos siprsdenterincerroses, impericos depretendes, siloquinudies, plune bacbacos
cognolces

## Folio 401 — 1663204101:0425
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000425.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
eea
coopolces, qua lingua etiam Aristorelem eloquenissimum rei ege gere: Si rexoritam aC MOrESeO-
rum inspicies, vicuperes ac deresteris necesse cA. Fti sume, qui vere naides geeorrss, EE nihil niss renebras
Sinacilem Cumum lectancos, puerili, furilique arguriarum medicarione conleneseunt, ec qu’id sibi
reline penicus ignorane, quosmerico Plato ille divinus porxus PhiloCophix rai uun axoirRS MUBCUPR
vie e Callicles apud cundem in Corgia rerberibus afticiendos recte putat. AI enim: drar ; di neco
Circegridae ooa i es anamarouror, ar do d deicda W Zen ovroso arne. Sed ego
mi Vincenti, dum in iltos blarerones, rgi rparus danariius, omnium que bonacum arrium ac lictera-
rum accerrimos hostesinste inuehor, quali existolae modum excesi. AbCanCer GO egr ista rainan
Panci ccopuodoniur, in maximam malam crucem, de Aracis quandoque exeroplo cum nullius eslemo
menti (ophisticas suas arsumentationes ac inanes capriones cauillarionesque intelligene, propri-
is seiugulentmanibus. Tu rero vale, es alacrem licreris operam das cibique persuade, me penirus
iam euum effectum.
BTLTBALDEEDTSTOLA AD AMTCVM DE CONVTCLA.
OKTDVS ET CRLMFHATORTBrS FERENDLS:
ex de lo. Reuchlmiaduerlariis ini-
guissimis. 14.
Ouodme Reuchlinus paritex _ Frasmus, plus quam esoagnolcam; laudene, amore decipi-
Otuneur, quamuis longe latius ducam, Falso laudari, quam vere culpari, praecipue à calibus riris leu
Pocius Hleroibus, quibus rix livoriple inuidere posser. Duod rero quidam me scripris suis lacesse
reconarus est, nil mea retere, quamuiscibi graciasagam, quod prome solicitus lis. Respondeo, re.
to, quae _ cererisamicismeis; qui hac de re ad me perscripserune; respondis cancum abese vexgre
Feram, (i Reichlinista appeller, re eriam maxime ob illius amiciriam glorier, viri quem nec improbi
laudare digni existunt, possem eego contra insanienres insaniri ac non Colum criminas led e Fulmi-
naiacularis repore Rhecoricis accricus exerciriis, nec alibilacior pacerer campus, leu vberior daretur
maceria, live im receratorum istorum vicam sceleraram, moresque perverlosinuehi, Ceu crastam ac
Supinam corum isnoranciam carpere luberec, verum absic, veimicaror eorum sim, qui ob viculentâ
linsux rabiem merico reprehenduntur. Ili loquantur spurcicias, qui de spurca commierere potunE.
F∞overo Christianis e divinis instituris cdoctus, (cio, Saluatoris nostri elle praeceprum, ne maledi-
centibusmaledicamus, Gloriamq; esse viro, qui le a maledictis auerrir; Sculcum vero cum esse, qui
talibus (e obliget, quin imo si Christiana pieras linguae intemperaneiam haur derestaretur, Caltim
gencilium Philolophorum imicatione, a peculanci, cererrima ac efrenata illa verborum contume-
la abstinendum esse censerem. Sapius cum Toh. Reuchlinum viderem, affectuporius, quamratio
nepraecipicemterri, cum reprehendi. Verum respondir virbonus, ac calibus concumeliisindionis
Simus, Hlaereleos crimen esle acrocius, quam re vilius quamuis mansuerum ingenium id ferre pos.
Cec lua cuiq; dolere; in alienis facile quemqs remperarum esse. Num igitur quod in amicissimo, op-
cimoac doctisimo viro displicuic, id mihiin lonse disparihomine placebit: Verum contra Fuan-
selicam praeceptionem, inquiccrudelicerme damnauic. Cererum quo pacto illu damnare possem,
guiiam a veritate diiudicacus est, re luspendatur mola alinaria in collo eius, de demergeturin pro-
fundum maris. Nunguid scripcum est, omnis qui derrahie fracri suo, homicida est: homicida vero
partem in seono Deinon habet. Apoctolus quoque concraillum sencentiam culic, dum inquit, M2-
lediciresnum Deinon pollidebune. Duod vero, quis esolim, isnorare leribic, eciam honorimihi
duco reinam a Similibus nungnam coonolcar hominibus. Nunguid enim, dum ille nescic, quis c00
sm, ideo Celarea M. Consiliarrus, rel Senacor Nurenbersensisnon ero : nunquid licreris carebo)
vel Forrunis spoliabor: quancum praestat à Srailibus non laudari: Antisthenes cum aliquando ab
improbislaudaretur, magna, inquicanxietare maceror, ne Forre mali quippiam tecerim. Deblateret
igirur et ille, rea lueuic, quoniam nunquam cacereporest, quem morbustenet loquendi. Siquidem
nil sacilius, quam linsuaerabies ec vilicasmorum, et Apuletus inquir, calia quisque loguitur, qualia
nouit adidicic, namalamentis mala linsua estin dicium: ac ex ab undantia cordis os loquicur. Vale-
acigicur ille cum complicibus luis, non rein aecernum ingemileane (quemadmodum contra Chri-
Rianam relisionem optimo viro l0. Reuchlino imprecatuF) Ce d ve convertantur devivane, laniorem
induanemenre, pectinaciam exuane, acrabiolam peculancilsimam qiabiiciane male dicentiam, quo-
minus quidquid in buccam reneric eblacerent, non enim dubiro, bonis e doctis Colonientis aca-
demix alumois displicere, quod anonnullis intam muleorum seandala, delirancium anicularum
instar, Fanda atque infanda cuomaniur, quinimo eos, qui mendicando victu dc restitum quaerilant,
publicaq; sustentantur celemolyna, conniciis relicariminus quam reliquos decere allero, in pariqi
Loxa esse, de illum qui caninam exercet lacundiam, ex quinon prohiber, cum prohibere pott. Sed
lonsiorlum qnam sub inicii constirueram. Veru cum exceceris amicis similia lcripserim, cuis pariter
cepodere roluilicreris. Vale et mea opera, cl indisueris vrere. Lix Nurenberea Kal. Deco M. D. XVI.
3LAO

## Folio 402 — 1663204101:0426
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000426.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
Pirckheimeraer
SFROMERO. IC. LIPSTAM. 15.
Aluussis, mi Siomere. Accexilibellum cuum a Lurtiero conteriprum, le d quid nobis ter, l le se
Drenon permicrimur, hinnocenres diris eriatm execramur deuocionibus. Audion. Fckium illum
apud Misnenses neseio quas bullaspublicasse, ac nomen quogi meum publice eraduxisle. Resplane
Justicia consona, vi cum in Norico habicem, apud Saxones tamen eraducer. Cererum quia inquiecir
illum (nealicer dicarii) Forliran bullae illius, clii dx meum nom en insercum est, copiam apud L ipsen-
Sesreliquisse luspicor, re peramicitiam nostram rogo, ve diligentiam adtbeas. quo describatur,
acgna primum ad memictatur, ve sciam, quid mihiin hacre lcagendum, nollem enim perinsdi-
as dcaemulorum criminationes ad inquierudinem ec vanas perduei expenlas, Faciesmihirem oraril-
Snam acamiciria nostra dignam. Audistiprocul dubio, Capitonem nocteum postinitam concordis
ab aduerlariis luis rurlusmolestatum ee condemnacum esse, quod illi Fore praedixi: Nouienim pessi-
morum hominum simulariones,  qua omni careane fde. Proinde audio nelcio quas ineptias sub
ciruiloEckii dedolaci apud ros circumferri, ac omnes, pexcipue veroMosellanum nostru, meillarum
aurorem alserere: tan quam nemo praerer me ineprire sciret. Dolorille S. Leu manis Docior S. in que
mulca contulibeneficia, primus me huius rei insmulauic. Veru cu hocilliperamicos, quinos nupet
in oraciam reduxerant, obiecilsem, penirus negauir. Sed nil talia curo, cu vero credas, non solum me
sed daliosineprosese Scire. Bene rale, mi Prxstantillime Scromere, ee Si possibile est, (ac verori co-
Pos, ac quam primum quem, cuadam. F. x NcopaSo. ZVIII. Octobris, Anno Saluris. MI. D. XX.
Carolus de Miltitz de Bulla hacme cerriorem reddidie, se dillius copiam, quasi eam prius habe
rem non milic, qua fide, ignoro. Sedhacrecum.
Funs Bilibaldus Pirekheimer.
BLLIBALDYS ERASMO.
16.
Non omnium connicia velcuranda vel responso diena iudicanda esse: Maenumque probitatio
areumentum esse, improbis displicere ac vituverari.
Recte tecit necellarius ille meus, quod ce Ariuerpiae convenic, dt meo nomine laluravit. Pro-
OBeenimnouie, quantace Benenolentia prolequar. Porerimus ex eius opera in mictendis tirre-
ris vei, quae nescio quo taco auc cardissime consignantur, aue penitus incercidune. Diu enim
nullasa re accepi, quamnis aliguories scripserim: ec niss ex Epistolarum cuarum Farragine, re meis
respondisse, deprehendissem, ne nunc quidem id scirem. Duam rerohdelicer de mexribired.
diex fuerine, plane Alam erinostri diligenria octendic. Cccerum invectiuam Angliillius, nCcnON
responsionem cuam legi. Scire cupis, quid senciam: Vellem rcomminocacuisses, auc ica hominis
redionuserat, relpondisses. Sed periculum erat, ne silendo obiecta agnolceres: Oualioprimus ac
doctisimus quisque non conteltim intelligerei, cunctahaecmeras Sycophantias, d impudentissi.
maesse mendacia. De improbis rero e incrudiris nulla cura habenda erac. Veinamigitur, cum cibi
haud silendum censebas, emendica _ hetx modestix immodestissime respondisses, ac iuncta Rhe-
corices lpicula conrra eam taeda ac recerrima distrinxisses convicia. Sed voluistiruimemor esse, nec
malum promalo reddere. Sanum equidem consilium, et anemine bono non laudandum. Ve-
rum Lira facere perges, quid ribi abxmulis expectandum sic, cogica, cum impudenrissimo cui-
que impune maledicere e capiticuo illudere licebic. Teigiturhortor, ac ob amiciriam noltram
obreltor, ne dehinernumquem que Nebulonem responlione cua dignum censens: aur si omni-
norelpondendum rideatur non perre, se d coquim aliquem auc Mabularium id Hac. MaiOEEu
es (eriam (iilli molestilsime laudescuasFerane) quam re cum calibus in cam palaestram delcendas,
ex qua eciam victor, nihilnisionominiam reterre postis. Etenira mi ita seceris, CycophanLAEIII
curba tandem obruaris necelleerit. Porenim accales sune Adasoess illi, re nec rrquam qui-
escere raleane, sed semper contra opiimum quem que ac vericarem iplam debacchentur. Oua-
propcer lonse praestat, ab illis ricuperari quam laudari, ac male quam bene audire, qui ad
racendum sunc impores, ad loquendum vero penims inepti. Ouid mirumisicur, s candem
hominem iuxca cordis lui desiderium invenerune, quiperdicam eorum improbitarem ac dere.
standam dicaciracem cererrima nusarum collunione ac netando verborum lenocinio fucaret
Duisenim eam insullus eHset ac hebes, quinon cerneret, renerandos Masistros nostros calceum
hunc consuise; probum reco illum rirum induissé. Vnde non immeriro maiori excande scirindie.
nacione, cum coresiosillos Magistros aliquancisper duriuscraCtas, quam cum Scripruram lanctant
(reillivolunc) peruerris. Ec hoctacie carieas illanon Ecta, quae sub religionis a modestix prae
cedtu eriam lenonibus capota audet. Eccuobicermiroris, invenire, quiiplanienci Fuse illud
ACCAMZHL.

## Folio 403 — 1663204101:0427
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000427.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
accinac: cum ego maioriadmiratione ducerex, sinon muleos sui smiles, ac eiusdem Farinx repe
rirec. Namperimmorcalem Deum, cuiboni Nebulonesiltirnquam perperceruned Aequerere
custiora praecereamus, quis ignorar quam peruersis cechnis se sccleratisin achinationibus opeimo
d doctissimo Capnioniillulerinc: reincerim sileam probra ee convicia, quae in Gencrolum NOu
Agnilae Comirem, Hlurrenum, me, ee omnes Capnionis amicos cructauerine. Ouinimo inuidis
exagicari nec a lui ordinis abstinenthominibus. Nam praecer cerera quid incenearum religuere, ve
dinam Mariam Magdalenam aserrori suo Pabro eriperene, ac cum curpisimis scortis in olidum lu-
Panar decruderene: cum camen porius deceret in re ram dubia eam se qui opinionem, quae ad pie-
Tatem accederet propius. Oux rero contra Lucherum au (IlunE, FOrLITAN FACCrC PEaCtAE, nC nOS
quoque subamicitix illius praerexcu in iusrapiane, ac de crimine haerelis caulam dicere coganc. Id
enimiam pridem machinari lune. Verum hoc nemo ignorac, eo remericatis illosprosressosesse,
ved Poncificisummo, ad quem praecipue huintcerei cognitio spectar, caulam, quam camen eum
in manibus trabere sciebane, extorlerine, ec priulquam ille sententiam rulerie, autorem de hxere(
condemnauerint. Cererum perimmorralem Deum, quid aliud tor lrcophanciis, probris de conni
ciis effecere, quam quod semeriplosrraduxere, e Deo parirer achominibus reddidere odiolos. F0
siquidem illorum culpares deducta est, re non solum rulso praeclarum Theologix vocabulum lu-
dibriohabeatur, sed e Theologiipsi (de perlonaris lognor) quibusris scurris e nebulonibusim-
probiores cen leantur, aeis opcimus esse rideatur, de quo ipsipelsime senriane. Macte igitur virture,
qui dignus rilus es, in quem impuristumi hralucinatores (purcissima lua e ffurirene maledicta. Flaud
enim maiori laudi acticiporeras, quam dum cam sceleste vicuperaris, nec unquam bonis ec erudiris
placeres nili tam indoctis d pestunis his displiceres hypocricis: qui de oprimum Capnionem longe
masis rirulentis ornarunt conniciis, quam li cum vel adcaelum r(que concumeliolisimis luis extu-
lissene laudib. Neisicur. Fralme optime, moucaris, l inuidi de rere mileri homines se iplostorqueats
_ suo funsancur ofticio, quodqi semper tacere consucuerue, alsidue Faciane. Nam calia vera vircuris
cibiiacta lunc tundameca, veilla nec Liuoripse cuerrere queac: Palem probitatis ex crudicionis con-
Sequurus es existimationem, re eam nec omnexuum abolere raleat: P’ales denigi, ac cancostibirn-
dig; peperistiamicos, reeriam cacenrem re defendere, ee à celerarorum rabularum iniuriis _ cotu-
meliis vindicare postine se audeane. Ouemadmodum nuper a me Factumemini. Cum enim in mul-
torum doctissimoru connentu ruimencio incidisser, ac pleriq ce cuaqi lummis exculillene laudibus.
sanctillimus quidâ, qui cunc aderar. Theolosus exmendicoru de eo ordine, qui rulsoperdoctiha-
bentur, sibiiplis rero nihil ridecurisnorare, admodu moleste has laudes FerebaF, ac qu. Paro capire,
nelcioquid secu submurmurabat. Pucgo, nunquid eRec, q in ce minus probarer, queliui. Aille vul-
cu ad seneritare compolito, mulca ese respodic, quae quis meriro reprehederer: InEeL CeFeTA VerO PeL
simo de haud ferendo Aagiciore esse obnoxium. Cumq; cgo rehementius instarem, vetam horren-
dum scelus elicerem, ille rero pertinaciternesaer, Forlican ve derractoris culpam cuitarer: tandem
imporcunitare mer subactus, tamet li racere, inquie, actam immane Facinus occuleare instirueram,
cum camenica me rrges, haud rlera lilere, se d rericarem dicere compellor: Fralimus libenter come-
dic sallinas: Idq; non aliorum relaeu didici, se d cum homine Basileae cognonissem, gemino hoc ob.
curu conspexi. Cumcgo, ufturatusne, an coempras e Acille, emprasaic. Lonseisitur inquam de-
cerior estrulpecula illa scelestistima, qua mihi quocidie ex villa gallinas rapir, nec unquam precium
persoluic. Sedad hocresponde, obsecro. um inter peccara cenlecur, sallinis resci) Fcille: Maxime,
cum a deuoris thominibus, idq; alsiduc. Forhran dieb. prohibitis, inculi. Imo d cocessis, respodic.
Sactii enim virum ab canta epularum lauriria abstinere decer. Acquibone Pacer, nifallor, inguam,
nectatrenechordeoralem laginastiaqualiculum (nam obesior erat) e Ballina, quibus ventrem Fac.
silti, sipipare pollenc, etiam ermpanorum ec cubarum Ctrepirum mulcicudine sua exuperatet. Rilere
quiaderac, quod cam Rrenuc opriopaziar detendisem. Sedru me Forlican nugasagere existimas. F.80
verocibi etiam per lanctam Hlypocrilin, e rera (cribere, jurare lum paratus. Ceterum ne cuncta
ena laudare, aurminium ribieribuere rideas, habeo eriam, qua non iniuste reprehendam, nempe
quodcaliriro impedimeneo tueris, quo minus licreras Crxecas d Flebraeascancum non somniando,
auxpastoris illius inctar bibendo hauleric, ac Masistris. noltris operam navando, cametl Conuictam-
Ouod vero in luperiorem Germaniam ce rencurum pollicets, laudo. Peaeterquam enim quoc
ppendix.
dolora molius pellimashoras collocauerit.
minusibia Theolosicis intestaberis respis, non sine insenci animicui oblectatione conspicies, qua-
decpantosqueribirudique concaensamicos. Inustarem le tos accetess pestis hic sli
SCETEInCIpETEE, QuAM FAMEN BTEM ACLEHITUTam SpCtO, Ia M Cu SClenisSimORCGC nostrO, quen
indies expectatmus, secure ad nos renire polus. Ilam ex vetelt Calarum insticuro primus noui Re
sisconuencus Norimberex celebrarisolet. Otenai Alaa nonio cubicula, quibuste excipiar
luculenca: Ip (e R egia dicebat. Duin echoc polliceornon Colu gallinasme ribi abunde appoliturur
Sed eillarum sobolem, Eiliosactilias, necnh gallos sallinaceos, de de omt generemulico cunct
quae manducatisolene, volatua celi. Fuincerim benerale, Lcalme opcume, aciterum memines,

