# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/1677088362
# Title: [Sanctorum Augustini Et Thomae. Vera Et Una Mens, de Libertate humana, & gratia divina, explicatur, & Scholae Thomisticae asseritur] Sanctorvm Avgvstini Et Thomæ. Vera Et Vna Mens, de Libertate humanâ, & gratiâ diuinâ, explicatur, & Scholæ Thomisticæ asseritur (shelfmark Leibn. Marg. 210:3)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=1677088362
# Lines: 24,734 recognised on 591 of 592 pages, mean confidence 0.90
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 1677088362:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
i
te
dete
e
ee
a
e
l
e
e
e
ea
t
dege o
c
e
p
a
t
et e
a
e
t
e
e
su
i
le
e
eat
e
e
e
n
e

## Folio  -  — 1677088362:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
eibu. iac.
Mouosachsiee
ndosBihiiothek l
liannov: 1
tim 1.1 Bl. 18 1

## Folio  -  — 1677088362:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
1111
111
I1BIII
rerosene caois

## Folio  -  — 1677088362:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
udovicus de Dola p

## Folio  -  — 1677088362:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
noscrera
ibor. Mar9. 210
 e

## Folio  -  — 1677088362:0006
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio  -  — 1677088362:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
nosene raue
Leiton. Mlar9. 210:3,
eeeie

## Folio  -  — 1677088362:0008
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
n. Nt.

## Folio  -  — 1677088362:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
SANCTOEVM
a to
a
TIOM
Y ER A F T V N A NF NS:
de Liberrate humanâ, e graciâ divina.
explicatur, ee Schola Thomiltica
aACrITUE.
AaVerUS dUOS THEOPHTET RAVHAYDI LbrOs,
alio sque buius ataris melioris Nocae Theolocos.
MANVDVOTIONIS
CERTIA PARS DOGMATICA.
Aeth. R. P. VTNCENTIO BARONTO Ord. Praed:
ex Familia Tolosana Duni Thomae.
C) pa
ua
 s 
tdic
e
e
d
ade
PARISIIS,
SumptibIs SIMEONIS PTOET, via lacobad
sub liono Prudentia.
M. DC. LXVI.
Et M LA LLLBLO AFB1S LZ adF PROB LOLL

## Folio  -  — 1677088362:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
L
u
u
C
1
BIBI. IOTHF. CA
H
i(VEKA

## Folio  -  — 1677088362:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 20 lines, status machine
SERLHLSSIMO REGTA STIRPIS PRINCIPI
A R MI A IYDO
PRTNCIPT DE COrTY
DARI FRANCTA OCCITAMTE
DR GiR F CI.
. Vtlaat ACTE NVVSINIS, PRINCEDS
 
SER F NIS STME, auspiciises
exemplis, non meis viribus 
Aroumentis, pro lese mori-
busque faeliciter prima alte-
ra Mannductionis ad Theolo-
 siam MLoralem parte puenam:
nunc terria ad Dormaticam, maris arduum e
perienlosius cum Aduersarus ernditionis fama.
es eradu eminentibus, ineo certamen; detrectan-
dum es timenaum me eriam validioribus; quodque
tentasse in perniciem es aternum dedecus foret, nist
ed mecoreret, non tam F’amiliae nostra dosmatum
 1

## Folio  -  — 1677088362:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
FDISTOLA.
gloria, quam eins fideie salutis in vltimu
vacatae vita disorimen ne dum insta, sed prorsusne-
cessaria desensto: cuius sin paremsguia plurimum
variat puenae, s puenantium conditio; certe non
omnino dissimilem illis qui nostra Ethicae 2 indicis
supra voca faelix conticit, exitum, non desperemt.
si quod prosumma  Reciaestirpis Principis con-
digna humanitate impertuus es, franius laboran-
ti, instinsque decertanti; patrocnium non nega-
ris.
Non minus incerta est dispurationum; gnam
bellorum alea: nec vices rerum magis timendas
quam cum procul abicitur, es nulla sub est in pejns
mutationis formido. Tlanc mihiex Propherae Re-
eis consilio firmamentum posui,  nulla mers to
+a in Je post Deum, es cansa aegnitatem collocata
fiducia, rem viribus imparem suscipio: ratus vbi
paucis ad te relatam Controversiam, omnium ocn-
lis subjecero; quemcum que randem meus hic co-
natus successum habuerit. Scholae  Familiae no-
strae vindicandae consilium. Tuo Cs subinde publi-
eo indicio probatum iri.
Vix vllum est ex totins Fcclestae caeru Instientum;
quod nostro graniores ferat, minus que commerne-
rit, 2bigne terrarum insectationes: quia nullum
extitit, quod propius à bene merendi studio, vel lon
eius ab animo aliis quicquam facescendi necorit
abfuerit: vix tamen sic nobis comparatis lienit
ongnam, in anita traditione congniescere; es il-
la a Christo parta pace frui: nist in perpetna quae
pios segnitur malorum colerantia reponamus. Onic
quid ex ampla Maiorum nostrorum hareditate
temporum s morum ncuria reliqui nobis factum

## Folio  -  — 1677088362:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
1
AB
un
HBH
CIIS
Os-
IB-
p
M
1It
EDISTOLA.
est; supraeter aliquor pietatis institura, aut iura es
officia, a quincentis fere annis summa in Eccle-
siam fide sernara, quae sinculis diebus lacessun-
tur (guorum forte vindicationem à nobis extora
quebit Amulorum importunitas:) caetera duabus
his partibus morum reculis, es fidei, ac Theolosia
doemaribus continentur.
Onid voro horum, ab acensarionibus  calum-
niis, intactum fuit ? VE non immerito mibi nu-
per ab uno inter Fcclesta proceres, sapientia s
eruditione celeberrimo, dictum sit; breni actum
fore de nostrae Scholae placitis, nist quamprimum
valide propurnentur: hoc uno tantum decepius; quod
id operae a menanari oportere, aliis recusantibus.
vellet, e auctor esset, ut id laboris susciperem.
Ouor Ethicae nostrae ordes iniecta. quotillata vul-
nera cranissima sint, recentior est Amadai Cni-
menii liber infamis, quam ut pluribus commemo-
rem. Nec a parte Dormatica temperatum est; quin
haec granins es periculosius impetita est: quod qui
Ethicam lacessiverunt, nos ad suarum opinionum
consortium alliciant; multis encomiis es verbo-
rum lenocmus; eoque etiam reluctantes, obtorto
collotrahant: adeoque a censuris in nos ferendis
absunt, Ut quas ipsi timent, aut quam pariuntur.
relaxatae Fuancelii disciplinae noram; moliantur
depellere e delere, nostrorum Theolocorum suffra-
siis: quasi quicquid hominum affectibus liberiore
Ethica indulsent, a nobis exceperint, quae praeno-
stri reverentia, maluerint sequi, quam damna-
re. Annon in illos cadat? Pessimum genus ini-
micorum laudances.
ded illis satis superque responsum est: nec puco
 11)

## Folio  -  — 1677088362:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
E B IS TOL A.
apud cordatos viros superesse, vel minimum sus-
picionis, a D. Thoma einsque Discipulis leciti-
mis, de Ethica Christiana ricore quicquam de
tractum, aut ejns sanctitati, aut dignitati minus
consultum fuisse. Sed apertins in Schola nostrae
parrem Dosmaticam, multoque perrenlosins sus-
ceptum est bellum: quod TuO, PRLNCERS SERE-
NESSEME praesidio, mibi sustinendum incumbit.
Neqne enim hic, vi olim in subsidium; voca-
mur. sed desienamur in excidium: nec nostrarum
opinionum ambitur Cocieras. sed in heterodoxo-
rum partes relecamur.
Onam varia sunt rerum vices; quam mira es
supenda nostrarum incusationum commutatio.
gnis crederet Dominicanos tot malis vexandos,
tot criminarionibus eranandos. et qui semel ad
relaxatae Ethicae Christianae innidiam à se depel-
lendam, nos sibi loco clypei esse volebant. Doc-
maticae heresis suspecta damnationem in nos pro-
nuncient; et quasi licentioris vitae,  doctrinae
harericae Macistri andiamus? Et hoc admiratio
nem ancet, quod adeo diversa e dissidentes in-
ensationes videantur ab eadem officina prodire:
e qui nos Macistros volunt e cloriantur de
Moribus; de Dormatibus hereticorum discipu-
los esse ant socios pene vociferentur. Infracti ani-
mi esse oporret, quem impanidum tot ruina fe-
riant:  innicti ac ferrei pectoris, qui tot obstre-
pentibus clamoribus intercedat.
Sed praeter conscientia restimonia, praeter cau-
sa aegnitarem apertam, id nos solatur maxime;
quod probi fere omnes magis offendantur; quam
fidem habeant his criminationibus. Verum si sat

## Folio  -  — 1677088362:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
EPISTOL A.
pientum animos minimo pernadant; certe non ni
hil infieunt sinistri, quod de nobis credere nolint.
suspicari tamen non vereantur, macis exactae pro-
bitatis, quam reconditae eruditionis homines, nos ab
heterodonorum partibus propius abesse: es qui se
macis in nos benenolos, aut minus infensos repu-
tant; vix possunt hec a se omnino praindicia ab-
ficere, nos multa enulgare nomine S. Doctoris.
ab ejus mente aliena: aut si guas ex illo doce-
mus es desendimus opiniones, ad ejus sensum
accedant, lenibus muniri Areumentis, nec ad
modum cum Traditione Ecclestae, ac Patrum
sententiis convenire, magisque Philosophiam
humanam, ac Peripateticorum spatia, quam
Salomonis Porticum, quam Panli Theolosian
resipere.
Fris itaque capitibus quatuor, tota accusatio-
num in nos summa continetur; nempenimia in-
dulsentia dissolutae Fnancelii disciplinae, corru-
ptorum erroribus dosmatum: Cs qui has duas gra-
vissimas censuras, quasi insontibus remittunt; fere
nanse abundi res nostras attineunt,  vix nobis
condonare possunt culpam masis excultae Philoso-
phiae Aristotelicae, quam Ecclestastisa Traditio-
nis, atque hinc male feriata doctrina, qua sin er-
rores, certe non amodum solida es efficacia ha-
beat, quibus se Sapientibus approbet. Possem ho-
rum criteriorum plesagne.  fere omnia nihil
morari, e spernere; quod adéo aperre falsa, 
praepostera sint, ut suos auctores maris tradu-
eant, quam S. Doctori ullam notam,  labem
aspereant. Ad multa etiam horum connitiorun
patientia es silentium, qualibet soriptione oper
a 1I)

## Folio  -  — 1677088362:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
E DISTOI. A.
nnior, e hominibus reliciosis est diena defen-
sio: Sed quem toties improperant cum C’alvini-
stis, consensus. s Libro, cui respondemus, fre-
quentius, qu’am onquam, es a Theologo cranis-
Simo, quanta valet eloquentia, ernditione, at que
auctoritate confirmatus; ejus sane generis est, Vt
si ad ista taceamus, quo cranamur. Calninis-
misipso nostro sibentio, apertius rei, quam el-
lorum vociferationibus simus peragendi; es ipsa–
met tolerantia muta, pondus sit habitura vo-
eis, qu’a nos hareseos inste damnari, ant accu-
sari profiteamur.
Aigne ad huins falsa e praepostera parientia ein-
rationem eoesit, quod ex Ascetica Fremi Patrum
obsernani exemplum, e animo infixum perpetuo
haesit. Cum vni ex his sanctissimis C aenobitis.
hanc Dens cosirationem immisisset, et explora-
ret quid in ferendis aegno  lato animo contume-
liis posset, ex Fremitis onum rocanit, se proba-
ret omni genere connitiorum, nec ab vllo quam
libet aspero abstineret. Non putanit Sanctus Cae
nobita recusandam hanc gratiam, vel re ac v0-
+o tantae sanctitatis frandandum Fremitam. Ita-
que virum ad virentis excreitationem acoressis, a
minoribus connitiis ad majora processit: s ex-
haustis omnium vitiorum nominibus. tandem hae-
reticum pleno ore vocanit. Exultabat vir san-
Etus ad reliqua connitia.  Apostolos imitatus
triumphabat. se dienum habitum, qui pro Chri-
sti nomine calumnias pateretur: sed vbi haerests
crimen andinit sibi impositum: excanduit, nec.
poruit se continere; atgne ita animi mutationem
exensauiticaterorum peocatorum, inquitmerenm

## Folio  -  — 1677088362:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
1e
a
EPISTOL A.
arnosco;  haberilaetor: at haresis accusari non
feram, non patiar, non sinam. LTam licet om-
num criminum senere granarer, presto esset re-
medium a fide: at si ab illa deficerem. nulla sa-
lutis spes superesset.
Sguo feram animo nos imperitos, barbaros.
Theolosiae  Traditionis rndes, nos omni vitio-
rum genere corrupros traduci: nec si ad ista obmu-
tescamus, aliqua ex silentio patientiae lande, ac
mercede, apud sapientes frandaremur; nec haerests
accusationi, necessario publica scriptione interce-
dendum putarem. si ab aliquo nullins, aut mali
nominis derractorum restimonio in nos instaurare-
tur. At publicam C alnini (mi hareseos nobis sori-
pram dicam a viro cranissimo. cum aliqua com-
miserationis s modestiae sienificatione, quo semo-
to in speciem omni studio partium. Lectorum ani-
mis censura, se his verborum lenociniis instnuet.
es irrepat; qnis non videat inde praesentissimam
nobis damnationem intentari? Foque dilicentius
Antidotum parandum; e omnino indictam vin-
dicationis necessitatem; quam non liceat eluctari.
nist cum aperca maximi criminis confessione; es
infamia? Acque hinc nedum excnsabunt. sed
landabunt etiam aqui Lectores, ignorum hominem,
ansum in eam hominum eruditorum celeorita-
tem prodire. Cs Scriptori tot nominibus commen-
dato respondere: nec attendisse, quam dispari
sese puenae commuttat.
Nihil horum clam me fuit: plura etiam, ista
cositanti obuersata sunt animo; quam quae obji-
ciuntur. Sed apud me una accusationis C alvinis-
mi atrocitas. per se maxima; eorum a quib

## Folio  -  — 1677088362:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
EPISTOLA.
orgetur auctoritate in infinirum ancta; prorsis
elenan omnium, quae conceruntur, es deterre-
re poterant rationum momenta; eoque instior ma-
sisque ineluctabilis defensto visa fuit, quo plus
ponderis s probabilitatis ex Auctorum fama ba-
bebat acensatio. Atgne hinc apud me, ista serio
reputantem innaluit costtatio, quod Scriptorem,
cur respondeo, facile pro incenita humanitate,
crediderum summae eloriae sibi imputaturum imin
cationem modestiae TUa. PRINCEES SEREHISSIME,
quam inter colloguendum de rebus pietatis, es eru-
ditionis, (neque enim de aliis tibi sermo est:) Sa-
prus obsernare lienit; et minus natalium, quam
incenii. doctrina, indiciique acerrimt lnce, a5
docibus. Supra careros hominum provectus, ne-
dum pariaris, (quod sincularissima landis esset)
Sed velis ac pene coeas nos homunciones libere a
Te dissentire;  interdum etiam boni consulas Tuis
dictis obsistere: e quod Alexandrum refernne
Traniter conquestum sibi exercitatione lucta cor-
pus ad belli labores aptanti, es duranti, palae
Aritam cum quo concrediebatur. virium remis-
sione pepercisse: idem, alio anmo, madestia,
e humilicatis Christianae studio; obsernani a Te
factiratum: et seposito persona respectu, unam
velis omnibus curam esse veritatis, et sola vin-
cat. TTanc aegnitatem à Principe summo locona-
to relisiosissime sernatam, quis Relisiosorum aut
Theolocorum anset ladere? Vel conqueratur, aut
eltam velit, qua secum acetur, libertatem quam
ipse expetas, nec patiaris a Tuis collognis arceri e
Fosque maxime inâ benenolentia, ac familiari-
tosse dioneris, qui inter disputandum propins 

## Folio  -  — 1677088362:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
E PTSTOL A.
prarupra andaecia absunt, quam à deformi ob
Seguio.
Sed preter hoc incens bonum, Cs insiene do-
cumentum, quod Tuae humanitati acceptum re-
fero,  quo me satis munitum sentio; aduersus
tacitas morosiorum suecillationes, qguibus displi-
citura forte est mea disputandi ratio, citra tamen
Ullam verborum acerbitatem; lonce plura ac ma-
jora capto: nec me consecuturum difsido nostrae dispu-
tationis ad Tuum subsellium pronocatione. Onam
vis enim Tur Aueustissimi nominis clientela eomi
hi sit ardentins expetenda, quo omnibus ex me
praesidiis deficior; occulta tamen nescio qua aequi-
tatis, quam propurno, causa conserentias malim
ad Te quasi indicem es testem appellare, quans
in patrocinium asciscere. si defensoris personam
induere negneas nist indicis e testis munere ab
dicato.
Accusationum quae in nos vreentur haec (um-
ma est: id primum inquiritur, an quam Fami-
lia  Schola nostra ex sno Praeceptore, se hau-
sisse sloriatur, doctrina, eins menti ac principus
consentiat. TLac una controner sia semel constituta.
duae emereunt granissima. Je teste, es indice
dirimendae, de parte Dormatica (nam de Ethi-
ca an corruptis hominum affectibus nimium in-
dutreamus; nihil attinet iterum rem ad incu
dem revocare:) id unum modo acitur, an Scho-
lae nostrae doemata, tum universim, tum de li
bertate humana, e scientia dinina nominatim,
heterodoxorum erroribus consentiant.  Ecclesta-
sticae Traditioni aduersentur. Sunt enum innumeri.
qui haec in nos mala importent, es Theolosia

## Folio  -  — 1677088362:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
EDISTOLA.
ac Tradirionis fidei jure suo quasi nobis erepia
sibi presidia vindicent, s praesumant.
Sed non arbitror adeo suae causa affectu, ac
preindiciis excecatos, quin patiantur, à (uono-
strogue subsellio, (quoniam verinque suspicione
studu partium laboramus:) ad alienum deduci:
nec Puo. post supremum F cclestae, cui a Christo as-
serta est ab omni subreptione immuniras, credant
posse minus suspectum, aut aequins instins que con-
Sitvi. Et si cur contendentium; ex metu presin-
diciorum, aliqua repulsae, ant alio appellationis
cociratio posset obrepere; nos illi opporinniores
essemus; causati Te aduersis nostrae Schola opi-
nionibus imbutum,  ex illa prima institutione
forte adherescere animo aliquid, ex dissensu.
ac pene odio nostrorum dogmatum, cui videare
ab infantia innutritus. Sed hanc omnino suspi-
cionem aversamur: licet enim Cummae temeri-
taris foret Apostoli verba Zibi inscribere, Quan-
do eram paruulus, dec. Certi tamen sumus, eo-
rum quibus ad sapientiam pervenitur graduum,
primum ab alieno labore. Te iam diu emensum.
secundo institisse, idest, propria industria et ope-
ra ad culmen scientiarum conscendisse: nec jam
per alios, sed post Deum remeripso sapere; s reli-
etis Recentiorum Scriptorum rinulis ad totius Apo-
stolicae Traditionis fontem anhelare;  inde lim-
Pidissimas aquas larsissime epotare: es nist condi-
tio sanctissimi conmei. a docentis in Ecclesta mu-
vere religiosissimum animum absterreret, nullus
huic officio sanctissime obeundo Ecclesta. par Ti-
bi saeculo nistro continceret.
Duid orgo ad cansa nostra exam en es indisium

## Folio  -  — 1677088362:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
a0
10
AC
1
FPISTOLA.
in Te morosissimi desiderent, cum Comma inteori-
cati, rerum Theologicarum,  Traditionis FC.
clestasticae peritia, ingenio omni genere scientiarum
exculto, accesserit rerum omnium beacissima copia
es memoria, indicy; es recti renor indestexms, es
animus omnibumano affectu intactus; ant mator.
qui 55. Patrum dicta e sensa in numerato ha-
beas, qui prae cateris Anoustinum vri Terrullia-
num Cyprianus, quotidie Macistrum petas es
lecas, nec solum sua linena audias. sed nostra
etiam eleganti ssime loquentem inducas: qui veluri
promus-condus veneranda Antiquitatis ex illins
Thesauro inexhausto nona proferas e vetera, cui
nocior sit es familiarior antiqua, qu’im hodierna
Ecclesia, ut ad illius mores; quasi ad certam re-
culam Tuos componas: Prophetae denique secutus
consilium, seminasti T ibi ad insticiam, messuisti
Dem vitae; vt Tibi lumen scientia illuminares, id
est, ex Bernardo, vlrimam posuisti scientiam tan-
quam picturam, qua statum habere nequeat sit-
per mane: e ideo Charitatem praemisisti scientiae,
tanquam solidum aliquid picturae subtraturus.
Sed Tuis anribus parcendum est, PR LN CE P S
SEREHISSIME, haec etiam pauca a me inuitodicta
sunt, certo summe ribi displicitura; sed malui
macausa, aut potins illi induiduae veritatis, T1
bi supra vitam antiguioris; quam Tui rationem
hic habere: maxime cum compertum mihi sit, qua
scripsi nihil Tibi praeter molestiam; ex mericorum
commemoratione, plurimum Antiquae Patrum do-
ctrina praesidi; es ornamenti esse allaturas
Fg0 plane sic comparatus sum, ut nihil timeam;
randeam etiam, es elorier, a tanta aequilatis es

## Folio  -  — 1677088362:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
EPISTOL. A
sapientia Principe indicari; etiam si damnari con-
tinceret. Fodem enim animo Tna, quo D ei soleo,
ant certe debeo, lata in me decreta excipiam, es
una obsequi eloris contentus, omne expostulan-
di, aut alio appellandi, ins mihi velim abroza-
tum.
Sed ne id infortunii ab aequissimo Judice, es
sapientissimo, ac doctissimo Principe accideret, ca-
nit sanctissimus Pracepior, singulari discrimine.
quod se inter,  Theoloeorum plurimos interpo-
suit. Tlocenim differe maxime, quod illi prima, ac
pene onacura fuit inguirere, ac cerro nosse quid Scri-
peura, quidconsensus omnium Patrum de quaquere
doceret; ut eo constitnto tanguam immoto funda-
menco, totam illi Theolociam astrueret. Tlino
Doctoris communis nomen asseenens est; quia viam
tritam Parrum calcanit semper, e fueit diverri-
cula. Sincularissimus qnidem est Doctor, es mul-
ta recondita es ienora superioribus saculis, est do-
Etoribus occulra invemt: sed hoc D octoris commis-
nis Titulo nulla ratione aduersatur.
Duoenim in quolibet Doctore distinguenda sunt,
nempe sententia  Areumenta, quibus propuena-
tur. Communissimus est Thomas sententiis: quia via
recia incedit, dueo V’erbo Dei, vesticia Patrum
Seontus. Sincularissimus est innentione Areumen-
torum. a quibus nihil est periculi. si deficeret;
plurimum est landis, si efficacia sint. Tocum im-
minet malum a sententiis, si a communi vid aber-
rent. Et cum suas Sanctissimus Doctor communes
Parribus, es Ecclessae delecerit; hoc delectu, sibi,
Suisque discipulis, quam oblatrant multi, ab er-
roribus, a periculo ant metu censurarum, immuni-

## Folio  -  — 1677088362:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
E PISTOLA.
earem comparanit, es propriem fecit veluti sua
Scholacharacterem.
Ancequam bos ille mutus logueretur, adinit e
consuluit oracula Scripiura, quibus exceptis, mu-
sire caepit, habenas ingenio suo laxanit, sine lap-
sus ant erroris periculo; quia securus erat via,
qui incedebat, tritae Patrum, a qu’a ne latum qui-
dem omgnem permisit sibi recedere. Si vellem ad
huius rei fidem faciendam, quae suppetunt, expe-
rimenta proferre, decurrenda mihi essent omnes
Theolosia partes; quia obique eandem methodum
sernanit. Praenium semper antecessit Vorbum Dei,
e Fraditio: deinde secutae sunt rationes d Zbeo.
locia, a Philosophia peticae.
Plures diversam ab illa viam inierunt. es alium
omnino ordinem segunti sunt; Philo(ophos in Theo.
logia ecerunt. Cum enim Deus innotescat verbo, e
creaturis; (s Theoloci sit a verbo ad creaturas pro-
Tredi. Philosophi vero ab operibus ad Deum con-
scendere: nonnulli inducta in Theologiam, Philo-
losophica methodo, prius opera, quam D ei V er-
bum serutati sunt, ordine certe praepostero. Cum
enim supra rationem sint, quaecumque docet fides,
es a Dei arbitrio pendeant; nihil eorum potest esse
compertum, nist Verbo Dei interprete eins v0-
luntatis, es rerum quae in dininitate lateant. Si
curpe sit Jurecon sulto sine lee loqui, curpins fuerit
Theoloco sine Dei V’erbo quicquam statuere.
TIaC TibI COmperTA, PRINCERS SERENISSIME,
poteram omnino tacere, aut brenius perstrincere,
cum in hoc obsernate discrimine Thomam, inter
es Theoloeorum plurimos. Posicum sit totiuscausa
momentum. Licet enim diversis opinionibus innior

## Folio  -  — 1677088362:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
EPISTOLA.
tinctus es imbucus fueris, posteriores tamen cori-
rationes e curae Te D. August. es Thoma adiin-
xerunt. e cum cantam non possem ad nostram cau-
sam eloriae es roboris accessionem racere; aperien-
da mihi fuit hains mutationis racio, non aliundé
sine dubio repetita, quam a sinculari dore doctri-
na Ancelica, a perperna cum Aucustino l quem
ipsemet Calmnus certissimum nour Fraditionis
Fcclestasticae testem) summa consensione. Lamdiu
enim ona Tuo animo insedit sententia, vt rerum
fidei aut pietatis nihit probes; si vel minimum ab
antiqua Traditione dissentiat, aut ejus suffracio
destirnatur. Et cum eo semper praesidio munitum
aenoveris Dinum Thomam; hino Tibi cum Au-
eustino in Praecepiorem delectus, hoc vrio praejudi-
cio; quod Fraditioni sit adductisimus, ex illi ra-
tionem adiungat, ad famulatum tantum vtpedi–
seguam.
Farescant ereo voces es calumnia, inexploratam
D. Thoma;C incoenitam Fradicionem, damnatae
Tuo eranisimo indicio, cuius auctoritas emineat,
s splendeat apud omnes, multos fuciant rationum
momenta. Flarum aliguot (negne enim omnes aut
abstrusiores a me capi praesumo:) hac dissercatione
tardioribus explicandas suscepi: idque a me prae-
stitum credo inmctis Argumentis.
Delecta sunt dua ommium eran Bimae controner-
sia de libertare humana; ee scientia divina; quae
caterarum sint origo, summa, es complexio: qui-
bus criminantur Aduersari nos lerrins à fide 
Fraditione, vel a ratione naturali recessisse. At
contra demonstratum est, veram que a nobis stare:
es ne quis haec vana putet, ant ad faciendam
dictorum

## Folio  -  — 1677088362:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
M
H
ist
t
A
1
6.
B
M
EDISTOLA.
dictorum fidem, velim Lectores totum volumen
enolvere: duo tantum, roco, attendant, quibus de
caeteris statuere possint; eo Recentiorum, quibus
cum disputamus, rem deductam, ut eluctari ne-
queant a Traditione Arcumentum, nist hoc uno
de libertate responso. Aveustinum, aliosque 55.
Patres, dum in Pelagium vreent Christi verba.
vereliberieriris, si vos Alius liberauerie, 5 in-
de demonstrant libertatinihil gratium repuenare;
de libertate Metaphorica esse interpretandos; cui
accensenda sit libertas a cratia,  a peccato.
NVec faelicins de scientia dinina disputant;dum
omnes cum Pelacianis es Semipelarianis, Catho-
licorum Duce Angustino contronersias ad unam
gratiae communis necessitatem, semota efficacia;
fuisse renocatas contendunt. Ouisgnisiis se praesi-
dus, ant perfuciis recit; non potest altins, aut
apertius restari. sibi nihil commune esse, cum con-
Sensu Parrum.  Traditione Eccle (ia, Cujus, no-
bis constet Augnstini restimonio, quod etiam C’al-
nino sanctum est.
Neominus demonstrationum; quam testimonio-
niorum praesidio vincere, hoc uno einsdem vis ex
enidentiae praeindicio intellicet ernditus Lector; se
attenderit, defensorum scientia mediae deductam
causam, ad duorum verborum discrimen, ut onius
CHet veritas, praeat. e praelnceat alterinserie ve-
ritati: e illud prius scium a Deo, viam illi ad
alterum sternat; e muniat. Ouid poruit latere
Msterii, aut adeo incens subesse his verbulis diso
crimen; ut inde snspendenda sit totares Christra-
nas  series pronidentiae dimina. Nec quicquam
solidius habet; illa supercomprehensionis a com

## Folio  -  — 1677088362:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
EDISTOL A.
prehensione causarum secundarum, nullo eAreH
mento, Solo Molina arbitrio constituta differen-
EIc.
Bannesto nostro; post Dinos Thomam Au
sustinum. Prescientiae dinina cum nostra liberta-
te concordiam repetenti, ex ipsam et er atiae omni
potentissima vi, quae nedum ad actus substantiam,
sed etiam ad libertatis modum pertineat, e repo-
nentibus Aduersarus se hanc concordiae rationem
non capere, non impune excidit haec vox,  HON
incellisane, credane: sed miris excepta est canil-
lis, O expostulationibus, quasi ins Dei sibi ar-
rocaret Bannesius; in mentes humanas dictorum
suorum fidei subisendas: imo aliquid vltra Deum
sibiassumeret, indicta eorum fide, quae incredi-
bilia aperte inter se puenarent. Cerre non melius
credulitati humanae consultum est, distinctione
supercomprehensionis à comprehenstone, vel an-
tecessione, subianetini esset, ad futucum erit, quae
suffecta volunt efficaciae omnipotentissimae virrutis.
quam plura posse supra nostrum captum; concI
liare quae minus soctabilia reputams; sibt per-
suaserit. guisquis attendet hanc concordiae ratio-
nem, a SS. Pairibus initam. Screntiarum em-
mum inconcassis principis muniri; quibus prae-
sidus nona haec a Recentioribus tentata nuda sit
conciliatio.
Sane si ad has angustias res nostrae essent dedu-
Eta 3MAnGNaM, SER ENISSTME PRINCEBS ad
D. Thomam accessisses: neque ipse pro ingenitâ
mihi simplicitate dissimularem, pessime nobiscum
aci: es tum assentirer nostris accusatoribus, quam
D. Thomae nomine de libertate hum ana es scien-

## Folio  -  — 1677088362:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
A.
1.
1
4.
Ma
M.
eM
OI
BM
AM
di.
1AS
dAIB
Est
Ha
13
Cta
ex
10.
M.
sit
ad
11a
tss
rest
eHto
A
EDISTOL A.
tia divina propuenamus doctrinam; perinde ra-
tionum momentis; ac Traditionis testimonio de
stitutam. Snspectam haberi. Paterer  ad hete-
rodoxas relecari: se d plane in contrarium versam
esse sententiam demonstrant; quae ex historia Tra-
dirionis. Feclestastica, quae ex scientiarum indu-
bitatis fundamentis, viraque Disputatoine ex-
planata sunt: quibus ad innocentiam nostram, es
ab erroribus immunitarem asserendam, nihil su
pererit quod desideremus, si TWUM, P R LN CF PS
SER ENLSSIME, indicium accesserit.
E

## Folio  -  — 1677088362:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
t  a a ss 
APPROB ATIO DOCTORVM.
Vas de Libertarehumana, et Scientia media DiF.
pucationes praeambulas ad incegram Thomilticae
Theolooix opus legimus, AuchOTE R. P. VINCENZTO
BARONTO Ordinis FP. Prad. quibus ralide de inculpare
Tuam Scholam defendie, muleilque cuincie, illius hac
de re Censa, consentanea esse cradicioni Adei, de IIEeF
Sanctorum Auonstini ec Thomae a Summo Pontisice
laudata dosmataicanquam inconcussa elle accentenda.
Duare dignas indicamus qua edantur, Canioris Theo-
logix e Sanctorum Augultini e Thomxlcudiosis vei-
des fucura. Datum Parilus dic 30. Octobris anni 1665.
LYDOVTCVS EREM ONZ.
NTCOLAVS PETLTPZED.
PPErria pars Manuductionis aa reramq; Theculogiam
LDormarica, seu rera SS. Augultini, et Thoma ex
plicatamiens, de Schola Thomiltica alterta, AuthoreR.
D. BARONTO, Patis amplam commendationem habet.
quod caereris ab eodem Auchore editis, e quae summa li-
reratorum omnium graculatione excepea lunc, simillima
Sic. Nihil illi quod ad opus numeris omnibus absolutum
deliderari postir, decst: quodque in elucubracionibus
Scholalticis sperarinon Coler, adeo disticile est; Ayli ele-
sancia cum Colidicare doctrina, _ vi artrumentOrU,
vbique certar: de quod in hic dissertarione, canta inse-
nioru concentiones siraca, qua D. Thoma Parrocinium ab
omnibus quaricur, praecipuum est; rbique germanam An-
geli, doctorismente assequitur, de Schola Fhomiltica cau-
Cam agic. Sed caceras aores summa animi moderario vin-
cic: ve minor turura sic commendatio, quam eruditione
eretur; ea qua dienissimum canta moderarione animi
∞qui judices existimabune. Darum Paxil. 24. Oet0b. 2665.
FF. BER N A R DVS LAPALESSE, Prior Nonitiatus
Generalis Parisiensis, (5, Doctor Theolosia.
s siditto aaatus  ot

## Folio  -  — 1677088362:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
iP.
Ca
10
ale
IaC
tet
rec
2.
10.
1
X
Nd
uM
ea
MM
e
1b
N.
AU.
in
one
imi
165.
tut
de
e
s
10
TTATIONVN.
DIDSPVEATIO PRIMA.
E Vera ratione Liberratis.
SEOTLO PR TMA.
PaBInAF.
Explicatur vera notio Libertatis, tum vninersim.
tum sisillatim, creata,  increata.
ARTTCVEVS PRTMNS.
Examen prioris libri. ent Ticulus. Relicio be-
stiarum.
A RT. II. Fx C aluino refellitur C alminismi ca-
lumnia.
AC
ART. TII. WInstratur mens Thomistarum de Li
bertates triplici collatione cum Flareticis, aliis-
que Catholicis.
PAR AGR APHVS PREMVS.
Recensentur tres de libertate sententia.
18
2Z
5. II. Summa Caluinismi. es quibus differat a
Catholicis.
S. TII. Collatio nostrae sententiae cum aliera Tan-
senii sententia.
18
ART. VET. Oriso libertatis confirmatur testimo
niis es Arcumentis D. Thomao
e iis
22

## Folio  -  — 1677088362:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
INDEX
6. I. Probatur prima radix, es causa libertatis.
interprecatione Articuli primi ex quastione 23.
de ’eritate.
2
S. TI. Aliera libertaris radix, ex iudicio indiffe-
renti, explicatur interprecatione aliquot loco-
rum D. Thoma.
2C
5. UII. Terria radix libertatis explicatur ab ap-
petitu universalis boni.
SEOFIO SEOVNDA
Notio libertatis explicata defenditur: aduersis
Theophilum es Fncenium Philadelphum. 34
A R T. I. FTuius Responsionis causae cres. ibidem.
ART. II. Summa eorum quae obyciuntur ab vero-
que Authore contra explicatam nocionem liber-
Tatis.
ART. III. Ratio libertatis explicara eriplici obser-
natione munitur, e inde respondotur genera-
tim ad superiores objectiones.
5. L. Prima obsernario ex comparatione libertatis
cum ratione, ex tres inter illas differentiae. 42
S. II. Alia compararionis partes rationis cum li-
bertate.
5. III. Altera obsernatio de duplici libercate.
50
5. V. Observatio vlcima.
54
ART. IV. Respondetur ad primam partem Theo-
phili de libertate.
SC
5. I. F.X superioribus obsernationibus refellitur ca-
puc secundum.
5. II. Refellitur terrium CaPHE.
ibid.
8. TTI. Radix Libertatis propuonata aduersus
quartum es ouinum caput.
13
P. IV. Pendicatur nostra sententia ab erroris no

## Folio  -  — 1677088362:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
TNDEZ.
ta ant temeritatis contra C aput 5. 6. C 7. Thes
phili.
60
5. IV. Suspecta vindicantur es puenantia conci-
liantur ab Eugenio obrecta.
5. VI. Superiorum proseguatio.
1a
A R T. V. Defensio rationum pro nostra sententia,
aduersus CapuL. 7. 8 4. Sequentia Theophili.
es aduersus C aput 3. exercitationis Eugenis.
18.
5. I. Explicatio libertatis consticuta. Scriptura 
Parribus consentanea.
ibid.
5. TI. Libereatem a necessitate, a peceato; a mi-
seria, triplicem esse verae libertatis speciem pro-
batur.
5. III. Duplex 55. Parrune interprecatio refelli-
tur es tertiastatuitur.
8
ART. VET. Defendicur Platonismus Auctoris es
aliqua explicantur Platonice dicta-
e
5. I. Platonis cum Aristorele es Soerate Collatio.
84.
5. II. Qua ex Platone afferuntur, Scriptura es
Patribus consentanea esse.
SECTFO PERFTA.
86
Responsio ad alteram operis Theophilipartem, 
ad reliquas Phila delphi censuras.
ART. I. Delibortace Christi.
89
dC
5. I. Do consiliis Christo daris a Parre aeterno. 9e
5. II. Opinio Theophili de impeccabilitare Christi
reycitur.
9e
ParaS. III. Refelluntur variae Theophili solutio-
nes.
9c
S. IV. Fnodario difficuliatis ex vera sententico
200.
e

## Folio  -  — 1677088362:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
INDFX
ART. II. De libertate increata.
108
5. I. Refelluntur Theophili aliaque diversorum
opiniones.
105
5. II. Ratioliberraris dininae explicara ab indepen-
dantta.
10
S. TIT. Resolunneur aliae difficultares de liberrare
dimina ex eodem principio independentiae. IXO
5. IV. Solutiones Lroumentorum Aureoli ex C a
preoto.
ART. III. De libereate creara vi subest Dei prae-
scientiae es motioni.
ParaS. I. Singularis opinio Lndonici a D ola. 118
5. II. Sincularis opinio Theophili de scientia media
refellitur.
5. TII. Vera explicatio concordia nostrae.
122
124
ART. VET. Aliquor ex Fugenio suspecta purcantur.
puonantia conciliantur.
129
Paras. L. Distinctione duplicis impotenciae peccandi
plura explicantur.
5. II. Duplex difficultas resoluitur.
et
E Scientia media.
SECT. I. Aareumenta, quae peti possant in
haccontrouersia a priori, mediam scientram con-
firment; an evertant?
ART. I. Primum Argumenium a priori procoeni
tione futurorum conditionatorum in decretocon-
era scientiam mediam, repetitum ex primo ex
immediato principio coenitionis Dininae de rebus
creatis.
ibid

## Folio  -  — 1677088362:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
0
MM
05
en
27
ate
1.
1
TNDEX.
Paras. I. Arcumentum primum ex D. Thoma de-
sumptum, a cognitione creaturarum in essentia
dimina, et incausa.
139
S. II. Defenditur demonstratio superior contra Vas.
quem alio sque recentiores.
241
S. EII. Defenditur primum Arcumentum contra
nonam opinionem Ripalda, Orniedo, eC. 148.
5. IV. Defenditur idem Argumentum contra opi-
nionem suarez.
I5C
ART. II. Secunda classis Arcumentorum a priori ex
pronsipiis proximis cognicionis fucurorum condi-
tionatorum, seu de veritare illorum.
15
Parag. I. Instruitur Principium secundum. ibid.
5. II. Refellitur sententia Molinae; e ex illa RC-
centiorum nona opinio.
15
5. TII. Confirmatio ejusdem Arcumenti differentia
futuri contingentis, a praeteritis, praesentibus, aut
necessariis.
156
5. IV. Confirmantur (e urgentur Arcumenta supe-
rioris Paracraphi contra duas Responsiones. IL.F
S. V. Refatantur alia duae responsiones ad idem
Argumentum.
265
5. VI. Confirmatio superiorum, nihil agnosci certo
futurum, inconsulta voluntare dinina.
1610
S. YII. Confirmantur ex dictis rationes aliquot Ano-
nimi.
5. VIII. Solutiones aliquot reiciuntur.
AR T. III. Alind cenus Arcumentorum a priori
contra scientiam mediam, ex lesibus propositio-
num hypochericarum.
179
5. I. Proponitur ( expenditur argumentum qua
ostenditur scientiam mediam inutilem esse. ibid.
S. II. Einsdem Arcumenii vismacis expenditur. 1d2

## Folio  -  — 1677088362:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
INDEZ.
AXT. IV. Ex dictis manifestatur mens Thomista-
rum de hac contronersia, oindicatur Loannes a
S. Thomaa censura, es refelluntur Responsiones
ad Rreumentum.
184
ParaS. I. Defenditur Loannes a S. Thoma  res-
ponsiones ad eins Arcumenta rofelluneur. Ibid.
5. TI. Referuntur tres responsiones ad terrium no-
strum Aroumencum, ex refellitur prima de decre-
eis possibilibus.
188
5. TII. Probatur esse in Deo decrata conditionata
ea voluntare Dei Ancccudente.
190
ART. IV. Vasquis Responsio praecipiie ex D. Au-
sustino impuenatur.
192
5. V. Aluerum Accumencum pro decreris conditio-
natis, quod Scriptura consentaneasint, nec re.
puonent.
5. VI. Plura Aduersariorum Arcumenta ex vna
acentis vninersalissimi notione profligantur. 197
5. VII. Consormaniur superiora, breni Areumen-
torum complexione, es nona adduntur contra de-
creta indifferentia.
5. VIII. Plura superioribus adduntur.
20T
205
5. 1X. Repuonat scienia media tribus Logica re-
ealis.
2TI
5. Z. Ex dictis defenduneur prima Rreumenta à
priori zoannis a S. Thomacontra scientiam me-
diam.
5. ZI. Defenditur alterum Argumentum a priori
reperitum ab objecto scientiae mediae.
PaTAS. VIE. Brenis superiorum C ollectio.
218
226
ART. IV. An ex instuxa scientia Dei in res creatas,
Scientia media falciatur, autenertatur.
228
ParaZ. I. Sccendiam Dei causam esse rerum certo

## Folio  -  — 1677088362:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
on
res
10
ore
8
at
AHI.
110-
est
O
e
1
Bb.
11
26
15I
1d
INDEX.
directinam. ex verius etiam efficientem. 228
5. II. Sciencia dinina non distingnieur a potentia ad
extra operatina.
232
5. LTI. Arcumentum Pasoli, prius rem habere in
se veritalem, quam sit a Deo intollisibilis, ab Ar-
cturo refellirur, cui plura adduntur.
235
SEeT. II. Exrmen scientiae mediae ex Patrum, es
Scripturae testimoniis.
ART. I. Quid ex Scriptura Sacra colligi possit de
Scientia media.
2
+
Paras. I. An ex Scriptura Sacra necessario habea-
rur futuris quae a Deosiruntur sub conditione re-
velata, certam inesse veritatem a Deo scitam. 244
5. II. AnScripiura faueat scientia media. 251
Paras. III. Solurio Areumenti ex comparatione
Indaorum cum Tyriis.
253
5. IV. Altera einsdem Arrumenti solutio. 256
5. V. Confirmatio Superiorum.
ART. TI. An scientia media sit consentanea prin-
cipris D. Anous. ( D. Thoma.
262
Parag. J. Non solum osus scientiae media, sed ipsa
scientia media a mente Diui Anoustini ex Dini
Thomoaliena.
ibid.
Paras. II. Operosius probatur scientiam mediam
principiis D. Thoma repuonare.
265
ParaE. TII. Praescientia decreto innixa,  ex eo
certa mens D. Thomae.
265
ParaS. IV. Duplex difficultas de mente D. Thoma
breviter expeditur.
ParaS. V, Praescientiam niti decreto illustriloco D.
Thomae probarur.
ART. IIL. Exactius inguiriturmens D. August.
de scientia media.

## Folio  -  — 1677088362:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
INDEX.
Paras. I. Deprocressu, es serie controuersiarum D.
Aneust. contra Pelarianos, eorum que reliquias:
demonstratur in rebus ad salutem percinentibus,
nunguam adhibitam a D. Aucustino scientiam
mediam.
276
Parag. II. Explicatio triplicis eratia ex Pelacianis
a Christo hominibus collata.
282
Paras. III. Interprocatio adintorii possibilitatisse-
cundum mentem Pelacianorum.
285
5. IV. Onoconnincitur inter D. Anoust. es Pela-
sianos purnatum de gratia efficaci.
2537
PATaS. V. Secundum Areumentum ab auxiliis
oninque, qua Pelaciani admiserint.
29r
5. VI. Oraria habitnalis admissa est a Pelasio. 294
6. V TI. Soluunent Areumenta Suaris, quibus con-
conditeratium habitnalem necatam fuisse a Pe-
lagianis.
300
S. VIII. Pirimum auxily genus a Pelasio admis-
Sum.
302
PaTAS. IZ. Quarcus Pelacianismistatus degra-
tia ad perfectionem necessaria.
305
ARF. IV. Pelacianismus cum Semipelasianismo
collatus.
3FF
Paras. I. Semipelaciani quaruor differunt à Pela-
granis.
ibid.
Paras. II. Prima connenientia quoad initium pia
voluntatis es Calutis.
313
ParaS. III. Duplex est inter Pelacianos et Semipe-
lasienos discrimen, quoad meritum, es recribu-
tionem.
318
PaFaS. IV. Veriusque haresis collatio, e conue-
nie ntia, de Praedestinatione.
323
ParaS. V. Fertia convenientis de odio cratia ef foca

## Folio  -  — 1677088362:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
Ui
otibu
gui
entic
8
Wisse
i
s
1Pt
3
Im
3C
it
Pela
ibid
M pI
ipe
riba
MHe
32
fisti
INDEX.
eis, e vocationis secundum proposicum.
328
Pacas. VIE. Duarra Collario; e convenientia Pe-
lacianorum cum Semipelarianis, quoad usum
Scientiae media.
333
ART. V. Aneustinus asseritur Schola Thomisticae
quoad doctrinam cratiae; e praedestinationis,
sectusa scientia media.
33
ParaS. P. Vindieantur restimonia ex D. AnC. con-
tra scientiam mediam a Salmantisensibus, es
Joanne a S. Thoma deprompta.
Paras. II. Difficiliorum aroumeniorum solucto
quibus superiora impuonantur.
347
ParaZ. ZII. Defenditur secundum eenus testimo-
niorum ex D. Angustino.
350
ParaS. IV. Refelluneur responsiones ad testimonia
D. Amonstini.
360
PaTaS. V. Festimonia D. Auc. a Salmanticensibus
e Loannoa. S. Thoma explicata defenduntur. 363
ART. VI. Responsio ad C apuF 4. Disputationi 3.
quo expenduntur alia Aneust. Testimonia. 369
Paras. I. Examen prima Propositionis. ibid.
ParaS. II. Expenditur secunda Proposicio. 372
Par. III. Referunturtres postremae propositiones. 380
PaTaS. ZV. Refellitne quarta Propositio.
385
PataS. V. Responsio ad Arcumenta pro quinta
Propositione.
389
ParaS. VI. Responsio ad Capui quintum Dispura-
tionis tertiae es primum Disput. quartae.
393
Paras. YIZ. De Judiciorrieinta Censorum Koma-
norum, aduersam Angustino scientiam modiam
damnarium.
308
ParaS. VIII Responsio ad sinculas hallucinationes.
403.

## Folio  -  — 1677088362:0038
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
INDF Z.
PataS. IX. Defenduntur tria Argumenta Loar. a
S. Thoma demente Anoustini.
A13
Patas. X. Defenditur Argumentum Loannis a S.
Thoma de Dona Perseverantiae.
418.
Parag. VIc. Refelluntur obiectiones ad superius Ar-
sumentum.
424
ANT. VIE. Vindicatur Schola nostrae Aucustinus ad.
versus ransenium.
428
ParaS. I. Ex superioribus enincitur Concordia D.
AnC. C ~. Thomae, de scientia media exclusa d
gratia primihominis; e Anselorum.
430
Paras. TL. Zx aliis 55. Thoma es Anoust. prin-
cipiis demonstratur illorum concordia de gratia
primihominise Angelorum.
434
Pat2S. TZI. Ex superioribus refellunur praecipua
Tanseni obiectionos.
430
Paras. IV. Operosins inquiritur mens D. Aneu
stini.
444
ParaS. V. Expenditur locus sincularis D. Angu-
stini.
Patas. VIE. Duplex difficultas resoluieur.
44)
45I
SECT. TII. Areumenta a Posteriori, quibus Dua
Scholae Thomistarum, e Recentiorum suam
muniont de sciencia media opinionem.
452
AIT. L. Refellitur Calumonia es suspicio Calui-
nismi ab auctoritate.
45+
ParaS. P. Responsio ad restimonia C aluinistarum
generatim.
454
Paras. II. Responsio adprimam C. lassem Lreumen-
torum.
457
Parag. III. Calminismi Anatomia, seu Synepsis. 4.58
PaTaS. IV. Fxpenduntur sigillatim alia restimonia
FLareticorum.
468

## Folio  -  — 1677088362:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
AL
lusa
AHI
ipt
H
taH
Hs
Alui
CMM
eH
+s
Nia
162
TNDEZ
8. VIC. Responsio ad 8. Testimonia ex Catholicis. 466
ART. II. Depelluneur Arenmenta ex collatione
principiorum Caluini cum nostris.
47C
5. I. Obsernationes quibus ad omnia Aroumenta
eeneratim responderur.
472
S II. Responsio ad Arcumenta de Libertate, quoad
actusbonos.
S. TII. De libertate guoad actus malos.
474
47C
S. IV. Ex muina dependentia Concursus Dei, e
nostri Consensus Argumentum de primo peccato
anceli, s de anxilio sufficienti es efficaci
soluit loannes a Saencto Thoma.
486
S. V. Ex Valentia depellitur accusario Calnims.
mi a concursu ad peccatum.
P AR AE N ETTC A.
485
d nonum quadruplicis Theolosiae Scholastica
Controuersae. Ethica,  Scripcurarum Atudium
e vsum D. F homa Magistro.
Partes legirimi Theologi.
50=
504
Theolociae Scholasticae Summa e Analysis. 500
Theologiae Controversa C ompendium Analyticum.
514.
Synopsis es breuis Deductio FTaresum huussaeculi-
5
5
De sensu Tansenu quastio facti e luni explicata
521
Theolosiae Moralismulsiplex pars es summa. 528
De Theolocia Casnum C onscientia.
535
De Theologia Positina, es Scriptura interpreta-
tione.
537
Apoloeia D. TB0. aduersus quatuor Scripcores. 538
LL2d

## Folio  -  — 1677088362:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 17 lines, status machine
Errata craniora annotare solum visum est: leviora
enim facile Lector ipse és deprehendes
 corrices.
3 Agina 4X. l. 3. Lese dispuracionem. P. 45. l. 32. les. liber.
L cacem. P. 86. l. 4. les. grandiloquentia. P. 127. l. VIC. les.
nOn PeF. P. 728. I. VIC. del. MCnS. P. 174. l. 32. del. IIIIS. P.
279. l. 13. iltam convenienciamm. P. 283. L. 40. lez. vobis. P.
239, l. 9. leg. Facultatibus. P. 273. L. 18. del. mali. P, 280, 1.34.
leg. lacor. P. 302. L. 25. les. Telipere. P. 384. 1. 33. le5. 1C82-
reDE. P. 466, 1. 25. leg. PerronIUIS. P. 484. l. 34. leg. niM. P.
488, l. 6. leg. iungere porelt. P. 504. l. 26. les. vigorem.
Mendis accense clansulas P. 13. 815. _c. alienâ manu
ve tidem facie aucographum, infertas, quibus ridecur
renerencia in Poncificias consticutiones aduersus Tanse-
nium laedi. Fas vero deleras rolo, re à mea mente alienas,
_ P25. 52T. FesciAaS leGC5.
THEOLOOIIB

## Folio 1 — 1677088362:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
i014
det
les
P
AMII
IUI
ile.
5
IAB
 
TIEOLOC
DOGM A TTCA
DE LIBERTATIS TIVMANA,
ex scienciae Dei principiis.
EE R F L A P AR 5
SISPVTATTO DRIMA.
De Vera ratione Libertatis.
tita V D E R YOR F B V S Dispurationibus
ooa
delege, et reoulis morum, duas de li.
bertace, de Sciencia Dei adiunsimus mul-
eis decausis; tum maxime, re rno vo-
lumine, veriulque Theologix Moralis et
 Dosmaciea balim de Fundamenta ponam,
ex longioris, quam a mulcis annis medi-
cor e apparo, dem pultum e specimen: relribi, erudi-
ce Lector, hacum Dispucarionum methodum sen seronon
displicere, nec Foreinurilem, reliquae, quasiltis astruo,
quamprimum in lucem prodeant.
Faccorme Caramuelis Apologemare, et sudio deffen-
Sionis D. Fagnani, aur potius leris divinae pronocarum,
icta euulgasse: Sed ita Dei consilio FACtUM INLEIPECTOI,
ata

## Folio 2 — 1677088362:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DISPYTATTO PRIMA,
quo locus esset centandi cui iudicis, re experimento ag
nolcam, qua lors maneat, ea qua in veramque Thcolo
giam parata iamdin habeo. Nam memini Capientissime
a Fullio dictum, mandare ouemgnam litteris suas cogi-
sationes, qui eas nec disponere, nec illustrare possit, nec
delectatione aliqua Lectorem afficere, hominis esse intem.
peranter abutentis, (5 orro (5) lirteris. Ec si illorum
numero eltem accenlendus, longe mihi gravior cMet,
modoallata Ciceronis, quam Saluctii censura, in cOs,
qui vitam silentio transisant, nullo operx precio edito,
quorum vitam mortenque, inquie, inxta astimo, qu’a
de veraque siletur Sed lonse praestar silere et Sileriom-
nino, quam male audire, et intemperanter luo, alio-
rumque orioaburi, de certas: ac bonas horas perdere in
exscribendis ec lesendis, jua rulsacissima extane apud
omnes. Duamris Forte si qua ederemus occupata ab
aliis; renia e exculationenon carerent; ea enim est in
dacessenda nostra Familiâ ec Schola, amulorum importu-
nicas, ea accularionum de calumniarum, qua hinc a
inde in D. Thoma discipulos imporrancur, sravitas de
mulcicudo; re quamris criminacionibus millies reperiris
nihil noui occurrat quod respondeamus, ignaviae de im-
veriria ad scriberetur, quod pro ingenita modestia e pru-
elentii sermaretur silencium.
Sed ne caulx omnino dcesse ridear, de quod ex cram.
Be recoctâ, seu ex rebus pluries iteraris nasci Poler Fa-
stidium lenem; nonam ad minus merhodum, ee dicen-
di racionem inibo ad caula nostra deffentionem, de 2
nullo quod seiam nostrorum Theologorum rentatam.
Paucistimi protundissimam S. Doctoris mencem capinne.
Plurimi eius Sencencias nullis aut lenibus aroumentis ni-
XaS PUTaNC: nempe quod prima _ alcissima, inde cruun-
cur principia, non libeac, auc non detur serurari. Hlic
locum habet quod iam monui ex Seneca. Leuium me-
callorum Fructus in Cummo est: illa opulentissima sunE,
quorum in alco lacet rena, altidue plenius responsura
Fodienci. FIa quibus delectatur rulgus opiniones, cennem
ee pertusoriam habene speciem reri, e quodcumque
Vlausibile est, Fundamento carec. Ouxe ex D. Thoma de
regulis morum deprompsimus; quae dicturi sumus de
liberrace et scienria Dei, Colida sune, dc gux pluS PaTCANE

## Folio 3 — 1677088362:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
e18
d
Or
M
VERA NOTIO CIBERT ATIS.
InEFAESUIM. EEne rana causeris Lector erudire, quae dico
quasi caeco amore mearum opinionum, auc Magistri
quem sequor capcus, accendas relim, quam immane di-
Stenca S. Doctore exrranei, iis duabus conrrouersiis ex
Dosmarica et Morali Theologia, de legitimo opinionum
ru, ee de praesciencia fucurorum.
AduerCarii reram que difticultarem, quam eora aneiqui-
eas insuperabilem experca Fuic, putane duabus definirio-
nibus, seica prodisalse; ve cardicaris arguane, ac pene
insanix, si qui apertae rericari non acquieleant. Ouid est
inquiune probabiled Id cui prudencer altencimur. Ouid
est Fucurum Ouod aliquando erie, etiamsi nulla causa
decerminario, ad Fucurae sei productionem ancecellerie.
Mirum est, quoc e quanta, iis duabus detinicionibus
quali principiis immocis, et per Penoris, dirimantur et
StacuanEuE; qua inderelponsa, quasi oracula deproman-
cur. Si probabile est, erso prudens iudicium; AhOC, Cr∞O
honeltum ee curum. Cuid ergo mali, quid peccari de
damnationis cimeas, ab opinione probabili, id est, pru-
denei ec cuiâ, etiam ab rno Doctore inductâ, caereris ta-
centibus, aut eriam reclamancibus:
Fadem Facilitare, et re purane Felicirare, secane omnes
divina scientix, ee prouidencixe nodos. Ouid est Fucurum:
Ouod aliguando erie. Ergo s concinsar rem aliquando
elle, hoc iplo erie ab aeterno fucura, nulla praeuia causa
aeternâ, aut remporaria decerminatione: ergo cxit vera.
ergo scibilis, ergo scita a Dco. Ouid ergo Frultra se TOF-
quene Theologi: Cur anxie e infeliciter quaerune per am-
bages, in decretis, in coexistentia aerernitaris, veritarem
quae se omnium oculis ingerie, ec conspicuam prxbec e
Bonaverba. Edc contronersia praeiudiciis agam cerriM-
mis, si superiorem dem ribi prudens Lector in oblidem
sequentis, et E a cecrieam, ve definitionem futuri, es
subinde scibilis, et seiri a Deo, metiaris definirione pro-
babilis opinionis, id elt, prudentis et rnius Doctoris au-
choricare inducta. Nihil reraque detinitione Frequentius
in ore omnium, nihil in speciem Facilius. Sed E veris ag
re diceac nihil huiusmodi definitionibus (quibus eoca
caula e ris aduersariorum continecur) minus Colidum.
ec a veromagis alienum. Primae detinicionis probabilita-
tis, pericula ec riria demonstravinus innumera: nihilo

## Folio 4 — 1677088362:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
t
DESPVTATTO PRIMA,
minoribus auc minus granibus alcera labocar. Fruius rei in
anceceltum Edem Faciet haec obseruario mea. Oui proui-
dentiam diuinam, et Fucurorum concinsentium aut li-
berorum certam retitatem, de notitiam negane, sipicu
ruS, Democritus, e Athei omnes, iidem in eotum col.
lunc caulam finalem, omne (que ex illa demonstraticnes
diminicatis ridene, illudque verissimum estatum opusna-
tura esse opus intelligentia. Oud enim tieri porest, inquiune.
finem primam caularum ex altissimam esse, qua nullibi,
qua nihil sic, qua precario, ec toca Cuspensa pendear ex fu-
curo:Tis difficulcatibus Philo(ophia Periparerica, et Chri-
stiana succumberet, nisi finem aliqua ratione praesenrem,
_ extantem diceret, cum primam caularum iWbCEnOS CrC-
dere. Nec alia rarione impiorum, nedum cachinnos,
Sed neque vim arsumentorum licer effusere. Intarent
enim innincibilicer: S nihil in se Ainis sic, nec rilibi exret,
qua vi eficientem caulam impellie, de immotus omnia
monet: Ilas Calebras euadendi, ee hos nodos secandi,
vnaratio superest, a praesentia d existentia finis in agen-
ce, auc alios dirisente incellisentia, unde imperium si-
bi comparee, ec exerat in omnes caulas. Si hanc finis ex-
canciam relic loquar, de praesenciam in alio, cum in se nihil
est, summoueas, quid de hine reri statues?
Ouod de efficiencid de ordine finis ralet, rrsencius est
aroumentum, de lucurorum contingencium de liberorum
certa veritate, e nociria. Cui illam fundamento altrue.
mus, si nihil Cubsternas praesens, quo nitacue, dum nune
eE ab XTCFHO PEXHUNCIAEuI CeTTO FUTUTU. Nec minus
Frigidum e dilurum est, si ex tu a detinitione respondeas,
illud Fucurum esse quod eric aliquando, ordine omnino
Prxepoltero; si quidquid aternum ee praesens magis à fu-
curo, quam iscud a praesenti pendere relis. Hoc enim
Perinde elt (re in eodem exemplo hareamus) ac si dicas fi.
nem caularum nobilistimam, eorum à Fucuro nullâ sui
Parce, iuc ratione exltare, etiam dum causa munus obit.
Sane si quibus ica philocophari visum cst, sibi PlacCanE,
xgrC aliis ee Capientibus lacistacient. Sed istud quali re-
licando dictum sic, operolius rora Dispucatione secunda
discuciendum.
 lre

## Folio 5 — 1677088362:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
Eei
VERA N OTZO LEBER TATIS.
SECTIO PRIM A.
Explicatur veranotio Libertatis. cum vniversim,
P
tum sixillatim, creata,  increata.
Em agcredimur obscuristimam, in qua praecipuum
LL TUX CauILX TObuE POnunE, qui Schola nosra sirem
ovent Receariores. In hac enim parre Dogmarica, lCur
in morali, varix sunt vices concendentium, ee diverli
bellorum exiens. Vei enim supra diltinxiius axiomara
duo, corius Theolosia Moralis Fundamenta, rrum de
rociori jure possidencis, quod Probabiliste rsurpant, de
SibiaCumUnE, acque eo uno putane se aduerlariis supe-
riores; alterum de cuciore parre in dubsis etigenda, quo
veluri celo ineluctabili pugnamus, dc rictoriam speramus:
non dissimilis est controversiarum ex Dogmatica Theolo-
SId APPATATIS, _C CHEHEUS. OUECuMqUC In NOS INEOEqUenE
aroumenta Aduersarii, a libeerare depromune, quibus nos
retellendis, d dissoluendis insudamus. AE COnETd, Dei
Scientia corastar pronobis: ve merico dixeris Thomisti
exe Schola armamentarium, de Paris Feliciter secum agi
DUTANE Recentiores, Ei quae deluminus inde argumenta,
recumque eteuene. Colurionibus reperiris a definirione
Fucuri quod erir aliquando, quae nulli; neCXTOTHO, nCC
Pralenti Fundaenconitatur; ac proindemere Sc rolun-
caria ex commenciria, nihilo secius, quam si Anis causa-
lirarem consticuas, eriamA nec in (e, nec in alio quo-
quam Cubsstar. Teague cum in libertare Humana, Adver-
Parii eorum sux causae de Theologiae Fundameneum At2-
cuane, nos in sciencia dinina ponamus; ex hâc duplici
Dispucatione, licebit xequo Lectori de reraque Theologin
indicare. Siquid enim habene reri, auc certi, debene
acceptum referre alterueri horum principiorum.
Hlocetiam habemus commodi, quod superior de pron
Babilicare Dispucacio, isti omnino prelucear delibertare,
ex perpecua, quam inicuri lumus comparatione volun.
caris ad intellectum, e liberrarissad rationem, non con
e suo ambiru, nec quareniis conspicuam per le hab
a ii

## Folio 6 — 1677088362:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
recslarem inceliectus, de euidentes elicit Conclutio
cipiis probabilibus, recles interr altertiones, quibus
velnallur, des opcu, a Probabilem praebet allen-
Tum. Oacsud et50 de vatio ltacu mencis probabiliter
opinantis dictum est, mirum quancam lucem afterae
controuersix de libertare: hoc enim primo conveniunt,
quod reramque à nobis excorlerie rna iulta detentionis
necelsitas aduerlus Theophilum Rarnaudum.
Monuimuseres ab illo auculore in nostram Familiam,
_ Scholam exararos Arlo Ferreo libros: primum de im-
municare Crriacorum, cui duabus Apolosiis responsum
est: alcerum de Epistolari confectione, leu ablolurione
moribundi, quem prima Dilpuratione discustimuS: (-
perest cerrius quem primum in nos edidic hoc ciculo
Caluinismus relisio bestiarum.
Cum nemo (rehabet adasium) sepentetiat Cummus;
sed perinde mali ac boni prozressus rariis constet ora.
dibus, quibus excrelcas in maius, ec ad Cummum perue.
mac; mirum est primos huius hominis morlus aded aeres
Fuille, ec odium in Dominicanos ita primo impetu exar-
sille, relibrorum in nosprimum ediro, harericis et bectiis
accensuerie. Trigesimus fere eAurerat annus à leriprione
2deo acroci, Dominicanorum Clencii, quo poruisset man.
suelcere, ee mirigari quamlibet exasperacus in illos ani-
us: sed nec ab ista modeccia ee parienria, neque ab
iplocempore, quo nihil deliniendis animis, de doloribus
efficacius, Aagrans illud odium quicquam remilic: sed
qualiipss remediis recruduisser; lonse acrociorem libet.
Lum edidic, Post cancum remporis inceruallum, in eos
quirnam modestiam, qui silentium primo oppoluerant.
Sed re adictum reniamus de Relisione beltiarum, ee
Caluinismo, quo nos arguie, ee reos perasit extinctx
libercaris praedetinirionibus xecernis, de remporariis pia-
morionibus. Ilanc calumniam ralide depellemus relpon.
tonibus ad duos huius Auchoris libellos, quibus de liber-
care asic: adiunsam eriam Coluriones aliquOE AIGUMEI-
rOLumd LaCC A Ca
DLSPVZATTO I. SECT. I.
nes, quibus necellario assentiamr; sed quatenus ex prin-

## Folio 7 — 1677088362:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
01
et
DERVESIO CAEVLNLSNE L
AR XTCYEVS PRTMVS.
Examen prioris libri, cui Titulus, Relisie
bestiarum.
V m omnia suo bono constene, re inquie Seneca,
ricem terrilicas commendet, equum robur de relo-
ciras ad cursum, ee in quoque optimum sic cui nalcicuE,
quocenlerur: cum quilibet nostrum duas quasi perlonas
induamus, hominis rnam, Christiani elceram, quid in
recaque opcimum: In homine quidem cacio, qua ante-
cedit animantia, Deum sequitur: hoc proprium homini
bonum, caecera cum animalibus Pacilque communia PunE.
Duid vero in Christiano peaestar3 Fides quae per dilectio-
nem operatuI. Finc agnosces, erudire Lector, quo in
nosfuerir animo Theophilus, qui nec Cacholicos elle re-
lic, neque homines, sdem nobis adimat e rationem.
Veramque vindicabimus aduertuS PCTTAS, dt ACFOCeS CA-
lumnias.
Velummam libri complectar, de retellam, semotis nu-
eis e conviriis prope infiniris: beltiis nos et Caluiniltis
anumerat; illorum nos laeuirix, seruituris, Ferocia om-
nium denique riciorum parricipes, horum impieraris de
errorum nos reosfacit, ob exrinctam, re pucac humanan
libercatem: Ced nos ab veraque calumnis vindicabo aperte,
constitura nostrâ de libertare senrencia, de ad cuum, cru-
dire Lector, indicium tora concrouersia appello.
Ad perfectam libertatis norionem, de noritiam, eria cuis
oeulis subiicio, nempeillins originem, essentiam, e PFO
erierarem. Si originem libertaris cequiras, a criplici rni-
versalitare raturae intelligenei eximia cum D. Tho. rariis
Locis repeto. Cerrum est quaecumrque macerix immerla
sune, prarer alia ricia, ad determinaram perfectionis,
sur boni speciem arctari. At narura incelsigens omnis ma-
ceria expers, lacissime parer, ee nullo conibetur cermi-
no, seu estentiam cius, seniudicium, scu appericum (pC
ctes. Vniversali infinicare gaudet, qua pocest Aeri om
nia, illa ad examen rocare, illa re lubet, aut convenie
apperere: unde intimiriboni cap2x est, es compos eAta
A. 2)

## Folio 8 — 1677088362:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DTSPVEAAIOI. SECT. L.
vorelt, illo viosalai: caerera illi indisterenria Cunc: rn.
denascitur liberras, cuius iam orixinem indicanimus, de
inde essenciam, et proprietares inveltisabimus.
Eius prima se immediora radix, est illa rel capacitas,
vel plenitado, qua omnes perfectiones continet, vel
actualissime, re Deus, vel pocencia, ve anima rationalis
intula corpori, vel mediomodo, re Anselus, à Deopri-
mo creationis inttanci speciebus instructus, omnia est
parrim actu, parrim porenria. Ex hâc vniverlalicare el
Tendi, emersir secunda, qua porest infinica inrellioibilia
decurrere, examinare, expendere lingula, e in omnem
Faciem verrere.
Hlinc cerria nascitur apperirus, et voluntatis vasta illa
incercapedo, mundi spaciis, ee ambicu lonse maior, quae
infinicum bonum capiae, illo rno Caciari postic, atque in
de, limirara, e creata bona omnia, infra illam iacent. AB
his exiltir independencia ec dominium in media, quibus
Se, luaque ad vicimum Ainem referat. Inde tandem con-
Sequitur provricras indifferentix, non estranis se abTolu-
cx, sed temperaca ordinc finis.
Breuistime libertatis progrestum, radicem, de Parres
diltinximus: e licee argumenta non deline, quibus pro-
Bare possem, quacumque à me dicta sunt, de demonstra-
re cum Fuisse omnium Capiencum consenlum; ip (aMCE NU.
da relatio rim habet aperrissima demonstrationis. Vi-
derer bruca, Theophile imitari, E dubicarem hanc liber-
caris nocionem habere quidquam cum bestiis comune, ac
Proind, per summam iniuriam, nobis relisionis bestiarum
nomen a nocamimponis.
Ouid quaso a bestiarum genio alienum masis, natura
omnium perfectionum capaci: Judicio rerum omnium
arbitro: Apperieu ad bonum infnicum naTO, SC PTONO:
Duid ilta independencia a bonis privaris: Ouid indifferen-
eia ad media, seu absoluram relis, seu temperacam ordi-
ne finis. Ouid horum inest nobis commune cum bruris:
An omnia esse; omnia iudicare, omnia posunt appetere:
Aneminene rebus: An veuntur illis cum indifferentid:
An eligune iuxta finis exisentiam: Ouid erso nobis bru-
eorum nomen, e conlorrium obiicis: Si hanc obloquen-
Si licenciam cibi arrogas, quid saluum, de curum erie, à
Ehi calami, ee cuae linsux licenria AEcu, inquis, masus

## Folio 9 — 1677088362:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
DEDVLSTO CAEVLNZSMF.
Rcencissime de libertare loqueris, sed abiectistime sencis:
subijeis illam necesticari, implicas compedibus praedeti
nicionum, ec peadecerminationum incluctabilibus. Sed
cuinam Cubiicio hanc libertarem: An Fato, seu caularum
secundarum dispositioni: An astrorum diffuuio: Deo,
inguis, quod perinde est, ac s fubiiceres alieni crcarx de
finirae rircuri: neque enim alia racione primae, quam se-
cunda causae ris, decerminare porest cirra perniciem li-
bercaris. Cni similem facitis Deum. Non credebam cau-
Cam rniversalissimam omnis sradus enris, liberraris,
ee contingentix, ac necessicaris, iuxra cuiusque natu-
ex jus, iniuriam Fore libertari. Non existimabam, cum
in cuius perinde manu sune roluntares nostex, ac pe-
nes nos ipsos, qui ita liberum actum cMcie, ac sI nOS
abillo independenter agcremus, nos ad brucorum de
erudere condirionem.
Cerre Capientum omnium sentus, ad nostrum ac-
cedic, a ruo, Theophile, remorissimus. Vnus om
nium nomine lOquatuE SeneCa. In regnO nati sumus,
Des parere libertasi est. Audi eundem; vis sibi om-
nia suhicire, subice to rationi. Audi Augultinum de
Fullio dicentem, quae etiam de re dici ponine: Scilicee
quod re homines facerer liberos, facie sacrilegos, dum
eos suberahie rnius liberearis Rudio, a divina providen-
rid, e verâ dependentia. Frgo aliena ab omnium (2-
pientum mence legueris, cum obijeis nos libertatis ho-
Rtes esse, quod illam Deo Cubiiciamus, rel quasi eins
ricariae rationi, e Capientia. Si echnicos spernas in
hac re, rel suspectos habeas, quos seio alias ce adora-
re; audi Ausultinum, voluntas éo Canior, quo liberior,
e5 eo liberior, qua divina eratiae subiectior. Audi D.
Thomam, et si eius auchoricarem spernis, pondera ra-
tionem. Voluntaris dininae in eo elucer omnipocentissi.
ma virtus e efficacia, quod restane, quas rule, de eu-
dem modo quo statuic: ac proinde si praedehiniac, aue
praedeterminet actus liberos, ejus eficacia porriset lc,
ec ad substanciam de ad modum, de incuirabilirer sibere
sient, cum porentia ad concrariumo

## Folio 10 — 1677088362:0050
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
DISEDEATIOT. SECT.
AKLTCYEVS SEOYHDNS.
Ex Caluino refellie Caluinismi calumnia–
V FD a me expectas Lheophile: POtam controuer-
Ciam ad illius Cul. lelhum reuoeo, cuius rnicum con-
eratos, et Bannem, inalcium reges. Vis nos omnino
causa cadere indice Caluo, cuius afferis nos principiis
alentilt, ac proimde debere consecutiones admittere.
HIaec estrnica ristuilibelli, ab exordio ad cerriam Diacri-
bam, seu p25. 46. a Diacriba sexra requead calcem, id
est a pa5. 246. Vque ad 180. nusaris, vel pallim ex indiferi
minarim mordes nos cum Caluinistis. Potavis, autre.
rius eorum renenum est a Diatriba cerria reque ad sextam
Per 100. Pasinas, quibus reluri Sysitus cumdem lapidem
mones. Consentie, inquis, Bannes principis Caluini,
ergonon debet consecutiones negare, quibus collitur li-
berum arbirrium. Postem Thcophile, ad haec respondet
reralidistime, ee eorum cuum libellum vno rerbo cuerre.
re. Omnes fere haereles nacae Cunc, non ex dissentu priu-
cipiorum, sed a conclusionum deductione: quod possem
demonstrare omnium harelum exemplo. Inltar sic om-
nium Arianismus. Nonnecum Catholicis, ALIMS CONETA
Sabellium agnoscir emanationem Verbi à Patre, ee Spi-
ricus lancti ab veroque Ouid inde infere: Distinctionem
nacurarum. Debenene Arianimi acculari Achanalius,
aliique Cacholici, quod principio COnMeMIAMECUI AETIO,
qualinon possine conclusione dissentire: Ira ad rem no-
Aram: plura principia, Faceor Schola nostrae, de lect
Caluiniana communia: agnoscimus eAlcaciam divinorum
decretorum ec auxiliorum. IIle rule esse libercaris nostra
ruinam, ec id pra sc Ferr; nos constantissime negamus:
Ec cu vis nos, quah obrorro collo ad parres C aluinianaSEra.
here: Sed id ribi prius accurare in spiciendum erac; qui nam
otrum masis consequenter ad sua principia (entian: de
Mocmox examinabimus.
Conaris coris hus cribus Biacctois lus lbaIs hos
ulplleate, et ldt  Cascce Flleo. Mcalee Lalllte
commeniamus. Nolo anxie hos nodos solvere, ralicius

## Folio 11 — 1677088362:0051
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DEDVLSTO CALVLNESME.
omnes rno ictu praescindam; id que iudicio Caluini ad
quem rnum appellas. Reters ex iplo apertissima loca, ex
libro primo Incticurionum cap. 25. num. 8. Idquehabes
cui libelli pag. 4. F. Adamum ance prolapsionem libero atbi-
erio Fuisse praedicum, et roluncatem eius in veram que Par-
cem Fuisse Aexibilem. Hoc rnicum verbum, omnes cuas
machinas; e calumnias concra nos instructas distoluit.
Si aliud addas non minus cerrum, eo sacu innocen
tia, quo liberras ex Caluino rigebac, non Fuisle imu-
nem a praedehinicionibus dininis, sed nec a lubordina-
rioneillius visilis, efficacis, C9 operosae prouidentiae; quae
in actu conrinuo veclatur, cui nihil Forenicum, qua
Peaelixic nacurx ordinem: hac enim omnia, es fere reli-
Qua, qua rrges ex CaluinO, nON (UMENaLA ex COFTUPEIO-
nepeceari; sed ex lese sacurâ dinina prouidentix. Acqui
Caluinus censet, cum huiulmodi praedetnitionibus X-
cernis, cum illa efticacia divina prouidencix, libertarem
humanae roluncaris fucuram intactam, de inviolatam:
Erso Caluinus ipse, cuius iudicio nos vis damnari, ab-
Toluitnos a lui erroris consorrio. Nam si qua ratione vis
inuicos in illius Cocietarem nos crahere, non pores, nise
allensu principiorum, quibus dicis, nos cum illo conve-
nire. Admirro quod asseris: Ced memineris, nihit nos
cum illo habere concordix, auc connenientix, nisi in ille
subordinatione caularum secundarum ad prouidenciam
dininam, quam agnoscit in sacu innocentia, ac prinde
nulla catione ladere ex le liberrarem censet. Vide quo
abierir illa ruorum argumentorum moles: Vnico recbo
cencum pasinis cui libri sponsiam induxi rniea relpon-
Sionc.
Poces prodigacum praelium instaurare, si dieas Calri-
num non sibi constare, de rno loco euerrere quod alicd
altruxie; bene est: cur ergo rrgesnos dictis Caluini, qua-
si consequenter loquentis, cum Facearis sibi apeErE CON-
cradicere. Ouamris hoc duplici relponlo, Patis super-
quernum Relisionis bestiarum convicium ommino dele-
verim, tamen ne ridear rilam subrergere difficultarem,
singula accurarius examinabo. Elis omnibus peaxldiis
municos, et a cuis calumniis immunes, adhue bestiis ee
Calministis accenses. Nihil hactenis, inquie, dixisti quod
Caluimus neget. Purabam diceres, quo bruca nOn pCsueZ

## Folio 12 — 1677088362:0052
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
22
DISPVZAFEO T. SFCF. Y
ianE. Debrutis iam iis confecta est, ipsorum Auporem
cibi improverarem Kignorare re pucarem, nullam bruris
competere ex sex doribus, quibus monstrauimus liberca-
tis proorelsum consticui.
De Caluinistis nunc paulo accuratius. Onid apud C al-
minum legisti; quod accedat ad liberrarem, quam Cacui.
Ius: Ingnisiuie-ne originem illius in illa rniverlalitace
nacura, ee adhasione ad summum bonum: Aerigie ne in-
dependenciam a bonis finicis, aursin illa imperium: Di-
Stinxic ne indifterentiam abColuram, e temperatam: Ni-
hilhorum nequidem per Comnium venit illi in mencem.
Oua ergoratione dicis, nobis cum illo communem elle
de liberrare sententiam: Addo guxe magis resCanE, aue
inus cauillari possis. Admisit ne Caluinus legirimam
Tensus composici de diuisi distinctionem, qua rna SS. PP.
de Theologirsi Cunt ad conciliandam libertatem, _e con-
cingenciam rerum cum praesciencia Dei: VoluiE-HC, auE
pocuit capere sensum conipolicum, iungere actum actui,
dinilum. aurem porentix ad oppolicum: Nonne dixie in
Ancido. Cuper 4. C ano. SefF. 6. hanc incerprecarionem
eRe Sophistarum inventum: Censuit ne caula viinersa
dissimae de infiniex efficaciam, ad omnes gradus ee ad li.
bercarem iplam pertinere? Addo eriam quod iam indi-
caui, ipcum Caluinum censere, subordinationem nostrx
voluncatis ad primam, in lacu innocenria Fucuram ci-
era rilam liberacis jacturam: Erso non minus iniuste nos
Caivinictis, quam bestiis annumeracti. Et si nihil aliud
opponerem euis acculationibus, possem hanc exercica-
rionem concludere, quia iam Pacis Cuperque demOnsta
nimeras esse nusas ant CalMMIaS.
ARFLCVLVS YER LYY 3.
iustra ns LBoistatiti db bo3 
plici collatione cum TTareticis; aliis que
C atholiois.
V D BIACCEFEM ODETOLAS CtACLATC. LN PFIIIS ex COM-
ertura a nobis libertale, laene osnotet potelt, quis
sir cuiulque Scholae de illa senlis, quiduam diferiminis

## Folio 13 — 1677088362:0053
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
DEDVESTO C AEVI N FSML.
intersit Centenciam noltram inter, de religuasnon ColiM
Caluinistarum, sed etiam recentiorum omnium. Medii
Tumus incer duas extremas Molinae, e eam quae Tansenio
cribuitur, et hi omnes a Caluino difterunt. Aliam enim
cum Harericis, et Cacholicis dispucandi rarionem seguor
2 cua diversistimam. Plurimos rideo, qui maiune Flaere-
cicorum dudaciam contirmare, de rires augere, quam de
concentione, e de nimio contra Cacholicos ardore, quic-
quam cemictere. Nihil pensi habene, Hlxrericorum res
promonere, dummodo ixlorum locietarem luis inimicis
obiicianc. Ac ego contra, nollem certam rictoriam de
Cacholicis referre, icum aliquo Hlxererieorum commodo,
e gaudio: e hoc eriam illis emolumentum, de Super-
biendi causam exipiam, quod Cacholicorum nonnuili
larsissime suppedicane, dum eoris viribus nituntue, in il-
lorum sresem provellere, non concemnandam Fcclesix
Porrionem, eorum qui rim, ee nomen pieraris seruant.
PARAORAPHVS PRTMVS:
Recensentur tres de libertare sententiae.
TIRFPTEX est hac de re sententia, dux TuNE ex
Lcremae, cerria media. Prima est Pansenio, sccundam
tuecur Molina cerriam Thomilta.
Tansenius docuir necessitarem cum libertare care;
ac proinde amorem increacum, quoDeus suam bonitacem
prolequitur, rel creatum, quo Beari de caelites eidem
bonitari adhaerent, liberrimum esse: quod liberum sIE,
non quodcumque roluncarium, quodinest etiam bruro-
rum actibus, vel nostris indeliveratis, led cutir perfecta
adest cognitio objecti, perpensis eius obiecti meriris, e
eo quo dienum est affectu prolequimur; neceslario, a
summe de infinice bonum sic, indifferenei, ec contingenri.
lilimicatae de finicae, sic bonicaris. Fuic primae opinioni
Secunda exrreme opposita est Molina, e aseclarum, qui
libercarem in indifferentia ablolutâ ponune, rem quam-
cumque atmandi, vel non amandi, aur eriam odio haben.
di, nulla limitatione recepra eriam à Aine, qui hoc ipso li-
betrarem roilic, quod de indisterentia aliquid anterae.

## Folio 14 — 1677088362:0054
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000054.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
quam rnican ene comendune libertaris eenciam
Nussi harum semceatu Schola nostra adhaerer.
quia prior nimis relerinsit libertarem, imo reipsacollic:
altera nimis laxac, ec dilatat. Vnionem ad Cummum b0-
num per amorem beaciticum, nesamusformalicer liberam
elle Sed constienimus esse fundamentum libercaris: 2b 2I2C-
Fa opinione duplici capice differimus; in primis indiferen.
ciam Facimus propriecarem, non elsenciam; deinde nihil
repuonare dicimus libertari, seu indifferentia, subordina-
eionem ad AneM, quE FeMBCTCtUE, nOn minuatuL rera in-
differentia, qua ad liberrarem perrinet. Idem enim est
prodrestus, de ordoincellectus dilcursiui, et libera rolun-
caris: nam sicue rario discurrie a principiis ad conclusio-
nes; ita voluncas a fine ad media progreditur; hoc dis-
crimine, quod principiis conclutiones sinc re plurimum
necestario connexx; secus media finibus, quibus re plu-
rimum contingenter appendent, sicur conclusiones pro-
babiles suis praemissis. Sed omissis aliis huius comparario.
nis eoregix parcibus, qua mire haec materia illustratur,
hanc tancum convenientiam, rationeminter ee liberum
arbierium regeo: quod licuri ad rarionis rim, null2 Fa-
tione perrinet, male ex principiis conclusiones inferre;
ita nec essentia, neque pars, neque extensio, sed porius
defectus quam accessio est libertaris, ex Aine constituro
malemedia eligere: proinde electio or. line Anis Praecer-
misto, ricium est libertatis, non natura.
Ouid ergo essentiam libertaris constituee, cuius radi-
cem de fundamencum poluimus in rnione necestaria
ad finem, e propriecarem in indifferenciâ cemperata d
fine: Jam diximuslibereatis naruram esse in independen.
cii, et eminenria cupra bona tinirr e ri illa regendi.
Nam sicur bello rictoria comparari porest, aur forcitudi-
ne, auc prudenciâ milicari, aut Marce, auE arrC, IC2
etiam libereas est quaedam vis invicti animi; victrix ma.
lorum, rectrix bonorum, quae neque re dicebat Epicte-
cus, violentiam pari, e rix eriam resistenciam porest:
qua supra omnia eminet, rnico soli bono infinico subdi-
ca: a caeteris independens est, aur illorum domina; id-
que dupliciria, qua rictorix comparantur; videliceerir-
ture, quia capax Dei, e boni infinici, repellere potest ad
arbierium, quidquid illo minus cst. Vircuri acturiam ad.
1a
DESBVZAETO I. SECF. T.

## Folio 15 — 1677088362:0055
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
1
DED. V LSIO C ALV FN LS HT.
tungie, benesicio incellectus, de iudicio rniversali, que
Porelt bona quaeque creara, nocare aliquo defectu, ac
Proinde cum indifterenria amanda proponeie.
Etis ita constituris euidens, est inter extremas sententiaa
nosmedios, ab caquam cribuunenonnulli Tanlenio pri-
mum; e mulco longius a Caluino differre, qui omnino
inter se non conneniune: nam Caluinus vulc actus erigm
indeliberatos esse liberos, ea libertare quae lufficiac ad
malitiam peccari, quod nunquam Tansenius comniauie.
cum ad libertarem exigat perfectam rei nocitiam ex pon-
derationem: Ergo Calcem hoc dilerimen incercedie peae-
cer catera quae subiungam.
Nos vero ad libertarem exercicii, indifferentiam obie-
ctinam inrellectus, e Formalem voluntatis regnirimus,
(re incipiam primam Perri calumniam amoliri) qua
naleatur vel ab obiectifiniri, vel ab ipsius principii dese-
etu. Voluntas capax infinici boni, Colo increato clare
cognico laciari, subijci, vel necelsicari porest; Caeteris A-
nitis superior est, nisi per ignauiam se deijciac. Imo
quando suoinforcunio, libertarem in bonum infinicum
exCECet, e Deum obscure cognitum POtesE nOI aImaTC;
ex infirmitare, aurionorancii porius est, quam ex vIIa li-
bertatis perfectione: quia dimidiacam de rertiatam, ac
Dene nullam bonitacis infiniea nociciam habet, de per
eAusas calioines libertare aliquâ ex parce infelici, amOFCML
intniciboni, malo suo, rel suspendie, rel in Faltidiu
mutac. Adeo rerum elt, liberrari locum non esse, nisi
obiecto rel principio defectus insic, e bonum quod sub.
ficitur amandum, finicum sc, rel cum aliquo defectu mix-
cum, vel s infinitum sE, obuoluacur cenebris, et ap
Perentem laceat.
Hinc ergo naseitur indifferentia obiecti, et intellectus;
quae roique adest (sirisionem beacam, auc actus indeli-
beraros excipias) quia nihil in obiecto ett, quod capere
necestario possir aftectum. Iline obuia est responsio ad
Primam Theophilicalumniam conera Bannem. AAingie
illi, et aliis eiusdem insticuri Theologis, libertarem po-
nere in indifferentia intellectus. He id quidem per COM.
nium cogicanimus: Sed omnium nostrum lenlus ett, von
duntarem caecam sequi iudicium inrellectus, quod cumr
indisterentii proxonir prolequenda este omnia Anita b0-

## Folio 16 — 1677088362:0056
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
16
DISerTATIOI SECT. L.
na, imo e infinitum obscure cornitum. Ec si deliberace
agac; nullam illi posse necesticarem inijci, nisi a Deo re-
velatâ Facie vilo, re racionem boniratis infinitxe haber,
Semovehoc obiectum, roluntas est expers necossicatis,
d liberratis compos, quae per absoluram pocentiam amo.
veri nequeac, sance indicii indifferentiâ, non quod il-
la liciplamet liberras, Ced iilius radix, ad quem libertas
necestario consequitur, nulla vi semouenda.
TToc Fateor, male voshabet, quia aegre ferris opponi
robis praesidium istud hactenus restris argumentis invi
ctum. Nam qua rarione illud impugnas: Praude e ca-
lumnia. Ais primo, nos locolibertaris sufficere iudicii in.
difterentiam. Mera est impoltura; aliud est libertatem
nalci, e essc inceparabilem ab indifferentia iudicii; aliud
esle omnino idem. Primum admiccimus, lecundum per-
nesamus. Ouidmirum, si posica indifferenciâ iudicii,
non possie colli indifferencia, Ceu libertas roluncatise
Nonne communis est eriam apud rossentencia, ita ca-
cam voluncarem, et lubinde adeo connexam esse intelle.
ctui, renulla rarione roluntas queac quidquam appetere,
nisi pexeat cognitio, qua non Polum apperenda ostendat,
sed criam pexseribat, qua ratione finc prolequenda3
Oua ergo necessirare volunrarem antecedie incellectus,
eaaem huius indifferentiam obiectiuam, roluncaris liber-
tas, e indifferencia consequetur.
AC, inquies, Caluinus admierie indifferentiam iudicii;
e nesar roluntaris. Ouid cum: Erso debemus sequi C ai-
ninum errancem: IIle graciam efficacem censet repus-
nare liberrati: proprereane cum Pelagio gratiam effica-
cem negabimus, re in curo sic libertas, rel libertarem
negabimus, re Calua sic efficacia srarix: Add0, Calui-
num hanc quaectionem non acrisisse. Salcem Theophilus
nullum ex illo afferelocum, quo id sgnificer, imo lib. 2.
Instieutionum cap. 3. indicar neceslirarem peccandi in
nobis illi similem, quae viser in damonibus, vel in Deo
Peamance. Aecercum est; neque in Deo iudicii indifte-
rentiam praeire sux bonicacis amori, nec in daemone an-
recedere odium Dei se rorquentis: Ergo etiam in viatore
indisferentiam iudicii collic, neque aliam iudicandi de
Prolequendisrationem admietie ab câ quae insic bruris ad
malitusam, relhoniprolocurionem. Lx quo ergo cabite
CO2. L B

## Folio 17 — 1677088362:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
DEDVESIO CALVLNFSME.
constat, Caluinum libertarem everrere lervara iudicii in-
ditterencia, cum ab exemplis, qua adhibet Dei neces-
Carioboni, auc daemonis necellario mali, absit cum liber-
cace iudieii indifferentia:
Erro Frustra cerria Diarriba reses coniienientiam Bana
nes cum Caluino; quandoquidem hoc lacistimo dilerimi
ne distant iudicii necessarii de indiffereneis, unde in vo-
lunesrenascatur par indisterentia, aut necessiras affectus;
Falsistimum enim est, quod oberudis, secundum Ban-
nem, etiam si creprum sic dominium actionis, camen iu-
dicii indifferentiam Caluam esle, imo hâc seruata nunquam
verit actionis dominium.
Ouod Diarribâ quarra lace rrees rro verbo eversum
est. Caluinus, inquis, vuls efficaciam pronidentia infen-
sam esse liberrati: at tu admieris eamdem efficaciam cum
illo, uterque ergo lbertarem collitis. Sed iam relponlium
est: Caluinus a re relatus pag. 42. _ iterum pag. 58. 2d.
mirtie efficaciam graria sare cum liberrate in prima in-
Ricurione innocentis hommis, ergo ex natura (ua nOn
excludit libertacem. Falla est etiam secunda proposcio
Frustra ergo laboras in rroenda convenientia Bannes
cum Caluino, quando quidem etu conveniant in ettica-
cia secundum Racum innocentiae, neurer collie liberes-
tem. Si cuorum argumeneorum eantum rationem habe-
remus, nihil a me dictis addendum ester: quia adeo aper.
ce de ralide Colura sune, re nihil supersie difficulcatis ex
illa quarca Diarriba; verum rementem huiushaeresarchae
aperiamus paucis nocam, e ribi Calcem penicis incogni-
tam, et subinde pateat, Thomistas si Cacholicos ominos
à Caluino distare.
PARAGR A PAYS SECYNDYS.
Summa Canin Qutotos casserat a
Catholicis.
D ex cius doctia astumo caiseuatu cerrillimum, nem-
Petidei institicanet, qua ina pillat conltare lalutem no-
ALaM; Quatot doces alterere. Primo rule solis electis
caatt. Eccudo Leme illis daram nunquam perire

## Folio 18 — 1677088362:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
38
DESOVTATTOI. SEOT. I.
_E COrrumpI: Tertid Cux incorruptiONIS aHeFRC CCFERII
electo nocitiam: quarro non aliâ ratione rule Aidem Cal-
uareiustos, quam perluasione certissimâ, sibi adesse has
eres sracias, praedeltinationem praecericam, iulticiam
praelencem, de perleuerantiam futuram. Ouis ienOrac
Tidem his quacuor doribus instructam, apud Caluinum
esse proram se puppim: Necalia habet principia, unde
deducie quaecumque de necessitare, aut liberrace excluse a
negorio laluris asserit. Inde enim cuidenter infert pri-
mo, peccaca electorum omnium esse venialia: quia quam.
libec granistima sine, nunquam gratiam, aut sidem in-
corruptam collune: Frgo sune renialia ex CVeNEU. F2
enim renialia dicune Cacholici, qua grarix nOn Fepug.
mane, e secum illam pariuneur. Vide Belarminum con-
erouersiâ de Adeiultiticante.
Inde inferune secundo; nulla peccara posse saluris pe-
riculum crearefideli, quia nulla auferune Adem instif.
cantem. Inde deducunt cerrio, Sacramenta a Polis ele-
etis recipi, quia sunc signa cerrissima eriplicis priuilegi),
jam explicaci, ee lunc cessera qua obsignat Deus luis ele-
etis praedestinationis, iustiticationis, ee perscuerantix
dona. Vide Belarminum X. lib. de Sacramentis. FTinc
inferunc quarto nullum reprobum rocari lerio a Dco, vel
recipere oratiam, aur ad illam disponi. Ratio cuidens est ex
primo principio; quia graria iuxta Caluinum, nihil est, nili
Adesiustihcans propria electo, cerristimum faciens de lua
peaedestinatione, _c. Aequi reprobus, non porest sibi
certâ, ee verâ fide perluadere le esse electum; neque Deus
dac graciam, reingerat errorem, Ergo reprobus nullam
a Deo sratiam lerio recipit, ee repugnac eriam illi iu
senlu dinilo saluari, quia non porest illi obuenire Calus,
nili perluasione rera sux praedestinationis: Aequi illa
est omnino impossibilis; Ergo reprobonulla Cuperest ria
TaItis.
Lilde deaceune CMcun Moscu ene Bobsel
etis: pro his enim morrem subije, qui (uNE CAPACCS VeTE
tidei instificaneis: Aequi Polis electis comperie huiulmodi
fides, cum nihil aliud sic quam persualio veca praedecti-
nacionis. Hlinc eandem ec vicimo, inferune, sicur ne-
celsario damnantur reprobi, quia sune incapaces Adei
erium in sensu diviso; ita necestario saluantur etecti;

## Folio 19 — 1677088362:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
101
el
(mO
le
D EDVESTO CALVENISMF.
quia habent in se cerristima signa, quibus connincun-
cur, se elle electos, le non posse perire, etiam(I ma-
xime rellene. INaec est propria Caluini de noltra Calu-
ce, de eraria, ac de libertare sententia.
Ouaero a re, Raynande, quis Cacholicorum, quis Theo-
Jororum assentieur huic Caluini Theologix principio, et
conclusionibus qua inde deducit: Negas-ne esle vera-
qua exillo reculimus: Contule Belarminum, lege ipso(-
met Caluinistas, ee videbis ee aonosces, me nihil illis im-
ponere, sed re Ercophantam agere, si nobis illius pesti-
dencistimae doctrina consortium improperes, de haec fuf-
Eciene ad cui libelli damnarionem.
PAR AOR APHVS PER FFVS.
Collatio nostra sententiae cum altera Tansenii
doctrina.
O dubiro quin xcerrime Feras, hoc Thomistarum
Lecum Caluinistis collarione, crepram ribi in poste-
rum Facultarem obcrudendi nobis nomen, de errOrem
Caministarum. Credo etiam eibi molestissimum Fore.
quod sim ostenturus, nos adhuc a Tansenio distare, ve
starim ostendam, dum ad EUa, THOTUIIQUC AFDUMCNLA
sespondero. Flinc enim apud Capiences constabit, ros
immerito d ionorancer alserere Thomiltas, in omni-
bus idem penicus cum Tansenio lencire. Verum ve tuais
norantia omnibus parcat alceram insticuo collarionem
Tansenii, et nostrae, ac eux doctrinae, qu’a ralidissime de
pellam, quam singulis Diacribis, ac pene pasinis obiicis,
omnimodam cum lantenio cornationem doctrinae Flanc
etiam tibi obijcio, e qua ratione mex respondebis accu-
Cationi, cuam vicistim retellam. Nisi Tancenium dimi-
diacum agnolcas; aut s rorum decurristi a capire ad cal-
cem, non potesignorare, illum suam ex nostra, ac ve-
Ptras doctrinam contasse, hoc dilcrimine, rel ordine;
quod in Ratuinnocenrixe, torus est proMolina, neque
vllam Adamo dacam, auc pararam orariam in stacu in-
nocentix praeter Curficiencem; e euentu se ex roluntaris
decerminatione etticacem: in Aacu natura corrupra adt

## Folio 20 — 1677088362:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
20
DESEVTATTO I. SEOT. I.
Thomistas accedic, e rnam gratiam nacura efficacem
admitrie, _ praedicat.
Verique Schola, his diversis sensibus se adiungie,
principiis concors, sed conclusionibus imprimis à tuis
lonsiltime abest. Ouidquid Molina dicie de sratia
Chrilci meritis comparaca, transsere Lansenius in er2.
eiam primo homini, e Angelo daram, de admicrit liber.
time, quaecum que ex rectrâ sententia deducimus, e vos
negaris. Hac enim est summa Arsumentorum nostro-
rum, quibus restram sraciam impuonamus. Nisi detur
alia, quam generalis e sufticiens, qua det posse, ee non
velle, qua decerminationem nostrae roluncatis expectet,
d ab illa hac efficax, e a porentia deducatur ad operatio.
nem, sequitur primo, sraciam sufficientem ab efficaci ex
Toloeuentu distinsui: sequitur secundo, quemlibet no-
rum se discernere, d habere quo slorietur, contra il.
lud APoStOli. Ouis est qui re discernit? Fc quid habes, quod
non accepisti? Sequitur cerrio, praedestinationem non el-
sc electionem gratuicam ad gloriam, ante praeuila meri.
ca, aur non esse certam, nisi ex praescientia; Acqui haecfe-
re omnia Cunc Falsa e erronca, etiamm apud ros.
Ouid ad haec recentiores: quid Tanlenius: licet enim
principio conveniane, camen diversistimi sunt consequen.
Eiis. VndeMolina, e assecla, nesant maiorem, nempe
haec eria sequi ex vestra sracia, et conceditis minorem,
Scilicet haec Fere omnia Falla, ee erronea esse. Tansenius
vero aperteadmiccemaiorem, e negacminorem. Con-
cedit, inquam, haec omnia neceslario, d enidenter con-
Sequi in Ccaru natura inceora: led negat pro eoltaru Falla
elle, auc periculola; imo contendir esse ipsiltimam S. Au-
dustini doctrinam. Hlinc Anselos docet pradestinaros ex
Pexuisismeritis, praevenros Tola gratia lufficienti, quam
ipsi etticacem fecerune, se ipsos discreuisse, habuisse quo
Sloriareneur; nec pucat rilum, huiulmodi consecutioni-
bus ex graria sufficienci, Tubesse periculum crroris: quia
quacumque ex Paulo, ee ex S5. Patribus, afterri Colene
de graruira praedestinatione, de differentia oratiae cHica-
cis e Cufticientis, non habene locum; nISIIIL NaLUITA COE
rupta e redempra: Ergo restris principiis consentie, dt
diltar conlequentiis.
Famdem concordia aut discordix nobiscum riam init;

## Folio 21 — 1677088362:0061
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
1d
NII
DEDVESTO CALVENESMT.
probac fusistime mules, non Colum arsumentis, led etiane
libris, necestirarem graria nacura Cua efficacis, quam nos
ex Augultino admictimus. Sed (EpFOpOnaS arSUMeNTA,
qua nobis obijciuntur, diversistime, de praelereim secun-
dum quod à plerisque exponitur respondet: quod nega-
musconcetit; negat, qux concedimus. Sic eadem con.
era rerolque soluam arsumenta, quae conseritis. Si gra-
ria efficax nacura Cua, sit ad quodlibet opus bonum neces-
Paria; Erso nulla dacur gracia sutticiens, Ergo derermi-
natur roluneas necessario, nec habet porentiam expedi-
cam ad oppolicum; Ergo ad libertatem non requiritur
neceltario indifferentia, Ergo roluntas necesticarem pari
Porest cum liberrare: Aequi haec omnia Falla TUNE.
Ouid ad haec Thomistae: ConcedunE GratIAM MaFUTA
Tua etticacem necelariam elle ad actualirer bene operan-
dum, sed nesanc inde colli graciam Cufticiencem, quae dac
Polle bene operari, negane a gravia nacura lua efficaci vo-
luncarem necessario decerminari, ee non habere poren-
tiam expediram ad oppolicum: negant paricer, ad liber-
carem non requiri necellario indifferentiam, quamvis
indisferentia a oraria ex narura sua efficaci, libere, et in-
Fallibilicer reducatur ad actum, non necessirando rolun-
carem, sed efficiendo in ipsa liberrarem, non minus quam
ipla roluntas creaca: non enim Deus laedic, led producie
libertarem in roluntare creaca. Ouid ad haec lanse-
nius. Concedit, in RaEU RACUEX COrTUPEX; esse necel
Pariam rrariam nacura sua efficacem, ad quodlibet opus
bonum: ee admietie ea omnia quae deducta Cunc, scilicet,
colli graciam sufficienrem, a gratia efficaci voluntatem
necellario dererminari, e non habere porentiam expe-
dicam ad oppolitum, ee credir cum necessicare Ctare PoAe
libertarem, quae tamen omnia Phomistae neganE.
Obiiciesne nobis in posterum, Theophile, cum Tanse-
nio consentum, demonstraro cuidenter discrimine, quo
perinde ab illo secundum sensum a nobis relarum, ec ips
a muleis accributum, in PEAEUL NaTUTR COrTUPEX, ac cui, in
stacu innocentia distamus. Ouamris non desine, qui eum
trac parre benione sensu Thomiltico exponant. Scd
quae hic paucis perstrinximus, Fultus tora Dispuration e
propuonabimus.