## Folio 404 — 1663204101:0428
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000428.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
lirckheimeranoru
ec Faelicem inuidorum contumeliis esse, qui nunquam laudes cuas tam moleste Terrene, nis certa
certius cognoscerene, de cruditione acprobicace immortalicarem, ee quidem rivencem, induisse.
Culiclmus Nelenusribi Laeri scripcamitir. Irerum ralo.
BTLIBALDLEPISTOLA ADPRELATYM OVENDAM
CxACArI LILILR ALVM 3FVBIOSVM. 16.
tnuectiua est in Barbaros moro sophos.
CAluc Pater Veneranda. Legilicterascuas, de, quemadmodum delideras incerpretationem C Ex
Dcorum ad re miteo, quamuis ele santius aliqua verripornistene. Sed roluiverbum verboreddere.
Nonmirum, cum dictionario careas, li eaminusinee llexisti: Imo poriusadmiratione dionum, quod
tantum (ine illo praectare polsis: nam ego quoque illo duce ingredior; ab (que eo vero claudus sum
Duodrero de dictione ar quaeris, scias illam esse coniunctionem si, veplurimum camennil signitca
re, led solum esse Cyllabicam adiectionem. Recepi insupernomine cuo orationem seu nozor Luciani,
quam in lacinum verteram, necnon picturam illam csregiam: quae quamuis crata siE, aliquanculum
tamen memolestat: Suspicor enim, ce arbirrari, humanitatem meam. (( qua est) renalem, ac rerri
burionem exisere. Vecunque elt, camencibi gratias ago: Sed sola mituamicicia rua laris est, ac (em
per amplectenda. Vcinam plures cui similes haberemus Prxelatos: non equidem ira bonarum as
cium essemus expertes, nec tam pulchraac egresia corrumperencur ingenia; led omni exptola Bai-
Barie culciores ad nostandem reuesterencur liccera, quibus tanquam Pasieris confodienda ellent
inertia ista pCcOra, rei nasa Ea quae nil nilitaenum rodere didicere, ac omnem cibum lauriOreM a
spernantur, quia eo relciiam pridem desperauerune: F. O5 dico, qui le cempore nostro Philolopho
appellane, et rulgus esse putat: quostamen rectius philopompos sur limauis ennoosers, qua li lapien
resiuvenum deceptores vocabis, experresnon solum vera philo Cophix, quam sibi inter indoctos
remerario nimis ausu rindicane, sed dx omnium bonarum aetium ignatos: quos si prudenterinter.
roges, imperitos ac plane Barbaros deprehendes, lolumque inani fastu superbientes, ignoranciam
que simulatione morum lanctiorisque vitae opinione procesentes, rere mydes r’egites. ex nil niltene
Bras ex inurilem sumum sectances, doctiore (que concemmentes, puerilifurilique arguriarum me
dicatione senescentes, ex quid sibi ipsis reline penieus ignorantes: quos merico divinus ille Plate
Philolophix no ssngi sen aroilss nuncupauic, e C allicles apud eundem in Corgia rerberibus afticien.
dospulat, du aic: orar sireco Evrcegrido ck B00 ranai un aamactouor, nur  doin dida  (ane
5. rD iarie, sedezo Pater Reuerende, dum iustos Blarerones rai reaus anartirs, invehor, qualie
pistolamodum excesi. Abeantigitcur in malam crucem, ac Aiacis exemplo cum iam elegantiores
contemplerume licteras, propriis le ingulenc manibus.
BIETBALDYS PTRCKMETMER HELIOEOBANO
0
5. D
TOn Cumrcam inhumanus, ne dicam batbarus, mit lesse, ve immemor sim libellorum, quos ac
Ldmemisisti. Sednec raletudo mea aduerla impedimento fuir, quo minus ad re seriplerim: ve-
rum alix cacirurnitaris mex fuere cau la: quas etli premere silentio starueram, quum camen ita me
rrgeas, nihil dissimularis expediam. Nosticu opeime, ance quam huc renires, quod ce inamico-
rum albostacuissem. Postquam vero aduenisti, amicece excepi, ee operam meam qualemcunque
cibi obculi, adhorcans, re quoriescunque ribi commodum Forer, me convenirenon dubitares, quo
incerdum de bonis studiis colloquipossemus. Ouid rero impedimento tueric, quo minus id Fcce-
tis, cure prae cereris nosti. Fgo rero quum scirem, nonnullos, in quos mulca conculeram officia,
Familiares quosdam meos admonuisie, rea consreltu meo abstinerene, quoniam hauclincere de
religione sentirem, ce quoque reneno cali aMlacum esse, non iniuria luspicari caepi. Auxic luspicio-
nemhanc, quod a sde dignis accepihominibus, quum aliquando ad Forenherm accessisses, acibi
Forre Forcuna meimentio incidissee ce parum amice, imo infestissime de me verbafecisse. Id licet
mihi haut parum fuerie molectum, quoniam mihi conseiuseram, quod ce nulla inxernquam lae sil
Lem: Porius camen iniuriam illam cacen do distimulare Macui, quam expostulando aliquam lulcica
e liagcediam, praecipue quum piccas Cihuilliana ab omnime deleeal Coleoe; atas relonc
rerum ruslonoiortalia prohibeat certamina. Verum postquam en ica coegisti, rem cibi insenue
aperire volui, non quod cibi iniuriam aliquam obscere qualam, quun calla pollus concemnere
quam vindicare soleam. sed ve hlentii mei rationem reddam. Scio en, quod nemome osten-
dere pocerie, nisi me iplum ladam. Excorhstiiraque, miFreste, Gilencii metaltosem, Mal,
hauc inanem. Oyid enim seriberem, quum caliter ce seirem atectum. Verum cancum abelt. vi
rib.

## Folio 405 — 1663204101:0429
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000429.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
prenca.
ebiipaseai, re quami optime evenire cupiam, de culpam, E qua est, porius tato meo qudin ollihomi-
nuth accepram Feram. Sum enimamicorum delectu parum Torrunacus, adeo, ve omnes fere, quos
multis demerui officiis, malam miti quocidie referane grariam. Verum noideo a benetaciendo de-
Cictami. Cuapropternilcurenveris, me porinsamicum quam inimicum habebis. Bene rale.
AYTZENO SVO BILIBALDVS S. 18.
Didentem dicere verum, quid velet?
Vlami clam legi ac relegi quidem: ama pn aginas D. Sed u me iudicemi stacuis, et ex animo tudi-
care imperas. Duidisitur Faciam zenaoi reris; Num reos asin decar, a reos ruerr dndoco; onsoc adn der avi
Cat Scio, inquies. Pareboigitur: sedcu videbis, qualemnam iudicem consticeris. ApEa ZSr: VerUIEL
nemoucaris. Immatura resmiti cua ridecur Aula. Arexor nondum dixi verum. verborem appella-
re nolui. (cilicer renon nihil amicirix eribuerem. Ouid enim hintempestiuam nominallem: Vein-
cerim procaciam omittam, veluri Paoirlu, nauveau _c reliqua id genus verba. Sed nonnimis aspere
cum amicoasererolui. Si blandicias gingnanciar experis, alium dehinc quaritoiudicem, de nepris ous
var, tancum illud ingemner, in myar, in nycii. Se d anegranecis, inquies. Pandem quod agis, ag2s. AEqui
num Colus pnira par protibeor3 nai ou cus auve adontgias. Rerimium ce decinco. Audiigitur. Tune
aulica delcribere audes incommoda, nondum aulicas expereus oons parras; Ouidageres, (I (VenO5)
millies deceptus, circum scripcus, delusus, iniuriis, calumniis, et innumeris affectus concumeliis, ex-
clusus, reiectus, rel porius eiectus eses: Favra ravra ngi en darorceu experiri oportebat, ac lustra qua-
cuor derestandae insratae ex persidae interuire Aula. Tum demum perbelle ac veris lacermis egisses
Fabulam. rem expertam porius, quam ab aliis audiram CnarFaNS, ancor gd merceg, o nuoi. ILaeC Caula
Fuic, eai Vlriche, quare Aulam enam immacuram rocarim. Proindeen quoque deiudica, numrem
suonomine appellarim, necne. Verum iam cecum nugari delinam. Veinameu, mi Vlriche, mini-
meaulicisimlene leas arumnis; Led porius ea faelicitarce, qua rem cam attabre depinxilti, etiam Cy.
clopes, Cencauros, Sphingam, Chimaeram, Scrllam, ngi ein uvoa esscegrnei pobEparcegres eAugias
sdporisa  on lalieno periculo lapies. Id recibi eueniat, eriam atque eriam opto. Prenim di
enus es, cui omnes ob ingenium de crudirionem cuam innumeram bene precemur: dignus cui di-
onarespondear Forcuma: dienissimus candem, qui ab omni aulica praeserverispecte, Pibi, Amicis e
Musis rivens gcreda.
BTLTBAEDYS AYFFENOS. 19.
Tthilaliud in causa tuie, tlurrene oprime, quod cam diunihiladce seripsi, quam certinuncii pe-
LLnuria: nam incerris nihil commitrere volui. Nocti enim maleuolorum insidias, quorum im-
Probicate non soluim litierae incercipiuntur, sed _ intercepta deprauantur; deprauatae rero iradu-
Condigratia circumferuntur. Aecedebar, quodienorarem, rbinam a Facie ranci inimici delicelceres,
aut quo candem lictera essene mucendae. Sed dubia haec Bucerus (iam X noster) Custulic: cuius ope-
rapristinam neglisentiam reparare poltumus. Ouod vero mihi ob Romanenlium iniurias compa-
ceris, ac me cam amice solaris, gratias humanitari cux 200. Omnem monerunt lapidem, remihi ob
essenc. SedDeus mehue rique ab eorum fraudibus custodiuic, ac dehinc (respero) plane liberabit.
Proinde camethiin ciuicate libera lim nacus, non tamen penicus meiiuris lum. Senacuiisicurnoctro
me obedire oportuic. quirem huer (que prudencius quam ririlius egic, nec line impen(a Fat eM. Nec
mihitam Lucheri quam Capnionis amiciria nocuie, cujus inimici praecipue me infectarunt. Sed cun-
eta haecmihi laudi duco. Duin d Fckius dedolacus non paruas mihi lu lcicauic rurbas. Nam ncine.
priarum illarum auctorem asseruns. Ica rndique inimici in me impecum fecerune, de calem quidem,
rcetiam vir constanscerreriposec. Sed adhue riuo, de ricali pertruor aura, quamuisillime adhue
infestent. Sed raleant. Duam prudenterin omnibus egere, ostendet exicus. De licceris nihil, nili po-
dacrans podagea scrip li laudes, quas, insteris, ad II. mirram, qui ideo mihii carus est, quia me carum
habec. Valc.
VENERANDO AC CLARISSIMO PATEI, AVCiVSTINC
LYDF, S ACR A ZAEOLOGFAE DOCFORL, PR IORL HL.
anico suo praecipuo.
20.
Renovans veteremamicitiam, inuicat ad rescribendum, e significat, se cupere necotiis R. P.
liberatum ad studia litterarum redire.
7Tplurimum Calue. Ouemadmodum herbae nuxer plantacae, nisiriseneur, subinde qu ablaque
rencus, auc languent, au penicus incermoriuncur: Ica amiciria nili trequenrerue, a liduilque
cete

## Folio 406 — 1663204101:0430
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000430.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
Pirekheimer. Appendix.
celebrecur osticiis, aurreper, aux omnino euanescie. Id nenobis quoque eveniret, has brevesadre
uceras dare constitui, quibus seamiciriam olim inter nos contractam, aC FermC inUCFeTtam FenO-
varem, eibique paricer occasionem darem, re de cu prouocatus aliquando ad me scriberes, tamiliari-
cacemque nostram, iam terme sepultam, reluscitares. F.x quo enim primum consuecudineruarri
caepiion destirire _ ob doctrinam, e ob rira probicarem diligere, obsernare ac vehementer ama-
re. Necfactum muro, Poriu sque summopere rolo ex cupio oporcunitarem mihi Ofterri, Ve guXe ver
bispolliceor; reipla peastare pollem. Sencires eguidem, ex amussim dictis Facta guadrare. Si veton
quidagam, cu quoque certiorteri cupis, sciasme summaniri ope, republicis rursus libererne soriis:
idque brenime consecururum (pero. Duod hihec, nihil mihiiucundius accidere porest. Quantam
enim dulcedinem, sepositismolestissimis + = + = curis, lIEFCrArUM AFFCTANERudIA, TU qUi CarI
renetis deliderio, opcime nosti. Ideo e me libereari disciplinisque resticurum iri, eriam acque criam
non lolum delidero, le d eriam imporrunitare ac rioleneia extorquere posse spero. Vale, deME, VE
Sempertecisti, ama. Audiore calculilaborare morbo. Id Sita se haber, aNTuIC(CaS VE ViETOCUIFUTA
Sicca (quam Deinrancen appellamus) indira Cit: in prandioque ee caena parumper ebibito, sentiesin
releninon leuem, re spero, vrilitatem.
BTLTBALDVS ANONZMO CNIDAM, A OVO PRECLARIS
OR N A ZYS EVER AY LAYDTBYS, OYAS MODESTF
reculat, e ab leremonet.
21.
CAluc. Ouamuis longe latius esse ducam, Fallo ab amicis laudari, quam iucte ab inimicis culpari:
Dnon tamen adeo hebessum, re quempiam (dummodo lapiac) arbierer, laudanci amico porius.
quam sibiips de se credere oporrere. Ouamuis igitur ru laudes haue modicas in me congesseris,
quibusme Forsan praedirum porius optacti quam existimasti (nec enim mihi persuadeo, cum te ri-
rum bonum esse indicem, quae scripsicti, sublannandi causa excogitata esse) non camen maiorem me
hac inreribi, quam mihi iph, Eidem adhibere decer. Non enim ignoro, mulcas non Colum deceptos.
Sed de funditus pessundatos este, dum se temere aliis porius quam sibiipsis excuriendoscradiderunt.
Cracum eamen fuiecuum de meiudicium. Ouis enimtam agrestis ester, venon à viro bono, a docto
laude dignum se cenleri cuperet: Acnon proprerca, cum re nimiomeiamore prolapsum, ac (pace
rua dixerim) penirus a veroaberrasse senriam, diurius ce hocerrore ducipariar Imoingenue Fateoi
hastantas virtures non lolum, reminus lesitimam Pobolem menon cognolcere, le d tanquamno-
tham ex subdiritiam exponere, abiicere, et lonserepellere, ex ita d me alienas existimare, vece eriam
atque etiam rogicem, ne dum incautius prosredieris, eodem facto pergas, de ribiinuidiam sulei-
care, e mihi culricia rana que slorix crimen impingere. Inreliquis verocuisne.
sociis, cum id res poctulat, non rulsarem, quemadmodum hue.
ulque expercus es, meamicum sencies.
Vale.

## Folio  -  — 1663204101:0431
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000431.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 117 lines, status machine
oo
AADEX AV
heimeriano cicatorum; ordine Alphabeti-
codigectus.
DTORV
RVNDAM, IN OPEREHOCCE PIRCK
Lbercus Krantz.
A adus Manurius.
d Ambrosius.
Ammonius.
Anareas Mleialts.
Andreas Opander.
Archelans Tragaedus.
Arrianus Nicomediensis.
Aristoreles.
Asinius.
Aceustinus.
Anenstinus Lupsius TBeoloens.
Autus Cellins.
Ausonius Burdesalensis.
OAchylides.
Barcolus.
Basilius Maenus.
Beatus Rhenanus.
Denedictus Chelidonins.
Bonisacius Amerbachius.
Apito.
Catomaior.
Carolus Tlarstus.
Celtes.
Caesar.
Cicero.
Claudius Prolomans.
Crateres Thebanus.
6. 14. 16. 22. 2. 4. 227. 250
Christophorus Scheurlius, IC.
Chrysipous.
Chrysostomus.
Cnnradus a Lichtenan.
Canradus Celies.
Camradus Cordatus Theoloeus.
Cunradus Gesnerus.
Cnnradus Pentineerns TC.
Cunradus Ritershusus.
Danid Rex E Vates Sanctissimu.
Demosthenes.
Diveenes L aercim.
Gregorius Haloander.
Gregorius lazianzenus.
Guilielmus Parisiensis.
Primannus Gaudanns.
Flelias Fobanus Fessas. 27. 241. 242. C7 seq.
FTermannus Nona Agnila Comes.
3
347
Alserus.
CExpendorpins.
Epictetus.
Epiphanius.
Fuclides.
Ensebius.
Frasmus Roterodamis.
10. 37. T72, 118
aAbins.
9e
368
27
364
253
366
24.37
7r. 281
62
293
2
E
107. 108
LFaelix Perancius.
Franciscus Guicciardinus.
Franciseas Treniens.
Fridericus Nansea. LC.
Eucentins.
Tareanus.
L Hedio.
Lenricus Clareanus.
Deresbactlus.
FIenricus Stromerns.
15, 249
1737.44
Flerodotus.
Flesiodus.
Fieronmus.
Tymelberetns.
Flogostratus.
Flomerus.
TToratius.
Tlnrenns.
TAeobus Vimphelinens.
A Tason Magnus, IC.
228 Tenarius,
250 Loachimus Camerarius.
(4
FTierongmus Baumearinerus.
14. 43. 201. 238
2. 14. 23. 130
24. 15. 17. 22
246
2
8
37.59,60. 249. 313
2. 127
3. 17. 128
268
Ficrongmus L. mseths LBedvens.
2. II. 66
1. 25. 279
Joachi