## Folio 22 — 1677088362:0062
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000062.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
DZSPV TATZO T. SBCZ
AR FTCVEVS VEFTMYS.
Oriso libertatis consirmatur testimoniis s Ar.
oumentis D. Thomae.
e Mustra ridear Disputationis ciculo pollicitus, me
LD. LoaMeMe de libertare humana explicatu-
rum, e detensurum; placer nedum expressis ex illo ver-
bis, sed Argumentis etiam protundissimis, qua hacte-
nus diximus de causis, et genmina rarione libertatis, con.
firmare e locuplerare.
PAR A CR A PF VS P R TNE VS.
Probatnt prima radros, es causa libertatis, in-
terpretatione Articuli primi ex quastio 23.
de Veritate.
VatrIS S. Doctor rusis locis de hoc argumento
dispucer; nunquam eamen fusius ee elegantius id
prolecutus est, quam landata quaestionc 23. _24. 8 prioris
arciculo 20. rbi naturam incellisentem eribus donat, ec OF.
nac, ex immunitare à maceria repetiris dotibus, Teu
amplicudinum speciebus: quarum prima cuadere postit
incellectus in omnia, specierum quas recipit derebus be-
nehicio; vnde exursit altera iudicii, ee cognitionis, quo de
omnibus quorum speciem, seu rationem peaehabet, A2
cuit ex decernit: Inde existir cerria, appericus cuiuscum.
quebonitruendi, auc reendi capax, ee idoneus. Fx his
cribus amplieudinum speciebus, seu iunctim. Ceu scortim
Tumpeis, elicie S. Doctor, de demonstrat arbitrii libercatem.
Primam prosequitur quaestionis 23. arc. 2. alceram indicii,
quaectionis sequentis art. f. 2. X 3. postremam vero volun-
catis capacitarem quaestionis superioris arc. 4.
Primi loci quem modo incerprecandum suscipimus, haec
summa est. Coenoscentium nacura hoc difert a caereris;
quodistae rni Forma inditx ad dicantur, caque constent,
illa vero ex immunicare a mareria, ad omnia lacistime pa-

## Folio 23 — 1677088362:0063
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000063.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
18.
lica
love
e
net
drie
e
C
1
haec
est
1
Eeac, omnium tormis afficiatur, duplici Faculcare, incelle
Aunempe, et roluneace: quae hoc maxime distant, quod
cum reraque in eadem substancia spiricuali, re loquieur
D. Thomas, radicetur; (quo nomine, Brurum quoque
aliquo modo comprehendic,) diversa tamen se illarum
ad res comparatio. Cognitio quidem ad illas refertuE.
vein cognolcence, voluncas vero re in seipAs existunt.
Prior habicudo spicirualis substancia est ad res quas pe-
nes se habet, non quidem secundum esseproprium, re qui-
dam antiguorum ComniabanE, qui terraM, aquam, non
nih ijdem Elemenris percipi posse Ansebant: Led praha-
bec secundum Speciem, seu rarionem abstractam a con.
dicionibus, quibuscum exera incellectum LOpCTIUNEUE.
Ea rero comparacior cognitionem constituit, in hoc po-
sicam, re coonicum secundum Cuam rarionem lic in CO-
snolcente eius specie ec similicudine; informato.
Sed cum ratio rei absolura ab omni concretione mace.
rixinelse possie rni substantia immareriali; ideo cooni-
eio illi soliasserenda est, aliisque corporeis substanciis nen
sanda: nam graduscognitionis, scu actiux, scu paltiux,
id est, scu rim cognoscirinam, seu incelligibile obiectum
accendamus; metienda est ex immarerialirare: re quo
substancia loneius a maceria recesserie, eo sic apeior reci
piendis, e efticacior percipiendis rerum Speciebusi, d
opporcunior etiam re plenius incellisatur.
Vnde duo manifeste eliciuntur; cum res est eiulmodi.
ve nihil habear nisi plane immersum materia, sicuri lapio
qui Forma constat omnino marerix astricta, e illisaca
expers estomnis cognitionis, cum actiux, tum pastiux:
nec ad istam porest affurgere, seu incellisibilis Aeri actu,
nihcrassirie mareria decerla, spiricualis euadar, et ine
cognolcente recipiatur: non prove jacet in rniverlo, de
MatuTa rerum: Sed secundum suam rationem ab (sluro
Fumpeam: ac proinde caneo nobiliorimodo, quam in le,
quanco masis abstracto, menci inexister. Sed cum
aliarum rerum cognicio mecienda sic ex lui prima corni
cione, per propriam substanciam qua nacuralis, ee n2-
rime accommodari obiecti rim ec locum habear: hoc
Eingulare sibi Deus rindicar, sicur innuit S. Doctoe, re sub
Rancia diuina sic nedum primum: Ced eciam totum, de Par
diviux Ccienrix obiectut, GUID CXTEKD COntineanEUE. Ei
iiis
23
NOTTO LIDERT. PZ D. THOMA.

## Folio 24 — 1677088362:0064
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000064.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
2.4
DESDVTATTO I. SECT. I.
Solo divinx estentia intuieu, omnia cognoscit Deus, d
comprehendic.
Explicata naturae incelligentisprima ad res re in ipla exin
sune, relatione; ad aleeram progredirur, qua res re sime
in Ceipsis aetinsie: vnde rarix eliciuntur appetitus, tum
naturalis, cum animalis, cum incelligibilis species. Cum
enim nacuram oporceat ad alia comparari, iuxta Formas
sibi indicas, aur apprehensas; inde appericus diversi gra-
dus existune, quibus ad res ordinatione necessariâ, aue
Libera referaNEUT. FLinc primus pradus apperitus nacura-
dis oritur omnino a libertace seiunctus. Nam cum licma
cerix illigarus, nihil sublime ee excelsum resipie; nec li-
beram habere porelt ordinarionem ad alia: sed conse.
guencem ex necessirare dispolitionem nacuralem: cuius
cumnon sit sibi causa, qualipse se ordinet de apcec in id,
ad quod ordinatur; inde decerminacur unde nacuralem
dispositionem accepie: re videre est in lapide ad cenrrum
comparato: quod illi naruram dedir generans, caulam
elle oportermocus, quo deortum cendic:  ideo inquie
D. Thomas, comperie rebus inanimaris solus naturalis
appecicus, omnino necessitaci addictus.
Flinc S. Doctor oradum sibi Facie ad altiorem appe-
ricum, cuius rarios distinguie ordines, animalis, ee in
celligentis: quia substancia sen sibilis aliqua audec, non
omnimoda immunieate à mareria: unde tic ve aliquod
resipiat liberraris specimen, e inchoamencum. Sic enim
Supernacar e eminet mareria, re tamen eius Foeces non
abltersat omnino, nec corporis pondus cuincac, et ex
curiat: quia, inquic S. Doctor, substancia sensiciua licet
Formas rerum recipiar, sine materia, non tamen ommino
immaterialiter, nec ab (que conditionibus marerix: cum
oroani corporei temperamento, et opera cscac ad suas
opcrariones eliciendas. Inde consequitur apperitus, spon
tancus, quidem, e roluntarius, non tamen ommino li
bex; quamris aliquam libertatis similscudinem praeferac:
ne camen rim obtinear, ee ne omnino allequatur, impe-
dimento est addictio ad orsanum corporeum, e ad in-
stinctum, seu iudicium aestimaciua decerminatum, quo
ad ros fuxiendas, aue prosequendas, necessario impelli-
tur, nulla optione relicta, de sublaca electione, spontanee
quidem non libere, et quali Lui Porens et Composferts

## Folio 25 — 1677088362:0065
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000065.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
For
nec
Con
NOTIO LIBERTATIS Ex D. PHOMA.
Sed quod in natura sensibili, organo corporeo addict
desideratur, abunde suppecir incellisenci, ex longiori à
materia recessu. Quare Faculraribus instructa elt, non
modo incorporeis, quae ad proprias operariones elicien-
das, nedum principiis corporeis, led nec eriam organis
consencibus erear, quae proinde materix decerminatio-
nis adrnum, primx radicis carcere, ee vinculis exoluta,
libertarem spirent: e nedum spontaneeasant, led ap-
Pericu sui domino, quem roluncarem rocamus, lacissi-
ie ad One GeNUS BONI APCETAM, eC PTONaM. Vu enim
ad formam indicam, naruralis consequicur appecicus;
ita ad Formam sen lu apprehenlam, appericus elicitus, ad
Formam incellisibilem, roluncas seu appeticus rationalis
existic. Pis ica explicaris, ee consticuris, ne quid intactum,
ec inexplicarum relinquat S. Doctor, ex eadem radi-
ce immarerialicaris, rarios distinguie oradus liberraris.
Duanco enim immarerialior est substancia, canto perte-
ctior exurgir ratio voluncatis, se liberi. Guare cum Deus
supremum immacerialicaris apicem rencat; illi prae ca-
ceris substanciis spiricualibus plenissime convenie rolun-
cas cum libertare.
Sic explicatam asserrionem, quatuor Argumentis AF-
ticuli corpori praetixis illustrar S. Doctor. Primum ex
Scriptura depromieur, omnia quacumque volvit fecit. AI.
rerum ex beacicudinis conditione, quam certum est Deo
convenire: beatum vero definie D. Auoustinus, eum qui
haber quidquia rulc, et nihil mali rulc. Vberius e elesan-
eius est rerrium a roluntaris condicionibus, quarum nulla
in Deo delideretur. Hlabet enim indistantiam roluntaris
a lubiecto: quia essentia Dei est lua roluntas: ab obiecto
e tine, quia est sua boniras: ab actu, quia operario ro-
luncaris est lua essencia. Addic luis Aroumentis, Colucio-
nem rndecim objectionum, quas Fere omnes distoluit di-
stinctione duplicis rolici, primi retinis, sccundi re medii
ad finem. Ad prius obiectum compararur voluncas ve
ad Cui caulam, li ab illo distinguacur, sicur voluncaci erea-
eae contingit: secus est de dinina voluntare, quae Cola ra-
tione differe à bonitate increata, creacuras vero selpicie
vreffectus, et media, in quibus elucet bonicas divina, re cuim
per essenciam una mulciplicari non possie, lalcem similicu.
dinis parciciparione in plures diftundacur.

## Folio 26 — 1677088362:0066
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000066.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
26
DESBDFAFLO T. SFCT. Y
Fix Peasus aluons parre, voluncatis nempead
Primum volitum, seu ad bonicarem, re sinem a se indi-
Slinctam, R esponder ad 3, 2d 6, 2d X0, XC FF. AFSumentum.
Ex alcera divisionis parre, qua superlune, disloluir. Flinc
enim ad 20. ex Fr. dicit Deum non pertici sua bonitate:
secundum rem, sed rancum secundum signiticandi mo-
dum. Sicuc enim rolicum perfectio est voluntaris, ita
incellioibile incellectus: in Deo aucem idem est primum in
cellisibile, ec primum rolicum; verum que rero a DeOrea-
lirer indistinctum cum sic, pertcie roluncarem secundum
significandimodum, quo sen lu explicat Platonem, cum
aic, Primum movens se iplum incellisit e amat. Obler-
natione digna est obiectio sexra ex lib. de Regulis, de Ade.
Duplex est Dei voluncas, affectionis quoad internos, de
effectionis quoad externos actus; quarum prima inchoae
mericum, alcera abloluit: Deo autem mericum repugnat:
Frgo etiam male illiconnenit roluncas Relpondec veram.
que roluncarem affectionis, e effectionis, Deo compete.
re: quia rule se relle, et rule se agere quod agir; quorum
verunque, licer in nobis adiunccum habeat meritum, à
Deoramen, Calua reraque voluntare, meritum semovetur.
quod nacurae rancum convenit ad perfectionem enirenti.
Fc inde etiam aic respontione ad 7. nomen appecicus mi-
nus quam voluncaris, Deum decere: quia appeticus 1.
sniticar roluncarem privacam bono, cuius deliderio mo-
Beacur: Quod Deorepurnat, Cumma quiere se Felicitate
fruenti. Sed hac facilia Pune, ad graviora prosredia.
MUI.
PAR A OR A PHYS SECVNDVS.
ncta adctralts tadiae, ex indicio indisse
teno eaprau interprotarione aliquot
locorum D. Thomae
RoIs ad sbeltatem voluncaris acceduc indicium
se racionis, quam amplicudo natura incelligenris, ex im-
materialitare, de qua Parasrapho superiori. Inde vero
elicic S. Doctor, hanc roluntaris dorem, quam lacepro-
segnicur quaectione ciraci eribus prioribus Arriculis, egrC.

## Folio 27 — 1677088362:0067
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000067.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
10
1
verl
310
NOTTO LTBERTATES EX D. TNOMA.
2.7
eio discursu, cuius hic summam damus. Cum liberum sE,
quod estsuicausa, seu ex proprio principio e moru; ad
libertacem inlagandam, expendenda luntmorus d actio-
num principia, quae in quaruor reluri classes) dividicS.
Doctor. Ad primam retert, quae Cola ri exerinseca mo-
ventur, de nihil habene quod libercati non aduer.
secuT. Ad secundam classem reuocae mocus grauium de
leuium, quae cum parcibus careane, quales videmus ha-
bere rivencia, quarum rna impellic alceram; ab lunt à Ce
movencium gradu: quamris illorum mocus consequan-
cur ex Forma sibi indica a generante, a quo dicuntur mo-
veri per Se 8. Phys, e per accidenss, a remouente impedi-
mentum morus, quo ad Cuum locum Feruneur. Pa camen,
inquic S. Doctor, scipss porius, quam a lc ipsis mone-
tur. Ouare nullum in his extat relligium libertatis: quia
non sune sibi ipss causa agendi de movendi, sed ad id
astringuneur dispositione naturali, à generance rece-
PTa.
Tertio genere locantur animancia, quae re vera à se ip-
sis moventur, iudicio nacurali, de ad rnum decerminato,
non indicio rationis, quale conrinoit homini, ex colla-
cione agendorum. Flanc indicii decerminarionem liber.
catinoxiam; explicat S. Doctor, animancium exemplis.
quia ridemus. qua sunc eiuldem speciei, rnum in acen-
do tenorem Pernare: atque ira hirundines eadem Forma
nidificare; rni addici operi, re apes, qua cancum indu-
Atriam habene ad Fauos mellis conticiendos: (quod arou-
menco est, eorum opcraciones, peinde ex iudicio de
agendis decerminaro, re inanimatorum corporum mo-
cus ex Forma indica profcilei. Ouare, licur grauia e lc-
uia non ica sciplamonene, ve pleno iure dicantur sii mo
cus caulxe; ita nec bruca de luo indicio iudicant: Sed in-
dicum sibi a Deomorum, aut iudicium xstimariua deter-
minatum seguuneur: acque ita nec cui caula aGUnE, n8C
arbierii obrinene liberrarem.
Ad quarrum eandem ordinem provehicur homo, et na.
cura incellisens, racionis beneticio, de agendis Ctacuens,
ec de luo arbicrio indicans: guatenus exacte cognolcic A-
nisrariones, expendir media ad finem, e convenientio.
sa elisit. Pcideo non lolum in mouendo cui caula est.
sed ecam in iudicando: atque ex illo de agendis omnia

## Folio 28 — 1677088362:0068
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000068.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
20
DIserTAStO I. SFCT. L
ponderante iudicio, rera actionum humanarum liberras
exiltir.
Sed muleo profundius ejusdem quaestionis AFc. 2. inli-
bercaris norionem inquirit S. Doctor. PFia air COnCuETere
ad illiusrum, nempe cognicionem, apperitum, et ope.
racionem: Sed omnia ex coonicione merienda lunc. Duia
cum voluncas sic imvetus in bonum, sibi cognicione sub.
jectum; cam sequatur necesse est: ee si quando rideatur
ab illa recedere, ee dissencire; hocinde conrinoit, quod
alio apperitus, alio iudicium seu cornitio reteratur. Von
luntas enim quod instar opus agendum, rnum spectat
ec riser; ec quandoque indicium adhaeret, ee accendie
rei, semoris condicionibus rniversum Cumpea; quam ea
ableractione probar, licet minus placeat; re volun.
cari concupilcencia accensa aduletur: acque ica Cape
sic re meliora rniversim, ee particularim deceriora le
quamur. Iea Moechus, qui adulrerium cerra Ade Pcit pec.
catum esse sraue, indicio racionis rnivertali rno, altero
in srariam concupilcentix pronunciar, quid bonum elle
sic affecto; et ex libidine accenso, aut COrrUPtO appetitu,
quem iudicio rlcimo decerminarum, necellario consequi.
cur mala operatio.
Tudicium ersonon est penes cuum auctorem, nec sub.
inde liberum, auc verius liberratis radix; nili quatenus
deillo Raruere porest, ee si risum fuerit immutare: quod
iuris Coli rationi competit. Onacenus cognitione retexd
Porest ad Cuum actum accendere, illum ponderare, e re-
rum convenienciam, auc distentionem expendere: quod
omninosad subsellium rarionis spectat, unde reperenda
eltradix e ris liberearis. Rationis rero rlus, icum plene
suppecat homini; nullus brucis, rel admodum diminurus
insc: hinc alferenda esthomini, neganda libertas brucis.
Pexeferunr quidem aliquam rarionis similicudinem, ex
communi lege, qua sacurum est, re eorum quae ad su-
periorem ordinem percinene, aliqua in inferiorem illi
proxime iunctum parcicipario derivetur: atquo ira praete.
runc nonnullam bruca prudencix nacuralis similieudi.
nem, iudicio de re aliqua ordinaro, quod altimatiuxe in-
exhel a:c D. Thomas Motelcere, quod Facti rationem
isncenr: ec inde ils hes ata et Facultas, (uos sen susto;
Cucioneeab

## Folio 29 — 1677088362:0069
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000069.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
ne
NOTIO LIBERTATIS Ex D, THOMA.
Si dicas id graris alleri à D. Thoma, non probari verum
in oraue lubiicie Argumentum, quod indicium, si, quod
habeane bruca, rnum quid, rei natura moris est, (pe-
ctene, cerris metis cohibeaneur: nec ad pluca, mulro mi-
nus ad omnia, rei ratio solet, sele extendant: Postumus
D. Thomae APerrum ec Aroumentum illustrare accom
modaro, vemihiridecur, exemplo. Musicis modis ca-
nentium, non rna estcondicio, aur solertia: quibusdam
composica modulationis rario constat; e si inquitatur,
promprum estillis explicare: alios omnino lacet: quod
inde evidentissimum, quod s eosperconteris, cur huius
modi tenorem servent, muci ommino Aene, perinde dc
lucinia, eadem de causa, quod lonse diversa sine melo-
dix leres canendo seruare, de callere rarionem, quam pol-
sisre polcentibus explicare. Hlinc puto nesacam bruris
ua senta verbis interprecandi Facultarem, hominiconcel
Pam: qusd nobis indicii rario conster, quae bruta omnino
estuoiat, cuius declarandae causâ locutio institura est.
Contirmat S. Doctor asseitionem D. Auoustini _e D.
Damasceni restimoniis, qui bruca aiunemoveri rilIs, qua
sibi occurrunt, aur passionibus insursenribus: acque ita
non posse ouem, rilo lupo, timorem de fugam cohibere.
nec canemira accensum non latrare, ee mordere. Id re
romaxime obseruandum elt, S. Doctorem novem, qua
obijcie, Aroumentorum solutionem, ex esdem radice
nempe a determinatione indicii seperere. Duare cum Phi
Josophus brutis roluncarium accribuie, id inFEEPFetAEuF
S. Doctor veriolento aduerlatur, non reconveniecum
voluntare; _ licet porentia brucorum secundum se acten-
ca, videatur aliquod habere genus indifferentia, ad quod-
libet oppolicorum, eamen nullam habene: si iudicium
quo applicantur, accedac. Et inde eriam 3. Poluit ATOU-
mentum, Esto insic aliquid liberraris, ec iudicii, camen
longe ablunt à liberrare iudicii: cum illud quo agunE, na-
curalicer determinatum sic ad vnum. Fcideo Polurione 5.
concedie porentiam ad rnum dererminatam non este;
sed iudicium de agendis. Cerrum igicur ecto apud S. D0.
ctorem, libertarem naturx intelligenti eximiam ese.
quod immaterialis sic primum, deinde iudicii à mareria,
e organo corporeo abstracti, et ad omne genus entis ex-
rensi, ee porrecti.

## Folio 30 — 1677088362:0070
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
DESBV ZL LTO. T. SECT.
tis addendum est indicium racionis, duplici acce
prione, qua ditterat a brucorum instinctu, liberum ap-
pellari; nempe, quod sic fundamentum, vel exercirium
Tibertatis. Primum inde habet, quod non sic arctatum,
ad rem re sensibus obiicitur, sed ad rniversalem rsquera-
cionem boni perringar: camque rlcimo fini, aliisque bo-
ni speciebus conterat, ex rarias hinc inde habicudines ex
pendat. Pracer hanc acceptationem libercaris, quasi in
radice, alceram aerribuie S. Doctor indicio quaest. 24. de
VeritaEC aPF. 6. ad 3. Ouamuis indicium sic rationis, iudi-
candi tamen libercarem haber immediace à voluntare,
quarenus ad minus includit acceptationem quandam ra-
citam roluntaris, sinencis se ab vna parre rationum im
pelli, e renvenris moueri ab alcera. Fc quamuis in-
dicium dici possit liberum, veroque sentu; libertas ta.
men appericus reperitur a iudicio; secundum priorem ac-
ceptionem libero: quod egresia hypocheli explicar S,
Doctor, priore AEr. cuius summam dedimus.
Si arca inquie, qua est in menre axrificis, eser Form
macerialis ad rnum inodum decerminata, qualis est tor-
manidi impressa aestimariux hirundinis; non inclinaree
ad opus, nisi secundum modum quem praehabetderer-
minacum: nec penes arrificem esser domum xdificare, auF
ab illa abstinere, vel eius Formam rariare. Verum quia
Forma domus in causa incelligence ablolura est, nec ex se
decerminata re opus exeat certa forma; hinc consequiur
inclinatio libera domus xdificandae, e Paculcas variandi
Formam, gua omnia diximus bruris decse, quod minus
QMALCTIR FECCdanE, e sensibus sint addicti.
LAR AGRA PHYS TERTZVS.
Tertia radix libertatis explicatur ab appetitu
oniversalis boni.
TXPExCATA prima radicC HDCLCaHS AB MIMateFIaLEale,
Ld altera a iudicio riestali, accedimus candenta
rlcimam, e proximam, a D. Thoma alcissime repericam
a boni rnineitass appencu, Guat explicac quaeltionis
23. dul.4. Coa C Lb Clto Luin _ Generarim gua-
1. 1

## Folio 31 — 1677088362:0071
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
cale
ITa1
112
mae
Onis
NOTTO LTDERTATIS EX D. FHOMA.
cumque roluntas, ad eria comparari porest; ad subiectuim
seu principium, ad actum, ad obiectum, idque duplex
primum, de secundarium. Licer creara voluntas ad haec
omnia libera elle postic; cerrum camen, liberracem dini
nam execcericancum, circa poltremi capiris gradum al-
cerum, nempe secundario rolitum obiectum. NTam RI il.
lam conferamus ad eria priora capica, indubitacum air
D. Thomas, summam necessirarem illi convenire: quia
indistincta omnino est, tum à principio, seu subiecto.
cum ab operatione, cum à bonitare increaca, quae eltilli
loco primi boni e finis, quo mecienda lunt media, quale
Secundaria bona fracid finis volica. Liberum enim quod-
cumq; ve iam insinvanimus, defectum aliquem importac;
cum esse auenon esse possit. Ille vero, aur in facultarem,
aut in obiectum cadit: ee cum nulli sic oonoxia divina ro-
luncas, omnino reperendus est ex obiecto; non quocum-
que, sed quod sccundo loco apperieur. IIlud enim can
cum oportunum est exercicio libercatis, hoc nomine, quod
Aini necellario amando non sic necellario iunctum, ad
eius consecurionem, aur fruitionem. Fic inde voluncari
capaci aut compori finis, ee Cummi boni, liber est de in-
differens huiulmodibonorum rus, qua rationem medii
habent ad prosecutionem Anis.
Paucis perstrinximus, qua fuse e profunde tractat S.
Doctor loco citato. Duo lune, auc eres voluntaris, ee
cuiulque rei sradus, incer se subordinari: quorum primus
ee caecerorum fundamentum, est narura, alter rolun-
caris essentia, postremus est ipsum libertatis exercitium,
quasitertius gradus ex prioribus existens. In voluntate
isitur omnes esse opotrer: quia nec ipla porest effugere
nacura vim, de nomen, cum sc roluncacis cardo, quo ni-
catur, de circumasacur rlus libertatis in alcerurram par-
cem vercibilis. Nam ea est rerum condicio, re varieras
_ multicudo ad rnicarem, mocus ad immobile, quasi ad
corcum principium renocetur. Vnderehae leges serven
tur, oporcet voluncarem liberam, ad aliquod prius, ne-
cellaria et naturali ordinarione reterri, ec qualireligari.
Ouid vero illud est neceslario volitum, seu experirum à
volurieate.
Adhocnonrna Responsio est: sed pro volunraris ra-
ridratione, ad minus duplex. Divinae quidem roluncatis,

## Folio 32 — 1677088362:0072
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
12
DESeVZATH l. SECT. l.
nedum prinsumt, cea ncumellam eltobiectum, leu ve
licum Formale, boniras per essentiam lumma e intnt
Crearx rero estbonum rnivertum, Peu Caelicitas cum furr
mileria. Iloc enim omnibus pronisum est, d constitucum.
ve expecant bencirudinem, eodemque impecu miseriam
enadane. FIxeC vero prosecurio boni, malique fura, lare
pacec ad omnia geneca, inera corins encis ambirum, qua
cum primo rolico necessitudinem, seu cognationem ha-
beneindiuiduam: si quae rero sine qualia nobis infinita,
Deoque lonse plura suppecune, ab hâc necesticare Colura,
quibus sepositis Faelicicas immunis a mileria comparari, aue
Cervari possit, ea lunt roluntatis re libera genuina obie.
eta aue exercicia.
Porro ru uais Deo, quam nobis, ncceltarium;
_ optima pars a nobis eligenda, Deo sine electione pa
Faca es, increata bonitas, qua via Fruacur, Cola Sufticien.
cissima, se ec alia rolendiracio, seu finis, eodem prorlus
ordine, quo iplamet esfentia est principium; medium.
que se e alia cognolcendi. Leaqueroluntas diuina ad b0.
nitarem increacam necellario Fertur, non necessitate co-
actionis, led nacuralis impetus, de ordinationis; quae ni
hil repugnar ex Augustino libertari: quin porius illi cardo
CA, quem circa liberrime roluatur, ec fcratur in bonacrea
ca. Onare summo bono adhaerendi, de Fruendi necestitas,
2deo lonse abelt a pugna cum libettare, rel ab ca minuen
da; venulquam maior ht consensio, quam libera electio.
nismediorum, cum necessaria adhaesione finis, ve reris.
sime pronunciare liceat, liberrarem necessitare constare,
non quasi parre auc essentia(quod multis per errorem
ObECDSIE, ) Sed quasi cardine, fundamento, ee origine
Male enim radium Eoli permilceas, quod sic illi indiniduus,
e indinulsus, suaque origini adhaereat.
Allerrum nostrum demonstrat S. Doctor hoc Arou
mento. Finis est graria sui, ee rna rario le ex alia rolendi:
quare eadem est mediorum ad tinem, ec roluntarem com-
Paratio, eadem cum veraque cognatio sSi quae isitur sint,
iea arcto cum fine vinculoiuncta, ve ciera noxam, et crei
dium sciunsi negueant; nec tinis comparari aut seruari
Polt, alcero sublato; eadem neceltitare verumque appe-
Eitur: Pracipue inquir D. Thomas, à voluntate qua la-
pientix regulas praecersredi non porett. Apperenci riv
incolumitarem,

## Folio 33 — 1677088362:0073
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000073.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
ole
1C
HOTTO LIBERTATIS EX D. PHOMA.
3
ineolumitatem, eadem necesticas incum bir quaerendi cibi;
quia si delie, illi pereundum ett.
Sed ab hoc necelsiraris genere; e vinculo, liberrimus
ec Coluristimus est Deus; quia sibi rni lutticie, parem ha-
bec luo affectui bonicarem: de hinc filium rnicum generae
qui SUa exXGUaE POrentiAMI GenCTATIVAM. AC nullanC
dicam creacurarum paria cum Deo facic, sed ipsamet com-
paratione ad Deum omnes enanescune; in nihilum rela-
buneur. Vnde, quaecumque crcatura quamsiber perfectis-
Sima, ponatur in chelauro omniporentiae inextrausto, insi-
nira lacent longe nobiliores, nec vilus sacui porest hu-
sulmodi creacurarum possibilium sele excedentium, Anis
aut certus numerus; acque ab illa; LUPFA CFCATUTAS OMIHES,
Dei eminentissima bonirare, nalcirur Cumma libertass
Neque enim bonorum nostrorum indiget, neque quid-
quam illi accedie, aur decreseie, sine plures, sue nullas
CreALTaS pFoducaE: quia divina bonicas elt eius generis
finis, a quo omne genus boni in alia, nullum poltic in il-
Jam redundare. Tnde ANICENMA INEEF MIaHOMCFANOS PEX-
Stancissimus Philolophus, liberratem ec liberalicarem (oli
Deoeximiam Facie, quia nullum porest illi ex rebus crea-
eis e externis commodum accedere. Vnde eandem con-
chrsic S. DoctOr, Si quae Deo insirnecestiras, in le aman-
dorerlari; liberrime rero de creacuris cacuere.
Prosundissimum hunc discurtum deffendie ee illustrae
Octodecim Colutionibus ArBUMENCOruM, guOrum BaE-
cem maximam infringie, vna aur alcerà diltinctione, nC-
cellarii absoluri, et ex hypochesi, de necellarii à coactione,
de ab immutabilitare. Difficulratem eriam insuperabilem.
actus liberi termindei ad credrueam, Habichdine aecerna e
hecellaria, quae tamen non esse poruerie, subcilistime vr-
ver, cadem subrilitace dissoluie. Sed de hoc pluea huius
Dispurationis parre terria. Inrerim ex relaris D. Fhomae
locis, cerrum est, quidquid tactenus le libertare diximus,
aue Ccripeuri sumus, cum complexum eriplici vniverlalica-
re, ee ariplicudine, cacum quead iudicium, de appeci-
cum nacurae intelligentis. Si has amplicudinum species
cum libereare, aut inter se conteramus, certum est postre-
am appericis, secunda ilidicii, de hanc cerriâ CLaLS nO-
bis elte nociorem: licet origine haec primra st, illi proxima,
alteraindicii, postrema omnium sic appeticus. Hlac addi

## Folio 34 — 1677088362:0074
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000074.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
34 D ESDVTA ZTOI. SECT. II,
cione, aur si relis digrestione, illud ad minus lWCrinOBS
est comparatum, ne nouitatis arguaur; quali de liber.
eace aliquid alienum, ne dum a mence, sed nec eriam ab
rsu loguendi S. Doctoris invencum, auc fcriprum à no.
BISSIC.
0CLIdLA
Notio libertatis explicata defenditur: aduer (As
Theophilum Cs Fugenium Philadelphum.
TO e possum nesare, nostram ae libextate senten.
Ltiam, habere plura non dissimilia, iis quae doctisi.
nus P. Cibiuf Congresarionis Oracorii scripsic duobus
Jibris de libertate Dei, ee creacurx: immonon aifficetor
memulca ab iplo hausisse; e ne quiscredae, e alienio
Bonis _ inventis relle gloriari, cotam fere de liberrate
dissertationem illi post D. Thomam acceptam retero, prae.
ter ordinem e methodum, qua meam, X ni FaIIOF, eius
mentem, ita 2perre de dilucide, quasibreni tabeila, om-
orium oculis subieci; re sponte cadant fere omnia, quae in
illum Scripserunt Theophilus opere bone longo cui Ti
culus noia libertatis explicatio discussa, et Fugenius Phi
dadtelphus exerciratione Scholattica.
AR ZTCYEVS PRFM V S.
Finius Responsionis causae tres.
Hetto su la teutas Paluut, abatul.
ret aeoo us Sesspcoris de libeltale.
exactam detentionem lulciperem aduertus hos duos au-
chores. Sed rix inorati animi vicium, aut cerre suspicio.
nem effugerem, si virum religiosistimum de nobis opri-
memericum, hactenus quod seiam indetentum, ipsemet
hlelererem.
C guaMISoCI) LaCO, qua sibet Flatum eHle acvet.

## Folio 35 — 1677088362:0075
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000075.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
etta
DEFEHSIO LIBERTATIS LXPLICATS.
sus eos, quorum bonis donari lumus, et Fruimur; h25 à
me rindicias minime extorqueret; mihi ipsi debere, quan-
doguidem in eadem navi lumus: nec distimutare postum,
ruam mihi cum illo commiunem esse de libertare opinio-
nem: Ceuipse ad eius mentem accesserim, seu ad ineam
illum sencenciam pertraxerim; Xt nos Pola explicatione
differre; re quas ille sex liberratis partes, nempe princi-
viorumrnum proximum, duo remoca, ellentiam in riele
ctiua, seu rebus eligendis superiori posiram, e ab indit-
Ferencia ablolura, auc cemperara ordine Anis, Ve a PEO-
prietare legirima aur spuria distinctam, duobus libris.
longius ec elesantius Forre quam dilucide prosecutus est,
nos compendio, pari claritare ac breuicace perstrinxi-
MUS.
Cerre R obseruallene illi duo Scriproces, a P. Cibieue
exacte distinctam libertatem, Cacus rnam, alcetaM exeF-
cicii, priorem esse polterioris principium, ec hanc rici-
mam esse vim electiuam, in dominio, se independenria
rerum, ee subinde actuum politam, maxime elucere in
delectu mediorum ex finis incentione, mediam esse inTer
amplicudinem, Ceu rniversalicarem appecicus boni infini-
ei; acque indifferentiam hanc, libertatem exercitii, Peu
electionis ad mericum requiri, servari et pertci etcacia
graria, nulla ratione minui recticudine affectus, auc sub-
ordinatione ad Deum, ec ad lesem divinam: a muleis
obiectionibus abstinuistene, et Forre a coro in hunc librum
Ccribendi consilio: quia pauca lune, aue Fere nulla, quae
libertarem sic explicatam, inter amplicudinem de indiffe-
rentiam posiram, ab illa re a fundamento; de ab ista ve
a proprictare distinctam impusnene: re breui reriusque
operis discustione expendam.
Detensionem iltam praeter duas caulas a me dictas,
hoc etiam nomine debeo; quod plures riri doctissimi et
Cacholici, non Polum probarunc opus hoc de liberrate.
sed etiam impense laudarune. Nec dicas, hos inter esse
Tansenium damnarum consticurionibus Poncisiciis, es
Sancrranum Abbarem Edei suspectae hominem. Nam vI.
era hos duos, supersune octo Capiencissimi diverlorum or-
dinum Doctores Sorbonici, in quos nulta cadic erroris
Suspicio: nec Facile crediderim esse blandientium amico-
num Audia, nue adulariones, porius quam iudicum, auE

## Folio 36 — 1677088362:0076
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000076.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
36 DTSDVTAZZOI. SFCF. LT.
celtium iurarorum suftrasia, qua au libri commenda-
cionem seribunt snguli. Nam in primis Epi(cOPuS Mau-
daurentis ex Franciscanorum Familia doctissimus, in opere
à se, qu’a pornit cura (5 dilisentia examinato; nic, tan-
rum abesse, ut aliquid ab Orthodoxâ fide (5 bonis mori.
Bus alienum repererit; quon pocius omnia sineulari doctri
na (9 pietatis ratione, secundum scripeuras. Orthodoxo.
rum Parrum sensum, E5 veterum Scholasticorum doctria
nam, comprobasse consentanea. Ideo que dignum indicasse,
quod ad incelligendam tam suanem in nos Dei prouiden.
siam, vicisemque nostra in illum libertatis ordinem (s
subiectionem, in lucem ederetur.
Reliqui sextem, quorum censurx permistus est liber,
Episcopo illiaccinune. P. Fustachius à S. Paulo Fuliensis
Religiolus ee Doctor Sorbonicus, praeclaram, de liberia.
se doctrinam: elecanti admodum, C5 non vulcari stylo
duobus libris conscriptis editam, asserit Caelesti Doctoris
anselici, doctrina penirus conformem. Ac nescro quid vita
pietaris, pracateris id genus scripris, insieniter redolentem.
Dom. Chastelain Canonicus e Doctor Parili. aic, sibi per-
suasisse materia dienitarem, gravitatem scyli, rationum
authoritatem, (5 ante omnia cum principus fidei, E5 do-
etrina Feclesia convenientiam, et eins operis evulcationt sub.
scriberet, (5 lectionem conjuleret, tam pietaris quam Theo-
losia sudiosis.
Dom. le S. Pere Doctor icem Parisienss, cen(et Tra-
ctarum de liberrare propter subtilem, piam, C5) maxime
Orthodoxam, tam sublimis, Es reconditi argumenti ex-
plicationem, velut ardentem lucernam, quam primumin
multorum ocilicatem, publica editione supra candelabrum
esse ponendum. DOm. Copin Doctor Parili. Contirmat,
se in eo de libertare Fractatu omnia reperisse, non mi-
nus docte, quam pie C apposise, ad summam divini
numinis majestatem scriptae.
P. Machaus Doles Lrarrum Minorum Chalcattusl
Docor Parisiensis restatur, sibi diligenter lectos hos duos
de liberrate Tractatus, ex melt:ris nota Parribus excerptos,
validisimis rationibus confirmatos. Inhis porro nihil contra
fidemii ant boxos mores offendisse: imo vero mulea mira
coudicionis, C prosunda sapientiae arcana, aiena, qua

## Folio 37 — 1677088362:0077
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000077.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DEFENSTO LTDERTATIS ExPLICATE.
35
praelo mandentur ad D et Eloriam, Ecclesta decus, C5) om-
nium virorum doctorum vrilicatem. Flis actentieur.
Dom. Marrineau Canonieus st Doctor Parisiensis: nec
concencu; approbarione, quxe re, inquie, solet libris etiam
vulsaribus concedi: addit nihil esse in eo libro medioere.
sive materiam operis, suve auchoris industriam spectes. Ar-
sumentum plane diuinum esse, characterem sublimem, seri-
bendirationem, non sublimem modo, sed granem etiam eS
erudicam; sincularem donsque erudisioni pietatem acce-
dere, qua pari gradu Lector veraque animi parte, ad
dinina rapiatur.
Si Forre ista non eam de authore indicia Doctorum,
quam anicorum in illum Audia, ec encomia concendas
elle incerprecanda; quid dicturus es de luftragio Domini.
Haberri Theolosi Parisenlis, nune Vabrenlis Episco-
pi, semper Molina parcium Cudioussimi, sieur pluri-
bus crudiris seripris cestarum Facie: Ve ille nulli superio-
rum pierare, doctrina, ee dignicare, ita nec laudibus in
librum e in auchorem decedic: sic enim hrabet: De
Lihertate commentarium perlustrani: C5 cum essem seren-
da censura prorsus impar, hoc eidem Floeium debere
me sensi: parcus anthori pio (o) erudito simillimus, habet
illud Pauli sacris scripeoribus necessarium, nempe formam
scientia, es veritatis in lese. Illustre scribendi senus
si orationem; sublimis idea, si rationem ee sensa ponde-
res; venerabilem antiquorum Patrum referens imasinem
subtilitarem Schola intactam nullum relinquit: ipsous, ta-
men pooluere deterse splendidior, eximins caracter caelitus
illustrata, (5 mysteriis innurrita pietatis exissiones spe-
rat, es pectoribus illabitur, nec ingenia solum sed ani-
mos tentat. Inscribendus quidem aternitasi labor, omni
bus provandas, omnibus profiturus.
Adeo ramen in conrrariam ab iis Doctoribus menrem;
abcune Theophilus, ee Fugenius, re liber illis vilus BEni-
hil habere niu suspecta, pugnantia, de suppolicicia. Ouare
Doctorum 8. comperrae cruditionis, paris piecaris, mi-
nime odii suspectorum, iudicia propugnacurus, rideor
mihi communem causam Doctorum defendere, quibus
incumbic cura libros recensendi. Sane s istorum (uHFa
ia, qui caeceros erudicione. _ inTeBritATE RGULAHE, YH

## Folio 38 — 1677088362:0078
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000078.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
38
DESPVTAFEO T. SFCT. L
cunt etiam numero, luspecta Cunc adulacionis, quaf au.
chorem non Colum immericum laudarint; sed erroris pe.
ne compercum, inbeant re Orchodorum excipere;
actum est de censuris omnium auchorum. Icaque retere
Plurimum ad Reipublica litrerarix, e Theologix de
cus, ac pene Calurem, huius libri Approbationes curari,
de reprehensiones retellere. Nam (i huic ofticio decsem,
desideraretur aliquid huic nostrae Apologix maximene.
cellarium. Neque coreniemeum deroro genere humano
bene merendi Atudium decedere Theophili maledicentiae
in omnium ordinum homines effulae; de s summorum
Doncificum, Conrresationum Romanarum, F’amilix Do-
minicanae rindicias, ab eius sacrris, paramus; non minus
qua quam necellaria est detensio Doctorum, qui libros
Droban: quos omnes in hoerno libro acerrime insectatue.
Neque Philadelphum, ticet hac Respontione cum Theo.
philo iungam, paremilli, quis me relle credar. Procul
a mehoc de riro Capientistimo, ee ab omnibus, de me
absit indicium adeo iniguum. Scio equidem, aliquibus
reinstituro, de de libertare sententia convenire: sed reli-
quis omnibus, quam immane distane. Id etiam Facen-
dum, hâc seriptione Theophilum, non ita Fuisse grauita-
eis de modestix, ve polterioribus lucubracionibus obli-
cum; rnde facile agnolcas, illum quocidie in peiusruere,
ae Rorente acare minus quam decrepica, Furere Colitum.
Ouod ad Philadelohum atrinet, Fareor. illi aliquam à Ci-
bicut daram occationem, secum acerbius agendi; quod
iplemer praerer morem Schola, acrioribus interdum ver.
bis, cosrrgear d carpar, qui à le dissenciune. Sed non
Facile concedam, quod seribie Praetarione ad secundam
suae exerciracionis edirionem, decennio ante quam prodi-
ret Angustinus Tanseni, crepuscula quadam apparuisse
ran(enismi in hoc tractaru de liberrace, quem vuse à Tan-
senio Cu Sancrrano probatum, ut in aliorum lucubrario
nibus renearent Lectorum animos, vc experimentum aliquod
caperent praecustati erroris: C5, ideo in illo opere approbasse
eliminaram uisperentam, qua in putam putam liberta
mon debere scripiort spet, nempe incantum bis reti-
bis omplicirum, tm cho vsceque samiliaricare, e
tem tamrnuca et. cute Tamen se hoc testi-

## Folio 39 — 1677088362:0079
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000079.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
rett
DEFESNIO LIDERTATIS EXPLTCATA. 39
prinatorum scriptorum commuxicatione: noque tamen per-
severasse illusinem; sed renuntiasse sancrrani amicitsae.
Aonolcohis dictis Eugenii prudencia plurimum ineste,
ad suam causam, ec aliquid eriam charicaris in aurhorem:
Sed prortus nego, has de libertate cogitationes priores,
Posterioribus emendacas aut rerractaras. Audiui à viro
inter Callix proceres cosatos celeberrimo, Capientia, in-
cegritate, e piecare Chriltiana, qua se illi per 27. annos
imbuendum cradidie, diversstimam dissolutae cum San-
errano aniciriae caulam, ab illa quam Fugenius rnice
retert, ad distentionem opinionum de libertace. Necre.
rius quod scribie, Authore Sancyrano. Tansenium refutasse
sue Aueustino, quod laudaverat opus de libertate. Ne-
que enim Pausenio ad hoc opus tuit alieno impul(u auE
consilio: cum de norione liberratis, re iam dixi secun-
dum senlum a muleis ipsi aecributum in rocum dissentire,
a nobis demonstracum sic. Vnde nullum nobis pericu-
lum a centuris, quae Tancenium perune: sicur inde nulla
fuit necestitas, ab horum virorum amicitiâ, ee consilio
resiliendi; licer aliunde Forre dacam non negem. Sed
ad rem accedamus.
ARTTCFLYS SFCYAOYV
Summa eorum quae obyciuntur ab veroque anthore
contra explicatam notionem libertatis.
V a hi duo authores obijciune, prope Innumeta
LCunC, eaque suo quilque ordine degerie. Fugenine
eripartico incedic agmine, ec quali cricipirem aciem in-
Aruie, primum Cuspectorum supra 36. deinde repusisan.
cium 7c. eandem suppoliciriorum plurima sine numero, ee
Fere omnia contendir este, eorum quae ad hanc Penren-
ciam Fulciendam excositata sunt. Padem Fere Theophi
lus habet in duas parces divisa, quarum priore, vixrllumr
opinionum ricium ese, quo noltram de libertare sencen-
riam non concendar laborare. Ouare rbi primo capire
eiusereum expresie, cap. 2. de sequenti, Probaerarionenr
libercaris Formalem commentiriam elle, ee roce rniver
Debis daMATAIM: CaP.  r dicei liberraris aggrediLIIF
C d

## Folio 40 — 1677088362:0080
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000080.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DESBVZA TIO I. SECF. II.
Stirpitus euellendam. Vbi per parces hane nostram sei
renciam impusnauir, cocam ruiuerti cap. f. erroris, Cap
6. cemericaris arguit, et cap. 7. hos errores natos allerie
a sinistrâ acceprione liberraris, quasi eo nomine sit ac-
censenda Fola libertas omnis aliuus expers. Cap. 8. e
duobus sequentibus sespondet arsumeneis nostrae senten-
tix, ab auchorieace ee rarione repeciris; de tandem post
Caluinismum omnibus pasinis improveratum, Placonis.
mum obijcic cap. F2. Quasi parum aue nihil ab haereli di-
Her methodus quam Placo adamanir, quamque iu illa
anriquicas miraca elt.
Ex hac primâ Parre, altera concludie, de fuse prolequi
tur, hanc de libercare opinionem, ab auchore excorica-
cam, ad disficillimam Theologiae de Crariae auxisiis, de
concursu Dei, de meriro obedienrix Chricti, de Scientid,
e prouidenria dimina, eiulque decreris quaestiones illu-
Itrandos, male eius roris es consilio respondere: neque
vllam indelucem, ted densiores renebras accessiste, id eo-
que prolesomeno priori quod praemisie, mulca disserie
de Tolemni apud antiquos more recepro, tolem nouun
Doltemencum anni spacium conlalurandi Faulta hac ap.
Precarione salue sponse, salve nouum iubar. Sed cum diui.
na de humana liberras, profundisim a calisine obuoluatur,
concendie hanc nouami libertaris explicationem, has ce-
nebras auxisse. Sed huic accularioni poltrema laristaciam
Sect. sequenci; priori ilta responsurus, ubi Theophilum
monvero, parum cenacem etse propositi, quod ad imi
cacionem Augustini promilerat Prolegomeno 2. le im
Plecurum.
Hlac enim vetba ex illo reterelibro z. Capice Z. aduer(us
Fecilianum, eso quando enique, vel dicendo; vel seriben-
do respondeo, eriam conrumeliosis criminationibus laces.
sirus, quantum mihi Dominus donat, franatis vana inc
dgnationis aculois audicori Lectorique consulens, non aso
ut efficiar homini conniciando superior: sed errorem conuin.
ciendo salobrior. Veinam Theophile, ve Racueras, id ribi
Panctum fuisset; sn pro maledictis maledicta non pore
ras nobis rependero, quando quidem à ee etiam pFouO-
cari, hlencium 30. e vlera annorum percinacissime ser-
nauiimus: cerrenon debebas FaCIEOS AC PeNC MUEOS, ite-
cum irerum que lacessere criminationibus adeo actleari

## Folio 41 — 1677088362:0081
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000081.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
M
es
hest
cest
1I
1B.
b
0
OBSERVATIONES TII. DE LIBERTATE. 41
et nihil horribilius; adeo asperis, ve nihil arrocius; adeo
ab omni verirate alienis. ut nihil ad calumniae prodicali-
tarem (haec cua. sune recba) desit. Sed ad dispucantem
veriamus.
ARZZCVEVS TERFFYB.
Ratio libercaris explicata triplict absernatione mu.
s
nitur e inde respondetur seneratim ad
Imperiores obiectiones.
Dhaec omnia breui de ralide, arque exemplo Augu
LLctini modeste, semora omni verborum acerbitare
relponsurus, hinc inicium capio: de libertace, sicur de
qualibet re duplicem else apud Auchores disterendi rario-
nem, nempe a polteriori e a proprieraribus, vel abipsa-
meclibertatis natura, a suis causis velur a priori investi-
sanda. Sed cum a sensibus, seu a rerum sensibilium ex.
Perimencis, hauriacur qualiscum que nostra cornicio; 2c-
que libercaris proprierates (qualem diximus praecipuam.
ac pene solam esse indifferentiam) sensibus noltris pa-
ceane, occulcior rero sit illius essencia; hinc Ae plures Phi.
loCophos, ee criprores, de libertare disputalse magis, abi
ea quam experimur indifferentia ab soluta, quam a carione
ellenciali; ad quam non possis nisi lonoa e operosa inda-
fine peruenire. Cum igirur haec ad liberraris norionem
duplex parcac ria, rel ab experimentis absolurae indiffe-
rentia, rel ab ipsius causis ee natura; qui primam viam.
iniuere, minime damnane alceram: Ced aliis cerendam
relinguune, camque nos imus munitum, non pro rei di-
snicare, sed quantum sequirie necellaria defensio ad
rovellenda cela, quae nostram de libereace sencenriam ri
dencur imperere.

## Folio 42 — 1677088362:0082
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000082.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
DESPV T AZTO I. SECF, TI.
L AL ACRAPHYS PRTM 13.
Prima obseruatio ex comparatione liberratis cuns
P
Veers nisi omnino rudis Philosophix, aue sentus
communis expers, negare porelt hanc liberearis
nOriOneM, Cx qua CXTCTA, quae nostra Dispucarioni
Lutticiane, Iponce conlequuntur; eam nemperolunta.
ei eodem loco este, quo rationem incellectui a menti.
Tlane collacionem prope infinicis locis rrset Sanctus
Doctor: licur enim ratio non est in eocum iplemet in-
cellectus: sed pars ipsius, nec omnia, aue praecipua
mentismunera obic, sea aliqua; nam si rim nominis ob.
Ternemus, nihil aliud rario signiticac, quam Faculearem
cornolcendi discurrencem, quae proinde lonse ablica Deo,
e ab Anselis, e propria sic homini, concluliones exprim
cipiorum assensu deducenti: ita plane libertas, aue libe.
eum arbierium, voluncacis pars est, non cora eMentia: et
S Cua cuique relisiura Pernare, eaque parciri, roluncatis
est Anem apperere, et consequi, ee alepro Frui, atque ad.
haerere; liberratis est, ex finis proconcepri apperitu e in
centione, media eligere, et le per illa ad Anem re-
FerrC.
Si haec diversa voluntaris, de liberi arbierii iura, acque
osticia, Reur rarionis d incellectus exacte distinxissene
Theophilus, ee Pugenius, confecta eser hXC COntrOver
tia, cuius cansa eor edici sunc libri, nec Anis rilus eric scri.
bendi. Id constantissimum spud omnes, etiam pertina-
cistimos sE, liberum arbierium esse roluntari, quod men-
ci rationem: eo ramen difcrimine quod S. Doctor obser-
RaFF. P. G. 59. aFC. 3. 2d, 2. Fationis es menris, Ceu incelle.
ctus distinctionem, se nomina arque officia diuerta d Ded,
de ab Angelis abigenda, apud noscantum ralere; volun.
caeis aucem ee liberi arbierii rocabula, ee raria IMUneTA,
vbiguersurpanda, de perinde Deo, ec Angelis, ac nobis
connenice.
Fulas alccimtnis caulam protundillime lcrutatur s.
Doctos ex divessa harum Caculcarum operandi ratione;
ratione, es tres inter illas differentia.

## Folio 43 — 1677088362:0083
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000083.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
det
d
OBSERVAFIONES TIT. DE LIBERTATE.
nam mens ee Facultas intelligens res ad se cognoscendas
crahie; rnde Cillarum spocies praestoline, ita comparata
eAt, re qualeumque reritares, _c ex illis consecuriones,
nullo discursus adiumento, rnico incuitu capiae, de hoc
ipsi ad maximum defectum impurandum eslet (quo om-
nino Deum ec Ansclos carere necesse est) Si opus illi esfer
discurtu ad parandam quarumcum que rerum nociriam.
Ab illisigicur exulat rarionis, id est, Facultaris discurren-
tisris, de nomen. Sed quae illis ritio rerteretur, praeci-
Duum est nocirix humanx praesidium, racio ab incellectu
diverla, hoc dilcrimine, quod incellectus principia per
senoca actingar, racio mulciplici actu inde deducar con-
clusiones. Voluncaris aurem de liberi arbitrii nominum.
ec officiorum distinctio, licet par illi, quae rarionem in-
ter de mencem incercedie, hoc tamen dictac, quod sie
omnis detectus expers, neque Anselos. neque Deum de-
decear. Nam appecicus, ee roluntatis indoles est, atte.
du ferriinres exrra se politas, quarum vicio, non volun.
cacis impucatur, si ames, re libuerie, auc eriam odio h2-
beas, quod dionae non sine, quae neceMariO aMeNEUE, de
incerdum eriam odio quam amore line digniores.
Hoc primum discrimen nascitur ex duobus aliis, qua
intercedune conclusiones inter ee media; quod illa Pro-
Priam, ee inde recepram habeant veritacem, a principiis
ee causis quidem derinacam, sed cum illis neceltario con-
iunctam: unde heri nequie, hanc conclusionum verita-
remisuorari, siprincipia capiantur, et comprehendan-
cur causa: mediis vero, qua Formalistime media sune.
iuxta probabiliorem senrenciam, nulla Cubest propria dt
incerna boniras, sed solius racione Ainis, de bonitate
amaneur: eodemque prorlusmodo le habene, quoima-
sines, quas culcu religioso; aut ciuili, proleguiir prO
Prer procoepi praeltantiam, aue Panctirarem, 2 qua ve.
luci ab exerinseca Forma afticiuncur, e dignae hiune, quas
colamus. Sic ampuratio alienius parris corporis, nihil ha.
bec boni quo ametur, sed plurimum mali; elisieuF ta
men ad Calucem cocius incerdum corporis, quod perieti-
eacur, nis pucridum membrum relecetur. Fanc opi.
nionem de mediis incernae bonitacis experribus, acricer
Propuenat hic auchor, bono consilio: nam praerer quod
probabilistima est, plus cotere ad affectuum nostrorum pu.

## Folio 44 — 1677088362:0084
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000084.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
44
DESBVFA LIO I. SECF. II.
ritacem _E LAHCMMMIOMIAM: ve sicur in mediis nihil praerer
Finem. ica nec in creatis quid quam praeter Deum amemus:
quod summa perfectionis est, ad quam plurimum) haec
oxinio conducir. Vnde est exculandus aurhor, si Forre
eserie paulo acrius in contrariae sencenrix lectatores.
Ee quamnis aliquam mediis bonicarem concedamus
cum Fhomiltarum nonnullis; differe camen 3. dileri.
mine a conclusionibus, quod non sccum bonitare A.
nis necetario coniuncta, sicut reritas demonstratur con-
clusionis cum Cuis principiis; sed ad Cummum liberam
eum Ane cornationem habet, non dissimilem consecu.
tioni, qua vrobabiles opiniones ex locis Topicis, (eu prae-
missis rerisimilibus Dialectica deducir Huc perrinet di
Rinctio mediorum ab Asturicen E e Nazario cradica, et ab
illis accurare explicara Tractatu de liberrare Chricti, quam
mirum in modum illusteant. Onadam inquiune, (unEme.
dia ex reinacura ad Anem necellaria, et rix ab eius conse.
quucione distinctr, qualia Cunc erza Deum, de finem vlci.
mum, illi adhaerere affectu, obediendi roluntare, adeprio.
ne, de roluneare nunquam ab illo Ceiunsi per peccatum,
auc damnationem: huinsmodi rnionem et consentum,
media rocarelicet, quod nos Deo re vicimo Ani, quall
quaedam vincula alligene; masis tamen reuera perriment
ad amorem necessarium Einis, quam ad liberraris exerei.
ritur, sicum in rera electione.
FIXC enim est eancum mediorum alcerius generis à
Priore, nempeeorum, quibus cum sine nulla omnino ab
ellentia, e quasi perpetua connexio incercedie; led tan-
cum livera, de ad summum accidentaria, _ ex aligud ex.
erinseca positione necessaria: quatis elt mors Christiin
cruce ex peaecepro Patris, precio Canguinis humanum ge.
nus redimencis. Lonse enim diverla eA cum fine rlcimo,
seu cum Deo liumme dilecto, et poslero, in cruce morien-
di, aut parendi praecepeo Parris, ee nunquam ab eius
voluntare discedendi necessicas Christo impoler: mOrs
Crucis, Apropria eius merica actendas, purum medium
et, omnis expersboniearis interna, nec per se cum Calu-
cehiumani generis connerum, consensio aurem cum di
ninzroluntare, dt peccarifusa, res sunt cum Deo indiui.
duae, de re anre dictum est, magis ad FInem pertinenE
quamad uredia, de quibus prapric cst electio, et liberrau

## Folio 45 — 1677088362:0085
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000085.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
OBSERVATIONES III. DE LADPRTATE. 43
eis exercicium; Frgo nulla licet Christo et Beacoadlt in-
differentia ad peccandum, aut dissentiendum Deo, nec
dum imperanci, sed eriam consulenei, aur significanti,
quid sibi Fucurum sic acceprius; libera Laen CriLMIOES CFU.
eis Chrilto obcunda ex PFACCPIO.
Sed qui id tieri porest, cum mors iulta obedientia le
obeatur, peccaco, sireculetur, ita sic annexa, re nulla r2-
cione leuns Pol. Sed in primishoc qualecumque rin-
culum moriis in eruce cum obediencia, aut DeCCATO, aC-
cidentario adueNIE, AC PFOINdC FCI NaLUITAML HON MUTAE;
neque ita obedientiam cum morre permilcee, quin MOES
crucis semper sic medium, id est, electionis mareria: ip(a
vero obediendi, aur non peccandi roluntas, magis ad A-
nis Parres; quam 2d genus mediorum perrineac: FrgO
incesra ad morrem crueis subcundam Cuperest libertas.
nulla ad peccandum, aur Deo iubenri dissenciendum.
Cur it23 Caulam iam insinvaui; quod mors inedii nullo
modo per Ce, sed ad lummum accidentario, se pexcepri
rinculo cum fine connexi rationem habeat, et Peruet: dc
ita affectus sic animus Christi, e Beari eriam impeccabi.
lis, re solitini adhaereat, nulla reroratione medio in sc,
e ex se: immo paratus sir illud delerere, ee odisse, sirario
Ainis exisat.
Acinquies, nulla ad hanC MOETCM CTUCIS PERCEPTaM,
reliqua est indifferenria: Ergo perir omnino libertas.
Distinsuo ancecedens: nulla superest indifferentia, ab-
Toluca d effrenis, concedo, nulla remperara ordine Anis,
nego. Ecpraecer iam dicta e dicenda, quae hane solurio-
nem contirmane, hocmaxime rrset, quod Christus, aue
Beacus, non masis a consilio Pacris, rel MINIMIO NUTU,
quam a praecepto porest recedere; rndo ipse clamat qua
sunt ei placita facio semper. Ouare qui nen aliam rolun-
carem aonoscune, praecer indifferentiam abloluram, Pa
TUML TES TUAS PTOIMONEHE; CAM PEXTCE SaCIX SCTIPEUTA
fidem, de concra apertam 5S. Parrum mentem, rolune
Pacrem xternum nihil Filio pexcepisse, nisi addanc, nihil
conculuisse: immo Cumma cura illi suam roluntarem Oc.
culcasse, ne eius liberrarem omnino perimeret: quia nul-
la maior subesse pocerat in implendis, qua Pater Sisniti-
castet sibi Eore graciora, quam in iis quae praecepisset. Oua.
re renollio liberacori suam rindicemus libercarem, ad.

## Folio 46 — 1677088362:0086
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000086.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
ictenda est omnino disecto mediorum insinnara, et
indifferenla abtouta de cemperata ordine Anis.
Neque ea responsio ad huinimodi argumenta, differe a
commiuni Colurione Thomictarum: nam praeter quod,
ex Hazario, e Alturciensi hausimus diltinctionem me.
diorum, ad propositum maxime neceltariam, cum in.
stanc aduerlarii nullam inesse Chrilto indifferentiam, nec
proinde libertatem ad morrem instam crucis Ferendam.
aut omitrendam, distinguir Aluares, omictionem crucis
Pumi polle, rehabet rationem priuarionis, aut purx ne-
Sationis: concedie posse omicti praeceptum Negatiue,
non Privatiue, id ett, re cadir sub ordine finis, hoc enim
Securdum idem est, quod peccare, ec non posse peccare.
Flaec responsio cum nostra coincidic, sicur ee illa Bannes,
_ Zumel, qui dicune Chriltum pose omittere praeceptum
Mlacerialicer, non Formalicer, id est, tuisse indisterentem
ad rem praeceptam secundum Ce, non reduplicatiue, ve
cadit TUb PEXCCPTO.
Pocest explicari haec Tolutio, exemplo conclusionis proba.
bilis, gua a necessaria differr; quod isti incellectus assentiar,
eum re est a praemissis, cum etiam re in (C ip(a, ab(OluTe at-
cendieur. Nam qui demonstrationem habet, iudicarrem
in se veram esse; conclusioni rero probabili AngcIUS aF.
sentitur, re habet formam proposicionis modalis, de iu-
dicatrem, aur consequentiam, esse cuidencer probabilems
non tamen adhaeret conclusioni, aur consequenti absolu-
cd, ne se periculo Falsicatis implicet.
Tea voluntas recta, e impeccabilis, non vulemeciane
cellario e absolure vein se lune (quod rocat Bannes, me-
dia, aut rem praecepram Macerialiter, Aluares Negaciue,
nosabCOlEOvEin se (UMPCa.) Sed rult media seu rem
Praeceptam, Formaliter, Privative; e re sublune ordini
Finis. Fcilla necessicas s quae sic, non est nisi accidentaria,
nisi secundum quid: qua nihil impedic libertarem. Fx his
constat, nostram de libertare sencentiam, nihil differre
acommuni doctrina Thomistarum. Sed de hoc argu-
menco plura sect. segueni.
DISPYTAFEO T. SECZ. TI.

## Folio 47 — 1677088362:0087
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000087.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
ME
ret
si
1
1
WDSLRVATIONES AL. DE LIBERTATE.
PA R A BR A PHYS SECYNDYS.
Aliae comparationis partes rationis cum libertare.
PT ad nostra redeamus unde paulo lonsius recesti-
mus, eres differentias annocammus inter liberrarem,
Ecu rim electiuam, ec rationem, ve ese Faculras discurrens,
quod haec propria schomini, illa reronobis su cum Deo,
_ Angelis communis; rnde oritur 2. d 3. differentia, quod
conclusionibus lua insic vericas, inquilirione ee cognitio.
ne diona, ee cum principiis necestario coniuncta, quibus
comprehensis nequeat latere: media vero propria bonita.
cerareant, e tancum rarione Anisamentur, vel si qua
illis concedatur bonitas, non lic carien Ani necessario con-
iuncta, alias in sinis conditiOnem _E LOFLCM CTaNSITCNE.
Haec de diftereneiis liberi arbierii, de rationis: conve-
niencix plures sume, de libertaci illustrandae aptiores, qua
rum prima ee reliquarum ea estoriso, nem pe Hnem, auF
finis apperirum id esteliberrati, quod rarioni principia,
rel principiorum alsencum; ac proinde sicur peamistaFUIL
assensus est causa efficiens Physice conclusionis, ad quant,
sicuidens sc, necessario determinat etiam quoad exerci-
cium: ita intentio Anis electionem, ne dum moralicer,
Ted eriam Phpsice producir. Ex hac conveniencia infrin-
suntur plures recentiorum obiectiones contra Scholam
noctram, ee ea poristimum, qua concendune Conzalem,
constitura Pramorione in actibus indeliberaris, vel inin-
centione finis, qua ad Cummum non porest esse nili mo-
ralismorio, recedere à sencentia Praemorionis Phplca
apudnosrecepta: Pacet enim hoc argumentum nullum
elle, sieur e illud, quod repecie pluries Eugenius Contra
Cibieut, cum pol praemorione in incentionetinis, nihil
habere commune cum Schola nostra, quae nunquam huius
enodi Framotionem admisi,: id enim FaISI ConWinCILUF xe-
plo Conzales ec plurimum Thomiltarum Capreoli, Soci,
qui divitionem orarix in operantem d COOPeTaNteI,
apud diuosAnoustinum de Thomam Freguentem, interpre.
rantur de incentione finis, qua nos applicat ad perfectam
corversionem, et electionem, eo prorlus modo, quo
47

## Folio 48 — 1677088362:0088
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000088.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
altentus principiorum, incellectum consticuit aptum, ad
interendum conclusionem. Sed hac responsio illustrabi-
cur sequencibus convenientiis.
Ouarum cereia est haec. Anem Peur et principia scientiu.
rum, duobus modis sumi posse, primo absolure, secun.
do recontinent, aur prahabent conclutionem, ee electio.
nem mediorum. Si principia lumantur priori sensu, per.
rinene ad habicum primorum principiorum; Polteriori
vero sensu spectant ad Scienciam. Ica finis apperi porest
ve quid bonum absolure, nullo respectu ad media: vel
quarenus de illo consequendo cogiamus, ex efticaciin.
centione illius pociundi, nos ad mediorum delectum ad.
monemus. Ex hâc connenientia Colui polsunt piura, qua
obiiciunt aduerlarii, re Cuspecta, aut pugnancia deliber.
caris notinne, qux coridem modis explicari porest, quor
actus, vel habicus demonstrarionis. Sicuc enim dileur.
Cum quidam ponune in praemillarum assensu, ve virtu.
recontinet conclusionem, alii in deductione conclusionis
expraemissis, quidam vero reraque parre componunt: ita
Auchor de liberrare disserit. Vno loco libertacem explicae
per amplicudinem Carus, alcero per exercirium electionis,
alibi ex reraque, canquam ex parribus Componit, re ca.
dem, verbis diuersa est doctrina.
Ouarca convenientia est rarionis, de libertaris in funda
mentoimmobili, e actu necestario. HToc Fundamieneum
delibertare, nempe eoram niri aliquo actu nacurali, e
necessario, sicuri ianua morum cardine immobili; D.
Thomas probat nonem generibus argumentorum, quae
accurare collesit, e acricer impuonauit Aureolus, de ra.
lide detendit Capreolus in 4. distinet. 49. Qualt. 3. VTex
Illa dispucacione liceat agnolcere, ad commendationem, de
eloriam opus esse, acri aemulo aut fido amico: verumque
Forricus est D. Thomas passim in Capreoloe Aurcolo, ma-
xime dehâc concrovertâ, qua est corius libertaris cardo,
cumque ponit S. Doctor in aliquo amore naturali, quo
deindenosiplos monemus ad exercicium, d rium liber-
cacis. Flinc apud illum distinctio voluntatis, re induie
racionem nacura ad ruum bonum cummum ee rniverlale
decerminatae, vel re habet rationem liberi ad multa.
Elinc etiam expediuntur plures diffrculeates, de repugnan-
cix obiecta nobis, quali relimus diberrarem Care cum
summd
A8 DESPVFAEEO I. SECT. TI.

## Folio 49 — 1677088362:0089
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000089.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
re
OBSERVATIONES IIT. DE LIBERTLTE.
+1
Gimma d absoluta necessitate. Sed Facilis est RCsponsio;
Aliud de fundamento, aliud de actu libertaris senrien-
dum: fundamentum libercatis summam exioie necessica-
rem; secus est de actu e exercicio. Inde eriam apud
Deum, libertas in creacuris producendis, nirieur amiore
necellario increata boniraris, cuius communicanda cau-
Ta AUNE CFCALIIER.
Flinc etiam existirs. convenientia rarionis, de liberratis:
QuOd VETIUSGNE FLIIAAIENEML NIE A NaTULE, Peu a DeO au-
ehore oratixe d MaturX, qui nOS determinat, ee agit ad
assensum principiorum, e amorem de incentionem vici-
nifinis, quibus nos iplosasamus ad reliquos actus ricxe
tumana de Christianx, eodem prortus ordine, quo ad
morum cordis a generante agimur, ee constiemimuF nO-
Ari porences, re ad relignos actus _ moruS vitales nOS
asamus. Duplex enim à Philolophis, maxime a Peripa-
cericis, ee Thomictis, distingui soler genus actionum vi:
calium, quibus licer id commune sE, elici de prodire acti.
ne, a vicali Faculcare, hoc tan: en differune primi gene-
ris actiones, ab aliis secundi ordinis, quod ad illas ad-
LOVCaMUE, de agaUEab aGeHEC imIIOTO, acque ita CON-
ticuri in actu, ad religuas nos moncamus, se applicemus
Ouare sipriores posterioribus conteruntur, dicuneur Ae-
ti in nobis sine nobis, alix rero nobis iure singulari ad
Feribuneur: quia ad illasnos admonemus cum delibera-
eione e consilio. Flinc dissoluuntur innumerx obiectio-
nes reriusque Auchoris contra noltram sententiam, poril
simum de convertione, quae porest acrendi, Ve oracia ope-
TaHS _ COOperanS, Peu repura incentio Anis, de vein-
duie rationem electionis: Priori acceprione, est in nobis
sine nobis, est fundamenium libercaris, led caret illius
exercirio; quod adiunsirur per orariam cooperantem;
per electionem, et per actus, quos elicimus ex inten-
tione fnis: ad illos quasi passine, ad istos libere dicimue
hos habere: quod ex sequenti convenientiâ tiet manite-
cius.
Sexraeroo inter tarionem, de libetratem convenien-
eia est quod ad finem vlcimum, ee ad prima principia.
comparemur quasi ad rircurem superioreni, cui oporceat
Parere, de subiici, e quasi ab iila pari, magis quamr in
illam dominari, et agere. AEque ex illa dependeneia ds

## Folio 50 — 1677088362:0090
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000090.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
50
DESDVTA TIOI. SECT. II.
subordinacione ad summum bonum, nascieur potestas
ex dominium, ec ius in perandi, aut reendi mediis priua-
risque bonis. Fincfacile eAt detenderemulta, quae repre.
henduntur in Auchore, qualia Cunc, nos à fine pari, po.
rius quam in illum agere, ee dominari; nos ad illum qua.
s passine habere; quae rera Cunc, s conferatur ordo ad
finem, ee ad media: quia illi Cubiici nos oporret, istis
dominari.
Acque re primam obseruarionem concludam, de riam
parem ad (ccundam; addo hanc seprimam convenien-
eiam, in hoc positam; quod sicur principiis, maxime
cum prima lunt, e immediaca, cicra omnem discursum
allencimur, ex Cola terminorum noriciâ, neque de illis
vila dubitacio esse porest, aur dilceptatio, nisI ex Mera Tar-
dicare nodciinsenii, VelPEOPECE ISHOTANCIAMI, AUCPEO.
reruiam aliorum, qui cerra aur cuidentia quaeque nel-
rimme, aucnegane: ica de b0no, auc line rlcimo rnives.
sim, e de summo acque increaro, nulla deliberario aue
electio, nullus liberratis actus, aue rsus esse porest, nisi
acaecicaremenris, aur infirmicare animi. Ideo Respon-
sione ad priorem librum Theophili obseruarum elt, nun-
quam exerceri liberrarem citra defectum, vel rei quam
Spectat libertas, quae amore necellario adeo non est digna,
ve praecermitei, auc odio haberi non postic, vel si obiecto
ec bono, quod liberum arbirrium exercee, nullus insie
defectus, debet imputari agentilibero, quod incerdum
onorancia, incerdum intirmirare laborat; e ex altero,
auc ex reroque capire, deticir in aeltimando, auc prole
guendo, iuxca lua merica Cumobono.
P AR AG R A PHYS T ER ZFV So
Altora obsernatio de duplibt liobia
IN c ad sccundant deee PC;
qua Aduerlariorum aanteta TnSMS; aupi
Scau recitaus aupendlo pestuiteehe; quda nonne dalel
rere, nuc dissimulene, a nobis insiruacam libercaris dl
cem esse liberracem, aur illius innestigande duas elleme.
chodos, quastri Auchores, quibulcum dispucamus, cum

## Folio 51 — 1677088362:0091
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000091.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
edi
ODSERVATIONES III. DE LIDERFATE.
stinctionem; quae cum nulla esse postie, nisi aliquis in-
cerveniar defectus, vel rei de qua liber elt actus, vel prin-
cipii a quo elicitur; hinc manitestum est, duplex esleoc.
nusliberraris, vrum ex meriris obiecti, cuinon debetur
necellarius amor; alterum roluncaris vitio, aut s relis
infirmicare. Hloc differunt maxime illae duxe liberraris
species, quod prima, quae et a defectu obiecti, et a ro-
luncaris in illud dominio, sic perfectio quam vocane
Theolosi, exanselmo, simpliciter simplicem, quae Deo
conveniat, qua denique cuique subiecto pociri praestet,
quam carere; alcerius rero specieilibertas, quae exigno-
rantia mencis, aue ex intiemicare voluncatis nascitur,
lonsistime abest a primi generis libertare. Licet aurem
huiusinodi defectus, non collane fundicus liberraris, ex
meriei aue demerici rim; mancam camen efficiunc: neque
ad nacuram, duc definicionem liberraris perrinent. Dum
Sumus in mortali corpore quod animam QguravaF, quam-
dam in amando summo sc infinico bono, imperfectam
sibereatem experimur, qua non à sei conditione, sed
nostro vicio nascitur: quod summum e infinicum b0-
num, aue nullo modo, auc obscuristime cornolcamus:
necmasis vires ad illiusamorem, quam ad apertam co-
snicionem, dum in via sumus, nobis Cufticiant.
Ex hac liberraris distinctione, nara ab obiecti auc prin
cipii defectu, pacet deceptio Theophili, qui rnam liber-
caris rationem consticuendam vule esse a noctrorum de-
fectuum experimenris. Et quia Auchor quem detendi-
mus, aliam ceneauie viam, ec semoris, quibus obnoxii
Cumus, ee liberrarem inficimus, viciis, eius naturam a
suis principiis, id est, a naturae incelliseneis praestancia,
de rerum creatarum, aue mediorum nullâ aur intima no-
bilitare, alre perije, e germanam ex senuinam eius ima-
sinem expressit, inclamat, commentitiam, hareticorum ex-
roribus corrupram, elatonis insomniis conslaram, pismentis
fucaram, denique nihil aliud esse, quam mendacium, (5
mysterrum iniquitatis. Sed hâc lecunda obleruatione, et
distinctione duplicis liberraris reluci sponsie delere facile
est huiusmodi convicia.
Fareor non omnibus dacum esse adire Corinthum, et re-
rum caulas agnoscere, suilque eas meriri principiis. Sed
sihanc ad liberracem viam incamrs, d paularim ab ex

## Folio 52 — 1677088362:0092
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000092.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
2
DISDVTATTOI. SECF. II.
Perimentis, et praeiudiciorum praeltigiis secedamus, elis
dentistimum crie; quas libertatis dores aur Partes appo
nic Theophilus, ve indifferentiam absolutam ad bonum (
gnalum, libertatem ad finem oltimum, esse defectus, quibus
Lemoris, nihil pereac verae liberrati, led longe purior e
Derfectior cuadar. Si experimentis locum demus, rix li-
cebit agnoscere reram liberratis originem ex essentiam,
qua reuera nascinon pocest, nisi ex praectancis natura
incelligentis, summi de infiniti boni capacis, ac proinde
Superioris aliis quibuscum que bonis, in qua habeat do.
minium, quod diona non sinc, quibus subiiciatur, aut
ux amet necellario, sed libere S velic, illis VEatuE.
Faec vera est libertatis imaso, guae Dco, Anselis e ho.
inibus conneniar. Oua rero nascitur ex alcero capite,
nempe ex principii liberi imporencia, ee gnorantia; licee
nullam, nec ausim, nec relim dicere, certe imperfectissima
est. Ex hoc quali bicipiti Fonre, haurimus defectum esse li.
verracis, indifferentiam ad Cummi boni amorem, guem
lonse praestaret neceslario amari, de deliberationem de
vicimofine, de quo re de re omnino certâ e iulta, sicue
dicebat Sanctus Crprianus, convenirer nullam esse, de
fieri consulrationem. Hinc eriam nostro malo bonum
vnivertale, ex infinicum, acque increatum (quod rernum
CH) nempe Deum Opcimum Maximum diuidimus in bo.
numrninersim, de abstracte, quod Paciee appeticum, de
bonum concrere, nempe Deum. Ouod haec duo re ipsa
vnum, sic dinidantur, nolera irnorantia ec imbecillitaris
est, non condicionis, de nacurxe summi boni. Elinc tr
mencem, ee subinde voluncarem seiuncto bonorniver.
Tali a divinicare, polse in illud ferri, ilta praecermista. HTinc
aliquam experitrur, ee leruamus liberrarem: Ced mancam,
Sed periculolam, qua nostro malo prona sic, de lufticiae
ad peceatum: Sed si veris dispucare liceac, telicius nobil.
CMM aderetuT, Si bonirniversim d increari, perinde a
Dudnos, sicur re ipsa estrnitas indinidua, ita nec ruum
ab alcero, etiam cosiratione seiungereus.
Sed quam roris concipius, _ gua reuera noltIX na-
curx consentanca est, bonirnivertalis, de increati, eo
onationem, toro suo opere, proleguurus est authOi,
quem Thcophilus, se Fugenius infinitorum errorum
rcum peragunt, quod actenea masis naturà libertaris

## Folio 53 — 1677088362:0093
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000093.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
OBSERVLTIONES III. DE LIBERTATE.
53
quam corrupcela, quod boni rnivertalis spectaca pocius
ruicare, quam divisione a nobis ex ignorancia in ialurm
noltrum conticta, originem liberraris repetat a capacita-
cc, qua volunras lummi, id est, l increaci boni compos
esle porest; progrellum ab adhasione, ec adepeione in-
choaca, ciuldem boni, à qua postumus excidere; ab(0-
lucam rero perfectionem, a consecurione qua exipi ne-
Queac.
Hli duo Auchores existimane, inde a nobis negari vi-
lam peccatorious inesse liberratem, dum a Deo recedune:
ee ipsum abnesant, rel iuctis e piis, dum postpolutis
CFeACUTIS DCUIM aMIaNE, e ConstirmunE SibI vE Cum-
mum bonum, de ricimum Ainem. Verum illis prius, ve
luo, de Lectoris labori, eoc argumentis parum necesta.
riis sibi conscribendis, aliis legendis, nobis vero refel-
lendis parcerene, accendendum fuisser, quod nunc mo
nuimus, Deum duplicicer posse apperi, nempe (ubCa
cione boni, abstracte, auc concrere rnivertalis: in illuna
Ferri peccatores, e aliquâ seruara liberrare Cub priore
relpectu; iustos sub posteriori, maxime qui habent ad-
iunctam impeccabilicarem. Hlaec isitur sic summa oblee-
vacionis secundae nostrae, qua plures infringuntur obie-
ctiones, duas esse libertatis, quali. species, et rariones,
multis capitibus distinctas; quarum rna sic perfectio sim-
pliciter, alcera secundum quid; illa polira sic in dominia
suprarem, e ex rei detectu; 2. nascatur ex principioim.
perfecto, quod ignorancia ec intrmicare laborac; illa
Pocentiam peccandi, indifferentiam ad vlcimum tinem,
dc de illo deliberarionem rix PaTIAEUE, CCTEC NON CONEI
neac; ilta rero admirrat: vnde prior Deocomvetie, de
Bearis, posterior peccaroribus, e imperfectis.
Flis omnibus duo 2dd0 ac Tolutionem pluritum 2xgu-
mentorum: nempe hanc secundam obseruarionem re
nocari possead superiorem, iuxta seprimam convenien-
riam, cui cst addenda octaua insinvara luperius; eo liber
earem congenire cum rarione, quod licur ilta nara esf de
ducere conclutiones ex principiis secundum legicimas re-
sulas, non vero iltispraecermissis, quod defectui de virice
masis, quam carioni alcribitur; ita eciam libertatis ele
eligereiuxra tinis ordinem, ejusque defectus est, illum in
eligendo ordinem praecerscedi.. Secundum huic obleru

## Folio 54 — 1677088362:0094
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000094.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
vacioni addendum est, Male reprehendi Auchorem al
sticuat, porius quam in actus noltros: nam ceueta ita est.
Res apperimus re Fruamur illis, aue reamur; unde ratio-
nererum, dominium in actus nostroshabemus: ee hune
ordinem immerico adverlarii mucane in peaeposterum.
Ouarc isese site cimum, a quam experi.
deteccbus inuoruca; Gueselemoucamus, purior e rese.
+
DESEVTATTO. I. SECT. II.
veroque Scriprore, quod libertaris dominium in ces con.
mursie sule bone aalao, non est ex vero dominio
in ret, c percunet au prunam speciem libercaris, qua
est perfectio simplicirer: Led ad alceram, qua est multis
cioCuadicdeccas.
PAR A GR A PHYS GQYAR FVS.
Obsernatio vicima.
t clamane aduertati) hane liberratis norionem nu.
Opetam esse, inocam Pacttbus, ec Philolophis, inven-
reacur, quam de soeccace explicuimus. Nam sibi quaeli-
Bec lesenta, au proiculo, ruum obiectum ec tinem con.
Sicuit ranquam immotum cardinem, quod Ponatur pro
confesso e comperto, de quo netas sic dubicare an existat,
es deliberare an illud obiectum, aut bonum amare aut pio.
sequi opporceat, imo Cumme amecur, nuIa eius affectui
auc bonirari peaetixa meca, nisi quam ririum infirmitas
appoluerie: aeque rbi huiulmodi fini, auc Cummo bono
allius ordinis re (ubicceris, et adhaeleris, necellaria ad mi-
nus dilectione quoad specificationem ve rocane, illius cau-
Taxeliqua omnia perasas, e illius veluri nomine, cuo im-
Perio subijcias. IIla est vera liberraris a nobis explicata
genusa intas quas omnes vica humanx professores
cum rnius hominis, eorins orbis roce damnatum. Lg0
concla, Hac ricima obletuactone concendo, Frequentil.
sinam apud omnes, eciam impericos: ec nullum ritx hu,
manx aue scientix genus stare posse, nisi ea ceconomia
LILanENI.
Res excmplis, quam oacsoe e apectot. Couu
Medicos, Magistracus, Lalluces, a Guoscmque deni
su, uliquod rita suarta ac lancta genus profelose

## Folio 55 — 1677088362:0095
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000095.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
ut
ODSERVATIONES TTE. DE LIBERTATE
e Omnes ad vnUm ceCTabUNEuE, Se eam imitati naTUITZ
aur srarix ceconomiam, quae libertaris norione a nobis
explICaLA CONLIMCEUE. EE NC PeF PlUTA CXCUErAM, exCII-
Dlum quo veieur D. Thomas ad rem nostram suma-
mus a Seientia e arre Medica. IIla sibi obiectum Ponic Cor-
Dus Panabile pro comperro ee adeo contelto, re si quis
deillo dubiter, artis medicae fundamenca convellat. Sibi
etiam pro summo bono valecudinem curandam alsumie,
illi se subiicie, illam veller immorralem, nulli morbo ob-
noxiam, si rires voris Cufticerene. Illius caula reliqua
molitur, ejus affectui, auc incolumirati nullum nist ex
imporentia, caereris omnibus medicamentis, quae ParaE,
modum imponic, prout ad Canitarem Ceruanctam auEre.
Stiuendam conducunt. Licer valerudo corporis, ne dum
finiris, Sed eriam bonis medioeribus AnHUIMeFeTUE; vbi
tamen eam sibi medicus rariis remediis curandam consti-
cuic, ve Cux arris finem quali vicimum, niti ab officio
recedar, nequidem illi dubitare licet, an cura Sicha-
benda ralerudinis; sed quid Facto opus sic, illius servan-
da cansa: Canicari adharet ve bono Cummo, ac necessa-
rio, caecera libere elisit, ponir, aut lumic; rnam sinc mon
do, rniceamat, aliis omnibus modum, ex illa quah ex
certâ regula adhiber. Fodem ordine reliqui hominesres
Euas peragune, sinsuli cercum rica genus deligunt, Anem
sibi in illo ordine constiruune, ad quem conlequendum,
reliqua omnia admouene, erahune, Cemonent. Necesta-
ria adhaesio ad bonum constitucum, est reluri ianux car-
do, quo circumasicur, e ingrellum permictie, auEPFO-
hibec, domum accedentious.
Ouid noui cominiscimur: Ouid monstri Fervne
Scholanostrae, Rcorius riex humanxe _ Christiana CuK-
Cum, sliberrarem innatam, aut ex graria alciram, ad illa
exempla Familiarissima exigamus, ee componamus: TIOc
nobis tanquam aperra harelis obijcitur, quod non Coluna
dispurare, sederiam vinere doceamus, quod ritare ilto-
rum vicia Ccudeamus, qui re inquit Seneca de parte vite
deliberant, de tota nunquam: quodhominis, aut Chri-
stiani insticurionem, his partibus, nempe finis ee medii
ad libertaris exercirium eo ordine necellariis, velirma
constare, quibus profestionum nulla carere porest, nils
Fundicus evereocur. Eic enim omnibus comminis ele

## Folio 56 — 1677088362:0096
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000096.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
46
DISPVTATIOI. SCCT. II.
finisamor, et ad profestionis peaestantiam multum retert;
huncamorem prortus elle necellarium, rnde expeditioe
e liberior existat, religuorum vel mediorum delectus e
vlus. Flunc ordinem praeleribunt homini Capiences qui
ratione resicur, e 55. Parres Christiano, qua Spiritu
Deiasicur omnino cenendum, si carus liberraris consen.
canca iura relic sernare.
Duid ereomali est, s veriusque natuex se frarix ordi.
nis optemus liberrarem pertici, dum ricam humanam
e christianam instituimus, eadem aeconomia quam quil.
que hominum Peruar, dum suo probe funsitur officio,
dum rarioni, Capientia, legi aereruxe, Deorerlcimo tiui,
d summo bono adhaerere iubemur: Hlominem probum et
Christianum, sicur medicum cuendae Panitati, CIcue opri.
num vrincipem cranquillicati publicae, de Caluri subdito.
rum: Reque ex illa adhaesione ad bonum cuiusque sum.
mum, quod maxime amarur ee necellario, nalcitur li-
bertas ex imperium in alia, sicur pollicetur Seneca his
verbis. Vis sibi omnia subicere, suby ce te rationt: de Epi
curus philosophia sernias oportet, vt sibi vera libertat
concingato
ARZTCVEYS OYARFYS.
Respondetur ad primam parrem Theophibi
de libertate.
Ex quidguam Dccurrit in bene lonso Theophiliove
, quod his llibus obseruarionibus non diluacur.
Sedillarum vim placet experiri hoc Arriculo, examine
illorum qua habet cora Parte priore sui operis.
PAR A CR A DXVS PRTMY S.
 orons dosmntod 1sls bk
pur seccundum.
YBF Theophilus primo Capire corius sibertaris pro-
 ala ele La BethlCade, MA

## Folio 57 — 1677088362:0097
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
ar
C0
M
RESPONSTO AD2. ET3. CiAPVT.
im uonac nocionem eius Formalem, de nouirarem illi
imponic. Nescitur, inquie, cains sit haec libertas. Sed eius
orisinem à boni rnivertalis, seu abstracte, scu concrete
Cumpri capacicace, auc adhaetione reperinimus; quam (InC
dubio oportet apercistimam esse, quandoquidem eo in-
Sredi, et subire porest bonum rniverlale ee intinitum; ex
cuius desiderio, aue fruitione, provenit independentia à
bonisfinicis, dcc. Huic vero liberraris nocioni acrestacur
Facio, eam que contirmane ec imirantur, omnia ricx hU.
manae ee Christiana ofticia, ex instieura.
Necraler, quod obiicie Theophilus, omne infinicum
Foreliberum; neque enim gualilcunque capaciras infini-
ta opporcuna est liberrari; sed ea rantum, quae est compa-
Faca ad bonum apperendum, ex truendum, ee quae sic ris
movendi ad exercicium, qualis soli roluncari convenit,
ideo illi eximia est liberras.
Sed inquies nulla amplicudo par est porestari ed agen-
dum, ec non asendum, in qua policam rolumus liberta-
tem. Bene est; led ommino manca est illa poreltas, l se.
ticeas eius originem à capacirare boniinfiniti, rnde inde.
Pendens sit a mediis, ec ad illa indifferens. Sicut reuerA
tanua morum in verumque lacus diminure explicares, 
caceres proficisei a cardine immoto: ita libertatis ex Po-
celtace in reramque parrem, caciro tine ee bono rniverla-
li, dares non minus mancam detinitionem, quam dis
curtus, sconclutionis deducta memineris, OblituIs PTa
missarum, unde infertur.
Hlinc etiam secundum convellitur Argumentum, quod
amplicudo sc infinicas quaedam, de immensicas ad liber-
carem inepra. Ica est, si amplicudinem rase lumas; secus
si conerahas ad bonirniverlalis fruendi apperirum, quo
simus Dei de nostri, eiu lque Fruicione intramiss in zandinm
CG in potentias Domini, quisic omnino nostee, de reci-
procenos in eius lorrem cranseribimur: acque ea est ris
roluncaris ee liberraris.
FIinc Facessic in Fumum 3. Aroumentum, de noctram
Tententiam corroborar. Divina libertas nolerae exemplar
est, e ex amore Dei necelsario nalcitur consummata
feliciras, expers omnis indigencix, ac lubinde indepen-
dentin a quibuscumque bonis crearis; hine indifterenca
ad ea in lucem proterenda, rel inera postibilium ordi-
nem continenda

## Folio 58 — 1677088362:0098
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000098.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DESPV F AF1O I. SEOT. TI
Vrcernos Theoph. Pasina 50. & quaerie, quà ratione
iuxta nostram sentenciam liberum sIEDCO, CalrZ iIMU.
cabilicace, velle, aur nolle mundum condere. Ab illo in
distolubilinodome longe Facilius, quam ipse expediam,
ex meis principiis, ratione independentix ab obiecto, et
bonocreato, a quo cum nihil, nequidem actus specit.
cationem, sicurnos solemus ab obiectis, Deus delumat;
sed omnia creatura conferat: hinc porest immutaus
dare else aut negare. Acque ad hanc liberratis indepen.
denriam protundissimus modernorum Thomistarum
Toannes a Pancto Thoma contusie, quali ad anchoram,
veerorrice illo emersat, quo omnia ingenia ablorben.
tur. Neque Theophil. nautrasium commune effugier (ua
indiffereneia actiua; quia similem concedit roluntari crea
ex, qua camen immutata, non porest idem relle aurnol.
Le. Nos ad independentiam, in qua volumus, licam liber.
catem, recurrimus; quae in supremo gradu, qualem Dei
libertas cenet, eximit a quacum que obiecti etiam speci
Ecancis actum dependentia: vnde se rarione illius inde
Pendencix, eundem Dininum actum posse immuratum,
rolicionis, aur nolitionis rarionem induere.
Ad INFFINGENSUM qUaREUM AEGUIENEUI aNNOTO,
quod superioribus _ lequentibus lucem affert maximam;
mempe amplicudinis nomen, rebus omnibus mole e
rircure insencibus commune, voluncari propriissime
convenire, quod illa maxime orandeseaE, QuE minuaEE
ex obiecti affectu, quo in eius magnicudinem, vel anou-
Stias FranSE; de omnes denique illius condiciones induie,
iuxca illud Augustini. Si terram ant Deum ames, terra, aut
Deus eris. Ilis ad do roluncarem in amplicudine auc capa-
citare constituram, posse ad bonum par sibi, e superius,
vel ad impar et minusferri: Si ad primum conteras, cui
Bata elt, e debet luam amplicudinem: illi necellario ad.
haeret: quia eius capacicarem quanca est impler; illi-
que denincitur perpetuo, à quo cestare nequeat, nisi detine
rires ad perpetuum conatum, rel ignorantia mencem oc-
Capet. Si rerobonum sic mrinus volancaris amplicudine,
libere in illud Fertur, e tum datur electioni locus. Ergo
convenientissime origo, e essentia libertatis explicatur
amplicudine roluntatis, comparaex ad par sive infinirum.
vel ad impas, et mimus bonumi; scu libertarem alligacioni,