## Folio  -  — 1663204101:0432
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000432.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 132 lines, status machine
rADEZ AVCFOAYM
Toachimus P’adianus Theoiogus es Cosmoeraphus, Poricles.
consul Sancti Calli.
Toannes Emmens Tuliacensis.
Johannes Alexander Brassicanus LC. Llistoruns es
Poeta.
Johannes Baprista F enarius.
Johannes Capnio.
Johannes Cochlens Fheoloens.
Johannes Caspinianus.
Johannes Damascenns.
Johannes de monte Regio.
Johannes Greningerus.
Johannes Francisens Pieus Comes Miranaulans.
Johannes Lacobus Boissardus25.
Johannes Ludoniens Vines.
Johannes Paulus Lancelorns, lC
Johannes Scabins.
Johannes Trithemius.
Johannes rlattens.
Tornandes.
loscas Simlerus.
Cosippus.
Trenaens.
Tsaacus Casanbonus.
Isocrates.
Julius Casar.
Actantius.
Campridius.
Leonhardus Iustinianus.
Lonicerns.
Fucianus.
Lucius Apuleins.
Tneretins.
Fudoniens Berus.
Luiprandus.
Arsilins Ficinus.
M.
Marcinus Tucherus.
Maximus.
Melchior Psinczinger.
Michaet Lumelbureins Fheoloeus.
Mlichaet Ritius.
TTcolans Reisnerus.
L Nilus Episcopus C Maregr.
Ecolumpadius.
Oppianus.
Orosius.
Omdius.
D Apinianus.
Pannonius.
Paulus Barnefredus.
Pantus Lonius Nonocomensis, L Pasoceren
Paulus Prachebechrins.
Paulus Rixius Tistorieus.
Pausanias.
27 Petancis Lagusinns.
317 Perus Demons Cd dinalis.
Philippus Decins.
308 Philippus MLelanchehon.
3.374
. 2
14. 252
26
Pychaedras.
Plarina.
Plato.
Plinius.
Plutarchus.
Petrus Mosellanns.
Pomponius Mela.
Procopins.
360 Saluscins.
16. 37. 228 Simon Lazius Tistorieus.
15. 23 PosidipuS D.
3.
Peolomans.
4.62 D Adeniens.
.Reuchlinus
281 Robercus V imphildus
7
22
CAbellieus.
Scipio Aphricanus.
Sebastianus Sperantius.
93. 34 Sivens Othascus. LC.
Sixeus Sacherus IC.
Sybeius Agrarius.
364 Solinus.
9:
4. 3
Solon.
Scrabo.
17 Sultonius.
Synesius Episcopus.
Acitus.
LLeremus
Tertullianus.
2)l Theopompus.
g. L)L Theophrastus.
4
Fitus Linins.
324
62. 355 Thomas Morus.
Thomas Mhalorns
314 Thucydides.
316
2.t 0. 117
4. 28C
99. 104
107. 314
bid
99. 204. 107. LO8, 12.4
TAlerius Maximus.
regerins.
Vdatriens Zascus.
266. Vincentius Opsopanso
Vireilius.
370 Vrsinus Felius.
360. 366
16. 51. 24
4.97, 99, 108. 36.
77 Arnefreaus
Wencestans L inekius Theologus.
VEnophon
6. 59. 62. 63. 243. 359
13. 288
A
Sestrbo
LZono Philoso
27 Lonoraso
12

## Folio  -  — 1663204101:0433
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000433.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 154 lines, status machine
C V E R BO RM INDF X I
 Dbas Sancti Gallia
tur.
Constantiensibus
cuplecissimus.
in numerum consiliarioriisuo- Anna sluuius inxta Renaliam e
rum adscribit.
rumpens.
104
implorat auxilius Mbercus Dux Banariae Ratispo. Andreas Imbosius quando na-
sed à Suitonsibus
nam occupat.
tHS.
fcederatis vinci Sbercus Dux Bauariae Bilibal- Aneli, cum temporis per Fraciam
67
Sabbatissa Monasterii P allis, co-
busto monasterio, a Caesareanis
nis abducitur.
7
dum Imboscum ad reundta ce-
lebratissimi armarii meliorem
in ordine redicenda citat Mo-
nacum.
Abdericae tempore Cimperio Ly Mlbismaenus Cermania stunius
obioriatur.
grassantes a principibus (3 no-
bilitare contra Suitenses vocan-
carimanxilium.
66
36 Angra die Flanger sunins TLan-
109
simachi quem inmorbum ridi
Serhordt Rhenosese commisces.
100
culosum inciderint, C quopa- Albis ubi, secundum Facuum. Anenis semisectus quid A gy-
Etopristina suae sanirarirestin-
ti. 52
oriatur.
103
203
priis.
(Suct. 200 Aldus Manucins Romanus, de- Anciochus Rex Scelestissimus, tra-
Accibureium cinitas nunc A
Accipiter cur ab A epyiis vi
cus es ornamencum Fypoera-
phia.
ricamorte occumbit. 362363
T4 Antonius Fuccerus Frasmum do-
ctoriae praeseuretur. 203 Mlexander Macedo, humi pro-
Adamas ducis Burcundi maxi-
mo pretio aestimacus in Suiten-
sium pernenit manus. 7
Sduersariis nihilterribilius qua
seratus, Laddum summum Sa
cerdorem. adorat.
360
aduersae parcis subicaneus ad Alexander Magnuslibrum. Ari-
Adulamons. 75 (MentuS. 7F
nat inauraro poculo, cum quo
eundem simul Anonstam vo-
cat.
Alexander Magnus, Tlomericar- Anconius L ressus mirtitur Ingol.
mina quantifecerit.
33
stoboli sibi adulantis, in P lida-
pensanium proiicit.
5
Affectus paternus secundum P a-
stadium 35T. apueris Cd aequa-
lib. dicitur plebanulus, idipsum
quid postmodum denoranerit.
ibid.
pinianum sempermelius consi- Alexander Magnus post mortem Anconins Selencisilius.
lium pro liberis capere praesu-
C
cur modieu duncaxat tempus Antiquitates variae prope Freue-
reniniscere voluerit.
59
rim.
mitur.
Aeer Bernensis ab Anglis instar Mlenander Sch Neis, Casar. Mai. Ancu erpia, perienlosissimo en
Secretarius.
24
tempestatis denastatur. 66
multufervet.
Acesilans Imperator clarissimus, Almonus flunius in roca Cierma- Appellatio Bilibaldi Pirckbeimeri
templa etiam hoscium, summo miapisenlentissimus.
studio veneratus est.
109
359 Alphonsus cornomento ornamen-
Mba Recatis orbs Nobilissiman Eum Tispaniae.
183
Resibus LLuncariae locusinan- Alphonsus princeps Ferrariensium
ourationis es sepultura. 197 amicit Mutinam.
Alba Regalis a Maximiliano vi Alcapalus Regio.
74 Amasiusstumus.
ex Lazari Speneleri ad Leo-
nem X. Pontisicem Maximum.
contra loannen Fckium. 199.
200,201
365. Apelles Alexandrum pinxic. ob id
99
200
capitur.
cencum ralencis donatus est.
208
Mlani e Roxolani vbi olimba- Ambrosus quibus laudibusimpe- Appencellenses a Suirensib. inc-
bicanerint.
705
ratorem T heodosium Maiorem
enchat.
3
Mbercus Comes Taspurcensis fi-
relam recipiuntar. 67 neclectis
excubiis opprimuntur. ibid.
lins Rudolphi, aparente, dux Ambicus murorum orbis Norim. Aphranins Rhetor.
creatur, es Austria potieur.
360
Alberens Durer, indicio picto-
rum Bononiensium, pictorum
princeps.
bercensis.
246 Apollo Musarum ductor ac oni
Amici viro policico in reb secun- uersa erudicionis Princeps. 55
dis veladuersis magnum esor- Arastumius velocissimus. 208
352. Amiciria quae vera ac dimurna.
Abercus Durer pictor Norieus
351.
Aranei virosi natura ac proprie-
cas. r. Ddis eidem assimiletur.
ibid.
Facellenissimus. 6. Apelles di Amicitiae ex vireure orcumirahe Ararstunins onde exoreus. 108
ctus Germaniens.
16
Albercus Dux Anstriae Basilea,
res constantes acperennes. 37. Arces Flegenensium impuenabiles
secus illa, quae lueri aut volu-
prarum gratia suscepta. ibid.
quo pacto in manus Leluerio-
rum pernenerint.
80
quam obsederat, pellitur. 69
Sulbercus Dux Banaria inclurus. Amisus infienis punius  est. Archelans Lagllans cur media
TOF
astate in calbre vehementissimo
Toannem Pirckbeitum, Bi- phalia.
libaldi parentem, ex aula Fpi. Smor suipsius sine a navria vmi-
Scopi Arcacini sine Eustatensis. curque ossicit.
Adderitto anatmedamrect
e
i
caneric.
Arcis
ae

## Folio  -  — 1663204101:0434
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000434.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 151 lines, status machine
Sreis imperialis Norimbereen-
N D
E X
nissime animaduersa.
9F deciorum cum imperatore M
sis descriprio. 147. 148 Augusta rindelicorum quantum
Archirriclinia, Aleae Taxillicur
ximiliaio.
7.64
ob Monopoliacrenerit. 202 Bellum Pleluecicum geminum. 63
Norimbereae non concedantur. Aulae diversimoda incommoda. 6 Bellum Fleluito-Casareanum fu-
Areus eriumphales in vrbe Koma
quida collapsi, quida vero ad.
huc inceori conspiciuntur. 176
Argentinaolim quidem poientior.
sed ne nunc quidem coreinen
Auro lognente nil potest quanis
Aurum habet Lholosanum quale
pronerbium.
3e
Acenis syluia infinita maeni-
202  indinis.
108
multorum optimorumque millu
Argentoaria an a quibusdam re Dalchasar Scipio dux Venetorum Bellumrerum omnium pater. 52
Ete Colmarnuncupetur. 98
acerrimus.
192 Benochema vbi locorum dt
Arriana haresis, ubi potissimum Baro de Brandis a Suilensibus ca-
locorum erassari caeperit. 337
prcr.
Aristides pictor cabulam suam Baro de Castelvarde nonissimus
quanti vendiderit.
Aetorecteia Norica.
22
Arlenius mons.
istius familia incerimitur. 38 Pernenses cum Snicensibus faedus
234 Darones de iescembera 1 C5 de
Aristoreles libros Spensippi quan
riemerit.
227
mipraecedae consilium. 367 Barcholomans Linianus esicelsi
Armamentaria. Reip. Norimber-
132
Armametarii Norico, publici de
Armelcastrum.
Armele sive Die Memel sunius. Basilea fulmine granissimo acque
perniciosissimo racta.
32
Armeni magni mercatores, nam Basilienses a Delphino recis Cal-
Aerorum Persiam C5 Indiam
gnea quasi cantio ex Frasmo
desumpta.
nominis Duxcum magnis re. Biibaldus Imhofius ab Alberio
necorum copiis à Caesareanis fu-
Satur.
192
154 Basilea ex Arieusta ruinis crenit.
204
esque mercaturas suas exer-
cent.
consernetur.
12 Baro de Saxo a Casareanis magno Dilibaldi exeremum vocum ey-
armaforis parum valent, nisi do-
sensis instructissima.
scripcio.
104
ineune.
Nidan principu aduersus Sui- Bibliotheca D irekheimeriana obi
censes, Duces exercitus. 6
detrimento afficieur.
7
duce Banariae muneratus No-
rimbeream parriam suam re.
pecit.
Bilibaldus Pirckheimerus Maxi-
miliani L. ex CaroliV. neporis
eus. Imperatorum Auenstissi
morum Consiliarins.
lorum filio granissimis copiis Bil. Pirck. oratione apuid Cas. ma-
dinguntur.
6869
100 Basitienses à Ducissa Bureundia
Ambemium, primarium Geldria. Friderici Vidua obsidentur. 67
iest. locumieneniem generalen
incercedit pro Rep. Vorimbere.
aduersus eande infestantes. 187
oppidum incrariam imperato- Basilienses exorcommulluadimu- Bindaingensstauius.
104
ris Maximiliani recipitur. 292 nitiora orbis loca connolant. G2 Blanca Maria Alediolanensis ci
Arnolphus S. Episcopus Mecensis. Basiliscus vicae pariter ac morcis
familia Emperatoris Maximi dominus.
liani consecrator.
202
maxima doie nubit Rudolptio
ComuillabBureico.
lani filca Imperatoris Maxi
s nacurali industria praedico Basilus vbi C quando vixerit. millani L. coniunx.
communicatur.
360
279 Basilins Selencie Episcopus Chry- Dlaca Maria principis Medio-
Ars res ardua ac difficilis non ni- Postomi coetaneus.
17
192
Bohemi qua linena viantur. 103
Areis musicae cum animis huma- Bacauiquidolim obcinuerinc. 99 Bohemi prope Racisponam à quo
niscoenatio.
4 Batanodurum nunc excisum pe- proslitati.
Arcobria nunc Deltenburas mo- nitus.
nasterium.
96 Battembergarx.
Astrolosia in quanca olim existi Bacinipopuli.
200 Boiochami maena elim Bohemon
ibid. rum sens.
102 Boristhenes stanins Lithnania. 105
marionefuerichabita. 208 Beyersdorsius C Dirckheimerns Drains mons.
Astucaepuella Feluerica astutare. Pretiosis equorum resumentis Bregencum ab Appencellensibus
Sonsio ad Caesareorum qu’astio-
nes directa
Achesissanius.
donantur.
86 ED CnreHE.
90obsessum.
107 BrerirL oppidum.
8t Bella a Bureundo, dum adhuc in Brennus astam quomo do miase-
Audaciacuinsdam archirecti pol
Aore cesta.
licentis Arboninimaginem A- Bellinzona a Suivensibus empra Brennusrex Galloru, ob nimiam
lexandri Maeni formaturum
explosa.
nest paeus a Baslea quanium
proditione a Duce Mediola ac intolerabilem auaricia; p
nensi illis subtrahitur, ob id ab nicur divinicus.
363
distet.
veraque parce bellarur. 68 Briel s Dorderacum porius Ba
97 Bellorum incentes miseriae.
20 ianorum famosissimi. 100
Anarisia praesidis sylue Viera era. Bellum eruentum ac disficile el-Brisacrenses Petrut Lacenpachium
tanquam
9
restissimum cum virinsque par-
ris calamitaribus non exienises
um amispo.e sttor.
ac Recem Callorutit  inferio-
ri Germaniamaximum. 4
Dellu mier Maximil. J. C aesarem
102
oratio.
76 Dergen principalis Norueeia et
mcase emporu.

## Folio  -  — 1663204101:0435
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000435.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 156 lines, status machine
NT D
2
ranquam egrannum crudelissi Carolus Bureundus multis inprae- Censara Bilibalai Dirckbeimeres
mum in vincula coniiciunt ac
capitis damnant.
69
Briscoienses à Basiliensibus granis-
lo Cranensi acceptis cladibus a
confaederatis misere occiditur.
367
de Germania Rebuspublicis ad
Bapcistam Fgnarium Dium
Venetum.
201
maagri sui iactura C depopu- Carolus Campegius Cardinalisre- Coremonia Academia Paduanae
latione affecti.
ibido
cipuse in Taliam.
325
in creandis Veo-doctoribus. 41
Brixcia auxiliaribus Gallorum co- Carolus Dux Goldria à MLaximi- Ceremonia es ritus in aucuratio-
piis expugnatur.
192
liano I. Imperatore capitur. 192
Bructeri a Druso nauali praelio Carolus Dux Burgundia princeps
victr.
TOT
Bucephalus Alexandri Maeni
ne sacrae virginis Vorimberea
adhibiti.
130
potentissimus ac bellicosissimus. Cereuiscari orici eorundemve
69
anaritia à Senau castie atc. 13F
tribuscalentis consticit. 227 Carolus Dux Burgundia amisso Certamen sinculare Caesareanieu.
Bufalanra mons icaliae excelsissi
mus.
13
Barckhardus de Fenorirres eqnes
auraius senex ac rei milicaris
peritissimus.
opulentissimo in castris auri ar-
Burendi dennopecorumrituma
insdam es sacerdotis Suiceri. 75
sentiac remmarum pretiosissi. Caesar, composito bello Celdrensi-
marum chesauro, à Suirensibus
infucam vertitur.
79 Carolus Dux Burgundia inomni
Burgundia onde sie dicta. 101
auxilia a statibus imperii ad
conterendam Feluetiorum po-
renciam postulat.
bus bellis nunquam laboranit Caesar ienaniae dueu indionabun-
inopia.
dussuccenset.
ctantur, es in praecerstuentem Carolus Magnus Imperator fos. Caesar in exoneratione tormento-
praecipitantur.
Purgundus denuo amissa maxi
sam in Almonem ducere fru-
straatieniat.
10G
maclade nobilium es irnobili- Carolus Maenusrerem Nitehin-
um a Suicensibus fucatur. 72
Buroundus se orbis foresperas do-
rum, ad praesixum aliquem seo-
pum omnes masistros eorun-
dempraecelluit.
30
dum ad sidem Christianam su- Caesar opes Imperii mittu contra,
scipiendam cogit.
36+ Burcundum.
minum ualiaminnadit. 69 Carolus VTIT. rex Callorufaedus Casar per Pirckebeimerum a Re-
Burgundus Dux consoditur. 73
Busacteres maiores populi obirese
derint.
sancit e pacem constiture cum
Imp. Maximiliano L. 192
publicd NVorica supplementum
Petit.
101 Carolus V. Maximuliani Imper. Caesar Regina ex Germania inse-
Busacteri an recte Bructeri. 100
nepos.
Buroreio qualis existimata cini- Carolusrex Gallorum dueiMe-
tas.
C
riore aduentanti magnisienin-
struit conninium.
9
102: diolanensi exitrum parat. 38 Caesareand magis de fuea gnam de
Castitatis elocium.
Alieus Poncisex Romanus Casuari, Nercereani es Danduri
Bargundie duei Philippo.
qualespopuli.
102
puona cogitantes summa cum
isnominia reuertuntur ad suos.
82
esque interciam generationem Cataloeus omnium es singulorum Caesareani post factas cum  elue-
curmaledixerit.
367
Calumniatores, facta obtrectatione
quod laevant.
37
Comitatun ac Baronaruum, pe- tiis inducias domus quasdarusti-
nes omnem nobilicatem; à Sui casincedunt es pecora abiemt. 75
censibus enersorum ex fanditus Caesareani licet Dleluetiis numero
Cambyses res Persaru potecissimus delecorum.
68 mulco maiores nihilominustame
ab Achioxib innumerabiliex- Cathae es Cati Cheruscorum pro- rursum in fueam vercuntur. 78
ercitu in furam versus. 358
pinqui.
202 Casarum Romanorum catalosus.
Canisapud Ae Zyptios, stola deco- Carti pedestris disciptina peritis
racus, quid denorarit. 202
100
253. 254. (53 seq.
Chamanni C Anerinari obiha-
Capcinus quidam Tlelvetins à Ca- Caro maior es Dirckheimerus bitent.
sareanis intercipitur es suspen-
diopunitur.
87
Carraris à V’enetis necatur in car-
cere.
TOL
quomodo interseinnicem com- Chaci quas insedes ob seditionem
parentur.
Caraeciola F. piscopus Laodiensis. Chalusus stamiuns.
4.
2I transcressisent.
109 Chemaepopuli.
Cauchi populi cornomento parnis Chersonesus Cymbrica hodie du-
100
365 Causa curhomines hodierno secu-
carus Folsatiae es Schlesuicen
Sis.
ibid.
Charitas eo Clara Bilibaldis ircl. lo maiores priscos vica loncani Cheruscorum antiqua sedes. 102
heimerisorores non tantum la- eate non adaequent.
SChristianismus ob grassanté Ar-
rinaelinonae, sed es diminarum Causa quamobrem auctorbellum
Fleluericum descripserit. 64
rianismum rranissime concus-
sas.
interarum marissima.
Carmen Sapplicum Cunradi Cel. Cause cur sexusmullebris, alitie. Christophorus Scheurtus es Chpi-
eis ad Charicarem Abbaussam rarum studiis incolendis, ex- stoph. Cacel Reipublicae Norica
S. Clarae in Worico.
343 cludatur.
Carolibomines e mercatores Bar- Ceciusmons Noriei.
bario
a consiliis.
708 Christoph. Scheurlus, LI. V. D. C5
104 Colsus Canonicus reronensis. 357 Academiae W ilcenb. Rector. 350
Mm 2
Chry-
D

## Folio  -  — 1663204101:0436
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000436.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 162 lines, status machine
Chrisostomus Basuli vicae socins es
Achates.
44
Charienses, Encadinenses es Gri-
senses a Maximiliano multis
vexantur iniuriis.
ereitu quamordecim millium Contraria corariis eurantur. 380
peditum eguitu vero duorum Contronersiae inter operarios No-
millium hostium Felueriorum rimberea exorcae quibus reme,
fines innadit.
8
diis collaneur.
74 Comes de Pitsch in bello Teluerieo Contronersia ducum Banaria sub-
Cicero epatria fusiens à Pomponio
interemptus.
lara.
Aico ducentis quinquasinta Comes Remondi coenita Burendi Consueiudo landabilis Suitensmime
sesterriis donatur.
2.2
Circinna Insula in qua Fulsentius
vicam suam finvit.
2.47
Cines sernare Chostes cociliare, no
dumraxat est olementia, se d ex-
celsi e magnanimi quoque spiri-
rusareumentum.
248
Cimiras in qua Dux Mosconiare-
sidet tota lignea excepto castro
es arce Ducis ex lapidibus con-
structa.
105
dominisnifura relictis omnib. in bellum proficiscentium. 70
tormécis es instrumetis bellicis Consul Basiliensis fuca sibi vitae
inpacatum abirefestinat. 72
salurem comparat.
2.91
Comes de Loggenburq Cs comes de Consules Norimberrenses quam-
DBerdenberu amisso ingerinu
diuregnent.
mero nobilium es praedamaena Consulcario Caesaris eum reliquis
a Clareanis fugantur.
6
Comes de Eoggenburs seminibus
belli ducibus de accepta cladis
ettione.
discordrae satis Suiresesinnicem Connenticula sine oceutra sine pu-
adeo irritat, et funestissimu in
de belluincestinum exorii. 68
blica in Rexublica Vorica cur
noncolerentur.
3
Cinitas S. Calli quo pacto emanu Cometa vt no subito existunt sic no Copenhacia caput reeni Dania
hostium liberata.
6
illico enaneseant. 35. corundeist
Cimares imperiales quo pacto in differentia es praesacia.
3
quot eradus in lonciudine es
lariudine continent.
104
manus Lpiscoporu, es aliorum Comites Flabspurgenses, quopacto Cordis non verba oris Densressi-
Tgrannorum pervenerint. 202. factisint archiduces Austria. 360
cit.
Cinarum supra Rhenum deseri- Comites yburcenses, Weubursen- Cornelia mater Grachorum. libe
prio.
E
Cinitam Vindeliciae antiguarum
enumeratio.
9
ses (5 de Fallendis principum.
aduersus Suitenses bellantium.
Duces exerciruum.
rorum suorum in Rudiis litie-
stud dinino suo nutu dirieit.
72 Comiria celeberrima Colonia cele- Corinthii aduentante Philippo, in
Clades Caesareanorum ex non ser-
nato ordine exoria.
es.
rarum ipsa informatrix.
65 Correcis in manu Dei est, qui 
Clades Burcundi ob arrocantiam Comites de SultZ T arerensium ci
Co hostium contempium potis.
simum accepta.
braca.
77 Confictio quid Thieophirasto. 216
quibus rebus occuxatissimi de-
sudanerint.
Clades Romanis à Germanis illatae Consaederari a Delphino resis Gal-Corionallu an adrbiosrecte per-
siccopede praetereuntur. 94
lorum filio granissimam cladem
Claustra templorum cur leonibus paiuntur.
exornata.
69 Cornu boninum ab FTelueriis in-
203 Conscederiri Caesareanis lonze in-
Clemens Sepcimus Poncisex Ma feriores vincunur.
rineat.
Racum Caesareanis cimorem in-
curic.
ximus faedus aduersus Gallos Consaederati Fseluerioru ex quib. Coruus ab Aneusto quanti emi-
renunciat.
276 populis oriundi.
P
Cleoparrae Cemma quanti astima. Consilia Ducum Suicensium de Cosmas Cocareno L. V. D. Cancet
228
Clicus ab Alexandro Magno in
conninioerans fossus.
commode aecrediundo Bur
eundo.
58 Consilii officium duplex
serno ex dominisui, substantis Constatia Tlelveriorum in propa
56
Colonia quo palto ineo Fpiscopo-
rum su subiecta.
sandi ac dilacanda maiorum
suorum gloria.
8
larius studis Paduani C inspi-
ri commnx quando demorina.
16. einsdem monumentum se
pulchrale à marito post sereli
Etopositum.
ibid
202 Constantienses cur a Suicensib. pa Crudelissima crudelitas Suiten-
Columna marmorea in Basilica
Wiltemsercensi, a quib. prin-
ciprons erecta.
Mosconia quod milliaribus di
62 Constancia Fleluerioru insernan C rescentia Bilibalar Pirceberme-
Collario auctoris cniusdam cum do ordinemilicari.
dirato.
ritualib. Vicarius eeneralis. 40
53 Craconia resia cinitas Polonia, a
Cnidius Architectus nomensuum Constancia forrirudinis Maxistra-
quomodo aeternicati commen-
daneric.
173
t et
0
cem quinque millibus aureisre
dimere coactisint.
sium in Furecerensum cada
362 Constantienses quo pacto inrisdi Crudelitas ersa ciues pusilli C o-
Commencarurs de vica ex obiu
reuerendi parris Anconis Kres-
ctione Turegenensin ad hodier-
num osque diem sin priuati. 9
mnia rimentis animi sionum
est.
48
sen, I. V. Doctoris, es in Col. Constantinussacerdores ac mona- Cula viens prope Toradium cini-
legio S. Laurenti Norimber-
censi Praepositi.
250
chos in adulterio deprehensos. carem Tuncaria.
chlamy de cooperire cnpit, ne ab Culmbach
Comes de Surstenbera collecto ex- alio videaneur.
352
107
359 Cncus muliebris qua stricte No.
rimberea
+ D L L

## Folio  -  — 1663204101:0437
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000437.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 129 lines, status machine
N
1
Z
rimberea obseruetur ne contra De paenis apud Norimbersices. Domus Senatorio. Norica deseris
leres ac statuta Senatuspecce- Sonium.
tur.
135 prio.
156
135 De pietate es eleemosgnis orbis Dorderacum porrus famosissimus.
Canradi Rucerstonsis de Bilibal. Noricae, VE es de leprosis. 13L 100
do Pirckheimero Parodia. 39 Descriptio erndelissima famis NVo- Dorect castrum.
Cunradus (elles primus in Cerma- rica:
13F Draco Parchorum sienum multi-
nia Pocca laureatus Caesarens. 3 Descriptio currus criumphalisin rudinis.
Cunradus Episcopus Flerbipolen. Bonorem Maximiliani Primi Drusus Rhenum cum ponte vbi
sis.
37
innentus.
773
Cunradus TI. Romanorum. Imp. Descripcio sendioru ac vitae racio-
coninnxerit. 98. vbi oppetierit.
102
quando Norimbeream ad Im. nis Pirekheimerianae elecarissi. Ducatus Burgundiae Ludonico
perium craxerit.
T14 madesuanissima. 233. 234
Cunradus ransionensis exrecius, Descriptio Freuirensis urbis anti-
seulpior.
362 quissima.
Francorum resi, per dominum
de Aleberi, craditur.
93 Duces Banariae qui cum potentes,
Cura omnium, quae prima esse de- Denisa vel Liurea quid sic dica Caesaris contempiores.
beat.
358 tur.
74
179 Duces, Saxonia magnam renent
Curia Noricae descriptio. T3F Dens omnium rerum fons, orieo partem imperii.
362
Currus falcati sine praeliares quo primumque principium. 361 Duces Zeringia magnam partem
tempore necessitatis à Noricis Dens quomodo superbiam ac re- Suetia olim possederunt. 65
conquirantur.
134 meritatem punire soleat. 87 Onnasunins.
Asobertue rex Francoruin-
104
Deus uni homini non datomnie Dux Burcundiae cum Suitensibus
sed aliis alia partim concedit,
tercessione Dionysii paena parcim denegat.
hostibus suisharedicariis faedus
sancit.
dilationem imperrat. 366 Deoniner(ali orbis Norimberei Dux Casareanus coram Casarae
Danciscum Emporium celeberri cainstiria, lesib. conniniorum,
mum.
FOL nupciarum. Indaorum es vini
Danciscum, qu’a obcausam a ma corruprorum.
136
objecta crimina ignaniae diluit.
82. nunquam tamen posteaad
propriaredire ausus est. ibid
zno Prussiamazistro obsidionem Dies apud Riceses, vicinti, es am-Dux Geldriae contra Philippum à
perculerit.
202 plinshorislongiores. 202
rece Gallorum concitatur. 74
De annona es victualibus urbis Dietmarsicens indomita. F09 Dux Mediolan. ab Felueriis, non
Vorimbercensis.
137 Dietmarsi quasi populosi Marsi.
Decem mullia aureorum in unico undesie dicti.
103
castro Boburoreperca ex mul- Dietenhosen regia Caroli Magni.
torum hominum spoliis inique
corrosa.
de
tempore necessuatis a Noricis Dioeenis factumridiculum. 52
collicuntur.
sine exiena Germanicae nationis
ionominia, Gallis proditur. 92
Cclesia Constaninopolicana
80 Dilicentia sola qu’a plurimas alias maximis acitara procellis
Decem millia rusticoru e supra; vireures complectitur.
2.2
interuentu es opera S. Grecoriy
sedatur.
24c
234 Disciplina milstaris ab Tleluetiis Ecei in disputando impudentia ac
Dedomib. Noricorufrumentaris dilicecissime obsernatunee quie- militaris clamositas.
324
publicis, defameutidem es ce- quanisi ex praescripto acunt. 76 Fckii peculantia quosvis pios ac e-
neribuspanum insoluis. F,0 Discordia inter Suitenses seritur.
Deduobus aneustiorib templis ex
68
rudiros viros infestando, taxa-
turs
hospicalib. Voricis, eorundem. Dissenhofen es Gramenselo quo E. diculae corporis Christicinicaris
véopibus  reliquis. 129 pacto in Suicensium pocestatem Norimbereensis de scriptio. 163
Deimarine es descriptione No- peruenerint.
rimb. deinsulis ejns acthermis, Disputatio Badensis.
69 Fele villa prope Treverim.
93
280 Seyprii quem, perpictum L eo-
Vr e depraco Tallerio. 223 Disputario Theolozorum Cerma- nem subincellexerint.
203
Delphinus reeis Callorum filius norum, cum papicolis; Lipsiae A: sypciivecticalia suatres in par-
ingentibus copiis fines Basilien.
sum ingreditur.
habita.
324
res dividunt, primam sacerdo-
68 Diversa suppliciorum apud NVori vibus imperciunt.
Demaristratib. urbis Norica. 134 cosgenera.
135. 136 Sora sumius ubicum Albami-
Demosthenes quancum ex hare. Divinitas quomodo apud SEy Sccaeur.
dicate patria receperit. 228 priospraesicurata.
350
103
203 Fduardus Leinsscriptor virulen-
Deneper sunmsqui C5 Boristhe- Dinitie rebussunt ornamenta se-. rissimus (s sediciosissimus. 227
nes dicitur.
105 cundis.
6 Fychistadum orbs a quo sic dicta.
Denonem orbis Norimbersensis Divicia Crassi quari aestimata. 2. 2.8
122.
monasteriis, ex eorundem san- Dinitia ram malis quam bonis ho. F Ibine cinitas.
etisprobatisque moribus. 150 minibus communes.
173 Elcebus an recte dicatur B CG letI
Deoruacheroum capitib. cur Ba- Doctrina vim promonet insiam. Catt.
siliseus apud priscos imposit 202
104
Eloeia de morce Alberii Dureri
Mm 3
pictoris

## Folio  -  — 1663204101:0438
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000438.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 151 lines, status machine
+ D F Z
poctoris Norici e Apellis Ger Epistola Christoph. Scheurlistudii Error in prophanis colerabitior,
manici scripia a Bilibaldo
Pirckheimero.,
20
Fleemosyna absque charitate nul
la est.
Bononiensis Syndici ad Chari-
quam in rebus dininis. 220
tate Pirckheimerin diuae Clara Athiopes, sacerdotes remplorum
que culcores, in quanta existi-
matione habuerint.
Carolum Romanorum Impera- Fruditi morbo Abderirico tabo-
torem semper Ancustum. 289 rances.
70 Epistola Des. Frasmi Rocerodami Furopus orbs Spria.
Elisaberta recina Angliae singula.
ris exemplifamina.
Abbarissam in Norico. 340
362 Fpist. Des. Erasmi Roterodami ad
Elieure cinitas dueis Burcundia;
Caesaris inssu a Sieismundo du-
ce Anstria obsessa.
ad Gcoreium ducem Saxonia. Fuancelium solum. amussis rea
Clapis quasi Lydins.
Elosia aliquoc in honorem Bilibat Epistola Dueis e Senacus  eneto. Pcursiones Casareanorit  Hel-
di Pirekheimeri a diversis con-
scripta. 45. 46. 47. 43. 49
rum ad Remp. (s communita-
Embden.
55
neciorum dinersimoda.
tem Norimbereensem. 297 Exensatio Fribuni prosuis milisi-
Eloquentia quibus modis acqui Epistola Maximiliani Romanoru
ratur.
Imperatoris ad Bilibald. Pirek
100 hermerum.
bus granissima es falsorum ob
iectorum in ipsos aduersarios
recorsio cordarissima.
Emblema Piretheimeri paulo an. Epistola Pirekheimeri scripia ad Exercitia innencuris Norica in
reobicum a se conscriprum. 19. Andream Imhosium.
einsdemenolutio.
35
diebusfestis.
20 Epistole amicitiarum parariae. 24 Exercitia Maximilian Impera-
Engadimenses fuca salure sibiquae =pistola aliquot Joh. Francisci Pi-
ritant.
84
Ennius Episcopus Verulantis. 325
cicomitis Mirandulani ad Di
lib. Pirckheimerum.
212
toris, in quib. Caesarea sua Ma-
iestas, ab incunte alate se exer-
cuit.
Enumeratio es consienacio maio. Fpiraphia super obien Alberei Du Fapers conineii est vica onerosa
reri Apellis Germanicr.
rum sine antecessorum Maxi-
minus.
miliani Primi Romanoru Im- Fpitaphrum Bil. Pirekbeim. quod F. xplicacio veceris Germania cur
peratoris.
180
Lobani Flese Tdyllion ad Flieron.
conspiciur in Caemiterio No-
Epictetus philosophus probissimus
difficilis.
rimberzico ad S. Toannem. 44 Fxpositi liberalissime a Republica
Baumcarinerum de cinitate Egnices apud Pheinfeldiu in prae-
Vorimbereica. 168, 169. 170
sidio constituicuncta elueriis
Norica foveneur, reneur ac
nutriuntur.
absentib. es de pacetractatibus. Exemplorum in veramque parcem
iene es ferro vastant.
91
C5 sanctissimus.
quanta vis es efficacia.
Episcopi cinicates dolo acquisias Equites Caesareani ab Fseluetiis en Exemplum codicillori D. Erasmi
opibus exhaustas ac cultoribus
ienominia ad puenam provo-
canur.
8
Rocerodami ad Johannem Oe
colampadium.
oppressis ita obtinent, Ut Zurca;
rum incum lonse videarur esse Equites Caesareanorum impetrata Exemplum famis incentis memo-
10
tenins.
202
Fpiscopus Brixiensis Romana Ec-
clesia Cardinalis a Sigismundo
duce Austriae capitur. 69
saluce, armis ac vestimentis a
Suitensibusspoliantur, sicq re-
rabile.
cenciscame primoribus, dimit.  Aber Vicarius Constancien.
tuntur.
sis.
96
Fpiscopus Coloniensis dux Aneri. Eguus generosus freno porius qua Fabula accolarum Freuirensium
nariorum.
TOI
calcaribus indiset.
248
de desponsatione Constantinies
Exiscopus Churiensis morieur, post Frasistratus sanatorese Antiocho. Felena
cinusmoriem arces quae dan ad
Episcoparum perrinentes, à C a-
Sareanis occupaneur.
cencum donaeus est calenis. Fabala Francoru de fabulosa sua
centis iactatione explosa. 100
75 Frasmi Rocerodami indicium de Fabulain oracione quomodo appli.
Episc. Eyscadiensis bello tentatuse
in eoopera Brabaldi Pirckebei-
versione Prolemaicae Geoera-
re Seueriani.
Sacorins Lucheranismi. 274 Facta es res cesta vecustissimorum
dum Erasmiindicium, Buschii Frasmus Rocerodamus Dirct bet
Epestola Bilibalar Pirckh. ad A.
canda.
phrae Pirckheimeriana. 2, 8 Fabula scripioris cuiusda demor-
meriplurimum adimus. a Erasmus accusacur canquam cau-
Epestola Aiveri vel porius secun-
omnium sculcissima.
278
meriamieus fidelissimus. 14.
phaenix lucerarum dictus. 22.
Germanorum minus diene es
fidelicer, sed maliene ab exteris
scripeoribus posceritari relicta.
64.
drianum Pontisic. Maximum Frasmus Melanchetioni ingeni-
um candidissimum actribuit. Fama sempicerna sive immortali-
tas qua forma animalis ab A
spciis expressa.
02
Franciscum trenicum. II Semetingen viens occupatur. 77 Lamesincens in castro Caesareano-
rum.
Epistola Biib. Pirekheimeri ad Frichus Comes de Eemmingetr. 25
demotibus in Ciermania. 372.
0
Lacobum Caesareae Maiestatis a
Secreris s consilii.
impensio xbi commissus.
pestola Bilibal. Pirckbeimeriad Frroi in Lontous clarorum viro-
ecbor eras arasit.
rum Basilea Cs Francofurci Fames ingens Norimberea quo
130
3
62
Fami