## Folio 59 — 1677088362:0099
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000099.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
1I
pi
RESPONSIO AD 2. ET 3. CAPVF.
E
seu necessirati opponas: veramque enim amplitudo ex-
cludie, alligarionem quidem, quacenus tertur in bonun
infinicum, cuius amplicudine sander; necessitarem aurem,
vererlatur circa bona parricularia, et le minora. Et ad
tinem quidem vicimum semper actiue de ricaliter Fextur,
ita camen re ad amorem ejus per le neceslario derermine.
cur, ad minus quoad speciticationem; SICuE ienS ad
principiorum assensum, et rivens ad cordis mocum; dein-
de se ad media _ bOna CrCatA mOuCaE, remens 2d CON
clutionem.
Fiinc cuanescic Aroumeneum quarcum de amore bea-
cifico, qui meriro dicitur actio Dei, sicur mocus cordis,
ec allentus principiorum, est Dei authoris NacurX, IIC
tamen est omnino necestarius; quia ComparatE 2d b0.
num par, imomaius roluntaris sinu quamlibet capaci,
ee rasto: nec liberum huiusmodi actum dicimus, nisi
Primo sentu, ve libertas alligationi OpPOnITIE, nOn
necesticari, qua rarione generatio Verbi e processio Spi-
ricus Sancti liberae dicuntur, quia limitarionem aut alli-
sationem excludune, non necessitatem. Ilac distinctione
libercaris, opposica alligationi seu seruicuri, aut necessita-
ei, Toluuntur innumera, gux passim ab. veroque Auchore
objiciuneur: quibus refellendis nihil est opus immorari.
PAR AOR A PAYS SECYHDYS.
Refellitur tertium Caput.
Lalitur, explicara nocione libertatis, de noltris obler
vacionibus munira. Nam damnarioni nostrae sencentix,
canquam noux, ab rno singulari authore exCOgITAEX,
quam rocerorius rniversi in nos pronunciacam commi-
natue Theophilus, plane incerce die comparario liberratis
cum carione distinctio duplicis, liberratis, ee rlurpatio
nostra ab omnibus viexe humana insticuris, quam Fic-
quentius a Capiencibus e imperieis receptam elle conren
do, illa quam ponit in aquilibrio, in indifferencia abColu.
a, in poceltare bene aurimale agendi.
nitio noltratum obserHATIOMUI MOmNiIUS, anciquOS
Feminus valide cercium quam superius capur retel-

## Folio 60 — 1677088362:0100
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000100.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
60
DISPVTATEO I. SECT. II.
Philo(ophos S5. Patres, de Theolosos, inacceltum libet.
cacis arcanum duxliei qualicalle aduisse, nempea poste
riori de ab experimencis, a priori ec a causis. PlureS verum.
quo ices calCaLUnE; et qui rrI IIIOTUIM CaNCUM2 INSEITeTUNE.
certum est, non damnosse illos qui secuei lune alterum,
neque inter se distensilse, quamnis de liberence diverla
Ccripserint. Ouare ne ridear Sanctos Parres et lapienres
incer le ad pralium commitrere, quali de libertare disti
denres; dico verbis in speciem pugnare, reip la convenire.
quia pro comperro habebant, libertacis reum auc exerci
rium nullum esse, nisi alignis insir defectus, rel rei de qua
es actus siber, vel a quo elicirur principio, quales sunt
omnes qui ex eius ignorantia aue intirmitare naleuntur.
Ec illius reneris Cunr, quae Theaphilus recenset, quasi
libercari essentialia, re aequilibrium ad bene rel male
asendum, indifferentia ad ricimum Ainem, eec.
Libertas a dominio in objectum, ex cius defectu Orta,
Cs ve diximus, perseceio simplicicer simplex, nota d priori,
a nobis explicata per caulas, de illustrata pluribus exem.
Dlis. Libertas nata ex ageneis defectu, elt perfectio le-
cundum quid: hanc plures Philo(ophi ee Patres explica-
runc per aequilibrium, se porentiam indifferentem ad bo.
num ec malum, ad finem ee ad media: quia huiulmodi
experimentis à polteriori libercarem investisabane ( de
quod maxime obseruandum est) pugnabane aduersus
Hlaerericos, et Ethnicos, qui rublaca humana libertate,
Facum inducebane: _ ad convincendos huiulmodi im-
Dios, etticacissimum erat arsumentum a polteriori, ab
experimenco libertaris ad bonum e malum Aeribilis,
Quain euidenter aduertus proteruos de contumaces cuin
cebane: lieut pollet quis rim discurrendi ab erroribus
ee Cophilinaris, de ricam a morbis COnHrITLALC EHI.
cacistima est haec comprobatio liberraris ab experi-
menco eriam defectuum qui illi annascuntur _c adhaerent,
Sicur xgrituAINES VIE_, _C CFTOTES MENEI ad VeTUM NaT
_ insticurm.
Cxecerum E anciqui Patres, qui anre Delasium. de D.
Ausustinum scriplerunt, hanc a Posteriori riam sectari
Cunc, alceram a priori rix acciserune, caula in PTOMPTI
elt: quod orca Pelasianorum haeresi, non clerlera dubi-
Pasum, quod Murichai d aliilaeroricines abane, an esten

## Folio 61 — 1677088362:0101
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
ie
dCC
bett
(21
11
D1B
AM
AIIa
RESNONSIO AD 2. FT 3. CAPVF.
Eslaliberras; sed quid ester, ec quid, graria auxiliis adius
ea e desticura posler. Vnde oporruie mutari de libertate
dillerendi, aur pro libertace pugnandi rationem; de reti-
etis a posteriori, et ab experimento arrumentis, quae con-
Era harericoserane efficacistima, ec in speciem Delasianie
Favebane; opus tuic alcius caulas libertaris inquirere, et
Sciunsere quae a scipla, ex obiecti meritis exigeret, quae
aliunde ricio principii, ec eius ignorancia, aequeimpo-
cencia accreverane illi. Nos veram que mechodum inivi-
mus, ec constitura distinctione duplicis libertaris, à de
Fectibus rei ee principii reperica, Paerum Sentencias disti-
dentes concilianimus, _ cum D. Augultino se D. Thoma,
hanc concroversia (absic rerbo invidia) profundius ee
accurracus expendimus.
Ouare immeriro Theophil. P28. 76. Obijeic, nos audaci
immutatione nominum, recessisse a 55. Patrum Reculis, C5
in eorum lapsos errorem, de quibus S. Eilarius dicit, na
turas nominibus adimere, quia nomina non possunt au-
ferrenaturis. Dieie nos oblites illius quod monet Terrul-
Lianus de carne Christi cap. 13. omnia periclitabuntur, aliter
accipi, quam sint, si alicer quam sent coenominen ur. Ft-
des nominum salus est proprietatum. Sed immeriro haec
innos congeric. Oux enim mini reiba, aur exempla da-
bic, ita explicandae, libertari apta, crulica, de paria iis quae
ex D. Thoma delumpsiuS. Nam aequilibeium, praeter
quod est minus illustre exemplum, quam carionis s
discursus, quam omnium arcium sc insticutorum vicx
humanx, quibus libertatis Oeconomiam oculis omnium
subiecimus; minus etiam Familiare de commodum est,
quam porta circa cardinem immorum Cele moventis
exemplum. A quilibrium magis cau (a oftieit quam pro
SIC. Ouis enim rinquam audiuie, actum tux poreneia no-
nam porius asciscere, quam ab illa pertici e ab(olui: AF
si relis coram liberearis vim, in abColura indifferentia, in
aequilibrio polcam, non porestnesari actu huiulmodi in-
differenciam resolui, et auferri, dum in alEeraM pAETeM
deflectitur roluntas. Non improbo aequilibrii compara-
eionem a multis rsurpatam: Sed altero minus nostris eru-
ditam ee accurata.
Acinguies, aliena est a 55. Parribus, accedit ad erro.
em hxrericorum nostra de libercare norio. Non reculo;

## Folio 62 — 1677088362:0102
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000102.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
62
OISETATIO I. SECT. II.
quamcumque Placherie Theophilo poenam imponere, 
explicatam a nobis liberratem, ec in amplicudine positam
dinisso ad par ec impar bonorum apperitu, cum indeven-
dentia ab isto, cum necellaria ad illud rendencia, aur ad
tiaesione, monstrauerie ab rilo haerericorum eradiram, et
ab Fcelesia, vel ab vilo Doctorum damnatam, A Parres
Sociecatis excipiat.
Tancum abest re Argumencum ab electione, quod vl.
rimum illo cap. obijcir, cimeamus; quin illud rrgemus
maxime; ee volumus liberum arbitrium, aliud nihilesse.
quam rim eligendi ex ordine finis; sicur rario estfacul
eas interendi Conclusionem ex PramissIS. Sed negamus
electionis liberrarem colli ex subordinarione ad Anem,
nis illud medium sc ex nacurarei necellarium, sicucpri
ina obTernarione expliCIiMS. C’_FerUI M2LC HOS nOuIt.
eis arsuine, cum non minus antiqua, quam arcta, ee legi
cima sic cognatio liberraris cum ratione, cum tine quo
Fruimur, et cum imperio in media, quibus reendum est;
ab iis enim omnibus existit Norio Libercaris a nobis ex
plicaca, quam immerito dicie a nullo rnquam fuisse exco.
gicacam ance Auchorem à se impuonarum.
PAR AORAPHYS TER TZVS.
Radix Libertatis propuonata aduersus quarrum
ex quintum cap.
Hbeers ousuemo cdoctus compendium esse
 effodere radicem: quam de libertare proculimus, una
que inde proserminantem formalem libertatem vario ar-
sumentorum genere conarur, ve inquit, stirpitus evellere:
Led reuera ne quidem minimam eius tibram, auc pilum
vellicanit. Nam ve fucum faciae Lectoribus, nostram
Sentenciam dimidiata, X ex PaFEC FCDEXTCnEAE, nempe
ve holtem feriat quem tiuxit. Obleruarione nostra le
cunda convellimus, quaecumque verbosissime hoc +. et
5. Cap. Scribit: ibi enim annoranimus radicem libertatis.
vecommunis est ad omnem nacurae incellisentisstatum,
non elle repolicam in actuali subordinatione, de adhaesio.
ne ad Deum; sed in apperieu de capacirare lummi Bonis

## Folio 63 — 1677088362:0103
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000103.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
qu
R ESP OHSTO AD 4. C AFVF.
sive abstracte lumas, sine concrete, vevni Deocompetie.
cuius compores simus aut capaces. Si perfecta sc liberras
eligic de tinem prolequitur ex aliqua Deisam amaci, et
Praegultari dulcedine e adeptione: si veromanca (E, dt
intirma liberras, eius Radix ec Oriso est a poroncia com-
Paraca ad Cummi bonifruitionem, quo ruo, cum Catiari
Postit; et illirni debeat adhaerere, gnali Cui oblica ab illo
recedir, sectatur bonacreata, illis capirur, qualinon ellet
maior, e ad maiora naTL.
His quaruor rerbis concrinimus, quae conrra liberratis
Radicem opponit. FIac enim est lumma Arsumencorum,
quae per 26. auc 20. Folia prolequitur. Radix rnica liber-
catis iurca noltram senrentiani est adhaelio cum Deo
sive Dcus super omnia summe dilectus, sue in ria, sive
in parria. Aequi hoc es absurdum ee impium, PrgO, dc.
Primam proposicionem habet procontella: quare tocs
elt in secunda proposicione contirmanda, camque pro-
bac his quatuos Aroumentis ab absurdo. Si Radix liber-
caris sic amor Dei super omnia, primo porerit dari Ra-
dix liberearis sine Formali libertare, si Ponamus (quod
non porestnesari) Deum roluncari Le armanti iponere
necellicarem, ad res creatas odio vel amore prolequen-
das. Deinde aliud magis ablurdum inde censequitur.
nempe dari liberrarem Formalem ance Radicem: quia
amor Dei, qualem experimur e elicimus dum Cumus in
via, liber est e merirorius: Frgo Formalis libertas ance-
cedie Radicem. Immo admierenda omnino est in pecca-
coribus, e Damnaris. Sine vila Radice libertas; nam
alcerum istorum omnino afferendum est, relimprobos d
Damnatos nullius peccati reos esse, sI OmNIS exPCRteS
Sinc libertaris; vel dum peccant, amorem Dei Cuper om-
mia elicere, quem volumus rnicam esse Radicem liberra-
cis. Elis addi Docest quartum argumentum cx 5. cap. AI
adhaesio cum Deo per Cummum boniraris eius amorem,
rnica sic Radix liberratis, nulla dabitur, nil, re docet
Caluinus a graria dt a charicare protecta, a qua hi excida-
mus, peric ommino liberum arbirrium.
Pertinebat Cane ad curam et ad prudentiam Theophili,
velapientis archirecti, Armius Fundamencum Cuis Argu-
mencis altrueree: omnia enim nicuncur prima Propoli-
cione, nempernicam dibercatis Radicem esse subordina-

## Folio 64 — 1677088362:0104
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000104.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
64
DFSFVTAFIO I. SFCF. I.
tionem ad Deum, per amorem Cuper omnia, quam sib
necellario concedendam putac. Sed nos illam pernega.
inus: iam enim secunda obsertatione diximus, dutin
corpore sumus, nos malonostro dividere summum bo.
num rninerm (quod rocant Formale) a summo bono
increato, quod rnicum omnium bonorum genusple.
nissime complectitur; ex ca rero distinctione consequitur,
nos Certato affectu summi boni Formatis riivertm, dele
rere, imo se auerlari rnicum bonum simplicistimum
eni rni feuendonascimut, quo rno possumus Patiari. Si
vero ad finem vlcimum abstracte, sc bonum increarum
concrere prolequendum, adeo lata nobis pareac via,
quid mirum si experiamur libertarem ad media; nullo
ordine fernaro, de indifferentiam nullo Fraeno aue limice
coercicam: Oux Panc non masis ad libercaris ellen.
tiam perrinene, quam iplamer indifferentia ad vlrimum h.
nem, quo rio aftici eoque determinari praectaret.
Certum eroo AE adhaesionem ad Deum Fram et soli
dam esse Radicem libertatis, Ced non rnicam ec Colam,
quod Theophilus assimit quase a nobis conceTum: Cum Ca.
men Radicem liberraris generarim re communis esta
omnem nacurx intelligentis sacum, seu gratiae, seu pec
cari, seu Faelicitatis, auc mileria contummnea, ponamus
appecicum ee boni rninersim, per modum incentionis
finis roluntari impreAx ab auchore naturX de GratIX, eo.
dem modo quo diximus, ab ip(o essc assen Cum principio.
tum, e morum cordis, re ex primis opcrationibus, nos
ocrrionearmus ad alias, quae inde consegHUNEUE, quales
lune operationes liberx, bona quidem ex appeciu
Cummi boni increari, aur lalcem boni honecti; vel mala
ex appecitu boni generacim: rnde prodire postunt pec.
cara nostra, dum sumus in ris, et Damonum, de Dam.
MacoruI.
Euerlo principio, Atgumentoru Theophili, Frustra carerd
videbimur expendere, nihil enim opus est Respondere ad
2d quod primo loco obijcir; polica adhaesione adt Cummum
bonum; posse Deum cogereroluncarem, seu illi nece.
catem imponere, e tunc Fore Radicem libertaris sineli.
bercare Formali, quod habet pro ablurdo. Imprimis pol.
sem concendere, an roluntas cosiqueat, vel sit necesi.
racis pariens; id rero quod Cacis sic d Solurionem ArgU.
ACSIEIS

## Folio 65 — 1677088362:0105
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000105.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
H
rac
Byd
R ESPONSTO AD 4. ( APVY,
menti. Respondeo repuonare necellicarem roluntari, stan-
ce indifferentia iudicii, de Paculcare eligendi, quaiis SerUaEE
cum ordofinis, aliquodmedium elisi pracipir. Ad alind ab
Curdum nempe libercare Formalem dari ance eius radicem,
relpondeo nullum dari actum liberum, quem non praecel
Perir nacuralis, e necestarius; nequidem in Deo, apud
quem omnis libereas est ab amore sui necellario: ee ideo
prius roluncatem asere necese CA VENAEUTaM, QuaM VE
liberam: nec minus repusnac actum liberum sine necel
Cario dari, quam conclusionis allentum line praemissis.
auc ianux morum sine immoro cardine, ret scariam
cooperantem sine opetanter
Ad3. Argumencum de peccatoribus, de damnatis iam
relponsum est, non carere liberrate Formali, nec eius ra
dice, nempeapperieu Cummi Boni, ee ricimi Ainis abstra-
ad, ex quo incenco, aur concupico ferri, porest in mulea
allicica specierenus bona, qux roluncari depranacae leno-
cinencur. Neque ad huiusce Argumenti Colutionem, ne
celle est disputare, an porentia peccandi sic a Deo, quod
cum Vasque aPerir de acriter propugnat TheophiluS:
Sed cerremulro lonsius a Deo crediderim lemouendam
peccaci porentiam, quam mortem, cuins se authorem
nesat, ee quam elia huiusmodi mala, ve corruptionem
lublunarium rerum, ec terri rubiginem, quorum om-
nium originem minime a Deo, sed vel 2 nihilo, vel ab
iplamateria indole repecune 5S. Paires; sed pea omni-
bus mali culpae causam (quae nihil nili nomine differe,
a peccandi porentia) a Cold roluncaris enihilo educta ori-
sine ac defectu asciscunt. Oua vero ratione a DeO rC-
moucas culpam, non rideo, liabillo contendas este For-
malirer peccandi porentiam, idest roluncarem qua dele.
ctibilis est.
Sedreuera simile est prodisio quod subiunoir ex Val-
que, potentiam peccandi a D eo esse, secus vero actus liberos,
C5 morales (addic Theophilus) quoscumque actus ritales,
quod inquie, huinsmodi actus dicant denominationem a
principio intrinseco, non ab extrinsece. sicur potentia pec
candi, ex quo esse potest, nempe a Dco: nulla vero ratione
actus liberi (s virales Tea Theophilus, Led haud seio an
Pejorlrcius asserrio, rel probatio. Carce nihil porentia

## Folio 66 — 1677088362:0106
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000106.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
66 DZSDVTATTOT. SECT. II.
veccandi vel defectibili, est in rebus crearis dererius, aue
propius peccaro, cuius est origo, nihil alcius ee nobilius
est actu Vicali libero e morali, quo bonisimus et Rudion
Videric erso Theophilus an Giloria Deicontulat, cum in
illum refert porenciam, vel porius imporenciam peceau-
eti, qua carere est summa Faelicitas ee porentin: ec ab illo
Fubducie, nabisque in Colidum alcribie, actus omnes vi.
rales liberos: quos cum vila ratione nesec à Deo esse, in
mosretundic tanquam in originem boni, et DeomaliDo
entiam imputat.
Virimus conatus, quo libertaris radicem exrirpare
ooreditur, est damnatos e daemones, ob lerata per ob.
Stinarionem capacirare summi boni, nihil peceaturos:
uod Falsum esse censer, d multis probac, ex illo maximé
aFopherx, superbia eorum qui re oderunt ascendit semper:
mo alsentitur illis, qui volune Damones polle moraliter,
 Audiose bene agere. Dehac uaestione mulra Theologi,
Fractatu de Anselis: Nos veram que parrem probabilem
esle censemus, d illam praeferimus, qua nona peccatad
Damnaris fieri admirrie. Licet enim nihil boni moralis
postincelicere, neque omnino a peccaris collectiue cesta-
xc, tamen liberum illis esse porest, à quolibet divisivé
abstinere: ee hoc laris est), re linguli actus mali sinE nOua
Deccara; Sicur de venialibus communior est senentia,
non posse a nobis omnia collectine ricari, nec rilum divi-
sine neceltario, sed libere admitri.
PARACR A P H VS O V AR XYS.
Vindicatur nostra sententia ab erroris nota aut
temeritatis contra C aput 5. 6.  7. Theophili.
VIEIS CONATUE VEerque AUThOF, AlIGUAM CFFOTIS aUB
LVLcemeritatis suspicionem nostrae sententiae inurere,
quae fere omnia nostris obsernationibus diluuntur. Oux
Y. Cap. Cux exerciracionis re suspecta aEsuIE EugenIUS,
noniunc diverla ab iis, qua 3. C apicibus citacis congerie
Theophilus: Ideo verique breuitor Latistiet hoc pata.
capho.

## Folio 67 — 1677088362:0107
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000107.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
llu
Dut
1t)
mot
lia
cob
Der
11
t
et
(nI
sente
IIum
pot
10)
etto
ia i
IIIII.
EIB
Co
hoc
ReSP. AB: 5. FF 6. C A PVT.
Tmprimis argumentum: quod vicimo loco aerigimns
quo Caluinisinus impinsitur eadem observarione diluieur.
Caluinus non aliam aunoscie libertarem quam gracix
a qua rbi excidimus per peceacum, perie liberum arbi-
erium: Dequi eadem nobis csemens cum Caluino; quan-
doguidem non aliam damus libertaris radicem, quand
amorem Dei supet omnia ex charirace. Sed veraque AN=
dumenei propositio Falsa est; nam ex Caluino munquam
Fuie Canior libertas, quam stance innocencia primi liomi-
sis, quam eamen ex Bellarmino Controversia de saru
peimihominis, rolebar constare incesritate naturx, non
donis grarix. Sed quidquid sic de meneo Caluini, quam
nihil moramur; Falla est 2. Propolicio: nam ex Auchoris.
et ex nostra senrentia, licet adtiaesio cum Deo perficiac li.
Bercatem, non camen in ea sola sira elt: Ce d eius orixo al-
eius repecieur à capacieare summi boni ee Dei: per gra-
eiam aurem CUMUS Compores non cantum capaces Dei,
donamur Spiricu lancto, et lubinde tora Prinitare Fruen
da. Nihil erro nobis commune cum Caluino.
Non minus est aperra ex eadem 2. observarione, alcexa
calumnia, nempe iuxra nostram lencentiam, colli in to-
cum a libertare porestarem aequisibrem, de in viranque
parrem Rexibilem. Aliud enim est huiulmodi porentiam
auterri omnino, aliud est remperari ex ordine Anis; d
voluntaris rectieudine, ex qua si concingat aliquod me-
dium non posse praetermieri, an veseac ommino liber-
cas, an Calua sic, nec possic rere iliud medium eligi quod
aliquam habeat necessitaris speciem, quae minuae in-
differentiam in requilibrio posicam, primum illorum
nullus rnguam nostrum dixit; alterum rero concendi-
mus, eriam sicum absolura e effrenis desie indiffereneia
non ramen remperaram debderari, quae Paris sic ad liber-
cacem. Fr in hoc est posita nostra contronertla, de qua ha-
etenus ne quidem verhum legi apud Theophitum, adeo
rbique a nostra dispuratione abertar.
Flinc etiam eluitur 3. macula, nempe coliaesio libereacis
cum necestitare: neq; enim animaduercie, quod pluries di.
atum est, à necessirare esse libertarem re à sua orisine, siCuE
à cardine immoro ianux lacionem, qua hinc de inde mo-
vecur. Ouis enim neser eo liheriorem esse Deum, in=
N
d

## Folio 68 — 1677088362:0108
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000108.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
56
ercacuris antanes u occendis, quo firmius sibi dd
haeret _ se necettario aMaE: FFGO non PugnaE, sed opri
ne convenir necesticas in radice liberraris, cum ipsa
dibercare, sicur germen cum suo Fructu.
Finc 4. labes abstergitur, libertari conctionem obeste
non necessitarem: id enim de radice liberratis alterimus,
non de eius estenrii et actu. A radice conctionem abigi
musnon necessitacem, ab actu reramque lemonemus:
nam diuina eriam liberraris Radix, elt amor quo se neu
cectario amar, sicur e noltra est finis incentio, aur sum.
miboni concrere vel abltracte sumpri necestarius affectus,
Talcem quoad specificationem.
5. Fuius sencontix nocam quod peccatores traudemus
dibertare dum peceane, delenimus. Id enim omnino
Fallum est. Calcem quando sumus viatores, de apud me
etiam peractâ via in sacu damnatorum.
Postrema gninEi CAP. PAFEC a HUMCF. T2, PeF 1O. PaginAS
ad finem rique, quasdam labeculas asperric, quibus no-
candis rocus sic labor, quia reterre aut indigicare, retellere
elt, e delere. Maldillum haber acumen illud, omni, in.
quie, pistillo retmsius, quo distinsuimus quasi diverla mo.
veri a Cciplo, et se mouere, et hoc ricimum Deo com.
Pecere, cum prooreditur ad creacarurum productionem,
auc resimen: primum rero illi repuonare, nec cuiquam
convenire à se ipsomoneri, et letoto. Peu per le L. quin
ab alio moveri oporceat. Ec hinc Aristoreles conscendie
ad demonstrandam rnius primi mocoris omnino immo.
bilis existentiam, quod se moveat, id elt, le roto agac de se
accinsar operi a nullo negnidem à sciplo mocus; omnibus
enim mohilibus mobilior, non mucabilior est, Sapientiae7.
Moueri eriam a Cciplo est imperfecti, quod ad actum Pera.
tur, quo careac: ergo id quod est rocum in actu, non po.
cest a scipso moveri, licer dici possir movere le. Fc hoc
rnum vule ductor, quod est rerissimum: grarisisitur illi
licem IOveNE.
Porelt eriam haec calumnia, cum aliis quae seguuneu,
e pastim occurrunt apud Engenium, dilui distinctione
insinnaca actuum vicalium; quorum quidam a nobis fune
vicalicer agenribus, vemocus cordis, de actus pene inde.
liberati: alii nurem siunc a nobis nos iplos monentibuse
DZSBVZAFZO. T. SFCT. II

## Folio 69 — 1677088362:0109
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000109.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
1d
D
Det
e
i
Cd
10
sed
listi
1O
det
RRESPONSTO AB G. EF G. C A PV Y.
applicancibus, cuius generis sune omnes actus liberi, et
mericorii, quos tamen necesse est, prioris ordinis actus
ancecedane, sicue peaemiltarum altentus praeie illarioni
conclusionum. Vndeamor Dei vel rlcimifinis, ec summi
boni, sive abstracte, sive concrere sumpri, duplex elt
auc in duplici sradu constituieur, rel arcendi porest; primo
re habet cacionem primi actus ex indeliberari, 2. ve aliquid
habet admixtum electionis: Posteriori respectu merico-
rius eAt ee liber, secus aurem, priori, nec propric est
actus deliberarus de mericorius, led dicitur Reri in nobis.
Hlanc distinctionem actuum, non Facile infrinset Theo-
Philus, nec FaIsi, mulco minus erroris, auc cemeritaris
arsuere porett.
Amorem concupilcentix, quo nostrum commodum
optamus, de proleguimur, riciolum dicimus, si propriumi
bonum re finem vlrimum positiue quaeratIUS, PEaeTeF-
Misto aue post. posiro Dinino: secus si ad Dei Bonieatem
salcem negacine reteramus, id est, eo affectu Bearirudi-
nem noltram concupiscamus, iquo non (ubducatur à
relarione in Deum refinem, quod cum AE, cum nullum
BOnAM CrCatuM IFA AEdeNFeE quaTIIUS, re dinino neO
afeCtU, REC eAeCTU ANECPOHATF; aeque hoc sentu inTeF-
precandus est affectus concupiscentia, et spei Christiana
actus. Sola Christi lancticare exrrinseca, nos iustos tieri,
ve abrnica, aut peaecipua Forma error est haerericorum
huiustemporis: a Christi vero Cancticace, ad nos YE d Ca-
Dice in membra, aliquid derivaei raloris moralis, quo
magis simus accepei Deo, et Orationes noltrae sinc effica-
ciores, nullus Cacholicorum necarie. Et hoc solum Can-
ctificarionis venus admise AUCTOF, non excluso, sed ad-
iuncto interno, srarix lanctisscantis, quae nobis infula.
adhareac.
Foco capice 6. quam erroris argierat Theophilus, eeu
meritaris acculac sentenciam, iildem fere Argumencisu
in primis damnat quod ab adhaesione ad Deum, liberca-
cem rea Radice de lumamus; cum ab indifferencia indicip
repetant D. Thomas, Agidius, ec alii. Sed iam calumnianm
deceximus, nos ab adhaesione cum Deo liberraris perte
ctionem quidem delumere; esenciam rero aue orieim
nem a capacicare boni increari, eut si malueris banii rnt

## Folio 70 — 1677088362:0110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
13
DESeVZAEO I. SEOT. II.
nerlm luiit d suatet; iude consequitur indicii inciE.
ferencia; quia bona creara aue finita, rolunTati FaLIOPTO
Donic canquam minora (uO appecicu, quem negueun
implere d Caciare: ac proinde praestet, IIlo bono Carere
quam Frui, vei rero liceac s libuecc. Frso inditterentia
iudicii est a Cummi boni capacitare, cui implendo lune
imparia, quae proxonuntur bona parcicularia, cum hu-
iusmodi indifterenris. Omnem libertaris speciem, leu
concrarieraris, seu concradictionis admirrimus. I12 12.
men, re eam qua ad malum perinde arque ad bonum
prona ee comparara est, minime sr eslencia, aut PaIS
libercatis, sicur etiam nec porencia peceandi.
Purat Theophilus cum graui cemericaris noca immura
cum libercatis obiectum; guasi nulla sic ad Finom, sed ad
media. Hloc commodum habet noltra de libercate Norio.
ut omnes aduerlarii calumnias, sicur (ol cenebras dispel.
lac. Cum libercas sic voluncari, quod racio seu Facultas
discurrens menci; certe non minus ad liberracis rlum,
ee actum peamieri oporter Ainis incentionem, boni
communis appericum, auc alignem actum inde libera-
cum a voluncare rea nacura elicicum, quam ad praemista.
rum conclusiones altentum, ad actus ricales morum cor
dis. Ouid in hac compararione porest mali, aut remeri.
caris nomine suspectum ese Vecum quidem est (rret.
dem exemplo hareamus) possefinis incencionem, indue
re modum electionis quodam volunearis actu in ipsem
refexo, henc rario incerdum de primis principiis diseur-
rit: Ted hac nihil ofticiune his propolitionibus generatim
verictimis, ad liberraris rlum, Anis appericui, sicur ad
conclusiones pramistarum aen um sequiI

## Folio 71 — 1677088362:0111
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000111.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
lel
RL ESFONSIO AD ENCEN LVM.
PAR A CR APFFVS O YA R ZIY S.
Suspecta vindicancur e puenantia conciliantus
ab Fugenio objecta.
Va Fugenius primo ee secundo cap. sux exerci-
tionis obijeie, re suspecta erroris, vel repugnancia
incer se, coincidune cum iis, quibusi respondimus, rel ad
controuersias sectione cerria cractandas perrinenE. OuaLc
Daucis decurremus e Cuspectis 24. 22. c purnantibus qua
obiiciuncur quorii Facilem solutionem, ee concordia mon-
fccabimus ex nostris obseruationibus carumque, proinde
contirmanda reritari, nouum experimencum Caciemus.
Imprimis nihil rerius, et Cacholicum masis, iis qua
primo ee secundo loco, incer suspecta, ee pugnancia ap.
Donuncur: nempeincentionem Anis. Ceu amorem boni,
ec increaci boni, dici convertionem, quae fiat in nobis
sine nobis, de qua locum habeac Pexmorionis, quod apud
Thomistas, inquie, inandicum est: quia non eNeE PEX
morio nili moralis, nec distinsuererur ab electione d
concursu hmuleanco.
Eaec omnia sunt occupara obseruarione noltra, prima
maxime convenientiâ, secunda ec quarca, Racionis eum li-
berrace ec hic adhibenda est diltinctio actionum ricalium.
qua licer omnes prodeane actine, quaedam camen dican-
eur a nobis Aeri sine nobis, non quidem nullo modo opo.
rancibus, Ced nosiplos applicancibus. Cuius generis di-
rimus esse morum cordis, assensum pexmistarum, de in-
centionem fnis. Ilarum primi generis operationum vi,
ee beneticio nosaccinsimus, de applicamus ad operatio-
nes polterioris generis, quales lune deduetio conclulio
num, electio mediorum, quae nedum moralirer, sed eriam
Phylice procedunt a Cuperioribus: ee ideo volsims ad iltas
comparari, repramocio Phylica Dei.
Ec hoc senlu diximus divisionis ex D. AV5. ec D. Ehon
ma scaria in operancem ee cooperancems explicari pri
mam parrem à Thomistis plurimis, de incencione
Ainis, ec actibus indeliberaris, quorum beneticio nOsi
plOS axiuS: _ convenienLIRME P FXMOTiO pOtITUFI

## Folio 72 — 1677088362:0112
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000112.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DESPVFATTO I. SFCT. II
illa intentione Anis. Nam cum dux sine hae dores praeci.
puae Pramorionis, quoit eximia sic prima caulse de ette-
ctrix libertaris, e ad hocagac, cum Cumma luauitare, de
Pari efficacia; RX OMIMES PEOpTICCALES MILE COMWEMIUME
incentioni vlcimi finis: nam illa est eadix electionis, ac
Proinde libercacis. Deinde cum principium eo sc aleius,
quo finis quem respicir estrniverlalior, derlcimus finisom
nium sicriiuerlalistimus, ad primam caulam perrineril.
lius rleimi finis incentionem immittere.
Nec obest, quod obijeit Eugenius, Pramotionem hoc
modo explicaram non Fore distinctam realiter a concursu
Simultaneo: nam praecer quod inulci Thomilta hoccon.
cedune, nec distinouune hos duos concurtus, Ccu gra-
tiam operancem, ee coeperancem, nili Formaliter, eomo
do quo creario ex conseruario distinguuneur: ad di porelt
incentionem finis, seu convertionem, vi est in nobis sine
nobis, distinoui Calcem modalicer reeltlibera electio, de
renos semonet a creacuris, qua explicacione muica suf
Decta rindicancur, auc pugnancia concilianeur.
eadem distinctione actuum ricalium, Submovetrs. de
7. Culpicio, de cepuonantia 13. 2F. X55. Ouamuis enim
finis incencio cum electione muleis conveniat, pluribus
camen differe: ec hoc maxime diferimine, quo illi quin-
que nodi dissoluuneur, nempe quod sc ab auchorenacu-
rae, e graria, e aine, re a causis Cuperioribus, quibus
Tubiici, de ab illis pari oporceat: electio aurem sIE à nO-
bis ex imberio in media. Flinc Fc, vesi incentionem ele-
ctioni conteras, voluntas masis passive dicatur se habere,
quam actiue ad incentionem: de hoc sensu explicamus
Primam propolitionem suspectam; voluncas non est
cause libera, imo nec efficiens incencionis; et seprima ro-
luneas incentionem non Facie, sed recipie: quia perrinee
ad primum genus operationum vicalium, ad quas nos pal.
sive habemus, si conferantur ad actiones locundi generis,
quo sentu Ariltoreles dicie coenitionem per sensum, aue
per inceliectum, compararam ad actionem appecirus, de
Porencix loco moriux, esse quoddam pari: quia nihil
cognolci pocelt, nis secepris ab objecto cognolcendo,
Speciebus
Fodem (en (u est exblicanda proposicio F7. InFEF pUGNAHS
ces. Deusnos at incentionem mover, non durem iplinoss

## Folio 73 — 1677088362:0113
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000113.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
R ESPOMSEO AD EVGENEVU.
quia licer actine a nobis prodeat, sicur motus cordis 
non tamen ad illam nos applicamus liberé, aut delibera-
ce sicur ad electionem. Idem est sensus proposicionis ri-
selma primae, hominem per incentionem Anis, move-
se sciplum ve recipientem: eadem interprecario porele
adhiberi aliisi propolitionibus.
Ad cundem sencum est reuocanda incer Cuspectas PFO-
Dosicio sexca, hominemmereri, eo actu nempe incentio-
nis, cuius non est caula libera, de quem recipietaneum.
rehabet seprima Propolicio. Conciliari aurem porest Pro.
Policio incer Puonances r2. ex15. Nam incencio finis bita-
tiam Cumi pocelt, Sicuc praemissa, re dictum est cerria
convenientia rarionis cum liberrare; primo re est pure
actus in nobis sine nobis, secundo ve est oriro libercaris
et electionis, ac subinde merici: primo sen su non est meri-
corius, Ced secundo. Ouid magis Cacholicum hacinterpre.
carione, quae porest ad alias vropolitiones adhiberi: F d-
dem distinctione actuum, adiunctâ alcera libertatis expli-
cara nostra lecunda obteruatione, dettendi postune incer
Suspectas Propolitiones cerria de quarea, de incer purnan-
cesmultae conciliari, quibus dominium libertaris dicitur
esse in actus ratione rerum, non in res ratione actuum.
Hloc enim diximus differre incentionem ab electione.
quod illa respiciar sinem, cui nos subiici, non dominari
oporreat; ilta vero specter ad media, quibus imperandi.
ec rrendi ins habene: rude dictum est illa obleruatione le-
cunda Dominium libertatis in actus, oriri à Dominio in
res, in quas proprie exercerue, de inde proticiscitur ius
ee porestas in actus. Ideo propriistime dictum est PFOpO-
sitione certia non debere cribui libero arbitrio dominium
actuum luorum, scilicet rarione sui, sed cacione obiecti.
Rceodem sen su dictum est PFopOlItiOnC QUAFFA, nON Pet-
cinere ad liberrarem simplicirer dominium actuum, qui
directe in Deum cendune: alias habereeur rerum domi-
nium in Deum. Elinc eriam conciliatur Proposcio intCE
Puonences septima, nos non alligari opcracionibus no-
Aris, Ced rebus: e octaua hominem non elle proprie lui,
Sedaliorum Dominum, nempe quibus rei porest ec do-
minari. Vide obseruacionem secundam, a qua lXC OmNa
lucem maximam accipiunt.

## Folio 74 — 1677088362:0114
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000114.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
DISPVFAZ1O I. SECT. IY
LAR A CR A PYS BL LL18.
Superiorum prosequutio.
aDem compatatione liberraris cum ratione, maxi.
me seprimâ conveniencia, desenduntur 8. 9. T0. TI. d
72. Propoliciones inrer (uspectas, _ inter DASIaNCeS HI.
EEF2. Ea enim obfernatione, e conveniencia annoraui.
RiIS, Quod licur de principiis per Cenoris, nulla proprie
demonstratio elle porest, maxime à priori, ea tanien
aliquando nieimur Argumentis contirmare, noltrae igno.
rantix aur eorum quibuscum agimus, tarditaris aut prO.
cervix caula: ica de tine in quocumque ordine rlcimus
Sic, nulla consuleacio aur deliberatio, nec lubinde electio,
aue libereas; re est perfectio simpliciter simplex, admini
Porest nisi per accidens, exignorancia e imporencia.
Echoc cuidencibus exemplis ex rertia noltra observario.
necontrmat Auchor: neque enim licer Medico dubita.
re, an lanicas corporis sit aliquod genus boni; hoc enim
proconsesto, ee pro comperro ponit: neque eriam illi
Fas elt deliberare, an sic curanda, ee quo gradu, aucper.
sectionis modo sic experenda, aur conterenda aegeo. Vbi
enim ilta in dubicarionem ee consultationem renocat;
Perlonam exuit Medici, ee omnino alienam ab illa assi.
mic. Fioernum illi licet inquirere de Caruere, quibusre
mediis salurem resticuat, auc quibus praesidiis (eruet. Non
Ducar Auchoriuctius homini, aue Christiano magiscon-
cellum dericimotine, de Deo re Cummo bono amando
ee pioleguendo, quam medico quatenus est medicus, de
Canicare ruenda dubirare de deliberare: Sed eorum consul.
cacionisi ec liberraris negocium renocandum elle adme.
dicrum delectum, quibus Deo oblequamur, potiamur,
e placearnus, de li gux sic de lummo bono, et vlcimotine,
et Deo, cui rerum que eximium elt, colendo ae adhaeren.
d0 stricti sumpra deliberario, de consultario, exvendam
hominis aut Christiani verlonam, siene Meclici, cum
amorem Canicaris incer indifterentia reponic: rel hane
inquilicionem non habere srictam racionem electionis.
mequoposeexculeri, auc detendihuinsmadi contuletie

## Folio 75 — 1677088362:0115
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000115.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
R ESPONSIO AD EVCEN EVM.
nem, vel ab amore summiboni cessarionem, ee orium
nili a nostraignorancia, ee intirmirare; rnde oritur ali-
qua libercaris species, qua melius est carere, quam pou
EIFI.
Hlanc Doctrinam complectuntur quinque Proposirio-
nes altignata, quas Fugenius reponit inter Iuspectas, de
repuonanres; at ego nihil illis video magis pium, ec
Christianum, de ne dicam Colum Panctitaci, sed eciam ra.
cioni, Philosophia, imo omnium hominum, cciamim
vericorum senlui consentaneum. Quare de Anc delibera-
eio de consultario esse nequie nisi accidentario, ex dupli-
ci capice, inde aliqua porest esse principiorum conclu-
sonis probacio.
Verum quidem est, si nec sinis sic vlrimus, sed interme
dius qualis est arris medicae, ex cniustiber insticuri, cuius
finis Cabordinatur Deo re hominis ec Christiani vicimo
fini; sicue principia, quae non lune immediata, probari
Posle ex superioribus, a quibus deriuaneur: S vero lne
Prima ec per se noca, ex A vlcimus SIE ANIS, TUI CCrTOne-
que probationi, neque consulcarioni locus est, à rei re ai-
cicur natura, sed quid simile demonstrationi, auc con-
sulcarioni admirri porest, aur rentari, si principia imme-
diaca, de finis rlrimus contuse cognolcaneur, ee ignoran-
cia intrmiras accedat, qua finem vlrimum eriam notum
peohibet perpetuo prolequi eeamare: cum enim sine du-
bioienorantix ec intirmicaris habenda elt ratio; _ exCU-
Tandus est ille, qui incermicrie finis amorem ee proleguu-
cionem. Numquam camen nobis licet ita praepoltere asc-
re, rebonum nostrum consticuamus loco rlcimi Anis po-
lirive, ec Deum quem eligimus amandum, eo retera-
mus, ve medium aliquod, aut tinem, quem rocamus
incermedium. Ec ille cAt Cen sus 5. c9. Propolcionum, quae
immeriro suspectas habet Fugenius.
Ve plures alias vindicemus a suspicione erroris; vel dil-
Conancix, rocolendum est ex superioribus, libertacem
in amplitudine poliram, non quacumque, sed appecitus
elicici, qui duce cognitione, ferrur in bonum iuxca merira
sua prosequendum, ec amandum; necessario,  aequa la
Sic, auemajus snu roluntaris, et illi implendae par, libere,
Si minus siE et impar. Respectus ad bonum par aue supe-
rius, conscicuic starum liberraris opposix dimirarioni e

## Folio 76 — 1677088362:0116
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000116.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
76
ISBVEALTOI. SECT. II.
alligationi; cul caen bene conveniar cum necesticare,
ex immuravisitate: alter respectus ad bonum impar, ta-
cic libertarem exercicii oppolicam necestitati. Prima li-
Dercas Catus, radix est de Fundamencum secunda liberta.
ris exercieis: ec quo illa est trmior, ec masis necellaria,
eoista est expedicior, e maois independens.
Fix iis Facile est in bonum sensum trahere, quod inter
Suspecta pOnituE nUMI. 26. Generarionem Filii esse exem.
Dlum, quo monstrari poltic, necessicarem infallibilitaris
aptari ad liberum arbierium, sine libertaris dispendio
Nam libertas exercirii, cuius diipendium rolumus vitare,
oritur a necessaria, ec immucabili adhaesione, ad Cummum
bonum, per cornitionem, qua Verbum in Divinis gene
racur, e per dilectionem, qua procedit Spiricus Sanctus.
Acque hae processiones dici possune libera libertare sa-
cus, opposica limitarioni e alligacioni: quia veraque
in cornoscendo e amando, lummam habet amplicudi.
nem ee necelsicarem; is que sine dispendio libertaris exer
cirii, re opponieue necessitati; quandoquidem ett illius
radix ee fundamentum. Hloc senlu explicara Propositio
26. nihil habee suspecti: SCuE nec secunda qua alterier,
caula libera crearae connenire immobilicarem aliquam,
respectu boni summi ec increari, cum quo habet cogna.
cionem, vel eius poriundi capacirarem, independenter
à Dinina motione.
Sed hac ria amplicudinis explicatione concilianeur plu-
res qua ridentur, Bugenio inter le pugnare propolitio.
nes. Et primo quidem ca quae reponitur cerrio 1000,
amplitudinem libercaris esse ex adhaetione ad Deum, ee
eamen requiri ad malum meritum. Supra enim distin-
rimus voluncarem comparatam ad summum bonum
abstracte, d concrere, re inest Deo: prima capacieas
requirieur, de Putticie ad peccarcum; secunda illud exelu.
dic.
que enim verums est dinerso sensu. AmOs Beacitieus ve fer
eux in Deum, liber est liberrace Racus, opposics alligarioni;
QuIA EFANSIEIn DEI IMIMENSITATEM: VEFEFEUL IN CFCATUITAS,
est liber livesueirii oppolra necessitari.
itte eriam conchmut Lual LlbPolirio liberrarem eAtB
Enc etiam expedieur Lebi ala recandae Propostio.
nis, qua ridecurnegari, de alleri Beatis LiberEaS; veruM

## Folio 77 — 1677088362:0117
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000117.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
rece
ida
ne
1
Peop
Eeu
eredt
RE eSBOHSIO AD EVOEHLVM. 79
coniunctam cum immutabili necessitare, d esse dictin-
ctam a libertare exercirii, caque superiorem, quando-
quidem est illins oriso.
Flinceriam Facile est defendere nonam Proposicionem,
voluncatem non parere latius quam sibertarem, si reram
queiunsas, nempe exercirii e Carus: ee quaeliber illarum
Docelt luo modo dividi, in liberrarem contradictionis, quX
camen masis proprio est libertaris exercirii, acque hinc
habetur concordia 10. Propolcionis.
Hlinc etiam reloluitur Propolitio 47 incentio enim R.
nis supponit roluncatem capacem boni paris ee minoris,
Sc illud amat neceltario, ad istud rero indifferens cst, e
se decerminat read medium, per quod finem consequa-
Tur. Ouare decerminario non est proprie ad media, sed
ad finem per media aslequendum. Nam licet Anis necesta-
rioametur, re est in se, libere camen in illum Ferimur, ve est
perhoc, aur illud medium consequendus. Fc ille est sen-
Tus 47. Propolicionis, quae nihil repusnans habet, sicue
nec Propohcio59. Qua dicitur liberum opponi allisato,
non cuicumque, sed altisato ad bonum aliquod parri-
culare ec limicatum. Nam adhaesio ad Einem rlrimum, ec
bonum infinicum, constiruie illud genus liberi oppolui
alligaco, quia transtere roluncacem in amplicudinem boni
infinici, cui nos allisac de subiicit.
Fadem obsernatione facile conciliarur concradictio vi-
cimx Propolicionis, qua Deus dicitur liber in procectioni-
bus aecerni Filii e Spiricus Sancti, ee camen dici nequie
Pacer xecernus libere se communicare Filio: quia liber-
eas prima parce Propohcienis opponitur alligato, Peiz
limitaro, e secunda opponitur necessario; Procectiones
aurem Divinae necessarix lunc, et camen non sunc limi-
cara, sed intinitae, inde rerum est liberas elle procesticon
nes, nec tamen libereheri.

## Folio 78 — 1677088362:0118
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000118.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
DFSPVFAL+B I. SECT. L
ARZFCVL VS OVZNZYS.
Defensio rationum pro nostra sententia, aduer sus
Caput 7. (5 4 Sequentia Theophili, e aduersus
Caput 3. exercitationis Fugenii.
PIFTeophilus lace expendir e resellit a cap. 10, 2d 11.
rlque primae parris, _ Fugenius Cap. 3. Cuae exercira-
eionis, Argumenea quibus nostra de libertare sententia
munieur; qua nos paucis ex ralide sumus desensuri, po.
cissimum illa qua a Scriptur a de 55. Parribus repetuneur.
PARAORAPHVS PRTMVS.
Fxplicatio libercatis constituta. Scriptura es
Patribus consentanea.
ncimmetI Kergne ScripeOE remeritaTIS, et
A-FOTIS S ommaMale sana doctrinae riciorum, ac.
culat nostram lencentiam, quae ad minuis id habet com-
modi, quod Scriptura rerbis omnino consentanea sit
cag; ad licceram Facili, et obuio sensu interpretetur, nulla
adhibita mecaphora: quo aduersarii confusiunt solo pri
uaex Cencencix pexindicio. Vude Argumentum altuini.
mus ineluctabile pro nostrâ sententia, quod in illos hac
Forma instruo.
Ja de sescare senriendum ell, quo semel consetuu
Salua sune, de consentiunt quacum que PhiloCophi rario.
ne naturali investigarUNE, _ SS. PatFeS ex SCripTITa
Bauserune, de nacura, ee propriecaribus libertaris: Acqui
norio liberraris a nobis subiecta, Adem cum rarione, S5.
Parres cum Philosophis conciliat, sensum liceralem ser-
uac locorum Scriptura, quae liberraris nomen Praeferune,
qualia (UNE 2. Corinch. 3. Vbi Spiritus, ibi libertas, et
TOan. 8. Si vos Filins liberanerit, vere liberi eritis: Ergo
probanda est, et ab omnibus admictenda, maxime ab
incerpretibus Scripeurx Cacrxe, quibus ea reoula praecipua
ett, risionificationem propriam, ec rim rerborum ser.
8

## Folio 79 — 1677088362:0119
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000119.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Hid
1
MI
t
I
1
5
1S.
tiOnE
orates
ralem
berta
is:
PruC
arin
Oll
RESPONSTO AD 7, CAPVT. EY SFO.
rene, maxime Rica SS. Parres explicauerine, nec aliquod
ablurdum inde sequatur.
Ouare conerovertia cum Aduerlariis inhoc polita es;
an hislocis adhibenda sic mecaphora, vel recinenda pro-
Prietas liberraris, cum asitur de libertate gracia a pecca-
t0, et sloria a miseria. Theophilus, e Fugenius conten-
dune liberrarem à peccato, ec a miserio, meraphoricam
esle, nec dari reram, nisi libertarem nacura a necestitare,
quam ponune in indifferencia absolure, sive ad finem, Ciuc
admedia, sive ad bonum, sive ad malum, quae negueaE
colli, aueminui, cirra dispendium liberearis. Ouare hxe
cres liberrares conneniune tancum nomine renus, reipsâ
diversistima sune, etiam genere. Nos contra aerimus
differre, vel sub rno genere, sicur species perfectae ab
imperfectis, rev. 5. Capiencia a Sciencia, quod illa (IC c0-
Enicio rerum per alcistimas caulas, ilta vero sic per quas-
cumgue etiam insimas: vel distinguuntur (ub rna specie
secundum gradus inaequales, ee diverlos perfectionis mon
dos; sicuchomo, dum puer est, differr à seip lo adolelcen-
re, ee xetacis virilis. Nostra aurem sencencia sic explicata
vocest ralide contumari ex superioribus, maxime, ex ob-
servarione secunda.
PARACR A PH YS SECFHDYSI
Libertatem à necessitare, a peccato, a miseria.
triplicem esse verae libertatis speciem probatur.
Ibereas naturae secundum se, est inieum liberracis
Lsorix a capacitate summiboni, abstracté relconcrere
amari: libertas aurem sratia a peccaco, est cinidem li-
bertaris prosressus, ex amore summiboni, non abstracte,
Ced concrere sumpri, re decerminarur ad bonum increa-
rum, cuiusamore, de Fruitione imperfecta perticitur, et
impletur capacitas volunraris: per liberrarem tandem
floria ab omni malo, e miseriâ, consummatur e 2b-
Coluicur capacitas voluncaris: Arqui huiulmodi prooret-
sus ec differentix perrinent ad eandem norionem liberta.
cis, vel canquam species sub genere, vel canquam graduo
inaquales ciuldem spcciet: Ergo omnes illa ditterentix

## Folio 80 — 1677088362:0120
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000120.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
0
liberratis, Plopia a rera lune, line rlla Mecaphoca.
Contirmacue, libertas eadem cM cum (olo incre
mento perfectionis, s ex iis qua illi adueniune, cranseat
a liberrace secundum quid, ad libertarem simpliciter, id
est, si minuae, une omnino coilar defectus principii eli
cieneis actus liberos, id elt, intirmitarem de isnorantiam,
 contiemet libertatem, quae nascirur ex pertectione ro-
luncaris, ex dominio illius in obiecta pesicam; quibus
sublaris defectibus perficitur rera libertas: Arqui ita se
habet, quod liberras grarix, ec glorix, ad dit libertari na-
curx: Firgo reraque pertinet ad idem senus, rel ad ean
dem speciem verae libertaris nacuralis. Maior evidens
est, Mlinor eriam Facile probatur ex eadem obseruarione
Secunda: quia gracia e gloria nos intime rniune, de alli.
eane Deorlcimo fini de lummo bono, e ex illa adhaesio.
ne, quo firmior est, e magis necellaria, exiltir perte.
etius dominium, maior independentia: Ergo eriam re.
rior e perfectior est libertas circa Cacera Quacumque
Bona.
Flanc demonstrationem contirmane cestimonia ex
precta S5. Pacrum, praecipue Augustini, AnCclmi, e illo.
rum, qui post haeresim Pelagianam, auc contra illam
Scriplerunt. Mulca referri postunc ex Auoustino; Ced aper.
ciora Cune duo loca, Primus Epistola 189. rbi alserit
voluntarem esseliberam, quia sana; Cs) eo saniorem esses
quo est divina eratiae subjectior. 2. LOcus est de correprione
S gratia cap. Ir. rbi gradus libertaris metitur per recel.
cum a Deccato, e primam libercacem ponic poste non
Deccare, qua fruebatur primus homo, e qua modo care
mus; qui adminus, non pollumus peccaca renialia vics.
re: X ideo rocar Auchor libercarem primi hominis pu.
ram, quia erac immunis ab omni necessitare peccandi
vel a propensione ad peccacum: qua cum nobis insic post
nacurae corruprelam, dicimur habere libertarem quodam.
modo impuram. Oua explicatione conciliare est facile
PrOpOSitioneS 33. ec 34. inter repugNanteS.
Audustino adiungere poltumus Anselmum, eiusimita.
eorem rbique; d maxime definitione libertaris, quam
his verbis Cubiicic cap. 23. Dialogi de libero arbierio: est
potestas servandi recticudinem voluntatis, propier ipsam
rectimdinem; (5 rectam esse ait hanc definitionem, idest,
rE inguiI,
DTSEVTATIOI. SECF. TI.

## Folio 81 — 1677088362:0121
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000121.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
nOI
n
nioret
Drt
lodo
inlia
nit
pe
RESPONSIO AD 7. CADVT EF SFO
reinquie, adaquatam res definira, ita declarar. Porestas
est genus liberratis, difterentia est servandi, qua distin-
suitur a porectare videndi, de ambulandi, de rectitudine
discernimus libertarem a poreltare seruandi aurum, et
quidquid non est recticudo: per addicamencum rolunca
eis secregatur a poreltare seruandi rectieudinem aliarum
rerum, re virex aur opinionis. Per hoc aurem quod addi-
cur Proprec tectitudinem iplam, dividitur à pocestare
Teruandi rectieudinem voluntoris proprer pecunias, aue
quodliber aliud, vel ex nacurali impec, re cum canis
amac suos carulos, aur dominum qui le alic.
PAR A OR A DFTV S TBR ZTVS.
Duplex SS. Patrum interpreratio refellicur es
terria statuitur.
Is ee similibus Pacrum locis eres possune adtriberi
Llincerprecationes, duae extrema, et paris, ve centeo.
Falsitaris, ee Force periculi, postrema media, e ruca, cui
adhaeremus, eaque conciliamus dissidentes in speciem
Parrum de libereare Cencentias. Nonnulli sic explicane D.
Augustinum, quali rnam libertarem agnolcat a gratia, di
a recticudine, a qua quisquis exciderie, expers sic liberi
arbierii. Eluic incerprecationi videtur Caluinus adhaere-
re, et quod est pejus, nonnulli Catholicorum qui hunc
sencum damnant, censene in illum inclinase D. Auousti-
num, quibus EngeNIUS CaP, 3. 5, 7. QHHUMCEaE CaiCFA-
num L. Parte quaeC. 70. arc. 3. Vbi ne rerbum quidem de li-
berrare, sed eo Arriculo disputat D. Thom. an Coeli sine
animari. Vbique Theephiius Falso nobis hunc selum astin-
Sic; qualinesemus habere peccatores quidquam libexra-
eis, quod illa careane gracix: quare ille censer illis locis,
quibus D. Aug. de viribus liberi arbitrii concra Pelavia-
nos disputar (et haec est alrera explicatio) asere de liber-
race metaphorica, quod nulla ratione diei porest, nis relie
D. Augustinum concroneiliam grauistimam ad quaestio-
nem nominum renocasse, ee praeuaricarum fuisse caula
Dei _ Eccleliae, ec rictoriam rero harerieis concessiAE
Unde haec responsio displicet Eugenio.

## Folio 82 — 1677088362:0122
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000122.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
52
DESDVTATIO I. SECF. II.
Ouare, si de rerâ libercate agane illi Patres, necestarid
admietenda est nostra incerprecatio, qua illos sic explica-
inus, re libercarem graciae ee slorix, seu recticudinis, qua
ex adhaetione ad Deum, re Cummum bonum. de vicimum
finem, inchonca per scariam, aue consummata per glo.
riam exictir; pexcipuam esse, non solam speciem libertatis,
etiam a necessicare, aut perfectissimum eius gradum. Ouid
enim maris liberrarem resipie, auc eius propriam racio.
nem Ceruac, quam id a quo absoluitur, et in nobiliorem li.
Bertatis speciem, auemodum cransie, nem pe in liberta.
tem, quae sit verfectio simplicicer simplex, semoris omni.
bus principiis ec defectibus, quae nihil ad liberrarem per.
rinent. Nam sicuc supra pluries dictum est, adhaesio ad A.
nem, quo arctior est, aut masis necellaria, eo liberiorem
facie libertaris prorellum, sicut ianua Faciliori negorio,
deminori strepitu, in veramque partem roluieur circa
cardinemimmocum, et oleo delibutum.
ACque hac noltra incerprecatione conciliamus Parres
qui contra Manichaeos, ee contra Pelagianos scriplerunt,
quibus iuxta aduerlaTiOTUM MOTeS, dE CFTOTCS, ucaN.
dum Fuic pnonxe genus. Conera Manichaos qui in eorum
liberum arbierium collebane, rrgene SS. Patres liberta.
cem a polteriori, ab experimentis indifterenciae absolute
nocam, e Aeribilis in bonum e malum: contra Pelagio.
nosvero, qui plus aequo liberum arbierium acrollebant,
D. AH9. X alii Parres alia arsumenta expediune, reperiia
 causis liherraris, ab adhaBoncad finem per grariam, ee
sloriam. Consentiunc erso SS. Patres, si libercarem Na-
curx, sracix, e slorix sradibus distinsuamus; sicur ho.
minem differentiis atacis.
Ouare Theophilus immerito pa5. 187. arguIC COnT
nos nullam fore libertatem naturx, aut peccatoris, I
libertas sraciae, ec glorix, sc vera species, non metapho.
tica libertaris: neque enim magis ralee Aroumentatio,
quam si quis concendar hominem arate virili, aur adulca,
non esenisimetaphorice hominem, si Duer, aut adolescens
Sie verus homo: quali semoris puericia defectibus pereat
ratura hominis. Nullum ereo est periculum ne pereat li.
BertaS; si eius defectus quos à lui principii isnorantia, auc
in Aricare haber, MNIMUAMLEHF, AWE OMNIHO SCMOUCanIME
per cacum slorix.

## Folio 83 — 1677088362:0123
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000123.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
nel
ei
rali
cate
uie
calo
Meti
met
1UI2
0
nOuI
RESPONSIO AD 7. CAPVE EF SEO.
B3
Noncenseocerendum cempus, aur detarisandum LC-
atorem examine noni, ec r0. Capiris, quibus Fule respondet
Theophilus Aroumeneis pro nostra libertare. Ouia nihil
habetsingulare, quod nostris observarionibus non infrin-
sacur. Deinde senrenciam Auctoris deffendo, quatenus me-
cum connenie, non singula eius Arsumenta; nis FOrte
illa, gua a nostris parum, aur nihil differune: quale est2.
capirisnoni de criplici libertare naturae, sracix, de slo-
ria, lub rno senete, vel sub rna specie gradibus di-
Cincta.
3. Deliberrate Beatorum plane succumbie, eiu (que (0-
tntio plura haber vicia quam verba. NTam PrReTCF quod
necat contra menrem D. Augustini, libertacem a peccato,
ec amileria per srariam, ee gloriam; esse reram (pecjem.
aut perfectionem libertaris, quae est principium meriri,
sibi manifeste conrradicie: admierir libertatem Beacorum
reclari tantum circaca, de guibus Deus nihilillis praeleri
bit: et deinde subiunsit hac verba; ea veré est maena
Co summa in eis perfectio libertatis, quod semper libertas
corum iuxta Dininas sanctiones exerceatur, nec unquam à
Fenaro divinicus tramite exorbites Ouis haec duo conciliets
nulla inest libereas Beatis, nisi circa ca, de quibus nithie
Ellis Deus praescribir; e Cumma esteorum libertas a ligna-
eo tramice divinitus, nunquam exorbicare. Pluries Theo
philus Aduerlario inconstanciam dictorum, de pugnan-
tiam improperat: sed qui in alieno oculo festucam videt,
erabem in suo non seneie, aue distimulat. Reliquà parte
eiusdem Capitis, responsione ad 4. _c ad 6. Facionem,
rexat Auchorem nostrum, quod dixerit, nullam esse le-
sirimam consulcationem de Deo amando, neC reram
libertarem in eo etisendo, aliaque id Genus, Jux ex parre
detendimus Paraor. superiori, adhibita nostra 3. obser-
vatione: aliqua addemus paraer. vlcimo.
AR ZFCYLVS YV+TM 180
Defenditur Platonismus Auctoris, es aliqua
explicantur Placoniee dicta.
Daconisinus passim Auctori a Theophilo de Bugenio
L. obiicitur, canquam manifecta et pravis rerum TheO-

## Folio 84 — 1677088362:0124
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000124.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
64
DISPDEATIOI. SECF. II.
logicarum corruprela; quod non facile concesserim, lcet
ea disserendi racio longe absir a recepe a in Scholis, qua
Aristorelem discipulum Placoni Masistro anceponunt.
P AR A G R A PH YS PRZMYS.
Platonis eum Aristorele  Socrate Collatio.
E veraque scribendi, et docendi methodo mulea
Rerregia habet Picolominaens: et adeo a Placonisimi
catione, aur PhiloCophandi methodo damnanda abhor.
rec; reillam ad minus aequer Aristocelicae. Vnde nON CON
Sequitur, quod videntur Fheophilus, ee Eugenius pro con-
Fello ponere; signid Plaronis sylum ex libro Auchorisre.
sipiac, perperam dici, et subinde explodendum esse,
autridendum. Durior lane est hac cenlura; nec magisa.
qua, quam si quis Barbarus, ec antiguae, ec hodiernae sim.
plicicari Scholarum alluetus, exquisitiorem in iplomet
Theophilo, e Engenio sermonis quam curane elesan.
riam damnarer, quosi rerum Diminarum Cacrilesam Ea
ctationem. AEquiratis lane horum cenforum Fuerat, cu
Ju sque scriptoris arbirrio permirtere, quem ex anciquis
mallencimicari: ee summa morolicacis est, aliis neBaIE,
quem cibi vindices sytum, quo etiam cercus sum ceglo.
riari: nisi Forre relis alios situ Scholarum Cordelcere, le
rero illarum cences rerborum denociniis, re ipse loque
FIS, AMCNALC.
Sed quidquid sic, iniquior est Placonisimi acculario,
quasi quoddam sc piaculum Platonem Christianum Face.
re, sieut D. Fhomas exhibuienobis Aristorelem, relinse
itamutauie, re rir quidam dignicare illustris, de ApoAo.
dico in concionando munere illusrior Thomam baprist.
cum Ariltorelem rocarer. Felicissime nobiscum agere.
cur, et Philo(ophix Christiana maximum decus addere.
cur ex illâ Placonis imitatione, quale Forlan optare magis
diceat quam sperare. Nam E Placonimum magis perle
spectemus, quam quod de illoscacuitur ex rulsari ee Fal.
Pa modernorum opinione, nihil sane ad scudium ee pro.
srestum rirae Christiana conducibilius excogirari porelt
alla, res dininas eractandi a elacone rsurpaca methosoi

## Folio 85 — 1677088362:0125
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000125.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
lati
d
1
11
tare
CSa
D EPENSTO PEA TOHISML.
re demonstrare Facile elt ex D. Bonaventura, qui re alio
loco a nobis obseruatum est, docer hominem Deocriplici
Faculcare instructum, menee scilicer, quae uni veritaci in-
quirendae e cognolcenda acrendat; irascibili apperitu,
qui impedimenca ad ritam probe instimendam rirture
perrumpat; concupilcibili, qui cerrenis abdicaris rorus di-
minis afticiatur de adhaerear. Arilcoreles cum Peripaceticis
mentem reritaris inquisitione excolendam Culcepit: 50-
crares cum Scoicis, e Crnicis, abiecto sciendilcudio,
vnam rircuris moralis, appecicus ita scibili resendi, de vi-
ex sudiola curam habuie: Placo his omnibus muleo al-
eius conscendie, et 2d Fuangelii consilium ac finem, pro.
piusrui rei nempe dininorum concemplacioni le addixit,
concupiscenciae Ceu roluntaris, Divini amoris AaMX aC.
cendenda causd.
AC Tubinde, re ex eodem Bonamencura, hoc egregium
addam; cum Scrip. Sacra soleane distinguieres Cen sus.
ruus ad literam, qui res re lune, de se habent explanat;
alcer ad moresformandos, qui asenda ec fugienda do-
ceac; ec 3.  Anagoricus, qui affectum accendat, X r2-
Biat ad divina, et dum in corpore desimus, nos caelitum
Fociecari assuetaciar. Cerrum est hanc rriparricam Scrip-
euea incerprecationem inducxe Philolophorum divisioni
Catis apposite respondere: Sieur interprecario ad litteraire
Aristocelica PhiloCophia; Moralis Socrariea, de Sroica
consenrie; ita Anagosica qua praeltane D. Diony(uIS,
Naxianzenus, Maxinsus Ausultinus, de anriquiaC reCeNTES
Apsticicum Placone conveniune.
Hlaec Plaronisini paucis explicaea rario, ab eliorum
Chilolophorum Scholis, de Sencentiis aperre Paris distin-
cta, loco esse porest. ralida noveri Auchoris APolosix:
Ntam procul semonet iniquum illud quo granaeue praeiu
dicium: haber aliquid Platoni simile, Ergo in cocum abij
ciendus ese; quae confecutio: Nolo enarrare quae in illa ac-
eulandi, aue damnandi rarione, ab surda de impia existane,
ea enim per se lacis manitelta Cunc discrimine Terli ee me
chodi Plaronis a carerorum Philoloplorum institum
tione.

## Folio 86 — 1677088362:0126
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000126.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
DESEVTAFIO. I. SFCL. II.
P AR A CR A D AEVS SBCVHDYS.
Duae ex Plaione afferuntur, Scriptura e Patribus
consentanea esse.
TVre Cemoro hoc prxeindicio, auc porius errore, vin
L  dendum est, an a gravitare d mente Platonis rece.
danc, qua ciusimore, de Aylo Fucaca carpuncur, de quas
Cine Censu, ac mente Coni grandieloquentia craducuntur.
Foocontra censeo, nihil fuci, nihil vacui inesse, imo in
recettu plushabere, quam fronce dc Aylopexeferat. Om.
nin consentire, lelecta rerba, frandes Sencencias, ex
Ausustino, aliisque Parribus grauioribus de Philolo.
Bhis haustas? Onid enim illo liberraris nostrxe à DeoOr-
ea, ee in illud redcunris progrettu (criptc, quod D.
August. ec D. Thom. Secunda secunda quaest. BT. nOn AII
complerus cermolosia Religionis à religando dictae.
Ouod Toannes r. C. Euanselii non alferuerie, cum omnes
in Deoercaturas exticisse, et in eo vicam fuisse, Peu re alii
Lognuntur, ec ipse D. Thomas, ercarricem esentiam d
Ouod addicur ritionem beacam redicum eAe ad Deum,
e quandam in Divinam naruram cransformatio.
HCmI, vera mens est et sencenria Apostoli, cum dicie nos
Prosrellos à claritare in claritarem, in eaudem transfor.
mari imarinem tanquam a Domini Spiritu e Tea enim in
diuinam Correm eranseripei, unus cum Deo Spiritus Cud.
dimus; e in hac plenicudine consticuri cum Propheta ex-
clamamus, quid mihi est in caelo (9 à te, ecc.
Cerre nihil in huiusmodi mysterio libertaris carpit
Theophilus, quod ex Scripeura de SS. PP. haustum non
fic. Neque alia rarione refellic, quam quod Toannes Ger-
Con id genus dicta in Rurbochio reprehemlat duplici Epi
Rola ad Barcholomaum Carthusianum. Sed scire pore.
tat ex Bellarmino de Scripeoribus Ecclehasticis, RuIbo-
chium defentum fuisse à Dionplio Carchulano, rerum
Spiricualium pericissimo: obseruare aurem debuerar, quod
Prudencissime addit idem Bellarminus, id Colicum accide.
re Scripeoribus de mystica Theolosia, re eorum dicta ob-
moxia Anecencurx; ita re reprehendantur a muITis, et a
86

## Folio 87 — 1677088362:0127
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000127.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
Pa
H1OI
O
1
trat
ent
IHII
pheit
uI
se
al 
det
icta
DEDENSTO PEA TONTSMF.
pluribus vindicentur; quia non eodem sentu omnes in-
CeEPTCTantuT. Neque quod adiunsir Theophilus ricio
vecrendum est, plexaque Rnbochii verba rurpaca: nec
rerius ett omnibus displicuisse Rubochium, eo Calcene
nomine quod de re, quae dilucide tradi porerat, adeo
implexe, de per ambares disseruerir. Oud enim rarione
dici pocest, omnibus displicuisse, sua de Theologiamy.
Rica Ccribendi methodo, quam corviri contemplacionis
Cudiolstimi ance ipsum de ab eius obieu sint securis Ouoc
incer eminet DionpsiuS. Feillam securi CunE D. BerNAF.
dus, D. Bonavencura innumeris libris, AIBCTEUS Ma-
snus de adhaerendo Deo, D. Therela, aliique ex cius Scho-
la Theodidacti.
Sed ad quid de re manifesta per corambases loquis
Cerre non agis equum censorem dum alios ceiplome
liores, pntas nihil experiri, quod cibi non sic obuium, de
compercum. Neque alcius conremplatione, ee Propius
ad Deum alturgere, nec aedentins dininorum amore Aa-
orare, nec quidquam desultare deliciarum colestium
cibi inconcessarum, auc alia loqui posse, quam quae cuis
medicarionibus sunt cibi Familiaria. HToc perinde absur-
dum quis esse non rideat, ac sirudem rerum naturalium
concendas, non minus perire de rebus Physicis, quann
Aristorelem polle disterere, aur viarores qui per Adem de in
aenismare peccsrinantur à Deo in corpore, polle de rebus
divinis beacarum meneium incellisentiam, ee cloguen-
tiam adaequare. Sane Ei Theophilus aliique non illi dis-
similes, qui cum a limine Theologiam Mysticam Caluta.
rune, probe le noslent; vicro Pacerentur, e Prae le fer-
ren, carum rerum ignoranciam, qua sultu ee Capida
Capientia percipiuntur, ec lonsistimé exulane, a perstrepe-
Fa ee rarrula dispucatione: collatione autem eorum quos
Deus huiusmodi donis dignaeur, de per rarios orationis
oradus ad se prouchie, repurarene le pueros, idioras, et ab
illis maximo distare inceruallo.
Non repuro me huiusmodi divina quae paciuntur et do-
cencur puriores animae, alcius Theophilo penecrasse. HOc
eancum disferimus, quod ionoranciam mea vIETO 20-
nolcam; ille hoc vicium mecur sibi commune, alcero
Engulari, de fraviori cumulet, nempe nimiâ lui Aducia,
et cemerirace damnandi, quae non capiac. Mihi COMEa,

## Folio 88 — 1677088362:0128
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000128.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
80
DISPVTATTOI. SECT. II.
Si quondoque continsac huiulmodi aurhores legere, imi
cor Socrarem, qui perlectis Heracliti libris, modestislime
dixic, quae ex illis intellexi, mihi prorsus admiranda vi
denrur: sed mirabiliora censeo qua non potur capere. Sed
hanc Socraris modestiam et prudentiam non est quod
Sperem, ce auc rui similes imiraturos, qux non Tolum su.
Pra restrum capcum, sed etiam robis inexPCETA, Com.
mencitia censeris. Exemplo sit ille qui alsumprâ persond,
se mucuacus nomen Carmelita Burdesalensis Carmetum
ipCum, idest moncem risionis de concemplationis cuercere
nicitur longoopere contra Theolosiam Mrsticam Ceripto:
supposicirium racus esse ee commentitium more Theo.
Phili quidquid non capic, aur non est expertus, qua re
sula rix vila esse porest, qua magis a vero abducac.
Exciderat pene memoriâ, ruum quod ad hoc capur de
Placonilmo pertinet, e reerque scriptor mire exasitat di
ctum de Capience, ec iusto, illi Deum qua finem rlcimum
ita incimum esse, re cum a Deo in Ce illapio ovetur,
a sciplo moveri censeatur: nempe roi Deus sibi in ledem
e remplum delesit ac consecranie, rbi se illi Fruendum
dedir, in cumque immistus est Spiricus sanctus ee illapla
Frinicas, Sc in Dei Con(ortinm eransic, ec à Deo in Pere
cepro, verlcimo tne primoque principio movetur, vel
in ipsum retereur, censeacur à sciplo moveri, rel ad se
OMmid FeFCPTe.
Hhoc dictum oranissimi erroris damnatur; cum tamen
a Cenu, de reu Ccripeurx non abEc. Ouid enim sibi rolune
illa verba SCriveurx: Omnia propier electos, de illa
Paulialio loco ad fidetes: Omnia vestra sant, vos autem
Christi Christus aurem Dei. Si quid ad electos, vel ad
Christum releratur ec pertinear, id iuris habent à Deo
in se praelence. Sed cum non ruo gradu Deus insit rebus,
ec nobiliori per graciam illapsu, animas iustorum quam
calum iplum inhabicet; rurlus humanieacem Christidi-
enetur per rnionem tixpostaricam, augultiori quam
electos praesentia; de candem in iplamer Divinitare al
ciori e magis incomprehenla circumcessione inhabiter.
hinc fic re ad Deum omnia referaneur, sive nostra, sive
Christi: eocamen ordine, quem protundissime delignac
ABOCtoluS, quem sequieur AuchOE, _ ImMeTIEO CarDUnE
hcophilus et Philadelphus, ve interiora 2d electos, illi ad

## Folio 89 — 1677088362:0129
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000129.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
det
MI
D
i
DEPEHSTO PE A TONISME.
Christum, Christus ad Deum referantuE. ContentanCA
est isitur Scriprura verbis e sen lui haecloquendi Formula,
Deum re est finis ee bonum erecti, ita intimum electo, ve
ips accenleatur, de beneheio Dei in se habitancis electus
siefinis omnium, cuius oratia condicus sic mundus ee Pex-
vecur. Nam rbi Deus se primum illi Fruendum dedit,
ius habet riendi rebus omnibus, ec illas ad se readf.
nem reterendi.
SETCL LEKLLA.
Responsio ad alteram operis Theophili partem, 
ad reliquas Philadelphi censuras.
CVmma reri bonique cognatio in eo maxime elucee,
Dquod non minus lana doctrina, quam rircuris racio
convenientia constet, id est parcium consensione, qua ad
efticium et ad rei incolumitarem perrineant. Si quae ca-
rum desideretur, vel aliis sepuoner, arrumento est, Fen
boni verique rationem non esse consecutam. Flinc AuchOE
et rindex sententia de livertaris narura a nobis explica-
ca, vilus est sibi illam immoro fundamento Cabiliisse,
quod opportuna sic ac fere necellaria explicandis quxescio
nibus difticillimis de liberrare Dei ee nostra: vnde AroU-
mencum axripit ralidissimum, ab huiusmodi convenien
tid libertaris explicatae erum Adei dictatis. NOS InEeF ex-
plicandam libertaris norionem, huiusmodi harmoniane
ee convenientiam actigimus liberraris Christi cum sua lan.
ctitare, et liberratis increacae cum arrriburo immurabili
caris; poluimus aurem principia quibus conciliatenO-
Ara liberras cum grarix efficacia, ec cerra Dei prascientid.
Verum hoc conveniensiae peaesidium de ArgUenEUM,
quo invicta est nostra de libertare senrentia, nihil non
moliuntur reerque Auchor, re sibi rindicene, nobisque eri.
Diane. Contendune igieur hac norione liberraris, offundi
ac densari cenebras rebus Adei, ee a quaestionibus Theo-
logicis non depelli. Id nos experiemur de quatuor con-
rroversiis primum de libertare Christi, deinde de liberrare

## Folio 90 — 1677088362:0130
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000130.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
30
DESPV FAF1O I. SECT. TII.
e eandem rehaden Plalclenela dinina.
ARTTCYLYS PRLM VS.
De libertate Christi.
Ae primo loco emmus Dispurationem, quod
iam fere prodisata sic Cuperiori Parte: Fc deinde
viam munio cutissimam e certissimam ad reliquas, vr (u.
verius dictamire contiemet, dc cum dicendis infra conci
lier. Duid enim ad hanc concordiam libertatis cum prae.
cepro parerno, Peu imporentia ab illo dissentiendi ei pec.
Candi desideres, praerer ea guae Racuimus ad hunc nodum
cuincendum de duplici indifferentia ab Tolura de rempera.
ca ordine Ainis, ee de duplici genere mediorum, quaeli-
berrarem exercent: TTaec vero immora esse fundamenta,
arumento est quod sccunda Parre Cap. 5. rbi Theophi.
lus hane vertat controversiam, nihit aFFeTAE CONETA nO.
Ctram concordiam et Perrtentiam, nisi quae superiori Par.
ce loluca Cunc: rix vilus suverest nodus vindice dignus.
Ac non ica Felicirer agirur cum Theophilo, de iis qui
non aliam liberearis rarionem agnOTeUnE, quam in ab(0.
lura indisferencia constituram, qua roluncas positisom.
nibus ad asendum necellariis postir agere d non agete
Fic ne vel minimum huiusmodi indiffereneiam laedac, aur
coarctet, de Christo server, vix rilirei Parcie: PEacepI
collic a substancia actus ex a circumstanciis: ita deindeii
et liberrari filii non Eolum ab imperio, sed a minimo
nutu Paeris, vel a visione bcata, ve non pariarur quidquam
corum, qua libere ac Cubinde meritorie peragit, sibi Pa
erem contulere, re quid melius, rel indicare quid sibi gra.
tiusForer, auc si quid iusserit rel consuluerie, non aliunde
Seruari liberrarem, nisi quod permilerit E vellec srariam,
seu exlolutionem consiliorum, ac pra: epeocum fogat,
Peotua renerentia exaudiendus, ee ip se ab huiusmodi preu
cationibus libere abstinexit.
increatâ, cerrio de nostrâ ve subest scacixe de auxilio Dei;

## Folio 91 — 1677088362:0131
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000131.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
DE LIDERTATE CHRISLI.
PAR A AR APHVS PR TMYS.
De consiliis Christo datis à Patre aeterno.
TOn dicam, quoc ec quanta oporreat Theophilum,
Lel  recentiores ablurda deuorare, de comminisci, re
Chriltum libertare donene, qua Poruir occupare praece-
Pra, e petere resibiimponerentur, vel abstinere ab illo
rum dispenlatione perenda. Sed rbi ed peruenere, et rem
Sua decluxeTIE; gnid CAMACM PEOII OVCTNE SCTIZ-
tunc ne libertarem Christo sux libercatis rindici: Imo
nouis illum, de gravioribus rinculis, de compedibus
implicuerunt.
Hoc enim postularo recentiores convenio, rulris ne
Christum Cuo Incarnationis primo instanci, nouisse quid
sibi facto opus essee, e apud se Hacuiste, aut a Con-
siliis et praecepris distulisse dispensarionis gratiam peten-
dam cum regerene, de reipla hoc ricimum elegisse, veco-
ea ricahaeserie, de ad sinsula momenea cum aliquod Prae
ceptum et consilium instarer, liberam electionem distule-
rit perendx auc reculandae dispentarionis: Ouidictorum
censes Christo convenientius, et magis placuisse. Cexre
quocum que contusias praecipicia occurrune. Si relisigna-
rum, ee consilii inopem haesille suspensum; quid porest
dici alienum magis a Sapienria dinina increara: Si aurem
velis primo instanti, quid sibi imposterum per tocam ri-
eam, et sinoutis momenris Faciendum esset satuisse, illum
libertare donas rnico rirae sux momento, reliquis omni-
bus necessicari ex seruituri addi is, tum maximé, cum ad
morcem quaesitum, rlero se obculit Pacellicibus, damna-
cus ad crucem sencentia indicis astensus elt, in crucem a-
sendus carniticum se crudelirari permitrir. Flisrero om-
nibusmeruisse nostram redemprionem, qua ratione de-
Fendes, sinito contilio ab instanei conceptionis, nullius
Perenda dispensacionis omnem sibi imposterum pa-
sendi praecepeo parerno abstulerie libertatem, ea cantum
Paritus, cum consilium suscepit de dispentatione nulla
Pecenda, quo moniento, non morti proximus debuit ex
ElaC, consummarum est, sed CUM PPIMLUMLCOPIE, e

## Folio 92 — 1677088362:0132
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000132.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
92
DESPDTAZIO L. SECL. LIL.
delije rira cum libereare omne meritum.
FIxc ablurda pleraque alia, rrgent eos, qui eoram li
berraremrolune in Colidum indifferentia ab Polura costare.
qua D. AugusE. dinina _ prxlasa mence occupauit cap.
25. de praed. Sanctorum. Nunquid metuendum fuit ne
accedente atate, homo ille peccaret libero arbitrio: An
ideo in illo non libera voluntas erat, ac non tancum ma
Eis erat, quanto maxis peccaro sernire non poterat: Hie
verbis parum se Collicicum monstrac illius indifterentia
abColuta, cuius sine dubio multum deperibat Christon
TanCtITATC INCFCATA, _E PFRCCPEO PaTeENO. Ad eam rero
indisterentiam, dispucationibus conera Pelasianos nun.
quam contusie Auoultinus, licec ea SIE YTUS CONETA MI.
nichaeos, acque huius aleissimi consilii caulam apcruimus
Parce Cuperiori lib. primi, quod indifterencia liberratis se
Proprictas ellenria norior nostris experimeneis, ec ided
illam vesec aduerlus Manichaos, qui liberum arbitrium
Fundicus collebane: unde a posteriori concludie, malene
sare libertarem cuius proprieratem, Peu indisterentiam
exPCTITENEUT. AEcOntra Pelasianos, qui plus aquo libe.
rumm arbierium accollebane, de in absolura indisterentis
sicum elle concendebane, alia expedicarma, e argumen
ea D. Anoustinus: Ex oberuacum a nonnullis, re liberra.
rem noltram cum gracia de praesciencia dinina, et Chrilli
liberrarem cum praecepto parerno conciliaret, nunquam
inecisse mentionem huinsmodi indiserencix, quae recen.
tioribus omnibus in his controuerhis prora est ec puppisi
adeo diuerta abcune ria, abilla quam D. Augult. nobis
aperuic, _ primus calcauie.
Frinc relim in anrccestum agnoicac nonnullus Moder.
HUS CC DeF LITMTAM IM PCFIEIAM RAFUM CONETOvCTLIARUM
(ne quid grauius dicam) Scripltse, nihil nobis superelle
in his Dispucacionibus omni genere ArSUmenTOrI, e
armorum delticuris, nisi connicia quibus pugnemus.
Protecto authoritas D. Augullini, a veltro puenandi ge.
nere, e a restro sen lu alienistimi, evCrLO DEXCCPEOTI
e consiliorum, ne Christi liberras, de lubinde eius meri
cum ac nostra redempeio pereac, nihil convieii resipiune
Sed rim habene Arsumeneorum irseluctabilium, quae quil.
quis non Cenrir, nec capie, nelcio quid sentiae; qui dis.
mule, Cophictamasie; non sincerum Theologum. Y

## Folio 93 — 1677088362:0133
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000133.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
an
tera
D E L I B ER Y A TE C E R TSFF.
derir ergo ille scripror, quo loco sic reponendus, cum nos
his Argumentis, aliisque propemodum infinicis nihilo
debilioribus instructos, magna sui Aduciâ alserie, Colis
conviriis nos lecum asere ee Puonare.
Sed ad Theophilum redeamus: eria ex illo cora haa
Dispuratione de Christi libertare obsercio animaduertione
digna, e cribus difficulcatibus quibus haec concrouersia
continetur, vnam fuoie de consiliis, seu de perfectione
maiori sectanda, a duabus male se expedie, a Aroumen-
ea quibus libertas Christi lacestitur e duobus capicibus re-
pecita, rude existie imporentia Christi ad peccandum,
Seu dissentiendum l’acri consulenti, aue praecipienti, nem-
Deab rnione Hrpostarica, de a visione de charitare beaci-
fica, quae nullum rel minimum peccarum, auc defectum
Daciuneur, nullo modo Coluie.
Deconsitiis, seu de maiori perfectione sectanda, inter
recentiores acerrima elt, et incredibili concentione par-
eium desperara fere concroversia. Nam cum ex Theo-
logis quadruplex perfectionis oradus constitmatur, pri-
mus omnium ee infimus communis omnibus justis, de ne-
cellarius ad Calurem peccari cranis impariens, quo chari-
eas percat; alcer sinoularis hominibus Panctioris ricae, qui
excludit praeter sraves, leves eriam culpas Audio de aHte-
ctu admissas; Terrius Deipara eximius, expers omnis
peccari renialis ex surreptione; quartus denique om-
nium Cupremus, ec bearis mentibus singularis, qui ex bo-
nis propolicis optimo semper adhaerec: ab isto gradu re-
cenciores nonnulli, nihil dubicane Christum deijcere, cius
libertatis seruandae causa, cui nullum fere locum relin-
querene, si astring eretur oprimo cuique. Porre huins exar
Tentencia concionator ille mihi non omnino ignocus, cui
ve cerra relarione scio, die Festo Cancti Ignarii, abrepens
laudandi aestu, huius generis quem vocae Theophilus fa-
ruum amorem es blasphemiarum scacuricinem, in D.
Thomam, ictud excidic, D. Tonarium alciro, ee v(uspatO
hoc insioni ad majorem Dei cloriam, ec Cuis Atiis ac (0-
ciecari relicto, quadam ratione lupra Chrictum alsurexi-
Tc: quod Chriltus plures actus eticuerit remperantia, in-
sirix ee religuarum vircurum, seu moralium, Ccu infu(a.
rum, propriâ cuiusque honestare conrentus, atD. TOna -
cius, quidquid ab illo suscepro contlio, maioris Dei 810.

## Folio 94 — 1677088362:0134
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000134.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
34
D ISDV FATFO I. SECF. III
rix rique prosequendo actionum, honectarum produre
ric, evexisse ad illum supremum maioris gloria Deigra
dum. Deum immortalem. ( Sciuiset Theophilus Domini.
canorum aliquem quid simile de luo Parence, aurMtasistro
dixisse, auc cosirasse rnquam. quas in nOs Frasadius
excitasset: quas Diarribas CcripAset:
Sed ad rem: ab hac de consiliis difficuleare abstingii
consulco Theophilus, nempe quia sensic (ibi insuperabi.
lem, an scilicet Christus neliora aut perfectiora, aut
cerre oratiora Parri semper debuerie lectari, an Praeter
miccere porueric. Bernaldes recens e cruditus ex Socier.
Ee ScripEOF, a Prudentio relacus censet data Christo à Patre
consilia, permisto tibi quae libuerit eligere, hac indulgentia
et quidquid sibi placuerit, etiam minus bonum, ac perfectum
frarius ihi futurum Pr: quia licet ruum opus sic ablolu.
Ee aliomelins, s camen Dei consilium aue beneplacicum
accedar, minus bonum perfectius sc quocum q; alio. Sane
quiica consulit, Facias quod libuerie, quia mihi gratius est
Fucurum, ridet ec ludic: omne consilii genUS prortuS ever.
Tic: quia consilium ex Ariltorele 3. ethicoru Cap. 2. estrei
electio pervestisarx: ende repugnat eum dici contulere
ee luadere, qui in neurram parrem inclinac, nihil praeseri
bic, omnia arbitrio relinguit eorum quos sulcepit suis
consiliis regendos, ec instiruendos. Sed ad quid Bernaldes
hoc commeneum sinxie: Onia existimanie hâc subcilitare
Si cualurum difficulcarem, quibus alios ridebat opprestos.
Duidam enim velibertari Christi consulane, eximunt
illum à lese sectandi meliora et grariora Parris: quod l.
ne non caret aliquâ Epecie cemeritaris. Nec placer quod
alii dicune, incesrum Fuisse Christo, a consilio e praecepio
perere dispensationem, rel quod Prudencins putat pro.
babilius, consilia e praecepta peciisse sibi imponi. Nam
concra primum instar Bernaldes, non poruie Chrictus
ignorare quid perfectius, et grarius esset Parri, an petere
dispenlationem a consilio, es praecepto, an rerum que im
Plere. Nam Si dicas id nelciuisse Facis irnarum, non Cu
iuscum que rei; sed sibi necectaria, qua ad ofticium perri-
neac: si relis nouisse quid eser acceprius Pacri, nec tamen
eleoisse; Facis à Parre dissentientem: Si dicas non poruisse
vexcermitrere; auters illiliberrarem, alteruerum elisendi,
A a meliori, Ccu a consilio non porestmasis recedere, quam
2 PFACCPC.

## Folio 95 — 1677088362:0135
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000135.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DE LIBERT ATE CA R TSFY.
Ac dices, siica sic, re Chriltonecesticos incum bat xmu-
landicharismara meliora, Ergo ex Pola charitare omnia
coic: quia illa est, perfectissima vircurum, reliquas rero
nec intulas, nec morales rugnam ad opus adhibuit; qui-
bus omnibus Frustra illum Theolosiinstruerent, Poriola
ellene Fucura. Relpondet Prudencius Chriltum omnem
iusticiam implevisse, idest, omnium virturum criam n2-
curalium ex proprio cuiulque moriuo actus exereuiste,
iilque nostram Calurem comparasse. Neque de hoc est du-
bitandum, recertum sIE quod nesaBAE IM CMOFaTUS COn-
cionacor, Chrictum non fuisse semper ex perfectiori mo-
tiuo operacum; quia nunquam inferiorem rirtutem ad-
monic ad opus, nili ex imperio charicatis, ciusque con-
Portio ad summum perfectionis oradum prouexit. Vnde
Si arruas: Perfectius est operari ex moriuo supernaturali
quam ex nacurali, distinguie Prudencius; ( 29a5 ex 1n0-
riuo nacurali quasi solicarie, concedendum est, secus rero.
Si Cupernacurale, non cuiuscum que rircuris, Ced iphulmee
charicaris moriuum adiungas.
Sed s relimus Chrictum astringi perinde consiliis, ac
Draeceptis parernis, nec dispenlacionis pecendae demus
copiam, quid supererit liberracis in illis implendis: Peu-
dentius, rbi acricer rariis arsumentis impugnanit, ac
Dene cuerrir hoc dispenlarionis perfurium, istud sibi ser-
vavic, quod Christus in ancecestum pecierie sibi huiusmo-
di consilia, ec praecepea imponi. Si contra iltum instes
hane libercaris detendendae rarionem, nulli SS. Patrum
venisse inmentem, vicro facetur nullum id cradidisse, sed
neque eriam nerasse; et hoc postremum sibi suficere: led
mirum est tacuise SS. Parres, rem rnde cora Caluris aco-
nomia pendear. Vreeraurem aliud Argumentum supra
insinuacum, eo cancum momenco Christum libertate
Pocirum fuisse, quo periit sibi huiulmodi consilia et pex-
cepta imponi; illa verd impleuisse summa necessitare, vbi
Lemel periie sibi huiusmodi praecepra. Probari Porest,
illo instanri caruisse liberrare: neque enim ignorare pote
tac quidhorum cilet gratius Parri, de perfectius, rel pete-
re vlero peaecepra, vel expectare sibi à parre imponi, et
cum necellario iurca menrem Prudentii, eligat quod per-
fectius est, eo momento addicet se parri perfectiori sine
libeTEaTe.