## Folio  -  — 1663204101:0439
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000439.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 171 lines, status machine
I N D E X
Eamilia k ressiorum quamdis No. Fori maximi Normbersensis de
rimbeream incolnerit. 352 Scripiio.
consistit.
27.
Faruns ob animi simplicitate Leu. Franci a Sycambris orti. 100. per
nentum belli Fleluetioi hero
diolamensis.
257 Calli ad vicum Cngnecatam. in
Faralis Cs innata propensio inter Forciendo vera sine bonitate non
Veneros es Vorimberseses. 201
Poldo duei Austriae charus, e
sieni praelio, à Caesareans; C
rursum prosigantur.
192
Franckofordiam Calliam in- Callinatura Ciermanis infesti sunt
uadunt.
ibid:
65 Francisens de Oictinrget. 262
eo coronam imperii Romant
gestiunt.
19
Ferdinandus ex aero  irtenber- Francones, subactis eguis, ab acie Cialli rrium borarum satio Fel
praedicit.
sico redicurus. Friburei expe-
32
dectinant, C ad locum unde e-
gressi, dicrediuntur.
80
neciismurorum dejectione pot-
licentur.
Faeminarum aliquo Romanarum Fracerculi Dominicani, apud A. Gallus Maximiliano tum aperras
ctatur.
erudicissimarum que enumera-
410.
Faemina Norimbersenses Andro-
drianum Pontisicem Maxi-
mum a Bilibaldo Dirckheime
roaceusantur.
37
tum clandestinas struit insidias.
74. postmultas accepeas clades
a manifesto bello desistit. ibid.
meda inmaritosimperia ex Fribochi Mediomatricum sueces. Carrulitas quid Theaphrasto. 214.
128
sores.
1
Faemina praecipue candent carru- Fribureenses es Berrienses indu-Celb pagns prope Linem arcem
99
ercentes.
litate.
239
Ficta Co simulaca breni tempore
durant.
ciasad vieintiannos 2sque pro-
rosant.
Episcopi Coloniensis.
6y Genealoeia Maximiliani Primi
220 Friburcenses Erasmum magna
Ficus. fieus, Scapha scapha dicen-
cum humanitate excipiunt.
286
Romanorum Imperatoris. 180.
18T. 182, 183
Genosca oppidum:
viravria oculos impedit, quo mi Fribureenses principum et nobi Cens Piretheimeriorum multus
nus, quid in se desideretur de-
prehendatur.
lium suicensibus aduersantium abhine seculis clara (o nobilis. 2
receptatores.
65 Gennenses, à Danorum recibus,
Fuli secudum Isoerarem. Et in pa. Friderici Cs. Johannis ducum Sa-
terna substantia, sic vicissim in
204
sismundo Imperatore omnibus
bonissuis exutus si.
67
Flandria es Brabantia, ni Caesaris Friderieus dux Saxonia cogno-
filiris Maximilianus nomine
strenue defenduntur.
202
xonia landes (G encomia. 362 Georgins dux Banaria auissimus
paterna amicitia succedat. 232. Frideriens dux Banaria cur a Si-
Finishistoriae veilitas.
Finis Suenrae quis.
54
mento sapiens.
es potentissimus. 7 4. ciuitatos
Suenorum vicinas assiduis in-
Eurvis lacessat, nec earum leca-
eosadmitrit.
37 Georeins dux Saxoniae.
ibid.
+2
internonisset, inreris Callia di Fridericus dux Saxonie Imperi Georgius Sibutus orator es poeta
tionem pernenisset.
7
Flumina Cermaniae quampluri.
ma.
350
108
Flector studioru es musarum
laureatus.
Cunradi Celtis amiens (5 pa. Cermania vix unquam sine bellis
tronusmaximus.
F17
quiera extitit.
Flani in Poncum Fuxinum stuen- Frideriens LTI. Romanorum Im. Germania olim pluribus ac poten-
tes
21O
Faedera Confaederatorum Suiten-
peracor; unde cenus suumml-
ternum ducat.
723
sumrenonantur ac aucetur 66 Frisii. Flolande: Seclandi Flandri,
Faederari Burcundum naso suspe-
tibus ornaca curhodiernorem
pore maior illarum pars su pes
Sundata.
201
Sc. Imperio parent, quando Germani Mercurio es Isidianti
placuerit.
dunc es hosceminscium atereo
202 guitus sacrificarunt.
123
adeunt. 77. vietoriam confosso Fuea Burgundorum plus quam i Germani ouim sylua LLeregnia in-
ipso Burcundoreporrant. ibid.
707
psumpraelium assumpsit. 72
habitatores.
Faederari Helueriorum auxilium Fulsentius Apher, parria Cartha- Cermani, secundum Casarem; es
implorant q Co cosequuntur. 75
Faederati Suicenses qua occasione
sinensis virnobilis 5 cruduus. lesibus a Callis differunt. 95
Episcopus Ruperisis.
247 Germaniae ex varus scripioribus
copiosam nabilitate Freau vel Fumosuocingitur, qui alii fumun
Bonorarum parum in suam po-
restatem redecerint.
29 Germanis Gallis Callia pulsis, 2b+
68 Tumus Flelueciorum sienum quo
Faederario Suenica arrorantiam
eam quam Bauarcae dux Geor-
eius exnerat induit.
offundere conatur.
74 Furstenbereum à Casareanis oc
Faedus nonum inter Suitenses, V
postmodum consederint. 122
a suis implorare solent subsidi- Gerolizeckium arx munitissima a
um.
7C
empatum
92
rienses, Vnder  aldenses, Lu-
cernenses, Turecenses (3 Zu. (Abreta sylua. 107. pars sylua Glaream nobilium iniuriis vexa-
65
ibido
censes.
 Bohemica.
Foncis Norimbereensis pulcherri- Gabriel de Cchaumberg. 263
158 Caleacius Y reccomet legarus Me-
midescriptio.
Aneliae Lacun diriori
explicatio.
Maximiliano Primo Roma
norum imperatore subineata
Girassicens Dolicosissima. 106
isedts confeederatorum im
plorant, ac in eorundem socte-
ratem recipiuntur.
Nm + Blurens

## Folio  -  — 1663204101:0440
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000440.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 153 lines, status machine
Glurens oppidu ab Pelueriis com-
bustum.
82
N D F Z.
ceMediolanensi creberrimis le. istoria de furto necessicate ingen
cationibus molestantur. 88 eisfamis commisso Norimber-
Goclandia Dania insula. 204 Feliiecii maiorum siorum ac pro-
Gochimultipliciter divist.
373
Gochi vinearu caltores inde enim
victirant.
106
a.
prii decoris tam multis acperi- Tistoriarum ocilicas maxima. 15
culosissimis bellis parci, propu Flistoria quo pacto conseribenda
enatores strenui.
6
2
Gracchi ex insticutione liberali Feluerii non nist imploratonomi. Sochriia ditio Comitum de Nas-
materna, es sublime Senarus ne dinino belluexordiuntur. 70 (an, eC.
fastieum enecti.
3 Felueriis non nimium fidendu. 92 BoFcinitas Foyclandia.
Granson vrbs a faederaris ducissae Flenricus Dux Banaria Fcclesia Bolselocinicas.
Sabandiae tumulu ademta. 7 Norimbercensis fundator. 114 FTomerus varum maximus.
ibid.
107
Gracarum litcerarum impericia Flenric. Epphendorpins S TTucce- FTomerus de Achille mulia fabu
omnium disciplinarum ravone-
rea putara.
nus onuis Gallinae filii. 276
94
professor Romanistipendii. 133
Graciano soluhistemporibus, Im- Flenricus TII. Romanorum Im
perii es gloriae, sed es nominis es
famaeruinam patitur. 93
S. Cregorius vbi Eeclessae praesue-
propatria profusie.
dis alioru viciis es delictis lyn-
ceos insuis aure ipsis, calpae cae-
oriundi.
107
224 Flonorins C Theodosus Romani
240 FTenr. Dolleber FLeluerins magna
337
ciores, habent oculos.
perator Norimbeream erams-Llonores quamplurimi ex podaera
sima obsidione quando cinxe-
rit.
Crecorins quotempore e locovi- audacia es virruce sanguinem
xerit.
losaretulit.
22 Flenr. Greninzerus monachio No- Tromines in cernedis ac observan
Graeci de Germanianilnisi fabulas rimbere a vocatus primusibidem
scripserunt.
i
7
imperatores sacerdoribus secu
larium personarum exactiones,
dimiccune.
366
Breningencinitas insionis. 200 Tlercimasylua ondesic dicta. I2I FTorreoru Norimbersensium pu-
Onithelmus Roccendorssins Caesa Tercules ac Dionysius, toto orbe
reanis submiciit commeatum
Co subsidia.
358
Ongnecata vicus Gallorueriemta FTermannus Comes Nienarius si-
TAbspurgensis e3 Nobiles post
Anclorum in auxilium vo-
blicorum descriptio.
peraerato, cur AEchiopes inta. FCospicalis sine Kenodochii maximi
192 Etosreliquerint.
milliahominum continens. 19r: ne Noua Agnila.
HI.
incra Vorimbergam descriptio.
259
23 Fostium numerus no quanus, sed
Termiones secundu Pomponium ubi consistat quaerendum. 7
Melam vicimi Germaniae po- Florri Caesaris Friderici Norim-
pulis
104 bercaepensiles.
126
catorum discessum; Suitenses erodotus es einsde scriptagnan- Florti extrd orbem Norimbereen
vexare non desimunt.
Dagempa cl decollatur.
Flamasia quid Scraboni.
66 tain existimarione fuerint. 59 sem descriptio.
69 Dernberg.
165. 166
102 Ilugualdus rebaptizatur. 207
Or Tillice stunins Rubonis. 10+ Fluldricus Varenbuler reciminis
Tanonia cumasna Picardiae parce Fymnus Conradi Celcis Sapphieus Caesareani Cancellarius. 24
a Ducatu Burcundiae deficit. 75 in vicam S. Sebaldi.
ibid. Fulcestunins.
109
Flarpyarii descripcio Virerlij. 178 Fhieronymus Fbner Senator es Hulstus vix capitis periculum e-
Bartenbergarx.
Darrvalo.
25
Onmmuir Norimbereen(. 350 nitat.
207 Flierostans Baro, resis Polonia o Flungari es Mosconira in quan-
Flebetudo à Theophrasto explica-
rator.
Ferro innaduncur. 30. Vuroce Fistoria testis temporum, lumen
dentes hosti castra municissima
hosti spolanda post se relin-
guunt.
rum differant.
104
217 Fsistana Insula gnantu ab Fysta- Flunni quicquid ad orcum posse-
Flecenenses ab Felueriis isxi e
l distet.
T13
ibid.
veritatis, cosernatio memoria
derunt Desterreiet vocarunt
97.
maxistra vicae es vecustatis  Acobus Ceratinus Graecarum
nuncia.
64  liccerarum periissimus. 280
Bendelbers no DerostraB. 100 Esistoria inca Ciceronem, nunia lacobus de Bannissis Casarea Ma-
Feliodorus reois Seleuet lecains;
veinstatis.
248
iestatis à secretis consiliis De-
una cum ceteris suis sacrileris Distoria an recte in duas parces, canus Zridentinus.
punitur diminitus.
363
Meluetiis ab excerno hoste quiett
in semeripsis arma connereunt.
Teluerii a cumulen bellico, ob in-
Eeremprum e sublatum Bur-
Fleluctis de faedere ineundo cum a
Ballorurese Carolo, cum a du
6
oblectationem videlicet e vri Lacob. rex Cypri opera oxoris Ve-
litatem, a quibusdam diuida. necae, à Veneris veneno tollieur.
tur.
53.54
365
Tlistoria belli Suitensis sine Tlelue- Taddus summussacerdos, ab Ale-
rici a Bilibaldo Pirckheimero
Norimbersensid. 128. 129 adsaselpr
10G
aco
107
360
xandro Macedone humi pro-
strato, adoratur.
63
descripra.
eundum paulisper quiescut. 73 Lustoria de Friderico Imperatore lacellus Maenus Lithuania prin-
ceps side Christianorum quan-
e collectis pueris torius Reip.

## Folio  -  — 1663204101:0441
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000441.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 143 lines, status machine
lason Mainus Tarisconsulcorum
Tcalorum princeps.
N D E X
lum. quid A sypiiis. 202 trali in landes suas effasisimii. 68
351 Imperatoreur Reipublicae Vorim. Itali Corhorum es Loncobardo-
Loachimus Camerarius Varro
Germanious.
Loannes à Bayersdorss vir strenuut
bergenstaguilam vireineo vul-
en ac capite deformaram con-
cesserit.
dohannes Baro Sch rrarezenbur. Impudencia à Theophrasto deseri-
sicus.
pta.
rum centem, Gerimanis conan-
tureripere.
1
128 Icalorum civilitas, cemperantia 5
ex mulcarum palmarium Bel. Improbi cur leges bonasimprobet.
latorum.
205
eruditio.
Icaloru, de sacrilegis, prouerbium.
3617
216 Jndaicur e Norico expulsi. 125
Johannes de Beyersdors eques au-Incendium granissimum  perri Judai septem annorum spacio, eri
ratus Bilib. Pirck. inbello et-
netico adiunctus.
ciosissimum vienna exortum.
252
butorum onere ab Alexandro
Macedone eximuntur. 360
Johannes comes Sabandiae in bello Indi, universum populum quoc in Juliani L C. dictum deamore lice-
occumbit.
66 eribus diviserint.
358
rarum.
Toh. Capnio aneE SaS D Hereu. Inducia inter ducem Austria  Juli Caesaris ac vecerum Flistorio-
les Germanicus e monstrorum confaderatos.
60
innumerabilium domitor. 24 Luduciae inter C asareanos s ILel
Johannes Cuspinianus prestantissi vetios.
Graphorum de Urbe Freniriin-
dicium.
75 Julii Caesaris error.
mus Caesarea Maiestaris Fisto- Incenium humanum in cernendis Tulius C aesar sladium suum tan-
rioeraphus.
Johannes Dalbureius  ormari-
ensis Episcopus.
aliorum vitiis quomodo com-
paratum.
138 Iniuria a prafectis affectis niensi-
Johannes de monte Regio Astro-
nomoru C Mathemaricorum
65
quam spolium in Aruenoruin
templo suspensum decrahi pro-
hibet.
quando in patriciorum manns
suoremporeprinceps. 126 Insolentia nimia morbumno exi pervenerint.
59 Jurassusmons.
Vracistaniensis Episcopus. 2) Institura cimilia ex quostudiorum furisprudentiae veclitas.
Johannes Lofmannus Pictor No. eenerepecenda.
15 Jus Noricorum summum apua
riens e3 Alberci Dureriimica Instrumenta armamentarii No-
30
quosreposicum.
134
rimbersensis diversissima. 132 Justicia, Forrindo, Prudentia es
Johannes Imhos parricius Norim- Insula quaedam crans columnas
Joh. Pudonici Yinis libri de disei-
Herculis a mercatorib. Char-
tacinensimminventa. 122
plina Christianae faemina. 3 insula Saxonum a quibuspopulis
Joh. Picus Mlirandula Comes ha- inhabirentur.
bituspromiraculo.
ie
busse adiuneunt  a nobilibuis fura cinitaris Norimbersensis,
desicinnt.
Johannes FTessus TC. Episcoparus enumzenerat.
corseduliis.
bergieus.
Temperantia, ubi hae vireutes
desunc, ibi etiam nullum re–
snum stabile ac firmum esse po-
terit.
103 Justitia non nimisrisida, sed ele-
23 Insulae inter Rheniostia dua. 99
mentia permixta sit.
Lohannes Pirckbeimerus Bilibal. Intepricas vica curimore Deicon- Justitia Recencis, secundum Ari-
di acanus ante ducentos annos iuncta veraprudentia. 35+
stotelem, veilior subdiris quam
cuctos Vorimbereenses dinitiis Incerprecario quorundam littera- temporis ferrilicas.
Cmnradis vero proannsomnes
202 tisspeculatrix.
136
2 Inuidiavirentis eomes indiniduns. Justus ex sancta lingua idiomaie
Johannes Pirckheimer. stipendii
Romani in Republica Norica Innuii non ambienies in Rempubl.
fundator.
350
rum Aeypciarum, exore Ni Justicia umuersalis aliena veilita-
eosdem doctrina eo sapiencia liaco.
superanit.
133 collocandi.
quis denoterur.
Zebannes Poncisex Maximus ex Jocus in imperiosas Andromedas L chony Lress, J. V. Docto-
Concilio Constantiensi elapsus.
Noricas.
128
Jodocus oratorresis Polonia. 275
in Noricopraposici, marer. 351
Johannes Syluacius Cancellarius Zordanus Cardinalis Vrsimus, Pa- Kilianus de Rebdorss.
Burgundia.
268 pa Summus Paenitentiarins. Kleckan prouincia.
Johannes Scabius Mathematiens 318
Losam castrum.
263
104
clarissimusporcaeqhonoris Ma. Tronia a Theophrasto definita. ueffstainium arx munitissima
ximiliano I. sacrae innentor. 24
224
Na, nolonee a Pelahirchio, funius ssaaeus Casaribonus maximus a
insiams.
Minei Obibabiraverint.
108 tatis nostrae philoloens.
22
102 Iserastuniusrapidissimus. 109
Isine maona existimationis vir e9 istandia quoi gradus in lonsidi-
audax quo pacto una cumfa- ne habere credarur.
104
quo expuonata.
66
mulosuo vicae consuluerir. 79 Italia litcerarum. licceratorum que Y Acobardi e Dulinei vor se-
Jmago sedens super papprifasciet. altrixac parens.
35i L dem suamfixerint. 102
2
13
Atharina LOs etBOULa L
ris, C3 ad sunctum Laurencium
Kinigo selo monasterium in quo
Ledpoluus dux Ansiriae amis
sa clade maxima, sepuleus.