## Folio 96 — 1677088362:0136
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000136.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
DLSDVTATIBL. SECT. III
PAR ACR A DH VS SECVNDVS.
Spinio Ldi de impeccabilitate Christi
reiicitur.
As omnes disficultates granissimas fuoie, aux disi.
 Lmulat Theophilus, qua MavIS VEgCHE, d quaciun
indifferentiam ablolutam, quam Argumenta à Praecepto
repetita. Ft illud quidem de impeccabilitace ex rnione
liypostarica fere concemnir: quia ca impeccabilitas non
alia, inquie, exigit a Deo auxilia, quam quae riaroribus
Conteruneur, ve ex Sciencia media congrua sinc et etficaciu,
auertenda Christi roluntari a peccato, vel defectu per
dissen(um a PaErC: e li quae gratia inefticax ad hoc pru.
videatur, adhibendam aliam efficaciorem de magis con-
gruam.
Airum est profecto ausum Theophilum haec scribere.
Sed Cupendum magis, palsos libri censores haec edi luo
sustrasio contirmata. Ouid isitur si hanc peccandi poren.
eiam Chricto conculit rancum Canctitas increata, de rnio
trpostarica; nihil viera electorum ex Angelis, et homini
bus forrem habuic, quos voluic eximi a peccaco hac gratia.
rum ex sciencia media, e eventu efficacium administe.
tione: Ergo ex hoc capite extrinlecam taneum habui
immunitarem a peccaco, nullam cum peccaco inerin
secam repugnantiam: quod vix Calua fide porest dici.
Chrictus iplemet asserit nihil opus ralentibus medico, sed
male habencibus. Juid vero aliud est illa series oraciarum
efficacium auertendo peccato ex scientia media quae in.
congruis ex inesticacibus, unde infallibilicer sequi praesei.
tur Deccarum sufficie oportuniores, tanto malo, quod
impenderamoliendo: Ouid, inquam, huiusmodi auri
liorum apparacus, quo perinde Chrictum ac nos munit
Theophilus ne a graciarnionis hypostatica excidat; sicur
nec nos a gratia Canctiraris: Vult ergo Christum haben-
dum esse licurnos, morbis obnoxiu, de nisi remediis tul.
ciac impeccabilicarem ex rnione hypostatica credit esse
ruituram.
Mulco caurius multoque prudentius Suarez, ex illi
impeccabilitare

## Folio 97 — 1677088362:0137
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000137.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DE LIBERTATE CHRISTT.
iimpeccabilitare Christi, censer porenriam Dei nunquait
illi adesse paratam ad concurrendum cum illa COnCUETI
indisterenti, cum instar praeceptum nesariuum, cuius
nequie Chrictus actum oppolicum elicere. De PEXCCPEO
aucem posiriuo censer, cum duplicirer riolari possie, nem-
De actu positiuo, de pura omistione, Christo non adfuisse
omniporentia intluxum paracum ad actus oppoltos piae
cepro; de omistione non rulc omnipocentiam illi adfuisse.
quia illud praeceprum implenit per actum poliriuum libe.
rum, errohabuie Facultarem, ee porentiam anceceden-
cem ad omistionem; quia non exisit qualicarem aliquam
Posiciuam, Sed porius nesationem aut suspentionem
actionis.
Verum licet haec Suaris sententia lonse absit a remeri-
care Theophili, non camen iuxca lua principia defendie
Christi libertarem, nec quoad omistionem, nec quoad
actum positinum. Non quidem quoad omistionem, quia
non censecur tieri libere, nisi adtuerir Chricto paratUS à
Deoconcurlus ad verumque, nempe ad omistionem de
actum: Acqui non poruic Deus prabere Christo, aut pa-
rare concurlum ica indifferentem, si actus oppolItuS pEX-
CePEO SIE PecCaTUI.
Oeclaratur vis Argumenti. Aliud est omittio pura, aliud
omissiolibera: primum non pecir concurtum ad caren-
eiam actus, secundum aurem licet non exigat inAuxum,
requiric eamen accinctam, e expedicam ad ponendum (
velic actum, quod Chrilto deest; dum enim omittit, vel
Pocuie actum posiciuum elicere, vel non poruit; l hoc
primum asseras, auters Christo libertarem; si secundum
relis, habuic omniporenciam paracam cum concurtu in-
difterenci ad bonum de malum. Plura videri postune apud
Prudentium de Christi libertare conera Suaris ee Theoph.
sententiam. Sed quodnam opera prerium retere Theophi
lus ex illa prima respontione in speciem impiâ e absurda
cum nihil conterar ad Colutionem Ardumenti Cx 2. CaP. &
alcerius generis impeccabilirare à visione beacâ. Nam ad
illam fulciendam nihil possune insernire huiulmodi alexi
caca compolica, ex auxiliis beneficio scienrix mediae con-
eFUIS.
Alia aurem rarione illud Argumeneum excipit: con-
cedit Chrilto imposITA PEXCCPTA, QuX CIETa CulpaM nOI

## Folio 98 — 1677088362:0138
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000138.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
98 DISF VTAETO T. SECT. III.
Pocerar praecermiirere: Se d impeccabilitarem nihil obsuille,
quin libere illa oblervaret, licet ab illis implendis absti
mere (Ceu quod idem est peccare) non poster. Sed quidrum,
ec indisferentia actiux, Christo incer peccandi im
Docentiam e necelsiturem parendi polico: Nulla (I.
Perest nec lubinde quidquam libertatis. Sed Christo ad has
andustias redacto eriplicem riam aperie ad libertarem.
Ouamuis enim generatim acl MOETCI ex PEECCDEO, e ad
obedientiam allringeretur; eria camen lupererant eius
atbierio permissa, quorum nihil nec praecepio, nec consi.
Tio denunciacum est. Libera imprimis e indifferens relicta
est Tubstanria actus parendi, nulla illi circum stanriae tem
poris, velincentionis actus, nec rariones, nec motiua que
impellerent ad parendum praeleripea Punc. Ec quamuis
daremus pondere poceltaris paterna cogi roluntatem
Christi d obsequium necellarium, relicta esset libera ad
obedientiam rita, nempe à roluntare Christi ita affecta
D Compatara, re de morre ex praecepio lubeunda raude.
nec, eam vlero electurus, nili electionem occupasser im.
perium parris, quod, inquit, barbare dicitur facere de ne-
cessrate virturem, quod est relur e laxo oleum, ec ex ipst
necessicare exprimere, et extundere prompram ee liberam
volumcace
Refeluntur varia Cheophili solutiones.
PARACRAPHYS PBRZEYS.
L bus allumplic, ridetur mihi imicari pericos duces,
qui Fugaco, ac deleco exercitu, quod superest ab interne.
eione milicum ex fuoa, ConantuF xetrahere ad reparandam
Puonam. Consilium, e conacum laudo, quod etiam ri
atus de genu puoner. Sed ad quid illa inseruiune, niss illu.
strandxe rictorixe, ec veriraci: Cum videamus aduerlarios
vi Rrommencorum oppressos, nonnili diverricula, et eftu
Sia quaerere. Sane lacius fuerar nesare cum LOrca, rilum
Christo imposicum a Pacre morris subcundae praecepeum,
quam illud admierere, quod nihil de circumstanciis, de
CaVS, auc ipsa SuBSLaMI actus PraeLibaE. Cui eniu
b
PAc Tolurionum congerie, quas ex diversis auchor

## Folio 99 — 1677088362:0139
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000139.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
i
1
i
ett
net
let
10
1
1
1B
d
CeB
A1
d
D
5
1t
e
DE LIBERTATE CMRISEE.
Similem Facie Deum Theoph: Hero operas praecipienen
Cuis vernis, nihil curanci, quo animo vensum per(oluant,
quia suum commodum quaerie a seruis, non rircuris su-
dium. Iea vule Deum suis praecepris cum Chrilto, X n0-
bilcum agere, ve rem hieri precipiac, quacum que rarione
oRecti pareamus.
Nam cum rule Christo morrem praecepeam seu semo-
eis circumstaneiis, morinis, ee substantis actus obedientix,
velim dicac quo huiusinodi praeceptum cadat: In MOrtem
inquies subeundam nude. Iea ne cciam re quid commu-
ne est, non solum bonis, ec improbis hominibus, sed
bruris malum. Oua racione nihil haberboni, neque ho-
necti, nec ciera culpam poller ab homine obiri nullo ap-
posico moriuo honestaris; a qua nudam dicie Theophilus
peacepro Parris Christo imposicam. Sed mirum Cane
fuerie Deum curasse morrem praeferibi Filio, re quid com
munc est cum bruris, e neslexisse oraniores circumstan-
eias, qualis est supplicii loco publico, incer duos lacrones
ad maiorem intamiam. Saneillud genus praecepciinere-
dibile ek, nec Chrictus nos docuirillud genus obedienrix
Tuo Parri exhibicae, rel a nobis praestanda, cum dixic.
sieut praecepit mihi Pater, sic facio, _ ne credas Polis PFXL
cepris rreeri, nec consiliis locum rilum esse, alibi dicie,
quae sunt es placita, facio semper.
Sed quam aliena est a menre Theophili, illa in hOrrO
ad Patrem precatio, a rribus Fuanselistis diverso cenore
verborum relaca, re videantur rno consentu voluisse
Fheophili exceptiones retellere? ARerir circumstantias
cemporis, incencionis, nullomodo praeseriptas a Patre,
Led permissas Filii arbierio: ac conera sic Parrem alloquitur
ex Machao, verumtamen non sieut eso volo, sed sient eu-
Ouid illa Formula verborum significac, nis ReI PEXCCPEX
circumstancias: Concendierem rolicam, seu rolendi ra-
cionem, ee morina non Cuisle praeseripra: ac conrra Chei-
Aus ex Marco non quod eso volo, sed quod ru; quibus ver-
bisrem sine dubio rolicam, et rolendirarionem comple-
nus est. Contra cerriam exceptionem qua substanciam
actus eximie a DERCCPEO: SC Lucas inducie orantem
non mea, sed rua voluntas fat. In id rnum conspirarune
Euangeliltae, re perfectam volunearis Christi cum parec
ea consentionem quondres rolicas, ee rationem volendi

## Folio 100 — 1677088362:0140
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000140.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
100
DESDVTATTOI. SECF. III.
ouoad substantiam actus de circumstantiaS FeFerreHE: A
quehocabloluro obedientia exemplo nos docerent, qui
ratione diminis praeceptis, et consiliis PALCTC nOS OpOI
ceret.
Sed concra Theophilus concendie, nihil horum prae-
cepro, aut consilio, indictum Chrilto, ve lalua sie inditte.
rentia absolura. Sed reuera non est eanei, ve roc locorum
Scripcurx, toc exemplorum dispendio redimatur: de lane
mirum fuerie Chriltum inspexisse decrerum Patris; e in
eomorrem cum omnibus circumstanciis sibi Ferendam,
nec debuisse illi assentiri; cum nos divina roluntari et
(0lo cventu note, oporreat subiicere, e quidquid de
creuerit, aequo, e Torri animo ferre, ne ab eius decreris,
vel minimum recedamus.
P AR AGR A PHYS Q Y AR YVS.
Fnodatio difficultatis ex vera sententia,
Zhis erso omnibus cuidens est, rix Christo nostru
liberraris vindici, suam constare; nec subinde obe
dientia mericum, e precium nostra redemprionis, 
Tencentia Theophili mordicus adhaerere relimus: ereo
incunda est nobis via, quam lupra aperuimus. AC quid,
inguie, fier liberrati, si indifferencia absolura altringatu
vinculisaeneis, de ineluctabilibus necessicatis, qualis esta
Deaecepco, a visione beaca: Duasi sublatâ, ac diminuril.
Id indisferencia absoluta, que rnicam ad peccandum po.
centiam concinet, omnis perear indifferencia, de mera
Supersnecessitas: nec praesto sic rera ellenria liberraris,
an independencia a mediis posira, de eligendi facultas
media ex tine, _c ex illo indifferentia TemPCFatA, quX Om
nia clare ee fuse explienimus.
Ad huius Colutionis senlum craximus responsionem
Thomictarum ad camdem difticulearem, et nihil opussit
eadem repetere. Vuum tancum superest Argumentum
quod soluamus. Suppositio consilii, aUE PFXCePEI ance.
cedir actum, quo rerumque impletur, Se ex illa suppol.
tione consequitur eadem necessicare, qua impostiliile elt
Chxilti voluncarem q Pacerno consilio, aUE PrxcepIo
Dn.

## Folio 101 — 1677088362:0141
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000141.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DE LIBERTATE CMRISEE.
Rissentire: Ergo peric omnimoda libertas.
Ad hoc Aroumentum, quo cora concrouertia deducitur,
Nego ehdem necellicare herirem praecepram, qua Chri-
Itusnon porestpeccare, aut dissentire a Patre; quia LeS
Peaecepra, quae est mareria liberraris, est purum medium,
accidentario. Ani coniunctum, quarenus ad momentum
illiinseruie, ac proinde si quam habeat necellicatem, est
ex mera suppolicione cui seruatur dominium, ec rsus, imo
indifferentia ad illud, cum subordinarione ad Anem, qua
illam expursar e Excepeccari, de mala electionis: PrgO
nihil nocer libertari. Ft hanc cumulare habet Chriltus.
etiam (i praecipiantur actus, aue per ritionem bCataM PEX-
sciantur. Duid ergo cimemus liberrari, quase excidium
illiimmincac, ab illo recestu a peccato3
Acinquies eadem necessitare eligitur medium quo cui-
CatuIE Pecearum, e concumacia in praecepcum. Nego illud
ANT. quia necessitas ad rem preceptam, est secundum
quid suppositionis, ad fusam rero peccari, est necessi-
cas simplicirer: rario differentia pecitur ab illa diltin-
atione duplicis medii; quorum ruum est per accidens ad
tempus iunctum Aini, cuius generis est res praecepta, aliud
clt per se connexum, aur porius pars tinisformalis, qualis
est fuoa a peccaro ex consensio cum Dei roluncare: Krro
2d illud, non istud, Ceruarur libertaS.
Oeclarari porest hac solurio summe obseruanda, exem-
Dlo Capistime rsurpato, rarionis ec libertatis, quas dixi-
musmuleis convenire, sed hoc maxime differre, quod
cario re plurimum ex praemistis inferae conclutiones
xecerna veritaris, quibus assentiacur necessario, idque du-
plicicer, primo re ex praemissis enidenter deducuntur,
deinde re in seipsiS rerx sunt, de xterne reritaris. Liberras
rero extine elisirmedia libere, quia non Cune necestario
connexatini, sicur conclusiones ex suis principiis deter-
minaca: quare in electione duplex elucer libertas oppoh
ea duplici necostitari, qua racio assenricur conclulioni,
cum re deductae, cum ablolure in se considerata. Libertas
veromedium eligere porest reroque sen su libere, nec in-
cerdum pocelt aur debee amare rila ratione necelsarios
non quidem rnguam ablolure, sed nec incerdum eriam ve
sini Cubest: sicur enim rario (ve idem exemplum ad rem
apcistimum rrgcam) conclulionemm probabilet, cut ex

## Folio 102 — 1677088362:0142
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000142.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
202
DESEVTATTOI. SECT. III
principiis incerris deducie, nunquam vi illius med
Pocelt cerro de se veram ablolure sibi persuadere, sed du
bia Cemper e anceps haret, et Cormidolotum alcerumm
parci atensum praebet; quia ridet illis posse Cubelle Fallum.
Si tamen Foruset propolitionem modalem, porest certod
euidenter probabilem Cacuere, licer incerdum nec ipsus
Probabilicacis habeat euidentiam.
Tiem de mediorum electione omnino dicendum est:
Dolle sicur probabiiium assensum in eria diuidi genera; ve
CnIML accendunEuE, ve CublunEni, vel re in se habenc pro
Priam, e innatam bonitarem. Flac secunda acceprione
nunquam necesario MaSiS AIANEUF a VolUnEaLC, QuAmP.
cioprobabilibus certum praebeac assentum: re sublunere.
rofini, tum licue de conclutione probabili diximus, inter.
dum cognosci euidenter probabilicacem, aliquando rero
Piobabilem haberi de ipsamet probabilitare alsentum; in
haecmedia amari postunt cum omnim od a indifferentie, d
nulla Prortus necessitare; interdum potest esse neceslitas,
Sed eancum suppositionis, qua habeat adiunctam liberta
rem ad ipsamedia, reabsolute in se considetantur. Vo.
lurtas impeccabilis, ad rem praeceptam habet absoluram
liberracem electionis, et amoris medii, adiunctam necel.
Sicari secundum quid, qualem diximus conclusionis pro.
bobilis absolure considerata, vel re cuidenrer est probabi.
lis: e hâc libereace poriuntur Chrictus _ Bcati, alteri
saudent riatores, quae responder assentui opinionispro.
babilis, cuius nequidem probabilitatis cuidentia habetur.
Sed de his plura articulo tertio.
Sed rebreuius, de Force apertius, haec omnia perstring.
mus, distinguenda Cunt eria genera conclusionu, et 10.
eidem electionum. Primi scneris conclusiones demon-
Strationibus comparantur, cum carumdem ex praemilis
necellariis deductio enidens est, et lubinde recas in seiples
esse constat, e reriu(que cerrum assen Cumracio praebet.
Secundi generis conclusiones lunc ommino oppolita supe.
riori, cum nec illarum illatio ex praemissis, nec reritas eui.
dens est. Ced ad summum probabilis cui proinde ratione
queat certo assenciri citra erroris periculum. Pereii vene.
eis conclusiones luntmedix, quarum illatio ex praemiltis
eyidenter probabilibus necellaria est, sed in SC TUnCtan.
cum probabiles, ac proinde indubicacum aeN SUML Nec La

## Folio 103 — 1677088362:0143
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000143.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
1b
0
lec
DBLEDERTATE CARZSTT.
203
quirune, nec patiuneur ciera cemeriraris aue Fal nO-
cam.
Electio si proprie sumatur duplex rancum est, et respon-
dec duobus poitremis ordinibus conclutionum probabi-
lium, quarum illario, de veritas incuidens ett, rel illatio
cuidenriam habet ex peaemissis probabilibus, led inCerrae
Tune vericatis. Electio riacorum de rC PEXCePEA à DeO, aue
de amore Dei, libertacem haber reroque modo, de re
Pracepta, re subest Ani, rel in se ablolure considerata,
quod aliis rerbis explicane Thomista, est libera electio
nobis de re praeceptâ, seu macerialicer, seu Formaliter,
siue nesatiue, sive priuariue lumatur. Electio vero Chri-
si, ee Beacorum similis est conclusioni certix e media.
qua habet rationem propolicionis modalis, seu qua eui-
dencem haber illationem, sed reritaLemL NON OMMINOCCF
cam, cui proinde inrellectus non praebeat Armum, de cer-
cum astensum. Pea Christus _ BeatIFeM PFACCPtaM FOF
maliter ve subest ordini finis eligune, amant de rolune ali-
qua specie necelticatis secundum quid, ex suppositione:
Iplas rero res in lenequeamane, neque oderunt necesta-
rio, Picur incellectus rei quam vider enidenter probabilemm,
nec astentitur, nec dissenticui neceslario, ee citrà omne
dubium, ne se periculo erroris exponat. Ouare (CUE COn-
clusio secundum illationem probabilis cuidenter, incerta
magis pertinet ad conclusiones probabiles quam necesla-
rias; ita ad liberrarem pertinec recum que genus electionis
explicata: ec cum Chrictus et Beaci eliciant de re praecep.
caassensum, similem illi quem habet ratio de re probabili
in se, licer illationis sic euidentis, cui necessario adhaerere
nequeat, ita voluntas etiam impeccabilis, sei prace
Pex libere, non neceslario adhaerebit: et haec Pacis de Chri.
ci libertare plura in hanc rem cum de nostra.
ARTLCVEVS SFCVHDKSS
Se ddveritodo norodono
o avina de ecea tolaits, Gualitaa
riltialtior enabellas, Coaeor el ciuscom
crehensio de explienrid. Si quidcamen lucis rei obseuritto-

## Folio 104 — 1677088362:0144
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000144.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
204
DESDDFAPTOT. SECT. TII.
ma accedere porest, haurienda est ommino ex liberratis
notione a nobis hactenus explicaca: quae plura sine dubio
habet, quibus haec disticuleas insuperabilis recum que capi,
nuc emolliri possic. Sicut natura cognitionis ex porentia d
obiectonarae, et ex veriulque similicudine profectae, ad
inectabilem verbi liviri generationem, ex D. Thomae prin-
cipiisnosmanu ducit, hoc Aroumento, re quo perfectior
cornitiosit, ad nobiliorem alturoat obiecti cum Faculta.
resimilicudinem; e cum rerbi divini à Patre per sui no-
ticiam generatio; supremum incelligentix gradum teneatu
eo candem perveniac oportet, re obiecti seu principiige.
nexancis, quod Ar obiecto faecundum, cum verbo seu ter
imino incollectionis similiendo ad nacurx ex subltantixe vni-
cacem deciuertur. Ita de libertare dislerimus, cum reca e
vermanilsima oriacur ex duplici capire, ex roluntaris prae.
stancia, ee rei quam actinsir inferioris ec imparis ricio seu
delectu; quo alcioris ordinis est roluntas, eo fucura est
liberras masis absoluta ab obiecto, et amplioris in illud
dominii: Ergoimmora ee invariabilis quoad relle de nol
le, utare, Porest ad arbiteium qualcumque res crea-
FaS.
Flis principiis riam munimus ad arcanum increatae li.
bercaris, inhocposicum; quod Deo nihil incernum ec ri.
cale adesse aue amoueri queac, reS tameM ad CXITA prO
Cuo atbirrio ponac ec astumar, e nihilo exerahar, aurin
nihilo derineat. Dui vero id ponictieri, rem Fareor esse lu.
PFa LUMAMX _ CFCAEA MENLIS CapEUI. HLIC (OLUML CONErO.
verlia est cum Theophilo; qua duarum nocionum liber
earis, an nostra quam per independentiam roluncatis à
rebus explicomus, an indifferentia actiua quam ipsernice
vrget, aprior sic ad explicandum illud ineftab ile libertaris
increacae mpsterium, quod invariabilis ad libicum relic aut
nOlIETES Ac CXETA PTOdUCCTC.

## Folio 105 — 1677088362:0145
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000145.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
c
DE L EBER FA FB CHR FSFZ.
P A R A O R APAYS PR TMYS.
Refelluntur Theophili aliae que diversorum opi-
niones.
TMIPREMTS necesse est conveniat nobiscum Theophilus,
actum liberum Dei non esse polirum, neque in denomi-
natione exrrinseca a productione, aut non productione rei,
verule Aureolus relatus a Capreolo in F. dist. 45. Gux(t2.
contra conclusionem secundam ex certiam: nequeetiam
dicit solam relationem rarionis, lue consequatur ad actum
diminum, re ridentur innuere nonnulli; seu respectus ille
roliri libere consequatur ad terminum ad extra produ-
ctum, quod riderur relle Valquez, e eodem modo hunc
respectum libere voliri explicare, quo relationem creantis
Dei incempore, vel rnici Verbi cum humanitate, quae si
NC duBiOOriEUL ex POIa IMVEaLIONC CFCAEUEX. NequC ex-
Plicanda est huiulmodi denominatio libere rolentis, per
aliquam denominationem Deo quidem intrinlecam, qu’a
dicitur libere relle, ec agere secundum consilium rolun-
caris lux, qua camen intrinleca formalicas posc abese à
Deo, et sE desirioni obnoxia; quod Fallo Theologi re-
centiores ascribunt Caierano Prima parte guaelt. 19. art.
3. Quem rero sensu explicant Nazarius, e Joan. a Sancto
Fhoma. Hluius rero opinionis aut potius erroris est COn-
radus sostts caluinista, ee ad illum magis quam Ca- VS
iecanus accedune Fonzeca e Salas.
Foca eroo veritas Carholica, e incomprehensa difficul-
tas in hoc est posira, quod libertatis divina ica incrinfeca
sic racio et denominatio, re ommino immutata in semu-
cerobiecta, illa retie, nolie, producat, aut non producat.
Hlanc vero difficulcarem Theoph. Secundae parris Cap. 6.
rejecta nostra sencentia de libertare, ita ex lua putar se
Prodigare. Libertas divina posira est in indifferentia acti-
ua SCuE nOstrA: Aequi nostra roluntas libera ex vi Cux in-
difterentix actiux omnino immutara de necellaria quond
actum primum, porest pro libico terminari ad hunc actum
secundum, primo elicitum, porius quam ad oppositum,
d quem protundendum xque cerminari poruillet,  lin

## Folio 106 — 1677088362:0146
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000146.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
106
BISEVTACIOL SEOT. TII.
buisler exprinilesio caux liberae: Frgo roluncas dinina et
vi actiux indifferentia sine rila murarione Cui, pocest libe.
re terminari ad CreatuTaS extra PonendaS, aUE nOn Po.
nendas.
Sed hoc, innoluere est porius, e augere, quam expe
dire difficulcatem: nam quamnis demus (quod dubium, for.
ee falsum est) roluntarem creacam ex ri actiux indifferen.
cix, muratione et praemotione quoad actum primum.
elicere ad libicum actum secundum; cereum est in hoc dit.
terre roluncarem noltram per actum secundum comple
tum, a roiuntare divina libere artingenre creaturas, quod
denominacio libere agentis, exprimat directe actum n
Formam constitmentem se dererminantem nos liberos;
obligue reroactum primum, Ceu indifferentiam actiuam:
contra vero nequie Deus dicilibere relle, tanquam a r
tione formaliprimo, de expreste Significata à creatura ad
extea Polita, e a lua roluntare oblique eancum imporrata,
alias vera eler sencentia Aureoli, quae eocam Dei liberta.
cem de respectum liberi, consticuie in excerna immuratio.
NCCFeatUTA: Contra quam opinionem ita argUMentatuE
Capreolus loco citaro conclusione cerria.
Ex Diuo Thoma primi contra gentes cap. 28. Porenris
qua se habet ad oppolica, e est illis superior, non agit
nisi ad rnum decermineeur, vel à se rel ab aliqua reer.
crinleca, Equali a maceria, ee a calu, re Col plures effectus
continens incerdum oppositos, ratione macerix ad rnum
decerminatur: Aequi divina roluncas indifterens est ad
oppolica, nempead essererum, et non esse, à quibusra
men independens est, quia concentus est lua bonitare,
ee nullare exerinsecdeger, ac proinde omnibus sebus crea.
eis superior ad illas indisterens, ac proinde liber cum lum-
ma independentia: Ergo non porest illas dererminate
Producere, aur non procucere, nili habeac roinnearem in-
FCEHAM, qUX id REAEUAE _E diLPONAE: E CIM SIE iITerNA ae
Droinde a Cubiecto omnino invariabilis, libere tamen ob.
jectum, sibi lubijciae; haec duo concilianda Cunc, quae rix
actingie Theophilus lua argumentatione: Deum non di
ei libere relle a creacura exrra se polica, licuri voluntas no-
Atea 2b actu secundo in le recepto, quasi a Formâ directe
hioniticara per hanc libere ageneis denominationem; sed di
primo actu necestasio quond encirarem sarione fubie

## Folio 107 — 1677088362:0147
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000147.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
DE LIBERTATE INCRBATA.
cti, qui camen liber sic, quoad volitionem et nolitionem
P A R A OR A PHYS SECV NDYS.
Patio Libercatis diminae explicata ab. inde-
pendentia.
VeTA habet Toan. à S Thoma Disp. quarra de vo
LVLluncare, arriculo 3. ec 4. & 5. ve probet denomina-
tionem libereagenris competere Deo rarione actus (e-
cundi incerni quond libertarem omnino necellarii, qui ta-
men libere terminatur ad creacuram. Id vero ex nostris
Principiis probamus duobus Argumentis, guorum pri-
mum ex Cuperioribus sic porestFormari. Libertas polica in
Colodominio rerum, non actuum porestimmurata in le,
res quarum habet dominium immucare ad arbirrium, leu
illa relle aue nolle producere: Aequi non repugnacdari
roluncarem dominam rerum, non actuum, ec id genus
libercaris perfectissimum, ec Deo dignum est: Frxo porest
dinina libCrEaS IIMMUEaTa, exerceri per Terum muTatiOneMI.
Prima propolitio cuidens est, quia coca muratio rolunta-
eis libere acenris, debet esse a propriis actibus; FrgOs
domina sic rerum non actuum, qua cumque incerveniee
mucario, rebus inerie, non roluntati. Secunda Propolirio,
Ceu Mlinorprobatur quoad priorem partem, quod scilicee
huinsmodi libertas rerum, non actuum domina, non re-
Puonec: quia liberearis dominium per se experitur in res,
accidentario rantum in actus; cum illud sine ilto compa-
Tati e exerceri nequit.
Probac secundo S. DOCtOF, PFIMI CONETA GCNECS CAD.
82. coresio discursu, cuius haec Cumma est. Indisfe-
rencia porentix ad verumlibet ex duplici cap. Porest oriri,
primo ab ipsa porencia, cum non est luam perfectionem
consecura, per quam ad ruam decerminetur; vel catione
obiecti, cum voluntas est indisterens ad verumlibet, et
a neurro decerminate pendet; Peur, inquie D. Thomas,
cum quis instrumentis diversis porest ex xquo rei ad idem
opus perlciendum: hoc aurem ad eminenciam porius
quam imperfectionem rirturis perrinet, quancum vrrum

## Folio 108 — 1677088362:0148
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000148.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
108
DTSBVTATIO I. SFCT. TII.
libet opposieorum excedic, et ideo ad neurrum dexermi.
nacur, led ad verumsibet ex aequo se habet. Id autem ma-
rime convenie divinae roluntari respectu aliorum à le.
nam Anis ejus à nullo externo aut creaco dependet, de
huic Ani quae est Cumma eius bonitas, perfectistime est eius
voluntas rnica: nulla est isitur impertectio, aut porentia-
licas in voluntare divina cacione libertaris, nec rilum in
actumdominium, sed eantum in res volicas.
Ex hec probaeur ratione apertiori ee enidentiori, do-
minium voluncaris creaca in proprios actus, Oritur à
eribus defectibus ipsi innaris, quorum primus, ec ori.
80 Caterorum, est quod voluncas comparecur ad luas
operationes, sicue actus primus ad secundum, seu
re causa efficiens ad suos effectus, a quibus diltingui
Oportet, quos possie suspendere, nec eos elicere va.
leac, nIsi a CaUSa pFIMIZ PEXIIOLCatUT; ac divina volunEaS
Longistime abest ab his tribus defectibus. Neque enim
comparacur reporentia ad suas operationes, sed conci
pienda est eius libertas, inctas actualistimae rolicionis, quae
rix carione diltinouatur à voluneare, nec suspensionis pa-
tiens est, mulco minus suspensionis media inces actionem
_ faculcacem: quid ergo ad exercirium liberraris opus elt,
nihi dominio in rem creacam, in eo stacu quo libuerie po.
TITAM: Ouare Ccut ad denominarionem volunraris crea-
talibereagentis comparandam, Theophilus nil aliud re-
quirie, praeter porentiam ex actum liberum elicieum, ica
ad libertarem dininam consticuendam, Caris ese rolitio in
creaca cum dominio inres, eius ri derlu, loco possibilium,
aut FucuraruI POSTaS.
Sed ridemur regeri eodem Aegumento, quo Theophi.
lumpremebamus, a discrimine inter exemplum, et rem
subiectam; quod cum actus nostri liberi, non solum sine
effectus, sed eriam Forma inhaerences, quibus roluntas
perticiarur, ab illis directe oritur denominatio libere 2.
sencis, ex oblique rancum a roluncare: l ereo illud exem.
Plum Deo conneniae, non erie liber per inerinsecum
actum, sed per productionem, aUE MUTaTIONCM CFeATUI.
X2; atque ita directe creatura significabieur productione
libere roleneis, indirecte roluneas e rolitio increara,
quod plane euerrir non solum seneeneiam D. ThomK
explicacam, sed erium doctrinem sidei, et libetrarem

## Folio 109 — 1677088362:0149
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000149.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
t
1M.
Odu
IlaI
DE LIBERTATE INCREATA.
diminam. Si aurem relis nomine Dei libere agentis sioni-
ticari actum Dei aerernum ex necellarium, ee oblique can-
cum creacuram volicam de producendam, inde grauiores
emeroune difficultares. Dui enim Aeri postit, re actus
Deinecellarius, quo seiplum amat, de ratione suae boni
catis res crearas, sc liber et indifferens ad rolicionem et
nolitionem; cum actus roluncatis creacae, rbi lemet ro-
luntari inhaesie, eocum Cuum effectum Formalem subiecto
communicet, nec vilam habeac indifterenciam ad Cuum
obiectum.
repaveis superiora ec quae supertunt dicenda, ad hanc
vlcimam difficulcarem enincendam perstringamus, e ex
principiis noltris reperamus, merienda est libertas ab in-
dependentia, re quo haec fuerie maior, eo sic furura perte-
ctior liberras. Pres surem pollumus independenrix 3ra-
dus distinguere: primum communem liberrari de roluntari
cieacae, independencia morus quoad exercirium, secun-
dum independencia actus improducti, rerrium indepen-
denrixe quoad speciticarionem ab obiecto, ee terminatio-
nem ad iplum. Singula divisionis huius membra sunE
explicanda.
Cerrum est nullam esse liberearem, nisi sic maior ee su
perior obiecto, ac proinde ab illo independens, eo sensu
quo explicat Toannes a Sancto Thoma disp. Citat2, aFT. 4.
num. 5. Quod scilicee respiciac illa obiecta re imparia
sux capacitari, e inferiora sibi; quare roluncacem
allicere ad Cummum pollune, non monere eficaciter, et
necellario ad exercicium. Vndehanc primam perfectio.
nem libertaris, rocamus independentiam morus quoad
exercirium, cuius orioo estiplamet roluntas reluperior
obiecto, a quo licet specificari debeat, e allici polir,
non camen subigi, nec impelli ad amorem vel odium ip-
Sius, nisi relibueric. Acque hinc oritur dominium volunca-
eis in res, de in actus suos, quos porestelicere de suspendere.
Secundus oradus Libetratis mulco altior primo, positus
est in independentia, a quacum que caula efficiente actum,
seu intrinseca, qualis est porencia eliciens actum li-
berum; aue Deus monens ad illam: _ hic oradusliver-
caris, seu quod idem est indevendentixe soli Deo compe.
tic. Terrius denique ex supremus, mulco altior reliquis,
eriamli a secundo oriatur, sirus est in independentia ab
9

## Folio 110 — 1677088362:0150
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000150.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
120
DESPNTATTOI. SECT. TII.
obiecto, relalliciente, auc actum speciticante.
Vnde sic illum actum liberum, qui his cribus inde.
pendentix generibus gaucet, elle indifferentem ad obie.
eta quae rule, auc respicie producenda, quoad termina-
sionem Ceu rolitionis seu nolicionis: nam quod actus
nostrae libercaris, semel a pocencia esreltus, nullam
habear indifferentiam ad volitionem de nolitionem, seu
veobiectum cangat, rel non actingat, oritur ex defectu,
libereatis seu dependentia, cum a porentia elicience, cum
ab obiecto quod supponie non efficie, ee a quo spe-
ciem astumit: a guibus omnibus defectibus immunis.
estliber Dei actus, nec egreditur à porentiâ, nec depen.
det ab obiecto quoad cerminationem vel specificationem,
sed porius torum obiectum est ab ipso, ad quod termina-
tuT, non per dexendentiam sui ab obiecto, sed obiectiz
Sciplo. Flic omnibus adde, cantam esse libertatis increa-
ex actualicatem, de porentiam in obiectacreata, velicer
habeat indifferentiam actiuam, ve ea constituar in rario.
neobiectiroliri, aut non voliti, e sub alcerura rationeA.
Di subiecti; non possit tamen manere suspen sa ad alter.
urram parcem, sed ab xererno debeat le ad alteram par.
rem decerminare.
ARAO R AF AVS TERFTYS.
Resoluuntur aliae difficulrates de libertate dinina
 eodem principio independentia.
TAC distinctione rrium graduum libertaris, seu in-
L Ldependencia, continentur quacum que Toannes à
S. Thoma a numero citato rsque ad AFC. PextUM, mOre
Cuo magna subrilicare verlar, sed pluries repetir: omnia au-
rem iplemet complectitur Arricusi quinti Num. 17. cum
respondet ad illam interrosationem, quid sic illa termina-
rio, ad quam dicimus actum Deineceltarium ese liberum
aue indifferentem, an st realis intrinseca, an extrinseca
Deo: Responder consentance ad terrium gradum inde-
Dendentix (quo rno resoluir omnia) esse inerin secam en-
cicaciue, cum vi e pereltare super exrrinsecâ. Ouia haec
cerminatio non ett aliud quam ipsemet actus Dei cealis
Sib

## Folio 111 — 1677088362:0151
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000151.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DE LIBERTATE INCREATA.
in certio independentia sradu consticurus, seu re ipselo-
quitur ipla summe independens actualitas Dei, qua sibi
Lubiicie hoc obiectum, illudque determinat, ve sic obie-
ctum Cuum re Fucurum vel non fucurum, sicuc actio crea-
riua re inest Deo, est eius actualicas actingenS CreatuITaII,
a qua nec specificatur, nec rila ratione pender, sed porius
per Cummam illam independentiam sibi Cubiicie reluri
dependentiae rinculo.
Ita se habet rolirio divina ad obiecta libera, qua per
cummam independenciam constiruie in elle volici, Nata
re D. Thom. obseruac quaelE. 23. de veritate aFI. 4. 2d 5.
volunras habet duplicem respectum ad Cuum obiectum;
Primum re est quid rolicum; secundum re quid actu pro-
ducendum: ec hic secundus respectus supponie primum
Et inter recumque D. Thom hanc differenciam conslirmie
Cumme nocandam prima parre, quae ll. 24. aFC, 25. 2d Pri-
mum, quod primus respectus sei roliex aut cognicae, AC
xrernus ee immurabilis, quia haber pro fudamenco, actum
cognicionis, auc rolicionis dinina acernum, quo se 2d
alteram parrem decerminar ex ri summae actualicatis, qua
Culpensionem non paritur: respectus rero producti, à
quo Deus denominarur creans a dominus, labet pio
Fundamento creaturam, quae est rerminus productionis
diminae: e ideo hic respectus temporalis eAt, alcer xrernus.
Hinc etiam resoluit Loannes a S. Thoma eodem AF-
ciculo Num. 6. quaectionem illam difficillimam, an Deus
Polsir in cempore relle aliquid noni SICUE CrCarC, SUIRFCZ
non purac illi hoc repugnare rarione physica immuratii.
licaris, sed moralis cancum: quandoquidem decermina-
eio ad alteram parrem facto ab aecerno, nihil addit Deo,
nisirelacionem rationis: Prgo si heret in tempore, non
accederet maior mutario, quam respectus rationis.
Sed hanc qualtionem occupauimus, cum diximus Deum
ratione actualissimae liberraris, non posse manere suspen-
Cum; led debere ab aererno se decerminare ad rei rolirio-
nem se nolirionem: qua summa actualiTaLe CaFCTCL, Si
manerer Cuspensus, vel proposicum mutaree: PreOnOn ex
Tola inconstantia, sed ex immutabilicare phylica ropugnAE
Deum mutare consilium in tempore, auc nouum inire
unde respectus ille rarionis qui consequirur creacuram à
Deorelicum, es coonirum, astruimue retuo Cundamenca

## Folio 112 — 1677088362:0152
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000152.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
112
DESDVTATTO I. SECF. IIL
actioni immanenti Dei se necellariae, non Polum ve el
encitas increata, Ced eriam re est libera, seu re acringi
obiecta quae vule, e amaF.
Fx eodem Fundamento addir NTum. 7. actionem. Det
liberam, vecerminatur ad creaturam, menturari aererni
raci indinilibili: ex quo inferr ad exercirium liberratis non
requiri duo instancia realicer distincta, led ruum suftice
re, id que mulio rerius est de instanci aecernitaris indiuili.
bili a infinico: ad hoc enim Catis est re priis nacura po.
ruerit Deuscerminari per nolitionem, aut rolicionem ad
idem obiectum.
Ex eodem Fundamento Num. 4. soluit Argumentum
Vasquez: non ridetur polle incellioi extremis, de caulls
invariaris, sequi diversum effectum: Requi mutacio nulla
est in roluncate dinina immutabili, neque in termino seu
Crcatura: quia, si qua esset, deberer oriri à roluntate d
vina, qua tamen supponieur immutaca: rnde ergo eri.
Aecille transitus creatura a stacu possibili ad Fururum: VI
huius Arsumenti pene opprectus Va(quez, PUTaE nOn
Posse euirari circulum riciolum, ideo relle Deum rem
quia fucura est, ee fucuram, quia rulc. Ad illud Aroumen.
cum respondetur ex dictis, illud Axioma extremis immu
catis semper cundem sequi effectum, vel Ratum rei, id
verum elle si extrema eodem modo se habeane, active d
Passiue, secus rero, h actus dininx voluncaris in se pastiue
immuracus, alia immutet actiue; quod polse diximus ex
cocapite, quod sic in supremo sradu voluntatis libera
independencis, quae re actine immuret non eget pastiue
IIUTaTI, DE IIMUEAE CONEINGENEEF, Si exeremum in
quod agic, quod sibi subiicie, lic continsens, inadae qua
cum nec sibi necessarium.
Si aurem quaeras, qua ratione ille actus indifferens
immurer, de cansar obiectum, rolirione porius, quam
nolitione : Responder ex eodem Fundamento API. q
Nrum. 20. dc T2. a nullo decerminari, sed a seiploid Facere:
quia estpure, ex primum decerminans actine, et a nullo
passiue decerminari porest; quod illustratur cgresio loco
D. Thom. ex guaest. 23. de veritate arF. 5. ad F. vbi docer
S. Doct. ex voluntare sequi effectum, eo modo quo ro.
luntas disponit, non eo modo quo habet esse; licur acci
dic causis nacuxalibus, in quibus artenditur similicudo,
secundum

## Folio 113 — 1677088362:0153
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000153.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
ll
11
Det
IuI
32I
12
oliu
UI
let
Ole
de
1I
UC
DE LTDERTATE TNCREATA.
Secundum condicionem causae et effectus; cum tamen ii
causis roluntariis, assimilario consequarur secundum
quod in effectu impletur voluntas agencis; vnde AC vE
dicet actus rolitionis de noliionis sit necelarius, ex eota-
men seouatur habiendo concingens, ratione limicationis
obiecti, quod non est adaequacum actui immanenti ec
necellario; qui cum eocus sie actiuus, et nullomodo pas-
sivus, potest tuudare ex seiplohabicudinem rolendi, po-
eius quam nolendi; acque ita dicitur operari Deus se-
cundum consilium voluneatis sux: quia cum consilium sIF
deagendis, nec voluntas divina decerminerur passine ab
obiecto d ab agendis, ipsa est primum ec lummum de-
cerminans, ec ideo ipsa est sibi consilium.
Ex eodem oradu independencia soluie Rroumentum
difficillimum AEC. 5. a Numero rZ. vsque ad finem: ec ma-
ximenoranda elt doctrina, Num. 7. eradica, vbi aic, no-
bis in hâc re imponi ab imaginatione, et ideo semoven-
dam, cum agieur de libertare divinâ, qua concipienda cst
opposito omnino modo ad libertacem creatam. Nam li-
Derras Dei exigit actum omnino necellariumr, quia nOn
elicitur à voluntare, nec dependet aue specificatur ab cb-
recto, led porius constimnie obiectum. Si ioieur siE aCTUS
purus improductus, semper de necellario Deo conveniet;
si non speciticetur, nec dependeat ab obiecto libero, sed
Porius econtra obiectum ab ipso pendeat, quamuis ob-
dectum deficiae, ipse actus perseuerabie, nec porerie deti-
cere, sed rora libertaris rario in eo sita erie, re cum sum-
ma independentis sibi obiectum Cubiiciat, ac proinde ob-
jecto pereunce, nihil deperie actui, alias non cMeE (IIMMIE
independens de summe necesarius.
Vudeinrebus crearis, hoc libertaris arcanum nullum
habet exemplum quo explicetur: quia omnes Forma
creaca relarine habene luam enticarem cum dependentia
a cermino exrrinseco, quo sublaro, deficiune. Cola dinina
volitio est actus omnino independens ab obiectis, de
Eleo summe in eo liber, de in se neceslarius, qui immu.
EaEUS in Se IIMUTaE, de consticuit obiecta re vult. Ne-
que enim forma rolendi in Deo libere le haber, re actus
nostri, qui cum ab obiecto speciACenEUE, CONSIEUnE ro-
luncarem libere rolenrem, sine vila indisterentia: actus
aurem divinus licer insit necestario subiecto, ad obiectum
0

## Folio 114 — 1677088362:0154
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000154.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
224
DESBVZAPTOI. SEOT. III.
tamen comparatur actiue, quia illi communicat, relie
Tuum obiectum, ee transterr a Ctacu postibilis ad stacum
Fucuri; e ica reddic subiectum libere volens, de operans
effectum. Fit in eo modo le habendi active ad obiectum,
consistir libertas, seu denominstio libere rolenris, que
Porestadesse, et abesse, non rarione actus, sed ratione
cerminationis, et connocari conringencis.
Ex eadem doctrina trahie ad suum ee verum sensum
opinionem Caiccani prima Parte quaeC. F9, aFF, 3. vbi di-
Stinsuie duplicem actus liberi perfectionem, incensivam
vnam a lubiecto, excensiuam alceram in ordine ad obie.
ctum: e haec non ad dic perfectionem etiam exrensiul
Deo, Sed porius communicat aliis. Aeque haec est mens
Caierani re explicar Toan. a Pancto ThOm. AFE. 4. Num. 16,
et eodem AEE. Num. 72. In cumdem senCum explicu
Suarem, quarenus camen distinsuie octum liberum e ne.
celtario, ex inadae quara explicatione eiuldem actualica.
eis versus obiectum: quia non debet se necellario ee ade.
quate explicare quond omnem rarionem. Hloc enim ell
inirabile, e eminencistimum in Deo; quod cum sic inse
immucabilis; ee muret omnia, habeat in se actum ee ope.
rationem actualissimam; de Tamen non sequatE effectus
necestario, sed continsenrer, quia se inadaequare expli.
cac: e haec explicario re heloquar, non debet incelligi in
ordine ad effectum, re effectus Formalis, sed in ordine
2d obiectum, quod cum summa independentia immurati
e sibi subiicit.
Ex eodem aurem principio eodem AEF. NTuM. 23. de pri.
ma conclusione a Num. 2. Probar libertarem Deo maxime
Encimam, ec Formalem; quia sica et in summa actualicu.
re ec necessitare perfectionis incensiua, quae habet rin
immutandi objectum, non quomodocumque, sed n
rolens: Ergo primo et per se dicir actum roluntacis Des
incimum, ec connocaerem ad exera, ri illius roluntars
consticucam in ratione obiecti.
Ex quo deducie Num. 24. illam havicudinem;, Peu rela.
eionem, quam concipimus in volitione diuina ad rem
connocatam, non esse constimrinam actus, sed porivr
quid ad illum consequens: quia alias aetus Dei imma
nens, Speciticaretur sicur noseri ab iplo obiecto; Cum 1
ines summam se absolucam ab illo independentium
tub
esti
M
a
fel
sin
Hd
111
ll

## Folio 115 — 1677088362:0155
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000155.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
DE LIDERTATE INCRBATA.
hrabeac, ec sibi subiiciar: ee ideo obseruar Num. 6. melius
dici creacuram diminae roluncaci Tubiici, quam obijci:
quia non comparatur ad illam re obiectum anrecedentee
moveus, sed re effectus consecutus. Ec ( dicneur obie-
ctum rolicum, duc productum, hanc sationem parrici-
Pat ab ipso actu libero.
Inde concludic, optimas e a priori esse haS ex SCxiptura,
e ex Theologis consecuriones, re PCalm. 17. salvum me
fecit quoniam voluit me, de ex Tob primo, sieut Domino
placuit ita factum est, homo cAt quia Deus vule: nam
haec caulalis exprimie actum Dei liberum, qui revera est
caula rerum, ratione Cummae sua actualitaris incrinseca.
Ouare nullo modo admirrendus est Vasquez, qui dicie in
hac re rix posse evirari circulum viciolum: iea eNet (
voluncas dinina constituererur libere volens, per crearu-
ram incrinsece cerminanrem ejus actum, auc per produ-
ctionem extrinlecam effectus remporalis. Sed praeter
quod iam probacum est, liberearem Dei politam in Cum-
ma independentia cum dominio in res; cfcacicet con-
frmatur nostra senrentia, e retellitur opinio Aureoli e
Valquez, ex hoc quod re iple Fatceur, vix possit cuitare
circulum riciolum in eodem genere causae, qui omnino
dibertacem ee etticaciam diuinae rolunraris euercit. HIOC
aduerto ex eodem AFC. 5. Num. F. liberearem dininam
cum omnivorentia convenire, connotacione creatura ve
obiecti, e effectus, cum noc diserimine, quod omnipo-
cenria respiciar creaturas in esse possibili, quae est deno-
minatio necessaria, ec ideo omniporencia non est libera
respecto possibilium, sicer creaenra posibilis sc illi inadie-
quaca: voluntas aurem libera est in ordine ad lua obiecta,
quia cranssere illa ad Racum existencium, vel RaruIE n
producantur.
PAR ACRAPHVS OTARZ. Y8,
Solmiones Arcumentorum Aureoli ex C apreole
ne Captectus soc Claro, Coluit Arsumentum
ditticile Auxeoli: omne rolicum rolitione necellaria,
e eadem qua tinis necestario amatur, non est rositum li-

## Folio 116 — 1677088362:0156
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000156.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
Z1B D ISPVFA FFO T. S FCF. III.
Bere Sed necelsario: AEqui CreatuEX Sune volitx à DeoCB
dem actu necestario, quo suam Bonitatem aMaE: Ergo
sunc necestario rolica. Ad hoc Argumencum neg ac m.
iorem Capreolus, aue distinguie, amari necestario, (IVo.
litio in se necessaria, habeac etiam necellarium cransicum
in rem volicam: ac diuinum resse in se neceltarium trant
ZC CONTINGENTEF (uPEA CrCatOTaM.
Sed contrâ instat AureoluS: Transicus divini relle supre
ereaturam non est continsens a Fundamento, quod el
diminum relle neceslorium. neque d termino sciliceterea.
uta; quia ante quam producatur non est, ac proindenon
est contingens. Ad hoc Nesar sccundatm partem Argu
Aenei CapreoluS: quia, InGNIE, FaTUTa diCUNTUE CONEIM.
sentia, lice non sine, e res sunt contingentes, non qui
hrabene aliquod esse, sed quia esse possune, ee non elle.
Visum elt haec ex duobus peotundissinis Thomistisco.
digere, cum ad istam difticulcarem inertaustam recumque
ZIlustrandam: Tum recemprobarem, qua Poan. aSd
eto Thom subtilistime excoricauie contineri noctris iu
Dus obfernacionibus, ee rix polse divinam libertaremet
plicari, nisi ad independenciam contusiamus, in qud
bercaris racionem constitmimus. Acque ex illa praereerct
Tas differencias incer Boteram de diuinam liBextareM, II
alias Cumme nocandas deducimus.
Primam alio loco explienimus, quae in hoc est polu
quod cum divino libertas a bonis omnibus creacis sic lun
me independens, nec ab issis specificari, vel etiam ali
POstie, à Pola bonitare increata pertciatur: non astrine
ad meliora, e convenientiora opera lectanda, quande
quidem nihil contere ad eius perfectionem, guacume
bonicas creata maior. Vnde fc quaecumque Dcus il
vir. et ad Cuam bonitarem retert, co ip (o cuadere opi
num.
tunc eritur secundum discrimen, quod nostrx liber
ais rera indifferentia, escar remperamento ex lubordins
eione ad finem assequendum de Fruendum: quia emuli
Qua ratio proponie, quaedam iuuone, alia nOCent, de ex 1
lis quae Cune honecta si reilia, ruum peae alio porest n
dis conterre: led ad Dei perfectionem aur Felicitaten
quaecum que bona creaca quamlibet inaqualia, perinde
habent ex summa illa independentia, rude oricur abli

## Folio 117 — 1677088362:0157
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000157.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
a
DE LIBERTATE TNCREATA.
suca, et par ad haec omnia diuinae roluntacis indifferen=
ti2.
Terrium discrimen addic Poan. 2 Sancto ThOma. aCF.
5. Hum. 20. Quod cum omnia bona creata sine inditteren-
tia Deo, non opus habeae ad illorum electionem vnius
Prae alio, Gieuenos, indieio practico aur imperio: sed (uHi-
ciac cognitio per scientiam simpiieis incelliventir, qua, ve
inquie Sanctus Doctor quaelt. Prima de Porencid aIF. 5.
ad rndecimum, omnium quae Deusporest, habet racio-
nes quasi excosicatas, es mociua praelentia: et re inquie
S. Doctor, eodem ATC. ad T4. Oprima LaTIO Qua DeuS
omnia facie, est sua bonieas ec Capiencia, quae MaNCTeNE
etiamsi alio rel alio modo Facerene : ec ad 15. ad dic, illud
quod tacir Dens elle oprimum per ordinem ad luam b0
nicacem:  ideo quidquid aliud est crdinabile ad eius b0.
nicatem, est optimum secundum ordinem sux Capiencia.
Ech quaeras a quo indicio magis decerminerur Deus eplu-
ribus mocinis aequalicer proposiris; Relpondet ex erE
sua voluneare, sou re loquieur Apostolus, Ephel. T. secun-
dus consilium voluntaris sux, quia cum comprehendat
omnes rariones, non indiget consilio repetito a re CreaLA
eligenda: Sed rota ratio rerritur in roluncarem, quae om-
nibus moriuis comprehensis, se iplam determinat. EC
hoc certum censer de roluntare divina, quod alibinegaE
de creaca, et tenent Recentiores, se duobus bonis aequali-
bus aequalirer proposicis, posse line nouo motiuo, auriu-
dicio, quod libuerit elisere, id que rarione Cumme actua-
licaris, quâ non porest sicur nos debemus ab ipsis obie-
ctis determinari. Axc Cufficiane de disticuleace insuperui
bili.
AR PTCYZVS YFR YLY50
 Libertato eraa et sndest Det plastita
es morioni-
Aricera nolcia lonlenciae de livercais latuca plaliu
Ldium comparauimus a creacâ liberrare Christi, et in
creaca Dei; rnde illi ruinam Theophilus moliebatur. Sect
cauusnobis putar impendere periculum à praedetiniciq

## Folio 118 — 1677088362:0158
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000158.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
nibusaternis, se mocieous externis; quibus dun ve
lunedtem alligamus, aut subiicimus ab(que scientix me
dix beneticio, centecnos funditus libertarem collere, si
quelioc est praecipuum nostrxe disputationis caput, mag
quam duo luperiOTA inFeF NOS COnFTOveETuM. De liberr
Christi ex Dei, muleis convenimus: at de nollra repre
Scienciae decrero Dei, e morioni Cubest, non alid re COI
Sencimus, nisisis quae Calua fide nesari, aur in dubiumre.
nocari negueune. Ouidquid Deus ab aererno Catuerii,
aut quacumque rarione noliras peauiderir operariones.
vel ex rempore iuverie, necesse estincolumem esle rolun.
caris libertarem, ec cum Dei praelcientia e concurlu con.
venire. Oua rero ratione haec concordia AaE, intern
sumus omnino discordes: Thomiltae rolune Aeri in subll.
mibus, ri omniporentix divinx: Recentiores concendum
omniporentissimam virturem libertati exicialem, e sol
Sciencia media polle sub divina prouidencia seruari.
PAR AGR APHVS PR TM VS.
Sincularis opinio Lndonici a Dola.
NxeR has exrremas sencencias, mediam ee certiam A.
Leuic Ludonicus a Dola ex Familia Capucinorum Theolo.
sus Seguanus, qui libro in hanc rem (cirpeo, damnatpre.
decerminatione Phylicam, et Scienciam mediam; unde do.
cer nostram libercarem, et Dei Canctirarem, non posse stare
hisicum Durando, et Aureolo, concursum simulcaneum Dei
in noctras actiones liberas necemus. Nam ve Theliunde
hoc Aroumento edirarum seprima ait, astertores scientiu
media demonstrare efficacirer, opinionem asterentium
Deum Phylice determinare roluntarem nostram, et Con.
currere cum illâ insturu indistincto se simulcaneo, ad
Qualcum que actiores bonas aur malas, plurimum labora.
re, in Caluandâ liberrace nostra e divina lanctirate: vi.
eissim aic Thesi octana Praedererminantes bene accendere
Stanee principio de concursu simultaneo, quod est com-
mune omnium concurrentium, impostibile esse Deum ro.
Luntari cooperaturum explorare, expectare e consulere
voluntatem ercatam, et praeuidere quid sic ip (a operAEIIu,
DESBVZAZ2O T. SECT. TII.

## Folio 119 — 1677088362:0159
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000159.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
DE LIDERT, SIBTECTR PRESCIENTI. 119
A decernat concurrere ad iplam operationem, eo quod an-
ce decretum concurrendi, roluntaS CrCAtA NOn apPaTCRE
Deo, nise qualis ele ex se, secundum iplos omnino impo.
rens ad operandum: nec reperire hactenus porverune,
quid sitillud, ad quoa acrendens Deus, cognolcat ec de-
cernat exhribendum nunc esse, nec prius, nec polterius,
concurtum crearx roluntari operaturx, cumque decer-
minacum huius porius quam illius speciei; quamuis con-
fugerine alii ad dererminarionem roluntaris Formalen
ruc rircualem; alii ad ipsius propensionem, aur ad generi.
cam rarionem actionis; alii quid voluntas eller operaru-
22, E se Cola esset actiua; alii denique ad alios dicendimio-
405.
His ex Thesibus delibaris, Theophilus opinionishuius no
vencicula impurnationem agpredicur cap. 5. fraui queri-
monia, de mirari se aic, guortum auchor scriplerie, cardi-
trem controuersia inter Prxmorionis ee sciencia medix
aAerIOreS, in eo verei, re amoveaeur ab verilque
concurlus simultaneus, ad nostras actiones necessarius:
Quali pax incer rerasque sic Fucura. Si 2b illo principia de
concurtu Dei, mutuo consen surecederent.
Verum Theoph. non caxic menrem illius Theolosi,
neque reuera carpie quod pursat; quali purec nostrae li-
berrari repugnare concurlum simulcaneum: neque illud
obijeie, sed aliud insuperabile Aroumentum, non poste
Ecilicet constirui ab asterroribus scientia conditionaca,
medium quo cius certicudo nicatur: et probar cuidencee
enumeratione, et returarione nouem distidencium opi-
nionum de hacre: e omistis pluribus aliis, qua intra ex-
Plicabimus, profecto discordes Aduerlariorum sentencia,
ee contula voces, ostendune insuperabilem esse difticul-
earem, in obiecto huius scienrix scarmendo. Ec supendum
mihi ridecur, illud quod prae aliis suscepit detendendum
Aduerlarius, nempe Denin praescire Fururas sub condirio
ne operationes, ex inspectione rei omnino chimerica,
auc repuonaneis, quid scilicer ea condicione pohta, factu-
ra ester rolunras, l Pola posser agere line vilâ dependencia
a Deo congente. Sane sieo angustiarum compellamus
Adverlarios, ve sciencia medix alylum quaerane, in et con-
dirione conticta, quid Factura esset crearura l nullus Peus
adestet, qui iWMAEC PORET, AuE quO iP(A OGCTeE, IHMCTIC
et iui

## Folio 120 — 1677088362:0160
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000160.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
120
DFSDVZATTOL. AEOT. IIL.
dixic Carcerius, nos ad scienciam mediam impusnandam
Tolis conniriis polse asere, de quo aliquid mox dice.
1XIIIS.
Sed ad Ludonicum redeamus, cuins opinionem rotoillo
capice exagitar Theophilus ee probat non carere perieu.
loerroris communi suftragio Scholasticorum, quoslace
retere a Num. quineo ad rndecimum. Addic lOca 5S. PP.
Sed non illiastentior, cum aic, in eo politum esse errorem
Pelagii, quod concurtum simultaneum nesaveric: nam
quidquid sit de illius sensu, cum primum à Ade detecit,
certum est prooressu dispucationum cum D. Augustino,
agnouisse auxilium cooperans, imo ec gratiam cooperan.
cem, ec totam controuersiam ed deductem, an cNetmo.
ralis, vel Phrsice movenS. Sed lupersedeo ab hac con-
eroversia, quam ipse prosequitur a Num. 12. 2d 56. AHet
aurem Philoloptorum celtimonia, inter quos reter
Aristorelem, quem ex Civilliclmo Parisien, de L estio,
dicir nesasle concursum simulcaneum. Id vero omnino
Fallum est, cum ex praeuio deducat nos ad Dei existen.
eiam reprimi efficiencis immori.
ANum. 20. Argumentis asit a rarione reperiris, quo.
rum etficacissimum est illud ad hominem, neque enim
ausus est negare concurtum Dei ad omne senus actio.
num, sed eancum liberarum: Ced immerico eas ab huiul.
modilere eximie, cui Cubijeie necessarias: cum quia caula
hniulmodi indioentiae e dependentia à Deo infuence, est
ratio entis parcicipari, perinde communis actionibus libe.
ris, de necellariis, alii(que rebus crearis. Deinde non porest
voluncati huiulmodi independeneix ius convenire, nisi hoc
nomine, quod habear rireurem incegram, plenam, im
mediacam ad eliciendas suas operationes; quae proinde
non cscat ope aliena: arqui roluncas libera non elt
efficacior seipsâ, re elicir actus necelsarios de indelibera.
+0s, vel aliis caulis necessariis: Erso si operationes libe
a non egeane concurtu Dei, idem est de necellariis sa.
cuendum. Idque rerisimilius, cum quia sublimior est ope.
ratio libera, qnam necellaria cognitionis expers: cum quid
caula necellaria est propior actioni, Peu ad illam PFoPen
Lior de magis determinaca, quam siclibera.
A Num. 26. 2d finem reque, per plures mumeros, et P2.
SIH2S, cocus elt in enodandis difficulcatibus, qua regcn

## Folio 121 — 1677088362:0161
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000161.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
CM
Ae0
4
eto
Dei
et
iiE
(08,
DE LIBERY.SVBIECTA PRESCIENTISE. 12Y
scientiam mediam: quibus eo arctius se implicar, quo
magis enicitur se extoluere; replane rideatur esse mus it
Pice. Neque enitare porest srauissimum illud paradoxum,
Deum si ex Sciencia media Fucurorum explornerice, rus
fucuens scacuar, agere cacamodo; praeserrim Rhuiumo-
di Cciencia nicarur inspectione eorum quae actura eset
roluntas, si se Colaageret independenter a Deo. Ec HDC
sensu explicar alium modum, si per Deum non ACC, vE
asac; quod duplicicer porest incelliei: primo si roluncas
nulla re eoear Deo, Secundo si Deus nihil neget inAuxus,
quem debeat conterre. Priori sen su hunc modum explicat,
quiproinde coincidie cum primo; (ed rrerque chimericus
est, omnino impollibilis, ec indignusDcO.
Vnde Ludonieus illud Argumencum ex cripliei capire
rreec; primo quod suppolicio idla non minus repuonet,
quomens crearum, esse improductum. Et licet ad dispu-
cationem admirrantur suppoliciones impossibiles per lo-
cum extrinlecum, re cum Cublaca risibilicare ab homine,
maner effencia, de rere racionalis dicitur: huius generis
est suppolicio receptissima apud Theol0905, an procestio
Spiricus Pancti a Filio sic ica necectaria ad distinctionem
veriusque persona, re ca Cublaca delinant esse dua. PA
quidem suppolicio impossibilis per locum extrinsecum,
nempe a Spiracione actina, quae est propriecas Filii, non
forma hypoltarica, seu consticuriua perlonx: suppolirio
durem voluntaris crearae independenris a Deo, ee a seipsa
operatiua; ese primi generis impossibilium per locum in-
erinlecumr.
Deinde ea admissa, nulli rui esse pocest, ve praeluceaE
dinina roluntaci, ad concurrendum cum nostra volun-
tare, nisi cum cumme cacitare ee ionorantia. Nam cum
Deus inspicit roluntarem ex se guali operantem; vel prO-
ducit, ac praenider sub condicione eoldem numeio e
svecie actus, vel diversi generis: Primum repuonat, se
cundum inutile est ad praescienciam, et prouidenciam di-
uinam: Ergo huiusmodi cognirio (esto eser passibilis) est
omnino indisna DCo.
Ad hoc Aroumentum concedit, de negar Adverlarius
vecamque parcem, de rule este eiuldem spcciei, auc diversi
generis. Sed primum aperre repuonac, nam roluntas
operaciuq ex se indexendenter à Deo, esset impeccabilis

## Folio 122 — 1677088362:0162
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000162.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
DTSEVTAZTOT. SECF. IH.
infnica. quierooites porelt, re conveniat iildem numere
e specteselibus, Cuns Voluntare peccabili, ec indisa con
curus Deis Si vero divers Ant generis, e ordinis operr
tiones, non magis insermiene ad prouidenciam divinam.
quam speculacor, qui reterret Duci exercitus, non longe
abesteaorum carduis de axbultis inctar aciei ordinatis ple-
num, re ex illo nuntio paret se perinde ad pugnam, de
si hostis accederer. Ouis credidisser eo pruriginem d Ii.
cenriam ingeniorum devenisse, aut ea verrisine circum
si potuisse, re cocum prouidentix diuinae cardinem, con.
stituane in coonitione, nescio qua explorarrice, vel
actionis chimericae eliciendae a CreatUTE, Si eslet DeuS:
aur quod perinde est, si Se Cola poster agere indevendens i
Deo, (eu S per Deum non ser, quod nihil poster ad illam
opcrationem conterre: seu quod aliud non minus graue
ablurdum est a Theoph. rorandum, Num. 35. Deum n.
dere operationes futuras sub condicione, ac proinde omni
cautalicare ad existentiam necessaria iam exercita, nullo
eamen à se concurlu adhibico; seu quod non minus graue
est, scientiam illam condicionacam niti re medio, in
centione rircuali, quae nec sc nuda Pocentia, trec ope
racio Formalis, sed quid medium ab hoc verogue extre.
modistinctum:
E A R A BR A PH YS SECYNDYS.
s opinis Theophili de scientia medea
refellitur.
Fribus Cencentiis inicio huius Paragraphi relaris,
Lduas expendimus, nempemediam de lingularem Lu.
donici, qua ab actibus noltris liberis immediarum Dei
concurlum semovet, e alceram exeremam, quae huiul-
modiconcurtum in nostras operationes sciencia media
Fulcie. Veramque impuonanimus eodem Fere Aroumen-
20: quamnis enim in speciem plurimum dissideane, in
idem camen rideneur hoc incommodum delabi, quod
ens per parricipacionem eximant a dependentia eneis per
essenciam. Id de Ludonici opinione cuideneius probacum
est, quat re LIEOBUS FeeTETC: MO iMuS apet els

## Folio 123 — 1677088362:0163
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000163.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
ol
d
Id
e1
A
et
e
orobi
id
DE LIDERT, SVBIECTA PRAESOIENTLAE. 123
de Tencencia Recentiorum, ea Caltem ratione qua deten-
ditur a Theophilo Numr. 28. ubi stacuie suppositionem
roluncaris praeuilae se Pola operantis, ex qua reritas naI-
carur condirionata, quee Deum lacere nequeat, et qux
Sccanci momenei, re ex illa, id est, ex praenisione actus
fucuri independenter d concurtu Dei, coca dependeae
Prouidenrix dinina ceconomia, seu de rebus naturalis OL.
dinis, Ceu supernaturalis Cacuat.
Ecne imprudenti, auc minus coricanei credas caM oraN-
de absurdum excidisse, illud repecir eodem capire respon-
sione ad secundum PTum. 35. Vbi ica habet, operatio crea-
tura non antecedit acto, Co reipsa concursum divinum, sed
tantum conditionate, quatenus ante concursum Dei exhibi-
rum actu, obsicicur divino incellectni operatio voluntaris
creata, tanquam exoritura ab ea, si ipsa voluntas sol à se
posset acere. Za autem antecessio condicionalis, quia non
exrrahit rem o srrunihili, non exicit concursum divinum
de facto exhibitum; sient nec rei cantum possibilis condirio
apposita, exrrahie reipsa actionem e statu mera possibilita-
21S. Sed quod spectat ad essendi actualitarem, actio condirio-
naliter furura, aque est nihil, ac ea quae est mere possibilis
pro qu’a nullus Dei concursus actualis exisitur.
Eis omnibus duo oppono: primo, quod inferebam
concra communem sencentiam, eam veriratem, Fucuri
conditionati, a qua pender cora providenria diirina, ab-
Soluram esse, de omnino independentem à quocumque
Dei concurtu etiam praniso. Nam Si praeuideatur Dei
concurtus sieur caula, non supponit roluntas agerc (e
Cola. Id vero Capientes iudicent an exculari portie impie-
caris, Dei prouidentiam dependere a re omnino à sein-
dependenti. Aliud apertius ablurdum ex illa Responso-
ne est inlinuacum inferri, quod nunc regeo. Vel vis fu-
curum conditionatum esse, de cornosei cantum intra
Rarum rerum possibilium, ec de illis idem Pcaruendum;
vel fucura huiulmodi vis coonolci re habene plus actua-
licaris quam possibilia: Ouodcumque dixeris absurdum
est e impium, dari rericacem, cognosci existenciam quasi
conditionare exerciram de Fucuro hypocherico, indepen-
dencer a cousa primi, e ab ejus insuxu: Ergo admicti
neurra pars huius responsionis porest. Minor quoad pri-
dum iplamer postibilis non habene, Cuam possibilitatet

## Folio 124 — 1677088362:0164
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000164.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
124.
DESEVTAETO I. SECT. III.
indexendenter ab omniporentia divina: Frso nec Tutura,
qndcumque ratione concipiancur, habere postune tutu.
ficionem independenter a causa prima, quia adt minus ab
illa dependent aeque ac postibilia.
Deinde immeriro possibilibus aequiporancur fucura
etiam conditionace: quia secundum sacionem fucuri,
non videntur in causa, sed in scipsis secundum existen.
riam ablolure, auc conditionare ponendam, et praui.
dentur terminare actionem omnium caularum, quae ad
illorum productionem, e existentiam necellariae lunc.
Neque illam aliud impedie, aue suspendic, quam suppo.
sicio condicionis, qua semel decerminata, Fucurum in se
videtur absolure, ve cerminus omnium caularum à qui.
buspendet. Vndeinsto: vel incer huiusmodi caulas ad
Fucuricionem, seu existenciam rei ponendamr, et cognol.
cendam in seipsa, annumeratur concurlus caula prima,
vel excluditur: E primum aReraS, recum pusnaS, quid
ris illud fucurum dependere ab inAuxu Dei, a quo extui
suxpositione erar ablolucum. Si vero cum allertum
aliud detendas, ride in quod ablurdum de impium dele
baris: ris cognosei Fucurum in seiplo, re cerminum om.
nium caularum, quas ad cui existentiam e verirarem
exisit, exclusa prima gua ad possibilitatem rerum necel.
Taria sIc. Videar Theophilus qua rarione postie eius inAu.
rum semonere a rei fucurx existentia, cuius reritas et co.
onicio re a Deo indexendenrem Facie, est corius divinn
scienria rnicum Fundamentum.
PAR A CR A PHYS ZER FZVS.
Fera explicario concordia nostra.
LT AF1S ergd abus opinionibus, Iperell
Lacerrix a necra reltas qua libereatem operationum
humanarum defendimus. Porel contirmari Aegumenio
ex eora hac Dispucarione repetito, cum à sutlicienei diuia
Tione: Si nequit detendi libertas, Cemoro omni iiAunu
Dei, vel adhibita praenia scientia mediâ, nC DeuS CxCO
modoagac, sequitur necellario admierendum infuxum
prxuium, neque enim superest alius modus, conciliandi

## Folio 125 — 1677088362:0165
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000165.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DE LIDERT, SVBIEOTA PRASOTENTLE. 125
nura nostrae libertaris cum iuribus caulae prima: Fr5O haec
noltra sentencia eMt admitrenda.
ProbatuF 2. ArSumenca ad hominem subhac Forma, si
operatio roluntatis, est eo liberior quo plus indifferentia
habet, minus dubicandum est de nostra libertare rolun
catis, re subest oradefinicioni aeternae, ee MOrioni externX
Dei, quam de liberrare roluntatis Christi impeccabilis,
veres Parris praecepto ee consilio preseriptas implet: AF.
qui impocencia peccandi e discedendi ab imperio Parris,
non abstulicab eolibercarem: Ergo muleo minus auferce
a nobis peaedetinitio, de morio dinina, etiam E intallibili.
cer in sensu compolico ee necellario secundum quid ex
suppolitione rei eRectricis liberraris, inferat actum. Oud
rerdid ratione heri possic sine repugnancia cum vera li-
bertace, dictum est supra, eodem sensu diversis rerbis
explicari a Thomiltis, Christum libere elegisse mortem
sibi Praceptam quarenus indifferens erar ad illam nesa-
tiue, non priuaciue re loguitur AluareZ, vel Materialirer
non Pormalirer, re dicunt Zumel, e Bannes, vel secundum
nos re indifferenserat ad amendam de odio habendam
rem absolure secundum (e, non praecermilto, sed seruaco
ordine fnis, quod rnum requirit rera libertas, ve proba-
cum est collatione libertatis cum ratione, ec illustrarum
exeplo conclusionum probabilium, ec demonstrationum.
Aeque in hoc id obseruandum est ad dictorum Iu
cem: hoc maxime pertinere ad rationis discurren-
tis, et arris sylogistica officium; ve si proba AIE ConSe.
quentia, consequens admitEatuE re rerum ablolure;
ec ex assenlu illarionis seguarur assensus indubicatus rei
au probabilis, aut necessarix, iuxta rim ee conditionem
illorionis consecura ex necessariis, aut probabilibus prae-
missis. Inde ervicur dinisio insinnaca Conclusionum in
erir genera; primi lunc conclutiones necellarix, et eui-
dentes quoad consecutionem et consequens, Peu secun.
dum illationem e rem illacam: quales lunt vera demon-
Arationes. 2. Ecmedii generis, lunt conclutiones necel-
Carie quoadillationem, ex principiis cuidenter probabi-
libus, non tamen quoad rem illacam, cui non pocest
proinde incellectus adhaerere necellario, de indubitaco
allensu, sed cantum dubio, de Culpen (o. Vnde cum lex ar-
eis demonstrarium exisae assen lum illationis, de rei iIlaIX

## Folio 126 — 1677088362:0166
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000166.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
X26
DESPVF A TTOI. SECT. IIF
necellarium, et hric sic euidencia deductionis cum inuiden-
eia sei deductae, allensus inde consecurus magis pecri
nebit ad probabiles secundi generis, quam ad primi or-
dinis neceslarias conclusiones.
Praeterea cum electiones voluncatis respondeane ordini
conclusionum probabilium; licut harum duplex est, pro-
babilium quoad illationem es rem illacam, vet probabi
lium quoad rem illatam, e qua necellarix camen sIne
quond cuidentem illationem: ita duplex est electio con.
iticuenda, prima voluntaris impeccabilis, de se prace.
Dca qua respondet assensui quodd modalem propolitio.
nem, de illacionem cuidenci, sed quoad rericarem rei
eantum suspenso e Formidololo: electio aurem voluna
eis de re praecepta re subest praemotioni divinae accedic ad
conclusionem probabilem quoad consecurionem, de rem
deductam: d sicur antigui de Capienee dicebane nun.
quam opinari, ne in erroris periculum incurreret; quia
licet videret incerdum rem enidenter probahileur, ee
huius rei indubicarum assensum praberet, putabat ad
Prudenciam perrinere, quond rem illacam iudicium suI.
Pendere, qua ratione puro se Anselos habere in huiul-
modi rebus probabilibus. Iea voluncas impeccabilis Chri.
si, et Beatorum se ferit, de affecta elt in res sibi praece.
PcaS. IIIis neceltario adhAeTCE DE PEaCePEX PunE; quod
nihil est aliud quam non polle peccare: eAto ipsis sebus
Macerialicer; Absolure. Negatiue spectaris, minus ad-
hATCANE _ AFICIANEUT, quam mens Angeli e Capiencis
assentiatur absolure rebus eriam cuidencer probabilibus.
Voluncas aurem viacorum reroque capire differt à rolun.
cate Christi e Bracorum, corumque electio relpondet
conclusioni quoad illationem, ec rem deductam FanEum
Probabili. Hloc aurem differunt, quod riatores minus
adhaerene sei Formaliter re Praeceptx et magis acticiantur
rebus ablolure in se spectatis.
Ex his omnibus elucer rericas verique electioni com-
munis, diversa camen mulcis differenciis summe nOtan-
dis, quibus innumera diluuntur quae Theophilus Parris
Secundx cap. Y. et Philadelphus obiicie inter suspecta d
vugnantia. Frinc enim cuidens est, primae electionisne
cellarix quoadrnionem cum fine rlcimo ec fugam pec-
cari, indisterentem camen quond rem pracepcam Nesa-

## Folio 127 — 1677088362:0167
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000167.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
DHI C0
JenOI
15 Lal
spectu
iOniSI
21 1
DE LIBERT, SVBIECTA PRASCTENZKR. F27
eiue e in se spectatam, incensive perfectiorem esse liber-
carem, quia collirrancum porentiam peccandi, et dilce.
dendi a tine rlrimo: libercarem rero quae inest electioni
quoad rem Macerialicer de Formalicer pracepem indit-
Ferenci, esle exrensiue maiorem, etiam li acrendamus ro-
luncarem re Tubest divina mocioni ad actum bonum deter-
minanci: quia sub hocltacu roluncas riatoris non cs de-
cerminaca ad huiusmodiactum bonum, nisi infallibilicee
nulla racione necectaria nisi in sen su compolito, ex suppo.
sicione actus liberi, quam non Ponere porerat, poliri
libere de infallibiliter, cum quo negatio illius repurnat.
Ec hic est rerus sensus composicus, non quem attinsic no-
bis Theophilus cap. CitatO.
Voluncaci aurem impeccabili repuonat actus peccari,
scu quod est idem negario rei praecepex Privarive, sCu PrXe-
cermillo ordine Anis eriam in senlu diuiso: neque enim
ve supra diximus, roluncas Christi ex visione beaca
impeccabilis, porerat in sensu dinilo peccare, re coactus
estFaceri Theophilus, licet alicer senserie de impeccabili-
care ciusdem roluntaris ex vi rnionis hypoltaricae, cui tan-
cum conculic imporentiam peccandi, ex Cola congruen-
eia auxiliorum qux ex scientia media Deus illi suppedita.
bac, sufticiens consruz his quae inconsrua ridebat: qua
impeccabilicas eltmere exerinleca, qualis conferrur inctis
ec electis: Et hanc concedierancum Deiparx Theophi-
lus, qua in re, ne quid grauius dicam, videcur parum eius
honori consulere. Sed quid mirum cum aliud ius im-
municatis a peccaro non asserar ipsi rnioni hypoltatica
quod iunctum sic cum porencis inerinseca ad peccandum,
ec omnipotentia Dei illi accincta _ Parata ad COnCUEFeN-
dum insuxu ad bonum ec malum indifferenti. Cerre R
quid simile nostris Scriproribus excidisser, damnatset ve
bla sphemos.
Distinctio explicata duplicis electionis, coincidir cum
illa, quam ex Gibicut libri primi cap. 22. mire exagieane
Theophilus ec Fugenius de Prxdeterminatione Faculcarisee
actus. Prima est eximia Christo, Bearis, ee iis omnibus qui
bus Deus in perperuum, vel ad cempus autert porentiam
Deccandi, ec perfectionibus incernis ica sibi onnectir e de-
uincie, renullius peccari, rel dissen us ab iIIO SInE CaDACCS,
ee proindeheberne Felicem peccandi imporentium, Det
1
e
ve
1
ele
le 1
Pt
erie
MV
tet
es

## Folio 128 — 1677088362:0168
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000168.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
DISPV TATTOI. SFCF. III.
cientiam mediam, de gracias ex illa congruas. lraedes
terminatio (vero ad actum ea est, cum per gratiam ex le,
aue si velis per scientiam mediam etficacem, infassibiliter
elicitur bonus actus, cum vorencia camen ad actum oppol.
cum, qui roluncaci ex ri illius decerminationis non repu.
Gnac, liene ex ri prioris quam Caculearis diximus. Badi-
stinctio sic explicaca, rix vilam difticulcatem, rel revu-
onantiam non infrinsic, auc dissoluit, carum quas con-
verunc hi duo Auchores: _ ideo ab iis referendis, aucre
turandis Cuperledeo.
Ad finem huius Dispurationis, vitum est rno verbo
respondendum Sophilmari; millies reveciro veriulque au
thoris, qui re haereticum rolune damnari, quidquid ha
retici scribunt contra illorum mencem, vel eorum respon-
det Arsumentis, quali nulla re possine cum dogmatibus
Cacholicis consentire, ec peiores line damonibus, qui
Chrictum Dei Filium pleno ore clamabant: quall ex
illa confestione Arriani delierint esse haererici, de illorum
damnatio recidetit in Catholicos.
Delinane ergo Rheroricari, ee hoc ipso nos victos, se
rictores habere, quod eadem in ipsos Argumenta cum
Amesio, aliisque hecerodoris, vel iisdem respontionibus
illorum. Aroumenta excipiamus. Sane si causa communis
Ecclesia antiguior illis cler, quam priuara contentio, gau
derent aut ad minus boni contulerene, harericos candem
Sen(u s verbis Cacholicorum loqui: led vix ausim dicere,
an malinc alienos semper esles ab Ecclelia, quam illi se ad.
iungere, ca lege re Fhomist. Sencencix astentiantur. (C er
se mihi alia est mens, veinam Aciminiani, idest, puri Mo-
dinistae, de gratiâ e libero arbitrio seruata illa opinione,
abdicatis aliis erroribus Ecclelix se Cubiicerent.
Cxrerum Alberrus Pighius, Clatidius Sentesius, d
alii qui dispurorione cum haerericis de Libero Arbitrio et
Gracia D. Auoustinum pene suspectum, ac nullo loconas
bene, ee patiunent cum sibi Calministas rindicare, infeli-
cicer dei caulam serunt, nec ipse Theophilus magis PFO.
movet, dum Amesii Cocierarem nobis obijcic. Praelta-
xet profecto, scripsillet pro Bellarmino contra eius ener-
uatorem, quam renenum aperire, nec aliud apponere
ancidorum, quam quod muleis nobiscum conveniar. Non
eadem mens est mihi cum Bellarmino, quae Theophilo
eognatio
228

## Folio 129 — 1677088362:0169
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000169.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
et
DD LIBERT. SVBIECTA PR ESCTENTLE, 129
Cognario: (ed Ra que lonsa mihi ac illi vira concingac, spe-
20 me Bellarmini pro meo in communem caulam, hoc
esthdei Catholica contra Lurherum exrerolque Nonaro-
zes sudio, concra eius enervatorem vindicias scriprurum;
neque ad hoc quam rnius anni orium optarem.
Non pollum omirtere, quod Partis prioris cap. rr. Num
28. Ob seruac Aduerlarius quemdam Doctorem geauem et
erudicum, opprestum difficuleacibus quas de libertare Dei,
Christi, ee nostra senserar insuperabiles, conatum lenire
noua libertatis nocione, quam in obiectiua indisterentia
ColIOcaBAE, TTAHE GUXCUI GHE PEXCCdCFENE, COIITAFENEME,
aur subsequerentur roluntaris actum circa obiectum, cum
indiffereneia ab inrellectu exhiberentur, nullâ rationeliber-
rati rolunearis ofticerene, quandin indifferens illa extribia
tio superstes esset. L audo cbleruationem Paris erudiram:
Sed nullus est, qui re lesicimam probetillius enanidae sub-
cilicaris compararionem cum indifferentia roluncatis.
quam nos cord hac dispurarione delendimus, adiuncta
sege seruari ordinis e fine, ee independentia à Lebus a vo-
luntare electis: quibis a libertare semoris, demonstraui-
mus rix Caluam esse vosse Christi ec Dei libextatem.
ARTZCVEYS VEZTUYS.
Aliguot ex Eugenio suspecta pureantur, es pu-
onantia conciliantur.
TA N C Pradererminationis quoad Facultatem et
A lactum diltinctionem quae coincidic cum duobus ele
ctionum generibus a nobis explicaris, acrirer impugnae
Engenius, ec in es illi displicent, qua inter suspecta po-
nic NuM. 13, 24. 15. ec 17. eC T8, _E INFET PUENANCIA 24. 25.
e 26. _ 32. Quae Facile dituentur, si repetatur alcera distin-
ctio insnuara Thcophili. rix alia à nottra, de duplici im
porenris peccandi ec dissenriendi 2̀ Id eo.

## Folio 130 — 1677088362:0170
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000170.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
DoVFAFIO. L. SEOT. IIV
P AR A GR A P HIYS P R LN Y S.
Distinctione duplicis impotentiae peccandi plurae
explicantur.
V PL EX itaque imporentia peccandi stacuenda este
extrinseca vna, qualem asterir Apostolis post illa-
Dlum Spiritus Sancti, nec aliam Deiparx concedic, imd
e Chrilto ex ri rnionis hypoltatica: alcera incrinleca,
qualem non porest nesare Christo, nec lubinde Beatis ex
vitione et Fruicione Dei re Cummi boni.
ETac diltinctione admicta, quam non puto negaturum
Philadelphum, quaero an Deipara, si Christus ad rem sibi
a Patre pexcepram, mori per graciam ex lciencia media
concruam, Pollent dissentire grarix, et rei praecepta, rel
non possene; non puco concelturum hoc secundum,
alias nec Mater, nec Filius suissene siberi, nec ab in.
erielco impeccabiles: Frgo ex vi illius impeccabilicu.
eis, e graciae concinebantur sub decrero Concilii Tri.
denrini, mocum à graria posse consentire (5 dissentirei
aequi nos rolumus quolcumque riatores, quamliber
Sanctos, de ab exrrinleco tantum impeccabiles posse dil.
Tentire, licet non sint dissenturi; Sc hOC VOCAIUS NOSPTE.
dererminationem actus non Faculcaris; quia haec lecunda
addic alceri quid maius, nempe impocencium incrinle.
cam peccandi, quae si addatur, implicac non Colum in sen.
su composico, sed etiam in sensu diniso Christum Calcem
beacum poste recedere a Parre, e a re sibi praccpid; Ergo
Palua est iuxca nostram sentenciam definitio Concilii Tu.
dencini, qua sine dubio agic cancum de riacoribus, qui
habent porenciam inerinsecam peccandi, de imporentium
exerinsecam cantum non peccandi. Cur ergo obiicirde
crecum Tridentinum nostra distinctione duplicis Prude
terminationis e electionis violatum 3
Dicesnosillud explicare perperam, dum ab eo eximimus
quoldam eximie Conctos; d menstamen st Concilijom
nesrnivertm praemoros complecti; de rationem ellen-
cialem liberraris explicare in eo policam, requicumque
Pramocus a Deoeriam Chriltus et BeatUs, Poir. dilen.

## Folio 131 — 1677088362:0171
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000171.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
c
DE LIB. SVBIPOT. MIOTIOHK DIVINE. Y3D
tire, alias nullam illi Eore liberrarem.
Sed hocrratis dicitur, de Fallo eriam asserritur hunc esse
omnium Thomictarum sentum. Nam quod acrinet ad
Tentum Concilii, Caris est Cacuere in rniversum illud can-
GIIAI CETEUII, VIAEOLUI RCMINCM ITa MOUCMI 2GFaCIa,
quin polsic dissencire: cum de omnibus generarim riaco
ribus sic verum, etiam de Deipara, si ex Theophilolc
tancum exerinsece impeccabilis, ac proinde ex inerinleco
Deceare possir; imo in hunc ordinem cogir Christum cum
Sola rnione hypoltarica spectarum. Si rero accendamus
Chrictum ve riacorem simul ee Beacum, agnoscie alio se-
nere impeccabilicaris donacum; de cum Dei morione, i-
uepraeuia e phylica, sive morali, de simultanea escat
quaero an in illum cadat decrecum Concilii, posse dissen-
cireamotione, et praecepro Parrise Si poruit in sensu di-
uilo, non compolico; Argo ab incrinleco erat peccabilis.
Sicur puri viatores. Si non pocuir distentire, etiam in sensu
diuiso; Ergo non fuit liber, quoad rem ee circumstan-
rias praecepio praeseripeas. Ouid ad ictud responsurus sie
Aduerlarius nescio, nisi hoc ruum quod illi superest:
Concilium Raeuisse re rem fide cerram, Parrem vel nut-
lum Christo praecexrum impoluisse, vel abstinuisse a PFX-
seribendis circumstantiis, quo locus esset Liberrati, id est
indifferentiae ab(OlUIFX.
Sed reuera non erar dignum maiestare Concilii, ad has
minurias Theologix delcendere; de Patis fuit ad ejus men-
rem, di ad caulam Adei, ctaruere grariam quamcumque, d
guomodocumque efticacem, siue ex le, live ex Scientia me-
dia collaram quibulliber riacoribus, non auterre liber-
carem, nec facere impeccabilem, Talcem ab incrinseco
omni consumpea imporentia ad Deccandum: quae Eceli-
citas rni Chrilto conisit inter viatores, de Porre Bearx
Virgini. Aeque haec duo exempla, decrero de omnibus
Generaum consticuro nihilnocent: nequesi haet peccan
dipocentia in eocum auteratur, perir libereas iuxta men-
cem Thomistarum; quidquid dicar Fusenius 10c013.
incer tuspecta. Tc ad illud Argumentum quod anfert po-
rentiam dissentiendi; aufert libereatem: Sed Praderermi-
 natio aufere pocentiam dissentiendi: Ergo autert liberta-
iel rem. Cum una tancum, inquie Pugenius, sit commu-
ni responsio Thomistarum, concessa Matori necari Mine-
s

## Folio 132 — 1677088362:0172
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000172.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
432
DESEDTATTO T. SECT. III.
norem, circa quam torus sis impetus disputationis. Illud
Reoumentum Reri porest de riaroribus contra Praedeter.
minationem ad actum, vel de Christo, _ Beatis COnErA
Praedeterminarionem Facultatis: 1 Si primo sensu propo.
nacur, verum est concedi Maiorem ec negari Minorem,
quia libertas riatorum est ab intrinseco peccabilis; e li
quam habent impeccabilicatem, est extrinseca, ex sup.
volitione aliquâ, qua actum bonum liberum inferat,
cum pocentia 2d opposicum: S rero obiiciatur illud AF.
DUMeNtUM COntra Pracecerminationem Facultatis de
Beatis, X de Christo, cui Cupponimus ex reriore senten-
eia, nihil eorum quae agic e passus est, non fuisse quoad
omnes circum stantias praeCcripeum: Distinouimus Maio.
rem; quod aufere porenciam dissentiendi, aufere liber.
racem: s auferar huiusmodi porentiam, quoad rem
DEXCCPTaM Materialitet, non Formalirer, de Priuaciue;
vel si aufecat Nesatiue ex adhasione ad rem pracepram
absolure, de secundum se spectatam, cui subijciatur vo.
duncas, eo modo quo apperirus bruri subiicitur bono,
quo Fruitur, Concedo Maiorem: Si auferat porentiam
dissentiendi a re Pormalicer sumpra, re praecepra redu.
plicatiue, quod idem est cum re Prinarive spectata, Ne.
80Maiorem; seu quod in idem coincidit, quod auter
vorentiam Dislentiendi seruaro ordine finis Concedo
Maiorem: illo praecermisto, Nego.
Cum enim res cadic lub pexceptum, rolunras impec.
cabilis ad illam se habet, sicue mens Anceli, et Capien
eis, ad rem evidenter probabilem, quae necellario allenri.
eur euidentia probabilicaris, rei aurem in Ce, nec aRenri.
TuE VE rera, rec dissentieur re FalCae, sed servac indicium
suspentum, aur indifferers ad recumque. Tra se habet
voluneas impeceabilis, ad rem Praeceptam: ac proinde
veram servat libertarem, rarione illius eminenria supra
rem illam peaeceptam, cui minus se addicie de subiicie,
quam Angeli incellectus reirancum probabili. Hinc (ol.
eiuncur Facile, quae illis locis obijeit ex decrero Frideniini
_C Ex D. Thoma, e ex errore C alvini.

## Folio 133 — 1677088362:0173
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000173.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
DE LIDERT, SVBTECTA MOTIONLDEVINF. 15
PAR AGRAPHVS SBCYNDVS
Duplex alia difficultas resoluitur.
Ccupanimus eriam duas disticu tares, quibus dicie
se angi, ee opemnostram implorare, re illis leue-
cur. Primo quid incersic, incer eandem necestitarem,
qua Caluinus liberearem ad bonum nobis adimic, de
quam nos cum libertare iunsimus: deinde gnos allarret
Caluinus, tanquam sux doctrinae infensos. Dixi tOta
med respontione ad Theophili librum, e icerum dico,
Caluinum eos allarrare, qui nesane actus criam indelia
betatos, et quoscumque necellarios, etiam in sensu di-
viso, sutticere ad peccatum morre aererna dignum. Viderie
ergo, an Caluinus cum rllo Catholicorum, hâc re con-
veniac.
Facillima sune quae obiicie Numero r7. libertarem;
quam nobis relinquit morio divina, habere rim et (pe
eiem liberearis; quia relinguic libesrarem coniunctam
cum pocentid peccandi: non peccandi ex neceltitare, re
rule Caluinus, sed cum indifferentia ad oppolitu. FFI
Ara erso Numero 18. obiicic quasi corollarium ex noleris
peincipiis, Caluinum nihil peccasse, cum nesanie libe-
rum arbierium in operibus srariae, nis quod rerinnerie
spuriam liberrarem. Neque enim quacumque libertas
imperfecta peccatorum, est spuria ee impropria, sed
reracum defectu, qui sic libercari addicus, non estencialis :
quo sublaro, nihil illi pereac, sed purior tac et cuadat.
Elinceriam Facile conciliantur, qua obiicie ve repus
onancia Num. 24. Pexdecerminarionem Facultaris, illi au.
Ferre porentiam suspendendi actum, cum peccaro, seu pri-
uarine de formalicer, re praecepcum, praecermilto ordine R.
nis, non vero actum supendendisegaciue Macerialicer, et
illaelo ordine Anis. Fadem dilt. conciliatur concradictio 25.
26. d32. Ouod reco cum Theophilo obiicie male Prade.
terminarionem actus distingui à Praedererminarione fa-
culearis, cum vetaque sE vera Praedeterminatio Facultaris
ita eA, non recumque led diverlo ordine, effectu d respe-
u. Num Prx dererminario Faculcaris, dac incrinscean
id

## Folio 134 — 1677088362:0174
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000174.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
134
DESOV FATIOIL. SECT. I.
imporentiam admicrendi quodcumque peccati genus
idque in sen lu diviso. praedeterminatio ad actu, dactam
cum pocenciam huiulmodi, exerinlecam in Censu compo.
Sico, de in ordinend rnicum accum. Elis de causis meri.
eodicitur rna Pradeterminario Caculraris, altera actus.
ex qua diftereneiâ invincibile elicitur Arrumentum prO
libercate roluncaris lub Prxmotione ad accum; quando.
quidem non anfereur per iplam praedererminationem
Faculcaris; quamvis rideatur inducere maiorem necelsi.
cacem, Calcem quoad immobilicarem in bono.
Fiane dispucacionem claudo concradictione 38. non
esse amplectendam opinionem, quae Pro liberrate Aa
concra praedeterminarionem phylicam, quia mira siceius
Facilicas. Mulcis dictum illud impecieur, quali nequeat
opinio esse Facilior capeu, nis sic rerior. Id non conce.
derec Ariscoreles, qui admircie opiniones tallas, veris
incerdum probabiliores in speciem. Sed quidquid u,
quam hactenus explicuimus, opinio, id senera habet,
quod sux vindicae Engenius, miram Facilicatem, ralem
in schola. Palestra, qualem A(cerici Parres; vindicanc or
tioni mencali ad Cancticaris Rudium. Ed docene nihil
Tuauius, nihil Cubinde Facilius, quandoquictem omnem
ad Calucem difficultarem demulcendo vincir. dificile 1.
men adiri ee comparari porest: Sed rbi ea fueris instru.
ctus, ex donatus, rix quidquam cuis rotis de conatibus
obsister. Ica de explicata nocione liberraris sentiendum
nreque dissenties, erudire Lector, si hanc Dispucarionem
nerence pervolueris. Flus namque progrestu, agnolces
nacuram libertaris ex alrissimo pureo muleo labore erii
Sed rbi illam assecurus fueris, difficillimas Theologiu
Ouaectiones, ac pene desperatas, Facile solues. Non il
camen sum Cuttenus ve meo, iudicio sidum, nill cuni
recesserieo

## Folio 135 — 1677088362:0175
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000175.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
te ae
e
DE DIENTTA MEDIA
TR quidam erudicus, de pius. Suaeque
profestionis studiounimus, lect â Apolo-
eia edicionis Craconiensis, COnETA Pe-
trum A ralle clausa, praecer mulca, de quin
bus cummà prudentiâ de charitare, pro
s communi causa monicum roluie aucho-
rem; hoc praecipuum tuic, cui me accingo, re de sciencia
media Dispucarionem cum Ludonico Carrerio initam, de
delibatam cancum, auserem Responsione ad librum
P. Francilci Annari, qui ex Auchoribus Societatis vi-
debatur accurarius hoc aroumentum eractasse, rno libro
quatuor dispuracionibus contento, de aerius rroere con-
era Scholam nostram Caluinismi calumniam a Theophi-
lo dc Carceriomillies revecitam, de nulla verisimili rario-
ne contirmatam. Bo lubencius amici consilio alsensus
sum, quod is quem à me eMtasicabar labor, neque esset
alienus ab insticuro Apologix; qua Famisix nostrae Fa-
mam, de Schola doctrinam pro virili defendo: nec ad-
modum difficilis e arduus ridererur, iis semet constiruris
quae respontionibus ad Theophilum, pluribus demon-
Sraui, quidguid controversiarum est alicuius momenti,
Recentiores inter de Scholam nostram, ad eres ordines
vertinere, non dissimiles cribus, in quas aex dividi (O-
sec, regionibus: nempe ad duas a priori, allumptas à
principio primo de immediaro e proximo probacionum,
quibus scientia media à luis alterroribus defendi, auc ab
Adverlariis impuonari postc: de rerrio ad locum à poste.
riori, ab ablurdis de incommodis, quae illam adATVaNE,
AULCHETtaNE. Concrouersa inhasparces divisâ, si GuaF.
um addamius ab auctoritare scriptux, e Parrum, Casite
ii

## Folio 136 — 1677088362:0176
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000176.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
436
DESBVTAETO II. SECT. I.
este longissimâ Dispucatione P. Annati, ex omnium seri.
Peorum Societaris, de hoc argumenro singula lecernere,
X expendere, et ad has eres aue quarnor sedes reuoeare:
quia nihil est ommind eorum quae ingencibus, ec infinieis
oluminibus concinentur, quod ad ruum ex hiscribus,
aue quatuor locis aroumentorum, non reterarur: ee
rbi luo quaeque loco repolueris, Facile erir agnolcere,
quid quodquehorum rieium habeae, quid scienciae me
dix obesse, aue prodesse postic. Vilum est isicur conta
Fortissimum Achleram experiri, e expendere; quae illear.
sumenca primum a priori, ex recoque principio imme
diaco, ec proximo; deinde qua ex rescimoniis Scriprura
e Parrum; 3. quae a posteriori ex ablurdis, pro se contra
nos deprompleric, vel qua Coluerit pro noltra lencencia,
a quacuor Scriptoribus quos retellit allaca, vel quae afterri
Poltune.
Acque hancmechodum et parcirionem exacte seruabi.
anus, ex co dilisenci examine rerum omnium, qua vluo
cirroque dicta unc, praecer lucem quaestioni sravissima,
ee iuxca oblcuristimae, quam (pero me allaturum, mo.
menca rationum veriulque partis xquà lance librabo.
allud praecerea commodum accedet, ve experiamurs
rana ne sic Ades illins qnod scripsi, de noltrarum Conro.
verliarum Catu, rationes à Priori sare omnes pro nostr
Tencentia, suppecere cantum a polteriori eria pro Aduer.
Pariis, insinvata à Carrerio Argumenta lae Ca liberearis
nostrae, lanctitaris Dei, et sublarae grariae Cutticientis, nili
ad alylum scienrix mediae confusiaus.
Cerre quancum licuit ex Elenclio quatuor Dispucatio.
num, ex rariisillarum, hinc inde carprim locislectis, di
ex Epiloro, ac summa rorius doctrina ad calcem dispu-
nacionum, appolica, coniicio meam sidem hac exereira
sioneliberandam.
Non est dubium quin si aliqua suppecerer demon.
Aracio a priori, auc etiam probabilis aegumentario pro
sciencia media, ex aliquo illorum principio remOto,
auc proximo, omictum iri ab acerrimo Scriptore, in
re quae illi peae eaceris cordi est, in qua suminam sibi
Doluit. Aenullum rideo ex dispucacionum capicibus, aue
ciculis quo polliceatur, se rilo ex illis locis à priori sen-
centiam suam contirmacurum. Sed contra video citulis

## Folio 137 — 1677088362:0177
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000177.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
1
pi
cie
ei
leet
aC et
et
est1d
Dret
IM
Dei
ded
DE SCTENTLA MEDLA.
127
Capiculum auc Paragraphorum, et vbique per eocum li-
brum argumenca promitri, ec rrgeri ab illis cribus, a C ar-
rerio indicarislocis, nec aliud extare nisi aliquo libri an-
oulo contineatur, quem nondum lacis excusti, repo(-
Lemcerro allerere Argumenca à priori, nec exhibita, nec
TENEALA.
Si dicas librum hunc insticurum iuxea respondentium
leres, quae arguentium mechodum sequi iubene: ee
nullum e quatuor, Auctoribuss propoluisse aliquod AroI
mencum, quod non fuerit plane Colucum. An igicur liu-
iulmodi Scripeores, demonstrationes à priori omise
TUHES AuE obieccrunE: Non est credibile omistas a vi-
ris, quinullum seauius malum cimebane, quam si cau(a
deellene, aue illius praenaricatores audirent. Si obiecta
Tune, non est dubium quin Fuerine Colura, ac proinde
vincer causa scienrix medix, nihil la sa aroumentis à pris.
ei, de mulris a polteriorimunita.
Absic re credam Argumenca a nostris propolica, Scri-
Prorem cui respondemus, distimulasse: Sed cum duplex
sic genus Colurionum, quas efficacimasis, quam eleganti
verho nesatiuas, ee policiuas possumis appellare; nesa-
eiua recumque argumenta Poluant, de salrem ostendane
rem probandam non conticere cuidenter de neceslario;
Posiciux verd Falsi connincane, ac Cubinde aduer (ae conclu-
Tionis cuidenter rerirarem demonstrene: si quas habuissent
huius secundi generis responsiones ad nostra Argumenta,
dignae Cane erane, qua alicuius Capiris aur Paraoraphi
ciculo sioniticarentur, nec conveniebat communi ee vul-
Farinomine Colucionum es responsionum negaciuarum
contineri, quales adhiberi postunr ad Arsumenta, qui-
bus Trinicaris ec Incarnarionis alrissima mpsteria impu.
Snancur. Ouare Scientix mediae ratio eric incomprehen-
Pa, perinde ac ipsa Frinicas, et Incarnario: Sed nerati
vecancum Colueneur argumenta, quibus imperitur. Pri-
ma ergo huius disputationis parre expendamus vim arsu.
MEATOTUM a PEIOEI Ex quaTUOC CAPIEIONS.

## Folio 138 — 1677088362:0178
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000178.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
DESeVTAFIOTI: SECF. L.
SECTTO PRIML
An arrumenta, quae peti possunt in hâc contronersid
a priori, mediam scientiam conforment.
an enertant?
LF F 5 locis demonstratum est, quanci sE, mo.
LLmenri ad sciencix media praesdium vel excidium,
_ lubinde ad providentix dininae constiruendam aeco.
nomiam, quid sentias de ratione, qua creaturoi
Postibiles Diinus incellectus actingac, an ex comprehen-
sione essenria dininx re caulae rerum, sicuL centet S. D0.
ctor postDionpsium, ee Angustinum, de sicue ipsum
lumen narurale demonstrar: an ri luminis infiniti in.
cellectus, line vilomedio, auc obiecto, Praeter exrrin.
SeCUM CFEAEUM, rE OpinaCIE VasqueZ; an ex suPPO.
Scione Postibilitaris, (eV nON RePUGMAMCIX CFCatuTaTUm, vt
Ripalda e Oruiedo nuper commenri sunC; an re Sia
rez rule praecer omniporencia comprchensionem, crea.
CUTaS Deus aeringar cognitione habitZ per CNentiaM rE
medium incognicum, de rerices obit speciei Crcacurarum.
Exhis quacuor opinionibus reram paucis demonstratum
sumus sencenciam D) Fhoma, ex qua desUeUS PII
mum. Aroumenrum à priori, quo cuidencer consta-
Bic, Dcum Futura quasibet continsentia cognolcerein
eslentia decerminatâ per decrerum, Cciencid medis exclusd.
AR YTCVLVS PRZMVS.
primum   pota proboio s
turarum conditionatorum in decreto contra (blen
tiam mediam, repetitum ex primo  nto
diato princixio cognitionis Dinina de rebus orea
eis
ials inpelacurus conca Halcos ae pratenlia
Oreta Christi sub speciebus Sacramentalibus, et pio hio

## Folio 139 — 1677088362:0179
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000179.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
abt
HeH
ne
PRTAVAE PRTKCIPEDME A PRTORI.
139
vericace Cacholica inducturus Pacrum celtimonia, distin-
suir duo genera locorum; ex illis quaedam rocar simplicia,
quae praesentiam corporis Christinudis ec aperris rerbis si
eniticane, sed obnoxia lune canillis haereticorum, _ Ca COF-
rumpune incerprecationibus meraphoricis: alia sune mulco
validiora qua vocac arsumencola, quibus 55. PP. confir.
mancpraesentiam corporis Chrilti ex omniporentia divi-
nâ, cui estfacile, per imiraculum panem in Christi corpus
converrere; vel a Mysteriis disticilioribus Trinicaris, e
Incarnarionis Christi: haec postrema cestimonia minus
Pacentcalummiisharericorum, quam gua nudis rerbis
rericarem Adei eferunE.
Mire placer haec distinctio, e ad rem nostram est ac-
commodanda. Licer qua dam haberi possine loca ex Diuo
Thora, D. Au5. aliisque Pacribus, quae in speciem Faleane
Aduer Cariis; rerum ( dilisencer inquiramus in principia de
Fundamenea doctrinae SS. PAErUM, de D. ThOMX, COLIS
concexcus apercissime reclamae, ec illud cestimoniorum
genus, quod cum Suares rocolocaarsumentola.
PARA GR APHVS PR TMYS.
Aroumentum primum ex D. Thoma desumptum
a coenitione crcaturarum in essentia di-
nina VF in can (a.
A RCrMENEra primum aprBe COa LC
LL +O. Pa Scientix fururorum, seu ablolurorum, seu
condicionatorum rario est instiruenda, qua nihil repus-
nec, e consentanea sic principiis lumine nacurali noris, a
apud 55. PP. recepris, de cognitione divinâ, CFCaEuTarUI
generatim, de maxime re lune in staru possibili, _E quXe ex
illis principiis conseguatur seur exrensio, de accessio lcien-
cix simplicisincelligenciae: Aequi cognirio creacurarum,
Fiue ablolure, sine condicionace futurarum in Decreco le
clula scientia media qua praevenie Decrera Dei, Cumme
consencanea e principiis cognitionis crcacurarum Posi-
bilium, imo inde deducieur consecurione necellaris: BrgO
cognicio fucurorum in decrero cMt admirrenda, Cemora
Sciencis medii. Consequentis euidens est s pxmia E.

## Folio 140 — 1677088362:0180
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000180.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
1+C
USFVLASTO II. SECT. I.
vera. Et pessa qulae Contello est apud omnes: rn.
de loca controversia polica est in probunda Minori, quam
ira eninco. Cornitio fucurorum diuina in decretocon
seneanca elt cornicioni possibilium, et inde deduciturne.
cellario, Rhxc habeacur ex comprehesionelessentix, in qua
videantur rem sin causa: Aequi nihil rerius ett, ee recep.
tius apud SS. Patres, nihil cuidencius lumine nacurali.
quam creacurasica coonolei debere de Polle, ex compre.
hentione esentix, nec aliud genus cornicionis Cuperesse
Polsibilium Deo dignum: EFso nec alia est Fututorum
coonitio, nili in decrero, Ceu quod est idem in omnipo-
cencia Dei decerminatâ Per decretum.
Minor est probanda Fulius. Pa rero semel consticuea e
admissa, Conlequentia, e prima propolitio prohacur:cum
quia sicur Ce habet essencia nuda, ec omnipotencia ad crea.
curas pollibiles, ica ad Fucuras eadem ellencia decermina.
ca, ee omnipocencia applicata per decrerum: cum quia
licur ab essencia, re parcicipabili ec imicabili per modum
idex, creacura habene (ua NOI RepUSMaNTIAI, reEnE
encia parcicipatione esentix, ee ab omniporentiâ sune
Producibiles rea causa efficience, quae porest quidquid
NON repugHAE; ica roluncas decerminaca per decretum
etticax, auc permissiuum est caula eransicus à postibili ad
Fucurum, iuxra illud, nisc en voluisses, quomodo fuisset.
Tum denique, quia fundamencum ec radix, cur possibi-
lis cognosci debeane in esenria re in causâ, nec aliud me.
dium. Cuppetat exera Deum, est perfectio ablolura, de lum-
m2 Dei independentia, qua non parirur illumr (ux co-
onicionis ex rolitionis speciscationem haurire aliunde,
quam à propriâ essentia; neque aliud habere obiectum
Formale, de immediarum cognicionis postibilium, quam
essenciam nude Cumpeam; de Fucurorum eandem essentiam
decerminacam, sicur rolicionis liberx bonieas increara
et obiectum speciticum.

## Folio 141 — 1677088362:0181
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000181.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
ellen
1
PRTMVME PRTHCTBTNM A PRTORI.
PARAOR A PAVS SBCNNOYS.
Defenditur demonstrario superior contra Vasqnem
aliosque recentiores.
F5r aliqua superesset dubiratio, de consecurione ne-
Lcestaria à creaturis possibilibus in Cola cRencia rEcaUSa
cognitis, ad futura absolura, vel condicionata in decreto
cornolcenda; cam plane abstulerune consilia Aduerlario-
rum, ee conatus; quia omnia susdeque MiscenE, re nostri
Fundameneum Argumenei labefactene. Nihil est quod
non sint ausi scribere, quod incenearum religuerint. Re-
cenriorum plurimi, quorum Dux elt Valques post Nomi-
nales. Nesant Deum cognoscere rIIlaM CFCATUTALUI ex
sux emniporentiae comprehentione; addune communi
consensu Amicus, Recupitus, de alii, Fucitissimam rario-
nem, efectUm non cornolCi ex causanis FeferaTUE Fela
eione transcendentali ad illum, qualis repuonat caula
increarx; quasi causa rim habeat ducendi ad cognitio-
nem effectus, ratione huiusmodi relacionis, ee non po-
eius ratione continentix, ee connexionis necestaria, ee
dependenriae effectus abipla, quae eria eo perfectius ad-
EunEDEO, _ cuicum que caula, quo est prior de magis in-
dependens à suo efectu.
Ouare Suares e Valencia auctoricace Patrum, de ratio-
num efficacia connicti, admicrunt cognicionem Dei in
elencia ex omniporenrix comprehensione; sed addunt al
ceram immediatam creacurarum in sciplis. Ac proindo
concella prima parte nostra Propolicionis, quae adstrurit
huiusmodi cognirionem postibilium ex inspectione omni-
vorencix, negant alceram Propolirionis partem, quo
hanc rnicam in Deo agnoscic creacurarum noticiam. PC
dicet diverlas ineane vias; ed camen cendune, re Calua siE
Eciencia conditionarorum independens à scienria in de-
CerTIS.
Quod acrinet ad prioris solurionis de senrentix Aucto.
res, neleio quid in illis mirer prius, aur cerrissima quae-
que arid Parres, e omnium scienciarum principia in-
eoneulla nevandi ee elenandi; auc parndoxa, et incredi

## Folio 142 — 1677088362:0182
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000182.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
342 D ESPVFATTO II. SFCT. I.
bilia asterendi licentiam. Fidem Facie Valquez iudicio
etiam Cuorum: contendie D. Dionrsium D. August. _ D.
Thomam, nihil habere quod favear cognitioni postibi.
lium in estentia re ir causa; cum camen D. Thomas. Pri
moconera gences cap. 49. t alibi Capius ex protesso pro.
bec Deum cognolcere creaturas in esentià lua risa; de ad
sinem illius capitis addar hanc rericatem exprelse cradi.
tom a D. Dionplio cap. 7. de divinis nominibus, his ver-
bis, non secundum visionem singulis se immintit, sed se-
cundum causa continentiam seit omnia, ec intra, Diuina
sapientia seipsam coenoscens. seit omnia non Tolum ex
Ccipla, vrinverpreratur Valquez, sed in se per causam re-
rum omnium, ve lOguitur, (5 uno causa complexu re
rum omnium scientiam habet: alias non postet conclu.
derc Dionylius; _ CUA HOTILIR HON CODHOLCCFEE CreatuTaS,
Sciplam cornolcendo, omnia nose. D. Auoult. ita exprel.
Se docet hanc rericarem lib. 22. de Cinic. 2. cum ait cognirio
creatura in seipsa decoloratior est, quam cum in Dei sapientia
vel in arce per quam facta est coenoscitur, ve illis verbis
exclucar responsionem Valquez, quali relic D. Aurust.
cognosei cantum essentiam ercarricem. Dieir enim co.
enosci creaturam qua facta est. Vnde Suares aNerie ras.
quem (5 alios qui in alium sensum erabunt S8. Patres)
illos ad arbirrium interpresari, magis quam ad illorum
mencem: de Flerice le ralde demirari aic quanto animi
conaeu contendat Vasquez Dispucatione 5. cap. 5. detor.
torguere D. Thom. in suam sencentiam, qui sane si ex.
pressa ejus restimonia attendisset, omnem animi cona
rum (5 ardorem deposuisset.
Acque reagnolcas uno concentionis, non vericatis stu.
dio, Vasquem sibi asciscere D. Thom. in PAEtOnUM; Pla-
cec veriusque aicta inera huiusce controversia ambitum
conterre. D. Thomas, rbicumque hac de rengic, cam
Temper demonstrationem adhiber, effectus omnes conten.
eoscausi efficiente, in espossee ex illi cornosci, secundum
vim e continenciam causx: & inde sublumie, Deum ve
estens per essentiam, esse caulam efficiencem omnium
cerum rniverlalissimam, quoad omnes differentias, gra-
dus, ac modos; ac proinde in Deo plenistime contineri,
 in eo clarictime cognosci.

## Folio 143 — 1677088362:0183
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000183.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
aittI
Ea
compa
t Ct
lilla
Mac
Det sa
citet
allet
88. P
20
NABI
sane
nImI
D
PRTAVME PRKNCIPIVM A PRTORE.
143
Si hoc principium neges, rel eludas solutione insi-
muaca Recentiorum, caulam quamsibet pertecta, nOn
esse idoneam ad inducendam effectus cognitionem, nila
ratione relationis, qua Deo delic; perinde posses allerere
inepram esse ad effectum producendum. Ouid enim re-
tat, cur huiulcemodi relationi allires rim pocius ma-
nifestandi, quam producendi effectum: Pane (ICUE prO-
ductionis, iea e cornitionis efectus a causa est, nOn ra-
tione relacionis, ec dependencix ab iplo, Led porius ra-
tione concinentix d summae independentia, qu’a cum su-
Pra omnes caulas Deus eminear, non porest nisi per sum-
mam proceruiam nesari, quin omnipotentia Dei aque
sc efficax ad cognitionem aur manifectationem, ac lc 2d
productionem.
Nec aduerrie Vasques dum huiuscemodi roluntaria (0.
jucione nostrum Arrumencum eludic, cuam fundicus
euertere opinionem. Ouod dubirer cognitionem (seu, quod
idem est, secundum Vasquem) rerbum menris, exprel-
siorem eum re cognirâ habere similicudinem, quam cau-
sam cum suo effectu, maxime si sic superioris ordinis.
et aquivoca, qualis est Deus: quandoquidem cornirio
sic similicudine incellectus cum obiecto cognico: OVarO
igicur, an dinina mens ee incellectio habeac limilicudinena
cum creaturis necessariam, ad illas distincte cognolcen-
das, nec ne. Si dicas hoc secundum, inciilis in CrrOrCM
Aureolinesantis Deum nosse creacurarum Calcem mare-
rialium disferentias: si primum alleras ruum Argumen-
rum euerris. Nam E dimina incellectio licer increata, (a-
tis superque similis est rebus creacis, re illas arringac;
quaratione negas deesse dimina narurx, d omniporentix
similicudinem, seu continentiam, ee connexionem cuin
rebus crearis, qua possit re causa ducere in illarum distin-
etam cognitionem: minor enim ad hoc causae similicudo,
quam incellectus, e incellectionis ad suum obiectum
percipiendum Cufticie.
Praecerea D. Thomas adeo constans est in asserenda, et
rrgenda illa cognitione creacurarum in essencia vila, ve
illi vericari astruar maximam Theologix parrem. Ex infi-
nicis conclusionibus inde deductis, paucas accipe, quibus
ex aduerso haber lemper Vasquem sibi reclamancem.
Nlam cum D. Auguctiuo, et Arictorele, ubique habet, et
erilul
Oltu
d ala
de
ResCd
ilecu
Dem
1OM
1425.
COnI

## Folio 144 — 1677088362:0184
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000184.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
24
DTSEVTATIO II. SFCT. I.
veclac illud principium recexristimum, ex obiecto, et po
centia signi, noriciam: hinc enim deducie, non pollis
Dec cognolci creacuras nisi aliquid sic iunetum diuino
intellectui, quo illas contincar: recelle est enim rem cogni
tam ruiri incellectui, reluci marem Foemina, illumque
vel se ipta, vel specie sui ricaria Faecundare, ri ex hoc
reluri connubio, nascatur proles similior parri seu ob.
iecto Formali, quam marri, id est, pocencia intellectiur.
Ec cum mens nostra horreat cOgitare CrCaTuTam, qua
nihil est, in Deum agere, vel illi luam speciem inferre.
certium Cuperest, reessencia diuina ad crearurarum co.
onitionem quarenus illas eminenter contineat, omnino
neceltaria sIE. Omid ad nxc Vasquez, re illud ineuicabile
celum declinet ee eAfugiac: Nregat principium ex Ariltore.
Le _ D. AnOust. Lumpeum, quo CCeI CIOLO HUTIE
Fere omnes Theologix parces. Aroumenco line procel.
So Dimina Verbi; _ visio beaca qua principiis explicais
Mcurio
D. Thom. cum S. Aurustino docet Verbumgigni à P.
are secundum nacura similitudinem, ee rnicarem ex prin
cipio consticuro; quia intellectus Patris Faecundus pro.
Pria diminicare, illam communicat Verbo ve termino pro.
ductionis est ciusdem naturae cum principio. Sed pro.
Dius ad nostram dispurationem: ex eodem principio
quod nunc regemus pro cosnitione creacurarun postibl.
lium in estencia, e Cucurarum in decreto, deducit Vet
bum produci coonitione creacurarum; quia gienitur
a Parre incellectione sui verfecta, ex necellaria, ee compre-
hensiua naturx. Nam Filio nihil deestrerum, quas nouit
Pater, ac Tubinde GEHCTATUE COSNITIONC CrCaLTATUIM,
quae comprehens a nacur a e omniporentiâ, nequeanenon
cognolci: Ac contra Vasques ex diverlo principio, conten.
dic cognicionem creacurarum nullo modo perrinere ad
Verbi generarionem, quia procedie ex incellectione es
sentix, quae nihil conducie ad cornitionem creacurarum:
e rnam alceri iunsit accidentario ee mera re dicitur con-
comitancia.
Sed longe acriores ex eodem distidionascuntur discepra.
riones de Visione beaca a capire ad calcem illius Practats.
Nam cum Visio beara sic nobilistima incellectio, D Tho.
mas ad illam instruie incellectum beaci essenria divinâ, ne
Specte

## Folio 145 — 1677088362:0185
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000185.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
et
eq
pett
El
ereat
die
pi
IuI
57
id
PRTMVME PRTHOTBIRM A PRTORT.
Specie, ratione insluxus obiecti, et lumine glorix, re vime
naciuam roboret, auc potins acrollar supra suam Portem,
et ad operariones divinas. Hlac duo distincta officia Vas-
ques permiscer, nec paritur speciem distingui à lumine
glorix, eodem errore, quod obiectum nihil conferarad
sui incellectionem. Sed cum Visio beaca sic parricipario
incellectionis increata, ad illius coram similiendinen
eformata, iisdem cum suo exemplari nitieur principiis;
ac proinde, siene incellectio increaca essenriam dininam
haber, ve sui speciem expressam, e obiectum formale
adaequarum: acque ex comprehensa essencia nude sum-
pracornoscir possibilia; ex eadem cum decreto cognita
inspicic furura; eodem plane ordine, beacis mentibus es
sentia divina cst species impressa ec exprecta, obiectum
adaequarum Visionis benta, in quo ve in caula CreatuTaS
cornoleat, in decrero Fururas, coque plures, quo clarius
ellenciam videt, rel altius Penetrat omniporentiam. AE-
que hinc infere S. Doctor, non posse creaturas omnes
Postibiles comprehendi a beaco, essentia incomprehensa;
quandoquidem cognicio, seu comprehensio elenrix Fu-
cura esset rario creacurarum comprehentionis.
Hac omnia nesac Valques, e impugnat furilibus AF-
sumentis, quale est ictud quod maxis ad rem nostrann
actinet, non posse a beato rideri fucuta in decreto,
Onia, inquir, est merum ens rationis. Duid Acheis, de
impiis esse poreltacceprius, quam quod obiicit ra(ques,
Dei roluntarem, qua omnia consticui, de mutari cla-
mant Scripeura, meroence rationis constare: Tanci est
apud illos convellere cornitionem rerum in ellencia rein
causa, e in decreto, re sciencia media his euersis funda-
mentis astruarur. Si ita licear arouere, actum est de fide
d derora seripeura, qua rim prouidentix de rerum rni-
versi seriem docer pendere a liberis decreris. Oux ne
quidquam conterant cognitioni dininx de Fucuris, Placee
Vasques in mera entia rarionis resoluere.
Exhâclons a collatione multa ad noltram sencentiam
collisimus commoda. In primis manifectum est ex Per-
Detuo inter D. Thomam et Vasquem dissidio; hanCKC-
rum postibilium in essentia nudâ, fucurarum in esseneis
decerminata per decrerum cognitionem, esse immorum
Doctrinae Anselicae fundimentum, quod lacistime pa-

## Folio 146 — 1677088362:0186
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000186.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
146
DISDVTAZIOII. SEOT. Y
eeat, et ad insinitas perrineat quaestiones: ac proindenon
posse in dubium renocari; quin FOTR HULCE EE COTTUAF ejuS
doctrina. Secundo constar Polidissimum esse principium
eni noltra de cornitione quorumcum que Fucurorum in
decreto sententia nititur: quod praecer argumenta allata,
demonstro collarione doctrinae D. Thom, hâc de re cum
opinione Va(quez, de qua, si compares nostrae, agnolces
veristimum esse, quod quidam ferune iudicium, quam
Deo eribuir Cucurorum conditionatorum nocitiam ex lo.
10 lumine infinico sine rilo medio, esse impersectisimam,
Deominus dignam, esse imposibilem ex multis capicibus
obscurisimam,  in intellisibilem: (9 gratis de cognitione
creaturarum, eandem inducere difficultatem, quam de actu
libero supra experri sumus, qua ratione sit actus necessa.
rius, C5 nullam dicat nouam perfectionem. COntra ve
xO quam ex D. Thoma ConStiiUS FUTUTOTM NOii.
riam in essentiâ dererminara, rel pocentia applicara per
alecrerum; Si morenta rationum a priori expendantur.
consentaneam esse principiis, de cognitione generarim,
e speciarim de dinina recepris, perfectistimam else,
Deo dignam, Colidis niri fundameneis, de Facillimam ca.
Deu. Licecha omnes differentia peruix sine doctioribus
ex lupradictis, libet camen ad contirmandam nostram de
monstrarionem paucis has eres differentias, perstringe
Inprimis ex recepta omnium Theologorum de Philo.
Tophorum sencentia, intellectio nequit hieri sine medio,
duc incognito; quod rocant speciem incentionalem, aut
coonito, qualis estcaula, quae virture effectus continet,
nisiipsum objectum adEF, ScixCornicum incellectui: nul.
lum ex his eribus mediis Vasques astignat incellectioni
diuinx de creacuris: Ergo ex illo capiie est omninoim.
Possibilis, quod nullum illi constituat ex his cribus mediis
intellectui dinino iunctum. Nos omnium perfectissimum
damus nempe essentiam dininam re cribus modis consi
MCE OIBES CFeACATaS: Primo secundum esse eminentili.
um, quo creata omnia continear, licut numeri maiores,
InFra le minores habene; de per comparationem ad else
Dei, reimicabilis per modum idex, ee cnris per essen
ciam, crcacura constirmuneur rera, de a Deo habene luam
pestibilicarem, seu non repugnanriam, qua semel con

## Folio 147 — 1677088362:0187
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000187.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
al
et
esse
de
1G12
le
PRIMDL PRLHCIPTVU A PRTORI.
24)
Eicura, caclune sub omniporenciam Dei, in qua secundo
concineneur, reefectus in cansâ efficienre. LT Cum Deus
sic caula efficiens incellectualis, rarione sux cornitionis
et verbi, praehabet certiores omnes, sicur arritex lua ope-
ea iuxca illud: qui fecit calos in incellecti.
Ilanc subcilissimam distinetionem memini me lege-
re apud Capreolum, quam camen retere, re ad pri-
trium Auchorem, ad Bernardum de Cannaco, qui priirius
eoregie detendir D. Thomam contra Godetredumr, et
Hlenricum à Candauo: Sed nihil Scriprorum eius, nec fe-
re nomen excac nil apud Capreolum, qui Caepius cum
laude cirat, e egresia ex illo mucuatur, qualis est distin-
etio explicara de criplici concinencia rerum omnium
in Dco, quam damus remedium cognicionis increarx de
crearuris distinctissime habita, ex comprehensione essen-
cix. Neque aliud requirir effectuum cognirio in causa, ni(
concinenciam effectus, connexionem muruam, per (0.
lam effectus dependentiam. Neque requiritur relario, aui
similicuido cum obiecto, cau (x quam resen Valques, ee alii;
nisi obiectum sic Formale ec specificariuum incellectionis.
cuims generis non lunc creaeucae, quae ad incellectum di-
uinum comparantur, re obiectum pure materiale. Imo
ex hoc capire demonserarum elt repusnare opinionem
Ya(ques de cognicione divina creacurarum: quia minus
haber simiticudinis cum crearuris, de plus camen requi-
cir, quam sic necesse causa, re effectum PrOdUICAE, aUE
manifestet.
Deinde Gcompares rreamque sententium, cerrum cst
D. Thomam constiruere cornitionem creacurarum per-
fectislimam, habicam ex comprehensione omniporentix;
de ellentix, vno simplici intuitu, sine discursu etiam rie-
tuali, quo non ram coenoscir creaturas ex ellentia, qua
in ellentia distinctistime videt. Valques aurem tres di-
Rinsuic cognitiones divinas, primam eMenrix compre.
hensiuam, nulla cognica creatura, nisi Forre contuse; 3)
ceram creacurarum ablolure, nullo respectu ad aliud; ter-
riam veriu (que extremi sine mucuo respectu; quia rix ri
lum incer illas consticuir. Ouis rerd ica de Deo credai,
quae de nobis nullam fidem habeane, comprehendi cau-
sas, ee effectus seorsum, rix cognicis, nist contule, C16
curis, auc CauIIS.

## Folio 148 — 1677088362:0188
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000188.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
24c
DISEVTATIOII. SFCT. I.
Denique s has sencenrias comparamus, certum el
obscurissimam esse Vasques, ee nostram capru Facillimam.
IIle enim perinde pucat, Se habere leiencia cxeaturarum
possibilium, ad cognitionem ellentiae, sicur Scientiam
visonis ad scientiam Eimplicis incelligentia, nulla addita,
vel conceptâ nona perfectione: ac non ita est; Ham per
Scientiam simplicis incellisentia, iuxca nostram senten.
tiam cognoscie Deus quidquid Continet creacurarum,
ratione eminentia sui esse, rel omniporentia, vel idea.
rum; ac iuxra Valquem cornica et comprehenla dinim
esentia, nuIIX CCBNOLCUNEUE CrCaTuTA: ErgO cornio
creacurarum, iuxta illius principia, deberet addere ali.
quam perfectionem cornicioni essentix; nullam camen
addic.
Fis denique omnibus adiungo Amicum, Arrrubal: si.
cer enim sint eiusdem opinionis cum Valquez, 2gnolcun
camen in muleis peccare, ee rbique petere principium, e
difticulcari succumbere. Nam si quaeras à V a(quer in quo.
nam medio CognOICaE DCUSCrCREuTAS. Responder COenO.
Ecere in Verbo: Si FUEFUS quaraS quid sc rerbum, dicit
esle iplam cognitionem: Frro Deus cognoscierem in li
cornitione; qua est maniielta pecirio principii. Deinde
nihilelucet in verbo, Ceu specie exprelsa, seu actu secun.
do, quod actus primus, seus species imprella non praeconui.
neac: Acqui iuxta Vasquem nihil habec Dcus in actu primo
quod pracontineat ita creaturas, ve sic rario illas verbore.
Praelentandi e cognolcendi: Ergo ex hoc capire sibi repu.
onac Valquez, re obseruauit Arrubal.
PARAGRAPHVS TER FIVS.
Defenditur primum arrumentum contra nonali
opinionem Ripalda Orniedo, esc.
orm c acctibus, Valguemnon la
eis Eceliciter egisse causam scientix medix, de quae i
appoluisset fundamenta ruinam minari: ideo Ripalda
Oruiedo, e alii conaneur nouis eam praelidiis Fulcire. Ne
IGICUE COTaNCUI QdMIETCTC, GuOdVHUI rEgemUS, CFeatI
ras coonolci in eMenria, re in CauSd Peacontinentur este

## Folio 149 — 1677088362:0189
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000189.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
PRTMNM PRTHOIDTNM A PRTORI.
249
ctus; commenti sunr quoddam omniporentie obiectum,
quod rocane conditionatum, re ipsa repugnans rechy-
mara, d alter Deus a Deo factibilis, s ab ilsis collas re-
puonantiam, ad hoc ve fanc: hanc camen chymaeram,
vel divinicarem nihil opus elle contineri in Deo, led de-
nominari pocentem illam producere, dummodo nOn re-
Puonet: sieut inqguiunt, poreltas collaca Sacerdori adre-
mierenda peceata nulla praecontinet, de camen ed pola
conditione, quod sis aliquorum reus ec re Poeniteat, Po-
celtas per denominationem extrinlecam, ad illa Fertue
abolenda. Ica philosophantur de omnipocentia Dei
eiulque obiecto, quantum capere potui ex Prudentio de
Incarnatione, ex Arturo de scienria Dei, qui late rete-
runc, ee retellune huinsmodi Agmencum. Neque enin si-
cuie, auc rilum est ranti apud authores legere: dE nunC
eriam refero eo cancum consilio, re agnoscar prudens
Lector, nihilnon moliri, auc non sibi permittererecen-
ciores ad haec nostra concurienda Fundamenta, de cogni-
tione ereaturarum in omniporencia continente ve caUSd
quae munic icer ad Fucurorum cognitionem in decreto.
Hlaec enim omnia eo aniirio conficta TunE: Ced FCUCTA FCFU-
tisse, returase est.
In primis vellem mihi indicarene aliquod sux opinionis,
et obiecti conditionati omniporentix restigium apud 5S.
Patres, aur alicuius norae Scholasticos: cerre nullum rn-
quam deprehendi. Adde exemplum a porestare Sacerdo-
eis collara ad romitrenda peccata, ea condicione, quod
quisadmiserie, rem iplam euerrere, cui illustranda in-
nencum est: lacum enim est discrimen, inter condirio-
nem peccari possibilis, aut admist, collari ad porestarem
Sacerdoris illud abloluendi, et creaturae passibilis ad DCi
omniporentiam comparatae. Deccacum enim possibile
reladmistum, cantum abest re pendeac a potentia Sacer-
doris, quin porius ipla pendet a peccato admisso, ve a
conditione pravia ee necessaria, quam nequie, huiulmodx
taCHIEAS BONere, AE SecUS CMEde re (UBICCtA: CFCAFUFA CHIHE
possibilis, non a se ipla id habet, sed re iam monui, ab el-
sentia Dei, re a prima origine. Duplex enim ellcrearu-
ea ad essentiam dininam respectus, ve vera, e bOn
qua vera et possibilis refertur ad essenciam, crius pastier
Pacione induir eationem enris polsibilis, (ei MONFCBUS.

## Folio 150 — 1677088362:0190
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000190.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
150 DESPVTATTO II. SECT. I.
nantis: re bona pender ab omniporentis, quae adiuncts
voluntare Raruie, Praeter rerirarem, conferre bonicarem,
a statu poltibilis ad existentium ordinem eductione tacta,
aue perasenda. Chimerae erso lune, de mera insomnia,
huiumodi conditionaca obiecta, quasi a se ipsis, nulla ope
omnipocencix postibilia sinc; neque in illa masis pracon-
rineri OpORECaE, quam peccara conticenrium in Sacer.
doris facultare ad remistionem peccarorum instirura.
Micum Cane est, inquie ArcuruS, Deum rarione denomi.
nationis, a possibilirare creacurae criam amobili, magis
cum illa connecti, quam rarione contimenrix, et ex illa
denominatione, poste masis Deum huiuscemodi crea-
curam cognoscere, quatm comprehensione caula qua di
Stictinssime ex plenissime contincatur. Plura idem addie
AuctOr ArSUMenEL: Sed altaca, aue nulla sufficiene ad
huivlinodi homencum explodendum.
PARACRABHYS OVARFYS.
Desenditur idem Arcumentum contra opinionem
Suarez
X intiniris absurdis quae voranda sune Auctoribus
Aduarum opinionum, quas hactenus refucauimus, plu-
La Suares effusit certia opinione, quae praerer cognitio.
nem divinam creacurarum in esfentia, re in caula, addie
secundam ex cadem estentia, re specie incellisibili creaut
rarum: quia, inquir, nihil Deo denegandum est, quod ad
Perfectionem perrinear, quale estesse (pecieM CxCacuTaTuM,
_ eas continere non solum re caulam physicam, sed eriam
reimaginem incelligibilem, quae ducac ad illarum coeni.
cionem in le iplis.
recum ad hioc magis invitum, quam sponte accestisse
Suarem, Facile est demonstrare: quia hic dicendimo-
dus, nec D. Thoma, nec rericati, nec ipsius Suaris prin-
cipiis conseneaneus est. Ouod artinet ad; D. Thomam,
nullus porest cirari locus, quo aliam cornitionem Crea
rarum doceat, quam in estentia, ve medio cornico: dt
hoceuidens est ex principiis ejus: quia nullum incellectus
auc roluncacis actum admirsis, quin sic masis Zleolo

## Folio 151 — 1677088362:0191
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000191.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
I
e
et
PRTHVHE PRTHCIETNM A PRTORT.
ricus, quam charicas, aue risio bentifica, quae divina
bonicari e ellentia adhaerene, vernico obiecto speciheanci.
Tit eo eriam vidimus conturisse Suarem, dum opprime-
retur difticuleare in superabili actus liberi, quem non pu-
tauit le posse concipere, auc curari re necessariam actuali-
cacem, cum indifferentia ad rolendam aut nolendam crea-
curam, nisi contugerer ad illud principium; quod actus
liber de quilibet increarus, essentiam aue baniracem diui-
nam respiceret re obiectum Formale adae quatum; creatu-
eas vero re obiectum maceriale d quo non hauriane spe-
cificarionem. Ac vero aperre recedie ab illa veritace, a
allerat Deo id genus cognirionis fucurorum in scipsIS, ex
essentia re specie, Ccu medio incogniro.
Velerso delerenda est huinsmodi scientia, relabiicien-
dum principium, quo diuinam liberraem cucarus elt: id
enim est cuidentissime obiectum incellectionis specitca-
riuum, ad quod, per secerminatur, nullo medio prius co-
snico, de ad cuius nociciam inducie species imprecta re
medium incorninum: AEqui SuaEeS vuLE IEA COMPaTALI
crearuras polsibiles, aur futuras, ad diuinam cognicionem,
media ellentia, re specie: a quo absurdo lonse abest no-
Etra senrencia. Nam species exprelsa divinae cognirionis,
relponder eslentia dininae viriex per summam idencica-
cem, cum incellectu, qua ratione funsicur perfectisime
munere duplicis speciei impressae, quorum Primo reprx-
seneat immediare et Formalissime scipsam, et omnia
quae Formalicer continee acrribuca, id que perfoctisima -
milicudine, seu porius identirare. Prater illud genusmu-
neris de respectus, habet aliud comparaca ad res CreacaS;
quarum cum sIE CauCa, ea (que CMiMentOF COntinCAC, FepEX
sencar etiam, sed medince, ve obiecta macorialia cognol-
cenda in caula.
Ex qua declararione constue quod cum eria distinre
simus media ad cognitionem, quorum primum elt res
ipta iuncta incellectui, quam Faecundat, re cum iplopa.
tiane verbum simile obiecto re mari ee parriinhac gene-
ratione; alcerum medium sie res, praehabens obiectum
aurimperfecte re effectus suam caulam, Si sic rniuoca, aUE
superioris ordinis, aue iplamer causa concinens eminen-
xer effectum; cerrium denique medium à duobus explica
sis distinctum, sic spocies inrentionalis, vicaria obiecti ciua
iii
l

## Folio 152 — 1677088362:0192
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000192.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
DisevrAItOII SeCT. I.
semen, s inttrumenu, insticutum cum hoc elle dimi
nuto, rerices obear obiecti, vel absentis, vel minus in-
celligibilis, d illius Cimilicudinem cornirione, sicur se.
men generatione nacuram propaset; ex cribus hismediis
Valques nullum admicrir ad cognitionem, qua Deusse
e creacuras cornolcar: Suares omnia inducit in Deum,
nostancum primum, ee secundum asferimus necellarium,
xerrium vero exeludimus re imperfectum de Deo repu.
Bnans.
Hlac omnia ipla cerminorum, Ceu mediorum interpre.
carione aperra lunc. Nam cerrum eAt Deum ad Cui cogni.
tionem habere essentiam rnicam, re speciem siri, quia
est ineime peaesens, e incellisibilis: ad cognitionem
verOCreaturarum rnicam haBeTe, VE CECaCTaS eminen.
Tet continet; e habet rationem medii cognici: e sub
hoc duplici respectu speciei imprelsae, responder species
exprella, seu rerbum, quod repexesentat ec exprimir im
mediace ellentiam, ex mediareres CrCaTaS. Rario verd
Speciei rrestmereincencionalis, immediare reprasentans
creacuras, habet muleos defectus, ve iam insinvanimus;
nec elle incellioibile creaturarum, Deo convenire porelt,
nisi re haber adiunctam vim efficiendi creaturas, quate
nus Deus est caula incelligens omnium rerum efectiu
Fx hac dissertatione agnoscec eruditus L ector, quam il
eas radices haec doctrina D. Thomae cgerie, Parrum eradi
cionem ec omnium scienciarum principia complera; de
quam rani fuerinchactenus in ea conellen di aduerlario.
TIIM CONaEUS.
TTinc etiam in ancecessum relxonsum est ad praecipuam
Parcem Dispucationum Parris annati, qui lingulis fere
Paginis obiicir, sentenciam de fucuris in decrero cogniuis,
ellenonum inventum, commune Thomiltis cum hare
ricis, ionorum aneiquis maxime D. AUG. _ D. ThomE.
Sed roi probauerie vili ex Theoloois, aue Parribus ante
Fonzecam, ex Moiinam, Si Hominales excipiamus, non
eam auc probaram fuisse aliam creacuras quascumque, seu
Postibiles, Ceu Tucuras cognoscendi rationem alterram Deo;
quam in scipso; cum concecam, nuperam esse _ perieu-
losam noseram sencentiam. Sed mirum cR, quod cum
haec de cognicione creacurarum in Deo controversia, canti
Sic momenti sa constimendam auc euertendam (cienin
252

## Folio 153 — 1677088362:0193
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000193.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
PRTMVM PRTNCIPINM A PRIORF.
153
mediam, nullo qui Calcem occurrerie loco, Fuisse ab Au-
thore latis accurato, nec discullam, nec inlinuaram. Scd
dixi roluisse haerere reltigiis arguencium, qui nullam
huius rei mentionem Pecerune, suis de sciencia media
Dispucacionibus: quamquam ni Fallor legerim alias apud
Trrisium obicer cancum risum aurlectum, opinionem
Nominalium ex Cabriele relaram refelli; cui aliquod re-
poni ridebacur fore maximee se scienca medix. Sed ad
alia prosrediamur.
ARETCVEVS SECPHDES.
Secunda classis Argumentorum apriori ex principiis
proximis cognitionis fucurorum conditiona
natorum, seu de veritate illorum.
DM NTA FerC Rcoumenca qua 2d hoc capur perti-
mene, sicur ad primum, Aanc pro scientia Faturo-
rum in decreto, concra mediam scienciam: de nulla hacte-
nus legi apud illius Parronos, qui lacis purane Feelicitee
secum agi, si nostra à priori petira ex veoque capite, id
est, a principiis primis, aur proximis sciencix Dei (0l-
vanc necsariue.
P A R A OR APAYS PR TMYS.
easolabturs eodta sedodtoi
DR ECLOra PauciS perStTINXI ex hOC CaPIEC APOIE
L menta respontione nostra ad Carrerium, qux pollune
omnia sub hâc Formâ collisi. Scientia media nulla cAt,
nuc si admictatur est omnino inurilis ad eos rlus, ad quos
estinuenca; nisi furura conditionaca concingentia et li-
bera sine rexa infallibilicer, ac proinde scibilia, ee scica a
Deo, id que habeant non Poluim anre decrecum, sed etiam
Prius ordine de lacura quam futura concingeneia absolu-
ea: Acquinec rera sune cerro e infaslibiliter, ac proinde
nec scica a Deo ante decrecum, vel s hoc gracis concedan
eue, non sunc prius rera ex sciex, quam furura 2bsoluta:

## Folio 154 — 1677088362:0194
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000194.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
154
DESEVFATIOIL SRCT. T.
Froosciencia media nulla est, auc est inurilis. Consequen.
Eia _ priMA PFOPOCTiO CIIdeNECS TUNE; FOTA COntrOvELSId
est in secunda Propolicione contirmanda; quam sic pro-
bo: Vel omnia fucura Cunt ante Decrecum scita à Deo, ee
vera infallibilicer, relnulla, rel conditionata, auc absolu-
ca: primum dici nequie nec rlcimum: Ergo secundum
verum elt: ac proindonequeunt anre decrerum, nec nisi
in decreto cosnolci.
Duod rero omnia fuTura nOn (INECCETO vera, _ Scita an.
ce decretum; probatur Argumento ad hominem: quia (
ab (olura LInE~Qud ac ConditiOnATA CCFEO VeFZ, ec Scica an.
ee decrerum nulla ratione pendene a COgNITIONe FUIETO.
rum conditionatorum: quod camen negant pastim Re.
centiores ec poristimum Fonleca, qui Fareeur ad vincendas
difficultaces, quae passim emersebane de Prxedestinarione
e Providentia, se excosicasse hanc conditionatorum de
absolurorum distinctam cognitionem, nempe re scientia
condicionacorum pexuia ellet, de exploraerir ad ab(oluto.
rum scientiam, et hoc etiam Caepius suo libEO FaTCEUFP.
AnnacuIS. Secunda pars Minoris probatur, nempe veri
carem certam ee scitam a Deo antedecretum, non com
Pecere re propriecarem conditionaris. Ilanc enim verira.
cem illis allerune ex eriplici cap. F. Quod sint propolicio
nes concradictorix, hoc erit, vel non erit, de quoliber
Contingenei: ca verd lex est concradictoriarum communis
ad proposiciones desfucuro, aur quolibet alio genere, re
rua decerminare sc vera, altera decerminare falla Hoc
enim commune est, re propolicionum proprietas sic, aue
rerieas aut Falsicas, sicue quancicaris aequalicas, vel inagu-
licas. Denique videtur enincere ratio ipla futuri, quam
ita definiune, focurum est illud quod aliquando habebit
existentiam, e hoc porissimum fundameneo nicitur P.
AnnatIIS; aeque ex hâc definieione quasi apud omnes re-
cepra, Poluic praecipus nollra Argumenta, capite 2. pri-
ma Dispuracionis, ee capire cerrio quarrae. Aequi hae
eres caula, seu probationes, pro rerieare Futurorum con-
dicionacorum, connincune communem esse fucuris abso-
luris; quia ex illis FOrmaLi PONuNE PrOPOlitIOneS CONTTA-
dictoria, gnarum cuilibet conveniet decerminariue, Fal-
sicas aur verieas; illis eriam comperie definicio fururis
suid exsa impedit, quin iuse condisiomaLOLu ETURHI

## Folio 155 — 1677088362:0195
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000195.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
ee
1
et
piet
1
10
api
e101
utu
nes
inat
SECVHDVM PRTNCTBIVM A PRTORT. ISC
id est, veriras auc Falsicas illis insir decerminata, _ a DCO
scira ante decretum, nullo sciencix medix auxilio:
PARACRAPAYS SBCYNDYS.
Refeilitur sententia Molinae, e ex illa Recentio-
rum nona opinio.
I dieas cum Molina prius cornolei condirionata FuEI-
Ora in caulis secundis ex illarum lupercomprehensione,
quae porest in illis indererminaris certam cognolcere de-
cerminationem ad effectum; quod ius Cupercomprehen-
sionis cum non habeat in luam voluntarem Deus, non po-
telt cognoscereante quam se decerminet per decrerum, in
quam parcem sic inclinatura, an concirionem fururi (ie
purgatura, nec ne; quod camen necesse eNer, re tucurum
condicionarum absolure cognolcatur a Dco. Addir etiam
aliam rationem, cur Deus nequear lux voluntaris decre-
cum nosse pro illo priori, quo porest libere relle, aut nolle
creacuram: quia si suos actus liberos proillo priori vide-
ret, ante actualem decerminationem, liviuscemodi risio
Proprii actus libertatem inrerimeret.
Elxc moriua sunc opinionis Molinae, non Argumenta
demonstrant plurimum referre ad illius caulam, cor.di-
tionata prius esse scica, quam absoluca, ve agnoscieno-
ster Author pagina 437. Sed virique probandum ett,
remiea se habere. Id quidem enicitur conticere Molina
duplici arsumento insinuaro; primo a priori, ex diffe-
rencia comprehensionis, et supercomprehentionis. se-
cundo a posteriori, et ab excidio liberratis dinina, s vi-
deat suos actus liberos proillo priori, quo suspensa con-
cipitur voluncas, ec indifterens ad velle auc nolle.
Sed Facile est amoliri omnes illos obices, argumento
ad hominem: Omme verum est scibile à Dco, et reipla sci-
tur: Acqui ex aduerlariis hioc ipso quod aliquod sc ali-
quando futurum, est scibile à Deo: Ergo reipla ScituF.
Modo Tublumitur: Aequispro illopriori, quo concipi-
mus roluntarem diminam indisferentem ad relie et nolle
quodeunque, rnumsillorum est non minus fucurum.
quatm quoi de roluneace creata aterune esse fucuriu:

## Folio 156 — 1677088362:0196
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000196.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
256
DESDVTA ETOIL. SECT. I.
Frso non minus est scirum à DCO.
Rurlus perinde pollune Cormari propoliriones contra.
dictorix de Fucuris absoluris, ac de Fururis conditionaris,
onee omne decrecum; e cum non lint minus conrradi.
corix quam conditionatae, ee aque primo formabiles
imo priuis, cum sine simpliciores priores compositis; Pp
eoDeoillo priori, perinde propositiones contradictorie
abColux, erunc decerminoce verx, ac conditionata: (u.
curis illis pro priori illo convenic definitio Fucuri, que est
vnicum argumentum a priori aduerlariorum: Ersoip.
silmet actibus liberis Dei porest luo modo lex contradi-
etoriarum, e definitio futuri competere: Frso sicur Fu-
cura conditionara (cira (unt a Deo ance decrerum, ita ab-
TOluLa; SICuE DeuS nouit actus liberOs creacae voluntaris
ance vilam decerminationem praesentem, ee hoc ipso
Guodica crie, hc coonolcer actus luae roluntaris: AF Sihac
duo admiceantur, cuune omnia scientia medix Fundamen.
ta: Frso iplamet aduerlariorum principia euerrunc scien.
tiam mediam.
PARACR A PHYS YERFZV6.
Consirmatio eiusdem Arcumenti differentia f
turi continsentis, a praeteritis, praesenti-
bus, aut necessariis.
DR OB ARY Pocest Secundo nostra senrentia, nempe
aFurura quacumque conringentia condicionata, Per.
inde ac obsolura, nec vera esse certo anre decrerum dini-
na roluntaris, nec sciri posse sine illo. Floc vero eninci.
cur ex ipsa nacurs fucuri; quae manifesta Acc collatione
cum praesenti. de praecerico, cum possibili, ee cum futuro
necestario. Si continsens Fucurum comparemus cum
drxlenei, ex quad perinde elt, cum praeterito, duobus
disferune; quod icta habeane, rel iam habuerine existen-
eiam, reheloquas exereicam, qua omnem indifterentiam
collac, ee ita ad rnum decerinet, Ve repuOnCEreM Pra
rericam non fuisse, et praesentem non exittere; at furura
contingentia ance actualem determinationem, velcau-
Facum omnium, rel Calcem alicuius, cui caererx subordi,

## Folio 157 — 1677088362:0197
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000197.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
(a sin
SEEVHDDM PRLNCIPINM A PRIORT.
157
nentur, nihil habet quod educac ab ordine postibilium
e collar eius indisterentiam ad esse e non elle. Deinde
dara decerminatione alicuins caulx secundae, ea porelt
impediri: Frgo ex primo capire habene quod non sint de-
terminara lucura vera, de ex secundo quod ison sinc intal-
libiliter vera.
Vnde AuCtOF cui respondemus laBOTAE aperta pe-
cicione principii passim toto opere, maxime Disputa-
rionis prima capire secundo; dum fucura praesentibus
aequar, quoad decerminarum eftectum, vel infallibilem
reritarem; reputer eodem prorlus modo le habere Fucu-
Fam CriaMI CONTINGeNTeM CaULAM, aC PEX(EMFCM AUE PEX-
teritam. Sed praecer quod huiusinodi paralorismi Caris
retutaneur ex prima comparatrione fucuri cum pexelenti,
et praererico: enidenrior erie hallucinario, sI COMDAFeNTBE
causae liberx e continsences cum necellariis: ilta enim
necellariam inferune rericarem effectus fururi consecuri
ex decerminatione anrecedenti nacurali, ex qua consticmi-
TurV. ∞. necessicas huius diei ab orbe et sole condito, ad
quem juxta praeseriptum ipsi a Deo ordinem, conse-
quuneur dies ec remporum rices, quales experimur. AF
cum Futura contingentia ee libera non habeane huius-
modi decerminarionem anrecedenrem, et neceslariam
in suis causis, nulla ratione portune ex illis sequi determi-
nace tucura.
Vnde estmerus Paralosismus eiuEdem Auchoris arou-
mentario pro rerirare conditionarorum anre decretum
Dei, ex comparatione caulx necessariae ad liberam: qu’à
ratione, inquir, se haber caula decerminata ad effectum abi-
solure et condirionare Fururum, ita le habet caula li-
bera re est sui dererminariua: Aequi ex illa consequitur
effectus decerminarus, et hoc certo scitur a Deo anre de-
CretuM : ica ex caula Cui dexerminatina conseguieur eAe-
AtUS CCFEO FIITuENS et PeituS a DCO. Arirum est Fane a duo-
bus extremis adeo remoris, poruisse cundem eRfectum
deduci. Si raleat einsmodi illatio, irerum erie quidliber ex
quolibet heri: a causa neceslaria deducirur eAectus neces-
Pario Futurus, quia non porestaliter, nec quidquam aliug
asere: causa rero sui decerminariua porest verumlibet,
nec ex Aduerlariis porest quidquam cerri de illa stacui, in
quam parrem intallibilissi inclinac; donec secutus fuerse
1
Fet

## Folio 158 — 1677088362:0198
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000198.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
45C
DESPVTATTOIL. SECT. 1
dubium collens sua peaesentia effectus: ee hunc (si supe.
is placet) aequabimus eAectui ex causa determInLTA CON.
lecuto.
Vis nostrorum Argumentorum augetur certiâ compara.
eione fucuri contingentis, de liberi cum poltibili, ad quod
maxime accedie, e est inferius illo: quia omne fucurum
est possibile; non tamen écontra, omne possibile est.
curum, nili a ddacur decerminatio ad exictentiam aut pro.
ductionem, id vero tr cum caula indifferens ad verumti.
vec, se decerminat: Ergo ance illam cau la determinatio.
nem Fucurum non elt reuera fururum, nec cerro quà tale
CACcibile. Ecideo Aristoreles negauie de Fucuris concin.
gentibus cerram contradictoriarum legem else, quae in-
dubitata sic de praeceriris aur peaelenribus, nempe alteram
esse decerminace veram, alceram determinare Fallim.
Vnde enim inester huiusmodi contingencibus. Non et
ancccedenti dererminatione caularum; quia nultam sup.
ponimus, neque in Deo praecedere, vel rno instantiet
fectus praelenciam: velineris cerra reritas alteri parriex
consequenti decerminatione effectus; quia hociplo quod
HUINCACTU PCTTUS COMHCEEatuI, autpeccec, auc Cola actuali
convertione in actu posica, etiamsi nulla ad hoc praecel.
Cerit in Deo, vel roluneare creara determinario, verum
purant Fuisse ab eterno, hanc convertionem fururamin.
Fallibilirer, _ ica notam à Deo ab aterno, sicur eà lemel
Polica, rerum exic per cocam aecerniracem fuisse peractam
huiusmodi concertionem.
Id rero probant ex sua fururi definitione, quod nihil
est aliud quam aliquando continsere, rem habere suam
existentium; etiam ( quali continsar catu, id est, nulla
quond hoc praecelleric decerminacio in Deo. Ced tantum
praelcientia: ee adco trmam pucat hanc doctrinam P.
Annatus capite 2. cicato, ve nihil possimus illi opponere,
quancumnis nos excuriamuS. Sed iam monvimushene
Fururi detinitionem, unde depromuneur omnia responst
ee argumenta, esse ommino roluncariam, statis cont.
ctam, isnoram aristoreli, dum vrxnocatam constiruit
differentiam inter propolciones contradictorias de turu.
2o continsenri et libero, aut peasenti, aut praecerito,
Quod pars alcera iltarum determinare sc vera aur Falla, e
cerro scibilis, secus concinsencium: qux differenria nulla

## Folio 159 — 1677088362:0199
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000199.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
11
SEEVHDYH PRINOIPINAE A PRTOKI.
essec, si ad norionem fucuri nulla habenda esset ratio de-
cerminationis, auc inclinacionis causae ad vnaM PAFTC;
Sed omnibus per toram aerernicarem causis, ad verumsi-
ber indifferentibus e suspensis, hoc iplo esser perinde lu-
cura ex supposirione, sicuri ex cuentu praelenri. Id vero
lonoissime abest a menco Philolophi, ee ab ipla cciam re-
ricate; re lacis demonstrac collacio inita fucuri contin-
sencis cum praesenti.
Et hanc placet illustrare ex Nazario, quicriplicem cau-
Ta concinsentis ctarum, et subinde Fucurum effectum di
singuie; vel enim prorlus est indifferens ad reumlibet,
veltrequenciiisrnum effectum producie, rel rarius: ver
bigraria, aestare rariores lunt piuvix, hreme crebriores.
Sicaula sic quasi in aquisibrio; (qualem liberam rolunta-
cemmulei constieuune;) ex ri illius ctacus, nulla pars diei
Porestrere Fucura, nisi sub disunctione: sicur cum dici-
mus alterum oculum esse ad visionem necellarium, non
tamen dexerum aur sinistrum; quia alcerucer illorum sut-
ficir. Si vero causa libera et contingens in rnam parrem
magis incliner; cum effectus vere porest dici fururus, re-
ricace tamen Fallibili: e hoc sensu admicti porelt contra-
dictoriarum de fucuro contingenei, alceram esse veram,
Sed rerirare Falsibiii. Nam G cerram velis constiruere 5
contradictoria propoliriones cuadent in contrarias; qua-
rum reramque Fallam esse nihil est incommodi.
Id reroita explicat Nazarius. Cum dicis res est Furura,
vel non est fucura; proposicionis negariua duplex cAt
senlus; primus, cum nesar autrollir caulam, qua statUAE
quidquam de re producenda: Secundus sen sus propolitio.
nis in speciem nesaciuae, est reipla attirmatiuus, e sigri
sicar caulam esse decerminatam ad non fururicionem, id
est, ad rem non producendam: Et hoc est omninone-
cellarium, recerta sic propolitio altera, res eltnon Fucura,
e desinit esse concradictoria iltius, res est Futura, et Fc
contraria: quia sensus est causam esse determinatam ad
non fucuricionem: quae incerpreratio propositionem le-
ipla facir aftirmaciuam, ec specie, ac verbis ceniis negari
uam: 30 proinde re propoliciones de fucuro corinsenciha-
beane decerminatam veritacem, aur Falsrarem erit rel nOn
erie decerminate; necesse est desinane esse concradictoris
et ronsennr in coneroriarum leses; et hic de crusa Philos0.

## Folio 160 — 1677088362:0200
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000200.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
160
DESPV FATTOTI. SFOT. I.
phus eas a concradictoriarum legibus exemit. Si icerum
oberudas detinitionem Fucuri, id else quod erit aliquando,
e deillosic definiro, perinde verum esle crit, aue non
Cxit, SCuE de praesenti auEPrxrerito, est, aut non est: sed
cum aduerlarii AIC rrgene conparatione Futuri cum prae.
Tenci, d illius definicione, fucurum est quod crir; non ad.
vercunt se probure idem per idem, se distimulanr ditfe.
rencias obferuacas incer Fucurum de praelans.
Duare ad illorum argumentationem, illud est Futurum
etiam nunc d ab aererno, quod aliquando crit, e luum
vericarem e existentiam aliqua differentia temporis ha-
bebic; Distinguendum est: si habeat aliquando luam eri-
stenciam aut rericacem, ex vi Decerminationis Futuri, sile
absoluri, sine conditionari Concedo: s caula maneac sem.
per suspenta, e indifterens ad effectum rique, vel actum,
quo illius indisterentia, de Cuspensio collatur, re à caula
Formali, Nego. Ouare pro coroillo nunc aecernicarisin
finito, vel decurlu remporis, quod anrecedit actum libe.
rum, aur effectum contingentem, nCuEra pars CAt detes.
minate vera aut Falla; SIONeS PEO TUnC Cau(X Maneant
Su(pen (a _E indeTELIHAEK. LiceE enim proposrio Fuu.
ri, directe Benificer illius existentiam aliquando ponen.
dam; non porest tamen esse cerra illius fucuri veritas _
cornitio, nec denominatio lesitima, nisi aliquo funda.
menco praesenti nicacur: nec aliud Ainsi porest, quam
caula determinario.
EE ECvCTa EAngCremNS res consticutaS Secundum Atheo.
rum impiecarem, qui causam primam collune, cui sub.
jiciantur secunda, de eius prouidentiam ac virtutem, ita f.
cura se haberent, sicur modo diximus, re aure actualem
deliberationem caulx libera d contingentis, nulla diei
Posset vere _ infallibilirer decerminata. Nunc rerorebus
Praesciencia e prouidentiae divinae, (re fdes ee ratiodo.
CenE) Subordinaris, verum est quod docene ex Thomi
Cis e Theologis. Curiel, Corneio, Salmanticenles, e
alii, nullum dariinstans reale, _C in quO, VEVOCANE, tan
quam mensuram futurorum contingentium et liberorum,
quo non sine secundum alteram parcem determinate
rera aut falla, _ a Deoscira: tamen si illud instansreale
diuidamus in instancia rationis naTUEX, d à quo, e
concipiamus huiusmodi turura secundum illem priorit
cem

## Folio 161 — 1677088362:0201
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000201.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
et
115
unC
58
I a
Mu
voc
1d
SEOVROVM PRTHCIDTDM A PRTORT. 161
tem, qua incellisimus possibilia, indifferentia ad Fucurum
esse, ee non fucurum, de ad alcerurrum, sub disiunctione ta-
men, proillo priorinon lunc decerminate rerxe vel Fal X3
imo si Formentur huiulmodi proposieiones; nOn CunE
verae, necformales proposiriones, sed mareriales redi-
cune; quibus nihil pro illo priori respondeat.
Etis omnibus Aroumencis, ee obleruationibus, validé
contirmara est haec nostra secunda demonstracio a priori;
et occupara fere sune omnia, quae respondec DefenPor
scientia mediae variis luarum Dispuracionum capicibus.
Sed ad illustrandam rericarem placet experiri, quid vi-
rium habeane ejus respontiones, quas habet primae Dil:
putacionis capire secundo, quartae capice tertio, secundae
capice primo de ricimo, qua omnia paueis excuriemus.
P AR ACR A PH YS O YAR FY S0
confirmantur es urgentur Argumenta superioris
Paracraphi contra duas Responsiones.
ATXYa est quod CUM pTOPUgHAEOF ScientiX me-
LVLdia, quacumque obuia sunc Arsumenta, ad luam
caulam axripiac, nullum centaric istius generis a priori;
nili incet respondendum nostris Arrumentis, quali ne-
cellicare porius quam (ponce huiusmodi arma, auc proba-
tiones adhibeat; rarus debiliores esse ad Faciendam Adem;
ee si quae suppetane, opporrunius admisceri responsioni-
bus, read minus rideaneur adiunare loluriones quas ron
cauimus negaciuas, re aliis iunetae Faelicius pugnene,
quam Colicariae. Deinde cum scienciae medixe Aurhores,
ab ipsa prima origine, licer in ea allerenda concordes;
quond caetera dissentianetere omnes, de qua Molinx pla-
cuerune fundamenca e praesidia, (S paucos excipia5)
reliqui eius discipuliimprobene, et iphincer se male con-
veniant, noua singulis diebus addane, de anciqua mu-
tenc: ne huius dillentionis de inconstantia parum cum
veritate (quae semper eadem est) consentanea, exemplL
lonoius repetam, abunde suppedicant duo, quibus cu
hactenus pro schola nostra dilpuraui, qui rix secum, nec
cum alis rila re conveniune, et in ommntum srauistima de
i

## Folio 162 — 1677088362:0202
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000202.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
262
DESEDTATTO II. SECT. I
Scienrix medix objecto constituriuo capicaliter dissen
riune, restarim aperiam quoad caerera ne rerbo quidem:
indicat P. Annacus, Fundamenta quibus Fuveriores So.
ciecatis seriptores Scientiam mediam Fulciebane, à dit
ferencia comprehensionis et supercomprehentionis, a le
eibus concradictoriarum, à detinitione fucuri, iam con
Fucaris repeticaz quali haec infrma reputer cantae molisu.
Minendae, illinona iacie ee actruit.
Negac concetta fere ab omnibus, qualis est inter alii
exansitus obiecti huius scientia, a Possibilis Ctacu ad ctarum
fururi: hac ratione ductus, quod ad rerum cransitum,
necesle screm aliquod tempus sub priori Racucransisere,
ancequam ad alcerum deducatur. Guare ex hoc capilene
saret Solem, et Anselum, de quamlibetrem substantia
Stabilis, (reheri nihil sepuonac) ab xeterno creatam, cranliue
a non ence de nihilo ad este, cum eamen ad illum eransitum
Satis sic ex propriis meritis deberi rei creacae Cacum nihili,
ee Pocuille per toram aeternicarem, rel ad cempus in eode
cineri. Ouid vero horum deest futuris quibulcum qued
Deopraescitis ab xcerno; re illis non minus transitus à pol
sibili ad Fucurum COMPCEaE, quam re rebus ab aterno
cxatis eransicus a nihilo ad, esse; cum revera eadem paIs,
Quae modo dicitne Putura, Poruerit elle (ub Iatu ret pure
Possibilis, et illi debeatur.
Nonminussingularis cA altera Responsio, cum negatur
res conditionate Futuras debere dici rila ratione futuras,
hocsensu, ve appolica conditione dicas, exune; sed po.
EinS CRCHE; cum tamen revera huiusmodi conditionata
Per Scientiam mediam à Deo Scira, eodem iure perri
neant ad fucurorum ordinem, quo ad liberorum; quando
quidem eadem est distinctio rerum, ee Cciencix divinae,
re possibiles ee neccMariae perrineant ad scientiam necel
sariam simplicis incelligentia; liberxe vero ad scienciam
LiBCFAM FLICUEOTUI: Ec cum huiusmodi Fucura condirio.
nata cadant sub scientia media, distinct a a scientia simpli.
eis incelligentia, debet res illas liberas inspicere, re à stat
Possibilium proorecae lunc ad Ctatum Fucurorum.
Ad idem capur perrinet, quod terrio loco inter singu.
laria reponendum est, divisionem cornirionis rerum in
canis, rel in Ccipsis, guae hactenuis cen (ebatuE FOtI CO.
snicionis genus complecti, e exhautire, eAe inadx qua

## Folio 163 — 1677088362:0203
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000203.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
1
2
SECYHDVL PRTHCIDEAI A PRTORF.
a
id
rat, ee certium genus innominatum constiruendum, quo
res neque in se, neque in caulis cognoseantur. Ouidquid sC
decognoscendis generarim, re stacum possibrium con-
tinene, (quorum cornitio ad hanc dinitionem revocan-
da est, quacum que tandem ratione Aac) de Fucuris con-
ditionaris, nullus superest dubicandi locus, quin velin
causa, vel in seipsis rideantur, sccundum comminem
Tenlum Theologorum.
Nam Molina censet cognosci a Deo in cantis secundis
per supercomprehensionem, qua aliquid in iplis deregat,
auc ex earum sinu eruar, quod neque occulcent, neque
contineant: 2e Tubinde necesse est illa supercomprehen-
sio caulas supersrediatur, ee transear ad actum ipsum
in se spectarum reponendum sub conditione: Sed sine
vlla rerborum ambape id cradunt alii DoctOreS : FrGO
quacumque rarione explicetur obiectum scienria medid.
eo deveniendum est, re actus et effectus in le rideatur, noi
ni abstractus, et pure possibilis, sed quas concrecus cum om-
ule
nigenere dependentiae a luiscausis, cum circumstanciis
loci e remporis; ne dicar aduerlarius cum Suare, abst12-
i herea cempore; ee rna tancum desic applicario rei CRLE-
eal
tis nihil prorsus mucatis.
Ehaec frcuri conaicionati rario, ve a Raru postibili exie
2d sarum fucuri, ridecur ralide contirmari pole, distin
lan ctione recepea apud omnes, actus roluntaris luspensi ex
net duplici capice, relratione obiecti, cui deest aliqua con-
m dirio, ne illud CfiCACITeF VOLUNEAS apPCtE e prosequa
01
eur; vel est suspensus ratione porentix, qua reuera nul-
in sum actum elicie, nec rilus etiam praeseirur inhis circum=
1.
ttanciis eliciens, Led qui prodiret, s conditio; quae Tus
ied Den LaM ECMCE YOLUMEAECM APPONCFCCUE, PAEEOF, Si hoc Se
im eundo sen su admieramus actum liberum fururum condi-
Istionacum, verius dici, essec, quam sic, quia nullum PFCset
a tur elicere roluntas, e suspensa manee porencia, cum
aa
quadam signiticatione mexitorum obiecti, quod alliceret
end ad suiamorem, siadestet condicio necellaria; nullum c2-
III
men reipla prodire a roluncare actum, hec videri prodi:
eurum. Si vero (uspento sicab aligua obiecti circumstans
spcia, non ab ipsa roluncate; immerico cimecur hac ver
Borumformula rei, actus exir; nec oporter loco verbierie
u
esles rei: manime cumm omnes cansae PraeuideanilE ac

## Folio 164 — 1677088362:0204
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000204.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
264
DESBYTATIO II. SECT. I.
cincta ad operarionem, de actum secundum, ee in illuim
etiam se effudisse; itaur magis ex actu porentix derermi.
nacio, quam e contra actus ex porencix dererminatione
cerro coenolcatur secundum (cientia media Authores.
Nam quam din actus in spicitur in caulai liber a, relur nurare
nociriam rolune, nec tirmam esse; donec actum sicsincuitu,
quo rilo nihil superest dubii, nec periculi, ne mens deci
Diarur; aeque eo volune deducere scienciam mediam: Pr.
50 debet actum in se ridere, non in caula ve Fururum.
nec quidquam illi ad suam existentiam deest ex inRuru
caularum, quae ad eius productionem necellariae (un:
Sed pendet tancum ex circumstanciâ exerinseca actuise.
cundo, qua nihii obest quin eius reritas noca sicinse
ec pertineat ad Fucurorum ordinem. Sicur enim res polli.
biles cognolei poltunt pro illo statu, licet nunquam sin
vervencura ad exiltentium ordinem; IFa FUCHEOTUM CON.
dicionatorum reritas constar, et scirur, licer defectu ali.
cuius conditionis exrrinseca nunquam ad existenciam
deducantur.
Flisrribus Respensionibus Cemoris, liberius progredie
cur nostra disputacio. Accedamus ad primum Argumen.
cum ex Fuissio licet haerecico, quod nihil haerericum rell
Piat: neque enim quaecumque improbi agune, auc pro.
nunciane, mala PunE, sicuc nec Propheciae pondus, e au.
thoricarem haber, quiaguid prodic ex ore Propherarum.
Vim Arrumenci _ Colutionis  expendaus, Pemoro
Personarum respectu, atrenta rei veritace d aeguitace
Tuissius maxime Adic huic Arsumenco, quod ad secun.
dum noltrum accedie, s seruaro sensu; Formami ec verba
Paululum immutemus. Foca rericas ec noricia fucurorum,
nicirur cransiru illorum a stacu possibilium ad ordinem f.
curorum, qui nec heri nec cosnosci possic, nil decur, e
cognolcatur caula exrerna illius eransirus: AEqui non po.
rest concipi alia illius EraNSIEUS CAWLA exFCENA, PraeterrO.
Juncatis dininae decrerum: Prso in illa, et vi illius cogno.
Scentur futura, non per scienciam mediam.
Ad hoc reijciunEux Omnes Parres Argumenti, et Maior,
veiam monui, duplici couillo impecicur. Neganc rransicum
rerum rei continsentis, qui non porest, inquiunt, conste
re, nis res fucura Cub caru possibili aliquod cempus
exeserir, ec vix a posibisi ad FUCULII MATITX i.

## Folio 165 — 1677088362:0205
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000205.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
e
SECVHDVM PRTNCIPINM A PRTORT. 165
RanS incersie. Deinde conditionaco Lururo addIE FaCIO-
nem Futuri, quae non possit exprimi conditione poltaerie;
Sed cancum eller. Veramque Responsionem refuranimus:
de immeriro lane refuoiune modum loguendi scripturx;
urpatum eodem loci, rnde scienciae medix praesidium
altumieur. Neque enim quarentibus amicis, quid enen-
curum esser suo duei Dauidi, diucius apud Celeitas mo-
ranci, responsum est craderetur; sed E diurius haereac
EradetE.
PARAORAPHYS OYENZYS.
Refucantur aliae duae responsiones ad idem Ar-
sumentum.
TI5 duabus Respontionibus dissisi, duas alias addune.
L. LNeganerilam causam exrernam huiusimodi veritaris
necellaria a decrero Dei reperitam: sed laris esse ad hu-
iulmodi vericacem Encuro condirionaco aCciscendam, cau-
lam fucuram, scu ponendam posicâ conditione, rel sultice.
se voluncarem crearam sui decerminariuam: quia caula
futura perinde se habet ad effectum constimendum certo
Fucurum, sicur causa praesens ad praesentem. Vndecardi-
taris arguitur Tuissius, quod rarionem adeo perspi-
cuam, adco expositam assequi non possit; cum FaccaME
ipse in senreneia leluistarum non deesse decerminatio-
nem, qua continsencia tiane pexlencia. sed nullam esse
qua tane Furura: illI rero COnEra COnTendHHE, quae decer
minacio sic in praelentibus, eandem esse in fucuris ab(o-
luce, ec in fucuris condirionare: id que tanca euidentia,
venisi huiuscemodi comparationi fururi ad. presens aequi-
elcamus, ad omnesinelamandum (IC: 5 stulri C5 rardi cor-
de ad credendum. Ec reialtior sic increpatio incredulica-
tis, addicur alia Responsio, seu ratio decerminationis ad
unam parrem contradictorii continsencis, nempe lup-
Politio voluneacis liberae decerminariuxe lui ad alcerurraie
Parrem, ex qua alcerà sequarur decerminaré, non minus
quam effectus necessarius, a caula ad vnum decerminacas
Nec dubicane quin his Responsionibus Fuissius animar
eC, e excipiendum censene rieimum senis Aavumu illod
la iri

## Folio 166 — 1677088362:0206
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000206.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
266
DESPVTAEIO II. SECT. I.
comparatione roluncaris libera lui decerminariuae ad cal.
som necectariam.
Sed incempestinior dc iniquior ridetur haec obiurgatio.
quod huius duplicis compararionis cause fucurae ad pre.
sencem, e libera ad neceslariam, atque inde consecurio.
nem ad certos verobique actus e effectus a Deosciios,
nondum capiamus. Nam Aiusta Er haec carditacis de in.
credulicaris increpatio, iure cader in omnes fere scientia
edix desensores, qui illum praeceslere, quibus polletdi
cere, modica fidei, quare dubitastis: Si res eota confecta est
hac duplici compararione, immerino Molina contusit ad
supercomprehensionem, ee ejus discipuli dictum censene
de hac sua scientiâi, Mirabilis facta est scientia tua exme
imo nonnulli sencentiam noltram de Fucurorum coeni
cione in decreco, ex hoc capire reisciune, quod semelad.
missa, nihil habeac admirabile ec incomprehensum scien.
ria Dei: Immerieo arguimur, quod non sinamus nos
conninci, paris este rationis, quod à caula fucura liben
SID CCTEO FuTuTUS eAfectuS, ec ex illa COgNITUS, Sicuri et
causa praesenci, ec praecerica effectus ciuldem ordinis.
Sed praecerea quae in anrecessum contra has duascom
Parationes, e Relpontiones obiecimus, superlune aliqua
quae opponamus. Imprimis re compararionem Fur
caula cum praesenei capiamus, nec carditaris arguamus,
explicanda exar rario futura causae: quid enim illo no-
mine incelligitur: Dices rem ese apertiorem, quamn
sir incerprecanda, aur detinienda, caulam futuram eam
dici, quae nondum sic. Sed aliquando eric, vel esser appo.
Lica conditione, quae eius existentiam suspendir. ICaom
nia (pnonrma sunt, se rix possunt habere rarionem de
sinitionis quam rocane quid nominis: definitionis reto,
quid rei, ne rmbram quidem pexterunt.
Ouare ve illam eliciamus; iterum quero, en nomine
caulx Fucurae incellisas illam, quae toro rempore, aurl
velis, toca xeternicare, qua praeceslit actum ee eftectum, in-
difterens Tuic ad verumris, neque se ad alteram partem
decerminavie, nisi prius natura ad efectum, aue porius
per ipsum effectum sublaca eius indifferencia ad oppoli.
cum, quasi pes Formalem cui caulam, re roluntari crea
eaeaccidic: vel nomine cansa fucura, incelligis decermi-
maram in se, lonse anre eAfectum, auc subordinatum

## Folio 167 — 1677088362:0207
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000207.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
ait
co
SEEVHDVM PRFHCTPINM A PRTORT. 167
eoulae aeterna, transicus illius Fucuri à saru postibilis; qui
ab aeterno cerro scitur: s hoc secundum alleras, nobis
cum Cenris: Si vero primum relis, vbique petis principium
cuis Responsionibus, ee graviores incurris ditticuicates
quarum nonnullas actingam.
Primo quidem rerbis distinguis CaUCAM FUTTaM eC PIX-
sencem, reipsâ eandem Cacuis. Ouid enim est caula prX-
sens, quam iplamet ance, vel nulla, rel ommino indiste-
rens, quae haber potentiam determinaram non ance ette-
ctum, si sic libera, sed per ipsummet actum? Flanc vero
ris elso caulam Fucuram: F.F∞Onulla ratione distinguin
cur, nih meremaceriali, ve sic loquar, quae nihil prortus
Faciat ad agendi rarionem. Sed re paucis aperiam corius
concrouerliae nodum ec cardinem: Aduerlarii concendune
causam Fucuram nihil aliud prorsus esle, etiam prO LOLS
acernicare furura, quam quae sic aliquando effectum eli-
citura. Vnde cocam ticuri denominationem reperune ab
iplo eueneu, nulla habira ratione dispolirionis caule, exiam.
Si cororempore, aur Ei relis prioricare nacurae, ance actum
manserie ad verumliber indifterens: nam ve denomine-
cur caula furura ab aererno; Pacis cH, quod aliquando pa-
natur actus, a quo non minus denominabitur quidquid
ancecessic illum, quam quod consequerur: e lixc eltrnica
Probatio d Colucio Adueclariorum. Nos vero contra con-
cendimus ex Colo hoc capire, si caula omnes cum prima
cum secunda maneane indifferentes ad rerumuis, nec ri.
lam habeane aererminationem ad alcerum, mere elle pos-
sibiles canlas, nullo modo dici posse tururas, nisi per sum-
mam equiuocationem, nec habere denominacionem fu-
turx cau(a ab iploactu, sed ab ipla dererminatione causa
in ordine ad actum ponendum: quae cum duplex esse pol
sic, rna absolura nullius impedimenci pariens, seu quod
estidem, rarione principii, e cermini, altera vero sic ablo
lura quidem rarione principii. quia elt vera se polirina de
cerminario; non rarione obiceti, vel quia obnoxia estim-
Dedimento, rel non porest, aue non rult, nec dispo.
SHIE, SICUE neC FOrre Conmenit omnes obiceS AIMOHeTO.
Hinc nalcitur distinctio duplicis caulae furura, de sub-
indetururi effectus absoluri quoad principium et cerme
num, vel absoluri quoad principium non cerminum,
quale estururum quod rocamus condicionseum. Coi
L ii

## Folio 168 — 1677088362:0208
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000208.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
168
DESPVEA TFO II. SECF. I.
ErOveFSZ SC explicara Facile concipiemus, quid sibi reline
Thomilexe ee Recentiores, e quis sic sensus Polurionum
quas expendimus, ee noltrorum Argumentorum; quibus
cuincam veram esse nostram fucuri definicionem, Fallam
ex Recencioribus allacam. Ouod primo demonstro; quia
incredibile cst quod astumune, praesertiam actus habere
eandem rim denominandi, qua anrecedune, _ quae con-
sequuneur. Id quidem cerrum elt, quod est seiplo deter.
minarum, id esse sibi ee aliis, quae a Sc pendene, ratio.
nem habendi denominationem, a prima illa decermina.
tione: Aequi res praesens seipla est determinata in le, ra-
eione proorix actuslicaris: Ergo porest esle sibi ratio hu.
Jusmodi denominationis de decerminationis, e aliis eriam
quae illam consequuneur; qualis est rransitus a praelentiad
Praecericum: et ideo par est necessicas rei praelentis de pra-
Feritx; _ repugnat praereritum aut praesens non esse au
non fuiste.
Ouod vero assumitur eadem rarione, de quas necessica.
ee consequentix dare causis quae se anrecedunt denomins.
cionem caulxe futura, etiam quamdiu manene inditte.
rences; hoc non Polum astumitur sine probarione, sed
omnem fidem de inrellisentiam superar: Cum ex commu.
ni hominum sentu, quaecum que ab effectu rel actu dedu.
cuntur spectantia ad causam, prout aneecedit effectum, ac.
censeantur probationibus a posteriori; ec prorsus sicinau-
dicum, rationem esse, cornolcendi a priori: Aequi Deus
non cornoscie causam secunda, ac liberam, actuFaM a
Dolteriori, sed in se porius _ a priori: FrgOnON COgnO
Scir caulam Fucuram ex ri futuri actus. FF SI eo confu-
sias; manifeste peris principium, ec in circulum viciosum
INCUTFIS.
Hloc Rroumentum mihi in mencem renocat Aduerlario.
rum defectum, in explicanda narura libertaris, non ilti
dissimiiem, quem deprehendimus de sciencia dimina: ve
probarionem liberraris ab indifferentia afFeraNE quasi AC.
oumenca a priori, sicur defnicionem Fururi, et seientiam
Deirepetane à Poloeveneu, nullâ cau la prauia actuali de
cerminatione: cum camen si quam vim habeane hec duo
probationum senera, omnino repecere debeara genere
Rexumentorum, qu a posteriori rocamus.

## Folio 169 — 1677088362:0209
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000209.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
SEEYNDVME PRIHCTPINA A PRTORF. 169
P AR AORAPYS SEXFVS.
Confirmatio superiorum, nihil agnosti cerro futis-
rum inconsulta voluntare dinina.
TOMETRMAFFE PriOidem AEGUMenCIMI. Fu-
curum medium est incer praesens et possibile; ec cum
in se replurimum nihil sic, masis meciendum elt per 2c-
cellum ad postibile, quam ad prxesens: Postibilis vero cau-
sanon dicitur ab effectu possibili, nec denominatur, aue
Probaturnili a posteriori, e quasi à ligno; à prioriaurem
Probatur vel a propria rirture, quam iam praehabet, vel
quam porest recipere à caula superiori, cui sub ordinatur,
e in qua cius rircus, d existencia conrinetur: neque enim
finsi porest, caulam dici possibilem ab effectu; S ipla in
Senihii sic, nec in aliqua causa COntINCaTUE: FrGO nec
causa Furura dici porest, qua in Ce, nec elt dererminata,
nec in causa superiori ad rilam parcem, sed ad reram que
est indifferens: Acqui hic est status causarum, quandiu
necprima se dererminauit per decretum, nec sccunda ha-
bec ex propria rirture decerminationem ad rnum: Fr5O
non possune habere denominationem caularum FuTuIa-
rum, quandiu eora caularum complexio manec ad alter-
utram partem indifferens: Atqui auchores sciencix medix
illum caularum leacum Contingune: Erso imerito de
nullo fundamenco dicunt caulas elle Futuras, rel fUTUTOS
effectus à Deo cerro cornolei.
Contirmatur secundo a posteriori et ab inconvenienti.
Si lucura conditionara cognolcantur à Dcocerro ec in
fallibilicer, inconsulca voluneare, ec nulla dererminario
nepraeuia caularum, hoc ipso quod aligua pars contradi-
etoria Fucura est, relesser Fucura, polira condicione; lequi-
tur manifeste perinde cognolei cerro à Deo ablolura Futu-
ra, voluncare inconsulta, rel in decrero possibili, aue f-
curo, licur concedune Aduerlarii cognosei Fucura condi-
cionata, inconsulca volunrare, ex in decreto ad Cummum
Pollibili: Aequi hoc est absurdistimum, e scienciam me-
diam, e consilia omnia Aduerlariorum cuertit: RrgO.
Sequela est euidens: quia eadem ratio prorsus est reriraris

## Folio 170 — 1677088362:0210
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000210.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
170
DESDVTAIOII. SBCF. I
ee certicudinis, nempe fucuritio, re scloquar, rei qua
sine dubio eric perinde ablolura ac conditionarX: nam
Perrum converri aur non converri abloluré, perinde sub
dilunctione rerum eA, ec altera pars erie determinate,
sicut E fingas vel apponas aliquam condirionem. Minor
non minus est cuidens, etiam iuxra mentem Aduerlario.
rum, qui rolune coenitionem condicionarorum et veri-
carem, rationem esse reriraris e cornitionis absoluto-
rum, quae nicatur determinatione roluncatis non futura,
nec possibili, sed pexsenci. Elaec rero omnia proxfusruunE,
Si admiccamus riia futura cognolei inconsulea roluntate
dinina, e sine decrero: quia decrecum divina roluntaris
non magis elt necessarium ad cognitionem ee veritarem
ablolurorum, quam ad rerirarem condicionatorum: cum
verolibet eadem sic rario; rel eximendi à dependentin de
creci, relilli subiiciendi Fucurorum vericarem: Ergo est
necellarium ad omnia, vel ad nullum: non pocest dici
hoc secundum; Ergo primum: ac proinde est invictano.
Atxa secunda demonstracio a priori; non Care rericarem,
cognirionem cerram fururorum quorumeum que milin
decreto.
Hoc iptum enincie Arsumentum Toannis à Sancto
Thoma cui P. AnnacuS Respondet ijidem Colucionibus,
aut aequinocationibus, quas Facile est ex dictis valide re-
Fellere. Sic aurem porest argumentum Formari, Fucura
eradicio Dauidis peanunciara in Scriprura; R apud Ceili-
TASMOTATetME, perrinet ad verum liberum, aur distingui-
tur a possibili, sub qua rarione à staru possibili cransicad
stacum fucuri: Aequi cradicio sic explicata, anrequam ac.
cidac, auc cognoseatur, requirie neceslario dererminatio
nem caua per decretum. Nesane Maiorem de Minorem
Aduertarii.
Probatur prima Proposicio; quia Furura cradicio nihil
estaliud, quam reritas obiectiua fururicionis cornita a
Deo: Sed illa perrinet ad ordinem fucurorum, re distin-
Suicur a Postibilibus. NesanEMinorem; ec dicune rerit
cem Fucurx craditionis, non esse quid distinctum, ab ipla
eraditione futura: et ideo implicare. Cuspentam esse era-
dicionis existentiam, de non ese suspenlam illam veri-
Eacem.
Quod seconcendas, inquiune, vecimaris nomine, prales

## Folio 171 — 1677088362:0211
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000211.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
SEEVHORM PRINCIPTVM A PRIORI. 175
enritarem rei, significari etiam aliquam non repugnan-
tiam cornitionis circa huiusmodirem quae dici possit eius
coonoscibilitas; concecune rarione huiusmodi non repur
snantia dari vericarem futurae craditionis, nec elle sul.
Denlam ex condirione. Sed contra: huiulmodi non re
Pagnancia non pocest esse rario et caula, cur suspenta sit
existencia, non coonitio: leu, licec non sine absolure ex.
ticura, tamen cognolcantur re rere fucura sub conditio-
ne; in quo distinguuneur ab opposica parre contradicto-
ria, quae contum est postibilis: Ergo quaerendum est aliui
principium huiusmodi fucuri conditionari, quod consti-
uicur medium incer possibile, e fucurum absolurum.
Probatur Ancecedens: id quod est commune duobus,
duc pluribus, non porestesse causa dictinctionis illorum:
non repuonancia ad cornicionem, communis est Futuro
condicionato cum absoluro, ec cum pure postibili: FFgO
male in illam refertur causa, cux suspen la sicexistencia Fu-
curi condicionaci, non cognitio.
Verum icaque discrimen iuxta nostra principia facile cAt,
ee in hoc positum; quod cum reriras nihil sic aliud, quam
conformitas rei ex cornitionis; ee aliunde fucurum nihil sIC
aliud, quam id quod in se nondum est, sed est decermi-
natum in caulis, ad existendum, e cum ea decerminario
duplex sc, ve iam distinctum est; ab (OlIta, (CU expeES
suspensionis, quoad cerminum, ee quoad principiums
vel absolura quoad principium, suspensa rero, relimpe
dienda quoad existenciam cermini; conformirer ad tanc
caularum de fucuro disposirionem, distinouenda est du-
plextucuri cognicio, absolura quond princixium de termi
num, e ab solura quoad principium, non quona terminum.
Hlac doctrina illustrabitur, solucione Argumenti. Vc-
ritas futura tradicionis Dauid, non distinouitur ab ipsa
rradirione: Ergo implicar suspentam esse tradirionem,
e non rericarem. Distinguo Ancecedens, lunc vum
identice d quasi marerialicer Concedo: Cunc idem FOr-
maliter de reduplicatine, Nego; ac proindenesatur Con-
seguentia: ominis enim proprie fucuri, ve distinguitur 2
Dollibili, non est suspenla reritas, ec cornirio, licuc eius
existentia, rario vero perenda est à narura fucuri proprié
sumpri, quod ve diximus, duplex est, et ex duplici capite
distinsuieur a pore polsibili: iltud enim est indetermina.

## Folio 172 — 1677088362:0212
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000212.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
72
DTSOVTATTO II. SECT. I.
cum, quoad principium de quoad terminum; Fucurum
aurem absolutum est dererminatum, quond principium
e quoad cerminum; quia illius caula, ita provensa est ad
eius productionem ex existentiamm, ve nec debeat, aut pol.
sic impediri: Fucurum vero condicionacum est medium in.
cer fucurum absolutum ee possibile, quarenus concinetur.
in causa decerminara ad ipsius productionem, sed quae sic
Cuspenca quoad termiinum ec existentiam. IAtud ergotu.
curum haber suo modo veritacem, et coonicio Acilli con.
Formis: resicut quandam paricur suspentionem, ita in.
cellectus, quoad hoc illi hacsimilis, d accommodetur: secus
elt de existentia, quae cum suspensionis sit impatiens, non
micum est, si Fururi reritas, ec cognicio sic absoluta, eri-
Stentia verO siE (u(penCa. EE ve Calua Ac haec differentia,
Cutticie dillinctio racionis incer existenciam fucuri, de ve-
ritacem. Nam cum incer rerum de bonum, non sic ma-
Jor, quam incer reritarem ec existenciam fucuri distin.
atio; mirum est quam diverla ratione terminene actus
incellectus ee voluncaris; ve hoc exemplo refellatur AEgu.
mentum, ab existentia fucuri condicionaci, ad eius veri.
carem: nam cum sint exisendae ad divertas regulas, po.
cest rna esle absolura, aut suspensionem pati, cuius exi-
Stencia (IE OMNIHO IMPaTICNS.
FIxc Fucuri definirio e distinctio, enerrir omnes tolu.
tiones ad Arsumencum Loannis a Sancto Thoma, dete-
ctaxquivocatione, qua omnes laborane sub hoctermino
fucuri. Vuderno reibo ad omnia Repondeo rbique pe.
ei principium; dum obcrudirur detinicio Fucuri qua si pro.
Pria e germana, quod nullâ caulx prima, rel secunda
Prauis decerminarione actuali, aliquando erir. Hocenim
xquiuoce dicieur Futurum, ad quod caulxe non masis lunt
compararae, quam ad oppolicum, cum lupponaneur in-
differenres ad veram libet parrem.
Sed dices; sab xeterno formara Fuistet Dropolitiohac,
etiam priori nacurx ante decerminarionem rilius caula,
vel voluncaris divina fuisser rera, si concigitter reipla
Deum id decreuisse. Relpondeo, illud Aesumentum plus
probare quam vellene Aduerlarii; et si quid ririum ha-
beac, enincere futura ab Colura ese vera, e sciri a Deo
ance omne decrerum rolunearis: ac proinde est negan-
dum rilum rere et propriefucurum, ee sciri eriam polle

## Folio 173 — 1677088362:0213
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000213.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
SEEVHDDMI PRLNCIPIVM A PRTORF. 173
Deo, cuius non pracellerit in cansa decerminatio, col-
lens suspensionem quoad principium ee exiltentiam, rel
cerre quoad primim.
Reliqua qua Superlunt ex capice certio coro Paragrapho
Primo, ninil est opus sisillacim expendere, quia reuera
cadune explanata ratione Fucuri. Supponic enim Fucurum
elle, vel Fore id, ad quod nulla pracesserit caularum le-
cundarum, rel primae decerminacio; led Paris elle indit-
Ferenciam caulae ad verumlibet, qua supposicione tactâ,
Putar perinde sccucurum actum liberumi, sicur ex postibi
licace ignis, cum prouidencia illius nacurx accommodaca
fucura est caletactio. Similia Cunc reliqua quae adiungit:
qua tancum alest, re fidem alignam faciane, quin po-
eius omnem superent. Ouid enim incredibilius, hoc quod
postremoloco ex illo reculimus, perinde ex voluntate ad
rerumuis lui dererminatiua, nulla, nec à le, nec a Deode-
terminatione praeuia, oricurum, qui certo sciatur, actum
liberum, sicur ab isne Cuppae applicato calelactionem:
PAR A CR ADEVS SEP FTNVS.
Consirmaneur ex dictis rationes aliguor Anonymi.
P iildem probasionibus facile est contirmare rario-
nesaliquor, allatas pro nostra sencentia capite pri-
mo Dispurationis secundae, ex decem, authore Anony-
mo, qui re tert communis opirio, est P. TyPhano cS0.
cietate: eas artingam, qua aliguam lucem ex superiori
busrecipiune, reiillis mutuo retundere poctunt.
Primum Aroumentum est nuiusmodi; vel illud Fucu-
tum condicionatum cognoscitur à Deo in cansâ, quali d
Priori, rel in sc ipso: Respondetur neurro modo: ee cum
instac AnOnymus ex D. Fhoma Ouxlt. 24. divisionem r2-
tionum cognoscendires in causa, rel in scipsis esse ad2-
gautam; RC spondentD. Thom 2. P. Quae st. 14, aFr. 8. rbi
insinuac hos duos modos cognolcendi fucurum, non op-
Poluisse parciculam excluliuam cerrii modi; e deinde
ex Aduerlario nullibi cgisse de sciencia media; quare nihit
mirum, si modum huic sciencia singularem omilerie. Sed
hoc nomine porest suspecta esse, ee improbari sciencin

## Folio 174 — 1677088362:0214
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000214.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
274
DFSOVEAEEO IE SECT. I.
media, quod deftendi nequeac, nisi nOUUS FUTULASTeS
cornolcendi modus excogitetur, cuius nullum extar apud
D. Thomam, ec alios Auchores restioium; deinde indi.
candum exar, quo nomine eller appellandus.
Sexea ratio omissis superioribus habee vires ex nostris
Argumentis; nempe Frustra constiruicerciam scientiam.
quia si Fucura condicionaca sinc exritura cum sud condio
cione in aliqua differentia remporis, pertinene ad scien.
tiam visionis, quae est ablolucorum Fucurorum, quibus
non cornoscuntur prius condicionata: Ergo perrinene
ad eamdem scientiam risionis. Si vero Furura Sincinera
ordinem condirionatorum, numquam habitura existen
tiam, possune reduei ad scientiam simplicis incelligentix,
a qua cognolcitur provolicio cerristime, Petrus converte.
cuI, A dec Deus illi efficacem gratiam, secus, sitantum
conterar susticiencem, quomodocumque explicetur dit:
Serencia illius orarix; quandoquidem involuir incelligen.
cia veriusque srarix, Dei decretum: quod tamen Aduer
Parius non concipie. nisi (ub notione postibilis: Ergo
ad scientiam smplicis incelligenrix pecrinet huiusmodi
Propositio.
Ad hoc sertum Arrumentum concedie, scientiamme.
diam fucuri condicionari esse priorem Scientia ab (oluro-
rum, de illipealucere, sicur inpellectionem volitioni: e
illi pexeire sicur generationem Verbi procectioni Spiricus
fancti. Sed nos id Fallum elso demonstrauimus multis
Argumencis.
Ec inde criam lumie vires septima ratio ad provolicum
efficacissima, qux ita habet. Nemo nostrum ita desipie,
ve hreochecica indicia simul concipiar cum abloluris, de
eadem remaxime, s, re concedic aduerlarius, illis iudi-
cium absolurum ee experimentale praecedat hypotheri.
cum, aue cum illO Cx XGHO CONCUETAF. Ouis enim lucen-
tem Polem ridens dixerie, si luceret Pol, illum riderem.
Aue pramanibus habens, auc lesens Brcuiarium diceret,
Si haberem Breuiarium, illud leserem: Aequi similes suHE
propolitiones hypocherica, quas scientix mediae Aucho.
FeS afinonnE Deo, quia re est demonstrarum, ludicium
2bColutorum est prius, aue cerce simultaneum, et nuIse
racione polterius iudicio hypocherico: Ergo non vide.
cue absurditore carere, admictere in Deo huiusmesdi iun

## Folio 175 — 1677088362:0215
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000215.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
SEEVHDME PRIHCEETDIM A PRIORE.
175
dlicia hypocherica, quibus solis constat scienria media.
Responsione ad decimam rationem, immeritonegac
de rebus omnibus dari posse seientiam condicionatam:
quia de his porest _ debet dari, de quibus si FOTIENEuE
propolitiones contradictorix, alcera debet esse rera, alce-
ta Faila: Atqui nullum est possibile, de quo non postine
Formari infiniex propoliciones conrradictorix, quarum
ex lere contradictoriarum recepta ab aduerlariis, elcera
Sit decerminare veca: Ergo immerito negac de omnibus
huiulimodi scientiam talem poste dari. Erhoc riderur vi-
io concedi cinsdem Disputarionis capire s. NumerO 70.
cum nobis obijciarur eanquam ablurdum ingens, A DeuS
de omnibus his incerrosatus, non poller respondere, quae
duarum contradictoriarum pars esse dererminate veta;
Eroo de his omnibus est admicrenda Dei scientia aut ig-
noraneia. Tlac propolts quaectione, cum Typhanius dixistee
neurrum illius continsentis parcem Fucuram abisoluce, id
est, nec puonam, nec rictoriam, de quibus perconcaba-
curiple; rroet non rosponderi ad quaelitum, an scilicee
esser turura victoria, si esser puona: ec adiungie, haec in-
terrosario expectar respontionem, eriamsi audirum sIE,
neurram Fucuram. Elxc incerrorario non solum de pu-
Sud e victoria, sed de omni rerum genere Reri porest,
non Polum de coniunctis in ratione cauX e effectus, ve
sI PEFTUS VOCCLIE COMMEEECTuE. Ced eriam de dispararis
quibuscumque, re Si Purca dormiar Constancinopoli, Pe-
trus vigitabie, auc non vigilabit, debet necellario Deus
habere pararum responsum; quandoquidem, haec om-
nia cadune sub lege contradictoriarum, qua alceram de-
terminace parrem praescribic elle veram: Froo a Deo Cci-
tam, etiam E propoliciones sinc rerum disparatarum.
Ouod tamen nesane Aduerlarii.
Vicima rario monstrat Auctorem dissentire omnino à
P. Theophilo: quamuis id mirum non sIC, Cum VE, OX
videbimus, parum rideatur secum convenire. Bamnateroo
intorum quod supra refuranimus ex Theophilo, obiectum
Scientix medis consticuriuum, constare suppolitione im-
Pollibili, quid e voluncare nostra eslet proditurum, sse
Eolaagerer, sine rilo Dei concursu; nec pucauie Caluam
esse posse scienciam mediam, nisi ad illam chimericamm
suxpolitionem contusexet. Iinc ridenr prudens Lestot,

## Folio 176 — 1677088362:0216
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000216.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
176
DESBVTATIOII. SECT. IS
quo scientix medix defentio compellat luos asfertores, a
licer hoc fomentum ixrideae P. ANNaCUS; certe non inie
magis expeditam illius detendendae viam, cum Katuit pen.
dere à concurtu Dei, e decreco pottibili, de quo plura
Articulo sequenti.
Capicc 2. eiuldem Dispurationis, accurare vindicar MO.
linam a censuris paulo seucrioribus Anourmi. Cerrenec
Molina, nec rilus alius reprehendi iure porest, quod ag
nolcar dittcillimam elle liberi arbierii cum praescientia, ee
diminis decreris concordiam. Hloc enim agnolcune Au.
dultinus, e omnes Parres, ac Theolori; ex quibus Caie.
canum, Socum, Bannem refere Auchor. Si quae in eocul.
Patuie, ea est maxime, quod cenluerie Molina huie difti-
cultari omnes qui le anrecellerune, succubuisse, nec pol.
se vinci, nisi a Ccinuenta sciencia media, quam antiqui
IBNOTaTUNE, vel certe ea num quam rs Cunc, ad verirarem
Cacholicam desarbirrio libero e gracia aduertus haereri.
cos propuonandam. FIox maxime ricio verri pocell
Molina, quod demissius de SS. Pacribus quam de se
senserie.
Non distimular eriam aliu eius Apologista, quod pu-
ceripsam liberi axbierii comprehentionem, esle Deo ra-
cionem incellisendi fucura; cum conster comprehentio.
nem caulx, Peu supercomprehensionem, quae non habeat
ex le dererminaram cum altero ex oppolicis connexio
nem, non polleesse rationem incellisendirnum exillis
decerminare futurum; nec prodesse quidquam quod per
fecte comprehendatur: cum quo magis compreherdicui,
comasis incelligatur illa non connexio cum ro decer-
minato, sed indifferenter cum alterrero. Iea sincere de
coreoie Dispurationis citatae numero F9. Sed rellem ru
candide aperuie ricium opinionis Molina, ita emendasset,
vel reiecta scientia media, vel melioribus Fundamentis
Tuftulra, Ac reuera neuerum Factum, auc cencarum rideo:
imo aucta est redificii scientia media ruina, e illius de-
Fen Coribus subdueta Cunt rria commoda, quae Molina sibi
aCcilcebar ex illa sua caularum secundarum supercompre.
hensione. Ntam huiusmodi verborum nonitare, et Are.
Ditu Faeile imponebac indoctis de incauris. Deinde ser
nabat sciencix medix quasi Alixe charissima ins primore.
nicurx supra scienciam ablolurorum, quxe non porerant
sciri,

## Folio 177 — 1677088362:0217
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000217.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
SEEYHDVHE PRTNCIPTNL A PRIORF. Y77
Sciri, dlonec roluntas divina in alteram parcem actuali de-
crero inclinaler, ec dum decrerum prodirer; Prares quod
absolura manebant occulra, ignori eriam crane Deo actus
Liberi: arque hac rarione contulebae libertari divina ex 10-
Arx, quia verique cimebat; dinina quidem a pralcientia
luorum actuum; de nostrae, a praescientia ab (ollca futuro-
rum, inconsulca scientia media.
Ab his bonis, quasi à paterna haereditate exciderune
eius discipuli, seiecta supercomprehentione: licet coris
viribus nicantur illa seruare, etiam postamissum citulum.
Nam idem Auchor ciusdem capiris 2. Paraorapho 4. rule
scientiam mediam seruare ancecestionem ad scientiam vi-
sionis, seu fucurorum ablolurorum, non Columi qualem
habet animalis rario oenerica supra speciem hominis, et
indiniduatem Perri, qualem rocamus prioritacem Cuosi-
stendi consequentia, e manifesta est incer rnivertale de
particulare Cub illo conrencum: sed rule esse prioritatis
genus longe nobilius, quale est, inquie, inteT CaSTCS
quarum rna pendet ab aitera, de non recipioce. Sed hane
prioricacem Fundicus sustulit, cum veritarem ex hoc (0-
lum capire reperie, quod aliquando Fucurum (IE, aUENON
fucurum: quod fundamencum s Colidum sc, ralet perin-
de de absoluris ac de conditionaris, e de conditionaris,
quibuscumque eriam disparatis. Carera quae cractantue
his Capicibus; ad alia huius dispurarionis loca difterimus.
P AR A GR A PAYS OCTAVYS.
Solutiones aliquot reyciuntur.
AVexkest dfducis expendamus primam parrem capi-
Ocis 5. rbi reteruntur soluciones ad quaEUIOF APOUMEMEE
Prolcientia media: Sed si superiora expendantur, ee 2d
rem subiectam admoneantur, occupara lunt fere omnes
replica. Nam quod dicicur primo Argumento, ad li-
beriagentis perfectionem, requiri noririam eorum om-
nium; qua consequi possune negoria quae aggrediuneur.
e guisillorum Er tururus cuentus; rnde addichhoccon-
Ficirur coniecturis abhorrine, an non debet a Deocerrâ
comprehentione reneri, et adiunsir ad hoc expectatur dit
Aincta relpontio.