## Folio  -  — 1663204101:0442
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000442.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 157 lines, status machine
N D F
Tais quancum pro concubitu, à Leses bonacur ab improbis conte-
Demosthene petierit.
Landeckum.
Eandec castrum.
228 mnantur.
Eandstnece vocabulum unde o-
rixinem iraxerit.
Fapidicinarum ex quibus orbis
dem facientidus.
205
rint.
ad Egidium de Vuterbio, Theo-
loriae Doctorem, Sordinis fra-
disterminetur.
104
249 Locusambiencium donemes
Lasta potenisimus Rea Christia. Leo, apud Acyprios, quem deno-
nitaris.
um Fremitarum S. Aueusti.
Mersmoda diversimoda. 136 Lmonia quo fumio a 2osconta
Norica adisicia conseruuneur Leges onde originem suam due-
descriptio.
152
183
tet.
203
Carocinia nobilium C depraeda- Leopoldus S. princeps Austriami e fusremibus offerenaus. 35t
tiones viatorum culpantur. 80
tissimus.
179-Fonainsionis Flassiae frmcus. 100
Tarrocinia qua dilisencia a Nori Leprosorum numerus maximus Zona inxta Eonsteil oppidu B
cis praecaneantur.
T2F
Larrones es parricidae quamorbis
quo anni rempore à Republica nose adsociat.
Noricaresiciatur.
133 Constei oppidum.
ibid
ibida
paena a Noricis adsiciantur. 135 Leprosoriorum quatuor exra vr- Loquacicaris definitio Theophra-
Laudantes circa quam curam po-
tissimum sint occupati.
bem Norimbersensem deseri.
prio:
ti.
26T Locharingus a Suitensibuspecites
Laudare quo tempore conneniar. Laricia in humana vicacam abso. impecrac auxilum.
ac deceat.
ibid.
Laudes es encomia amplissima
lutanon existu; vc omnicareat L ocharincus Carolu Ducem Bur-
tristicia.
Caroli Ducis Bureundia. 73 Leopoldus Comes Flabspurcensis
Landes ex praeconia tTelueriorum
rei militaris es vera vireuris
saerantium.
Dux Austriae incenti collecto
sundia confossum Nanseii ho-
ne stissima sepulcura adperea
rat.
exercim Suicensium fines inua. Eouenbur ditio antiquorum Du-
dit.
6
cum Saxoniae.
+O+
Eaussenbergoppidum Rhenese. 75 Deupoldus IL. Dux Anstria vna Lubeca per concecturam Diilo
Eaussenbera oppidum abincursio-
ne leluetiorum munitur. 90
Eaupheim oppidum dicionis Ber-
nensis obsidetur, sed vireuré es
auixilio Suitensium desendicur.
cum quadrincentis Comitibus Geim vrbs inscenis es nouter
Baronibus  Vobilibus, Cd a-
condica.
ibid.
liaturbainnumera. prope sem- Lubecenses soli ex aliis potentiori
pach oppidum coscederatorum, bus. Imperioparents
inbello occumbit.
202
66 Lucaran Insulanaperreperta. T13
Lex ereeis stammaxastoris. 355 Lncianus Auctor, vt suanissimus
Laurencius Bchaim Juris Doctor Liberalicas in viro principeama- ita es acerrimus, eranissimus.
Es Canoniens Bambereensis. 27
Laurencins Fucheras Doctor S.
bilissima, ac summopere com-
mendanda.
360 Lucus Apuleius einsdemde sa-
Laurentus in Norimberea pra-Libri Herodocimusarum nomine, bula commendatur.
positus.
352
appellati.
Faus eencomium Frideriot E-
lectoris Saxoniae propcer insti-Eiechestalloppidum.
364
227 Ludonici Sphortia principis Insa-
Tyeus punius ingens ac rapidus.
108
T17
59 Lucullus nanfragium facienstur-
Laurus apud Priscos victoria at Libri Philolai à Placone quanci picerprosligatur.
tributa. 177. semper virescit. empri.
ibid.
bria pronetbium de seipsoracta
tum. 365. eiusdem facum mise.
rabile.
ibid
cucam Academiam W illen- Lymacia pumen rapidissimum. Ludonicus Aureliensis D uX DA-
bercensem.
246 508
Fazarecum Vorieum a quo ex- Lindanium civicas.
tructum.
Eeberdet.
cacum Mecudlanensem ad se
periinere contendit.
177 Lingones nunc dicti Burgundi. 75 Ludonieus Comes Sabandiae inui
200 Lingua Craeca fucuro lurisconsul
Fevaci Caesaris in magno Basilea
consiuio peraulo.
12
9
Lecari Charienses à Casareanis eu
cuses quasicoactus contra sui-
10 e politiconon planeinuulis, tensesmilicat.
Et imperiti quidam clamicane. Ludonicus Berquinus Lutetia en
ustus.
2921
inominia dimilcuntur. 75 Liltera commendaricia Mlberii Ludonieus Comes de Nidau toan-
Lecacus Medioranesis Vorimber-
eens. copias in sal ducis praesidi-
um a Pirckheimeto postulat. 92.
Ducis Bauariae darae Johanni
Pirckheimero suo C mperato-
ris Consiliario.
42
nis Ducis Sabandiae filius vna
Lecacus Mediolanensis frustrapa. Liltera Telueriorum ad Casarem Ludonicus de Tlucten.
ciscondiriones expectat. 90
Lecatus Pontificis de sedada prin-
hilprosiei.
cransmissae in quibus omne belli Ludonieus rex Francoruminsen
ac essusi saneuinis culpam à se
rem vi auraa compescedum
228 Lilterae Senacus Norimbereensis muino.
ni priorem eeneralem. 199)
12. Leses Casareanorum subpaena ca
picis promuleara contraria iis
25 Lichuania quomodo sdonta
conuncta su.
ancate quampla secddum
Crecory praecextum, decandus
bello emetico occumbit. 66
cu Patre es Comite de Fallendis
Leges Noricori concra delicta di
86 Du Snaum, Ldcharineo dac
cipum discordia, in Anglia ni recieiune.
Ludo-

## Folio  -  — 1663204101:0443
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000443.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 161 lines, status machine
Tudonieus Sforcia dux Aledio-
N.
laemra quancu constiterit. 228 Mediolanum, sine profusione san-
lanensis. 10. Cae saeanis promic. Maria Burzunda Maximiliani
ris commeatumebid. sed noscat
promissis.
1I
Emperatoris coiunx in venatio-
suinis, ad Romanu imperium,
a quotranstacum.
Lunasylua
Lupia Casteltim.
Burcundionifilia, oxor Max. Melanchcon cum Frasmo cupit
103 J. Romanorum Imperatoris. 191 colloqui.
100 Mariae virginis Deipara in Basili- Melchior Pfinizine D. Sebaldi
Cupia sine dicippRtumen. 100
Luppia avet esaliam Rheno
ca Wirembersensi, extructae Prapositus es Casari a cosiliis. 3;5
descriptio.
362 Melibocusmons, appendix Abno-
commisetur. 100 ondenomen Marcinus Geuderns ab Feroli-
erabat,
192
neegnopraecipitatar 367 Dderen seloe oppidum à Casarea-
Lumburo es Fdekenbure duca Maria Caroli porentissimi ducis nisoccupatur.
eS.
99
ibid.
Zucheru multos enehit et docet
biorum montium.
107
Perea Reipub. Norica Duum. Menaxii populi corundemve fines
nir.
36
e torritoria.
plurnos, velint nolint. 276 Mare. Schen Columbariensis, an Mendacium, eciam momentane
Zuchous scribit ad Frasmu. 278
FuciBuri quam terram incolue-
int.
Tui Didunipopuli.
Alberei Dureri, Apellis Cer-
manie, praeceptorfuerit.. 352
um ex professione Fistoriarum
excluditur.
102 Marchans Laneus Cardinalis Mercatorum Noricorum nume-
102 Gurcensis.
125 rusmaximus.
Cirelsteii locus moncanus es an- Maciacipopuli exempri e dunca Mercurius primo e solo Norico
sustus.
76
Luxuria solapodaeram culpates
iccnsat.
M.
AAdera Tnsula.
aat ad bellorum vsus resernati.
103
191
miliano absente vnonersam. fere
Maiores Fleluerioru onde gnon- MLasalas.
5.
dam egressi es ubi demusedem Mauseolum D. Maximiliani L.
ubi consociendum.
Nalum punicum externa for-
de veteranis militibus.
Maximilianus Frideriet Caesaris
Mlichaet Ririus vbierranerit. 314
dininitus.
Mancipia vilia es hisce prerio-
lexandri Magnum Co Tulium
Casarem, princeps litteratisi
eTTantup castrum a ducibus G0-
ehoruim contra vim e incur-
Incem sibiguarentes à Suitensi
businstar anium pyxidib. deji-
Christianori principum Lino-
niam, Prussiam es Poloniam
obtinent ac defendunt. 205
sente vi mellis adeo eo sese prae
mmia inedia incureiarun. ve
quida inslari arrocarint, quida
vero prorsus excinctisint.
mem maximam ad insamam
redacti.
ibid. Malicis eninsda faederarimaena-
annem Monachume Gracoin
nimuresposum ad superba du-
eis Bureundiae cominatione. 7O
Minum sermonem transferen. Nilicum Norimbereensium, color
diproninciam imponit. 93
ex ornaimrubens.
sionem Larcarorum strenve de Maximilianus L. Romanora Im Milicum ordo duplex.
706
Mlaranum oppidum a Caesarca-
nisastu capitur.
Mare slaciale pierum.
792
103
73
mus C bellicosissimus. 5I. ejus. Milites quidam C aesareani ob fa-
dem in Bilibaldum Pirckebei-
merum liberalitas ac munisi
centia.
siora quanco preciootim vendi- Maximilianus Pircketreimero to-
227
Orientalis.
filius cur maximis agicatus sit Milices Locharingiei innenca in-
procellis.
ma sapore ac dulciodore caret. Maximilianus Imperator post A
alus neminem nisi similem lau-
98
ciuncur.
292 Milices crnciseri, adiunctis copiis
Malairreparabilia cito oblinioni Maximiliani Imperatoris dictum
Ncalus oppidum comburitur. 82
205
Mammeamater Alexandri vbi
caesa s sepulta siti.
fensum.
36-
Austria es Merropolim Vien. Milites Burgundi in arboribus sa-
359 naparenti Friderico adimit. 7 4
64
tradere non insima feelicitas.
dare consuenin
progressus creditur.
206 Marchias Corninus Rex Funza Miles quidam Romanus punicur
riae.
I12 Macchias Pex Huncaria. Maxi Nuldenbureum oppidum Francia
VMaciseracus summus apid
Romanos, Cacris inseruire, non
crubescit.
fxerini.
17G
27
2.2
367
perator, quo pacto posteris suis Mmorica e Dominieani, mona-
ad amplissimorum regnorum. steriis suis excipiuncur.
33G
Fispaniae successionem praepa. Mircus Veneris stellae lariciarum.
ravericaditum.
192 sacra.
Marcomannoru sedes antigna. o3 Maximilianus imperator divirias Monus vel Moganus Runius na-
Marcus Crassus propter Ieroso
iymis commissum sacrilerium.
infcelieissimepuonat corra P’ar-
suas amplissimas es voluprares nieabilis.
20E
honestissimas non eix cransuer. Modus laudando Fistorieo obser-
so coluit.
279
nandus.
1h05. 362. a Barbaro quodam Mlaximilianus Sforcia coriam an- ALoguncia prima sculpsit solidose
cosodicur eidemne obnimiam nis exulpaterno insubriae prin-
re characteres es versis litieris
192 docuieseribere.
anariciam; aurum liquidum cixatur restienitur.
mormoinfunditur. . ibid. Mediolanensis a Gallorum rege Moguntia quomodo porestari exi
3r Scoperum subineaia sic. 202
Marcarira quae da à Casare servi. Selio tmperiy ejeirur.
Momin

## Folio  -  — 1663204101:0444
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000444.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 139 lines, status machine
N D F X.
Momies Zoilipoecarum cavan. Nanseum capur pronineia Locha Nominis Chistianidecus,  reti.
21
Monachae Ttallandae relinguunt
monasteria denubunt. 278
ringicaea Burgundo desicit, 5
ad Lorharinoum redit. 72. a
sionis Chrtiana rario quomo-
dopraecipuc astodiarur. 358
Duce Burcundo obsidetur. ib. TCorici a Ronanis expulsi quem
Monasteria in vrbe Norica a Se- Narnastunius.
natureguntur.
204 in locum conesserint.
220
130 Watale solum nemo relinguit, et Norici delinquer es vltra quatnor
Monerarii qua morris paena à
Norumbersen sibusadsieianeur.
deteriorem terram occupet, sed Rumina es toidem syluas pro-
ve ab informi ad pinguiorem scribunt.
commioret.
64 Norici nonarum rrum Cupidi.
Mcontes ac Spluae Cermaniae licet Nacura populo tam maliena non 126
diversis appellentur nominibus est, vt si panca necat nezoto Vorieum vbiincipiares vbi desi
ab Albibus camen omnes inci- mniaprocinus uni.
piunt.
105 Nacurae sequitur semina quisque
Monumentum anciquum prope sua.
Trenerim.
144
nac. 96. cinitates in adem com-
prehensae.
94 Nans vbicum aliis stuminibus in buca.
Monumentum constans ex sex Phenum inoidat.
ibid.
S Norimberca rres in pares distri
134
102 Norimberea periculosissimu ac i
imasinib. lapideis in monaste-azianzenus scriptor granissi nignissima obsidione obsessa. 34
rio adradices Piniferi. 133. Lo-
mus ac difficilimus à quotrans. Norimberga quando es a quo la
rundem imarinum explicatio. latus sit.
ibid.
Nellembare arx.
22 Sare ad Emperium transtata. I 4
80 Norimberzenses denno apud Ca
Monumentum Crescentiae con-Nerceri an recte Spirenses dican-
ineis Bilibaldi Pirckbeimeriab cur.
9E
Alherco Durero deputum. 16 Nemonisi a seipso laeditur. 37
Mcorabudus dux Romanis bellis Neobureum oppidii a pracerstuen-
clarus.
103
Morbus Abdericarum ridiculo-
sus.
52 Neoparanum Geuderorit ab ZLe-
Mores a conuersancibus crahum. rolesper ea praedium.
tur.
sarem neclirentiae e conspira
cionis acenusantur, quos Bilibal
dus Pirekheimeruscertis ratio
nibus defendit.
eis Rhenimpetu fere absorpeu. Xorimbersenses apud Carolu V.
89
36
35C Neumbure oppidum cinctu eiusque
Romanorum Imperatorem in-
cerceduncs vesecundum staruta
aureae Bulla primum connen-
cum sacrarissimu Norimberecen
Morinir icini Menapiorum po- incola quise dediderantomnes nonaucemalibi, celebret. 198
puli.
99
Morserumnarum finis es para.
discianua.
Mloscionde derinari.
a Bareundo arboribus suspensi. Norimberzenses no ve cererimor-
354 Nenssa inscenis stauins prope Ca-
tales terra ccelo aut aere sed solo
nummoviltitant.
105 minum civicatem exiscopalem. Norimbereenses varris linguis ei-
Mosconiaeni subjecta. 204. qua
late se extendur.
70
2O2
culii.
ibid. Nicernus siue Necarus stanius ce- Norimbersica ciniaris Encomin
Mosconitae sentes Barbara C ex- lebris.
tremasernimri subiectae. 105 Niora onda stanius.
108
100
amplissimum Francisei Trenici.
113
Mulbusium cur saederatis se ad Nobiles à Turegensibus vocancur Nohaienses Farcarisextencrionales
socianerit.
69
Mosconiam quoridianis incur-
in auxilium unde septennale
104
Mulca male parcamale periere. bellum cranissimum securum. Sionibus infestant.
Norimanni Callia assictores ve-
Mulciendo ingens Casareanorum Nobiles C arricola cumullnantur. hemencissimi.
inlacuna suffocati.
Nonoeradia cinitas Mediterra
Mulciendo Norica quaarte in- Nobiles Suicesium paucirarem ir- nea.
104
genio sine seditione es cumuleu. rident sed una cum peditatues Nulla tam modesta est faelicicas,
a Senatureeatur.
134
egnuamcrucidacur es qui su-
Mincerus Anabaprista, innisit perstices in fucam verentur. 66
Occolampadium.
Muricinicaris Norica.
quae malionicatis dentes enitare
65. rimbercensis monetae varorem
82 Nobilis de Rechbere Suenns Dux rastimatio. 223, 224. C seg.
Murcon Oppidut a Bureundo ob-
sessum a coscederatorum praese
dio exrecie defenditur.
queat.
207 Nobilis de Frlach Bernensium co- Numismatum quorunda ad No-
Munitiones a Caesareanis relin- piarum Dux.
quuntur.
7:
Sacitcariorum. 80. Pyxidisia- Nummus apud Francos Druiden
Atumarnum inbrachio vulnus siscure ondesre dictus. 123
accipit. ibid. Franconestimidos Nuptiae secundae secundum Chry-
adpraelandum adhorcatur sed Sosthomum reprehensionibus
pusicae dienitas es excellentia. frustra.
68
ibid. obnoxia.
Nobilitas ex Telueria expulsa e Norimbereenses inbello Zeluerico
fundicus deleta.
68 Societare Duen Bahariae veun-
203 Nominati qui apud Voricossic di
Namnicidcomitatus. 99. . cancur.
234 Ensantur.
10L
rur. 31. falsorum multorum a
Abut. slctled.