## Folio 178 — 1677088362:0218
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000218.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
273 DZSFVTAFFO II. SECF. I.
Respondeo haberi Fucurorum omnium comprehensio
nem, non inconsulea divina voluncare, nec scientia me
dia explorarrico, sed omniporentixe e Capienrixe infinire
Beneticio, qua nihil opus habee mendicare quidquam a
creatis. Ouod vero Argumento secundo, de cerrio rrger,
Si desit Deo sciencia media, is noracurum quid in rariis
occationibus constitura creacura sic Factura. Quid mirum
Egnorari inconsulca dinina roluntate. Cum nulla vericas,
nur cerricudo hisfururis constet, nec sine scibilia: Eroonon
debene sciri. Neque enim seire porest ance rilam cautq 
decexminationem, ad quid sic se decerminatura: imond
BocS. Doctor duo reguirie, nempe decerminationem et.
Fectus Fururi in causa, praesentiam ratione aecernieatis,
quae omne cempus abic. Sane  ad illam certam tucuri
moriciam Cufficeret duplex illa cario Aurhoris, qua soluie
nostra Argamenca, per comparacionem cau la fucure ad
Pralencem, rel libera ad necectariam: Frustra D. Thomas
contureret aa coexistentiam rerum in xerernicare, unde 
probat Fucurorum cognitionem reram _ certam, non
inuspropriam esse Deo, quam cosmirionem xecernicure
menlurari.
Ouare quod ex illo Arriculo arripie ad Cuam caulam, lil
Illam euercir. Putar enim nobis repugnare S. Doctorem,
veasserat Coli Deo convenire cognirionem fucurorim in
Se ipAS, quareNUS COeXICTUNE XTeRNITAEI: ErOO NOn CO.
enolcir illa in sc iplo, nec in suo decrero. Ad hoc ReL
pondeo, duas distingui à S. Dactore, Fucura cognoscen. 
dirationes, rnam singularem per coexistenciam futuro. lu
rum in xternicare, alceram communem nobis cum Deo, 
nempe ex caularum disposicione, qua cariore Astroloous
cognoscit ex inspectione caeli Eclypum Solis, mutario-
nem cemporum, sicut medicus morborum prooressus.
Flxc itaque rario cognoscendi fucura in causis, si specteur
reeltnobis cum Deocommunis, non est infallibilis, nin
S veloquuntur Logici permissive, qua divina est, d ex
cognitione fucurorum in decreco conlequicur alcera in
aeternitaTE.
Sed neceslario concedendum est Deo aliguod medium
in quo, e vi cuius cognolcar huinsmodi Fucura condicio.
naca. Hloc enim est immorum apud D. Thomam prin.
cipium, cosnicionem non beri ex (olo lumine incellectus

## Folio 179 — 1677088362:0219
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000219.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
SEEVHDYM PRTNCIB. VI A PRIORI. 779
semoro obiecto aur medio, quod locum, de rim habeat
obiecti, repluribus conera Vasquem demonstrauimus:
Requiillud medium non porest esse, nil essencia divina,
auc nude Cumpta, auc determinara per decrerum: in es-
entia rero priorimodo sumpra non cognolcie, nili pol-
sibilia: Ergo debet cognolcere tucura in ellenrin decermi-
nata per decrecum. Adde aliud principium apid D. Tho-
mam non minus certum: duo extrema non posse ad se
reterri resimilia, nisi ruum alceri imprimac Foririam, cu-
insconveniencia sanc similia, vel retumque ab rno prin-
cipio communi recipiat: elt vero conveniencia e contor-
mitas incellectus divini cum Fucuris condirionaris, quae
cerro nouic: Aequi illa convenientianec ab obiecto, nec
2b ali0 principio porest Deus recipere: Ergo ab iplo pro-
venic huiulmodi similicudo per decrecum. Vnde compe-
ric illis certa vericas, re sequenci Articulo nouis Argumen
eis demonArabisur.
ARFZCYLVS, PERTZYS.
Alind cenus Argumentorum apriori contra scien-
tiam mediam, ex lesibus propositionum
hypothericarum.
A B E F alitA AEGUeNTUM, quod SUPCTIOTA CONEE-
LL mac Toannes aS. Thoma, e lare prosequieur APEi-
culo secundo: cuius rim lequenti Parasrapho expendo.
DAR AGR A PHYS PR LMVS.
Proponitur es expenditur argumentum quo osten-
ditur scientiam mediam inutilem esse.
VZVS ioicur Aroumenti rota vis sub hac Forma col.
Lalisi porelt. Propohones hrpocherica spectari pol-
Curretatione Forma, leu riillarionis, qua in hoc lra ele,
De Ponro Anrecedeme Per Bonam illacionem sequatur et-
rectus, nec postic ab illo seiunsi: vel spectari possunera-
CIORE MATCTIX, CUIUS COHALLIOMEML OMLHINO LCGUUINEUE,
ML

## Folio 180 — 1677088362:0220
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000220.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
180
DiSPVTATIOII. SECT. I.
rehypocherica, e condirionalis sic infailsibilis, si mare-
ria sic necellaria; dubin rero, aur verilimilis, s incerra si
e probabilis. Reque ira haec propolirio, sFamina parie
nacuraliter, delinit esse Virgo, elt necellaria ec indubita
ca: haec probabilis, si Ccemina habeat Filium, illum dili.
Sic: haec dubia, si Pecrus ed domum Pontificis accedat,
Chriltum negabir: quia haec. proposicio eA de mareria
continsenci. Fc pocest adhuc dinidi in hxpochericam per
concomitantiam, cum illacio lignificat cancum duorum
coexistentiam, quorum neurrum pender ab altero, resi
Turca dormiae, tusier Tmiperacor: vel exprimic deven.
denriam, ec infurum fallibilem, et qui posticimpediri,
auc suspendi, qualis est accellus Pecri ad domum Poncli.
cis, rudeinfertur Chrictinesario.
Flac propolicionum hypochericarum praemiAd incerpre.
catione, sic ad rem subiectam progredimur. Scientia
media nihil inseruic ad huiulmodi conditionaca cognol.
cenda: Ergocit superAua e reijcienda. Probatur MinOr:
proposicionum hrpochericarum veritas, auc Falsitas eo.
onoscitur per scienciam simplicis incelligentia; hypoche.
tica rero rarione mareria contingentis, sure dieaneme.
tam concomitanriam, sine designent caulalicatem libe.
ram, de Fallibilem, non possune cerro cornosei inconsul.
ea roluntare, nec habene vericarem intalibilem ante de. II
cretum octu posicum: Ergo ex veroque capireinucilis ett
scientia media, seu reritarem formae, scu maceriae spe. i
Atemus.
Probatur Mince quoad primam partem. De propoli.
erone liypocherics ratione Forma spectata; duae lune Diale.
eticorum regula: prima esthuiusmodi proxosicionibus ni-
hilasteri, sed poni; quia in expedienda bonicareillationis,
non est curandum, an Ancecedens quod astumitur reipla
existar, ec efticiar consequens; Led an ex illo semel posi.
eorecte, an secus consequens deducatur. Optima est d
veristima hxec illatio, quarmris de re impossibili, si homo
habeat slas rolabit; si equus sic, hinnier: cuim enim opri-
ma estillariua propolirio, cum Ancecedence posico, non
Dossic non esse consequens. Vnde secunda deducimrre.
sula: huiusmodi propolitionum omnium condiciona.
lium est. nullam, quae Lon sE necestorio vera auTFAIIA,
de quacumque re hac, quia de senihil asserie, in quo ett

## Folio 181 — 1677088362:0221
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000221.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
TERTIYM PRTHCIDEVME A PRTORI.
Periculum crroris: Sed actendir ec Signihicat, quid AaL vi
illacionis. Pa igitur l recta sic, Proposicio, Cemper de rbi-
que neceslario est vera, id est, bene illaciua, in quo 10-
ea ejus reritas est posica. Si ab hâc bonieate excidat, id ete,
E lemel scmaleillariua, Cemper est FaII2.
Non est dubium, quin Dcushuiulmodi proposicionum
hypochecicarum certius, ee enidentius rim capiac, de iu-
dicet bene, an male ex Anrecedenti deducantur: Ced ad
huiusmodi cognicionem nihii est opus scientia media, quia
hoc pereinet ad scientiam simplicis incelligentia: quia re
ricas cognolcenda, scu bonicas illarionis, ec eius defectus,
repeci debor ex principiis inceinsecis rei, qua semper de
rbique eadem sic ee invariabilis. Fuiulmodi rero cooni.
eio cum perrincat ad nacurasrerum, spectar ad scienciam
simplicis incelligentia; cuius est cognoscere rerum quid-
dicares, re abstrahunt ab existentia, de nulla ratione pen-
dene a libero Dei decrero. Vide Toannem a S. Fhoma
inicio Aericuli secundi. Res est adeo aperta, ex illis dua-
bus Lorica regulis, renon purem nesacuros aduerlarios.
Ec ad id genus provosicionum perrinet ea cuius Cupra me-
minimus: S Perrum Deus praeneniat sracia efficacicon-
sentiet, secus S Sufficienei. Fc haec ri formae cAbona; l
Sol luccar, dies est: quia non porest Calur Anrecedente, non
Poni consequens. Eac rerotalla est riforma, ee illacio-
nis; E Pecrus accedar ad domum Poncisicis, Chrictum
negatie: quin Paluo Antecedente, poruit non lequi ne-
sacio Christi.
Probatur secunda pars minoris primi Argumenti, qua
alterebamus, scientiam mediam nitul inseruire ad cogni-
cionem reriratis exrremorum, seu eventus fururi, POsica
condirione: quia huiusmodi priivolitio, vel estin mace-
rianecessaria, ee haec ad scientiem simplicis incelligenrix
pertiner: vel estinmateria contingenei, sue disparaca (E,
sve connexionem honisicer caula cum effecto liberam de
Fallibilem: Acqui huiusmodi propoliciones lea disparaca,
seu subordinara, non poltune certo cognolei inconsulta
voluntare divina: Erro non cadune sub scientia media.
qua Cupponitur esse independens a decreto Dei actuali e
decerminaro; a si quod involuar, est possibile ec indiste-
rens dd concurrendum, rel non concurrendum cun cicer
TUIFA
ter

## Folio 182 — 1677088362:0222
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000222.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
Lobatus Mihiot: non porest haberi cerrior corniue
huiusmodi fururorum, quam tirma sic connexio extre,
morum, seu dependencia Consequencis ab Ancecedente:
quandoquidem nulla caula eduocara extrinseca, est tOra p
ratio veritatis a infassibilicaris, qua pocestinessecooni.
rioni (maxime si condicionara maneane, nec a fucuriad
praelencis ctacum cranseane: ) Aequi huinlmodi provo.
sirionibus hypochecieis de Fucuro in materia concingenri p
disparara, vel iuncta connexione Fallibili, non inest.
re exipsis cerminis paret, huinsmodi connexio infallibi.
lis: Ergo est impollibile cerro cognolci ex ri Formae aue
meterix, nili causa exrrinseca in Tublidium aduOCetI.
PA R A BR A PH VS SECVHDVS.
Laen Lment vis masis expenditur.
FV TVS Aegumenti canea est vis, re Aduerlariico.
Lsancur Paceri, pro cornolcendis condirionaris dil.
Paratis esse necestaria decreta ablolura quoad Deum, d
conditionaca, quoad obiectum: ira AFrubal _ AlarCON,
qui addune, nullum dari decrecum illius generis sine pro-
mictione, renelatione, e aliquo esfectu remporali, sieuts,
Resum r3. cum Elisaus dicie Dei nomine Regi Loas: si
percussisses quinquies, aut sexies terram, pereussisses Syriam
2sque ad consummationem. Volune itaque actum pro-
missionis annexum decreto, sine quo non pomisseresse
certa cognitio conseminaEx victoriae IUIXTA MIeTIIII i
detuum, quibus cerram percussisset. Sed graviter con.
queritur idem Alarcon, quod plures Socieratis admictane
in Deo scienciam huiulmodi condicionarorum ri decreni
e quorum numero est Ruis: quia rimet, nec immeriio,
ruinam scientix media; et reuera l cerra Cie cognitio co.
Dulatorum per connexionem caula Fallibilis, certa om.
nino eric per meram pexesentiam, ee concomicantiam.
deo enim non postune coonolei disparaca; quia non ha
bene aptam connexionem ad sciencium fulciendam exle,
licet ex eveneu, si ad hoc inseruire posset, reuera haberent,
non minus quam connexa condicionata: quin Politorno
excremo, alrerum est, rel nOr etq
DESPVTAETOII. SFCZ. I
282

## Folio 183 — 1677088362:0223
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000223.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
1
TERTIDM PRTHCIDIVM A PRTORL. 18G
Vnde distinguere pollumus eria genera futurorum, ab-
Toluca, condicionara, disparata: _ inEer AXC AUO CxEIC.
ma collocare possumus conditionara, quae habenecon-
nexionem caulae et effectus, sed Fallibilem de liberamo
Ouxroisitur, an haec fucura omnia a Deo cognolcanEUE,
inconsulta sua roluntare, cum possibili decreto ad rerum-
tibet indifterence, vel nulla, rel quaedam, alia minimé.
Si primum Re(pondeant Aduerlarii: destruune scienciam
mediam, cuius in hoc ris est polica, vecoonolear fucura,
volunearo inconsulta. Si dicane secundum: aperre repu-
onanc fidei ee rationi, ec rix quidquam pocest cum rera-
quemasis puonare, quam A admicras fucurorum nulla,
exere roluntare, resine vera de certa, id elt, elle Futura
determinare, voluncate dimina ad rerumris indifterenci. Si
rero cerrium eligas: ribi alsignanda (UnE ea FUTUITA, quX
cerro sinc Ccira Line decrero Dei, quo camen alia escanE.
Ouam enim huius differentia rationem dabis. Si dicas
habere huiumodi Fucura aliquam connexionem Antece-
dentis cum consequenti: Elto, cum illa sic Fallibilis, que
racione porerir esse fundamencum cerrae e intallibilis cam
onicionis.
Si reCUTFAS ad eventum, quia itA COnCINSCE: PEXTCF
quod aperre peris principium; reger exemplum, aliorum
Fucurorum, quae ex concessis, non poltunc certocogno-
sei inconsulea roluncare, quamris li evencus futurus pol-
sec ad illam certicudinem inseruire, perinde adesser illis.
deque Futuris conneris vinculo causalicaris Fallibilis.
Prarerea difficultas insuperabisis hic est, unde conno
scacur ille enencus: e Aduerlarii purane se omnino illau
Prosigare, si relpondeant ex illo cuencu, cum apertissim
veririone principii. Ntam quod est rario eueneum cognon
Ecendi ex ri caula, debet esse quid prius illo; Cuencus au-
cem non distinsuitur à se ipso: Ergo aliunde quaerende
est, de cum non possit reperi, neque a re iela cognoscenda,
neque a causis intrinsecis, omnino est recurzendum ad
extrinsecam, ad primam, seu ad decretum liberum Deio
Ec Rad invidiam Aduersaris dicane, nos contngere prX-
destinationes ad peccata, nOS contra reponimus rem non
minus invidiolam: S omnia Fucura sciantur inconsules
Dei voluncare ex nobis, ita perageneur illa indifferencer,
e d verumliber CompaFaCd. Quo quid absucdius de so
pium masis dici poset
B idi)

## Folio 184 — 1677088362:0224
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000224.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
DISEVTATIO TI. SEOT. L
ARFTCYLYS OVARZVS.
Ex dictis manifestatur mens Thomistarum de bad
controuersia, vindicatur Loannes à S. Thoma
a censura, es refelluntur Responsiones ad
Arcumentum.
TRYM CA, quOE _ quanca illaSEreNEuE hac propO.
cicionum hyporhericarum incerpreratione. Eino
enim eruieur primo concors mens Thomictarum in hac
Controversia: guamris enim Cabrera, Ledesina Zumet
videanenr recedere a communi sencentia, d quam Deo
omnes concedune, negare nociciam Fucurorum condi-
cionatorum cercam: camen a inquiramus, quo senla line
locuri, ab aliis non dissenciune. Duo enim cancum role.
Banc: hanc certam scientiam peccari Perri, Si illum center
ancilla; QUE COnvertOniS, si respiciatur a Christo, non
hraberi, neque ex viillationis, neque exconnexione An.
cecedentis cum Consequenti, ex qua ad Cummum proba- uI
bilis porerar colligi: sed non negabant haberi aliunde pol.
Tc a caula extrinseca, nempe a decreris condirionaris, quae 
non acmicrebant de omnibus combinacionibus possibi. I
dium fururorum: Sed de his cancum quorum mentio sr
in Scriptura, vel qua forent necellaria ad huius rniversi
Gubernationem. Addebant praeterea, si decrera de his il
condicionaris constituantur, ea non cornosci condiriona.
ce, led absolure: quia videntur in decreco presenti. Co.
onitio aurem metienda est ex medio: de cum decretum
huius cognitionis sic peaelens, censebant huiulmodi co.
snicionem habere rarionem vitionis.
PA R AGR A BHVS PR FM V 5.
184
secbn Ldanned c. LBoma C responstonoota
eius Argumenta refelluntur.
 edd ettatatitie cetellllile eicta ddesteli
Toanni a S. Thoma, illum conqueri iMeTIIO con

## Folio 185 — 1677088362:0225
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000225.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
TEREEVHE PRINCTDEDME A PRTORT.
era Alarcon, e alios, qui gloriabancur Thomiltas siris AF
sumentis inuiros, et reluctanres, tandem conctos con-
cedere Deohuiulmodi fucurorum condicionatorum cer-
ram nociriam: nam prarer quod non estranca vishruius-
modi Argumentorum, re id consiciant invincibiliter, nec
Se illis connictos credane Curiet, et Trphano, qui neTAnE
Polle Futura huiulmodi cognolei certo; revera Phomilta,
quorum srerba referuneur, non alio sensu locuri (unE,
quam quo illos sumus incerpretari.
Sed ex iisdem fundamentis multa possune iustius repre-
hendi, ee ralidius refelli, quae diversis Dispuracionum lo-
cistraduntur, maxime respontiones ad Argumenta Tui(-
sii ee Toannis a S. Thoma. Cum enim primum quaeric an
decur propolicio hrpocherica infaillibilicer noca, de nOI
necellario vera, loquitur ad senlum omnium Dialectico.
tum, qui de hypochericis hanc Ctacuune regulam, aurne-
cellario reras, aur omnino Falas: quia rel habene verita-
cem, es infallibilicarem ex ri illationis, rel non habent:
Si secundum slicas; sune necestario Fal(a, SICuL inTErpreta-
tione iliius regula demonstratum est: vel habene huip-
modi rericarem ex principiis incrinsecis, nullo extrinseco
aduocato, vel recurris ad causam extrinlecam, nempero-
luncarem diuinam, quae in se infaillibilis, seruar camen
rerum continsenriam e libertacem. Si aNeras primum;
concedis connexionem huiulmodi condicionalium este
infallibilem, nec polle impediri; ac proinde exre criene.
cellaria. Si dicas alterum, assenciris sentencia nocrx,
quam impuonas.
Inde etiam retellitur alrera responsio ad idem Argu-
mencum Fuuisii, e apertior ad Toannem à S. Thomas
Dicic enim huiulmodi proposiciones hypochericas, ri qua-
rum cognoscitur certo condicionarum futurum, heri lup-
ponendo, et nihil asserendo; quia non dicir, erit, led es-
sec Polro Ancccedenti: Aequi hoc pertinet ad Dropoli-
tiones hrpochericas veras ratione illacionis, iuxta alce-
ram lesem Dialectieorum explicacam, quae Fevera nOn
haber locum in hypocheticis liberis. Hlac quidem est re-
ra, si homo eller equus, hinnirec; quia nihil asterie, led
ponit ancecedens; quo constiruro, non porelt non se-
qui Consequens: ac ca reoula non porest adhivericondi
tionaris liberis, si Perrus necederer nd dorrum Ponriticis,
185

## Folio 186 — 1677088362:0226
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000226.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
286
DESArLaSIOI. SFCF. L.
Christum negarec: re enim Falla sic propolicio, Paris elt
accesu Perri ad domum Poncificis facto, posse Christi
negationem non sequi: Ergo ex huinsmodi conditiona.
eis ita explicaris ab Aduerlario, nulia porest haberi co
snirio.
Nam si quae ex illà hyporherica hauriatur; ex quo capi-
ce provenie: Non a Formâ, ec illatione, quae rim nonha-
bec, nisi propoliciones sinc res necellarix, e quarum Pal.
H0 Ancccedence, nequeat separari Consequens, quae lex
non habet locum inmareria contingenti ee libera. Ne-
que etiam cerra illa veriras ee noricia niti porest marerid
Proposcioni subiecta: ea enim duplex est, rel ipla causxe
libera, e contingentis rirtus; sed illa ve praevenic ette.
ctcum, in recam que parrem verri porest, de ad neurram
est decerminaca: Eroo nequir illi inniti vericas, de intal-
libilis noricia. Vel candem est iplemet effectus, qui scip.
Eodicitur cognosci cerco Fucurus: Arqui non porestline
aperta pecicione principii, ip lemet Rarui (ibi rario cogno.
Scendi: quaerimus enim medium in quo cognoscatur,
neque aliud astignant, quam rem iplam, de qua est quae.
Stio. Veomictam principiis D. Fhoma capicalicer oppo-
ni huiulmodi responsionem, cum rbique docearmedium
ad rei cornicionem necellarium, debere ipsi cornoscenn
adhaerere, sicur prima demonstratione probauimus, de
Fucurum quod sibi ip(i medium consticuicur ad cognicio.
Dem sc mere extrinsecum.
Addo responsionem ipsam non solum laborare, peri-
tione principii, sed etiam manifesta repugnantia. Nam
Licuentus ipse hoc ipso quod concingar aliquando ance
omnem causae decerminationem, quae nedum ab seternO,
Sed etiam vel minimo instanti natura praenia AC, CertO
coonoscibilis est de verus, inconsulca se indifferente ro-
luncare Dei ad ejus fueuricionem; cur ris cornieionem
condirionatorum pealucere e praeire cornoscendis ablo.
lucis fucuris; cum perinde sinE reca enunciaciones de
Formari possine: In illis Formandis aurem, nulla nil
sraris tingi possit priorires, auc lubordinacio inter ablo-
lca fucura ex conditionara: Si dicas; prius incellectum
diuinum ferri in Aypochetica, quod nON POstineres exi-
Ecere, nih conditio antecedat: si ita respondeas; icerim
et 2pexrius cuam sencenriam overeis, ( velis praeire con-

## Folio 187 — 1677088362:0227
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000227.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
PERTIYM PRLMCIBANM A PRTOKF.
conditionatorum rericarem ee cornicienem, ab (oluro-
rum nociria, quod hic ordo necellarius sic procressui ad
existenciam. Sed s accendenda sc rario probrestus huius-
modi; prius dever cognosci dererminatio causae Prima ee
sccundx, quam iplemet cuentus e effectus, cum eius
productionem et exiltentiam ancecedat, Calrem prius na-
cura: acque ira prius coonoscerur effectus in Causa, ec II
decreto xeterno, quam in se, a quo ramen abhorrene Ad-
verlarii, qualiab excidio luae caula.
Alio eriam Argumenro difficillimo, cuius non porest
expectari Colurio, nis cum manifesta pecicione principii
into. Sifucurum hoc ipso quod aliquando continget,
ance omnem caula dererminationem habet cerram ve-
ricarem cognolcibilem; cur nesas a nobis, aue Angetis
cornolci: Cum enim Fucurum illud sic finieae rericaris de
perfectionis; cur est lupra omnem caprum incelligencia
creatae: Si dicas, deesse Angelis species huiulmodi fucu-
rorum concingentium; praecer quod illa respontio nulla
eA, iuxta Valquez senrenciam, qui Angelis negat species
necellarias ad quamcumque rerum cognitionem, Frustra
opponitur Argumento: quia rei postibilis, ec futurx ca-
dem est species incellisibilis, qua Angelo inseruit ad co-
snicionem abstractiuam rei absentis, de incuiriuam pex
Sencis: ec l Anselus nonieres re possibiles, cur ignOrAE
VEFUCUTAS?
Si dicas, huiulmodi Futurorum cognirionem nulla prxe.
uia nociria decerminationis caulx, este propriam de Sin-
sularem Lieo; hoceg0 concedo, (ed à re exiso, desmi-
hi aliquod aroumencum, quo rem tide cerram, Pro-
purnem concra impios: iuxra principia D. Thomae, cau-
Ca elt in prompru, quia fucurum liberum cognosci nOn
Pocest, nisi in decreto acerno, ee in coeristentia aecerni-
catis, quae duo eximia lunc Deo. Sed cum nihil horum
Patiaris, de relis fucurum in se cerrum esse e rerum; ne-
que ad iilud cognolcendum requirns caula aecernae inspe-
ctionem, neque in arornicato realem coexictenciam, led
obiectinam tantum, qua rebus possibilibus conveniat:
cum aliunae fncurum illud se limiracx enticatis; cur ad
illius nociciam requiris lumen infinitum: Cur illam ne-
Sas creatis incelligenriis: Dum responderis ad hoc Arou.
mencum, expendam alias relpontiones ad hge nOAtcat
ACtmI OMSTLAEISIMLEMa
187

## Folio 188 — 1677088362:0228
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000228.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
D2ott 1k LLO Il. DECI. L.
P’A R A OR A PH YS SECYNDYS.
Referuntur tres responsiones ad terrium noscruit
Aroumentum,  refellitur prima de de-
cretis possibilibus.
TACTENVS prolecuri CumUS Argumentum, quo
L. Leuincitur a priori, nullam Constare reritatem cer.
tam condicionaris liberis, nec de illis polle haberi intalli.
bilem nocirium, nisi actuali decreco Dei nieaeur, quo sr
eransicus a possibili ad Fururum. Ad hoc Argumentumci
Plex adhiberi porese solucio. Primam ex Theophilo aci-
simus, qui nullo ruie opus esse decrero Dei, ad Futuro.
rum huinsinodi cerram vericarem de nociciam: ad cam
enim Catis pucac esse inspectione, auc comprehensione
actus, quem elicirura elset voluncascreaca, s Aingamus
nullo Dei ad agendum concursu indigere. Ica ex Theo.
Philo rerulimus superiori Dilputatione.
Sed dum hanc primam responsionem paulo artentiiis
perpendo. renic mihi in mencem dictum illius Erilpani,
quiinspectâmole, se magniticentia cempli D. Laurencio
Sacri, e Hlieronrmicarum Monalterii. quam infiniris
Sumpeibus exsrarie Rax Cacholieus FhilipBuS FI. vori
reus, post rictoriam ad S. Onincinum die Festo D. Lau
rencii de Callis reporratam, quali artonitus exclamauie,
horrendum Fuisse periculum, cuius cuadendi causa, tam
Srandi Sacramento se rex altrinxerit. Ica de hac prima
Theophili relponsione censeo: nisi caulam suam gravisi.
mepericlirari, ac pene desperacam sensiree, numgnam
instar Currii pro salure publica se in protundam abrssum
pexcipicem dedisser. Nam praerer mulca quae obiecimus;
Quid dicturus esler, Radhnei riveret Theophilus, ad AC.
oumentum de operacionibus supernacuralibus: Relpon-
derec-ne, eas cognoscicerco Fururas, etiam si Aingamus
nullo Dei adiumenro egere, quali (e Cola d vi nacurali
Boceroluntas prorumpere in operaciones cuiulcum que
SinE oenecis eriam Cupernacuralis.
Flac reiecta prima respOntiOne, dUX FCNERNEUF, se vbI
que occurrunt communes aliis, 2d cognitionem furron

## Folio 189 — 1677088362:0229
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000229.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
PERLINM PRLNCIPTNM A PRTORI. 183
rum condicionatorum, nec concurtum Dei, neque de-
crerum rilum accuale requiri; sed sufficere suspenla, sive
condicionata principio et obiecto, id est, quae actunon
Cune, sed cantum postibilia; Peu quae Forent sub apposica
conditione, quae pendet, ac suspensa est, ac proinde de ob-
jecti existentiam, ee decreti ommino sulvensam habet.
Vel secundo, si quod actu decrecum insit Deo, indifferens
omnino esse, decerminandum à creatur a cui se accingit,
rel adiunsit eo conlilio, recat quocumque rocarit, ee 2d.
sic guocumque rires incenderie. Eis duabus solucionibus
de decreris rerinque suspensis, vel indifferentibus, ex-
cipiune e putane se omnia nostra Argumenca infringere.
Sed primam Colucionem hoc P’araorapho expendemus.
Ouod ad primum caput actinet, multa OccuPatA TUINE
superioribus Paragraphis, hic solum recolenda. Tcipsi-
cem distinximus decrerorum Dci stacum de rebus fucutis:
Primus elt mere possibilium, qua suspensa manent prin-
cipio e fine, scu obiecto et porentia, id est, quae nec actu
dantur, nec sune de re ablolure Futur2: in altero extremo,
verinque absoluta, id est, qua actuinsune Deo dere, cuius
estcertus euentus: medio catu Cunc absoluta, quoad po-
tenciam a qua eliciuntur; Ced Cuspen sa Cunt ratione rei vo-
licae, quae non est reipla Curura, led condirionare, id est,
ellet auc cxie, nisi desie condicio, quae tamen non appone-
tur. Fucurorum vericatem ec noriciam, nos volumus de-
cretorum searum sequi, re si possibilis sic cantum Futucitio,
simile illi decretum respondeae, id est, mere possibile: si
vero sic condicionate, aue absOluTa FUITUITA, PEXrCqUITAE
decretum eiuldem actualitatisi, id est, vel indequaque ab-
Tolurum principio e finc, rel lalrem absolutum quoad po.
centiam, quod instilli, ec quo reuera relir rem decermi-
nace fucuram sub condirione.
Onamris explanario ipsius controversix, et collario de-
crecorum cum rebus constiuendis, nostram pend senten.
tiam euincae, e possir esse demonserarionis loco; minII
tamen est, quam alieni sinc ab illa recentiores, quantum
a decreris quond pocentiam absoluris, et Cuspensis quond
obiectum abHOTreaNE. VaCquez, Motina, illa in corum ab-
jiciune, e contendunt esse à Scripturax sensu, e verbis a
Deiprouidencia, a mente Parrum ommino aliena, ee cum
libertare nostra pusnatO.

## Folio 190 — 1677088362:0230
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000230.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
190
DESPDTATTO II SECF. L.
Padsomoderatiusasune Suares, et Arrubal; agnolcune
huinsmodi decrors condicionata in Scriptura extare, sed
ab illis nolune reperi certam verirarem, ec noriciam quo-
rumcum que condirionatorum, nili Permo sic de dispara.
eis, quale est illud 4. Regum Capire T3. si perenssiss et quin.
quies et sexies. Sed iam demonttrouimus, vel nulliusfu.
curi conditionari, rel omnium fucurorum, sive sine dispa.
xaca, sine abloluta, noririam ex certam rericatem pendere
a decreris: e Frustra Aduerlarios quaerere aliquod dileri.
men absolutorum a condicionacis, e ex iltis incer dispa-
tata, et connexa illatione caulalitaris Fallibilis: oux cum
nequear esse rario cerrae rericaris, contugiendum est illis
ad concradictoriarum lesem de Fururis, quae requirat al
ceram decerminare reram: id rero de omnibus fucurorum
generibus sine decrere perinde obcinet, vel omnia, velnul.
la cornosci: e cum secundum non tuerinc hactenus ausi
Recentiores defendere, nempe nulla Furura etiam à (olo
Deoimplenda, cgere Dei decreco actuali, ve reca since
Scica; non rideo quo fundamento excipiane ab huiulmo.
diregula, Ccu necelsitare decreti actualis, reritatem de no-
ciriam fucurorum condicionatorum, quae aliquo nexu
probabili cancum et Fallibili, eaulx e effectus conne.
CLIIIEIE.
P A R A B R A P AVS T ERFZVS.
Probatur esse in Deo decreta conditionata ex Vo-
luntate Dei Anrecedente.
FD hoc argumento communi quali grauistimo caula
dprxindiciomunici, rem accurarius expendamus cum
Toanne à S. Thoma hic Articulo 2. e de voluntare Dei
Disputat Axriculo7. rbi protundistime explicat, de validé
detendie huiusmodi decrera conditionata: e Forius dil
pucationis summam au rem nostram pollumus adhibere.
Velnegas a decreris actu politis, ee quoad euentum Puspen.
AS, sepeti debere certam conditionatorum reritarem ee
nocitiam, quod noua sinc, nec rilo Scripeurae loco exrentu
Quod impossibilia, quod oriola, quod ad subernacionem
serum inurilia, quod noxia libertaci: Acqui haec omnia

## Folio 191 — 1677088362:0231
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000231.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
e
PERTEVAE PRTHCTPADM A PRTORZ
TuneFalCa, re multis probat Toannes a S. Thoma.
Nam imprimis nihil in scriptura frequencius, ils3
Dei rolunrare, quam rocant Ancecedencem de Palure
omnium hominum, auc pactis, auc promissis Deide re-
bus sub conditione fucuris, num quam implendis; qua-
lia lunc prope intinica, re voluntas Dei conterendi pon
ateris adae instiriam originalem, si illorum parens, et
caput obediac praecepto divino: quale fuer eriam pactum
cum Dauide inicum, seruandi perpecuo regnum haeredi-
carium ejus Filiis, si Patris Pictarem imitarentur: qua lis
eciam fuit roluntas Parris xecerni, mierendi Filio legio-
nes Angelorum, si rogarerur. Aequi huiulmodi pacta,
e promissiones continent decrecum Dei ablolucun,
quoad actum seu actuale, cum conditione objecti non
apponendâ: Ergo reipsa dantur huiulmodi decreta, nec
tinsenda sune canrum postibilia. MinOt PTOBACLE
exemplis allaris: nam ex D. Thoma X. distinct. 46. quae(L.
Z. AFE. F. Cerrum est, roluncarem Ancecedentem elle COn-
ditionatam, nec vilam roluncatis imperfectionem, ses
eantum rei rolieae involuere; quod nON SUMATE CUM
omnibus cixcunstantiis necelsariis ad rectum ordinem in
SaluTCM. EE Praecerea voluntas Ancecedens distinguitur
à voluntare signi, quod insit Deo Formalirer ee proprie.
ilta rero sic neraphorica: ac rolunras beneplaciei ex
D. Thoma quxelt. 23. de reritac. arric. 3. dividitur in vo-
luncarem Ancecedencem _ Consequentem: ErOO vO-
luntas Ancecedens, seu condicionata de Palure omnium
hominum fucura condicionare, non absolure, Formali-
cer inest Deo.
Ad contirmationem ex hoc primo exemplo pertinet,
quod dicic idem Auctor Articulo 2. ante Colurionem AF-
sumentorum contra Nauareram, qui roluntacem Ance.
cedencem, de exillâ, cognitionem docet virtalicer in-
esse Deo, sicur cornitionem nostram discurtiuam, et no-
eat huius auctoris aquinOCatIONCM ex CO OrTam, quod
non distinxerit inter cornitionem rircualem quoad co-
enolcentem, et quoad obiectum cornitum: priori gene-
re eminentix, inest Deo Formalis nocter discue(uS, le-
cundo rerd genere eminentix, oporret inesre DCO COE-
eam coenitionem Fucurorum, Baustam ex Eormali Yo-
luncate ancecedente: nis relis NaUALOIA, COgnOlii =DE0

## Folio 192 — 1677088362:0232
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000232.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
192
DESBVTATTOII. SECT. I
huiusmodi futura, ante omne decretum Dei Formale,
quod omnino resipic scienciam mediam recentiorum e
nostra doctrina alienistima.
Probatur eadem Minor a pactis, ec promissis diuinis
cum primo homine e Dauide. Cercum enim est illis ex-
primi roluncacem internam Dei paciscentis, se impleru-
rum qua promittie, Radsc conditio apponica: ec hoc ip.
TMMI vEoet auctor Articulo secundo rerbis Christi ad De-
erum Macchaei 26. Ouibus Christus aleric exhibiturum
Patrem legiones Ansclorum, si rogetur à Filio. Vnde
infert exhibicionem illam, eo momenco quo à Christo
asserebatur, non Colum fuisse praenisam a Parre; sed eriam
rolicam: cum quia dictum illud Filii probatur à Parre
defutura extibiiione; Ergo reuera illam rolebât. Ouid
enim est relle, quam sibi reipla placere: Tum quia si pol.
sibile cancum esser illud decrerum de mierendis Angelis,
voluncas erar indifferens et Cuspensa: Guomrodo ergocer.
ca e frma Fuic exhibicio, ee a Christo asterta re indubita.
ca: Ad hoc Aroumentum pertinet illud, quod Fusuis pro.
Sequitur Dispucar. 5. AFEiC. 7. Num. 9. Si nulla ineraFDeo
roluncas exhibendi legiones Anselorum, vel manebat
roluntas divina omnino Cuspenla, reldererminata, quod
emilsa precatione Elii decerneret se missurum Angelos;
Edicas secundum, jam habemus decretum actuale non
Possibile: R rero primum aNeraS; SICUE VOIUNEAS MaMCTOM.
mino suspensa d indeterminata, cur ris effectum magis
cerro decerminarum. (quam ipsanimet causam: Frgorel
verimque est suspensio, de indifferentia, vel relolvenda est
roluntas divina per actuale decretum.
ARTTCYZVS OYARXYS.
asguis asons prabipue ex D. L Gno
impuenatur.
 ccccla ede culuto abiora gudaa accum;
ad possibilium, essentiam nudam maxime, cum decrerum
nihil addac praecer relationem rationis, cuius fundamen.
cum
D hxc omnia responderi poresteum Vasque, con.
Led nonmagis conterre ad ficurorum coonitionem, quam

## Folio 193 — 1677088362:0233
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000233.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
TERTIRM PRTHCIETNME A PRTORE.
rum siciplamet ucario creatura, citra quam negueae
dari rllum decrerum: et hinc probar imposlibilia esse de-
creca de condicionaris, quia nullam habenemurationem.
Sed contra hanc relponsionem eria oppono: primo ef-
ficacirer refelli prima demonstratione, qua probatum est
Fucura non postecornolci, nihi medio decreto, Acurnec
Possibilia, nisi coonica estentia ve causa. Secundo aperre
repugnat Augustino multis locis, poristimum de Pra-
deltinatione Capice lecimo nono rbi certam de futu-
ris, de promissis, nocitiam reperie à pradestinatione, d
decreco Dei: nam Capice decimo agens de promistione
facta Abraham, Parrem mulearum sencium esse consti-
uendum, postmulea, haec adiungit. Credidit abraham
dans gloriam Deo, quoniam qua promisit, potens est, (
facere. Non ait praedicere, non aic praescire;nam (5) aliena
facta potest praedicere atque praescire. Sed ait potens est fa
cere ac per hoc facta non aliena, sed sua. Ec lupra dixe-
FaC: Non de nostra volontatis potestate, sed de sua pradesti-
nacione promisis. Ec cum haec promistio facta in Cemine
Abrahae, id elt, Chrilto re Redemprore, perrineat ad c05
omnes quorum el Redempror, nec camen lalui Rene,
hinc concludic Toannes à S. Thoma, illa promictione ro-
luntares condicionatas Caluris illorum.
Sed eiuldem libri 2. Capicemulro apertius, et ralidius
contirmat nostram de reritare Fucurorum quorumcum-
que in decrero sententiam, e expressis verbis scientiam
mediam, quae ance decrecum actuale, quodeum que rero
fucurum condirionare cognolcit, a Massiliesibus alterram,
reterencibus Elilario et Prolpero, e ipsiulmet Augultini
Epiltola 42. contirmacam euertie. Massilienses enim vo-
lebant cocam Praedestinationis reritarem, niri praescien-
eia divina, qua Dcus cosnosceret anre rilum decrecum
quidquid fucurum esset, ee rbi Deum cerriorem Fecissee,
quid tucurum esset, E eo tempore _e loco praedicarecur
Euanselium, ec quinam essent credicuri; huic seiencix
medix adiunsebant decretum de praedicando Fuanselio,
et de graciâ rocationis conterenda, iis quos praelciebae
aure omne decrerum actuale, consenluros, de danda ora-
tia, ex qua infalsibilicer sequeretur consentus; de huic
opinioni in speciem Fauebar Auguctinus illa P pistola qua.
Eionelexca, cum dixic, Chrissum voltisse axparero, (5 pra–

## Folio 194 — 1677088362:0234
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000234.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
294
DESBDTAFIO. II. SFCZ. I.
dicari doctrinam suam, quando, (5 ubi screbat esse, qui in
cum erant credituri.
En expressis verbis controuersiam nostram de Scientia
media, Semixelasianorum nomine, etiam ve facetUE
Suarez propoliram Angustino. Ouid de illâ censet e Mta-
euic. Negac omnino rilam praescientiam fucurorumance
decretum, nec praesciri à Deo, nisi in sua Praedestinario.
ne, id est, Chrictum hominibus roluisse apparere, et
apud illos praedicare doctrinam Cuam, quando scieba de
vbi sciebac; qui electi fuerant in ipso ance mundi consti-
tionem. Si vila vinquam occalio oblaca fuie, aue porius
necessiras impolica Auoustinoagnoscendi, ec approbandi
scientiam mediam, si rilo modo veram ee necessariam
Zudicasser ad explicanda arcana divinae praedestinarionis.
u
a lane fuie de qua modoagimus: ee ramen ne rel mini.
mo quidem rerbo indicauit sibi probari, imo fundiuis
evertie, reperita vericare e nociria quorumcum que furu-
xorum, a Pradellinarione de decreto.
Acque ex illo loco explicari porest alcer einsdem Au-
sustini lib. r. de Origine animae, vbi exagitat Pelaoia-
norum opinionem, allerencium animas paruulorum car-
ne alligari, auc ab c2 solui in paenam peccacorum, quae
Drxsciebantur commisturae, siad rum racionis pervenis.
TenE. NTam POIE PIUTA AEOUMeNta COnErA hanC respon.
sionem, iltud randem adiungir: Ouid quod ipsa exinani-
cur prascientia, si quod prascirur non erit: quomodo enim
recte dicitur prasciri fucurum, quod non est fucurum EEo.
dem spectane rerba Prosperi Existola ad Augustinum,
praterira quae non existant, (5 futura quae non sunt fucura
confinsant, nonoque apud illos absurditaris genere, E5 non
acenda praescire sunt, (5 prascira non acta sunt.
Ex quibus locis arripie solurionem P. Annacus, quali ad
Fucurorum conditionatorum reritarem, Paris sc decrerum
mere possibile, e dererminario cuiuscumque cause, qua
estent polita condirione, sed qua nullo modo sinc. Verum
immerico, ita Rueustinum ad sux sencenciae parrocinium 
aduocac:nam in Semipelasianorum sencencia distinouen.
iit
da sunc duo: nempeasertio scienriae medix conditionar 
Fururi ance decretum: secundo abulus illiusscientix, leu
erroris inde deducti, qualis est graria danda ex meritis,
 bonx roiunencis inirium ex Hobis, d PCnX Quasrole.

## Folio 195 — 1677088362:0235
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000235.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
TERTIDM PRINCIDEDM A PRTORT.
2+
Bane dare paruulos ob peccara condicionate futura, qua
tamen non elsene, absolure admisturi. D. Auonstinus im-
Purnae rerum que principium ee conclusionem: ec ic2 ab-
horrec a scientia media, re non pariatur sua verha in spe-
ciem illi fauere: et ideo capireillonono concludie, cerni
tis ne, me sine praeiudicio latentis consili Dei, hoc de prae-
scienera dicere voluisse, quod convincenda Pacanorum in
fidelitati, qui hanc obicerent quastionem, sufficere videre-
tur. Erso non admictic praescientiam antecedenrem de
crerum, quandoquidem dicit fuisse sine praeiudicio laren-
eis consilii, in quo hruiulmmodi cogno(cebantur Futura.
Libro aurem primo de Anima, refellit rltimum erro-
rem hoc Argumenco: Prascientia peccatorum qua pu-
niuntur non est quaecumque, sed absoluta: quia nulla
Deccaca caltiganda lune peena actuali, nisi qua reip la TuINE
fucura: Erso exinanitur praesciencia, si poena actu scinRi-
cta, de peccaro rantum sub conditionace FUITUITO. EX qua
incerprecatione D. Rurultini, non rideo quid commodi
Policreterre Aduerlarius, pro luis decrecis possibilibus,
quae reipla nOn sUNE, Sed FOTeHE Polia condicionc.
Nam E condirio quae suspendie existenriam Fururi, suC-
Dendat etiam actum decreri; inde sequetur roluncarem
Talucis omnium hominum, promissiones Dei, sen com-
munes, seu priuatas, nullum actum diuina roluntaris
Donere, led omnes suspendere, et elle mere postibiles.
quando quidem sunc de re condicionare Fucura numquam
implenda.
PARACR A PHVS OYTHTYS.
Alterum Arcumenium pro decretis conditionatis,
quod Scripturae consentanea sint, nec
repuenent.
Fore ex his ralidum elicius AFOUMENEU, pro
decreris absoluris in Deo de Fururis conditionaris, ee
quae subinde sine media ad illa coonoscenda. FTabene
enim innumera cestimonia ex SaCES SCTipEUTZ, qua NOn
postumus incerprecari ad sensum liceralem, secundum
mencem 55. Pacrum, nil de decreris actualibus: ErSM

## Folio 196 — 1677088362:0236
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000236.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
296 DES EVTATTO II. SFCT. I.
sunc ommino admierenda. C. on seguentia probatur iurrd
reculam seceptam, rerba Scripturae Cenlu proprio elle
accipienda, si nuitum sequatur absurdum s incommo.
dum: Aequi huiusmodi decrera pluribus demonstraui
mus esse Fundamenca rerieatis, de media cognitionis cer.
Ex FutuToruM, nec ex rilo capire habene repugnantiam:
Fr∞0. Minor probaca elt quoad primam partem: quond
secundam, lace eam prolequitur Toannes a S. Phomalo.
cis ciratis: Nam li guae siE, sepeci debet ab obiecto, vel a
prouidencia, ee perfectione divinâ, vel à libertate creatai
Aequi ex omnibus his capicibus convenientissima lune de.
creta, ee nihil habenE DeO rePUGNAMS, aUF, IndeCeNS,
Minor quoad primam partem probatur à Toanne d S.
Thoma Arriculo 7. Numero 5. ec 20. Imprimis obiecta
hiuiusmodi decrecorum honelta sune, qualis est (verbi
gracia) fracia primihominis communicanda polteris, de
peruencura ad sloriam, niliponat obicem.
Nec deest obiecto connocatum decreci divini, de extia
Policum: ram praecer quod Suares docer contra Val.
quem, dari actualia decreta Dei, sine mutatione phylca,
e sola morali rei rolicae, re denominatur ab actu aeterno,
volica e conditionare fucura, quod latis est ad volunea. 
cem ancecedentem, re distinsuitur a conseguenter; ad
dimus cciam huiulmodi roluntatem ancecedentem, ha.
bere adiunctos effectus, ve voluncas Calucis omnium ho-
minum consulic de mediis sufficientibus, mors rolica Fre.
chie appoluic caulam ex vimorbi, licer per miraculum
sic impedica. Soluimus etiam cum de libertare Dei ArOu.
mentum Vasquez, illa distinctione nocanda huius propo.
Sicionis, rebus inmariaeis nullam sequi denominationem,
GiMVarinEX ManeanE, cum actine, cum pastine, cum ablo.
luce, de conditionace transent: si rarietur obiectum pal.
Tive, et Deus rariet actiue, Nego. AC res ica se habet,
Deus immuratus murat obiecta, vel absolure, R eficax
sic, rel conditionate, si sic suspenla, de tunc res illa condi-
tionate lucura, non est quid bonum actu subjectiue, quall
Jam existens, auc reipla exticura; (ed est obiective bonum
ex sua specie, ordinarum ad esse ri caularum inferiorum,
quod lacis est ve sc actu amabilis.
Nreque etiam repusnanc huiusmodi decreta condinio.
naca pertectioni et prouidentia diuina, re variis locis

## Folio 197 — 1677088362:0237
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000237.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
PERTEDM PRTNCIETDM A PRIORI. 197
Deobac illis duobus erriculis Toannes à S. Thom2. NanL
in primris, non est imperfectum decrerum, quod Carcar
vicimo effectu, dummodo causis inferioribus imprimae
inclinarionem ad illum producenaum; nec defectus clt
iudlicii, aut decreri practici, carere vlrimo effectu, nisi id
concingat imporentiâ, aue ricio Faculcaris dirigentis:
quod lonse abest à causa vriverlalisi a, qua cum ceteras
omnes ambiat, incerdum pugnances incer se, fieri ne-
quie, reomnes suum effectum Cortiantur: Ergo cantum
abest re prouvidenria repuonee, relle mulca conditio-
nate futura, quin porius ad iplam perrincat, caulas con
crarias creare, quae sibi sine impedimeneo, ex quibus per.
fectiorniversi constat. Er hanc Dei ordinarionem com-
mendat Ecclesialtes capice 33. Intuere omnia opera altis
simi: duo C5) duo, (5) onum contra onum. HOC late
prolequiur Toannes à S. Thonra Aericulo 7. NUIEKOTE
e 12. ex quibu
PAR AORAPHYS SEZZVB.
Plura Aduersariorum Argumenta ex una agen-
ris universalissimi notione prostieantur.
COcrrrra aliud Aegumentum: Si Cemel dentur decre-
Dea condicionaca de fucuris, concedenda esle infrnita
de omnibus combinationibus possibilibus, quod ridetur
omnino superduum, ee repugnans. Ad hoc Respondeo,
admicrenda esse decrera de Fucuris condirionatis, quae
Scriprura reuelar, rel qua perrinent ad regimen huius
rniversi. Decaeteris nihil postum cerro cirra remeritatem
allerere, quia Forte Deus de exreris possibilibus non Furu-
ris leatuir nihil decernere; quamris non careae, re dixi-
mus, cemeritare, relle Deum nostro modulometiri, eu
huiusmodi decrera oriola repurare. Cercum quidem eAt
superAuam Forre Collicirudinem nosram, (i de resimine
Hlierarchia C Celestis, ee FcelehaRica aliquid CaTUaIS:
nam qua lupra nos nihilad nOs. Ac quis nesec, de his
omnibus Angelos, ec Ecclelia Pastores posle contulere
e lcaruere, de incerdum etiam debere: Nultominus pol
sunr ilta subduei a cur2 Dei, re Oecumeniei rerum Om
L
in

## Folio 198 — 1677088362:0238
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000238.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
198
DESDETRTIOII. SECT. I.
nium oubernatoris, qui operatur omnia secundum con.
silium voluxtaris sua, de locat res sub diversis ordinibus;
quorum vio fucurx sine secundum provensionem cauls.
rum inferiorum, aliis impediancut secundum rim Cupe.
FiOLCML.
Acque hinc soluitur obiectio communis, A Deys de
cernac rem impediendam, nec Fore ablolute, hoc ipso
excludi ab ordine fucurorum, et impossibilibus accensen-
dam; nec minus oriolum rideri, de illis quidquam Ata.
tuere, quam de Chimaeris. Lonse enim diverla rario est 
Chimera, e cniusuis eei per se impossibilis, de rei non 
Fucura, quae Reri possir, e debeat, ex lege rraus ltarus, qel
nequeat vero ex condirione alcerius: haec enim repu.
enancia oritur à suppositione aliqua liberi decreri Dei,
altera rero provenit a principiis natura intrinsccis: qua- s
re licet ociolum sic de iltis, veiletamen, et interdum ne-
cellarium est de illis decernere.
Ex eadem norione ageneis rniversalistimi; Coluitur
aliud Argumencum in speciem rrgentius ex SuarePro.
lezomeno 2. de sratia cap. 8. rana ec irriloria elt pro.
missio, ed condirione, qua a nudo spon foris arbicrio
Dendear, quam nolic apponere; ve si quis dicat dabo cibi
700. aureos, si voluero, si eo die venero, de Caruat le
aue nolicurum, aut non renrurum: Acqui secundum nOs
IIle est sensus promistionum Dei; (ponsor Cum tux Calu-
tis, Ecepraedestinauero, dec. Et decernit le non praede.
Rinaturum. Difficile in speciem Areumencum; led vires
tancum habet ab angustâ, ee demissa cogiratione no.
Ara, qua Deum re parriculare 2gens concipimus, mo-
se aliorum, quae nobis lune camiliaria, de aeore portumus
alursere ad rniversalissimi subernacoris prouidenciam
nullo sinc cohibitam, 2d quam perrinet non Colum di-
versa; sed etiam contraria ordinare. Licet otiola videa-
tax huiusmodi promissio, de ordinatio, si effectum
Qui deCerHIEUT, SE PPOMIETIEAE, NCC FuITUTUS est, specte.
us; reilis tamen e necessaria est ad alios fines conse-
quendos; qualis est certa veritas Futurorum, quae in
Scriptura revelantur; manifestario inclinarionis causa-
rum secundarum. Acque eo consilio decernenda Fuit Fy.
riorum convertio, E apua illos edica fuissene miracula à
Tudais risa, licer apud ip sos num quam Facienda; VE Pra

## Folio 199 — 1677088362:0239
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000239.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
TERTIVME PRLNCTPENM A PRTORF. 199
illis agnoscerentur pejores ludaei esse
Nec rejici porest haec responsio, aduertariis necellaria
eorum que principiisnon omnino dissencanea: nEm CUIII
riero admicrane, rerum omnium ordinibus, de singula-
laribus, suam inesse decerminatam vericarem, ex ip(a
ratione caula secunda, de roluncaris creara, praxescicam
a Deo, non decreram (ub condirione; quid repugnan-
tix, quid otiosum caulantur, E illud decerminarionis
genus, quod à scipss caulas inferiores habere volune,
pendeac a voluneare divina, re a causa rniverlatistima
supra omnes rerum ordines constituta, carumque ori-
sine, e hah. Cum verostaruit, aue promierie Dcus, aue
paratus est dare gratiam, e concurlum vi decreti prae-
decerminaneis, non ablolure, sed lub aliqua condicione,
non lequitur esse ponendam condirionem, neque i-
deoAroriosam Fore promissionem, sive condirio à (0l0
Deopendeac, sive à causis secundis: quia licet efectus
sulpendatur, duo tamen consequuneur summe necestaria
2d ordinem divinx providentix, nempe decerminario
vericacis condicionara, se inclinario caularum secunda-
rum ad eftectum, licet reipsa non sic ponendus.
Ex eadem ratione agentis rniverlatistimi, de efficacis.
simi, soluir idem auehor aliud argumentum paris in
speciem difficultatis; s ex decrero quo Deus pradehninie
rem sub condirione Futuram, deducacur vericas iptius
Fucuri; necessario Calrem necessirare infallibilitaris, de im-
mucabilicaris, huius fucuri nociriam perrinere ad scien-
eiam simplicis incelliseneia, qua omnia necellaria ac-
tinsit, non ad scientiam liberam, seu approbarionis, de
visionis. Hoc Aroumentum Poluic tribus locis DilpuL. 2.
de Scieneia Dei APC. 4. d APF. 5. ad 2. _ de voluntare
Dilp. 5. Arr. 7. eadem rbique responsiohabecur, e om-
nium brenis summa, haec est: ex decrero praedchnicino,
seu absolure, seu conditionare, l’eadem est veriusque
ratio) deduei rem fucuram, seu vericarem rei Fucuirx
conlecutione necessaria consequenre ad decretum ve sic
loquar, exercicum, de actu policum: Concedo, necettica-
re inrecedente decrecum, nec ex illius orca immurabili
eare. Nego: unde nulla est quae additur Consequenriam
perrinere ad scientiam simolicis incellisencix.
Aam ve cerexie S. DoCtor quaest., 3. de veritare A1t. 5.

## Folio 200 — 1677088362:0240
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000240.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
200
DISerTATIO II. SECT. I.
3d 8. Scientia simplicis incelligenria id nomen inde
Forritur, quod duo excludat, quae sunt exrra genus nori-
tix; nempe existentiam rerum, quam ad dic sciencia vi-
sionis, rel ordinem volunearis ad rem Ecitam, quam af-
fert scientia approbationis. Ex hoc ricimo capite scien-
ria fucurorum conditionara excluditur à sciencia simpli-
eis incelligentia; quia addic ordinem roluncaris ad rem
Producendam, licet non perveniar ai exiltenriam. Ad
scienciam simplicis incelligentix pertinent ea, quae ne-
cellaria connexione Praedicatorum nituntUE, quae PEX
veniar exercitium omneliberi decreri, ec ab illo deven.
dentiam: qua vero nicuntur libero decrero, ee ex il.
lius suppositione aur immutabilicare, inferuntur infal.
sibili necesticare, perrinent ad scientiam visionis, aue
liberam, nec ex illo decrero quod praeie, oritur necessi.
tas ancecodens, sed consequens: quia est caula ponens,
non collens liberracem: quarenus eminenter continet,
quidquid est in actu libero, et perinde ex suppolitione
illius ac ex suppolitione propria nostrae roluncaris, de
ducitur infallibili, non necessaria consequentia.
Si inctes Hlac propolicio: Si idem auxilium efficax an
aecedens derur perro, convertetur, condirionalis est ne-
cellaria, quia non pocest Paluo Ancecedence non dari
conlequens: Ergo ex decreto condirionato ACE propo-
sicio necestaria, quae pertinebie ad scienciam simplicis
incelligentia: Ad hoc respondendum est, decrerum du-
pliciter comparari posse ad recicarem, ee provolitionem
fururi: primo l apponacur ve condirio, et Antecedens,
propolicionis hyporhetica, Si Pexdestinetur Perrus Cal. ili
auS erit, A PrXdeTEFIINCEUT CONVeETCTUT. 2. Si aftima- MD
cur canquam medium extrinlecum, propolicionis hypo-
chericae posicum, quod tamen sc ratio cognoscendi
connexionem ancecedentis cum consequente: Vr si Pe
trus accedat ad domum pontificis Christum necabit:
qua propolitionis parres lecundum se ad summum Falli-
Bilem habent connexionem, certo tamen cognolcancur,
ve sublunt decrero condicionaco, eanquam medio ex-
ulet
IDeu
all, 
niues
erinseco, non Ancecedence propolicionis, cuius vis in uum
hoc sica est veres hacinfallibiliter, e liberenon neceta- i
sid: Ergo rorum hoc perrinet ad scientiam liberam; non
Emplicis incelligencix, quid inquic, Loaes a S. FlIOM
enta
n

## Folio 201 — 1677088362:0241
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000241.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
TERTIVM PRTHOTDENM A PRTORL. 2O1
Fundatur in ipso decreco libero, cacira, aur omilta eius n2-
cura, aurconnerione, ve luo exercirio ducic ad effectus
infallibilem nociriam.
Si vero ipla natura decreri, aut vis illationis, ee conne-
rionis cum efectu, accendatur quali in actu signaco; perri-
net ad lcientiam simplicis incellisentix, quia spectatur le-
cundum quiddicacem, ee re abltrahir ab exercicio, et exi-
Stentia, qua ratione lumitur, cum locum habet parris,
seu Ancecedentis in proposicione hypocherica: cum enim
expenditur Cola vis illacionis; et ideo perriner ad scien-
tiam simplicis incellisentix: E vero decrerum Cumarue
re actu policum, ris consequentia niritur exercicio li-
bero: vnde licee dicac ordinem intallibilem ad eAfectum,
et ex illo Rac consequentia necessaria vi illationis, aue
consequentix, non vi consequentis; tamen ad Ccien-
tiam liberam spectat: quis nicitur decreri exercirio li-
bero, quod eriam vim Cuam in hoc exerie, re actus sIE
prodicirus libere d infallibilicer. Fac in ancecestum di-
cta sinc, clarius intra explicanda, ee ralidius Propu-
onanda.
PARAOR ADHYS SEDTTMYS.
Confirmantur superiora, breni Argumentorum
complexione, s nona adduntur contra
decreta indifferentia.
D ECEAXZORES bonAEde, e erudire coram hane
LL controuertiam ad haec 2. C apita renocant: condirio-
nacorum cerra est ee recepea apud omnes Dei scientia,
nec porest haberi, nisi ex decrero actuali, vel ex Cuppo-
sicione fucuritionis rei ante omnem quatmeum que cau-
sae primae, aur secunda decerminationem: Requi non
Porest Deus scire huiulmodi Furura in decreris, quisenim
inquiune, has Deo curas imposuit, volo vF si vellem Pe-
trum interesse concioni, ant comedia conciperet libero calem
voluntatem bonam aut pranam? Ouis Deum cosiranit de
na(quam existentibus sollicitum, ut pars ejus prouidentiae
illos hominum actus diriceret, qui nunquam erunt ? F. X
nonicare decrerorum intergne antiquilarem scientia

## Folio 202 — 1677088362:0242
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000242.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
202
DESEVTATTO II. SFCT. L.
medix, gua nihii aliud sic, quam olim credicum else
scientiam liberorum actuum condirionare Fucurorum
et non esle credira decreca, ex gnibus illa pendear; quod
probane sciscirando, re aliqua sibi huiulmodi veltigis
Octendancur: E nulla enim apparent aoud receres Scri.
Peores, seltar ve iam mirari merito poltine, licuc ad con.
Spectum nouorum Fructuum.
Aeque inde aliud sibi commodum comparane, cum suem
opinionem antiquam nostram reline esse nouam, onus
Deobandi decrectane, de nobis imponunt. Cum aliundé
Tolanegatione se defendant, non dari condicionata de
creca: probariones a nobis expectare debene, quae nulla
adhuc apporuere laris idonea.
Toca haec Aesumeneatio longioris operis FBiloso pra.
sixa, Paris demonstrat, Aduerlarios magis arre quam
Marre velle purnare; e probandi onus reculare vnd̂ con
Eciencia inopix Arsumentorum laltem a priori, quae huc
DATEC VePLAMUS. PFIMLIIM PONUNEEaNQUaML CerTUI, CON-
dicionara cerro scibilia d scira esse à Deo omnium con-
lentu, independenter a decretis: quod camen quond pii.
mam parcem, Recenciorum mulei negane doctistimi,
quosinter eminene Curiel, e Thrphanus, Deinde, esto
cerra sC, huiusmodi Fucurorum Dei noriria; malé inde
deducitur exclusis etiam decreris, (cira esse huiusmodicon.
dicionara, beneficio scientix medixe, ex unầ suppolicione
Fucuricionis illorum, ance gnamcum que caularum deter-
minationem. Constar enim intinicas ex Scripeura, ex
Theolosiâ, compertas, ae apud omnes receprasallertio.
nes, e rerirares, licer varii, de incerri sint modi quibus
explicantur. Fide credimus Verbum generari, non Spiri.
rum sanccum: nec tamen hactenus inventa eAe certa hII.
dus differentix causa, quae omnes TheologOS exercet. De
us xque receptam Fucurorum condicionatorum noti.
ciam ac Filii generarionem; male inde infertur, non mi.
nuscompeream; communem, ex recepram elle rationem
explicandihanc Cuam, ex supposirione Fucuricionis, scien.
eiam mediam, quam fucurorum insinuatam 2 Scripeula
cornicionem quocum que modo explicetus.
Peaterca Aroumentum, quo carpuneur decreca con.
ditionara qualiociola, e pene ridicula, non longé ablune
ab i5, quibus Lucrerius, aliique anciqui impecunt, e

## Folio 203 — 1677088362:0243
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000243.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
PERTIVM PRINCTETDM A PRTORT. 295
eraducune Prouidenciams diuinam; qua ad sinsularia ac
minura quaeque ad mulcas, e acomos descendat: de si
vellem ricem reponere, lonse rberiorem Luppedicarene
mareriam inexhausta illa, ec pares, aur Forre maiores
Pollibilicare rerum fucuritiones, ex innara ri creaturarum,
quae Deum per totam aecernicacem distentum renene.
quam aliquor Furura, rel aecreca conditionata, qux ex
Scripeura nouimus, vel ad aconomiam rniuer(i necellaria
Tune, qualia sunc quae superiore Parasrapho collesimus.
etiam defucuris dispararis, re cum Elizcus ad quinguies
cerram percullam, victorias de hoctibus referendas nu-
merar. Acque inde suscepro probandi onere, primum pro
decreris actu posiris contra scienciam mediam, Argumen-
cum iam insinuarum astumo, quod Epiloso dimidiacum
retertur.
E rribus fucurorum generibus, nempe absoluris, con-
dicionatis disparare, et incer hac duo exrrema quali me-
diis, nempe contingencibus e liberis, Fallibili vinculo
connexis, in contesso est apud Aduerlarios, priorum non
citiam hauriri ex decretis actualibus. Si ab extremis liceat
demediis latuere, rei necesse est, immeriro nonitatis
arguirur nostra sententia, quae idem de Fucuris conclicio-
natislibere, e contingenter connexiscradie, et male (.
bi anciquiraris auctoricacem rindicane, qui id nesane Ad-
verlarii. Arsumencum videcur efficacissimum, etiam rni-
versim propolicum; sed vis eius clucelcet singularum par-
tium probatione. De dispararis quidem reculimus ex AF-
rubal, ee Alarcon, non posse cornolei, nec lubinde re-
velari à Deo, vealiquando contingie, nili ad sc actuale de-
crecum, quo eius parres ligentur, de innoreseant: de idem
de conditionaris liberis, consecurione cuidenri deductum
est. Nullo loco illud Aroumentum obiectum, aue (0lu-
cum ab Aduerlariis leg0. ec dum ad illud responsionem ex-
pecto; rrseo exemplum de absoluris.
Fucura absolura non cognoscuntur nili decreto praesen-
ti: Frooneque condicionaca tucura. Ouam rim habeat
iltud Aroumencum, quam quam sic Aduerlariis molectum,
probaciplorum discordia. Suares, e alii plures ciuldem
Familix, neoane Ancecedens, e concendune Furura 2b-
Soluracoonolci, sicur condicionara, ex lege contradicto-
riatum, ri decreri Fucuri, eo cationis instanri, quoconcin

## Folio 204 — 1677088362:0244
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000244.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
2C4
DTSPVTATIO II. SECT. I.
pitur Scientia media pralucere decretis de praeire scienriu
risonis. Nihil enim vecare pucane, pro,illo priori concipi
decrerum dininum re Fucurum; quandloquidem pluca qua
Pollet habere, pessitilibus decretis aInUMCTANCUE.
Sed in Suarem infurrune cum noctris Valquez, 2c Dlv.
xes alii e Societare; qui negant fucura absolura cognolei
Polle, nisi in decreris praesentibus, et nesant conséquen-
eiam noltri Arsumenti: Reque hoc discrimen afterune
inter conditionata, ee absolura fucura: quod inquiune
necese se, re omnis voluntas Dei, quae eric, iam sIE, nec
Feri porest quin fucurum ablolure, quod necellario vo.
Sular aliquam Dei roluncarem pro cempore illo quo fu.
curum est, eamdem voluncarem iam supponac praesen.
cem: Ced quia non est similiter neceltarium re Deus
velic actu, quidquiâ relle pollet; ideo quod sequeretr
ex illa Dei roluntare qua posset elle; non debet illam prae.
Tenrem supponere: et Frustra continsitur decretum prae.
Tens.
COnETa hanC responsionem; qua LOT Aduersariorum
detensio continetur, pollem instaurare ArgumenCM a
Fucuris dispararis, ad quorum vericarem requirunt actua.
le decretum: Sed omistahac difficuleare latis infinuata,
rrget Aroumentum ex Suare allacum, pro illo priorina.
curae, quo scieneia media praelucet divinae roluntari se de-
Terminaturx secundo instanti; vel Fucurum absolute
cornolcitur; rel adhuclater, ec occulcum e ignomm est:
Si hoc secundum asseras, destruis tundamencum scientiae
media ex lese contradictoriarum, quae non minus obti.
nec de absoluris, quam de condicionaris: Si priiis dicas,
non porespro illo priori; quo caulas secundas explorat
Sciencia media, re praeiuceat voluntari, concipi decre-
cum divinum re pexsens: 2d quid enim opus estet explo.
racrice scientia, e praeuiâ ila luce cum exret decretum;
cuius rnius causa prair, ec praelucer: Ergo est omnino
alterendum, Futurum non cognolci pro illo priorinatu.
ra vIlo modo: neque in decreto praeTenti reenincieno.
ALEUI AEGIMENEUI, REQUE IN FULUTO DE CONETa Suarem
demonstrat Vasques, Sed polt decrerum. Ergo nec fut.
rum condicionarum scibile est, aue scirum, ance decre-
eum actuale.
Atque inde retellicur alia responsio eiusdem exilosi

## Folio 205 — 1677088362:0245
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000245.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
TERTANM PATNCIPIDM A PRTORT. 205
Numero r9. proporcionem habere exiltentiam caulx.
cum existentia effectus; _ sicur necellarium elt, re este-
ctui qui est, altignetur caula quae sic; ita sutticere ( eHe-
ctus qui erit, altisnecur caula quae erit, quamris modo
non sic; e effectui qui ester, allignetur caula quae esset:
qualis caula, e eftectus responder scientia medixe, cuius
obiectum ita explicatur, Deum relle posse, re sccaula
calis, cum calibus cirenumstancis, eriam E Forre illud no-
lix, de Sihoc rellet Deus, caula quae cunc eNeE, FOFCEFB-
cio, cur hoc sequeretur, ee illud.
Praerer Aroumentum a duobus exrremis futuris, quo il.
Ind scientix media ex enalogia perirum Fundamentum
euersum est; insto alio Arsumenco. Postibilia futura ad
Possibilia accedunemasis quam ad praesentia et necellaria,
Arquirerum polibilicas, nec a seiphs elt, nec in ipsIScO-
nolcitur, sed ex caulis oritur, ee innorescit: Fr∞O. Dein-
de, eo modofutura libera lunc, quo necellaria, cum aMa-
logia: Arqui necelsarii futuri dererminario eAt a causIS,
non a seip(iS: ErgO. Ex his icaque habetur sententiam
noltram non posie vilius nouiraris suspectam haberi, cu-
ins aduersam compertam demonstro hoc ArgumentO.
Cornirio conditionatorum in decreris, consentanea est
Scripcura ee Theologix principiis cerris, ex D. Augucti-
noe Dionrso, de coenitione divina creacurarum in ef
sencia diuina ve in medio e in caula: vnde sicur vossibilia
nequeune cognolci, nisi in essentiâ divina, ita nec FuTUTA
nih in cadem efeneia re dererminata per decretu. No-
Ara Aroumentatio vires acquirie cundo; ee sicuc massa
niuis, dum volvirur progressu excreseir, ee contimacur.
PARAOR APYS OCFAYVS.
Plura saperioribus adduntur:
s Conac, in qualibet scienria, seu dinina, seu
LCcaca, duo ette obseruanda; nempe rem sciram, et
medium sciendi, quel praecer lumen insicum menei, ob-
jectum continear, eiu sque obeat rices, re ex obiecto, et po.
centia prodeat cognitio: male rero convenit sciencia me.
dia excosiara a secenioribus, cum rarione seu scienrix

## Folio 206 — 1677088362:0246
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000246.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
206
DESEMLA TTO II. SECT. Y
reneratim, leu lclentla divina nominarim: quia me
dium ad cognoscenda Futura Deo innatum omniuo col.
lic, de ideo porius sne medio quam media dici debe.
rer. Deinde cum rerum creatarum, quas Deus scientid
Tua arringie, quacuor sint genera, nempe postibiles, fu-
eurx ablolutae; Fucurae conditionacae, dilparatae, ee con-
mexae rinculo fallibili, ex nostris principiis huius quarri
ec vicimi generis calem sccundum analogiam rarione,
qua cres superiores cornolcic, nempe in essentia ve in
medio cognico; cur igitur aduerlarii nobilcum conve.
niunt decribus prioribus generibus, de quarro linoula.
rem cognolcendi comminiscuntur rationem, quae lub.
inde noua sIC, _ Parum consentanca Scripturae, Theo-
logix, e caecerarum omnium cientiarum principiis, n
stacim dicam, imo rix locum iph consenciant.
Elinc retellitur Polutio Epilogi Numero =2. non negari
omnem in Deoroluncarem condirionatam, ee obiectam
quaestionem esse de peaedestinacionibus condicionatis,
corum qua homines nec fecerine rnquam, nec Faciunt,
nec facturi lunt; sed qua Facerent, A Placeret hanc, aue
illam conditionem ponere; quarum concendune nullum
in Scripeura Sacra exstare restigium. Nullam aurem este
consequenciam à praedefinitionibus neceltariis, ad oriolas
einuriles. Iea eM profecto, sed probandum eMt inuriles
esse quasParasraph superiori plures condirionacas ex Seri.
Peura deprompsimus. Nec video quid responderi possie
ad disparatas; jualis est iterata percustiO FerEX, ad quam
erane numerandae victorix, iuxta Dei promictionem;
quod rnum exemplum sutticit retellenda Colutioni, qu’a
concendicur nullum in Sacra Scriptura exltare veltisium
huinsmodi decretorum.
Omitro Aroumentum a cribus rerum scitarum gene
ribus ad istud quarcum, rndemaximum caulae noltrae, e
invictum comparetur praesidium, quo prortus Aduerlarii
destiruuneur; quaecumque Ades ee rario cradunt, à Deo
sciri, quacuor enumeratis generibus contineri: c quo-
rum cribus inferimus consentaneam rationem cognol-
cendi quortum, cum Aduerlarii concrariam, et disfi.
millimam Raruant. Juis ergo inde non collisarno
stram senrenciam anciquissimam, de Colidistimam, quae
licur de rircure dicicur, conveniencia constat. sine rila

## Folio 207 — 1677088362:0247
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000247.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
TERTINM PRTNOTPINM A PRIORT. 207
principiorum disentione: et cum diverla Philosophandi
Facio placeat Aduerlariis, in illis Cane desideratur quam
in D. Thoma mirancur omnes, parcium ec principiorum
omnium consenHo.
Deinde in qualibet scientia peaerer rem scitam, acten-
dendum monuimus maxime esse modum sciendi, qui in
coelucet, rerem ad se trahat mens, e medium cornos-
cendi habeat intime sibi iunctum. FIOC COUnNe
axiomma ex rera Philo(Ophia CONAEIMAEUE, _E RCCCPEUIA
ab omnibus, servamus renacissime: Aduersarii fere
CHEETUNE, re constac ex Humero 23. ubi nullum aliud
medium cognoscendi futura conditionare agnoscitur di-
stinctum ab ipEs: Aeque hoc sensu Deum ridere illa in
Cciplis, neque in aliis eorum causis, tanquam in medio
coonico.
Et E instes haec Futura in Scipss nihil este: responde.
eur non cognolci quod sine aliquid; sed cantum quod
cllene, et hoc rerum est, seu affirmabile, e cognoscibile
ab infinica inceisioendi rirture. Non immerico huius dis-
Ducationis de sciencia medis inicium fecimus à quaectione
ilta GFAUINIIR, AN PEXTEE CxFTINSCCAIM CFCATUTAI COgNI-
cam, aur cognoscibilem necellarium sic aliguod mediu,
iunctum Deo, quod obiectum contincae, vi cuius cogno(.
carur; de an illud medium sic eslencia divina re caula co-
Enica. Verumque probanimus Contra, Va(guem, quare
quidquid eo Arciculo dictum est contirmando verique
medio, ralee concra responsionem allatam, quae PERTCK
Fucuricionem rei, quae Fucura condicionare supponitur,
auc tinsitur, ec qua mere Deo excrinseca est, nullum
Deo dacur medium, quo rel in quo huiusmodi FuTuTa
coonoleat.
Hlinc refellitur quod eiusdem Epilogi NTuMeTOLL. eE 22.
dicitur, in sciencia media immeriram commendacionem,
nec aequiorem sencentix nostrae sugillacionem, se lonse
oculatiorem Dcum cogitare quam nos, quorum hac sen.
rencia primo anre actuale, e prasens decrerum, I) eus ni-
hil vicer in hisce Fucuris; post decrecum rero videc hoc
eantum: Quod prope dicam, videre possint (5) nocta:
quid enim, quaeso, est in nostra serenea quod oculos D et con-
mendet: an quou sibi conseins sit sua pradestinationis?
Quis mortalium non est etiam sua? Ne pueri quidem adeo

## Folio 208 — 1677088362:0248
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000248.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
208
DISEV ZATIO II. SEOF. L.
inepre ludunt, ut ille forrunatus habeatur qui divinat, id
quod ipse absconderit: Deus vero quid amplius facit, dum
hoc tantum divinat, quod ipse praedifiniust: Vnde conclu.
dicur contra quoddam rerbum à loanne a5. Thoma in.
noxie prolacum de disticulcate Argumenti, videat erso
lector an alios denres habeat quam quibus Aduersarii mor-
deantur.
Sedomilla omni rerborum acrimonie, ad rem ipsam
dico scientiam mediam iis commendari, quibus Aeciculo
primo huius dispurationis probacum est intici, et everri: m
nihil enim magis à ratione alienum, quam si admirtas inti
actum voluncaris nulla peauia luce intellectus, vel intel- 
lectionem nuilo concurtu obiecti, Cola ri luminis quam- mec
libet infiniti. Nihil rero deterius concingere porett u
Deo, quam si a rebus crearis certam nociriam hauriat, ene
quasinequear à se ipso habere: Rtqui ex Sciencia mediae mun
principiis, haec duo PuOnanTIA CONSEGUEHEE: quorum l
Primocollitur in torum intellectio, qua dari nequie line
medio intrinseco, quorum hactenis nullum astignarum
lego coro illo opere, nec porest aliud Praeter ellentiam
coeniram, nis riero velis in aliud masis absurdum in.
currere, nempe cornicionem divinum precario allum.
pram à rebus exerinlecis, que omnino sune nihil; sed el.
lenr aliquid, si conditio apPONCTCEUE.
Ouod rero obiicitui: Scientiam fururorum. vt à nobis
explicatam, nihil habere singulare quod noctuis, aut pueris
ludentibus non conneniat: Mirum est lane adeo humili,
abiectoque exemplo, deiici rem a nobis luprâ omnem
comparationem posicam. De pexscientia Dei divinatu.
curorum, eria habet S. Doctor sinsularia, quae ne dicam
noctuis aut pueris ludentibus, vel luprimis incelligentiis,
Terio, corilque viribus conancibus; Led nec iph Deo ex
Sciencia media creacutarum Abras rimanti conveniant.
Nam quanca quanca sic hec cognitio, hos tres habet de
Fectus, a gnibus longissime abest praescientia in decretis,
a nobis consticura; indicium (ic a qui Lectoris, quae dua-
rum digniorhe Dc0. Nos de rebus rere Cucuris (qualia
non lune, quae ex decreris mere possibilibus à nullo
actuali pendenc) ne dum rniverlalistimam damus, ve ni.
hiliilam scibilis, ee veri laceat; sed a se ipla instructam
mediis este rolumus, re nihil opus habeat à creacuris
quidquam

## Folio 209 — 1677088362:0249
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000249.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
TERTIM PRTNCIPIEM A PRTORL. 205
quidquam mendicare, unde sciencia media recitgrer
quaeric. Plenicudins luminis addimus etticaciam, qu’à ea-
dem Scientia cerpam veritatem iunsac cum FerI CON-
tingencia, ex libercare. Terriam candem adiunsimmus do-
tem; infinicam nem pe amplicudinem, qu’à OMNe TCM
Dus ambiae, omnibus partibus eius coexistar, et EHLUIA
ac praecerica illi praesenria sine. Ouid ad hxc scienrix me-
dix detenlores? An communis esse rolune noctuis; ec
pueris: imoinconcella etiam Deo causantur. Sed dum
Srauanenos, ne a scipsis dissentiane; eE hinC CFIMIMCNEUE
nosintra noctuarum caliginem et puerorum infanriam
dericere dininam prascienciami, Inde CONGUCFANTUE AOS
illi incredibilia ascribere. Dui enim Reri porese, nos adcd
pugnancia docere. Cerre verique accularioni veritas con-
Aare neguir: Ergo alceram necesse est Fa lam eAse, auc re-
tius veramque.
Paucis itaque comparationem incamus pexsciencixe
Dei a nobis constirurx enin sciencia media. IIla coca dini-
Ma eHt, cotaque a Deo; haec ab obiectis eoca haurieur, ne
daco quidem vel minimo medio iMtraneo, quo innocel-
CanCFuTuTa. IIla non minus efficax quam lucida: Facit
concordiam in sublimibus libertaris, e contingencia crea-
ea, cum providencia immobili: icta eora theorica cA,
ne dicam oriola, e ledendo spectar. Tandem nostra
Pexscientia, ne dum obiectiuam scu euanidam, qua-
lis non negatur Chimerx, sed realem habet cum Puru-
ris praesentiam: istam vero soid obicctiua concentam este
oporret. Vude vires maximas haber alibi insinureum AC-
Sumencum. Si pexescientia fucurorum condicionatorum.
quolem Deus nancilcitur beneheio sciencia médiae, De-
cenda sic ex suppostione, quod res futura sc, nec aliquid
sequirat praeter praesentiam obiceciuam, nil alcerum
duorum, quae insinuaneur Numero 10. nemve suppolicio-
nem caua actualis, qux ester, si apponeretur condicio,
vel praelentem suppolirionis caula libera poltibilicarem
Rogo quid horum de Fururum (Ic, ne dicam Dco; sed nec
etiam cuilibet Angelo. Non obiectina presentia, quae
nullino adest coonitioni; non cognirie possibilicaris caulae
libera: nam cum sic finira rieturis, e perfectionis, non
Dorestilli, nisi per Cummam pernicaciam concedi aerribu-
cumincomprchensibilicaris, ee nesasi ab inrellectu crca2

## Folio 210 — 1677088362:0250
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000250.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
270
DESPVTATTOII. SECT. I.
eo posse adaequari; cum quidquid concipitur de huins.
modi fucuro quacunque conditione, sic ommino tinicum,
_e limicacum. Duare immerico horum fucurosrum ex scien.
ria media cognirio rindicabitur Dc0.
Si dicas cum Vasque, haec obiecta rni Deo esse propOr.
eionaca: audimus responsum; sed rim non capimus, nis
coca repetatur ab ipsâ cheli, apertâ pecitione princi-
Dii: nam sipossibilitas causx libera Ac Cufticiens ratio ee
causa Fucuricionis hypocherica illius effectus; quis ne.
set comprehenla postibisirare, cognosci huiusmodi tur-
ra quorum decerminationis, e veritatis rnicam cau-
sam esse volune, cum loco mox cirato, tum alibi pastim,
max ime Dispucarione prim a EOrOFere Cap. 2. Decminus
euidens, d apercum est, hanc possibilicatem causae libe.
ea, ec contingenris, Cubiici comprehensioni menriserea-
ex, cuius ris incellectiua, gratis negabitur par dari pos.
se pastiux incellectioni huiulmodi causa possibilis.
Sed parum convenie, haec relponsio, iis quae ex
eodem Auchore seculimus contra sencenciam MO.
lina, cantum abesse ex possibilitare caulx libera sui ip.
sus decerminacive, auc si relis etiam supercOmpro.
hensione, COQNOTCI ACTCNINALE FUTUTUM; ve po.
eius, quo exactior, d plenior est possibilicatis caula sui
decerminariux comprehensio, eo sic occultior Fucurorum
decerminatio: haec omnine distenciunt ab hâc vleima rel-
ponsione ad noltra Aroumenta, ex postibilitare caulae
libera, unde aleritur non minus cerrus cornosci fururs
effectus, quam ex poltibilitace causae necellarix, quo-
rum exrremorum convenientia, ne dum nobis, sed ip.
Eis eriam Aduersariis repuonat. Vude parum Colida vide.
cur Colutio pluries irerata, quae huic astruieur comparario.
nipossibilis causae libera cum necessaris: quia hec deter.
minaca est, de nullius pariens suspensionis, nisi Forinsecus
adueniar; illa non dicitur decerminaca; sed sui determi
aaCAUd.

## Folio 211 — 1677088362:0251
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000251.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
TeRTIYM PRTHCIDINM A PRIORL.
PARACRAPHVS NONYS.
Repuonat scientia media tribus Logicae regulis.
AV LF A ex Scripeurs, ex Theolosi2 aliilque seien-
LVLeiis principia poluimus, quae Calua esse negueane,
stance sciencia media; sed rix illi cum rila scienciarum
convenie, e neper lingulas decurram, alio id Forre loco
Facturus, praeter exempla Scriptura, de scientiarum, quae
supremum locum occupane, acliunsam aliud ipsuS L0-
Sica; reasnolcamus omnibus perinde intimis, ac sum-
mis infenlam elle: tres haber Lovica simmotas regulas,
quibus cum pugnane sciencia media principia: prima est
de disiunctinis, cum duorum extremorum, qua mediuni
non admitime, alterum este oporrer sub disiunctione, de
ad illud sic descensus re loguuntur Dialectici; contusus,
non decerminatus, donec in ricimam se se decermina-
tionem exerac, quam graris Aingune Aduerlarii ex sup-
Policione commentiria inesse futuris, quorum caulx om-
nes insulpenso lunc, exclusa omni decerminatione pEx-
senci, qua soler niri fucuritio actus liberi, ee concingenris,
sicur effectus necessarii ab omnimoda caulae decermina-
cione scu necessitare pendent. Certum quidem est duo-
rum extremorum, cuiuscunque, sine ordinis, quae nihit
medii habene, alterum sub disiunctione secuturum; arque
hoc sensu reros admierimus omnes propolitiones contra-
dictorias de quocum que Fucuro, ante rilam decermina-
cionem caularum: acque de absoluris perinde rerum est,
ac de condirionatis, ad quorum exerema icur sub disiun-
ctione, Peu descentu contuso, non decerminato, anre
actualem Dei prascientiam, vel caulae infallibilis decermi-
nationem.
Prima segula apud omnes recepra parer luculento
exemplo. Cerrum est oculorum alrerum hecellarium esse
ad videndum, et ad quemtibet recte heri descenlum con-
tulum, non determinarum, neque enim necestarius est
dexter, dut sinister; quia reerque sutticir, ee quamdiu asi-
cur de ri necessaria ad ridendum qua nondum in viti-
mum ridendi actum se exeruie, ralet recula de sensu dis-
junctiuo et de senlu contuso: rbi vero faculcas visiua

## Folio 212 — 1677088362:0252
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000252.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
212 DZSDVT ATZO II. SFCF.. I.
in actum prodiic, cunc rera est de alcero oculorum decer.
minate. Sic explicata prior Logicx regula mire illustrat
nostrum doctrinam: quia Fucura, quam diu suspen (ae ma-
nent caulx, de mere possibiles unc rel actiux, omnino per.
cinene ad disiunctiua, quorum reritas decerminacionem
vltimam excludie.
Eodem etiam perciner 2. regula concradictoriarum de
Facuris liberis, ee contingentibus, Superius explicata ex
Nazario controuertia 2. de Fucurorum cognitione: rbi l
aduerrie harum duarum propolicionum: Antichristus l, 
erit, antichristus non erit. ance decrecum divinae rolun. Elie
caris, proillo priori nesaciuam semper esse veram, qua un
contradictoria ett: quia cum hic rnus sensus est, nulla l, u
datur caula fucuririonis rei pro illo instanci, licet pollie n
dari proinltanti sequenti, ac perinde porest vera dicire.
ricace fallibili, non immoca: nam proponcionis nesariua,
duplex est sensus; rnus omnino nesans denominatio.
nem, e fundamencum Futuri à quacunque praelenci de
rerminatione caulx: alter licet quond speciem negans,
rirture tamen aftirmac, decerminatum esté, Antichrictum
nunquam fucurum, rnde plurimum differune haec duo:
non convenie Antichricto ese fucurum, ee convenie An-
cichristo non esse Fucurum, Primum est purenegatiuum, de i
ance caula decerminationem rilam, ee est verum Fallisili
vericare, id est, quamdin nulla aduenit caula derermina-
eio, quam camen accedere nihil recac: Erso rerum ett,
non tamen omnino invariabili recirare. Alia proposicio
Ancichristo conmenit non esse fururum, est vireure aftir. il
matiua, e Falla ante omnem caulx decerminationem de u
Anrichristo non producendo.
Elis ica explicacis, mirari licer profundistimam Aricto.
relis, _ D. Thomae illius interPTeTIS MEnLeM: nam ve ule
oblervat Nazarius, harum propolicionum Antichristus mlin
erir, es non erie, cum rna sic nesaciua, de alrera, aftirma.
eiua, Culrem quoad speciem, incer concradictorias reDo.
nunc faliem verbiscenus, negane tamen enrum alceram Lu
ellc determinate veram, proprer implicicam aftirmatio. e
nem in propolicione nesativa, AntichriCtus non cric: ve
enim esser rera, reritace non quacumque, sed infallibili,
necese erat involui aftirmaciuam, convenie Aneichrista
non esse fucurum, qua sacione delerric esse contradicto.