## Folio  -  — 1663204101:0445
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000445.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 154 lines, status machine
Niis urbs circa Rheni ripassicaa
N D F. X.
assumpserit.
106 cipitaris
Sixismundo duee Burgundia Onario qualis aprid priscosRoma Peritia nacurae duncarat munus
obsidetur.
69. noihonor. 179. paulo minor Caddiscinequit.
trumpho:
ibid. Permesta resio Mosconitica. 104
Brincus qualissestunins. 98 Oniains eiulsque liber Mecamor: Persona magnifica scripiori hi
Obrrectatio in obtrectatoris
calumniando quor personasla
datia
ploseon miris extollitur laudi-
bes:
217
Octoginta millia hominum inbel. D adua omnium scienciaruma
la Cimbrico circa Rhodanum L ter eloriosa:
delentur.
Oculicerriores auribus.
Odera amnis instenis.
Sli crauissime à Casareanis,
Romae obsidetur.
rum annorum sacio redire so
sedata.
368
23.35+ Pecancins Raensinus, Cladistatre.
iasin scaliam reduxeric. 59 Pareconia pelagi SF syptiaci locus
Oenius funius mirae pernicitaris: Periculosissimus.
storieo in describendo quocun-
que istius vita cenere (S rebub
leat.
333 Pestis manima Roma quomodo
Odeacer cur occupaca Valia om. Pares cum paribus facilime con-
regantur.
Sturcardiae
96 Pestis in Cermania quoc enoluco-
HO Pasa inacum suis in arce S. An-
Odim inter LTeluocios C Tleene ses
indies auctum e dilatatum. 80
Sis Huxearia, Cancellarins.
253
Phanum dinae virginis a Carolo Pecerab Hasenbact a Carolo du-
Offcina Ferraria Norimbersensis IV. opere magnisico extructu.
descriprio.
bene vel male sestrsnon respi
40 Pestis es annonacaritas maxima
364 Parnonid superior vbi originem
5i efinemsorriatur:
nes fere Romani nominis inco-
109
163. 164 125
ce Burgundia praefectus gene.
ratis consticuitur.
Omen adolesceneia M. Fulli Ci Plarao, licet diminae legis inscini- Peneimi es Bastarnipopuli Dacis
ceronis:
351. Sacerdores in magno honore ac concermini.
Oppida (5 arces quorundam no- existimatione habuir: 358 funB vions.
bilium cur a Suicensibus expu: Descicur in vinis livor; post fata Piericiae definitio Theophrasti. 215
enatae ex nobiles inde crecti. 66 quiescit.
Oppida ab Fleluetiis non facile op. Phasmatum apparicio es praesi-
puenancur.
78
onificario soli Deocoenita- 35
Philipens ab Astero Amphipolita-
nus sacittarius in obsidione O
linthica exoculams.
Oppidu S. Nocolaiducis Bureun- Pacanium sedes ac maxistra su Philippus Austrius rex Castella
di a Lotharinco occuparum. 73
diorum.
Oratio ad Deum mentis est ela Paranium vna cum maena Fori
it
3
Oracio Bilib. Pirctheimeri ad D.
Carolum V. Romanorum Imp.
Juli parie, inporestarem impe-
non absque accepei veneni susi
cione, vutam cum morre com
mutat.
367
racoris Maximiliani redixitur. Philippus, coenomento bonus, in-
792
nentor aurei velleris.
179
in levatione pro Republica No. Parria vcilicas commodo prinaco Philippus dua Bureundia, cur cor
rimberrensi.
197
anteferenda.
2
Oratio Dilib. Pirckheimeri Apo- Dauxercas raciro tarior ipsa viro
logetica scripea pro monialib.
375. 376. 5 Seq.
Oratio Isocratis quanti vendita.
est.
Oratio nobilis de Exlach dueis Paulus Mansronnus dux Neneto-
A2B cta-
o2
Ordo Toisons sineaurei velleris, à Pecora Feluerioru mullis morbis
Osphaliet Bestphali.
censib. magnam Eladem infert.
Ee Pirctheimeriana Abbatissa
ad S. Claram, coregiis exorna-
curlandibus.
348
65 Pax inter Casareanos  Pelue Philippus Rheni Palarmus. Scras-
Orbis cerraru amore oreus es ab- ios quibus conditionibus pa-
quoinvenins.
179
pursenses ilidem ac Basilien ses
bellum sedare conantur sed fru-
strt.
obnoxia nisi iisdem salis reme Philippusrex ispaniae Imperaro
1OT diclaree submeniatur.
Ostroeothi es Visocothi. 105. 106 Pegnesi fnmii descriprio.
cemmalo.
suum Dierosolymis sepeliri vo.
75 Philippas Melanchron a Charira.
792
peritissimi, ad milites suos Sui- Pauven e5 Bextiz oppida. 102
solueus est.
lerit.
364
6 Philippus dux Mediolanensis Sui-
Panlui de Fiechtensteir es 30.
Penbeat olim mercator Angu-
stensis.
praestantissimi es rei milicaris rum.
renses.
92
StF
207. Peenesus C5 Regnesus amnes No- Pirekheimerns de obtrectatorum
Occocharusrex Bohemiae a Rudol. ricinonignobiles.
120
Pho Comite Fabspursicosiuxta Pelles animalium es deres magno-
Danubin prosticatur, quo occiso
Anstria ad Imperium referci.
eur.
68
rum piscium Barbararum cen-
riumtributa.
suorum calumniis conquestus,
easdem in praesentia Caesaris, ac
aliorum Principum constancer
204 diluit.
360 Periculum maximum scriptori Pirckheimerus Casarem adiacu-
Occomannus quando à T artaris se
inuxerit, s nomen Furcarum
Tistorico praelicenter enacari, landicercameninuitam. 90
 in furorem poericum prae. Pirekheimerus Friburei milices
NN
suos
ciendo.
Imperatoris Friderici. 10t
ris Maximiliani silius (5 nepos

## Folio  -  — 1663204101:0446
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000446.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 154 lines, status machine
suosnumeraro stivendio, dimit. Postericas imicacionis exemplum Drosessio postices et historia uba
Eit. 92. Norimbersensi Senatu unde sibi capiat.
differant.
aurea donacurpatera. ibid. Praci Alleris descripiio. L49. 150 Protestatio C excusatio obiocto-
Pirckheimerus quando vixerit. . Pracum Porico- Fallerense amee
vlcimus sua familiae masculus nissimum.
extitot.
rum, Dueis ex Senarus Venet
224 d ad Rempublicam Norimber
2 Prada inclyca à Suitensobus par-
Pirckbeimerus Renophon Germa-
ncus.
ta.
Gensem.
66 Prouincia inferioris Austriae vni-
63 Praeda incens rursum a Suitensi- versa a Mlaximiliano L. trium
Pyrrbus, viquadam subita exor. busreporcata.
7
mensium spacio recuperata. 29
ta tempestaris, cum coca classe Praefario Bilibaldi Pirckheimeriin Prudenia ciuvilis es. periula. noo
illiditur es quasi divinicuo pa.
nicur.
364
Pistorum Noricorum nequitia
durance calamitosissimo famis
sexorationes Grecoris Nazian. Prime coscribendae historia fun-
zeniad Vencestaum Lintum damenta.
Theologum ac Austriacensum Prucenien eente Essuorum oriun.
23
vicarium
cempore a Senaru correcta, a Praefectiac nobiles Telusciorimi. P seu dohistorieorum quorundam
que aperris domibus frumenta-
riis propriis sublata.
13
egchacoras primus philosophiae
nuncupator.
215
Podasra a Piret heimero deseri
nimici capiuntur crucidantur. corrupta peruersitas.
munitiones corundemve arces Dueri cur magistros suos odioha-
destruuntur.
cosquosdam a Bilibaldo Pisct.
9
25 Dralatorum pranitas causa maeno
25.
205 Premium centum aureorum pro-
Podaere laus seu Apoloeia, ad la-
cobum de Bannissis, Decanum
Trideminum.
beant.
anno obtenta.
heimero pecit auxilium es im- Pulchrieudo e eles atia vrbis No
petrat.
Podarra quibus hominibus dele casus in subditis.
ctetur.
205
358 Prafectus syluaniora concrarasti. Puona es victoria Suicensium quo
Placenria propria a Theophrasto
definita.
a
14
rimbergicae.
racuor duncavae, alicuin
L pocenrie, Respablicain C ex
mania.
0
positum si quis Tleluerium ca
prinum posset adducere. 85 Ouaruos mullia caesorum corpora
204 Prator Arnalis quale apud Nori-
134
incer spoliandum a Seluerisis
inuenta.
Sima. 105. per F arcarosac T ur- Princepsiuxca pracepcum regelii. Duerela superhomines leues rude
Podoliafrumenti ac mellis fercilis-
casmisere vastatur.
106
Poccanon quocannis nascitur. 39
eosofficium.
quomodo debeat prodesse sub
ditis.
350
Poeris len exx libertas onapraeseri. Princeps quidam Bauariae coeno-
praisdem siquidem, eo putori-
bus omnialicita.
Fompeius Mlaenus in expugnatio-
subsidium properare denuo 
Casareinbentur.
8.1
neFlierosolymitana. céplo parcit Principes aliquot de titulo Ruco-
es miliem à direptione acRo- rum contendentes.
lio arcer sine derinet.
ac imperitos, populum Christi
crudire ac docere actenrantes.
39
mencodiues, curres argencoim Ouerimonia Pirckbeimeri de
pletas possidet.
365
Pomerania ducatus es dicio antis Principes ac civitates Imperii it
quorum ducum Saxonia. XOT
Germanicae centis inforcunioes
scripcorum historicorum penu-
ia.
Ouastores summus apud Noricos
masistratus.
ZO3 Oninguarinta viri ac vixintiere
360 Principes Austriaciporcam Lono-
Paena Camolli à populo induta ris, perambulare volentes, quo
227
quanti astimata sit.
mulieres Norimberea aquaal
sorptae.
modo debeant esse adfecti. 178 Duinqueuiratus Norieus quibus
Paena Heluetioru, ob proditionem Principes deritulo Rucorum con- in casibus ins dicat.
cendunt.
203 Duincili vari C legionum interi-
Paena ridicula mulieribas delin. Principes exnobiles Suitensumho- usa quorecenseatur.
ducis Mediolan. cranissima. 92
quentibus à Norimbercensibus
imposita.
135
(3625 ptas ex lunonis Locrinaremple
9y Prisenses Encadinenses es Churi-
Populisub Rheriae nomine compre-
94
ses. Bernensibus indicunt bel- COnintus Fulmus Flaceus ob surre
lum. 65
Ponsquando supra Rhenum adif. Principum Christianoru officium.
catus sit.
134
enses quos Rhaetiaemontes occu-
regulas marmoreas corabescen
do expirat.
3
 Adiamia e Framaricuosi
uus.
10
40 Paimaldus Vrsinus Arcbiepisco
num inscenivubica supetarat. Edidens aeseresio deli C0eibic
1
pauerint.
henst.
dd
Porrae Honoris, quondam Max Prinilesium doctoratus Tohanni
hannis Stabii Caesaris Historio. concessum.
craphi.
176 Proba Lalconia poetria.
miliano L. erectae, descriptio Lo- Pirckbeimero Dilibaldiparen- Rhasunius.
Pus Clorentinus.
Porus pocencissimusrex Indorum, Proceres de leuicula causa exorta Raurici vbihabitent
quotans in subsidiu pauperum
Dese
ab Alexandro rece Mlacedo- adpraedaminuicaneur. 325 Redicus Reip. Norimbersica quis
31
utr a dema Clocancur. V32

## Folio  -  — 1663204101:0447
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000447.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 152 lines, status machine
Reses Schiopum omnes, usque ad
pereneito
77 Salasunius ab Abi excipieur. 1O3
Pcolomai secundicempora, solo Rex Scocorum pracedere phasma Salisoursium Archiepiscopatus
ex praecepto suorum sacerdo-
de ab Arelis occisus.
tum moriem opperiere. 358 Rigacinicas.
30
obsidetur.
204 Salispenuria in bello Feluerico. 92
Resionum e cinitarum quarun- Rieodolum; secundum Ommia. Samancada Fartarorum Metro-
damnomina. IYO. LTL. LIZ num oppidum.
Regna es cinitates maris fide es Rigolpgus.
clementia; quam vi e armis Reberns a Deopheim.
mentur:
9
polis.
106
ibid. Sametz vicus a Caesareanis incen
279
susac combustus.
248 Rebertus Sansenerinus dux Ve- Sarmaria Furopaea à quibus po-
Regnum Dei in qnibus consistat:
Rergnum Funcariae olim Sicam-
bria, unde snam traxeric orizi
nem.
necorum a quo prosticanis sits ib.
pulis inhabitara sit.
104
Rhodus Insulcorra spurcissimum Sans, siue Die aurolamnis maxi-
Mlahumerem, dinino prorsus
auxilio procecitur.
367
musiuxta Taurum in Dance-
biuminstuens.
109
279 Remt a Casarennis ocCupatuT. 333 Saxartes maximus Sacdianastu-
Regnum Neapolitanum à Carolo Romani ex Nienses cur maxima mus in mare Caspium prolabi-
Octano rece Gallorum subin-
laticia accensi.
356 rur.
106
sam, quo pacta reddicum. 192. Remani propriae ploria admirato- Scala arx ducis Mediolanensis. LF
Rhenus stunius dines Concharum
Marearitas producerium. 109
resincommodaa Cermanis sibi Scafhusen cur amicuiam e fae-
illata callide recunt.
94 duscumfaederatisinierit. 69
Reipublicae quales praesiciendi. 18 Romani Imperatores, qui e qua Scaneu vicus.
Nheinselde oppidu Rhenense. 75
Reinhardus dux Locharineia a
Bureundo omniditione solia-
tus, faederatis se adiungit: 7.
decansa myrrocoronati. 179 Sclanes Sorabes ac Vilei gensho-
Romani quamdi Phetiam, l’in-
dierno auo misera es ab omni-
deliciam es Noricum possede. buscontempra.
rint:
Relicio acque institia duo firmissi- Rosachoppidum.
TOF
95 Sclanini popull. 105 (Inr. 98
86 Ochletstaitan recte F lcebus diva-
masulera Reipublica. 359 Rostochium sive Sosoce cinitas a Schleum sens mulcicudino sua
Reliquia quanam a Noricisinho- quibus condita.
FOr numerosissima.
104
diernum osque diem asseruen- Poperecum oppiduma quo expu-Schanoia vel Scania Insula bodie
tur.
Renaliacinicas.
229 natum.
204. Rufimiana quae orbs.
29+ Schonlandia dicta.
99, obiexoriatur.
ibid. ScholanuperVorimberea institu-
Rhenus cum ponte ubi s a quo Ruscastunins pernicissims. 108 ca descripiio.
conunctus.
Res cestae Germanorum cur tam
pancae litceris nocatae reperian-
magnifice se defendunt es Ca- Scripta a Pirekheimero edita di-
sareanis ex eadem admodum
pcasit.
incenso inaerem dissipaneur. ib. Scripior quid potissimum in seri-
Sultz defecerant copiis Pirck-
Beimeri castieantur.
pta.
bendis historus obsernare de-
beat.
or Scriptores exteri curerea renem
Reshumana sursum deorsum, vol Rusticiras à Theophrasto descri-
nantur ac renoluuntur; in mo-
Temconicam tam iniqui, rigidi
215 falsine censores.
288 Raceni ac Mosconira qua linsua Scripcorum priscorum neclisentia
Responsum Senatoris eniusda No-
rimbercensis ad Fridericum
Imperatorem.
versimoda.
25. 16
Sum molesti. 89. tandem vase Scriptio hac quem infinem susce-
pulueris sulphurei subjecto es
94 Pustici quidam, qui à Comite de
Rescesta cum vericare coneruen-
res posteris relinquendae. 59
rem Furipi.
134
veantur.
105, e incuria.
Respublica Norica nulli vniver sae
Germaniae conferenda. V1Z
Ochuaderlochsylua.
CAcerdores vicarii Dei es Apo- Sebaldus Clamosus FXructor L. a-
Respublica Vorimbereica Dristo-Solorum locumtenentes. 358.
cratica.
266. 167
98 Rastici ex alta quapiatemplicurri Schonlandia Ensula Dania. 204
Respublicae Germanae Episcoporum
anarina es insolentia, vexatae.
tur.
ibid.
98 Scopus scriptori Flistorico qualis
Rheni secundum Serabonem, duo Rura sme Die NversRunins. 100. praesivus.
ostia.
20+
Zareti Norici.
apud Jndos es Aeypcios in Sebastianus Sperancius praeposius
maona existimatione habeban. Brixensis.
tur.
2
ibid. Gectingen oppidum Rhenense. 75
Respublicae, secundum sencentiam Sacrileei, granissime ab Acesilao Seditio C rumulcus populi Basi-
Placonis, quando beata. 350
Imperatore puniti.
359
liensis.
297
Pheriae nomine qui olim compre-Sacrileei Romani sub Ouinto Ce- Seditio inter ipsos Suitenses exorca.
hensi.
95
pione cosule Thololanum oppi-
Lex Aneliae es Archiepiscopus du diripente mirabili ac dimima
Bernensium intercessione seda-
tur.
Cantuarensis, Frasmum vocae quasipana plectuntur. 364 Seditiones, factiones e3 discrimina
in anelium.
290 Sacrilesi quo mortis genere Xo-
Rex Gallrae cum Helueriis faedus rimbereapuniantur.
135
popularia onde pieruimq pullu
tento.
LB t
134
veatt.

## Folio  -  — 1663204101:0448
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000448.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 144 lines, status machine
N D L Z
Sedndicas nimia à Theophrasto de
scripta.
hatorieinem.
107
217 Sylua Semana sive Turingorum.
Cempacii oppidum consaederato-
107
colerandis praefectorum iniuriis
affecti exeussoisto inzo inliber-
taiem sese vindicarunt. 65
rum a Leopoldo TI. duce Au- Sylua Ortonis ondesic dicta. 122 Succinum vbicollicatur. 104
stria obsidione cingitur. 66 Syluae urbi Norimberea cireum. Sueui es Caesareani clamore fero
Sedunenses corra dominum suum
fusaelans es deseripiio. 15F cissimi, manibus vero inbelloi
insurgentes e5 postmodum ar- Sirenes maris rempestatues clan- enauissimi.
main confaederaros converten-
res grani numerata pecunia de
nincuntur.
destinarum calamitarum prae- Sueuieur Norimbersensib. in bel
nuncia.
178 lo Fleluerico insenst.
68 Sirones olimi populi Suema. Sueni Seranones ubi relederint.
Senatorum Lorimibersensium de-
scriptio.
104
101
II3 Situs orbis Norimbergica. 244 Suenorum Angillorum, ( Sue
Senatus Dasiliensis cur Luthera- Sixcus Tucherus lureconsultus es
nis favere inceperit. 278
Senatus Basiliensis ad Comitem de
Professor Ineolstadianus cele-
berrimus.
norum Seranorum differentias
101
35+ Siennsstunius obisemmare Ger
Tiirstenberu legationem insti- Solodorenses ac Bernenses Comui manieum exoneret.
eunc quam cauillis Comeslaces-
Snit. 87 sed superbiae huinsmon
ibia
de Sistemberq copiis sins ob- Suitenses à Sueria Balihici maris
niam procedunt.
8
paenas dedic, nam milite Tlelue- Somnium de Alberro Durero -
rico confossusperiit. ibid.
Pelle Norico-Germano. 32
penin sula exorio. 64. eunctis vi-
cinis gentibus adeoque ipsi Ca
Sarirepugnare ausisun. ibid.
Senarus Norimbereenfis ex sex es Sophi rex Persarum quo in loco Suicenses ex milicibus pauperrimis
viemciviris constat. 134
a Selymo Furcarum Imperato-
Sententiae es dictiones quales inhi- re victus.
106
subito facti sune dicissimi  lo-
emplecissimi.
storico Ccriptore requirantur. Speculatores Suitenses de Burgun- Suitenses immensum in modum
10.
di copiis ac apparatu cerriores
Septennale bellum Suitense quo reddunt.
pacto es medio solurum. 69 OpesgarE.
7
sinm.
aucentur, adeo ve principibus
sine formidabiles.
102 Suicenses opima praeda epyxidum
Sepulciri D. Sebaldi descripeio. Spes assictorum solarium ac refu-
167
19
numero amplissimorur sum V
Etis Caesareams locupteratur. ).
Serpencum quorgenera. 202 Sporcula eleemosynaria Norico- Suitenses pedites hostes equitantet
Sernilectores quanti consteterint rum diversimoda.
ementem.
227 Crengerrato.
Sideni populi ad riadrum fuvi. Ocenmoppidum.
um.
132
107
8c
Sigismundus dux Auseria de re-
tentione proninciarum es cini-
resparricio. Noricas quoncam
clarissima cum ipso Bilibaldo
69
praelio excipinnt, vincunt, pro
sternunt ac religuos in fudatt
dentibus lacerant ac illorum
cruorem pocant. 69. à Constan-
riensib malerractatur, id quocu
viciscuntar.
ibid
inventos recessit ac penicus ex- Superbia Georgy ducis Banarie,
rincta.
carum suarum desperaseas Ca. Ototach oppidum, praesidio abin-
rolo duci Burgundiae, per Hypo-
checaseradit.
vertunt.
TOF Stipendia stipendiariorum Nori- Suitenses Turesensium cadauera
Sidones eniusterrae incola. 102, corumquinquennalia. 133
Sigismundus Archidux Austria, Scirps Pirckheimeriana inter sen-
suo tempore princeps potentissi
mus.
c
numeraca prius incenci susa
pecuniae sinita.
cursionibus Fselueciorum scre-Supplemencu Norimbersense l. a
nue defenditur.
80 sariin conspectum produeuur.
Sixismundus Imperaror omnes f Scockbolma cinitas Suetiae praeci
90.
nicimas cinitates in excidium pua quocgradus in longindine Suczium oppidum ab Encadiriet.
Friderici Ducis concitat: 67
S laritndine contineat. 204 sibus ipsisincensum.
Sigismundus Maximiliani patru- Scrabo corrigitur.
us, Dux Anstriae inter omnesi- Scrabonis error.
stinsacaris duces princepsopii Scracacema Fleluerieum.
109 suum cuique pulchrum.
3
87  Arcari Kosanenses dueis Mo-
mus, humanissimus C libera- Sendia liccerarum armis C togata. L sconia subsunt Imperio. 104
ussimus.
vitamilitari prastantiora. 4 T arcarino amplius in campis, sed
Signa militaria quot a Suitensibus Seudiosi inris quot annos, secun-
es Bernensibus, finito es fae-
licirer confecto bello, recepta-
cinitatibus lapidibus constrit
dum Justinianum instudiom. Etis habicant.
106
risprudentiae terere ac consume. Tarcarorum aliquot differentia.
redebeant.
104
Similia similibus larantur. 35t Scunica homo insanus omniindi Taurus animat calidissimum ac
Simpicitas voluntaris Deo plus
erata es accepia quam diviria
cio. es duncaxai natus ad ma-
redicentiam.
274
castessimum, nam vaceam post
conceptionem, no ascendit. 203
Tam opulentia.
SE Subdiri Suitenses granissimis eri Telinavallis.
Sylua Heregnia suam ondetra bucorum oneribus pressiac in. Templi D. Petri, quod vuleo Se
baldinium

## Folio  -  — 1663204101:0449
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000449.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 152 lines, status machine
D
F
22.
baldinum vocant LVorimbersae, Freueris quomodo in manus Epi Vectisalia A Eypciorum tres in
descriptio.
162 Scoporum pernenerit. 202 parces distributa.
358
Templi vireinismatris in FO R O Tribuni ac Centuriones peditu a- Delteriburq olim Arcobria, mo-
NORFCOdescriptio. 158. 159
Templi Xenodochio iuncti desori-
prio.
PudCasarem sibi ab aduersariis nascerium supra Ratispona. 96
obiectacrimina dilnun. 90 Velum insiene matronale.
128
160 Tribuni milicum frustra milites a Veneti adirismundo duce Austriae
Tencherie visipy quibus pogulis fucaretrahere conantur. 86
proximi.
bellotentati.
103 Trioinca millia Burgundionum à V’eneti denuo tota fere Icalia de
DENEMEDIOCRTFATEM. Suitensibuscasa.
72
pulsi erum temporis, ad sum-
Imperaioris Maximiliam sym- Friuscei quibus secundum Scra. mam desperationem adacti. 292
bolum.
279 bonem adraceant.
97 renetiper omnium ora versantur
Fengeri e3 Fueriones vbihabita Tubera amnis non paruinominis. ac volitant.
rint.
70O 1708
Theodoriens de Blumenteet ant. Thoserdides.
364
Veneti una cum copiis suis ad vi-
53.57.59.60 cu Collianum à quo delett. 19F
quus especuliaris Felueriorum Tumull Arcerinae in Senatu. 278 Tenlo e Remperr oppida.
99
hostis oppido Thiingensi a Ca- Zumullus leuissima de causa No- rerda oppidulum Norieum unde
sareanis occuparo praeficitur. 78
rimberea exorrus.
130 Sic dictum.
125
curpem dedicionem facit noctu Ehungel oppidu Comitu de Sullz Verdae suburbis deseripiio. 165
cum aliquibus egressus. ibid.
Theodossus Maior Imperator. mo-
a Cosareanis occuparum. 73. a Veritas historiarum mater qua a-
Suitensibus comburitur. ibid.
ribundus plus de Ecclestae scaru Zurea Croatia es Sclanonia, solius
quam de propriis suis periculis
solicitus.
38
missa in fabulas es anilia exeut
dehrria.
anspiciis Maximiliani Impera- Vericas ex veiltras publica inimi-
toris Romani ericiuntur. 792
ciriis anteponenda prinaris. 59
Theopompus curenipandus. 6F L urcae Mahometanteur amer- Veritas quo magis impuenata 
Terra Deorum parens ap extite-
Terriipp castellum.
127
catoribus Armenisnullum ve-
Etieal exisant.
106
oppressa est, eo magis nitet s
encescit.
200 Turosenses clanculariis nobilium Veritas ubi exulat institia ibidem
Feronanna Morinorum s Tor-
nacum Verniorucimtates for-
rissimoru populorum len oppu-
enatione in fide accipiutur. Y92
a bello Felverico supersticum,
consistere nequit.
174
artibus sechnis ac latrocinis ve- Verona opera Marei Anconii Co-
xari, Bernensium implorat au
xilium.
66
humnae aduersus C allos (3 V e-
necosserenue defenditur. 192.
Thersices omnium, qui ad expro- Zurecenses es Suitenses funestissi. V’erona ac Vicencia, insienes r e-
enandam Troiam venerant.
ignanissimus.
Teruncipars Gothorim.
248
Tetrenancia oppidum.
mobello inter seinuicem consti-
ctantur.
6.
3i4 Turesium obsessum es aber viri
Fererans oppidum es caserit C a
sareum.
81
netorum orbes, in pocestatem
Maximiliani Imperatoris ro-
diguntur.
292
busacarboribus frugiferis con- V’espu cinitas Goclandiae in insula
siens fiede denastatur. 68
Daniae sita.
04
7 Fures Norimbergenses. 246. 247 Vestitus Norimbencensium va-
Tiburina Metropolis Norici. 96 Furris Normberrica veneranda
riusac diversicolor.
27
Fimormaiorminorem vincit. 70 antiquitate conspicna. 126 Teteranimilites Casareani. Comi-
Tiras sine der Drester Panins. 0 Turones  Marrunces quamter-
Zitulus sme inscriprio Priderici III.
cornomento denoi Romano-
rum Imperatoris.
ram olimtenuerint.
1O2
182 T7 Allis Engadimensiscora à (
Thomas Venatorius Bilibaldi
Careanis combusta.
7
ei de Sirstenbere neclisentiam
militaris indecerem ac plenam
perieuli objiciunt, quicum in
dienatione eosdem ad locum su-
umremultii.
Pireteheimeri anicus suamssi. Vandali denastaca Callia, Fispa- V’eteres Germani bellis plus quam
mus.
14
miasinuadunt.
314
ltteris operam dederunt. 94
Formenta Caesarearorum, praeda Vansiones anrecte W ormatienses Veteres non solummodo aliorum
nimia opplecantil contratel- dicancur.
98
veriosirruentes ravalent. 78 rarspurcum arx a fcederatis cin-
Tormenta e signabellica quam. Siur
bonorum auctorum. sed (3 sut
ipsius vicae currieuli descrixco-
plurima a Suitonsibus victoria Farus obi cum lesionibus Roma Teteres seriptores in descriptione
obtenta.
66
nis casus sit.
202 Aunidia Sermanae plurimum
Tracaedia exorca in Anelia es qua Tacicinium Pirctheimerianum impineunt.
aecansa
277
Franssylnania adc hodie reli-
quias Termanonostetalt. 103
de Papaermina ac orbis terra- Victoria cur accipitre notata. 203
rum diversamuratione verita- Victoria Suitensium cur in ingen-
rinon absonum.
Trebera Vinus aclemiramis silius Bberlingett oppidum.
80 Vidrus sumns.
100
a matre adsturum alle cns. 93 datriens Zasins, idem Germanis Vidua Friderici dueis Anstriae
Freveris a quo exrncta sic. 33 quod lason lcalisprofnic. 25 Dasiliensibus bellum inferc. 67
35 ei existimarione sichabita. 66
NN 3
Fulria

## Folio  -  — 1663204101:0450
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000450.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 78 lines, status machine
N D F X.
Vilna a Craconia. Regia cinicare liacributa exigit.
257 DBestervato.
Doloma, quoc miliaribus diVimavbi Augustar indelicorum Wildlappmanni cur sic dicti. 104
Set.
105
cedat, es qua in recandem si Wibelmus dux Banariae P ench
Villa cunctae ad Dezium esque peret.
comburuntur.
202 lino annuum constiru Ingol-
82 Virieus Comes Fleisensteinius. 23 stadystipendium.
Vindelicia Rhetia inclusa quousqe Ondanigra unde oriatur. 109
terminetur.
263
95 OnderW aldenses à Comite Scras. Enodochia sime hospitalia No-
Vinum ex colore sapore eodore, percensi obsidione cineuntur. L rucorum qnatuor. 129
constet. 136. audem adulteri 65..
Renodochii ad D. Sebastianum
granissimepuniendi. 137 Dogtenvon BeIDeri. 99 descriprio.
160
Vires confaederatorum in immen. Pracistania orbsnobilis ac potens. Nerxes rex Persarum incentem
sum dilaratae.
69 Silesiorum que caput. 357
armarorum militu numerum
Virentins quoi sestertia, prosinen Orbium Rheciae vecustarum enu- perdit; punieus dminieus. 363
lis versibus; ab Octanio recepe- meratio.
rit, es quantum in vniversum Orbs Mecensis, inter ceteras Lo= Y LaRlunins.
possederit.
227 tharingiae potentissima. 202 L Embst oppidum.
Vir honestus à bono propositonon Drbs Norimberga carmine heroi-
deterreatur.
Viriboniofsicium.
Vircus interire nescit.
21
coillustrara per Fobanam les.Ana oppidum Saxoniae prope
sum.
TAI L Nittembeream.
365
37 Vrienses es Onder  aldenses li Zarmis Geihusa domus renatio-
Tircus nullihabet inimicum nist
ienorantem.
+E
bertarum suarum vindicarores visregis Z armidis.
acerrimi.
65 Zelandia e Tolandia, ii Ma-
Vircus sola nobilitatis verum s Ocilitatum ex voluptatum man- ximilianus Caesaris natus prae-
mulacrum.
I73
Virtutes eum omnes res reliquae e-
sio non perennis es inceriai 37 occupasset Callorum regicessis
(et
uanescunc, solae firma manent  Y) Alseuenses vallem fossa ac Z eysolphus de Rosenbere.
ac constanies.
73
2G
vallomuniunt. 78 Ziadusfumen quomodo hodic di-
Visipis s Tencher. scndum Ta Walrhut oppidum Rhenense. 75 catur.
109
cirum, (al prOXimB. 2O3 Wandali per totam Aphricaca Zuliola Dxor Rudolphi Saxonici.
runt.
105 dibus Christianos persequuntur 365
365
102 corundem templa claudentes: Zoilorum nacurae pranitas ac per-
r8 BarchauBarx.
versitas.
104 Zucenses n consaederatorum so-
108 cictaten recipinntur.
66
37 WVesterric a Funnis quid sit di Zuinastunius maximus. 204
Dladistans a Clericis incolerabi. Cum.
97 Z W ingbi4.
7
l
Visocorhiqnisie duti.
Vistula flunius.
uraparuis es magnis cinuaribus
sunt communia.
Vinitur ingenio, cetera mortis eDeissenburge.

## Folio  -  — 1663204101:0451
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000451.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 16 lines, status machine
ER R A F A OY AD A MI FYPOGRAPHIC A
STC COR R LG AN FV R.
Fol. g0 linea 9. lege Comiris ibidem lin. eaa. dele studii f. D 4. lin. 3 6. les. obseruasset f. L 23. lin. L. lec. ho-
rorum. f. 176. lin. 9. les. condecoratur ib lin. 12. ad de pronomini nostra persona. fol. 177. lin. 6. les. Landora-
edonatuum f. 185. lin. 23. lec incipit. f. 197. lib. 2G. les. obturata. f. 202. lin. 26. les. maricimis f. 206. lin. 3F.
115. me esse. f. 208. lin. 55. lec. aquissimi f. 23L. lin. 42. lec. veneremur. f. 247. lin. 3,. leg. C OM ZX L f. 246. lin. 19.
QS. instassime. f. 264. lin. 3 a les. remerariam f. 272. lin. 36. leg. diurno f. 290, lin. 52. les. Ansliam. f. 298. lin.
q. les. enitandam. f. 30L. lin. 9. les. P. nanseliy. f. 3 17. lin. VII. lee. exsculpsot. f. 323. lin. 2II les. annotationes. f.
324. lin. 29. les. disputaturos. f. 325. lin. 42. les. Wircembersenses. f. 326. lin. 5. les. FElleborum. f. 336. lin. 30.
lec commentabaris. f. 342. lin. 26. les. perenni Sospitate. ib. lin. 33. les philosopheque. ib. lin. 5. a fine les. Vani-
tatum. f. 350. lin. 36 les. Respublicas. f. 35L. lin. 2 2 les. Ingolscadium. f. 352. lin. 8. les. intermisit. f. 353. lin.
25. a firce le B. patrono. f. 372. lin. 12. les. volatilia. f. 360. lin. a sine les. Sclavonica.
Exteraobrepticia, Lector Candide, pro candoreruo Pacilime emendabis, Rieri enim, (pro.
prex diuersictimas, ea (que passim corrupcas ac depranacas, amanuen sium de (cxipriones) non
poruit, quin opusprorsus, sinemendis, aderetur. Fubonicontules ec, ne, in numerandis
nildem scubi vacilles, etiam lineas stdo Cbinumetaras este lciro. Vale.

## Folio  -  — 1663204101:0452
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000452.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
1. 1        . e . 11 1 1       s                   1  e 1 1 1. 1. 1 1 . 1. 1. 11
rae nnoneii avers el

## Folio  -  — 1663204101:0453
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000453.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
.
ts    a st it si  at assu  pat s
tt sttiBlBii
eunstimcie
Sitn. N ar9. 114, 5

## Folio  -  — 1663204101:0454
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000454.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
ooc 

## Folio  -  — 1663204101:0455
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000455.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
at det at s n     a    ti      te t      t   a st  a eti  s  ti  
conniramve
n. Mar9. 114,

## Folio  -  — 1663204101:0456
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000456.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
nnoene

## Folio  -  — 1663204101:0457
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000457.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
C
ClvLBHannover 35
Miegorslicsischo
londesbibliorhek
ma monmmat

## Folio  -  — 1663204101:0458
# No recognised text on this page (skipped: no_lines).

## Folio  -  — 1663204101:0459
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1663204101/jpgs/default/00000459.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
cibn.
aro.