## Folio 213 — 1677088362:0253
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000253.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
TERTERME PRIHCTPINM A PRIORL. 213
ria, ee cranur in concrariam illi, Ancichriltus elt accerm-
nate fucurus, de nihil vecac reramque esse tallam, ve (xepe
contingit contrariis, contradictoriis reronumquam.
.Exhâc duplici resula L.ogica colligimus duo compece-
re effectis contingentibus, de actibus liberis, quamdiim
caula quibus continentur ad illarum Cune Cuspen lae pro-
ductionem. Cercum est enim primo, sub disiunctione
Fucuros elle, aur non Fucuros, id quenecellario: quia nu.
lum datur medium, es necelle elt ad alcerum illorum des
cendere, contuse non decerminate. Si vero relis reidel-
censu decerminaco, addimus aliud ex secunda rerula, pro-
Policionem nesancem puro sensu nesariuo, cum omnis
abest, aur concipitur abesse decerminatio cauix, reram
esse reritare tamen non omnino infallibili, ac invariaca.
Sirero Cumas propositionem negaciuam, non cric actus,
sensu rireure actremariuo, cum Fallum erie verumque, et-
fectui comperere non essetururum, et cRe fucurum: quia
reuera eoinstanti, ane si velis coro spacio temporis, quo
manene omnes caulae suspenla, nec fucurum esse connenit
actui, nec non esse fucurum policine, sed ad summum ne
Sacine, qua camen negatio colli possit.
Hinc collicere licet secundo, auchores scienria medix
Peccare concra veram que regula Losiex explicatam. Nam
causis omnibus suspensis, de indererminacis, non solum
dilunctiue, de descentu contulo; rolune remr Fucuram
nec-non futuram: Ced omhino decerminate: NCC PEOPO-
sicionem necantem sublara quacumque decerminatione
rolune habere vim purxe negationis, quod nosrleco ad-
mictimus, sed eriam vim atirmationis, qu’a rarione di-
ximus propolitionem à concradictoriis ad concrarias
cransire, ac proinde recam que Failam esse: rnde conlcar
hos aurhores male duas ihas segulos incervrerari, et ad
Cuam caulam adhibere.
Vecmelius capiune, auc explicant rerriam regulam de
propolicionibus hypochericis, quas lupra ex Loanne 2S0
Thom. nocanimus maxime accendi ex bonitare illationIS,
inhocpolica; re Tublaco conleguenre rerum elle nequeae
Ancecedens: Bc E illo perempeo Paluum (C, Propolicionent
hxpochericam Fallam esle: inde inferune Losici, Manc.
omnino certam reculam pro lixpochericis propoticioni
bus, nullem reram elle, nili eadem is necesaria. FC Cu

## Folio 214 — 1677088362:0254
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000254.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
2I4
DISEVTATIOTLSECT. I.
hocproponic guaelicum Tuisius, an rila propolicio con
dicionalis sic vera quae non sic necellaria, non haereri.
cum agit, sed Losicx peritum.
Nec ralet quod illi ricistim reponitur, an rila proposirie
ablolura sic vera, quae non henecellaria, neque enim ab
abloluris bona est consecurio ad conditionaras, cumista.
rum rericas in illacione Polita Sic, quae non paritur Caluum 
Ancccedens sublaco Consequence. Alia rero est rario pro-
Polirionis abColucx, quam nihil recar reram else retica
ce rariabili re diximus, de quacumque re contingento
vere dicinon esse fucurum, quandiu Culpenla lunt, aut 
concipiuntur illius caulx. Quare cum Aduerlarii omnes
defucuris concinsentibus, et liberis proposiciones condi.
cionatas recas elle decerminare voiune, re hanc, si
Perrus accedat ad domum Ponriteis Christum negabit:
euercune regulam mox explicaram, ex qua Fal(x TunEOm- (NII
nes huinlmodi propoliriones; quibus iungitur Antece
dens Consequenei rinculo Fallibili, id est, quod dissolui, nn
Dossit, Caluo, e vero Ancecedenti: iea vero est, cum De
erus porueric adire domum Poncificis, neo camen Chri.
Sum negare.
Sed dices recam esse hrpochericam, suppositione facta
quod Chrictum sIEneatuTUS. Sed quaero; rudenam ha.
beas, aut reperas illam suppolitionem negacionis furura, l
accestu facto ad domum Pontiticis, quandiu concipis
omnium caularum a prima ad vicimam suspensionem.
Respondebis suppolitionem illam reveri à Cuspensione 
rollendâ: Sed iterum quaro, rndenam supponas sulpen-
sionem collenda. Nihil aliud superesse video, quam si
a Ceipla dicas: re aperrâ pecirione principii, concendas
fucurum a se iplo fucurum, et ex mera suppolicione lui
iplius: neque enim peri porest consequens nesatio ab
accestu ancecedence; ve rera sic hypocherica; quanao.
quidem pocest accestusstare cum confestione, perinde ac
cum nesatione Chricti, et si velis necellarium esle ex lup.
Policione, quia eric, idem probas per idem. Vel enim
Oritur ex supposicione ancecedentis accessus praecisé, vel
ex suppositione nesarionis adiunctae, si hoc secundum
alleras, affers pro caula quaestionem: Ei primum dicas:
Frco accessus secundum se necellario infere actum libe-
rum, ec cum carcac huiusmoci Ancecedens eribus docibus,

## Folio 215 — 1677088362:0255
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000255.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
PERTINM PRINOTPTDM A PRTORT.
quasinesse dicimus praescienciae divina, eam que relis con-
ciliare libertarem, et contingentiam actuum nOIEEOTIL
infallibili vericace, huiusmodi caula anrecedens omni-
modam necessirarem inducer. Ex his omnibus paret scien-
eia media Rroumenta omnia a priori, ad rnam candena
suppositionem Fucuritionis AetitiaML FeHOCATI, qua FAMeM
Colidiora omnium fundamenca Scienciarum conuelantuL.
PARAGRAPHYS DECTMVS.
Ex dictisdefenduntur primum Areumenta a prio-
ri Loannis a Sancto Thoma contra scientiam
mediam.
7T E FE verius quam quod asserit Toannes a S. Th0-
lIma, nullum dari rere sucurum contingens de libe-
rum, etiam condicionatum, quod eliqua lui parrenon
Sic absolucum, e nitatur re aliqua praesenci, qualis est
dexerminatio causarum secundarum ad effectus Fucuri pro-
ductionem: ea vern s sc libera, ee contingens, nequit esse
sineabsoluto, quoad porenciam, decrero praesenri Dei,
in quo cornoleatur reciras illius futuri. Hoc probat Toan-
nes a S. Tho. Arc. 4. ratione protundissim a a priori, quama
repropuonem, e reseam conera relpontiones, quibus in-
Fringitur, ad hane FOLMAII LCnOCO.
Futura condicionata, qualia exstane in Scriptura de con-
vertioneTrriorum, Factis apud iplos miraculis, quae edi-
ca fuerane apud Judxeos, de proditione Dauidis à Ceile-
eis Facienda, si apud iplosmoraretur dum saiil accessislet,
e alia id genus Fucurorum conditionatorum, habene ne-
ricarem certam Eciram à Deo, qua ad liberorum ordinem
pertineac, ec diltinguatur a vericare, qua inesthuiusino-
di rebus, re purepossibitibus; auc re fucuris sub disiun-
ctione. Hloc muleis Aroumentis pluries reveriris probac
Toannes à S. Thoma, quia, inquie, prodicio à Ceiliris Fa-
cienda, cl quaedam vericas, qua poruit non 2dvenire, et
tamen reipla est, cuius opposicum Falsum est: Aequi hu-
iulmodi rericaris ve liberx, ee diltinctae à rericare possibi-
liraris aue fucuririonis dibunctiux, nulla porest dari rera
caula, nisi detle decrorum Dsi absolumm, quo ad po
diii
225

## Folio 216 — 1677088362:0256
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000256.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
216
DESPFTAFZOTI. SCCT. I.
cenriam, conditionarum quo ad obiectum: Er∞O illud E-
curum non porest coonosei ve rerum, niti in decrero actua
li, ac proinde elt excludenda sciencia media ad hocin-
ducta, re anre decrecum actuale cognoleatur huiusmodi
Fururum. Consequencia est cuistens.
Foca dispucacio rerricur in minorem propolicionem
Probandam, quam sic consirmo: Caula veritatis quae con-
dicionaro inest re distinctae ab aliis desionaris, non po-
cest esse quid cummune ad verirarem possibilis, vel dis.
junctiud fururi, neque eriam quid polterius ipla rerita-
re: Arqui nih dependeat a decrero actuali explicaco, de
ad illud conturiamus, quidquid reliquorum afferiur ab
Aduerlariis, est quid commune ad vericacem possibilis. i
e Futuri disiunctiue: Prgo Cublaro actuali decrero, nihil
ete in Deo, a quo huiusmodi rericas oriri, postit je Ni
proinde est veristimum, negaro decrero actuali à quo de. mel
Dendeac huiulmodi verieas, nasci illud quod deduxit Toan. 
a Sancto Thoma. Forridum in rora Theolosia C9) Philo.
sophia dari aliquem starum in creatoris imparticipabi- 
tem a Deo, E5 ab aliquo ejus astribuo MaiOE eAt evi- _, H)
dens; nam quod estimultis commune, nequir esse eau- M AI
Id decerminationis, qua dluersa lime: mulco minus quod udisti
est polterius, pores esse caula prioris.
Minornon pocest cuidenciuis probari, quam relaris rel- 1od
Ponsionibus ad aroumentum Toannis à Sancto Thoma, mildet
qua nibil prorsus ex Deo afferunt excluso decrero, quod iDeo,
non sit commune aur posterius. Primum declaratur op. dillere
ciore Dispuratione quarra. NTumm. 52. DeFacto eA possibi umpe
Le Douidem in Ceila manere, Saillem oduentare, Deuim nidlu
ordinariam habere circa Ceilicarum voluncarem, inillo haule
rerum occursu pronidentinm. Irem de Facto elt impossi. in
Bile, et ex illa liypothes sequantur 2. oppolra coneradicto. pulli
ria cuiusmodi Cune cradirio Dauidis, ee noncradicio, cn
necHIEAS AMTeM CR VE seGVAEHE alCeEVErUM. LJacteneS
i
verba relventionis, quae explicant vericarem postibilis cule
rradirionis, e fururae, eriam sub aisiunctione: Sed ve a, d
sic reritas distincta ehiis duabus, res eransferenda est ad
il
alium Rarum, e Bos quom ombo sequi non postune, et ne
alteruerum difunctine necellario seguieur. Statuendum
estalrerum il orum deterroinate, nempe eradieio auc non
tradicio: quoad causam primam, et propriam huius resi
lu

## Folio 217 — 1677088362:0257
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000257.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
PERTIVM PRTHCIPIM A PRTORF. 217
eatis, seu cradicionis Fucurx; concendimus Argumenco
Toannis a S. Thoma, dariiilud horridum in Theologid.
nempectacum illum lucuri decerminare distinctum a POL-
sibilis, auc fucuri dipunctiue status, cui nihil in Deo ret
Pondeat, à quo efficiaens aut quod participer.
Quaro enim quid hcillua: vel est decrerum Ceo pol-
sibile; quod sie habicurus, positâ cali condirione con-
currendi indifferenter, prour creacx roluncari placuerie;
vel est decrecum actuale securum praeuilum consentum
creacae voluncaris. Primum est quid commune ad verica
tempossibilis; es Fucuri dihunctine: Ergo non est pro-
Pria, ee prima huius rericaris caula. Secundum etiam
minus est verisimile; nulla enim racione porest vericas il.
la parricipara fururi, decerminare in id refundi, quod est
posterius: Requi ex ce decrerum Dei actuale, eit poste-
rius vecicare consensus caula secundae: Ergo non estillius
causa prima, ac proinde ex his omnibus consuroir conse.
curio quam susceperar probandam Poannes à S. Thoma,
re immerico dicatur non videri probabilitatem huius con-
sequentia, nec saris dicestam hanc ratiocinasionem, quae si
adolescat in arcumeutum idoneum, facilo fore distincta
dissiculrati distinctam adhibere solutionem.
Neisitur decur locus de nobis expoltulandi, hâc FOr-
ma propono arsumencum. Distinctae reritatis Futuri
condirionari decerminare ationanda cst caula prima, et
Propria ex Deo, quam parcicipet: Arqui huiulmodi caula
nequit esse decretum possibile indifferens, quia est comune
ad rericarem possibilis, ec fucuri disiunctiue; neque eriam
decretum actuale posterius, pendens a pranisione Futurr
consensus caula secunda e roluntaris ereatxe: Ergo est
recurrendum ad aetuale decrecum prius praedetinieiuum
Fucuri, quod sic caulaprima, e propria illius vericatis ac
Fondamentum de reluricaula Formalis, e etticiens Furura
rei, eo prorsusmodo quo omniporencia divina, si cum
causis secundis relir concurrere, est Fundameneum e cau
Idefficiens, 2c quasi formalis, demonstrarionis possibili-
cacisrei de Fururirionis, ceiam sub disiunctione, ve ele-
sancer explicane Salmancicen Ces Dispur. 7. de Sciencia
Dei. Num. 6, 26. ec Num. 108.
Non expendo sinsulas responsionum parces, quia (a-
cis retellunum hic communi rarione, his addiris quae Cupra

## Folio 218 — 1677088362:0258
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000258.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
218 DISBVTATTO II. SECF. I.
diximus de resulis ex Logica Consticuris, maxime de
propositionibus hrpochericis, ex quibus constar reras esse
huinlmodi propositiones riillarionis, non asercionis: quia
Supponunenon afterune; e si supponane aliguod Ante.
recedens quod recum ese postit, sublato Consequenti,
Propolcio elt Falla.
Vnde patet non sare HanC FeSPONSIONCM, et Deur
cognoleat fucurum decerminare debet illi constare de suo
decreto, supponendo inquiune non asserendo. Si ita UC
quaero an polco illo decreto portunon elle consequens;
velnon postit: Si primum dicas assentiris nobis, quiro-
Lumus ex decrero infallibili consequi effectum: S pri. 
mum dicas: Frgo Falla erie propeolicio hxpocherica, u
quandoquidem inter Falsas reponitur, cuiulcum que AN. 11.
cecedens verum esse porest, Fallo, d sublato consequenti. ll
Acqui polico decrero indisterenci, ee possibili, nulla est derer.
inatio ad rem Fucuram porius quam non Fucuram; Ergo
illa propolirio hypocherica involues decrecum indisterens,
qua rem fucuram alterie, est Falla, aut ad minus non est 
vela, nec cornolcibilis ex vi decreci indifferentis, quod u
ancecedit, vel actualis quod sequicur rericarem Futuri.
PAR ACR APHVS VNDECTMVS.
Defenaitur alcerum argumentum a priori repeti.
rum ab obiecto scientia mediae.
Y AE C de primo argumento, cuilucem, a rires addic uu
L Cccundum; id vero ita se habet. Cum sciencia me- l
dia sc Speculariua, cui Fucurum ve propeium obiectum u
debeat praeire, 8 praelucere; ac proinde illud noseOpOr. 
cet, cum omni genere insluxis, Ceu caulx primae, ee le- i
cunda ad eius productionem necellarii; e cum omnes u
Duius Scientiae desenfores reiiciane modum lingularem 
Theophili supra returacum, obiectum huius scientia colti. ale
eventis actum roluntaris creacae, ab ilta prosuentem quale 
a Col2, ee nullius concurlus divini eseat; necessario illud
Fucurum debet aliquod Dei decrerum involuere, ciu lque
concurtum: id vero eribus modis porest incelligi, pri-
mumsi cum Suare, de Molina, oPeramus decretum Dai

## Folio 219 — 1677088362:0259
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000259.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
PERTINM PRTNOID VM A PRIORI. L1
Possibile concipi repraeuium ad actum, indifferens cnmen
ad illius productionem, auc suspesionem, dererminandum
a causa secunda: secundo hi cum Va (quez AFrubal, ec aliis,
concipiamus decrerum Dei absolurum ere conconi-
cans, e constirutum, re ilti auctores volunt, extrinleca
causalicare: vel cerrio denique, si starurmus decrerum il-
lud mediomodo, praeuium, et decerminatiuum actus, de
modi, seu libertaris, e concingencix: Atqui decrecum
ad tucurorum cognicionem. e existenciam, non porest
explicari nihcertio genere decrerorum: Firgo duo prio-
sa inucilia lune, ee inepea ad fucurorum cognitionem, 20
Proinde ex illis non porest consticui obieetum sciencix
conditionatorum.
Fluius Argumenti vismaxima eAt, de licet nequeat hic
exacte cractari; regebo tamen quantum exigit noltra
ilta Dilpucatio. Et inprimis, constat Recenciores, in hoc
constirmendo obiecto, plu sguam verbis differre; quando-
quidem quidam nullum roluntinuolui decrecum Dei, aue
concurlum, alii exigunt praeuium indifferens, alii ablo.
lucum mere concomitans. Sed secunda sencentia, et rel-
Ponsio rbique nostroiaroumento opponitur. Cum enim
obijeie Toannes a S. Thoma non alia ratione produciil-
lud Fucurum quam per decrerum quodplaccat, ac proinde,
quod actu Deoinsic; distinguune decrorum illud, etsi Deo
Placear, esse camen possibilee indifferens, quia placet com-
Placenciâ non liberâ; sed necestariâ, quae perinde percineac
ad hoc decrecum, ec ad oppolitum: placer enim Deo quod
hoc possit decernere, e contrarium, se d inde sequitur eni-
denter quod inferebamus, horridum, dari aliquam verica-
tem liberam, cuius prima dererminatio se participario re-
Peci nequeac, ab rila perfectione increata. Neque enim re-
vocari porest ad decrecum illud indifterens, e placens ne-
cellaria complacentiâ, read primam caulam: nam libe-
cum crearum deber ciuldem generis perfectionem inerea
tam habere, quae illi respondeac, qualis esse negnic decre.
cum indifferens, placens complacencia neceltaria.
Dices illi esse addendum aliud nempehypothelim con-
curlus indifferenrer oblari, qua dara, sequieur Fucuri re-
ricas scibiiis, e scita a Deo; sed irerum quaero, quae sic pri-
mahuiushyporhelis causa, concurlus indifferenter obla-
eis Respondent non aliunde quarendam este; sed illa (Co

## Folio 220 — 1677088362:0260
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000260.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
220
DISEV TAETO II. SEOT. I.
met datâ consequi intallibilicer fururum; Ced concra hane
Colucionem invincibilicer reser primum Aegumencum, 
Derorminario Fururi nequir esse ararione communi ad a
Possibile, ad Fucurum, de non Fucurum: Aequi oblatio con-
curlus indifferenris est necessaria ad haec omnia, et si de-
nesaretur a Deo, Fururum illud non esset posubile, neque a
fucurum: Rego prima racio liberi decerminare, a nulla.
Perfectione increara repecieur. Deinde ab illo est primum ile
retuale liberum, quod decerminac inditterenciam causa- i
rum ad rerumlibet: Aequi huiulmoai indifferentia de i
BeFINatUE A CAUSA L. Quia DeuS ParatUS eA cOnCUErere, 
Acau(a 2. velic: P18O.
Fris omnibus adde, incredibile videri minus actualica. lube
eis inesse rei participacae; quam particivanci; nam poL. D
Chilicas creacurarum est ab actuali omniporencia Dei: blu
Aequi rericas Facuri plus habet actualicaris, quam decre. iIi
cum Dei; quia illa est actu scibilis, de Ccita, imo est ob- l
dectum Cormale dinina coonicionis, quia re haberur Dil. se
Duc. 4. NNum. 6T. nulla est racio sciendi sucurum poriiis ne
quam illud, quia fucura libera sive ablolura, sive condi- d
rionata, nihil habene quod ipsis sic rario re decerminare qull
videaneur, ideo que videri dicuntur in illa Cua praelencid, u
quae est in ipsis res cognica, de rario coonolcendi: decre.
cum aurem est cantum mere possibile: Frgo plus haber
actualiraris vericas fucuri condicionari, quod perriner ad
renus liberi, quam decrecum quod maner in genere pol
sibilium, ac proinde averra est repuenantia, a decrero ilu
Dostibili decerminari Fururum illud liberum.
Hlinc desendicur prima probatio Toannis à S. Thoma:
non porest a concurtu Dei cum suspensione, d inderer- i
minatione explicaro cau(a 2. dererminari, re euidens ett, 
et concedunt Aduerlarii; neque etiam porest concurtus a
Dei ita indererminacus perhei, ex decerminari à caula 2:
quia iam non ellet Deus caula vniversalissima, et prima,
delineret enim ese prima in ordine ad illum actum, de
gradum, ad quem exspectaret decerminationem, ec ad il.
lum re peauisum fucurum ex ri caulae secunda decermi-
minancis primam; se haberer re caula cacn modo asens,
preter cuius inceptionem accideret à casu effectus, nec
illum Deusnosset nih ex enertu, imo etiam cuns aliquo
periculo concurlum luum Censtrandio

## Folio 221 — 1677088362:0261
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000261.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
TEATEVH PRTHCIPIVM A PRTORT. 221
Haec omnia declarantur, primo exemplo, si DeuSCO-
gnoscat effectus cururos conditionatos; vel absoluros,
Quatenns cReparatus cum creatura concurrere concurtu
simulraneo, indifferenti ad astensum, de dissentum; Per-
inde se haber, ac si quis lagirram eiaculari, aur machinan
bellicam vellet displodere per cacos mearus,  dubius quo
cendat, quidue ea ria aEtIHOAC, nisI per FeNCItFAII eXETTO
capire id exploret: auc similis est, inquiunt Salaricen les,
illi, qui cibisuthor est vr sedeas, ee ri persuationis in actu
Primo spectarae, nelcit cerro sestionem tuam; sed illam
rancum cognoscir cum re ridet re ipsâ sedere, ac vroin-
de IllAML EANLILII BONIE CX CHCHEU: REgui SiC DeuS IEA OMM-
nino se habet: neque enim scit consensum Fucururi ex
suo decreto, quandoquidem est indisterens ad asen (uI,
e dissen SUII, VE rulE SIarES, VeL METE COITCOMILANS, ve
allerunc Vasquez, ee alij: Eroo cornolcictantum ex iplo
euentu, e consensu, qui est sibi ipsi rorio cornoicendi;
_CrCSIP(A COGNITA; PEGO CX CHCHEU NOUIE: PEGO PEXEIF
incentionem accidir Dei, cum sic indifferens ad astentum
ee dissentum: Erro caeco modo agir, quin modus ager -
di Dei praelupponitur ance scientiom mediam, cum sIC
Speculatiua, ac proinde supponat ad fucurae rei cognitio-
nem, ee productionem, omnes caularum inAuxus ad hoc
necellarios, qualis est caula prima. Sed ille agendi 1.O-
dus est perionorantiam rei Fururxe, de singulaTiS, PFXFCE
incemionem Dei, cum eonon Feratue, nis inAuxu indisfe-
renei ad altentum, vel distentum.
Conhemane Arrumentum Salmaticenles. Poxta sen-
centiam detensorum scieneix media, id quod supponir
huiulmodi scienciam, non est necellario requisitum ad
existenciam actionis caula secunda; quia haec sciencia eAt
speculariua, ac proinde supponir suum obiectum, de Oin-
nes estenciales dependencias ad illius existentiam requisi-
tas: Erso cum modus rolendi, e agendi primae coula
per consilium, e prudentiam, ee incentionem effectus
particularis, scientiam mediam supponac, hic moduscon.
currendi non ete necellarius ad existenciam huinsinodi
actionum; ac proinde Cune distinguendi illi duo modi
concurrendi causae prima cum secundis; rnus à calu, per
ionorantiam sne consilio, et necelsarius omnino: aleer
cum deliberacione; sed minime neceltarius: quo nihst atu

## Folio 222 — 1677088362:0262
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000262.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
222
DESPVYAETOII. SECT. I
Curdius dici porest. Ad haec pleraque Arsumenta qua ha.
Bene Salmanticen Ces illa Dispucatione, hactenus non oc-
currie locus, vbi illis respondeatur; sicur nec etiam alteri
Aroumento, quod regene ralide Dispuratione 7. Num. 26.
ex senrenria Aduerlariorum sequi Deum cornolcere fu.
tura condirionata, qua libera sunc, eriplici genere cogni.
cionum, quarum rna alceram impediat, vel reddat (a-
DecAuam.
Declararur: si Deus hocipso cognolcat fucurum condi-
rionacum, quod ex innaca vi, e libeFEaEe CAUTAFUIM, COn-
cursu Deinon deneraro, eNet res Futura, e cum certum.
AE LeS pIUFIMAS CAEUI QUa FUIEUEX CranE conditionate,
cransiuisse in fururas absolure: cuidens elt, Prxter co.
omicionem condicionatam, terminare alceram absolu.
cam. Etcum aliunde, eo priori instanti, quo per scien-
tiam mediam coonoscebaneur, ri decreri possibilis ellene
concradictoria secundum Formam absolucam; non porest
nesari, eo instanti priori ance decrecum actuale, fuille
coonita in decreto Fururo, de candem in decreto praesen.
ei: Eroo est admircenda Aduersariis eriplex coonirio Hu.
insmodi fucurorum, quod ridetur ablurdum.
Ad hoc eriam Aroumentum ex SalmanticensibuS, non
dum occurrie responsio, licur nec ad iltud quod obiicir
Toannes a S. Thoma, ad fIneM AFT. 4. dC (UPerIOTA COn-
Frmar: ita aurem hebet. Vel Dcus cognolcit se CoOpera- l. ll
EUTUI vOITMEREI CFCREX, PExnISIONe CONTCNTUS LMEC Obla- LII
cum inpuxum indisferentem, relnon praeuiso conseni,
Ei primum dicas; incidis in opinionem Theophili, con-
Stirmentis obiectum sciencia medix actum causx secunda,
Derinde Scirum, ac Si à (0la illa penderet; acque ita labor
estet inurilis, in ponendo Dei concurtu, praeuilo ante
humani consensus praeuisionem, si illa responsio ob.
tinerer, anre praeuisum concursum seirum esse consersum.
Si vero Deus adhibeat concurtum, aue praeuideat se adhi 
biturum, anre nocitiam consensus liberi; Femere, de For. ill
cuico adiunger se humana roluncaci, ad eliciendum con. lue
sensum, obiiciet enim se periculo irricum Faciendi suum a
concurlum. Nec ilta poltunc enirari, nisi subiiciat rolun. 
cocem sibi creatam, re relic, quod ipse decreveric: at-
que ica constiretur decretum praedetiniens.
Idgue contirmac AXiomA apud D, THOIAM RECCPTUM,

## Folio 223 — 1677088362:0263
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000263.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
PERTIVM PRTNCIDINM A PRTORI.
Cum duae causae liberae agune, nec rna subiicitur alceri,
necambae rii certia, omnes asunt calu, de Forcuito (C
iungune, cum periculo Frustrandi conacus. Virimo conAir.
marur esdem ratio. Guocunque MIodo ExplICCTUE AnTeCC-
dens, sciencix mediae, sine Per decretum obiectum Concur-
rendi de indisterens, sive per decrecum absolutum, de mere
concomitans; euertitur obiectum: Erso et ipla perit,
cum Care nequeac euerlo obiecto. Id rero duo regnitit.
Primo certam, e determinatam reritacem, 2. vericatem
liberi ordinis, qua non pertineat ad scienciam simplicis
incelligentix, rel salcem non cranseat in peopolitionem
identicam, vel circulum ritiolum: aequi detentores
Sciencia medix alterurram dorem, auc reram que collunt:
Erooevertune seienciam mediam. Probatur MinOr. Vuo-
busmodis incerprecari possinmus propotcionis hypoche-
tica antecedenS: Si Deus concurrat, ille consensus est futu-
rus; re incellisaeur de voluntare concurrendi indifferen-
ter ad assentum, vel disten(um: vel 2. ve incelligatur de de-
creco, sen concurtu, quoad actum secundum ve est cau-
Talitas, e dependentia a Dc0. Primo Cenlu rollit certam
veritacem, 2. transie in sensum pure necestarium, imo
idencicum, ec circulum riciolum: Ergo, authores medix
Scientiae Cunt ipsius euertOres.
Hac Cumma est, et vis Aroumenti Loannis a S. ThO.
quo, aic, acriter morderi aduersarios, (5 inde telorum
imbrem ineruere, de quamris relim de rebus masis,
quam de rerbis discepcare, non rideo camen ab illo la-
sam modestiam, auc leres Dilpurarionis: quia reuera il-
lud Argumencum est difficillimum, nec eam AEgUMeN-
cum dici porest quam germen inexhanstUm AFDUMICMEO-
tum, re constabit breni examine probationum, quas an
nectie, quibus infrinsuntur, responsiones. Nam SI
primo sensu incerpreremur concurlum Dei, id est, vo-
luncarem indifferentem ad cooperandum causis sccundis,
e ab illis decerminandam, cerrum est, non posse appo-
ni, re Ancecedens propositionis hypochericae; inde ve
sumaonolcatur, re Consequens consensus futurus; hic
enim habet locum lex Dialectica, Fallam esse hypochelim,
cuius Ancecedens porest elle rerum, Falso Conlequence:
Aequi Calua esse porest roluntas Dei, parara concurrere
daentum, ec distentum, quoliber eorum dELEFMInaEE
Cublato.

## Folio 224 — 1677088362:0264
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000264.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
224
DISENTATIO II. SECT. L.
Hlaec eteris primi Argumenei, quod immeriro dicinr
difficultarem parere proprer Colam obscuritarem, et con.
Fulam rerum nocionem; cum non minus apercum sic,
quam efficax, quod laris parer respontione ad iliud necel.
lario adhibenda. Cum enim instamus, roluncas concur.
rendi indifferenter, non habet connexionem cum con.
sensu, magis quam cum dissensu, id verum admierieur,
Led quid inde seguatur, a nobis quarieur. Hloc ruum
quod iuxca regulas Logica, nulla tc inepeior propolicio
diypocherica, quam cuius Ancccedens non masisconne.
xum est cum Consequence deducto, quam cum oppoli.
20; inde cum instamus, decrerum indisferens non con.
ducir, re rideatur decerminatio roluntaris ad consen.
tum, magis quam dissentum; Diltinguie, non condu.
cit Cola indifferens voluntas, EIto: conuncta cum liber.
eare creacura indifferencix determinaerice, Nesant; sed
haec relponsio contirmat primi Paraoraphi Argumen-
cum, primam libera retitaris creatae caulam repetendam
esse a creacura, non ab vila ercarrice perfectione: deinde
eluduntur omnes leges dialectiex, quibus FaI(a CensentT
omnes proposiciones hypocherica, quorum Ancecedens
Paluum Ac, dempro Consequente.
Praecerea inaudicum cs, Ancecedens propolitionum
hypochericarum, esserem (citam, de obiectum mareria. l
Le, non formale, leuracionem sciendi; nili hoc sensu, (
FUratur ConCuEsUS in aCtu PTIMO PPO dCCFCEO COnCUEren
di, eius suppolicionem esle quisem eationem sine quâni- um
hil sciri porest conditionare, dc libere Futurum; sed non dare
esle racienem sciendi magis hoc fururum quam illud: il
Prop extra propolicum, e chelim cst haec responsio, el
Ancccedens huius hyporheriea; ADCUS ParaTIS SECON- uI
currere dererminare, consentus erir fucurus, quandoqui. 
dem qui ita RespondenE, viErO aSNO(CUINE, AntecC. M, 
dens nihil conducere ad controvertiam nostram, unde un
Sciat Deus consentum poriiis quam dissenlum: hoc enin ss
addune aliunde scirinon posle, nihabiplomet consensu, 
ac proinde a concurtu, ee insuxu Dei simuleaneo, quem li
diximus esse dependentiam illius consensus à caula pri 
ma, qua sic cansalicas iplius, nec distinguatur Calcem rea.
licer ab ipso consentu.
Ergo ad consticuendum obiectum scientix medix, con-
Fusiendum

## Folio 225 — 1677088362:0265
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000265.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
PERZIrM PRINCIDENM A PATORT.
susiendum est aduexlariis ad secundam incerprecatio
nem, id ett, 2d decrecum absolucum mere concomirans.
quod Vasques, de Arrubal rolune consticui per caulalica-
cem exrrinsecam explicatam: quae relponsio candem ne-
cellaria ve vicimum pertusium, sciencia mediae detenso-
ribus, cor parec es obuia est difficuleatibus, qua indo
emersune, renon immeriro dixocicillos moideri, di ce
lorum imbrem pari. Fxemplo sinc Va(quez, e Arrubal,
qui pro ua ingenvitare moluerune difficulcari succumbe
re, quem diltimulare, sut Fucum Cacere Lectoribus. Nana
cum decrerum Dei neceltario includi faceantur, obiecta
Sciencix mediae, de aliunde illud consticuane, relente ra-
cionis, vel cansalicare exrrinseca Dei, indictinct a à con-
cursu simulconeo, ee lubinde ab actu can (ae 2. VIErO 2BnOF-
cunc cuicari non posse circulum riciolum, ac Dene nS2-
corium, rem esse Futuram, quia Deus rule, de relle qui
Tucura est. c ad has, e alias similes conserutiones, ac
propontiones identicas allusIr, re credo, Toannes 2 5.
Thoma, cum in hoc aic stare hallucinationem huius sen-
tentix, quod cum prima incerprecatione decreci divini,
Eolam curene indifferenciam ad Seruandam liberearem, in-
rerpretatione 2. proposicionibus identicis concinud lu-
dant.
Vndetacile explicari possune, ee detendi Areumenta,
quibus loannes a Sancto Thomahane parrem sentencia
Aduerlariorum impuonac: nec rerum est luo discurse
implicare mulea Philolophice dicta; sed non est Paris ob-
seruatum ex vera Philolophia, distinsui concurlum Dei,
vel caulx secunda, recaulalicarem, non recausam ab et
Fectu: de lica interprecemur rerba Toannis a S. Thoma
nihil peccauir contra rigorem Philo(ophix. Id vero cer-
cum est, Scientiam mediam a detenforibus relolui in pro-
politiones, non solum neceltarias, de corniras sciencia
simplicis incelligencia; sed eriam in identicas, ac panenu-
satorias, qualis est haec, volO CONCUETErO, AI PEErUS COM-
currat, qua non estlibera; sed omnino necellaria, câne-
cellitare, qua repuonat dari decerminationem coulx le
cunda, sine decerminatione cau (x primr. Sed de hoc 25
Sumeneo iterum.
Hlinc etiam refellitur Argumentum, quod aduerfus
Lomnnem a Soncto Thoma rerorguerur, in idem ineOM=

## Folio 226 — 1677088362:0266
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000266.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
816
setALIO II. SEOT. L.
modum delabi, quod obiicie parronis sciencixe medix;
B12 IB
nempe reloluram esse in scientiam neceslariam, COnCUT. (tna
Fam Ecanla secunda concurrat, iimo in identicam ve ex huO
Valque reterebamus: Aegui in eandem perlabimur ne- hilen
cessitarem, qua consequitur actus praedetnitus ex praede. ploret
tinitione ancecedenti eAicaci, qua POLIEa FePUENAE non suisol
sequi effectum. Sed est addendum, repuonarenon sequi uuer
libere, quia pradefinitio rerumque involuit, d efticir. Nec Molle
Docest quoad hoc capue aequari sencencia Aduerla cum minio
nostra: nam praeter differentias incer veram que supra al.
lacas, addimus quarram, nempe Aduexlarios implicari
proposirionibus identicis circulo ricioso, à quibus lon.
eissime expedici, sacuimus certam vericarem ex praede.
finitione, eanquam caula rniuerlalissimâ, de cicacissima,
quam nihil subcertosiat, neque substantia actus, nec li.
bertas alia que Pros xietates.
PAR ABRAPAYS VEZZMYS.
Brenis superiorum C ollectio.
YT poueis quae fuse dicta sunccolliram, haec omnium
Cumma elto: male consuli a suis aucto:ibus, scientia
medix, primum quidem eraui dissentione, non modo
verborum, reobcenditur, sed etiam sencenriarum, latis
insinuara, ne illorum, nostraque restigia commr iterum
relesere; Adeoque a Logomachia ablunt illorum conten-
ciones, recum passim in rebus gravistimis concordes esse
Toleant, e hic maxime esse oporrerec, alignor ex illis a
communi causa de sencentia in corum defecerine, quales
sunc Henriques, Azorius, Trphanus aliique nonnulli:
reliquorum qui à nobis dissenciune, rix duo incet se con-
geniune.
Hluc pertinet quod a viro Aide digno acceps, le aletuI.
sc quemdam ejusdem Familix auchori intimum, cestan-
rem, sibi non placere, quae in his dispucationibus inica
elt, rationem detendendi scienciam mecliam, et à se in.
nentam meliorem: ve inde agnolcas oportere noua, quo.
ridie cudi; adeo parum larisfaciunt, qua hactenus scripra
sume, ne quidem ipsismet Auchoribus qui ea invenere: nes
Henta
1b 10
ullal
MIOr
lid

## Folio 227 — 1677088362:0267
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000267.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
PERZINM PRIHCIDENME A PRTORI.
oecasione dacâ, pro summa ingeraricare celtati definunE.
Scientiam mediam adhuc implicitam difficuleacibus, qui-
bus non modomordeantur, led obrui, ac pene le ablor-
Deri senriant. Argumento sine quae à Valques, de i Theo-
philo reculimus dicta fugiendis difficulcacibus; neque id
magis obsCute prae se Fert Starez2. Prologomeno, dum
conqueritur sibi a nostris falso impolicum, Fucuris ablo-
lutis assereim reritatem ante actuale decrerum, aque ac
conditionatis: neque enim hoc obiectum illi est, sicue
obserrane Salmanticenses DispuT. 7. NuML. FF2. Qual ab
ipso sponce dictum, sed quasi neceslario dicendum lege
contradictoriarum, a qua rna repetitur rericas eondi-
eionatorum ante decrecum quodcumque, nis FOrte pOl
sibile, e indifferens, quae perinde obtinear de ablolucis.
Aequere cacera caceam, quae possem in eandem rem
conserere, non ridencur ralidius caulam scienria median
fulcire, neque difficulcares amoliri, qua addica TunE COn-
era Toannem à Sancto Thoma. Nam Praeter quod bre-
uius, et obscurins huiusinodi dissonancia difficuleares ab il-
lo actinguntur, quae ideo ciera culpam praecermitti po-
tuerune; ad Theophili opinionem et Molinae alio loco
rejectam, videntur accedere quae lego eadem Dispuc. 4.
Cap. ec Paras. cirato sciri decerminationem ad consen-
Cum cum indifferentia increatae voluntaris, nec maiore
ipsius cum consenta quam cum dissentu connerione.
quid enim hoc aliud sibi rulc, quam quod Theophilus
dicir videri actum creatum, ac E Dei CONCUPSU NON CgCTeNE
causa secunda; quandoquidem eo scito, e polico, ad huc
indecerminaca manet roluncas divina.
Hecmagis Catisfacir, auc Colidins videtur, quod pal-
sim omnibus pasinis legimus, Fucurum conditionarum
aue absolurum videri hoc tancum nomine, quod illud
eller, _t illud erir ex suppositione quod ellet, aut erie; quà
responsione nulla alia carione Fulca, aur luce illustrata,
quam quae illi innaca credicur, obscuristima, e insupera-
bilis quaestio reloluirur in verirarem per se nocam, cus
nullo sic opus medio, neque rei cognolcenda, nec co-
onoscenti adiuncto: re Frustra rideantur hactenus le
cortisse Patres, ac Theologiomnes, in reroque medio in-
quirendo, ee Paruendo, cum nullo Opus sIC; sed duobus
rerbis cora difficultas prostisetur, ei subliciatur vericas

## Folio 228 — 1677088362:0268
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000268.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
328 DESPVTAZIOII. SECF. I.
Declenota, esses, quo ad condirionata, erit, quodd ab.
LOIUE2.
Sed veomittam haec gratis dici nullo fundamento rii
nullomedio, nec vila caularum dererminatione, nisi sup.
Posito alceruero verborum esses, aut erir, cur illud elser
prxire debetiltieric, id est, condicionatum absoluro, seu
Scientia media sciencia liberae, cum indicaciuum prius sie
Tubiunetiuo, ec eris simpliciiis ac breuius quam esset. Tan-
ai camen esthoc alteri praeire, re ordo nequeat mutari,
nili enersa prouidenris, et scientia dimina. Sed de illis ha-
etenua Ad vicimum huius prima olassis argumentum
progrediaus.
ARTZCYL YS OYARFYS.
n ex instuxn scientia Dei in res creatas, scientia
media fulciatur, aut enertatur.
TITNOYE ARF methodo, nec ab vilo inica quod sciam, u
Dhanc de sciencis media Dispurationem 2ggresi, de pro.
Recuri sumus: excussimus loca Aroumentorum à priori,
qua illi Favere Postine, aut nocere: ee omnia fere buius bun
generis, atque ex eo capire repecira, huic scientia aduer- Mu
FanEuE. Vnus Superest locus iltius ordinis, a quo aliquod illi
Praesidium sperane, unde depromune hoc Argumentum,
res sciri a Deo, quia (VEUIEX CunE, canquam à caula d 1
ratione à priori: non ideo futuras, quia sint à Deo
SCITL.
Id vero probane exiplici genere Argumentorum: pri.
mo quod porencia rerum creatarum operatiua distin-
eta sic ab incellectu, e roluntare, re censet Suares,
dur Calrem ab intellectu, cuius sententia est Vasques,
vindicara voluncari etticacis ad operariones: Krgo res fu.
curx non sciurtur a Deo, quali ab ipla scientia Factae. Ad.
dune aliud principium quod laciiis parcar: quamcumque
Scientiam etiam increaram, posteriorem esse luo obiecto,
e ab illo meciendum. Pc quamuis admitrane Dei scien
eiam ese rerum caulam; id de sciencia visionis ne-
anc, relocus sichuic consecurioni, res sciri, de videri
ADCO, QuIN FUCUIEX LUNE, nOn FuTUFAS ese quod (CIANEUT.
e
1

## Folio 229 — 1677088362:0269
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000269.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
OVARTVM PRTNCTETAM A PRTORT. 229
de rideanEE. FUNdAMLCNEI CONFIEMLAHE, COIPAFL-
tione Dei ad arciticem creatum, quem certum clt alia
scieneia, aue cognicione arreloctum dirigere, alia in-
everi. Hlis cerrium addune fundamentum, Frequentissi-
mum apud Parres illu ) Cuum estarum, res sciri à Deoqua-
siapriori, ee a causâ, quod Fucura sinc: idqne rsurpacum
ab illis, quasi necessarium rindicandae nostrae liberrati,
qua pericura sc omnino, si haec caulalis adMiELAEUE, Les
ideo esse Fucuras, quod sciantur à Deo, non folum re à
causa directiuâ, Ced criam efficiente. HPaec lune praecipua
Argumenca a priori inorariam sciencix media, quae ca-
men constant principiis cum D. Augustino et D. Thoma,
ac penecum ipla rerirare aperte vugnancibus. Sed pri-
mum omnium secernere oportet cerra a dubiis, ee qua
in confesso sunt apud omnes, a controversis.
P AR ABR A PHVS PR ZH Y5.
Scientiam Dei causam esse rerum cerro directi
nam,  vereus etiam efficientem.
Onveurrar nobiscum adverlarii, nec Calua fide,
e reuerencia Scripturarum, nesari porest, Dei scien-
cam elle recum crulam, late Cumpio veroque rocabulo.
cum scientia, cum caula, id est, aliquam Dei cognitio-
nem, sive illa visionis sic, sine simplicis inceliigentia, in-
Duere ad rerum productionem, aliquo genere causa, Cue
directiua sic, sive efficiens proximé, aut remore. Id ad
minus cuincune loca Scriprurx ec Parrum, PTal. 1030
Omnia in Capienria fecisti, PCalI. 235. Oui fecit calos in
ontellectis, e D. Auouctinus ET. de Cimitare CaP. 1O. OC-
currit animo quiddam mirum, sed tamen verum, quod
iste mundus nobis notus esse non posset, nisc esset: Deo
autem, nonnisi noius esses, esse non posset. Dlura afte-
remus expressiora Parrum cestimonia. Mulcisid rationi-
BUSPTOBAES. DOCEOE Z. CONETa GCnTCS CaP. 23. quae aAe-
ram, quia eoram dispucarionem relue germina concinent,
RE CHIMCNME FCICMEIAII IICFCAFAM CAM(AII CNC RCLUIL, nOm
quamcumque, ee directiuam, De Aduer Carii concedonu,
sed etiam ettciemtendda

## Folio 230 — 1677088362:0270
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000270.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
230
D ESDV FA TTO TI. SECT. I.
Prima ita haber: Caulx perfectissimae comperirmodus
agendi ciuldem perfectionis, qualis est ageneis intelle.
ctualis, Suie per incellectum e roluntarem; ad quod per-
cinet dirigere ageneia nacuralia, e illis rei quasi instru.
mencis: hinc excluditur exemplum productionis Verbi, per
actionem naruralem: neque enim ad hanc controvertiam
verrinet; cum quia, reinquie Caieranus, hic aximus de
recâ causa efficience, e effectu ad finem relato; Verbum
non procedit a causa efficienre, nec est ordinatum ad H.
nem, Sed est finis omnium: cum eciam quia agensincel.
lectuale, quod omnium perfectissimum cenletur, oppo.
nicur agenei per formam nacuralem indicam; Verbumau-
cem procediemodo incellisibili, re distinguieur a nacura.
si iam explicaco, e à libero, qua rarione agie Deusad
extra, e hic modus agendi libere, inferior est modoa.
sendinacurali, _ incellisenti, quo Verbum generatur. EA
vero Caris ad vim Aroumenti, modum operandi ad extra
libere, nobiliorem esse modo agen di quoliber per formam
inditam.
Secundo probat S. DOcOT, reS CreaIX ea ratione pro.
dUCunEuE, qua in DCO COnTInenEUE: at illas peaehaberle.
cundum Cuum esse, quale estincelligere, non Tolum, in-
quir Ceieranus, hac racione, quod sir nacurx Dei consti-
curinum, Ced quod sic esse Dei re caulx; operacur enim
veincellioie de rule, non ve est: et praehaber res omnesle.
eundum vim incelligentem per Ideas, acque hac ratione
efficiens estrerum caula.
Probacur denique egresis rarione ex quaectione primt
de reric. AFF. T4. Cum duo congeninne inter se aliqua l.
milicudine, oportet rnums ab alcero, quam habenetor.
mam ee similicudinem, vel a certio Cuperiori recipere. Cog.
neio vero guaecumgne sive ereaca, sive increaca, sive hu.
mana, sive Angelica, aliqua similicudine cum re cogniu
convenic: Frro similieudo produere debet, rel ab obie.
cto in cognitionem, vel à cognitione inres, relab aliquo
Tuperiori rerique. Primi generis est cognirio humana.
quae a rebus derinacur in incellectum: secundi ordinis ett
increara scientia, a qua res emanant: cerrii generis ele
Scienria Angelica, qua nec ab rebus est re noltra, necres
tunt ab ipsâ, rea divina, sed quaEi media inteF extrema,
deriuatur a DCo, rebus es menti Anseliexe superiort.

## Folio 231 — 1677088362:0271
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000271.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
OVARTDM PRLHOTBINM A PRTORT. 231
Elis racionibus euincicur, diuinam scientiam re libe-
ram, de rilionis, esse caulam rerum effectinam, id que por
octum Imperii: ac proinde veram esse hanc caulalem ex
Diuis August. Cregorio, de Thoma, res esse quod scian-
tur, ee rideantur a Deo; non rideri quod sinc. Deus ese
naturae purdincellectualis, e intinira, cuinon alia poren-
cia convenit, praecer incellectum ee roluncareim, quibus
Operetur ad exera: Erso agic Colo incellectu, ec volunta.
ce: de licur Pater xternus produeir inera se Filium, per
scienriam visionis necellariam, d ve est dictio; ita pro-
ducir ad exrra libere creaturas, per scienciam visionis li-
becam, seuper Imperium, iuxca illud ipse divit (5) facta
sunt.
Sed roris riribus obsiltune Recentiores huic veritari, ee
innumera congerune impedimenta. Fria Porissimum an-
nocaui, a commumiratione porentis exrra operantis, quam
Suares distinguie ab incellectu de roluncare, et Valquez
cum roluntare contundie; à communi nocione obiecti,
quodpraeire semper concendune Ccientixe: e ab auchori-
cate 55. PP. qui illationem omnino oppolitam relatx ex
Augustino habene, res sciri a Deo quod Fucura sinc. FTis
depulsis fundameneis sencentix aduerla, et nostra impe-
dimentis, cerro constabit scientiae dinina risionis inAuxus
caula efficientisinres, a quo ira abhorrent aduerlarii, ve
rixrilam assignare pollint scientiam diuinam, quae sic ali-
qua ratione, etiam per directionem cauta FCrUM, rE PrO-
bac Gonzales Dispurarione 38. Sect. 5.
Oux enim eandem Fucura est noseri consensus caula 3
Non sciencia vilionis, quam mere speculariuam rei, eaque
Dolteriorem rolune: non sciencia simplicis intelligentix 3
quia reinquic S. Doctor, sciencia non est operaciur ad ex.
era, nili a voluntare impellacur: neque eriam caula ese
rerum, (cientia per decrecum applicara; quia non est ance-
cedens e efficax, sed concomitans, re docer Va(quez,
vel conditionatum de indifterens ve eradit Suares, qua
ratione decretum illud non habet rim agendi. Ouare adt
summum sciencia simplicis incelligentiae est rerum caula,
quoad actum primum, sicuc icientia arriticis, re prauenie
actum roluneatis se applicancem, habet omnia ad agen-
dum necellaria, sed oriola Furura elt, nisi roluncare 2e
openationem admoveatur. Eis generatim dispucaris ati

## Folio 232 — 1677088362:0272
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000272.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
332
DESDDFA FI OII. SECF. I.
edamus ad examen principiorum, qua nolera lenteite
opponune Aduerlarii.
DA R A BR A PH YS SECVNDYSI
Sciencia dmina non distinguieur a potencia ad
extra operatina.
ST CONETA AuthOTeS CITaEOS, qui praerer Fundamen
insinuaca, addunc hane caulalem reram elte, Deum
omnia scire quod omniporentiam habene. qua continet
crearuras: Ergo omnipocentia est acrriburum à scienris
distinctum. Valquez vero rim efficiendi ad extra, reler
in roluncarem, quia eria, inquie, concurrunt principia
ad opus quod etticimus; nempe inrellectus ve caula re.
mora, voluncasre proxima, Sed inetticax quare neces. e
Paria est cerria Facultas, qua in neruis ec organis celidet
FIaec voro superAua est Deo, quod ejus voluntas, cum sE
efficacissuma, se Pola pocest quidquid libuerit. Sedmens ed
D. Thomae, quem ommnes Dilcipulimultique exrraneise. I, 1
quuneur, est, omnipocentiam Dei non distingui abin 
rellectu, e voluntare, ex in veraque Faculcare residere, non
ramen ex aequo, led praecipue incellectu re MOTO d ro.
Juntace.
Fuius assertionis probationem reperie à natur â divina,
qua oum sic mere spirieualis, ee simpliciltima, nullam prae.
rer incellectum e roluncarem pocenciam exigie; nam fa-
cultares actiua, lune proptiecares, d quasi Fcerus, ex ge.
nere ec differencia speciAea Procreacae: Quare cum natura
dimina, ee AngcliCA PTOESUS intellectualeS RINE, NeC naTT
incelligenti aliae praecer incellectum ec roluntatem com-
Decane Facultares, Frustra certiam comminiscitur Suares,
ortam a comuni ratione eneis: quia ab ence, nis
aliqua differentia contrahatur, nulla Prostunne proxrie.
Tates.
Ec hoccontirmar S. Doctor variis locis maxime pri
Ma PaEte quast. 54. aFF. 5. nacurae simplici nullae compe-
tunt actiones, praecer propiias ee convenitas, nisi admi-
Sceatur alceri substantiae. Lta, inguic, ieni, si ab OIni COF-
Pore Leiungarus, comperierrere, et ienem generare: vin

## Folio 233 — 1677088362:0273
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000273.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
OrARTVH PRINOTPTYM A PRTORT. 238
secandi habore Porest a Ferro cui admiscetur. Ira nobis
Praeter incellectum ec roluntarem alie conneniunt poren-
Fiae, quod simus naturx compolicx, voluntas inesicax sit,
rsus porenciarum ab imperio rarionis distinctus, cui non
Parent Faculcates, nili orsana applicentur. Ouid reco
hocum, qua in nobis ausene numerum Faculcatum, Ha-
bene locum apud Deum, cum sic nacurx simplicistimae,
nec minus efficacis roluntatis ec imperii, et aliunde hoc
eius cornicio e volicio differant a noltrâ, quod rerum
boniratem de reritarem efficiane: Ouare semoris a Deo
quibuscum que aliis Faculcacibus, ris operandi ve princi-
Dioproximo, competere deber incellectui, aue roluntati.
Cui rero duarum Faculearum ius illud rindicandum ele:
Nempeincellectui: nam praecerquod nobilior cst FaCUI-
eas voluncare, sinsularem haber vim res omnes conti-
nendi modo incellisibili per Ideus: nihil aurem magis
contere ad efficientiam effectuum, illorum continentiâ in
Principio, vBdLE CIAMAECODOTLCE.
tiinc paret responsio ad Fundamencum Suares. Faltum
enim est omniporenciam distingui ab incellectu, de vo-
luntare, re diversum omnino accributum, qua ratione
incellectus à voluncare seiungicur. Differunc ergo ad Cum-
mum muneribus inadequaris, quc quibudam ConnOta-
eionibus, quo genere distinctionis, Salmanticenses di-
Sinsuune immensicarem ab omniporentia, ve cAt vis ap.
plicans, ee locans Deum in creaturis, quas continuo con-
Teruar.
Aeque redisticultas qua feri porest extauriatur, obser-
vandus est hric divinorum actuum ordo: primoscientia
simplicis incelligenciae voluncaci obiieie rem Faciendam.
cuius deinde peragendae rationem inquirendam incelle-
ctui precipie voluncas, ec ad opus admonet, quod rlcimo
abloluic incellectus. Reguehine pacet omniporenciam ab
incellectu non distingui, nisi re connocar voluntarem, le
ad opus MoveMEeM. Onare commune habee omniporen-
in cum incellectu obiectum, nempe dininam essenciam,
quacenus non Colum estrario cognolcendi, sed eciam ro-
sendi, _ efficiciendi creaturas, quas scienria simplicis in-
celligenciae resvicie, re possibiles, scienria risionis repro-
ductas aut produc ndas: quare prior scienria esrerum
eaus actu pcimmO, ec se habec re aes opiticiS, ANEEquamL

## Folio 234 — 1677088362:0274
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000274.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
234
DFSPVTAZZO II. SECT. I
voluntare ad opus adtmoneatur; Cciencia vero vitionis, de
libera, est causa rerum actu secundo.
Nec Tolum obiecto conveniune Ccientia de omniporen.
cia, sed operarionis eriam genere: quia Deus ad extra 
non asic nisi roluntaris, e incellectus operationibus, quae i
Formalirer intine Deo, rirturetranseant, seu rim exerane
in ressextra (e policas. Aequs hoc dIHFeTE DeuS, qua ageus,
ab agonce crearo, quod iltud agac actione formalirer si
cranleunre inpaltum, ee ab co receptâ; rnde AF, agCnS 1
creacum, si ab aererno exilterer, a operaretmr, habicurum eu
ab acerno effectum, quia opecatur actione cranseunte, 
quae ab effectu seiunsi nequeat mulris de caulis, sed hoc ves
maxime nomine, quod coca in effectum seteratur, de ab si
eopendent, ec luam inde Cumar speciem: quare concipi nin
nequit actio caulae crearx ab effectu seiuneta. AC SecuS ett s, i
de Deo, cuius differentix ratio elt, quod porencia con.
Paretur ad actum secundum, re illo perticiatur, ac pro. 
inde sic aliqua racione minor: Pigitur Deus actione eran.
Pcunte operaretur, eser quid interius actu ad quemten-
dendum illi eNec, re quid innaca sibi pocencia actualius.
Hloc vero abCurdum ricarinequie, nisi admissa differen-
tia, qua S. Doctor distinguir Deum à caula creara, quod
actioneimmanentinsac ad exrra, ac subinde ica supra res HI
eminear, ve licer ab aererno st actio, efectus ponatur
quo roluerit cempore e modo. Sed de hac quaeltione
obiter sic dictum, alio loco accurarius cractanda.
Ad hanc disputationem propius perrinene. alia duo
principia Aduerlariorum; nempe obiectum prius elle
scientia quacumque ee repuonare produci cadem, qud
videtur connirione. Sed haec Fundamenta aperre pugnane
COnEra D. Thomam, D. Augustinum _ D. CiregOrium:
e ralide euerruntur argumenris, quae iam praemisims,
e 55. PP. exprestis verbis. D. Gregorius lib. 2. (CaP. 27.
Nam ea qua sant, non ab aternitare erus videntur, quil
sunt, sed ideo suns quia videnenr. EF lib. 22. CaP. 6. Non
existentia videnda creat: Existentia videndo coniinet, et
D. Auoustini libr: 23. Confectionum cap. vicimo. Nos ita.
que ista qua fecisti videmus, quia sua sunt: su autem
qusia vides, ea sunt, C5 nos forrs videmus. quia sunt:
E5 ineus quia bona suns: tu aurem vbi, vidisti facta: ibs
facienda vidistio Vide plura apud P. Conec DilpuI. 3.

## Folio 235 — 1677088362:0275
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000275.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
ONARTVE PRLHOIBIOM A PRTORL. 235
AFF. 2. rbi ralide retellitur Ruisii responsio.
AD. Thoma, non Tolum sunc expectonda cestimonia,
sed demonstrationes insinvarx huius arciculi exordio.
EHicacissima est qua habetur quaelt. prima de veritare de
triplici Ccienciarum genere; de ralidissime contirmacur
exemplo processionis Verbi, quod negare nequeune Ad-
verlarii, eadem cognitione produci, de rideri. Quid
erso habet repuenantia, risionem rei rila esse producti-
uam, cum id eluceat, in prima omnium cognitionum, et
emanationum, cuius nos aliquam assequimur simitiru.
dinem: Nam pexter quam qua obiiciuneur nobis entia
rationis, eodem cognolcimus, quo producimus actu: idem
continsit rerbomentis, quod productione cognolcieur,
ee coonitione producieur. Juid aurem recac ica Aeri, re
oculus, aurmens, vim habeane à Deo, efficiendi lapides,
eadem qua incuerentur operarione, instar productionis
Verbiaererni, auc nostri mencalis.
PA R A OR A PH VS PER FZYS.
Areumentum Fasoli, prius rem habere in se ve-
ruatem, quam sit a Deointellicibilis, ab Arcturo
refellitur. cni plura adduntur.
DR RTER communia quae exrane apud omnes inter-
Preces de hac quaestione rulgari, accurarissime prx om
bus pro scientis media à Fasolo, pro nostrâ Schola ab
Acturo (cuius Dispurationes Virsipone Legi) Tractalur.
Falolus itaque pro Cua sencentia rnico Fundamento siC
Pugnac. Peius inquir rarione reshabet esse in Ce, quam sie
incelligibilis: Eirgo prius fucurum elt, quam a Deo Ccia-
TuF, ec rideatur. Ancec. probar Incellioibilitas, ee veri-
tas, qua res Ar scibilis, est pastio enris: Ergo prius est
rem esse fucuram, quam esse scitam a Deo, quia Cubic-
ctum omne prius est sua pastione. Vnde inferr prius
a Deo, ee ab eius scientia rem artingi re effectum à cau-
sd, quam repeaesencecur ri cognicionis.
Relpondet Acturus, FaColum hoc Aegumento, quod
demonstrarionem vocac, non aduerrisle, EOtO GenerO
distare scienciam crearum speculariuum, à diuind practi.

## Folio 236 — 1677088362:0276
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000276.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
36
DESBVTATTO. II. SECT.
ca rerum efectrice: de quae altumie principia, ralere de
Ptiori scientia, nullum habere locum cum de posteriori
agimus. Ouamuis enim rario entis futuri, auc possibilis,
supponatur ad rationem veri, quod debec artingi ab intel.
SeCTU CFCALO; tamen Si ComParetur ad mencem, aut scien.
eiam divinam, cancum abest pastionem veri esse eius con
onitione priorem, quir porius ipla cario postibilis, et u.
turi, sic ipsa Dei scieneia posterior, a qua meriendum elt,
ee hauriendum quidquid habet reri e enris. Nale ioiur
se prepostere omnino deducitur, Eracio entis suppona-
tur ad rationem reri, debere eriam preire scientix diui
AA. VNdC RETOEGLCTME Ardumencum: non Columreritas, e
incelligibilicas objecti meriende lune à scientia diuind,
led eriam eius enticas, que est subiectum rericaris, et a
cornirione practica pender quali à caula Formali, de et.
ficiente implicatisitur, quodcunque ens postibile, auctu.
curum, qua ens, auc qua rerum, scienrie divinae preire.
Ec cum instar Fafoluss, prius eMerem Fucuram, aur pol.
Sibilem, quam cosnosei ab incellectu dinino; necari po. 
rest: led placer Acturo distinguere, rem esle prius possi- u
bilem, auc sururam, quam sic incellisibilis, id conceden. 
dum, si ordo prioris accendarur a re possibili ad vericarem il
crius est passio: Falsum vero est, s ordo referatur ad scien.
riam divinam, qua prior estnon solum reritare, sed erium
rei entitace.
Tustac Fa(olus: Prius est in Deo rario incellisibilis, quam
actualis incellectionis: Ergo prius est, rem creatam esse
incellisibilem a Deo, quam intellectum. Negari porest
Ancecedens iuxta sententiam communiorem, quae na-
curam Dei ip Ca incellectione consticuie, ac proinde tal-
Tum eAt prius esse Dcum incellisibilem quam incelligi: re
rum Acturo cui haec sciencia displicet, alia solurio rentan-
da fuir. Negac itaque contequentiam, si essentiam divi-
nam comparemus ad ejus intellectum, rarione distin.
suenda Cune, else incellisibile, de actu incellectum: de il.
lud est prius isto: 2t secus elE, inquir, de obiecto creater
CuiuS FOTa non Colum vericas, sed eneitas est ectu co-
enolci, e commensurari cum intellectione divinâ: qua-
TCAres creatas ad intellectum divinum comparemus, non
Cune prius cognoscibiles, quam cognitae re posibiles,
cognicione necellaria limplieis incelligentix: nec re su.

## Folio 237 — 1677088362:0277
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000277.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
OVAREDI PRTNCIPTVME A PRIORT. 237
curxe, auc existentes, prius lunt cognoscibiles sciencia libe-
ta, quam actu coonolcancur, esto postibile pracac scieri-
eie risionis, id tamen estommino negandum de reritace
Fucuri.
Hoc cgresieillustrar S. Doctor quast. prima de re
rIEaEC AFF. 8. Cognitio creata cora est in assimilatione DaF-
Siua, quae supponat obiectum: ac sciencia dinina lita est
in altimilatione actiuâ, qua res ad se crahie sibique contor-
mac. Vnde infcrr Deum habere scientiam non existen-
tium; quia pocestilla astimilare sibi: existentium vero do-
cet caulam esse scientiam liberam. Vnde quae lt. 2. de veri
tas AFL. 23. Scientia Dei secundum quod ad opus ordins-
tur, quod Facie roluntas, est existentium aliqua difteren-
ciaremporis, Fururi, aur praesentis. Ec expresius in pri-
mo Dist. 39. ArF. 2. 2d 5. Deus Potestnon praelcire Crer-
curam Cciencia caulante illam, id est, libera, quia l necel.
Paria sic, non poslernon praeseire.
Elinc Coluitur ab Acturo aliud FaColi AEgUMenCuM. KX
Scientia Deus producie creacuras, qua constitmitur actu
primoagens, cum eadem rircus quae actum primum po-
nic, debeat in 2. prodire: Requi scientia simplicis incelsi-
sentix Deus habet primum accum, seu porentiam ad
creaturas producendas: Ergo abilla, non a sciencie visio-
nis, debet prodire operario, qua creacuae hunc: alias
inquie, Fazolus, sicur nos distingnimus duplicem scien-
ciam, vererum causarri, ita etiam inducenda esec omni-
porencix distinctio. Ad hoc Argumentum neganda est
Maior: ee porest contirmari exemplo. Si quid valeat AF-
sumencum, efficeret quond rarionem efficiendi crea-
curas, distinouendam rolunearem liberam a necestaria;
e productionem creacurarum ad scribendam esse, porius
absoluraeroluncari quam liberx. ouare scientin rerum cau-
Ca, Caltem quoad actum secundum est (cientia libera, quae
oddiro decreto; a scientia simplicis incelligentiae, cuadie
in scienciam visionis, et à priore non distinsuicur, nisi re
caula actu 2. a seipsa in actu primo constitura. Ec Batren-
damus rim agendi, non sunc dinersa hae sciencix, nilI ve
actusprimus, et secundus, seu re caula cius que caulalieas,
aur lecundum eiusdem causa starum divertum: siC ergo
distinguneur qua Cau La CUNE.
Dud vero cornitiones, exprestior ridets eAs distin-

## Folio 238 — 1677088362:0278
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000278.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
238
DESDVTATIO II. SECT. L.
Ctio. Ouare propria nomina exioune, quia prior scien.
eia cerminatur ad creaturum poslibilem, altera ad FuTI-
ram, aue pralencem. Magis ergo differunt ratione cogni
tionis, quam effectionis. Hlinc erium Ac magis elle ne-
cellariam, aut convenientem, et idoneam duplicis scien.
lix, quam omniporentia distinctionem: quia omnipo.
rentia respicie rem quamque producibilem, ee perinde
illi ast, an fucura sic, an possibilis tancum: ad cognirionem,
aurem retere multum rei cognita reprasentatio; de cum
alia sit scienrix necessarix, alia libera, distinguendx ad
inus Cunc ab illa diversa carione obiectorum, quomuis
S principium accendatur, eadem sic ommino cognitio.
Elinc etiam Facile soluirur Argumencum à Compara.
tiono arrificis creari ad DEUMM FCTUM CFCataTUM opih. 
ficem: eribus enim differunt. Primo artifieis creari poren. 
ria exeguens est distincta ab incellectu, et roiuntate: de il
inde cognitionis ageneis creaci durario, nec operis du-il
rationi par est, auc superior, id est, nec illam X quaL, aue
illam ambic: 3. cornicio opcraciua est artefacti dum se
eantum, rbi absolucum est, cognitio arrificis inurilis est, u
au (peculariva, nec ca cellanre desinie arFeFaCtu. His il re
omnibus differe Deus ab arrifice creaco, Polo incellectu nluu
admoro a voluntate, ad extra asir cognicione xternê, quae puin. 
proinde ambiae durationem creacurarum quas efficir, u, de
auc conseruat perperuo: ac proinde porest dum hunt, el. n, lle
AcerC, e Ceruare quam diu duTaNE.
Flinc expendere licet, quae ac hâc quaectione graui ha- lilere
BenEUE Di(pUE. 2. a NVIIETO22, 2d37. Veque: licet enim I, 8
hâc Dispuratione plurs, e diversa acrigerimus, omnia 1a- 
men continentur primo quod poluimus fundamento, de biur
coonitione creacutarum, ad quam prarer lumen Dei in- MB
finitum, de rem exerinsecam secundum esse obiectiuum, il
probanimus contra Vasquez ex communi ratione intel. ui
lectionis, requiri medium aliquod incellectui intimum spo
quod rim habeae rei incellioibilis, eiusque ricem supleat: mn
quod medium non desiderari, rbique supponitur, nulli- ule
Bi probatur: vel si omnino superAuum non censetur, cer- M
ce nullo loco inquiritur, aur RaLIEUT. OUarC nON PO- LII
cest enitari, quin obiectum sc rera causa coenitionis, ni. 1
Sincelligens a se ipso, huiusmodi medium praehabeat,
quamlibet infinito pollent lumine: Cane de huiusmodi

## Folio 239 — 1677088362:0279
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000279.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
OVARTVM PRINCIBINME A PRIORL. 239
medio non fuir omniuo pracermicrenda Disputario, auc
lalrem commemorario, reconstaret de illo qua senren-
cia sederet, qua racica, auc omissa, plurium manca cAt
omninohaec Dispucacio, quamuis accurata, ee abloluta
aliunde.
Nec verum est, quod monetur prae oculis habendums
non magis perrinere ad rim incellectiuam luum obiectum
etticere, quam ad porenciam effectiuam suum opus incel-
ligere. Ecto hoc ralear de huiulmodi difticulraribus gene.
ratim; tamen omnino est Falsum, si eidem Faculcati con-
veniar intelligere, e efficere: hoc aurem sinoulare esse di-
uino incellectui, mens elt D. Thomae, eius Arumentis à
nobis contirmata.
Ouod cerrio loco eodem Paraprapho rrgetur ArOU.
MeNtum ex SS. PaETibUS, astignancibus ve caulaM. LCS
sciri a Deo, quod FuTuEX LiME, non Fucuras esse quod scian-
tuc: aduersus q. aur 5. exceptiones Anonymi mulcis mo-
dis Tolui porest: nam rerum est quod dicie L. AnOny-
mus, muleis locis allaris, S5. Parres de Fucuris per Pio.
phetas praenunciaris masis asere, quam de praelciris a
Dco: d verissimum ese Prophetias polteriores eAe rC-
busretuturis, nihilque obelle illarum libercati, ee con-
tingencia. Elis vero locis quibus expressé agune de Prx-
sciencia, detendi porest alcera expolirio, quamuis cxreris
decerior, s dicatur Paeres popularirer locuros, declarare
Tolum relle prascientiam divinam nihil nostram liberta-
tem laedere: duplex enim est methodus popularis: via
adtucum, e Erandem comparata; alcera quidem ee An-
cera, sed quae ditticultarem rei magis elevet ad captum,
e solacium imperitorum, quam exhauriar ad sensum, et
Sultum peritorum.
Extriplici rero capire oriri porest, praescientlam divi-
nam nihil nocere liberrati. Primo si ommino conceca-
muS, quod Aduerlarii contendunE, ex menre SS. Pacrum
rescreacas prius Fucuras, quam a Deo lciantur: e hac ne-
samus Colum 5S. Parres via libercarem nostram fuisse
curaros; sed alias duas innuisse cerriores. Primo nega-
rune rem Fucuras esle, quod sciantur à Deo quacun-
que cognicione, maxinie necellariâ e simplicis incelsi-
senrix, quia inde liberras perimeretur: id vero minime
simendum est, si proticiscancus a Sciencia divina libera, re

## Folio 240 — 1677088362:0280
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000280.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
240 DESOV Z A F1O II. SBCT. L.
caula dirisente, quod rlero concedune Adueclarii etiam
de scientia simplicis inrelligentia: cur ergo id necandum
elt de scientia libera ritionis, guxe cum Eic rniverlalissima,
ee efficacissima, interr actum infallibiliter sux cau(xe con-
eeniencem, liberum, de necellarium ex suppolicioneran.
cum; qualis necessitas compecit concinsentibus, ee liberis,
cum existunt.
ErincAc, D. Thomam Cavius hanc dictcultarem de con- 1
cordia liberorum cum praescientia dinina, illustrare exem. ise
Dlo rerum praesencium; rum quod non aliam inferar de
neceslitarem efficientia divinae scientiae: cum quod sua du. n
ratione xterna ambine differentins remporis, quibus ex aliti
LIEUEX SunETeS SCiEx, Adde S. Doctorem non admictere l
RaMC CONSECUTIOHEM, RES FUTUIFAS esse, quod FOre PeIANEUE i
a Deo; nih interprecemur de scienria libera, re habet ad. 
dunctum decrecum; a quo Ar sciencia approbationis, de audi
idcam propriam obiecti fururi. Frinc nesac illam conse. pu
cucionem: Peccata Fucura, quod Scianeur a Deo; quia Andi
deest reraque condirio ad bonitarem huius illacionisne. ut
cestaria.
Hlinc ctiam constae, conmenienter D. Thomam, et D IIB
55. PP. ad explicandam ec seruandam libertatem, ne. Mul
Sasse aliquando, res Fururas esse ex Deiscientia, nempo D. Io
necellaria; et achibuisle exempla rerum praesencium, quod vele
non alia necessicare, nisi infallibilicaris, qualem navcil piel
cuntur ex Cui praelencis, res liberx a Deo proticilean. cl
cur. Ouare licet illud exemplum cum re subiecta non mece
puonee ommino, non tamen latis habet similicudinis, upe
VEDOTTIHE TeS PEaesences ad hanc controuertiam adhiberi us
nisi quadam mechodo, re dicebar Anourmus populari, ulte
non exacta, quae omnem difticulcarem collat; led hac lal.
tem parre exemplum convenit cum re subiecta, quod
quaecumque necciicas, R quae sic, Cuc à praesentia, sive d
peaescientia, sie supposicions. F2 decausa, ciera Fraudem
liberum Fuie SS. PP. ea comparatione vei: cmaxime si
his addas; reS FucuraS Dei Scientia praesences esse, de
huius existeneia beneficio posse conciliari; non camen
eo sensu, quo Aduerlarii rolune, Deum, ex eventu (0l0
addiscere rem fururam, quod seire non poster a le ipso, lu
nec in causis, tum enim senera Deum nobis similem ta-
ceremus, quasi ab cuentu penderet.
TTXC

## Folio 241 — 1677088362:0281
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000281.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
QVAEL PRTHCIMINM A PRTORI. 24Y
Haec in ancecessum dicta sint de menre SS. PP. in hac
coneroversia quam expendendam suscepimus secunda
Parce huins Dispurationis, rbi Fulius respendebimus ad
incerpretationem D. Augultin, D. Cregorii, de D. Tho-
MX. Nam praeter quod, ex loco quasi argumentolo ne-
celtario deducitur; D. Augustinum de D. Thomum, non
posse aliam fucura cognoscendi rationem admitrere.
quam quae ex decreto habetur; quod rnum agnolcAnE
creaturas cognolcendi medium in ellentia cognita: quis
non rideac primo incerprecarionem verborum D. Cre-
forii minus Colidam esse, qua habetur Numero 30. qual
eadem scientia risionis nequeat ridendo creare non exi-
Stencia, Sicut exilteneia videndo concinere. Non quidem
ve in nihilo TunC, Ped CO LMOIMENEO qUO exETahUNEULC M-
hilo. Ouod ad D. Thomam perrinet cor e tanca nedum
celtimomia, led eriam Argumenta exillo collesimus, qui-
bus perpecua, se indubicaca eius mens, hac de Fecon
ctac, re non possine elevari, iis quae ex illo afFeruntur.
de futurorum certâ cognitione ex praesentia aeternitacis,
cuius sen Cum iam pramilimus, ne hic diurins hareremus,
quasi D. Fhomas a se iplo dissentiret.
Vnum eantum addo ad superiorum contirmandam A-
dem, D. Fhomam ica relse scienrix divina reritacem ab-
Toluram esse a rebus creatis; re quaectionis T4. aFF. 25. di-
Rinsuar respectus racionis Dei rolentis, de scientis, a re-
larione dominii: reiltarum dicae repeci fundamentum a
mucarione crcaturae, illas vero relationes nulla rarione à
crearura pendere. Duid de ipla Dei Scientia credendus
est sentire, qui iplas relationes rationis inde consecutas
absoluir a creacurarum dependentia?
SECTIO SRCY
bi sutbntta Meclae ede Lutrion, s derip
rura restimoniis.
Claeaholta Dispucarionis pars luperiorelin
Lorcatot, Celcectarior Fucura. Id enim compendii re-
Forramus, ex longiore principiorum seien iX MediX

## Folio 242 — 1677088362:0282
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000282.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
242 DESPVTATTOTI. SECT. II.
discultione: re cirra vilum dispendium, ommino praerer.
mitti, aut cerre perstrinsi polline, reliquae quae supertune
probationes, ab auctoricare, cum Cacrâ cum; humand, et
ab Aroumencis a polteriori. Diverlam enim methodum,
2b ea quam securi sune Aduexlacii inivimus. IIli quidem
principiis scientix medix eradendis, iaciendi lque funda-
entis, breuissimi sunc, ac penenulli: in consectariis,
auc celtimoniis prolixissimi. Prudenter quidem, de more
ab omnibus recepto: nam cori sumus in oltentandis, qua
Praesidio, e ornamento, aur occulcandis quae dedecori,
aut noxx ese pollenc. Ac sciencia medix a principiis com
munibusplus periculi imminet, quam sit spes adiumenti:
ZdCO LUMIIA aETC LaCentUT Ommino, aut breui, e obites
accinguntur, quali ad rem nihil perrineant.
Theologi eriam nostri eorum contiliis, minus quam
Pax SIc obACtunE; e quasi qua illis comperta liine, alii
nesare, aut dissimulare nequeant, principia communia
Sciencix divinae, ltare contra scientiam mediam; conten-
ei alio loco huiusmodi fundamenca poluisse, vix acringunt
AUE CerTE non Caris rrgent, cum perueneum elt dil con-
eroversiam. Caurius hac in re actim elt a Salmanii-
censibus, qui coca Dispucatione r2. Scientiam mediam
impusnant rariis rationibus, quas Strictim actinguneno.
caris locis, quibus principia Caruerune, vnde cruunur
Arsumenca, quibus nihil ridi respontum: nec camen erat
dissimuiandum: Sed ne huiusimoci silentio, aur visi dubira-
rioni locus (Ic, quidquid ad scientiae medix detensionem,
auc ruinam conferre pocest, altius repetiuimus, fusiulque
Sumus prosecuri: rude licelue nobis aliis parribus esse bre.
viores, citra caula noxam. Ouod enim ex Scriptura; d
Patribus afferri (olet ab Aduerlariis, cui non sic in prom
DeurelponsiO: EC qUX ArGUIENEA depFOMUNTE, a no-
Stris non Fuerunt intinuara: Paucis tamen omnia decur-
ram, cum ne ridear silentio difficultares Fugere: tum re
ex superioribus adiunsam plura, recondirx erudirionis
omista, ane brcuius explicata

## Folio 243 — 1677088362:0283
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000283.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
PR OB. EX SCRTDTVRA.
AR FZOYLVS PRFMVS.
duid ex Scripturâ Sacra collisi possit de Screnia
media
Y  rna Scripeurxe authoritare omnes Theolorix
Controversix contineantur, et dirimendae sine; nihit
mirum E in hac dispucatione orauissima, in eo sibi rindi-
cando patrocinio, coris viribus concendentium quique
hinc et inde nitaneur. Hloc pramierendum censeo, duo dit-
pucari, primum an decur rila fucuri cuiu sque condiriona-
ei, cerra nocicia: deinde an illa habeatur ance omne de
cretum, ex aliqua luppolicione Fucura dererminationis
causarum, prosibi ingenita libertare, concursu Dcinon
denesaco. Veriulque disputationis caulam praebent, quae
in Scriptura leguntur à Deo factae renelationes de Fururis,
appolita aliqua conditione, gux cum defucura sIE, nun-
quam existene. Inde duplex nascitur controvertia: pri-
ina, an ex huiulinodi renelationibus, CHinCaEuT CCKFaMI
suisse, certoque sciram a Deo huiusmodi FerUM, quae
revelaneur futurx, reritarem: deinde si hoc primum ad-
mictamus, quod nonnullinegant, gravior inde emeroit
dispucario, rndenam adueniat futuris liberis, huinsmodi
determinata veritas; cum a Ccipsis minime habere vi-
deantur.
repaucis de veroque capire sensummeum aperiam, fu-
sius coro Arriculo contirmandum; dico verbis exprestis
nihil horum Scripturam Rarvere, sed cantum consecu-
cionibus ex illa hactenus suisse rem agicatam. Ouo vero
succestu: FO Pane, ve Caluâ Ade Curiet, Typhanus, e
alii negene, cerram huiulmodi Fucuris constare reritatem;
sicet sie probabilius sentiam cum Thomictis a recentio
ribus. Ouod ad aliud capur spectat, unde huiusmodire-
Pecenda sC veritas, dico id ex Scriptura Sacrx rerbis ex
prestis non esse comperrum: Si tamen Aroimentis ex ce
hore verborum deductis dispuremus, nulla resisimili ra-
tione, huiusmodi fucuris altrui rericarem cerram, semto
t0 decreto actuali. Paucis rerum que experiamur.
ett

## Folio 244 — 1677088362:0284
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000284.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
244. DIS PPZAT1O II. SECF. IL.
PARACRAPEYS PRLMVS.
An ex Scriptura Sacra necessario, habeatur
futuris quae a Deo sciuntur sub condi-
tione remelata, certaminesse voritatem
a Deo scitam.
TO_ dissentimus ab Aduexlariis hâc in re: conveni
mus rerirarem cerram inese huiulmodi fucuris, quae
extant Scripcura verbis reuelaca: tancum dilcordes esse
postumus, hac re, quo gradu vera sic aserrio: si eadem
fide rericarem illis reline inelle, qua cerrum est aliquam
huiusmodi revelationem FaCtaM. NTam re aduertit ANO.
rnus, Ceu Trphanus ex Societare Theologus, lacum
elt dilerimen, incer divinam scientiam, de revelationem
externam: id enim verum est, dum Deus nobiscum hy.
Pocheciceioquitur, dum reuclat, non tamen hypochetico
certo rei reuclata allentiri: nec rerum est quod Dispur.
Secunda, cap. 3. ad dicur non Colum nesare Anongmum,
hoc suomonito, Deum eo modo cognolcere quo loqui.
tur, sed rem illam cognolcere, quam loquieur, quid
cerristime agnolcic quidquid de illa efferri ee sciri porest:
ridet aurem lemoto decrero, rem in causis secundis pro-
Babilicer fucuram in se nullamr, e nihil esse; et ex illa pro.
Babilicare, quam Deus certo, non probabili assensu con
sequitur, re (apius explicatum est Dispur. secunda e ter-
cia, Porest denunciari periculum, ex causis secundisim-
minens iis quos moner, ec qui ex le scilcitantur, quid
Facto OpuSHE.
Acque re paucis plurima qua eodem capire obijeiun.
tur, ralide retellamus, duo diligenter annoranda (un:
Primo, licur omniporentix nihil derrahitur, cum negusd
Deoettici Polle, quod heri repugnac; ita Ccientia diuina
nulla Aciniuria auc imminatio A dicas, id non actince
re, cui cerra rericas delit. Ac vero muleis proharum ett,
Fucuris conditionaris, non magis ance decrecum sibicon.
meniens, quam fucuris absoluris ance simile decretum,
cerro scibilem auE SCIEaI a DCO, COIPCTCre reritareM:
pure quidquid ance decreca actualia de huiusmodi furuit

## Folio 245 — 1677088362:0285
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000285.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
PROB, EZ SCRIPTVEA.
fingamus, relnihil cerri habene, vel si quod illis corrue-
niac, a scientia simplicis incelligentix acringitur.
Huic obsernarioni alteram ex Dispucationibus citatis re
Deco Cumme neceltariam. Cum proposicionum hypoche-
cicarum, de argumencationum rnus sic scopus, reboni.
care illarionis declucarur mens ad sei illara assenlum:
hinc consequitur eres, aut quacuor cognirionum st2.
dus distinguendos, pro rario assensu illationis, de rei
illaca. Si contingar enidencer bonitarem illarionis, de
rei deductae rericarem acrinsi, astentus praesticus est
necellarius ac scientiticus. Ab hoc lupremo eradu cooni.
rionis summe distat secundus, quo illacio, ee ses illaca
probabilicer agnoscitur, de de reroque iudicium prodie
Formidolotum. Incer hos duos oradus exrremos, duo
medii sune constiruenai, quorum rno AC aNensuS CeE-
cus, de euidens probabilicaris illationis, e rei deducta
Formidololus, rel nullus; quia cohibetur à re probabili a(
sensus mecu erroris: atque huius postreni sradus, aut
generis iudicium de rebus liberis, e contingentibus de
monstrarum est eo loci, Deo connenire. Hloc enim aliud
nihil est, quam nosse cuidencer rim rebus insitam, quà
propellane ad Cui assensum errori obnoxium, qua in
Deumnon possicagere. Sed quid prohiber ex illa cerrissi-
monoritia probabilicaris, renelare huinsmodi probabilia
hominibus, in quorum mences rim suam poltInE exercere,
ingenerare opiniones, quibus ducaneur, de sibi a pericu-
lIS CaUCANEd
His duabus obsernationibusmunieis, Facile est iudicare
de his quae coro capice craduntur: _e si quid senrentia
quam propuonamus oblic, Coiuere de refellere. Primum
quod refertur ex Tulio Pacio, propositiones hypochericas,
non conticere (llogilmos; veristimum elt si interprere-
mur de quarto oradu a nobis consticuro, cum cognita
cuidenrer probabilicare illacionis, alsensus cohiberur à rC
illata, quod non sir comperea, se cuidencis rericatis, ac
subinde alsenlus nequear praeberi cirra periculum exroris,
Qui omnino DeO TeDUONAE.
FlincFacile est incerprecari omnia Scripturx loca, quii
bus Dens homines monet derebus condicionace Futuris,
non certo, ee infallibilirer. Sed probabilius in specta caula-
EUI 2 popenHIOMC. LICCI eni DCO sEDUBNCL,  Ca

## Folio 246 — 1677088362:0286
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000286.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
246
DISPVTATTOTI. SEOT. II.
gnica euidenter, probabilicare illarionis, rei illarx allen.
riri; quid recat iila reuelare hominibus in periculo con-
Plicuris, imo illos ad opinionem, ec merum malorum quae
imminene inducere, resibi caueane, ee contulanee Pchre
Polurio Pacistacie omnibus fere locis ex Scriptur à pro scien.
iia media.
Porest alia singularis responsio desumi ex cerrio gradu;
2d locum Macchaei rr. de Trriorum convertione, haec di-
eta a Christo, qua homine, ex cognitione cuidenti illa-
rionis probabilis, e illara convertionis morali, et proba
bili; qua licet Christo qua Deo omnino repugner, non
videtur qua hominem dedecere: e ex illa Fuisse locurum.
FIxc omnia contirmat eoresie S. Doctor 2. 2. Guaell. 71.
2Fc. 6. 2d2. vbi aic, diminam praescientiam Fucurorum, illa
relpicere, primo, re in sciplis Cune pexelentia aerernitari:
deinde re referuntur ad existentiam, secundum ordinem
caularum. Primo respectu determinata TUME, non altero:
Ted verum que praesciencia divina coniungie, quam ramen
Prophecia non astequitur: quia inquir, S. Doctorimprel.
sio agentis non adxquat eius vircurem; vnde tc ve inter-
dum Prophetia, quae est impressio divinx sciencix, illam
imicetur re respicie Fucura in seipsis, atque ita certo cue-
uiune qua revelar, re illud FCaix 7. LccC Virgo concipiet
aliquando Prophecia est impressio divinae scientix, verel-
Dicir inclinarionem causarum secundarum ad effectum,
e cum porele aliud cuenire, quam quod reuclatum elt
licet non Cubat Falsum Propherixe, quia sensus est, quod ex
Sic inferiorum caularum sive naturalium sive liberarum dil.
Pohcio: atque ira incerprecari oportet illud Elaix ad Pre.
chiam. Morieris cu, CG non vives. Acque hoc sensu expli-
care licet omnia fucura conditionara, quae a Scripiura
Praedicuntur, non cercicudine Mecaphylica, sed morali
consentanea caularum inclinarioni; quae cum effectu su.
curo connexionem habene, non camen infallibilem: d
ideo particula, force incerdum apponieur, quali in.
nuens rem non omnino certam.
Ex his Facile CsocCurrere Arsumenris, quae aliquâ ra.
tione huic asfertioni aduerlantur, quale est illud Numero
49. ex renelarione collisi necessario scientiam rei quae re.
velarur, quia renelans non nescir quid dicat. Sed iam ex
D. Thoma insinuarum est, revelationem incerdum heri.

## Folio 247 — 1677088362:0287
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000287.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
PROB, EZ SCRIPTFRA.
ficare causarum secundarum inclinarionem ad FuEuTUI
effectum, non ipsius coeristentiam in aerernicate: rnde su-
menda est omnino infallibilis veritas. Adde ad renclario-
nem Cacis esse cuidencem nocitiam probabilicacis, Peu sei
Probabilis, cuius opinarionis alten (us repusnet Deo reuc-
lanci, non ilii, cui sic reuclatio.
Ouod addicur Num. 50. propolitiones de Futurocon-
tingenei esse conformes rei, ac proinde reras: responsum
est ex Naxario, habere conformitatem, e reritarem Fal-
libilem. Aliud enim est, non compecererei concingentis
e liberae, esse fururam, aliud comperere non esse Furura,
quod a decrero habet: illud rero est negaciuum, iltud aHHr-
matiuum, et necellarium ad infallibilem cognitionem,
ee rericarem, quod cum delir omnibus conrinsentibus,
e liberis, ante decrerum Dei, aue illorum praesenciam in
aerernicare, hinc Acnon polle cerro sciri a Deo, nec reue-
lationes quae exstane in Scripeura, signilicare hiusmodi
infallibilem reritarem, sed cantum causarum inferiorum,
ad ponenda huinimoai futura propensionem: rnde (0l-
uuntur quae NumerO 50, 5F. X 52. habent aliquid disti-
cultatis.
Vue verbo ad torum Capuc Respondeo in sratiam Ti-
Phanii illum non negare in eorum scientiom quameun-
que conditionatam, sed quae ancecellerit rerum absolure
tucurarum pexescienciam, quasi has scire non pornerie, nil
prius explorasser, quid Fucurum ester hypocherice: quod
nammonui, et pluries inculeandum est, ve 2gnolcamus
rorum ex (ciencia media Ecclelia comparatum praelidum,
hoc ordine contineri, re prins sic rerum et Ccitum a Deo:
hypochericum esset, quam simplex erie, nec ictud scibile à
Veonihillud anre consuluerit. Flinc eriam constar expo-
Atulationem Toannis à Sancto Thoma, Dispucarione 20
Aec. primo, cui respondetur Dilpur. 3. C aP. E. Xquisiman
esle contra Alarcon, aliolque Auchores, quod in rulsus
scripris Cuis Sparlerine, Thomistas anciquos denesase
Deo Ccienciam huinsmodi Futurorum, Recenciores rero
viTuOrum Argumentorum connictos, illam concestille
conturisse aurem paucis ab hinc annis, ad illud asplum
dedecreris conditionaris, in quibus Deus fucura illa cerro
acringar, contra quae ad dic loannes a Sancto Thoma, in-
Scelicires pusnase Suares, Ruic, aliosque Socieratis A
ini

## Folio 248 — 1677088362:0288
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000288.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
DISFHLRTIO TI. SEOT. II.
rhores, altate deplorare Alarcon, quod in candem len-
centiam conspirene nobiseum, et Tolo loquendi modo
dissentiane. Ouareerium phi palnam defererui, Valques
qui nullo decreco condicionaco actu admisso, mediam
Scientiam Cultinuic.
Ad haec Dispurationis 3. Cap. primo, pluribus respon: u
detur, ita ramen remanifectum sic, guod anre nos obler.
varum est a nonnullis, Auchorem profundae esse callidica. l
eis, et (ape argutiis agere, quae magis resipiant Sophis. u
mata, quam legitimas Argumencationes, de huic expostu. m
lacioni Toannis a Sancto Thoma ica respondetur, reom. eju
nia ad caula commodum invertancur, masis quam ali. ule
qua bona sidei cura retellaneur. Tacetur enim, aue dissi- pue
ulatur, omnium ad VHUI, EUI RCCCMEIOTUM, EUI AN- i
ciquorum Thomistarum consentus, quoac principia 
communia capicalicer aduersa sciencia media; nullam 
a Deohaberi polse cuinscunque Fururi certam cognitio- sud
nem ance decrecum alignod actuale. Hloc Colum differre mul
ridentur, quod nonnulli decrero addendam purene co. i
existenciam Fucurorum in aecernitace, et huius sencencia ne
est Capreolus: alii ex Recentioribus, e quorum numero mbe
Dominicanum ruum noni Ledelimam, de Corneio, de ill
Curiel, negant huiusmodi decrera condicionaca, nisi ad. ul
modum pauca, Forre de quibuldam fururis, quae reuelan ine
cur in Scripeura. Alii nolune Dcum Cuspensum, de ob li. , d
berratis actualissimae infinicam perfectionem censene de u
quibuscum que fucurorum combinarionibus decteta con- eur
dicionsta habere.
Sed quid istx dissentiones minuex nostrorum, iuvane uul
caulam scientix medix, re admissa conditionatorm a
Scientia, non sensu Molina, sed nostro, id est, tulta de- ille
eretis, criumphum canant Anverlarii, rem confectam pu. ille
TenE, quod controverta ad hOC rnUm CaPUE GE renOCATA, ii
an dentur praedefinitiones huiusmodi Futurorum: Vnde I
coltisune sine caula curbatum esse in Flispania dum hec l
quaeltio mouericaepir, ec Molinam ex hoc capireiniquam 
rexacionem passum esse, si non exae alterius criminisreus,
quam quodnegarec esse praedetinitiones huiusmodi con-
dirionatorum, quas Thomictarum musei negant. Vnde
FADIMLCLUHE2. Eora CoMBea, ad huiusinodi praedetini.
Ones reuocacd, Luis Ruchoribus incumbere eas proban.
2

## Folio 249 — 1677088362:0289
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000289.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
PR OB. EX SORTPTVR A.
dionus, se suo latistacere ofticio, si nostris Argumentis res-
Pondeant, led grarias nobis habendas purane, quod nostro
confestione ea se laboris parre, quae ad hoc probandum ne-
cellaria ridebatur, lenaros roluerimus: unde sibi lufticere,
Si nostras pro huiulmodi definitionibus Argumentationes
Soluere commode possine: quod estmunus, eorum qui ne-
sanc in omni Dilpucatione.
Flis duobus consectariis, eorumque fundameneo, alia
duo adErmunEUE, quae Care, aur everri necesse cApro (OrrO
superiorum: in hac aurem eora dissertarione lincericarem
desidero; non Colum quod non bonâ fide relacae Sint Tho-
miltarum sententixe; sed quod rnO CaPITC LOEA CONETO-
verlia, qua lacissime paret, concineri relit. Elto non den-
tur praedetinitiones, nonne his sublacis, Caruendum est
aliquod medium cognoscenti incimum, quo Futura pos-
sint aeringi: IlIud vero hactenus Frustra quesicum sublaris
decreris, cora sectione superiore demonstratum est. Id For-
te sufficiae ad stabiliendam fucurorum cognicionem, PEX-
detinitiones sustulisse; quibus hoc rrum Audium cA,
aliena retutare, et lu2 probare nunquam: led iis qui de re
Christiana bene mereri Audene, duplex incumbit labot,
nempe retellendi Falsi, ee veri contirmandi; de neuTeF
est distimulandus, auc fugiendus, nis Forre iis, qui diffi-
danc, se neuerum posse consequi. Hlinc factum est ve
nulla exstet, aut rentata sit probatio huins arriculi, hy-
Dochetica priiis vera esse absoluris, ee roram ab illis ad
ilta derivari vericarem; et anre vel Calcem post euerlas
Pradetinitiones, probanda erant haec capica, rnde prius
necellario est explorandum Deo, quid reri habeat elset
hypochericum, quam illi constare possic erit ablolurum.
Miror discussa aded diligenter expostelatione Loannis
a Sancto Thoma, praetermissam, nec vilo verbo excula
tam lamentationem Alurcon, et comparationem ab, illo
initam Vasques cum Suare, quoad impugnatas prxdes.
nitiones, quod infauste suares, Fcelicius aic successise
Vasques. Sed quem candem habuit exicum Dispuracio à
Vasque sulcepea: In id omnes eius conatus reciderune, re
decretum Dei in ens rarionis reloluar; coramque eius cau-
Palicarem in hunc circulum nusatorium: Res est fururas
quia Dens vuIE: (9 ita Deo placet, quia furura est: CUI
esus productione remxoraria constet prxcer ens racionis

## Folio 250 — 1677088362:0290
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000290.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
250
DESEVZAZTOIL. SECT. II.
decrerum divinum. Si ea Va (ques conera nos impugnario; pilet
Felicem, Alarcon eius discipulo, rita est habere eximm. Anu
quod candem Fucurum est Suaris inforrunium, quempra ueo
Valque hoc bello infalicem praedicar: Flinc Forre acci. oien
dic re horum calu alii cauriores Facti, negene impu.
onandos Thomictas, lod eorum tancum impetum (.
Stinendum sibi altumant.
Ad reliqua quae superioribus addduntur, nihil acrinet
relpondere: neque enim verum elt, Molinam ob solas
praedefinitiones damnatas, fuisse accularum; sed quod
gloriaretur a se inventam scienciam D. Rugustino, et
aliis Parribus ignoram, ex supercomprehentione caulo.
rum; vel realii, ex Colo euentu, aur lese concradictorie
tum: _ alia id renus singularia, quae Tublatis spraedetini.
tionibus Cutticiebane Recentiores, de qua illis probanda
erane, ne videreneur Christianam rericarem delerere, aut ut
praebere ridendam haerericis, maxime Soncianis om-
nium pestilentisumis, qui Fucurorum cercam Deo nori-
tiam nesant, quod non masis ipls latistacias lupercom.
prehensio Molinae, lex contradictoria Suaris, nec latis.
Factura (ic, hypochesis Fucuritionis ex CHeHtU, QuaM PI
definitiones Thomiltarum.
Ouid ereo hec Relisioni, Si conmulsis nostris tunda.
mentis, Cua non probene Aduerlarii, nisi via alseueratio.
he, vel Colutione neraciua Argumentorum, vel proba.
rionibus in speciem posiciuis, qua rna constent pecirione
Principii pervetua, qualis est Molinae, Fucura hypocherica
coonolciincausis secundis, quod illas Deus super eom.
prehendac; quid reto id sic Cupercomprehensionis no-
men; vere incomprehentum clt, nec ab iplo, aut eius
discipulorum rilo, hactenus explicacum. Nihilo melio.
2es lune eius discipulorum probationes, pro opinione
communi; nis quod ricio pecirionis principii, addacur
aliud Forre grauins; nempe scientia mediae Luina: naM
cum ad hoc exeosicaca fuerie, ve condicionatorum nou.
tia pexlucerer praescientie ablclutorum; id est, prius illam
quam icta vera eRsene, ec scirentur; tamen adeo infceli.
cicer quaesira es condicionarorum reritas, a concradicto.
riarum defururis lesc, aur à suppolicione evencus, tucuri
ance omnem caulae decerminationem, ve si huiulmodi
principia de condicionatis obrineane, de ab soluris perin.

## Folio 251 — 1677088362:0291
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000291.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
PROB EX SCRTPTVRA.
S1
de ralere necesse sic, ac proinde aliquo etiam rarionis,
aut nacuras instanti, praelucere non posse scientiam me-
diam conditionarorum absolurorum praescientia. Cetre
quicem Christianam eo deduxerune, arque his appende-
rune Fundamentis; non ridentur eius rericari, e auctorirati
consuluisse, melius quam ii, qui prae definitionibus eam Fudo
ciune e fustentane.
t
PAR ABR APAYS SECFNDYS.
An Scriptura faveat scientia media.
DYEESA REFeoris viribus nicuntur scientiam me-
LLdiam ex Scriptura deducere, quasi Ade divina cxe-
dendam: Sed multa obstant illorum conatibus, ee consi-
liis: neque enim ad AdCM PCTFINENE QUXCUINqUC ex SaCTa
Scripeura probantur, nisi vel expressis rerbis ea eradat,
vel illam communis Ecclesix cradicio, ad eum sensum in-
terpreretuT. Sed ab veraque Aidei regula longissime
abest sciencia media: quo enim loco, criam nomine re-
nus, illius Scripturam meminie : AUE quis SS. PaFEUM, XC
incerprecum, ance hanc exorram controverliam, luis in
Scripturx, commentariis, rel minimo rerbo significa-
nic. Multis Pane Argumeneis longistime repecitis opus
est, Seientie huiulmodi ex Scripcura trahendae, _E extun-
denda: quare nihil ad Adem, sed a summum porest ad opi-
niones Theolosix perrinere.
Scriptura exprestis rerbis renelationes aliquoc de Furu-
ris condicionatis retere: Led ex revelarionibus probacum
est Fucurorum cercam noriciam deduci non poste, maxi-
ne cum obiurrationes spectant porius quam FucuTOruM
noririam huiusimoai revelationes, de conciones magis
quam Prophecias resipiunt, qualis est illa Tudaeorum ex
comparatione cum Frriis reprehenho: neque enim ad
maiorem exigenda est veri Termonis rigorem haec in-
crepatio, quam mina Reri Frechix denunciarx ab Ilaia,
morieris r, (5) non vives: quas fuisle veras ex caularum
nacuralium Perie, ac propentione, nON Ex MOETC leCUEd,
cerrissimum est. Ouid vetat, quin qui poenicentiam Fy.
riorum, ex eodem capire, id elt, ex minus perrinaci ad

## Folio 252 — 1677088362:0292
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000292.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
352
DESODZATTO II. SECT. II.
malum voluntare Frriorum denunciauerit, non ad even: mul
cum certo sisnificandum, sed ad obiurgandam Ludaeorum aliu
maliriam: Ouare quod inde allumunt Aduerlarii ex eo, itul
loco, aliisque similibus, inferri non minus certam con- sione
dicionatorum quam absolurorum nociciam, vel Falsum, sint
eAt, vel ad Cummum probabile.
Si ex rebus eiuldem generis, nempe ex Fucuris, ablo- ul
lure aur disparere condicionaris, liceat de huiulmodi libe. mce
ris Fallibili rinculo connexis Raruere, aue coniicere, cau- vlle
sa cadene ex Scripeura senrentia, detenlores scientixme. onel
dix, Cuoque indicio damnabuneur: quandoquidem ad piene
exrerorum omnium cerram nociciam, decreca praeire ro. sico
lunc ex Scripeurx sensu; cur igitur singularem de huiul. M: M
modi futuris legem constiruune, qua a decretis eximun.
cur, qua eslee, prius quam erit rerum, de iltud ab illo pen.
dere rolune: Er ne dicam necellario, sed vix rilo veri
simili REOUMentO nicuntuE: Quin pocius SI hXC FutuTA,
ad reliqua de quibus Scripeura agune, vel omnia ad
Scripcurx regulam exisantur, peric omnino sciencia
media.
Deillo conditionare Fucuro, quod ad disparara perri-
nec, relaco 4. Rerum 13. non rna cs Recenciorum sen-
rencia. Suarez existimat metiendum esse rerulis alio-
rum Fucurorum: id est, veram ese alceram illius parrem
decerminatam anre decrecum vllum. AlareoI, de Arubal
concra, exigunt ad illius reritarem decrerum aliquod
actuale; quae opinio detenditur Dispuracionis 2. NTum. 57.
quod scilicer eo loco, non tam significerur quid homO ex
hypochesi libere Facerer, quod porissimum quarieur;
quam quid taceret iple Deus: cum senus lc: Si perenssis-
ses quinquies terram, dedisset cibi Deus rires ad pereu.
ciendam Samariam reque ad consummarionem. Sed sen-
centia Suarez magis contencanea, est principiis scientix
media: nam praerer quod, anre quodcumque inctans
racionis, verum esse oporrer, de scibile, quidquid futu-
rum, Ceu a DeoColo, Peu à creaturz congente Deo, pen-
deac: nihil horum deest huius generis condirionaco dil-
Parato, neque enim quaritur Colum, quid Deus, sed
etiam quid homo Facturus sic: nempe, si percullerir le. 
Deies, aut quinquies cerram, sc hostes ad incernecio.
nem deleturus: Ergo rel illud, vel nullum fucurum

## Folio 253 — 1677088362:0293
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000293.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
PROB. P Z SCRIPTVRA.
conditionatum, anre decrecu Dei CriE detCFIMIMate re.
rum, aut (cieum.
Hlaec dicta sint reaonolcat Lector, quam intirma sine
Aduerlariorum Argumenca, qua in graciam scienciae me-
dixe ex Scriprura depromune; nam nisi fere graris illis
concedamus, dari cerram, et Deo dignam huiulmodi
condicionatorum Ccienciam; rix rilo legitimo APguMen-
eo id conticere pollune. Floc tamen partim probaco, par-
eim concessos, sc argumentantur. FTuiu(modi fucura con-
dirionara nequeunt nora esse Deoin decreto etticaci, et
praedetiniente: ergo lunerera, e scira, ante decrerum,
vel ex lupercomprehentione, vel ex lege, _cc. PFOBAHE
minorem: nihi Dcus coonoscerer tucuram paenicentiam
Frriorum, Parratis apud iplos miraculis, oua apud le
edira viderant ludai; rana fuisser increpatio iltorum,
Prae Tyriorum malicâ: quia non decrar illis iulta exeu-
Pario poenirentiae dilaca, aue repulla, quod scilicet
illis desic efficax decrecum omnino nececlarium ad pceni-
cenciam agendam.
Confirmatur: comparaciua increpatio iusta esse ne-
quic, nisi sic aegualicas: alias iniulte increparetur seruus
ruusprae alio, qui mille aureis recepris, toridem fuerie
lucratus, cum ille cencum comparaverie, quia plura non
ReCCpeTAE. Maior aurem est inaequalitas, orca ex efficaci
decrero; quam quae nalci posset ex dispari pecuniarum
Cumma: quia Heri DOrelt vE Qui CeNLUM NUMIOS FeCC-
peric, lua industria lcretur plura cencena; nunquam au-
cem porestconcinsere, imo repuonar, re cui desueric et-
sicax praedetinicio ad Poenitentiam, a peccaris relurgat;
sicuricui aftuerie, non porest illum luorum peccatorum
non pcenirere.
PARACR AP ADS TER TZYF.
Solutio Areumenti ex comparatione Ludaorum
cum Tyriis.
ON elt dubium quin illud Argumeneum sic ex toca
Theolosia difficillimum: Sed quarnor nobis supDe-
cuncerauissima, quibus elevetur, eaque paucis perstrin-
ami Respondco inque primo camdem difficulcarem

## Folio 254 — 1677088362:0294
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000294.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
254 DISP VF AT1O Il. SFCT. H.
Sibi obiecisse D. Paulum ad Roman. 9. ec ex illo D. Augusti.
num _e D. PFOIperum. NIam cum PLatuisset hanC veritareM.
Ereo cujus vuls Dens miseretur, E quem vult, indurat:
Stacim obiicir sibi, quod ex Aduerlariis reculimus: dicis
isaque mihi, quid adhuc quaritur: Et relpondet Volun.
rari enim ejus quis resistit: o homo: tu quis es qui res-
pondeas Deo. Vis obiectionis eadem prorlus est, cum re-
lata ex detensoribus scientix medix, sed paucioribus rer-
bis comprehenla. Iraque dicis mihi quid aahue quariture
Duorum sensus elt, inique arquor quod non resipuerim,
_ abiccerim peccatum: hoc enim mihi impucandum non
est, cui detuie eraria etticax, cirxa quam impollibile est
meam ritam corrisam, et in Dcum reteram.
En cora ratio iniusta quesimonix; quati reprehendine.
queat peccator in malo perrinax, cui denesara sit graria
natuTa Cua efficax: e cum cancum iusta sic expostulatio,
cum omnibus confertur gratia communis Cufticiens,
quam quisque ex innaca libertare reddar eHicacem, auE
inefticacem. ouid rero D. Paulus ad hanc ditticulcares Non
dionatus Coluere, sicaronencem reprehendic, d homo: tu quis
es qui respondeas Deo: Quali deterreret a canta protun.
dicate scrucanda, qua ramen modica, ac fere nulla eser,
Si renocari postet ad roinneatis BIIMIaNa CONSeNSUI PFE-
visum, aur dillensum. Vnde delomitur oranissimum AF-
sumencum concra seientiam mediam: rel laruic Paulum
discrimen eratia Faciendum anre omne decrecum Dei,
ex pranisione consentus: vel illud Aysterium illi inno-
EniE, Sed tacuir Pola admiEaTIONE CONFEHEIS, quas impe
necrabile, reinquie D. Peolper F. de rocarione gencium
Cap. 25. Conteltus hanc quaeltionem, nec per liberi arbitrii
relle, auenolle soluendam: rel revera ica solui posse exi
Stimauit. Si duo priora relis; suspecta imo damnanda
ectea Theologia, quam D. Paulus isnorauit: si postre.
mumasseras; reum illum peragis, decenta de oppressa ve-
Fitacis, ee preuaricarionis caula Dei, qUaIM CUIM VHO Ver-
Bo cucari postec aduersus impios, pallus est in srave (can-
dalum incurrere. Pinsdem criminis conseios habebitD.
Ausultinum _ D. Prolperum, quorum hic primus toco
libro de correprione  prarii, docet cur corripien di sine
Deccatores, ( a gratia Dei donari debeat ipls, re relipil
CAHC.

## Folio 255 — 1677088362:0295
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000295.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
PR OD. EX SCRTDTVR A.
255
Huic prima respontioni addo secundam: rationem hix-
manam, dum alciora e quaerit, per praerupta incodere,
de in eos seinduere laqueos, quos aliis instruie. Ouare
u hoc arsumencum Aduerlariis omnino loluendum eAt.
es
Onamnis enim doceane Iudaeos, et Fyrios, pari Parsice
gratia Fuisse Prauencos, non camen nesane, lonse dispa
resmoraliter, e ratione beneficii: quia TYrIIS CFAE CON-
ferenda, consentanea eorum insenio, ee corporis, aeque
animi affectibus, ve ex Vasque, vel ex SUarE, Ca TeMPO.
risdifferentia, eoque rerum ordine erat imperrienda, ve
intallibilicer consensus rolunearis sequeretL. AE COMETA
Tudais exhibita Fuic, nulla cemporum, affectuum, habita
rarione, e iis circumstantiis, quibus praeuidebaneur
dissenturi. Si ergo iniustam repurane increpationem
rnius prae alio, qui non sic par auxiliis de beneticiis
scatia, inique reprehenduntur Judaei exemplo Trrio
rum, cum ilti graciam concruam, alij inconsruam ef-
sent recepturi.
Si dicas iulte reprehensos Tudaeos, non solum quod ex
maiori maliria repulerinc graciam oblacam; sed quod illis
nihil defuerit eorum, quae necellaria erant ad poste; nec
aliunde Deum debere capeare eas cantum occasiones, qui-
bus praeuidebat consensuros, nec in illis collocare rnquam
quibus non erant consenCuri: quia subernacor rniverlalis-
simus rbimuniuie sinoulos Facultare ad agendum necelta-
sia, ad artrierium ipsius perrinet, finis camen honecti
caula, congruas quibusdam seligere occasiones, ve de
iltis melius mereatur, quam de his quibus auxilia dac IuF-
Aciencia quidem, sed incongrua, id elt, in actum secun-
dum non prodieura.
Ouod illi ad sux senrentix detensionem, ec divinx pro-
uidentix caulam afferune, licer nobis rlurpare: de iildem
auc similibus responsionibus Arommentum contra nos in-
structum intringere: de hoc elt cerrium quod promisime
Praecticurum. Aeque ast id ex Salmanticensibus, ec Joan-
ne a S. Thoma eria obseruanda Cunc, primum veiulla
Eic delinguenris increpatio, eria necellaria esse: Primo re
inster aliquod officium, quod debeac, et quod postic imple-
re, reramen non impleat: unde inferune ad iultam ob-
iursationem minime requiri decrecum efficax, quod ter.
cium condicionem collic ad obiursationem. _ PoniEng
1

## Folio 256 — 1677088362:0296
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000296.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
256
DESDNYA ETOII. SECF, II
cessariam: quia infert libere, ee infallibilicer rem Facien. 1seie
dam e implencam. Non porerant ergo Iudaei obtendere alere
rultam lux pertinacix, ee malicia exculationem; cun illis 
eria suppererene, ad hoc requilica: nec decrerum etticax (iutco
collebat porentiam ancecedentem, quamuis non pone.
rec consequenrem, id est, cum actu coniunctam.
PAR AGR APHVS GYARFY S.
altera eiusdem Areumenti solutio.
A LTEKVM quod ad Aroumenei Colurionem adden- muli
LLdum occurrie, maximi momenti est, auxilium etti. suvinn
cax a Cufficienci diltingui quidem, non sicur videnturin. mene
Sinvare Toannes a Sancto Thoma, e alii, quod etticar sun
cancum actum respiciac, sufticiens rero porenciam, id est su
actum primum: licer enim aliquo lenlu verum A, ride.
tur cemen commodius,  illorum distinctionem, eadem
a
ratione explicemus, qua aninx rationalis à eradu senfi. sul
eiux, de rececariux; rel numeri superioris ab interioriire s
non Cemucuo excludant, led comparentur sieut inclusum
li
2d includens, eorum ad parrem: quia sicut anima ratio. peu
nalis exerCet munus regetatiua sc sensiriux, addirque
rationis rum, de Faculearem; ita mihi ridecur comporanda
Seacia efficax cum Cutticienti, re praeter pocenciam, ictius
actum secundum inferac certo ec infallibilirer: quod prae-
cer exemplum oratia consrux, _ inconsrux Aduer.
Pariorum, porest alio explicari aptiore ex D. Thomade.
sumpro srarix Canctificantis, qua re in anim a per modum
habicus relider, haber racionem, ec rim auxilii Cufticientis, pdil
Prouc actu infunditur, animam que impellir prior secun.
dum genus caula efficiencis, polterior secundum genus
macerialis ex dilpoliciua, conlensu, seu actu contririonis
quo recipitur, rim habet non Colum auxilii Cuffcienris, sed
etiam efticacis: Ergo verum que continet, et à lutticienii
diltinouendum est, re anima racionalis a sensiriua.
Duod pocest alio Forre convenieniori exemplo illu
Strari, iudicii, ex imperii, quo polico sequitur libere con-
Tenlus roluntaris, nec porest non lequi sensu compoliio:
Idud reroiudicium, et imperium ricimum distinguerem
a gene.
prite
Me0

## Folio 257 — 1677088362:0297
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000297.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
PROB. EX SCRIDTVRA.
generali, eodem discrimine, quod est obseruatum inter-
cedere inter animam racionalem, ee senliciuam: de eodem,
diverso genere compararionis priorem esle, aut posterio-
rem consenta roluncaris, rei diximus habicum charicaris
pexire conlentui, quo recipitur, aut ilium sequi.
Hliscerrio est addendum, ex Joanne a S. Thoma; pec-
cacorem indignum esse gratiâ Dei, illique relctere dupli-
ci genere impedimentorum: gnam doctrinam protun-
dissimem delumie ex S. ThOMAZ. CONEFA GTENTCS CaP. 59.
e 60. Primum genus impedimentorum, (unE peccata
quae praecesserune, vel actualia, vel orisinalia: quorum
licer incerdum rarionem non habeat Deus, sed summ à
milericordia superaris obstaculis, maximam graciarum
copiam effundar in eos qui huinlmodi masis derineneur;
tamen cerrum est occasioneillorum. Deum posse, de in-
cerdum re ipsa esse parciorem beneficiorum, et auxilio-
cum, ee in illorum poenam reculare grariam, cuius abcel-
sum alia peceaca seguuneuI.
Sed praecer illud impedimencum ancecedens, quod po-
cestmulto cempore prxeire peccato inde secururo; aliud
est genus impedimenti concomitans, prius tamen lecun-
dum genus causae materialis; ad quod sequatur primum
Deceacum. IIlud vero Loannes a Si Thoma rocar impedi-
mencum culpx concomitantis, vel inconsideracionis
quod prius sE secundum genus cau la disposiciux, (cuma-
cerialis: denesatio rero auxilii efficacis praeerac secun-
dum genus caulx efficientis, sicur dictum est de gratiâ ha-
biruali, et de indicio vlcimo practico; haec rero distinctio,
seu ordo erioris secundum divertum renus, receprum in
Schola Deriparerica, de Thomistica, canci momenti esse
putat Cardinalis de Lugo Dispur. 8. de poenicentia, Sect
7. rreo constituro, dicat Thomistas, qui eo contuserine,
tutos esse ab istis Aroumentis, concra peaemotionem d
gratiam etficacem à libertate laesa reperiris.
P AR A GR A PHVS OVTNEYS
odoesol docobbe alopet tet bt
VAR FYM, e ricimu a LuS AGMeM TOIU-
cionem aduenidum ett, qual incerprecatio, rel ami-

## Folio 258 — 1677088362:0298
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000298.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
258
DTSPVTATTO II. SECT. II.
pliatio primi. Ica enim mordicus suae scienrixe media ad. ile
haerent Adverlarii, cancum que praesidii in hoc luo Arou- 1
menco, quo illam ex Scripcira cruune, sibi adesse pucani, s,
ve rix curene pluribus aliis Scripcurx locis rim inferre: I
e tanti Faciune querelas peccatorum, ve illis compel.
cendis, nihil dubitenc eotum capur Paluris renocare, seu qque
divina grariae efficacis, de sufficientis eocum discrimen n
crahere, ab innaca livertare qua quisque le discernic,
quo sloriari possir. Consceurio est cuidentistima hoc AF- SuNe
dumento, quod rrsene Salmancicenles Dilput. 9.
illi
Cum duo partim conveniune, parrim differunt; cario amn
distinctionis non porest repeti ve a primo principio, ab iis, lu
quibusincer seconveniunt, de Pares Tunc: res videcur enin nile
dencior, quam ve egeat probatione; nCC MINUS CeTTII IVIO
est ex Aduerlariis communem omnibus hominibus dari pet
graciam sufticientem, de incerdum maiorem reprobis a, e
quam electis, ee convertendis: Ergo, veinguit D. Ausu. n
stinus de Pradest. Sanctorum cap. 5. in ea verba ad Co. alieu
rinchios. Oui ploriatur, in Domino elorietur: quis enim te hille
discernit: Nihil haic sensui tam contrarium est, quam de ol
suis meritis quemquam eloriari, tanquam sibi ea fecerit, a
non cratia Dei: sed gratia quae bonos discernit à malis, non u
qua communis est bonis, es malis. HlOc Arsumentum ex l
TocoD. Pauli rrsene Salmanticenses Dub. F. Quem Cup. aotiis
Pressis aliis mulris selegerune, quod inquiunt Pius veritas pieuo
non possit ita bene saluari, E Cemel admietarur Ccientia me-
dia. TIIOFUMI APOUMENEO FESBONdCTUE ACCUTATeFOTO CaP.
2. Di(puT. 3. Ced quod Salmanticenses dizerune pro lum-
mamodestia, non ita bene laluum esse illum locum ad-
milsâ scieneia media: non debuic ipsis, nec caula, quam
Propuenant, Fraudi etse; quasi ille locus parum rrgeat
Concra Fcientiam ediam, qux in curO Sic, nec quidquam
cimere a Scriprura possic, illo loco explicaco, qui ridetur
Longe abesse ab asterrione probanda praedefinitionum, ee
nisillas rerbis quoliber radio Colari illustrioribus, nostris
oculis subiiciat legendas, neque hunc, neque rilum ex 1O. a
ea Scriptura locum obiici posse, qui vel minimum mediam
Scienciam ladac: quasi non possit impeti ex aliis capicibus
a Praedetinitionibus diuersis, quasi C. ap. 9. ad ROmanOS
Gravissimo silentio non riaeatur prXdaMINaL2.
Nam licer Aroumenca, a Clencio, seu ab auctorirate ne.

## Folio 259 — 1677088362:0299
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000299.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
PROB. EX SCRRDTVEA.
oatiua repeta, rideantur esse debiliora; illud caten c
Apoltolo delumprum, demonseratiuum dici porest, quia
sivera, auc quod perinde est, si Apostolo nora fuissee
haec scientia medix Theologia, de aliunde sui defenseres
neceslariam omnino purene, de continuo adhibeane (01-
vendo, quod sibi Apostolus obiicie, Argumento, repecico
ab exculatione peccatorum, detuisse ofticio, _ in pecca-
cum laplos, quod sibi defueric illa roluncas Caluans, et gra-
tia efficax neceslaria ad salurem, et perleuerantiam, qua
praedectinatorum nulli necetur, concedatur religuorum
hominum nemitri; qua rarione, aur qua conscientiâ po-
tuir Paulus orani huic Ccandalo auertendo, peatermitiere
nedum idoneam, sed eciam necellariam scientiam me-
diam, ex coram difficulcarem admirarione loluere, de ad
omnipocencissimam roluntarem deducere: Hloc P’auli l-
leneium, sxauius, de expressius censeo contra scienciam
mediam, qualibet censurs, in illam conceptis rerbis lata.
Nec dicane Aduerlarii, hunc ruum ex Scriprura locum
posse in illam proterri: nam plura alia hoc Paragrapho in-
Sinuata (unc. Theologi lapemale audiune, nec interdun
sine causi, quod rideacur nonnum quam non omnino 250.
re lincere. e bonâ fide. Lam aurem requiro in relponsio-
nead Aroumentum Salmanticensium: reomicram male
rim auchoritacis Apostoli, re aduersetur scientix media, ad
id capur reuocari, re necesse sic praedetinitiones nostras,
colocolesi, qua camen adeo lonse dicuneut inde exu-
lare, vris qui se ea lesere ee loci dicat, quicumque sit; possie
etiam facile Hebraa legere sine punctis.
Sed si Aroumentum ex eo loco pecirum, nihil habet dif.
Reuitacis contra lcientiam mediam; ad quid in eo Poluen-
docor impletx pasina, et quatuor plurelque responsio.
nes congectae unt. Nec tamen proposicum fuit cora lua
ri, Sed maona ex PaEcC encruacum: nam eorum robur AF-
oumentationis duobus verbis nicebatur; ex Ruoustino
graciam communem bonis malisque, non posseinducere
illorum diserimen ad Calurem, ex illo axiomare, plurium
inter se parium conveniencium, parrim distinctorum
causam differentia nulla rarione alsumi posse a communi
busnocionibus e rehus: a quibus camen rerbis, nescio
an de industria abstinuerie Aduexlarius: Ped hOC CCrEUIM
est, nullo loco lesi, quare responsiones nihil esser opU

## Folio 260 — 1677088362:0300
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000300.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
260 DISPVTATTOII. SECT. II
retellerre; cum peaecermissa sic praecipua vis Aroumenei
Sed rlcro conceditur quod euincic: nam Numero cinf.
dem Cap. 17. ad finem sic habetur. F100 proprium est li.
berorum acentium, ut antecedens eorum aequalstas possit es.
se causa consequentis inaequaliraris, neque alicer Cac liber-
tas seu tacultasagendi: Argo prima caula illius excessus
qui elucer in actu 2. _ faltim rocatur conlequens, est ipsa
creaca liberras, de a Deocancum est marerialiter, dc per
accidens, ac praecer illius incentionem: à quo non vide.
cur abhorrere, quod lego eiuldem Cap. Numero r4. his
verbis. Atque in eo ni fallor, deceptus est auctor cum que
disputamus: quia videtur sentire ascribendam esse D eo dis-
cretionem hane formaliter, C5 quatenus onus aliquid ha-
bet prae alio, non autem maserialiter tantum, ita ut suffi-
ciat id in quo onus alium excedis, esse a Deo, id est, ma.
cerialicer, necmagis ex methre, ec incentione Dei, quam
ratio minoris boni est aliguid cibi appecibile, aur eligibile
Dex maioribono, quod illi Exepius ante Ponis.
Non derrecto erudiri Lectoris iudicium ad quod se
pronocatio: idoneane sic ad Caluandam, ve postulane
Salmanticenses Apostolicxe sencentia veritarem, haec in-
cerprecatio: qua non magis retere in Dcumillud Apocto.
li, Duis est, qui se discernir Ouam in voluntarem ereatam,
minoris bonielectionem supra magis appecibile: ee cum
illud Reproborum, ac. Electorum discrimen, sic praeci-
Duum ordinis gracia ornamencum, a causa rniversalipra.
cipue inspiciendum; non rideo quararione dici postiv, a
dinina prouidentia else materialicer praeter intentionem,
de cacomodo, re alias inferebamus ex scientia media
principiis, quam responsionem riderur ferire illud, enis
est, qui re discernit? Ouodplus habet enersix, quam re
dicispossirhuintinodi exccsum, aut discrimen esse a Deo
macerialiter, et quasi specificaciue; reduplicatiue vero
reterri in causam secundam liberam, rel porius a nullel.
Se incentum, sed casu provenire.
oneu melior relpoo al 2. Arsumentum ex eo.
dem loco Apoltoli, quod involuic quaestionem intrica-
eissimam, de emanacione actuum supernaruralium, a ta-
cultatibus nobis congenitis. Ft ve rem, cui sedulo expen-
Pendenda, opus esser muleis libris, breui perstringam,
qancum ris Arsumeni exisir; Tub hACFOLIA PEOPONO.

## Folio 261 — 1677088362:0301
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000301.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
PROD, EX SCRIDEVRA
Onamuis in contesso sic apud omnes, quolcunque actus
vitales actiue à poreneia prodire, qua recipiuntur, live Deo
alctoregrarixe, sive auctore natura coagente hant; leu a
facultare, habicibus infulis, rel nacuralibus in structa Pro.
srediantur; eriplex tamen a Theolosis inter actus naru-
rales de Supernaturales discrimen consticuitur: guorun
primum est, Facultarem nacuralem comparari ad actus
Supernacurales, ve porenciam remoram, Peu obedienria-
lem, quae segeat elevarione; ad actus veronaturales pro-
rimam rim habere: unde secundum discrimen inferune,
Beatos disparis incelligentix nacuralis, quales lunc homo
de angelus, aequali slorix lumine donacos, parem om-
nino elicere vitionem: unde cerrium, deducune discri-
men, rum donorum gratix, effectum esse praedestina-
tionis, sicut d ipla dona. Hlic est consentus Theologo-
rum, de porenciis nobis innaris, si comparentur ad actus
supernacurales, a quo recessiernus Molina, his cribus ca-
pitibus a nobis noratis; cuius singularis opinio, proinde
minus cuta, detenditur a Numero 18. nec opus est lingula
expendere, quia corruune explicarione, de deductione
eriplicis differentix, inter actus naturelis _ supernatura-
lis ordinis. Onam vero solida sinc haec principia; ArgU-
mento est, vix ruum Theologorum, excepeo Molina
tuisse aulum dissentire: unde deserendus est porius, quann
detendendus, Anobis sE cura veritatIS.
Relponsio ad 3. Aroumentum Salmanticensium Nu-
rOL5. dc duobus sequentibus, nicieur diffetentia condi-
tionacorum fururorum, et absolucorum, quasi illa prius
vera, ee scira sine a Deo, _ ex illis derivetur veritas in
illa; aeque ex illorum praescientiâ Deus Catuar; le in
illo rerum ordine consticuturum hominem in quo pex-
vidic consensum fracix, praecermistis intnitis circunstan.
eiis, quibus praeuidie male responsurum sratia, et officio
acquehunc delectum occasionum prxecipuum esse benet-
cium grarix. Sed quid Ret, S esset conditionatum, nec
erius sIE verum, nec scirum quam eris ablolurum; aC pro-
indeistius rerices nulla rarione ab illo pendeac: Corriene
sine dubio, quaecunque illi prioricati, auc subordinationi,
reluri CadUCO FUINAAMENEO RSFFHHNEUE: ve hihil opuS SIC,
sireula retellere plurilus, cum omnia rno verbo con-
vellantuma

## Folio 262 — 1677088362:0302
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000302.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
AR TTCYLVS SECYNDYS.
An foientin media sit consentanea principiis
D. Anoustini, ( D. Thoma.
Am monui id nos ex nostra mechodo captare commo.
NEdMI
di, recirra caulx dispendium breviores esse licear hâc jumes
parce concrouerlix, in cuius examen dimidium fere ex-
penditur operis, cui respondemus: nam loca Patrum,
mentiillorum certius rimandae, se consequendae, oppor.
runa sunc, qua argumentola cum Suare rocauimus; ac.
que hoc genere locorum Ccuprobacionum, breni reloluen.
da eltnobis duplex quaestio, de mence Ausustinicum Ad.
verlariis, rbique capicaliter pugnancibus, nempe Moli-
na, ec Tansenio, eorumque sectaroribus, hic Tanen ad.
versus nos consencientibus.
PAR ACR APHVS PRLMYS.
Non solum osusscientia mediae. sed ipsa scien-
tia media a mente Dini Anensini es
D. Thoma aliena.
ISPVF A XY Porest eLMenre D. Auoultini de sciet.
cixe medix rlu, ee ratione: primo an decur vila con-
dirionatorum scientia ante decrerum, qua Deoconue
geniar, vel renera nullum agnoscat Deus cerro conrin-
sens fucurum conditionacum, nis in essentia, ee decreto
vemediis cooniris: rel si habere aliquam admictatur, an
Electorum salus. e praedeltinacio nicatur huiulmodi scien.
eia, camque adhibeat Deus, sive prouidentix, et Praede-
sinationi hominum fulcienda, ac dirigendae: verumque
concendune Molina, eiusque sectatores. Primum admit.
D
ut
ric Tansenius, eamque aic esse mentem D. Ausustini, puqui
quod sc probaturum sloriatur, si opus sic locis et argu.
mentis infinicis: ideo ex illa sciencia media, negorium
praedeltinacionis Angelorum, de Patus innocentie, do
cer iuxta D. Ausustinimenrem esse peractum. GuareMd
I
aide
Peie
1
M
12
i
262 DISErTAZIO II. SECT. HI.

## Folio 263 — 1677088362:0303
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000303.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
Ex D, AVOVST. EF D. THOM.
nitestum est illi, nihil repugnans, rideri habere hianc
conditionata cognoscendi rationem: sed ejus rlum se-
movet a prouidencia hominum Caluci accenca, quam niti
rult Cola omnipocentix; e oracixe ri efticacissim, ad
quam consusie D. Paulus his verbis, voluntari ejus, quis
resistis, id est, re explicat D. Thomas, quin hac quod Deus
ruic, ec qua ratione tieri roluerie, id est, libere ee intal-
libiliter.
NOS COnEra rerumque Caruimus, non Polum rum
scientix medix Deum remouisse à negorio saluris homi-
num; sed in torum hanc scientiam à Deo elle alienam.
quod ex superioribus brevirer de valideica probo. Nihil
apud D. August. _ Thomam, cerrius his duobus princi-
Piis, omnino aduerlis scientix medix, Deum creaca om-
nia nosse inessentia, re in ceula et in medio cognito, ne-
que a rebus scienciam haurire: ex quo inferune aliud prin-
cipium, ses esse a priori, de re a caula, quod sciantur a Deo,
non aucem ciri a Deo, quia sine. Elis duobus principiis.
adde cerrium nihilo certius: his sanctissimis Doctoribus
omninoisnora esseprincipia, quibus sciencia media FuI-
citur a Cuis aurhoribus. Neque enim illis per omnium
venic in mencem supercomprehensio Molinx Plane in-
comprehensa (ne quid orauius dicam:) lex CriaM CONLTa-
cradictoriarum de Fururo contingenti, ex Dino Thoma
Aristorelem securo, non obtinei cum de luturis concin-
genribus de liberis agitur.
Dicestercium superesse principium, quo nicatur scien-
ciamedia, illud rexo esse suppolicionem, qua ance omnen
caula dererminationem, res fucura sc. Fioc principium
quodrnice regetur, aliisvel reiectis vel caciris, differt a L
Molina, quod re dixi eftusiac omnem mentis cogicario-
nem: istud vero si admictatur, debeac esse per le norum
ac proinde decepri lunc, quorquor in ludarunt Theologi
e Philosophi, huic quaestioni disoluenda, tanquam om-
nium obscurissima, e insuperabili; cum deducta eandem
sicad propositionem, non minus per senocam, quam siE
haec, quidquid est, oporret esse dum est. Sed hocmaliha-
beccertium istud principium, cum secundo; quod scien-
riam mediam, cui substrarum crar guasi fundamentum,
omnino cuertar. Neque enim negari porest, nisi per
summum procerutum, quin eris ablolurum; sit rerim

## Folio 264 — 1677088362:0304
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000304.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
264
DESEDTATIO. TI. SECT. II.
eode iurC ex CvenE, E esset habeac eandem reritatem
ex cventu certam, anre quodcumque decrerum. Ouis
credat D. Ausustinum ec D. Thomam, corius Prouiden.
cix e relisionis fundamencum roluiste iltis principiis ap. Aus
Dendere. Ex his ergo concludo; Cciencia mediae nedum
rum, Ced cationem eriam isnorari, e improbarihis san-
etissimis Doctoribus; quod pessime illorum principiis
conveniar, nec quibus nicitur, consencanea sine illorum
Pavientia.
Seio de menre Diui Thomae acricer pugnari cum Sal-
manticensibus de Toanne à S. Thoma Dilpuc. 4. a Num.
27, ad 46. _E VE verum Farcar Caris dubio ex ancipici Marte.
Docest enimmens lancti Doctoris inguiri, vel ex princi.
Diis communibus rori eius doctrina connexis; quam me.
chodum nos securi Cumus: vel ex gnibusdam locis sinon.
laribus a conrereu aoctrinae Diui Thomae auulsis: de hane
Porislimum riam sequuncur nominari Theolovi; ea vere
ad ricilirigandum idonea magis est quam act cerco alle.
P1
es
quendam mencem Sanctorum Doctorum. Contentio. pa
nem augene condiciones omnino iniguae quae nobis pra.
Ccribuntur. Heranc ex rllo loco nostram Sencentiam ex-
trahi possenisi expressis rerbis praeferat decretum actua-
de esternicam rarionem cognoscendi fucura, quia que.
Aio, ingniunE, TANCUM eAE VETUI SanCtUS THOmAS ad.
miserichuiusmodi decrerum circo omnia FuCUTa. Sed nis
aquo iure reculent nobilcum dispurare, afterenda sune.
illis loca quae peaeterant Fronci infixam scientiam futuro-
tum ex supercomprehentione, ecc. e quae conditionata
Gille
ms.
priora absoluris Racuane. Sed rarinihil illorum avudio. vconee
sum nequidem per comnium exstare, excipiune Numero
27. cum in hac quaectione parrem illaM sEGUANEUF, qua
negat polica esse a Divo Thoma in rniuersum decrera
uon h
a
libt
illa, nihil aliud à se expostulari posse, quam ve osten. li qu
danc alium habere senlum cestimonia D. Thoma quae
Droduxerimus ad hoc probandum, quod à se neea.
cutma etto
pain
Messet
ninullar
vodne
1t:
suerit
sempit

## Folio 265 — 1677088362:0305
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000305.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
PA R A GR A PAYS SECYNDY S.
Operosius probatur scientiam mediam principiis
D. Thoma repugnare.
Verrs nobiscum asicur, quam leses dispurandi pa-
Sciantur. Immeriro huie rni conditioni astringimur,
reprobemus expressis rerbis D. Thoma consticuta decre-
ta, quasi rnicam rationem huinlmodi Fucura cognoscen-
di: quia alix suppecune ad id non minus etficaces, qualis
est haec, quam Cubiicio, ec qua perstringam plures hac
parteasicacas disicultates.
Non est dubium quirrionoca aur improbata sic Sancto
Doctori scientia media, e ab illius principiis abhorrear;
si huiusmodi scientia obiectum coliar, de quodlibet me-
dium, quo condicionata cornolcantur, decreto excepio,
e inde praesentia secuca in aeternitare ab AduerTariOTUML
mence alienis: quia nihil est ad constimendam (cien-
tiam, necessarium magis, eius obiecti reritate, ee quo
accinsi possine medio: Aequi rerumque rollic Sanctus
Doctor. MLInOF GUOAd PFIIAM PAEECM PFOBALE ex re-
latis AEC. 2. luperioris Sectionis: ubi probacum estmulris
reltimoniis D. Thoma, concradictoriis de Fucuro con-
cingenei nullam inesse dererminatam veritacem, non (o-
lum quo ad nos, sed etiam quo ad Sc. Namm D. ThomaS
Lectione r3. Super cap. 8. libri Perihermenias, nesat hu-
iulmodi contradictoriis recitarem: quia fucurum con-
tinsens non habet esse dererminacum in luis causis liberis,
e concinsentibus quod se habeat ad opposta.
Id contirmat prima parte guaelc. (26. arc. 7. 2d 3. ubi
aic, illud quod nunc est, ex eo fururum fuit antequam
esset, quia in (ua causa erat vt fieret; onde sublata can-
(a, non esset fururum illud fieri: sola aurem prima causa
est aterna: unde ex hoc non sequitur, quod ea quae sunt,
semper fuerit verum, ea esse futura, nisi quatenus in
causa sempirerna fisit et essent futura. AEQUI NON FUCFHNE
fucura in caula Cempicerna nude sumpea, sed per decre-
cum dererminata: Proo ante iliud decrecum D. Thomas
nullam agnolcir reritarem, ac proinde tollic obiectum
Ex D, AVONST, EF D. TNOM.

## Folio 266 — 1677088362:0306
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000306.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
266
DESDVTATTOIL. SECT. II
Scientia medix. Hloc aurem contirmat secunda quaesti, pe
de veritate AFF, F2. in corpore, _ ad 7. rbi docee rem elle
Fucuram, esse denominationem extrinsecam, Cumpeam a
praeparatione, ordinatione, e determinacione caularum,
ad illius productionem, ex quibus constarnullam huius- ll
modi fucuris inesse reritacem, quae sic obiectum scienrix 
mediae, ance decerminarionem caula prima per decre.
cum.
Secunda pars Minoris probara est Aericulo primo su. l
Perioris Sectionis, rbis demonstratum est ex V. Thoma,
rnicum Deo essemedium ad coenolcendas crearuras, el.
lentiam divinam re cooniram: vel nudam ad cognolcen.  l
da pollibiliairel decerminacam per decrerum, ad cognol.
cenda tucura. Idem contirmar eiuldem Sectionis ricimus
Aeticulus, quo elt demonstrarum ex principiis D. Tho.
ma, rerum a priori esse, sive secundum caulam, ellendi,
re loquicurres creacas este, quia sciuntur a Deo, et ab il. uSoe
dius scientia menturari, rehaber adiunctum decretum: a a seot
Posteriori aurem sive secundum caulam consequentix. l
verum elleres sciri a D00, quia Tucurx Cne. Flins mieari adele
licet Aduerlariorum consilium, licisandi de mente D. ples i
Thoma adeo comperta: quod cum ipse incerprecerur allect
Origenem, aliosque S. Patres alterentes res sciri a Deo, moco
QuOd FUICUEX SnC, quasi verum à Dosteriori, e secundum baS.
caulam consequentix sicuri nos respondemus; relineno- elini
tram responsionem alienam esse a D. Thoma, cuiusca. Wolos
men ipse sic authos conceptis rerbis.
Acquehinc Colventur Facile duo cestimonia D. Thoma up
relata Numero 44. nullo ciraro loco. Primum est: aliquid Hon
Cst Praelcicum, quod non sic, praedetinicum: id enim re. . la
rum est de peccatis, qua a Deo non praedetiniuneur, nec ulnare
Cciuntur scientia approbationis: Facilior est incerprecatio .
alcerius restimonii necelsicatem omnem, quae sequirur apule
ex eo quod aliquid sic pexscirum, reduci ad hoc praci. li
puumr, id quod est, quando est, necesse ett cAc. AOc ln
enim verum est, de co quod praescitur sciencia necellaria,
de limplicis incelligencia, puco de industria esle omiltum,
quo loco ista dOceatS. DOCtOT, ne ex concexru Colutio
Maberetur.
u
sid
Contirmatur argumentum quoad veramque parrem
Clemens VXII. libello à se collecta ex D. Augustino do:
mestra

## Folio 267 — 1677088362:0307
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000307.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
EX D. T E OM A.
atrina de sraria AEr. 5. mulris S. Doctoris Angult. lOc1S
contirmat sraciam habere luam. efticaciam, ab omnipo.
centia Dei, de dominio; quod Cumma maieltas dinina
habet in roluncaces hominum, sicur in caerera omnia,
quae subcalo lunc: Acqui illa proposirio ex D. Augustino
a Clemence VIII. recepra, muleilque celtimoniis contir-
mata, repuonar scientix medix, illique assentieur D. Tho-
mas: Ersoprincipia D. Thoma repugnant scientia me-
dix. Consequentia elt enidens, rora difficulras cA polca
in probanda minori quoad reram que parrem.
Duo ad primam quidem, constar Aduerlariorum con-
feltione. Nam cum Ceripeum elementis Fuisset cradirum
examinandum Aduexlariis, ve responderene quid senri-
rene dehis capicibus, Vastida qui cercius post ralentiam,
e Arrubal, in consreoationibus 38. ec prima detuncto
Clemence (ub Paulo V. habita, relpondienomine Theo-
locorum Socieraris, quos ex toco orbe Chriltiano con-
Culuerae, se omnibus capicibus astenciri, excepro quinto,
quoa Concilio Tridenrino contendebar LepugnaTC. AC
Thomas de Lemos qui cum his cribus rnus dispucauerat,
ee superstes illis per muleos annos rixie; ad propolicum
dubium directe et stricte respondir, omnia de linsula qua
illo scripio concinentur, cum Capiculorum cirulis, tum
inductis ex 5. Auoustino cestimoniis, esse ipsissimam San-
cti Angultini doctrinam de graciâ, re probauie breui exa-
mine lingulorum restimoniorum, qux exprossistima (unE
ad rem nostram.
Nam primum restimonium inductum ex libro de gra-
eid de libero arbierio cap. 20. habet bonas hominum volun-
tates, dic. Ita esse in Dei potestare, ut eas quo volverie
faciat indlinare. Secundo ex 5. capire de correprione et
gracia habet: Deum occulrisima C5) pocentissima medi-
cina suae potestate, perducere quo vult. Non Cune minus
expressa alia vndecim ex Sancto Augustino loca. Vnde
addicidem P. L emos, contra id quod Vastida aNerVCTaF,
huius capicis doctrinam esse contra Tridencinum lestione
6. Canone +. Ab sic, inquie, vr ex doctrina, non dico S. A1-
eustini, sed ex doctrina poncificis summi tradica in isto
capite, Ed ordinata, contradicatur Concilio Frideniino.
His recinque dispuraris, in Congresatione lequenti, con-
clulum est a Conculcoribus, eam esse AugustimiMentem:

## Folio 268 — 1677088362:0308
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000308.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
265
DESODTATZO II. SFCT. II.
quam Clemens octauus ex muleis huius sancti Doctoris le,
Locis propoluetar.
ide le
Hlinc tacile est refellere nonnullos, qui id Seripeum ag. vIS.
noscunt esse Clementis octaui, cuius apchosraptum ha- ille 
verur hic Parisis, manu propria Pontitieis lublcriptum: apalte
verum addunt non tam mentem Ponrificis concinere, udum
quam quaeltionem eius nomine Cenlorum examini subie. d.
ctam. Sed vana ec Furilis est huiulmodi responsio, ele- I6, 9
vandae huius seripei auchoritari: licet enim non sir deci- aliberu
sio Turidica harum conrroverliarum; est camen au mi- ileribe
nus sencentia Pontiticis doctistimi, qui exrrema senecta ment
eorum se huic rei addixir, ee accurarissime Augustinum le. lluci
Sic, ad cuius rnius authoritatem ee mencem, roluie omnes nis, d
de gratia controuerlius dirimi. Iea enim habet: Sanctum pollus
Ausostinum omnes difficultates; quae vel à Pelagianis, nonet
C ab eorum sectatoribus, tum movebantur, vel postea e qu
moveri possent, penetrasse, (5 explicuisse; E5 ica illorum ce
omnia sophismara dissoluisse, ut nihil hac nostra tempe.
staté de graria Dei in contronersiam vertatur, quod d
Sancto Auenstino non fuerit ium olim copiose periracta.
tum. Ergo quae chllesir ex Auractino Sanctisimus Pon.
ritex, non pucauie esse rariones dubicandi, aut res in
recamque parcem dispucanidas; sed poriuis docmata cer
eo credenda.
DARACRAPHYS TER FTYS.
Prascientia decreto innixa,  eX eocertA, Mens
D. Thoma.
VoD vero Diuus Thoma, huic à Vastida nomine M
luorum Arriculo reiecto, assentiatur; axgumentis ilene
invictis probari porest. Primo Doctor praescientiam fu. Bluner
curorum à decrero rule pendere. Ira enim docec passim m: leu
SEd expTeSSiUS in F. DICF, 39. GuaesEL. 2d 5. licee, inquic, picula
esse (5 scire Dei sint idem secundum rem, tamen seire (e vande
quitur voluntatem. vr imporatum ab ipsa, de aEE, 2. ad J. ble
ipsum scire in Deo est subjectum libercari voluntatis. lopor
Flinc vero praecludicur ria ad Scientiam mediam: nam l aulu
pexscienria sucurorum niratur decrero; illud deber elle iito

## Folio 269 — 1677088362:0309
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000309.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
EK D. T E OXT A.
intallibile, e ab inerinseco cum illis COnrerUM: aC pFO-
inde de se etticax, et efficiens liberam decerminationem
roluntatis.
Deinde quod proxius adrem accedie, Sanctus Doctor
Prima PaTEC QuA SF. Z9. QFE, 8, XE L. CONEFA GCHE, CaP. 55.
concordiam nostrae liberraris cum divinis decreris reperit,
secutns D. Ausustinum, ab infinica efticacia divinx vo-
luneatis, quae non solum substanciam actus, sed modum.
etiam libercaris efficiat in noltris operationibus. Ec libri
primi Perihermenias lect. 24. a voluntare divina, extrà
ordinem eneium positâ, ec causa rorum ens protunden-
ce dedueir differencias entis possibilis, necessarii, con-
cingentis, e liberi.
Expressius ex protundius quaest. 6. de rerit- aFF. 3. PFX -
destinationem Claruic cerram, non Polum cerritudine prx.
scientix, qualem illi vindicant recenciores ex scientia me-
diu: led cerricudine ordinis, ee causaliraris: quos duos
gradus ita distinsuir, re cerrieudo cognitionis ea lic, cum
rem adaequae, nec ab eo recedit quod in ipla est, vnde-
cumqueproveniachaec cerra, de rera rei astimatio, sive
acaula ipsius, sine aliunde: e cum pexsciencia Dei lacius
Parear, quam cins efficiencia; hinc est, inquit, quod in
ea accendatur cancum prima species cerricudinis, quam
rocat cornitionis: Sed cum praedestinatio addac prX
sciencix vim causx, ad ea quae sub ip (a CadUME, PEXTeF
certicudinem cognitionis, aliam exisit, quam vocatS.
Doctorordinis, scu caulalitaris.
Hldc distinctione praemissa, ee explicara, propius 2d
qualtionem accedic: ex cum praedestinatio sc prouiden-
ciae pars, exigenda est eius cerricudo iuxra rarionem DrO-
videncia, qua duplex illi inelle porest: Primo cerritudo
singularis, qualis est eorum, quae a divina prouidencia in
finem sic ordinantur, veab eo nequeane deficere; cuius
generis Cunc moruscalorum, e quaecumque necellario
aguneur: secundi generis cerricudo est rniversalium,
non parcicularium, qualis est corrupcibilium, quorum
virtus quandoque defeir ab ordine d fine constiruro; qui
eamen defectus non effusir ordinem dinina prouidentix.
Nihil vero porest delicere ab rniversali sine pronidentis;
quamuis aliqua incerdum à sine parriculari recedane.
Sed ordo prxedostinationis lonse cerrior est, nec magis

## Folio 270 — 1677088362:0310
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000310.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
270
DESEVTATIOII: SECT. II.
Porest a sine Parriculari, quam rniverlali aberrare: quia jut
praedestinatus ad Calurem cerro illam consequitur. Non u
tamen eo genere cerricudinis, quam observauimus ex pl
Prouidencis divina, in iis rebus, quarum cau la necellario ip
et indefectibiliter agunt. Praedeltinacionis rero, sive la
lucis electi, caula proxima, est libera roluntas, quae con. isce
tingenter operatur: hinc nalcitur difticulcas concordix une
infallibilis praedectinacionis cum libertare arbierii.
Abhoc nodo purane se Facile exolui, qui praedeltinatio el
nem certam cancum faciune primo genere certicudinis, luile
Seu ex sola praesciencia; redicant Deum ordinare praede. I, 1
Stinacum ad Calurem, sicur quemlibet alium reprobum ex le
cracia communi, qua quisque se discernat, vnus salurem innul
consequatur, alius ab ca deficiac. Sed qui ira sentiunt, illet
Praedestinacum a non praedeltinato, nulla certicudineor. du
dinis scu caulalitaris; sed ex praescientia evencus distin. ln
Sunc: acque ita praescientia est causa praedeltinationis, lde
ectic praedeltinantis electione, quod inquit, S. Doctor,
est contra authoriracem Scriptura (5 dicta Sanctorum. b
Vnde alserendum est praerer cerricudinem praesciencix, il
ordinem praeclestinacionis habere cerricudinem infaslibi. Klil
lem, quamnis libera roluncas, quae est caula prorima
Caluris, ad illam contingenter, non necellario conterat
e ducat.
Ona vero id rarione Reri possit, sc explicar S. Doct. ille
Ordo, inquie, dupliciter alceri compossibilis esse porest: d,
Primo quatenus caularna singularis effectum produeir ex une
ordine prouidencix necellario. Secundo cum ex concursu un
mulearum caularum continsentium, de defectibilium, ule
vnus exit effectus: quacenus ad illius consecutionem, ma
Deus sc caulas ordinat, reloco eius qua deticir, Cufticiae le
alceram, velimpediene deticiar. Sic ridemus servari re. ilee
rum species, quarum singularia corrupribilia Cunt, luccel. l
tione continua generarionum. Ita etiam praedestinatio
ordinatur: licer enim liberum arbitrium deticere postica l
Calure; tamen Deus praedeltinatum ror Fulcie, d munie meo
adminiculis, ror exhorcationibus, ex Cuftragiis, tor donis 1
cracia roborat, re vel non cadac omnino; rel s cadat, la 
tim aue aliquando tandem relursar. Aeque ira licet Calus,
camx proxima comparaca, cerricudinem non habeat, sed
concinsencium; camen certa omnino est, re subest cau.

## Folio 271 — 1677088362:0311
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000311.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
EX D. TROM A.
se primae directioni, praedestinatum variis auxiliis mu-
niencis.
Acque hanc ordinis, seu causalitaris cerricudinem, cla-
rius et protundius explicat folutione ad quarrum, quà
diserimen ponit incer caulam primam rniverlalistimam
et causas creatas superioris ordinis, quod eleganter ex
plicatur eadem dispuc. 4. num. 29. S0l qui producie ficum
cum supposicâ ficulnea, et oliuas ex suppolicione olea
neque ficulneam ex aridâ vivacem Facie, nec oleam ex
oleastro: led veram que supponit riventem. Ideo supposi-
iio Solis, neque ficus, neque olivas infere, nisi condicio-
nate; ec ex suppolicione, quod cum ficulnea, tum olea ha-
beane rirturem seneratiuam bene disposicam: praedesti-
natio aucem non pendet à similicornitione; quia ipla Fa-
cir inlibero arbirrio, id quod requirit et necessarium est
ad Calurem. Ita eoresic ad mentem D. Thomae.
Sed additur praedestinationem de qua loquitur S. Th.
elle absolucam: de effectum, qui certo inde dicitur FuT-
TUS, ese ab COIuTI. FEMale (aic) a nobis inferrI, ex CO
quod liberum arbierium dininae praedestinacioni actuali e
absoluta subiaceat, in ordine ad effectum, re infalsibilicer
de absolure Fucurum; debere parirer subesse actuali praede
finicioni, in ordine ad effectum condicionace cantum F-
curum: qua consequencia, inquiune, cAlonse Pecica, et
qua in ria deficiar, anrequam perveniac ad ingulum scier-
cixmedix, re inde Toannes a S. Thoma manifeltam illius
ingularionem reperere postic, quia iam supra monstrarum
elt, quam sic dispar ratio necellitatis prxelentis ec actualis
decreti, ad fucuricionem absolutam, ec ad futuritionem
conditionatam liberi actus creari.
Sed noc contra: Fucuri conditionari reritas, non inuS
pendet a decreco actuali, sibi proporcionato, quam ab(0-
lurum: Erso hiltius reritas eximi nequir a decreto actua-
si; ita nec illius. Deinde haec responno supponit, quod
connictum est Falsi, de principiis Diui Thonx repuenanS,
veritatem condicionatorum priorem esle veritare ab(0lu-
eorum, et illius fundamentum: quo praelidio (ublaro;
manifeste ingulatur scientia media hoc loco, et princi.
PioD. ThOmX.

## Folio 272 — 1677088362:0312
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000312.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
DESEVTAEEOII. SECZ. II.
P AR AGRA DHYS QY AR FVS.
Duplex difficultas de mente D. Thomae breuiter
expeditur.
JX eo tamen Arriculo obiiciuneur duo pro scienria
Lmedia: Primo Praescienciam lacius Patere, quam pra-
definitionem, ergo postunt esse quaedam praescita à Deo
non praedetinita. Respondeo D. Thomam agere de cer-
cicudine sciencix, et ordinis, re est communis ad creatam,
de increatam, qua ratione rerum elt praescienciam lariils
sumi praedetinitione, sed ea comparacio nihil Facit adrem:
et Si de prxescientia divina agamus praecile, rerum est
etiam latiorem esterum praescientia quam praedetnicio.
nis: quia illa ad bonum, sc ad malum indiseriminarim ter.
cur; ilta ad bonum tantum, cum sc sciencia approbationis
adiuncta idea rei faciendae, acque hinc Coluicur idem AI.
sumentum pluribus locis, diversis cantum verbis pro.
Positum.
2. Ex eodem loco obiicieur D. Thomam praedestina.
tionem cum libertare praedectinari conciliare ex hoc capi.
re quod infassibilitas quam habet, polica sic in mulcicudine
concurrentium auxiliorum defectibilium uno defectum sil
alcerius suppience, vel impedienre ne deticiar. Aeque hoc
Aroumencum mire amplificacur quihuldam exagicatis ex
Joanne à Sancto Thoma, que non leguntur, eo quo ciran-
cur loco: verum responsio facilis elt I. Thomam agere
de perleuerantia praedectinari ad quam sine dubio opus
eA magna conserieauxiliorum, veaccommodate conte.
rantur pradestinaro: nonnulla sufficientia sune, alia reho.
rum rim Cuppleane, vel auseant lune, efticacia, non d prae.
nilo per scientiam mediam consentu, sed ab omnipocen.
cia Dei, re ex D. Ausultino relatum est; eo rero eleganti
exemplo D. Thomae Facile incelligi porest, quod impol.
sibile captu quidam censene communibus graciis praede.
Rinaco d reprobo, verumque posse perseverare, retamen
nullum perleneracurum nisi addica graria singulari, ricu.
ius prxe destinario habeat cerricudinem praelcientia tultam
cexticudine ordinis.
M
L. ARAbH

## Folio 273 — 1677088362:0313
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000313.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
EX . L_ M B
PAR AORA PHYS OVTN EYS.
Praescientiam niti decreto illastri loco D. Thoma
probatur.
DR OBAN F Toannes à Sancto Thoma, et Solmanti-
censes praescientiam Dei niri decrero, elesantissimo
Arriculo 10. Quaelt 12. de reritate: vbi protunde S. D0-
ctor distinsuit criplex genus Propherix; comminationis,
praescienciae, e praedeltinacionis.
Nam cum Pcopheria sic derivarum lumen a prascien-
eid; e haec Si siE absolura, duo arringae, nempe caula-
rum ordinacionem, ad effectum producendum, et exi-
rum effectus xecernitari coexistentis, qui mulciplex esse
Pocell, incerdum bonus, incerdum inalus; de hic rurtus du-
plex, rel à (olo Deo, eficiendus, re Incarnacio, relurrectio
Lazari; vel caulis duabus concurrentibus: hinc Cumieur
mulciplex diuilio Propherix secundum diversos sradus
pascicipationis Pexlciencix.
Nam Si reuelario Hac de effectu, re continetur in PrX-
paratione caularum, quae incerdum impediuntur; dicitur
Propheria comminationis, s Paena DECAICATUE; AUE PEO.
mistionis, si aliquid boni rel mali enuncietur. Fluius gene-
dis infiniex sune Propherix, qualis est de MOrre PZC-
chic, de Cubuertione Niniue, que directe ordinacionem
caularum, indirecte effectum inde deducendum prostatu
illarum caularum significae, etiam verbis tucuri: vnde S.
Doccor non negacid higniticare, quamuis aAerac 125I5
essepraesencium, quam Fucurorum: esideo non desinunE
ellevere, quamnis effectus non lequatur.
Sed h parricipent praescientiam Dei, re acrinsir cuen-
cum eternitari presenrem; non pollune, non impleri, et
Bisevenrus Aac a causis secundis, dicieur elle Propheria
secundum prescientiam. Si a (olo Deo, secundum prede.
sinationem: quod nomen eriplex habethignihcatum: l2-
ce sumitur pro quacunque praedetinitione; lrictius pio
eranmissione creature ad floriam; ltrictissime, pro decre-
corei, à solo Deoimplende. Aeque hoc ricimo senlu, est
incerpretandum cercium genus Prophecix, re diltin SUaTUE
a duabus superioribus.

## Folio 274 — 1677088362:0314
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000314.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
274
SthertArIOII. SCCT. II.
FlIS praHOLAUS ContirmatuE Aroumentum Poannisd psue
Sancto Thoma contra scientiam mediam. Nullum datur pptae
genus Propheria, quod ordinatione caularum non nita. n (et
cur, tanquam primo praesciencix Fundamento: ea vero ombr
nequie esse line decrero ordinanre huiulinodi caulas: FF. plyn
∞onulla in Deo es Scientia libera ante decrecum.
Ad hoc Aroumentum respondetur à scopo aberrare:
neque enim quaritur, verum Deus aliquâ Cua ordinacio.
ne reddar cognoscibilia futura conditionata quaedam, ab
ipsius voluntare pendentia, quales lunt poenx: inde rero
nullam esse consequentiam ad praedefinitiones rerum que
Hunt cum causs secundis; e liberis. Sed haec responsiore.
Fellitur ex Cuperioribus. Si res Furura lunE verx ance om-
ne decretum, ex suppositione, quod sine furura; ea lario
est communis omnibus Fururis, cuiuscunque generis: Er.
20 distinctio Fucurorum insinvara cst contra Fundamen.
cum sciencia medix.
Ouod obiicitur Numero 34. de 35. occupatum est inter-
precatione Arciculi D. Thoma. Vnde etiam Fallum con-
uineitur quod Numero 36. allumitur; verum modum, de
Dei proprium peaesciendi fucura, esse independencem a
cognitione caularum ordinacarum ad illa producenda.
Elinc eriam Toluirur obiectio Num. 3. eodem principio
Fallonixa: nec Colidiora Cunc qua habentur Numero 38. lIus
neque enim nesari porest candem esse racionem om-
nium fucurorum: relenim omnia, vel nulla rera sunE, ex
supposirione fucuricionis. Reque hinc etiam ruir quod
Numero nono, sequenci habetur; aliam esse rarionemfu.
curorum absolutorum, aliam conditionarorum, ni( FOr.
ce in sencentia Molinxe: quare nihil opus est expendere
quae a Numero AF. habentur ad Numerum 45. quia iam
alibI FCFLICAFA TUINE.
NVON CONUENICBRE OIHINO PEXTETMIELCrE Argumen.
cum Salmanticentium ab auctoricare Curielis: is primum
in sencentiam mediam pronior, eam post modum re-
cractavit: professus camen bonâ Ede, principiis D. Tho.
ma ciusque discipulis puonare: rir est supra omnem lau-
dem, nussi parcium addictus; cui Cubinde maior Ades ha.
benda, quam vilinostrum, aut ex Societace, quod a par.
eium Audio abester. IIle tamen in D. Thoma verlarissi-
mus, nulla sciencixe medix semina seperire poruic: nOy

## Folio 275 — 1677088362:0315
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000315.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
EX D. TH OM A.
egcsepes sine dubio s occurrillent, cum, cum illi sencenriz
Favebat: retacile incellioas oratis dictum: Thonistas apud
D. Thomam (cientiam mediam quascuisse: sed in modum il
sius, qui cum breniarium suum perdidisset, ita quarebat, ot
ingeniendum rimeret.
Ve exrera omittam, quibus retelli posset coniectura;
aut censura haec: illi contucandae lufticie exemplum, et ju-
dicium Curielis omni exceptione majus: ille, re a Aide di-
onisaccepi, more Flispanorum, qui rni sciencix le de-
dune, ec ea malune praeltare, ec imbui, quam piuribus in-
tendendo rinsi: tocum sepcennium rni impendie Sum-
maD. Thonae, cum Caierani commencariis: quasi nOn
minus illam deperiret, eiusque, quam lacob Rachelis,
pociunda sudio Aagraret: quo rero Fructu huic stunio in-
cubuerie; Arsumeneo sune immorcalia, e luculencistima
in primam secunda cammentaria. Ae ille cum reller ma-
rime, nihil in D. Thoma reperie, quo scienciam mediae
fuleiret: recimendum non Fueric Thomictis, NC in S. PEX-
ceprore, praerer illorum rorum, et expectarionem inve-
nITETUT.
ARYLCYLYS TERFTVS
Exactius inquiritur mens D. Augustini de
scientia media.
Y_ collegi ex D. Auoustino et Thoma, spartit
pertocam Dispurationem, ralide retellune sciencian
mediam. EFribus porissimum demonstratum est rerum
que convenire principiis, qua generatim, scientix medix
repuonane. Primum est gratiam efficacem desumere viia
luam ab, omniporentissim à Dei roluntare: secundum, di-
ei restururas, d priori, quod a Deo sciantur: cerriun
creacuras cognosei in essentiâ, ve in causa, quae omnia
hegane Aduerlarii, quod rideant cum nullo illorum Fun.
damentorum Peortim, mulcominus cum his eribus iun-
ctim, stare posse scientiam mediam, cuius rericacem d
principiis ommino contrariis delumunr. Sed placet remt
operolius perrractare: quod mens D. Ausultini comper
ta, regula sit rorius Pcclesix de doctrina srarix, et Pracia
puum Scholae noctx prasdium

## Folio 276 — 1677088362:0316
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000316.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
276) DESPVTATIOII. SECT. II.
P AR A G R APHYS PRTMY S.
Deprocressu, es serie contronersiarum D. Augu.
stini contra Pelasianos, eorumque reliquias:
demonstratur in rebus au (alutem pertinentibus,
nunquam adhibitam a D. Augustino scientiam
mediam.
DDECACErS eiusque discipuli Caelestius, de Tulianus
Lharericorum callidissimi, ee ingeniosissimi, refucum
Facerent Cacholicis, luo lque errores specie veriraris in.
ducerene; Manichaeis risi Tunc exordio lux haeress tan-
cum bellum indixisse, ve obseruat D. Angustinus libri z.
concra duas Fpictolas Pelagianorum CaP. 9. Excogarunt
Pelasani Manichaorum nomine detestabili imperitos de
terrere noaduersus eorum dormata aures accommodarent
vericati. Porum Eraudes distinctius explicac libri 4. Cap. 1.
rbi aic. Pelasium quinque rerum obtendere obstacula, in
quibus eorum dosmata inimica eratiae delitescant. Dam.
mabant Manichai carnem, ec omnem creacuram aspe.
Ctabilem, quasi ad malum pronam, de ideo à maloprin.
cipio procreatam. Damnabant nuprias; quod illis libido
inesset adiuncta, ec congenitum criginale Deccatum. Im.
probabane lesem recerem, quod iustificare non posser:
liberum arbirrium, quod illo vno peccemus: Antiquos
Pacres, quod peccato obnoxii rixissene; eorum que iusti
cix eent quali vannus menleruatae.
Elinc quinquererum genera, a Manictais damnaca,
esterebane laudibus Delasiani; eo consilio, itrquie D. AII.
BuK. V+ quidquid de laude creacura dicerent, arque nuptia.
rum, ad hoc referrent, ut non sit originale peccatum: quid
quid de laude lesis, (5 liberi arbitris, ad hoc vF gratia non
adinnet nisi mericum: quidquid de laude Sanctorum ad hoc
ut vira morralis in sanctis videatur non habere peccatum, i
nec sit eis necessarium pro dimittendis peccatis suis Deum ul
precari.
ll, c
Ouare exordio sux herelis, purum, se putum Echni. ol
cismum eradebat Pelagius, qualem haulerat ex Seneca 
EpistoL. 53. Est aliquid quo sapiens antecedas Denm: ille il
11A C

## Folio 277 — 1677088362:0317
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000317.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
EX D. A V GVS TFNO.
nature beneficio non suo sapiens est. Ec Fpiltola 20. Hoc cu-
ra, hoc opta, omnia vora Deo remissurus, ut contentus ses
seipso, C ex re bonis nascentibus. Et EPiCOla 124. Vnun
bonum est, qund beata vira est firmamentum, sibi fidere. E.C
ex Cicerone libro de nacura deorum, ludicium hoc omnium
morcalium est, fortunam a Deo perendum, a seipso sumen
dam sapientiam.
Hanc Pelagianorum cum Echuicis consentionem, no-
eat D. Augus. Epilt. 206. Onibus vrique, quoniam Cbri-
stiani appellantur, masis observandum est, quam Tucbais, ao
quibus dixit apostolus, ne offendant in lapidem offensionis.
velut argute defendendo naturam, (5 liberum arbitrium;
quemadmodum Philosophi huius mundi, qui vehementer
eserunc, ut purarentur, vel putarent sibi vicam beatam vir-
tute propriae voluntatis efficere.
Ouare, coram iustitiam reperebane a nacurali postibi-
licare, seu libereare ad bonumr, ec malum, iuxta illam rul-
sacissimam rocem ex Augustino. Hlomilia, 44. In porestate
habeo iustum esse, C) justum non esse: idque Fustus expsi-
eant ex illorum menre Hlierourmus ad Ccesiphoncem; de
Innocentius F pist. 9r. 2d Augustinum ita habet. Et qui
nos adiutorio necas indisere diuino, quasi ex nostra in to-
cum posibilicare perfecti, (3c. Id est, auchoris nostri obliri-
ejus potentiam, ut nos ostendamus liberos, abiuremus: qua-
siiam amplius quod posset dure, non habeat; quite, in to
ortu liberum fecit.
Non diuin coerrore, seu Echnicismo, line vilo piecaris
velo, nude praedicando, persticerunt Pelagiani: Ced Rarim
Post ipla inicia, aliquam graria laruam altumero com-
pullisune, ex Cacholicorum oftensione: de naturam ip
lam canquam grariam praedicare caperune, secundo sEa-
tu, quem Semiechnicilmum rocare poltumns. Ita docet
D. Auonstinus muleis locis, maxime SCrm. F2. dc verbis
Apostoli Cap. 7. rbiira haber. Dispurantes ereo contra era-
iam, pro libero arbitrio caeperunt horreri, es invenerunt
ad relenandam istam innidiam tale commentum. Non, in-
quie, contra grariam D ei disputo, quod liberum arbitrium
desendo: quia homini liberum arbirrium veus donavit.
Duidquid homo porest de libero arbitrio, cuius gratiae debe-
aur, nist eius, qui eum cendidis cum libere arbicrio SCabu

## Folio 278 — 1677088362:0318
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000318.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
278
DFSPMSALLO II. SECT. II.
iltum ex proteno etenu celasius lib. cui D. Auguli 
nus Cuum de narurZ e gratia oppoluir. TTanC verO natI.
ra, seu liberi arbierii graciam, omnibus hominibus, piis
_ impiis communem (confirebatur Pelavins. ec ideo om-
nes impios meriro iudicandos et damnandos censebat:
quia cum habeane liberum axtitrium, per quod, tanquam
per graciam primam Dei, ad fidem renire possunc, male
reuncur libertare concelsâ.
Sed cum illa prarix confessio a Carholicis quasi FraU.
d
dulenta damnaretur; excogirarune aliam, qux commu- M
niter graria legis, arque doctrinx dici Colet, de rocaripo. spnt,
est Tudaismus; cui remissionem peccarorum addiderunt, sypus
ve habet augustinus de gectis Pelagianorum cap. 35. Fam 
esse Dei crariam dicit haresis Pelasiana: quia sic condiit 
sumus, ut hoc volunrate possimus: (8 quod adiutorium le uus
sis mandatorum que suorum dedit; E5 quod ad se conversis,
peccata praeterita irnoscit. In his solis esse Dei cratiam do-
purandam; non in adiurorio nostrorum actuum singulorum.
Elac vero non tam dogmaris capicalis, de nacurali pol.
Sibilicare non peccandi, mucario, quam addicio quaedam
est, de palliacio. Idque ex duplici capire: Primo quod
quamuis arbirrium per legem adiuuari dicane, 2d Facien.
dam iusticiam; cancum tamen ralere pucane, re etium
per se, cameth difficilius, ad camdem implendem possie
SUHCCTE.
Ira explicalmenrem Pelagianorum D. Auoustinus de
pracia Christi Cap. 4r. his verbis. Onamnis es ipsam viam,
dux per legem ee Fuangelium nobis reuelatur: Conten-
dant etiam soia inveniri posse nacura, sed facilius si adiuuet
gratia. Secundo rolebane obrento legis adiurorio, id elt
habica praecepri e iustirix Faciendae cognirione, non ip.
sam legem, sed Colum arbirrium, sine rilo alio adiurorio,
Per se sufticere sibi ad adipiscendam iustiria perfectionem;
retusius explicar D. Angustinus ibidem, _c Perm. 2. de ver.
bis Apostoli, ec lib. de hxresibus, haeres 88. cam ex De-
Parianis differenciam insinuae, incer liberi arbirrii, e le-
gis sraciam, quod liberum arbierium sic illa graria, sa
ne qua nihil boni postumus Facere: lex vero arque don
etrina, adinver quidem hominem, re discamus quae Ed
cere, et quae sperare debeamus; sic eamen, re sine ills pet
mosiplos erionmulsa, red omnis scire poMUS, AIque
He
ait
PiIL. A
ad

## Folio 279 — 1677088362:0319
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000319.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
EX D. AVGYSTTNO.
agere. Pcad rerinsque sracix, narurx inquam de legis
contessionem, non rericate perluadence, sed pudoreluper-
bix lunc compul: quia inuidiam negarae grarix non Fe-
rebane aic Augustinus de Spirieu _c licrera CaP. 2. d 19.
Hic vero Cacus Pelasianilmi omnium celeberrimus;
nihil à Tuaaismo differe; quia Judxis proprium est in la
segloriari rehaber August. Epilt. 186. e 200. Tlinc ex-
currerune in legis laudes, rires, ec effectus, ee in illam re-
ferebane omnem iulticiam, ec vitam xeternam ad regnum
calorum re norat D. August. lib. 4. ad Bonifacium cap. 9
Nasquam, inquie, isti inimici gratia, ad eamdem vehemen-
tius oppuenandam, occultiores moliuntur insidias: quam obi
lesem landant, quae sine dubio landanda est. Lesem quippe
diversis locutionum modis, a rariecace, verborum, in
omnibus dispurationibus suis volunt sratiam intellisi:
re scilicet a Domino Deo adiueorium cognicionis ha-
beamus: _ ve D. Augultinus incerprecatur eiuldem libri
C2P. II. Non ad faciendum quod coenonerimus, sed ad aenos.
cendum quid faciamus nos adiunare credarur.
Hanc vero legis, Peu incellisentiae gratiam, D. AuS.
de Graria Christi cap. 7. ex Pelagio sic explicac, quam
inquie, nos non vr en putas, in lese tancummodo, sed in
Dei adiutorio esse consicemur. Ouod eribus aue quaruor
modis amplificar. Adiuvas enim nosper doctrinam (5 re-
delationem suam, dum oculos cordis nostri aperis, secundo
dum nobis ne praesentibus occupemur fucura demonstrat.
3. dum Diaboli pandirinsdias, 4 dum nos mulriformi, C5
ineffabili dono sracia caelestibus illuminat. Ouincum addi
Pocelt ex Cap. 10. Dum nobis suadet omne quod bonum
est.
Leoi, et doctrinxhe explicara, tanquam vni ac CuHI-
cienci principio, ad seribie quidquid Scriptura ineimae cha-
ricaci, de Spirieni Pancto in abdicis cordis risceribus, ope-
ranci astisuar; e in rnam legem retere hos eres gracix
Christi, ec Fuangelii effectus pracipuos. Primo immuni
eatem a peccaro: id eo Tulianus in libri secundi operisim
perfecti, Folio278. ait. Ouod infresit peccarum censura le
sis, Cs infrincendo ex mulia parse restrinxit. Flinc Fo-
l10 407. 2IC, 2sque ad lecem regnasse peceatum: ostendens
reenam peccasi lasa tese cecidisse, es sustulisse pecearum

## Folio 280 — 1677088362:0320
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000320.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
280 DISEVZATIOII. SFCT. II.
mundi, Colio 408. Ouod non potuit manere reccatum actio
nis, non natiuscaris esse convincitur (5 ostendirur non esse
post lezem, ve habet Folio 278. Nec lolum in legem rete-
tune magnam liberandi a malis porestacem, sed eriam
operandi in nobis voluncatem, acque bonum Opus rtex
Pelagioretert Ausult. cap. 20. de Graria Christi; dum re.
celarione sapientia stupentem suscitat voluntarem, dum
suadet omne quod bonum est. D. Auoust. lib. A. ad B0.
nitacium cap. 3. Dissentionem Cacholicorum à Pelagio,
quoad hosduos effectus ica paucis explicat, 2r legem di-
cat C5 peccatum ostendere, non tame rollere, (5) instriiam 1
bere, non iamen dare: quod contra Apoctolum necat Pela
sius. Hlinc Pelagiani Eccleliam acculabant, quod lesem
Veteris Lestamenti negarent, ob hoc datam fuisse, Vt 1_. uI
Risicaret obedientes: quia volebat hominem ex lege instifi
cari. Tertio denique, rehabee Angust. de geltis Pelagia
num cap. Ir. rolebant lesem mitrere ad regnum, quem.
admodum Euangelium ee Regnum calorum in receri Te. u
ctamenco promillum, e ex lese promistionem, e haere. ull
dicarem este.
Eis cribus effectis lesi perinde ac grarix Christi con.
celsis, corrumpebane Fallis incerprerationibus, quaecum
que Apoltolus Ccriphc, ad deprimendam quorumdam
slorificarionem in lese: quale est illud ad ROManOSS.
 quo infirmatur per carnem in illis, inquic, homins-
bus lex infirmabatur non in se, e illud lex iram opera-
tur, non virio suo, inquie, Tulianus libro 2. Operisim-
pertecti tolio 369. Sed eorum iniguitate qui peccata vir
tutibus anceponuns. IIlud aurem ad ROmI anOS6. L ex sub-
intranit oc abundaret peccarum; Ec Tulianus libio 2.
operis imperfecti Folio 436. ad suam causam, e haresim
decorquebae, re diceret Catholicos consilio divino, quo lex
data fuerat, iniuriam intulisses tanquam aliud factum sit
quam Deus fuerit opinatus: neque hoc provenit daia
dese, quod Lector lesis intenderat. Nempe, quia Deus
Legem dando, expectanerar re a peccaris luis, illa grarin
cesis sanarentur. Ced ve Tulianus loguirur, delinguen-
rium pranitas eo ferro quo curari debuit, obstitit con-
silio Dei, ut ex lese perictitaretur unde debveras se
Bars.
1d.
si
alise
lbei
n

## Folio 281 — 1677088362:0321
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000321.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
ecala:
L
Ek D. A Y CVB FFN O.
Ad eumdem errorem perrinet divisio generis humani,
sub natura, suo lege, ec sub gracia, a Pelagianis passim
inducta, ee ab Augultino returata, locis muleis, sed bic.
vius, ee ralidius, ilibro primo ad BoniFacium c. 2I. Foc 205
non vuliis inimici grariae Christi, ut eadem eratia lesit
Christi salui facti credantur antiqui: sed distribuitis tem-
pora secondum Pelacium, in curus libris hoc legitur: (5)
ante lesem dicitis saluos factos esse homines per naturam,
nenipe rique ad tempus daralegis, quia, re inquie Diuus
Prolper, Lex insira cordibus intus, hoc moncat quod seri-
pra foris) deinde perlezem, postremo per Christum saluos,
factos homines: quasi hominibus duorum superiorum tem.
porum, ante legem scilicet, E5 in lese, Sanguis Christi
non fuerit necessarius. Datam Fuisse legemr, quali ex duo-
buscapitibus necellariam asserebant: re ex Pelavio reFere
dugultinus de graria Chrisci cap. 27. Quod riciatis mori-
bus, ubi caepit non sufficere natura, iam decolor, lex
addita est: qua veluri lima fuleori pristino, derrita rubi-
sine redderetur. Subiungebat ex alio cap. necellariam fuisse
legem, ve contra peccati consuetudinem homo lesis exhor-
tatione, (5 paena muniretor. Tea insinuar Pelagius in 3.
caput ad CalacaS. Lex proprerea data est, ut nos non trans
credi, vel coseret, vel doceret, vsque dum Christus ve-
niret: quem missum dicebane, re refere ex Pelagio AN-
enstinus de graria Christi cap. 26. Vecanquam morbo des
peratisimo, non per discipulos, sed per scipsum, Medicus
ipse subveniret; postquam nimia peccandi consuetuda pra-
naluit, cui sananda lex parum valer. Vnde eria remedia
ex Delagianis referr D. Aupuctinus de gracia Christi
capire 39. Ouem ab hoc consuerudinis malo dicunt li-
berandum esse per Christum, qui credentibus sibi primo
omnia per baprismum peccara dimirrit: deinde umicario-
ne sui ad perfectam incitas sancticarem, E5 vitiorum con-
suesudinem, virtutum vincit exemplo.
vel
il
ha
qul
sattu
en1t 
linqsu
gie
ei

## Folio 282 — 1677088362:0322
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000322.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
PARACRAPVS SEETHDVS.
Explicatio rriplicis gratiae ex Pelasianis a Christo mes
hominibus collatae.
Turs Auoulrinus de Nacura, e Cracid cap. 18. Cum. IM. II
mam collivic graciarum, quas Pelosiani agnoleune upe
a Chricto protectas; remissionem peccatorum, doctrinam lRo
Euancelicam, (5 virtutum exempla.
1, H
Ouod ad primam arriner, Pelagius in capur quarrum bil.
ad Romanos, Primam fraciam remictionis peccatorum, ninn
eribus cemporibus astignac, naturx, de Circumcisionis, de ilicor
Chrictianitaris. Videtur in primis nullo cemporum dit. ldui
crimine, agnoCcerehanc veniam Fuisse graruitam: quis, bct
ve ex illo reterr D. Augultinus cicaro capire 18. Propter nPel
veniam promerendam est Dens exorandus: ipsa isitur ora. ee si
tio clarissima est sratia restificario, ve habet D. Augult, 1u C
LPiltol295. cur vero renia sc grarnica, generarim ratio- li sa
nem affere, exillo Augustini cap. 18. Ouia id quod fa.
ctum est, facere infectum, multum d Pelasio laudata po lb
tentia naturae, Cd voluntas hominis non potest.
Praces hanc communem omni stacui graruIL pecCaTO. V
cum, venix catione, duo aut eria addune, quibus XTATUITEM A
a Christo collatam peccarorum veniam rolune. Primo
quia re inquir Petaxius in cap. 4. ad Romanos, non ex lest
hareditas. sed ex fide: lex enim non condonat peccata,
sed damnas. Fixc Peaeceproris verba Fusius explicar Tulia-
nus eius discipulus operis imperfecti Folio 84. Oma les
punit scelestos, vt habet illam efficientiam misericordia,
quam bapiisma, in quo confessione breui, actuum delicta
pursantur, (9 lex morum vulneribus comminatur: er
tia vero efficaciter, Cs celeriter medetur.
Ouare, prima caula cur coliara renia Christianis, di-
eatur gratuica, pra illa quae ex lege sperari pocelt; inhoc
est Polica, Iquod Christus ad assequendam illam eximatnos
ab operibus lesis ceremonialis, non moralis, Pola bdecon-
renrus. Ita habet Pelagius in capur tertium ait Romanos,
vbi aic ex operibus lesis non instificari omnem carnem, quae
Non taa ad institiam, quam ad carnis latitiam persine.
1
282
DISOVTATIOII. SECT. II.

## Folio 283 — 1677088362:0323
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000323.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
a
EX D, AVOVSTENO.
Bans. Fx in capue secundum ad Galacas, aie huiusmode
opera non propser institiam, sed ad edomandam populi d
ririam fuisse mandatam.
Secundam sraruiex venix causam habet, in cap. 4 2d
Galacas, Magna est beatirudo, sine laborelesis, (5 paeniten-
sia Dominieratiam promereri Fo retere dictum apostoli
ad ROm. TT. Sine paenitentia esse dona Dei: id ClE, sine af-
fictione paenitentia, si crediderint salvabuntur. FF in cap.
20. ad Romanos. Talis est, inquic, ille qui Christum cre-
didis, dic qua credidis; qualis ille qui oninersam lesem
implenit.
Terriam pracuiex caulam vera renix repecunt ex dictis
Cupra, de consuecudine nimia peccandi, qua ita inuatuerac,
v a Ludaeis impleri lex non postee, nisi praesto fuisser Chri-
cus, doctrina Fuangelii, suoque exemplo. Elinc arouie
Judaeos Pelagius in cap. 20. ad ROmanos, ignorantes, quod
Dens ex sola fide instificat: C9 instos se, ex lesis operibuo,
quam non custodierunt, esse pusantes: noluerunt se re-
misioni subicere peccatorum, ne peccatores fuisse videren-
cur. Subleribie suo Magiltro Fulianus, ab August. cela-
cus lib. 6. concra illum cap. 23. in quam Cuperbiam eranf
Ferr illa rerba D. Pauli: Ouis me liberabit: Tanquam illos
in se rransficuranis Apostolus, qui, inquie, contemnebant
dona Christi, velori sibi non necessaria: quod veniam da-
ret ille pecearis, qua ipsi lesis admonisione vitassent.
Sed rribus modis hoc beneficium Christi arctando cor-
sumpebanc. Primo ab illo, canquam non necessario, ex-
cludebane eos, qui ex nacurx riribus lesem scrualenes
quales non dubicabant omnes elle posse, e plures reiple
exstirisse; deinde re Auonstin obleruae de Ciraria, de
dibero arbierio cap. 23. Orariam Dei, qua dasa est per fi-
dem Lesu Christi, qua est lex, neque natura, ad hoc tan-
tum valere volebant, ve peccata praterica dimietantur;
non vt futura vitentur, aut repugnantia superentur. Lea
reinquie Tulianus relaens lib. 2. oper imp. Folio +50. Non
aenolcie grariam niss in remissione pescatorum; vriam
de carero per liberum arbierium, ipse homo scipsum Fabri-
ficet instum. Ec ideo rox Pelasianorum relaca Sermo-
ne 2. ex verbis Apostolis cap: 6. Sufficie mihi quod in
bapsismo accepi omnem pecsasorum remissionem Pr

## Folio 284 — 1677088362:0324
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000324.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
284 DESEVTATIOII. SECT. II.
cerea, negabane remistionem peccacorum esse graruiram,
Sentu Cacholico, quod homini Spiricus poenitencix, l
nerilo bonorum operum merico, conteratur.
Fuic primo beneticio duo alia addebane, doctrinam, et
vircuris exemplum, qua passim ingerebane, ee ex illisre.
FerrD. August. de graria CaP. 2. Cap. 3F. _ EpiItOl. 143.
Oua camen omnia non differunt à superiori beneticio le.
eis, re explicat D. Augustinus Epistola cirata, quod nobis,
inquie, in graria, vel adiutorio Dei, dicunt Dominum
Christum bene vivendi proposirum exemplum, ad eam.
dem doctrinam renocant: quia scilicet ab eius exemplo
discimus, quemadmodum rivere debeamus: de hoc
Chrisci eremplum ica exaggerant multis locis, reeocor.
rumpane, quidquid scripeura docer de sracia Christisin.
gularisimo: ad exemplum enim Christi reterunt, quod
Apostolus aic ad Corinth. 2. Cap. 5. Oui nos reconcilianit sibi
per Christum, id est, per Christi doctrinam (5) exemplum,
quo volune nobis datam rictoriam per Christum.
Eo etiam referr illud ad PhilippenCes: Oui caepit in vobis
opus bonum. ipse perficier: caepie, inquie, celagius doctri.
nam sive gratiam sciencia, larsiendo perficiet, perficien.
do quod docti fuerint vt doceant. Tulianus libro s. de hac
rratiâ multa habet: de rie non poruisse dare exemplum na.
curam difimilem; id est, Christum, nisi assumpsisset no.
stram naturam. Ec libro 2. Oper. imperfect. Folio IsF. Gra-
tiam Christi in exemplo ejus esse, non in dono, (5) antiquos
dicebat, sine gratia Christi iustos fuisse, eo quod non ha-
buerint ejus exemplum. Duod Fol. 4Or. vocas instiria nor.
mam maximam, non primam. Hloc vero exemplumnon
exitiegem, ee praedicarionem, re aic D. August. de Gr2.
eia Christi cap. +F. Ouia illa nobis via demonstratur, qui
ambulare debeamus: ve jam viribus liberi arbierii nullo
alterius adiutorio indigentes, sufficiamus nobis, ne defi.
ciamuo in via.
Eo eriam spectane, quae ex Delario rerulimus, revelatione
sapiencix, oculorum apertio, praemii pexmissio, inb. 1
dierum derectio, calestis illuminatio, de luasio boni. Hac
enim omnia re Auust. demonstrat de Craria Christi cap.
7. Ponons eratiam in lese E5 doctrina, C5) quonis modo sis
seratur, veritatis orisur coenitio, non dilectio. Quate D

## Folio 285 — 1677088362:0325
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000325.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
FX D. AVOVSTTNO.
Aogust. de graria, e libero arbirrio cap. 23. dit lesis 
Deo scientiam esse fatentur Pelasiani, charitatem ex no-
bis ipsis volunt. Ouod latis indicat Pelasius in capur pri-
mum secundae ad Timorh. Sratias 290Deo quia nOS ca-
lem in alterurrum doenie Aidem: atque hinc corrumpune
Pelagiani Cacholicorum doctrinam allerentium Dei ora.
tiam, de adiurorium ad singulos actus dari. Cum enim a
Pacribus Palestinis obiectum ester Delagio, Coelestium
Scripsisse gratiam Dei, (5 adutorium ad singulos actum
non dari; sed in libero arbirio esse, rel in lese atque doctri-
na, rehabet D. Ausuctinus de seltis PelagianOTU CAP.
24. Pelasius neganic hanc doccrinam Cuam cAC, _ VErC.
fere Augultinus de Craciâ Chrilci cap. 2. Anathematiza
uls qui sentit, vel dicit, cratiam qua Christus venit in
mundum peccatores salvaro; non solum per sinculus ho-
ras, aut etiam per singula momenta, sed etiam per sin-
sulos actus nostros, non esse necessariam: (5 qui hanc
conantur auferre, paenas fortiuneur aternas
Sed hanc gratiam in hoc Bonic, re semper in memoria
retinentes dimissa nobis esse peccata, non peccemus vlterius,
adiuri non aliqua subministrarione vircutis, sed viribus
propriae voluntatis, quod sibi remißione peccatorum prasti.
tum fuerit per singulos actus recordanti: C3 ut in om-
ni conversatione nostra intueamur Dominica conversario-
nis exemplum. Hoc idem effugium Pelagius apexrius ex
plicat eiuldem libri cap. 3Y. Si quaras cur dixerit, semper
nos adiunari dinino auxilio? Poterie respondere, quia di-
ctum est in leze ejus meditabitur dic ac nocte. FlinC PateE
protunda callidicas Pelasianorum, qui Ecclesiae his en.
comiis legis illuserune, sed periculosius aliud genus ad.
intorii Dei idem prorlus diversis rerbis obcrudune, de
quo Parasrapho leguenti.
DARAORAP AVS TER XZYS.
Interpretatio adiuoriis possibilicatis secundum
mentem Pelasianorum.
Ensm deduximus Pelagianam haeresim per tres prio-
Dres Hacus, Eellenittrui primum, qua mudam nacuram

## Folio 286 — 1677088362:0326
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000326.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
286 DISEVTALTO II. SECT. II.
praedicat: Semihellanimi secundum quod naLIIX A. Mp
sracium extollic. De vertio quem Judaismum rocauimus obi
mulea diximus: plura superlune dicenda, maxime dead. Ionito
Jurorio possibilitaris, cum interno, rum externo, quod u hon
elenissimum admilisse demonstrabimus Delarium de 10. pilli.
cam controuertiam cum Cacholicis, Fuisse reuocaram ad aid
auxilium rolunratis, e operarionis, quod perrinacistime pstare.
negabane contra D. August. necellarium esse ad singulos l: dd
actus bonos, imo ex octo capitibus illud acerrime im. Iu ip
Pugnabane, qua argumenra hodie instaurane Recencio. liudet
Fes, conera graciam praemonenrem, auc efficacem per qu
Cc, qua alcrebane colli liberum axbierium, sue adsic, liue preto
desic; voluntarem cogi, induci necesticarem, de Farum,
Cccuricarem ignauam afterri, laudem pramium, ee meti.
cum colli.
Eadem sraria actionis, de voluncaris, sed distincta d
Possibilicaris gracia, qualem August. Paltim propugna.
bac, aliquod scandalum pass Monachi Adrumerini, non
quidem sratiam negabant, sed cum illa Ctare libertarem:
quia cum estene Carholici, quidlibet sibi colli malebane,
quam oraciam Dei. Ex quibus omnibus, statim exactius
demonstrandis, meridinna luce clarius PareE, inter De.
lagianos ex D. Auoust. nunquam concentionem suisle de
adiurorio possibilicatis, sen interno, Ccu exrerno, Peu MO-
cali, seu Phylico. sen habicuali per graciamm, ad quoleum.
que habicus Audiolos; sive actuali, quod semper praelens
nucui roluncaris astisteret, rel ab humano penderet arbi-
erio, e ab illo efficaciam sumerer, sine quod idem est,
dererminarionem expectaret. De tali enim adiutorio, Cae
lestius dicie: Propterea C9) ipsa sraria in mea voluntate est
posita, sive dignus fuerim sine indignus. Si enim persrai
tium omnia facimus non nos vincimur. Sed de Gratta,
quae roluic nos adiuuare omnimodo, ec non potuit.
Nrequehuiulmodi grariam suspenlam, ec pendenremt
libero arbirrio interri poltet, cum Colestio et Flierony.
mo ad Cthesiphonrem libercarem destruere, nec cum
M
Pelagio ex D. Auoust. de gracia Christi cap. 7. Sine vo.
luntate nostra sanctitarem perficere;nec cum Monachis
Adrumentinis de correprione de gratia sic velle, (9 ope-
rari in nobis efficere, ut nos non acamus, nec cum Iu. it qu
Liano libri primi operis impertecti, innitos cosere ad boe luri
HHII
stn

## Folio 287 — 1677088362:0327
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000327.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
EX D. AVGVS FTNO.
num, imponere necessitarem volendi bonum, ipsam liber-
tatem boni necessitares sabuertere. Nec ex Augustino lib.
2. ad Bonitacium cap. 5. et 4. Cap. 8. Fato, C5 fatali ne-
cessitate hominem bonos facere. Fe re aic Tulianus lib. L.
imperfecti. Sine cura sanctiratis gloriam efficere: ve 4
coneraiplam cap. 8. ait nihil studii ab humana volunca-
se expectare. Ideoque re ex Pelagianis retert D. Augult.
Epist. 2. ad Valerianum: Non Vt nos qui laboranimus.
sed Deus ipse, vel Dei in nobis coronetur auxilium:
ipsum landetur, ipsum superetur, ipsum culpetur, ipsum
damnetur.
Haec vero omnia imporrari in auxilium postibilicacis,
subicerum libero arbierio, omnem omnino luperac Edem:
e tamen perluadere rolut Recentiores eo excitaris dene-
nisse Pelagianos, re seiplos ab illis seinnoant, qui eodem
prorsus sentu induxerune suum postibilicacis auxilium,
de illud auxilii, ex roluncaris D. Auoust. ommino aduer-
saneuE, re alrerum horum omnino dicendum siC, vel C a-
cholicos duce Ausust. Puonasse cum Pelagianis, more
Anlabacarum clausis oculis, re neuerum ferirene, aue
incelliverent alceros: vel Pelasianos propugnale gra-
tiam lufficienrem, qua huiusrium expectaret à volunta-
ce, e August. Ca rejectâ per se etticacem nomine torius
Ecclelia docuisse. Et cum ed reuocata scrora Scholano-
Ara cum recentioribus controversia, duplici genere AF-
sumentorum, demonstrabimus, incer illos pugnacum de
sracia per se efticaci, de praedestinance, ad minus quoad
bonosactus, qui ad lalurem ConteraMF.
DARAORAPHVS OYAREYS.
Duoconnincitur inter D. Aucustinum es Pela-
sianos pugnarum de sratia efficaci.
DRturm Argumentum repeto à distinctione Pelagia-
norum, eriplicis graria, quam retere, e retellir D. Au-
sult. de gracia Chrilti Cap. 5. P ossibilitarem, inquic, v0.
luncarem, actionem tanta subsilisate curanit distineuere
Delagius; ut quandocunque lesimus, vel audimus divina
eratia adiusorium consiteri, sinte in lese. asque doctrina

## Folio 288 — 1677088362:0328
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000328.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
288
DTSPVTATIO II. SECT. II.
sine obilibet constrinat: sciamus quid loquitur, nec erre.
mus: aliter eum intellisendo quam sentit: scire quippe de-
bemus, quod nec voluntatem nostrum, necactionem, divino
credit adinuari auxilio, sed solam possibilicatem volunta.
tis, atque operis, quam solam in his tribus, nos affirmat
habere ex Deo, eanquam hoc sit infirmum, quod ipse Deus
posuit in natura, catera vero duo qua nostra esse voluII; ita
sint firma; ( forria, (5 sibi sufficientia, ut nullo indieeant.
ejus huxilio: C5, ideo non adiuvet et velimus, ut agamu;
sed tantummodo adiuvet; ur velle, E5 agere valeamus. Non
Sc tamen nesabant Deum adiunare ad volendum, et ope.
randum; guinhoeriero concederent ratione adiurorii pol.
sibilitaris: Sicut ex iliis refere D. AuguS. de graria Chrilti.
CaP. 4. Ereo, inquiunt, in voluntate, (9) opere, lans homi.
nis ett: imohominis, Ca) Dei, qui ipsius voluntatis, E5 ope.
ris possibilitatem dedit; quique ipsam possibilitutem eratia
sua adinnat auxilio.
Ouod paucis perstrinximus primum argumentum plu.
ribus Toannes a S. Ttioma, AluareS, _ alii prosequun.
cur: nobiseciam nonnulla sune addenda, necellaria u.
cura dispucacioni cum Aduersariis, de mence D. Auou-
Stini. Id summe obternandum est; adiutorium possibili.
catis, pluribus distinoui, ab adiucorio roiuntatis, eaque
dilerimina caulam esse controuerliarum, Catholicosin
rer e Pelagi2rOS.
Primum discrimen omnium, et ab ipsis rerbis re
pericum est, adiurorium possibilitaris nos dici adiuvare,
rerelle, e agere raleamus: quia eo fine adhibetr, ni
voluntas, e actio consequatur; quamuis reipsa non l
iunctum actioni: quo maxime disferr ab auxisio opera.
eionis daco, non solum ad HUNC AHCM, DE COnseqUATIE
efectus; sed quia reipsâ consequitur, ec hoc laris sienih.
cac D. Ausult. libro de Gracia Christi. C ap. 5. ideo, inquil,
relacins, adavat non ut valeamus; es agamus; sed
et velle, C acere valeamus. At contra inquie D. AugulI.
nosadiuuari dicic: Non tantum in eo quod operars possu
mus, sed in eo etiam quod operamur. EE Cap. 47. 2d Aulem
libri concludit, per illud aduorium ipsam quoque volitio
nem, E3 actionem quae non sunt in homine, nisi quando vull,
CG bene asit divinitus adiunari.
Elint

## Folio 289 — 1677088362:0329
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000329.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
F X D. AY CVS FI N O.
Einc nascitur secundum diseximen: quod adiuroriure
possibilicacis perrinear ad actum primum, sicque ejus
supplemencum, quo tar ad agendum habisis, aliva rero
sic adiurorium actus secundi, quem reipsa infert.
Hlinc cerrium consequitur diserimen, quo duo supe-
riora illustrancur: re adiucorium postibisitaris sic adiuco-
rium, quod rOCAE D. AuOusE. sine quo non, Heri ab (olure
porest, aur ita Facile actio: quale eA alimentum Cx D.
Avoust de Correctio. _ OFaL, CaP, Y2. Sine alimenEis NON
pollumus rivere; (iCur nec linc luce Viaere: nEC FAMICM CUIE
affuerine alimenca, eis sc ve rivac, qui mori roluerie, aue
rerideat praelente luce, qui oculos claulerit. Ergo adiu-
mencum alimeneorum, ee lucis, est sine quo non AC, NON
quo Ac, re rinamus, ee rideamus. Ac rero beacitudo
quam non habet homo, cum dara fuerie, continuo AE
beatus: adiucorium enim est non Polum sine quo non AE,
rerum etiam quo AE Propret quod datur. Diserimen eeo
veriulque adiurorii, e similicudo prioris cum aliimenco
de luce, in hoc est posicum; quod adiutorio sine quo non,
sieur alimento, et luce, quisque ad libitum veitur es cel-
lace porest, quancumcunque postibilicas adiuvetur: 2d-
iurorium rexo actionis sicillud, quod qui habuerit, con-
tinuo relit, ec 25aF.
Hinc existie quarca differentia, et sisdem exemplis il
lustratur, quod adintorium possibilicaris indifferens sc ad
relle, de non relle, ee quancum cunque crescat, nunguam
exeat ab ordine postibilicaris, camque erahar ad actum
sccundum, sicur parer exemplo lucis, de alimenti: neque
enim lux corporis, quancumuis cum acie viceneis in-
Auat ipsam actualem ritionem affert, ve D. AugusL. HOFAE
lib. 2. de peccatorum meriris CaP. 5. Friam vt connertamur
ipse Deus adinnat, quod cerre oculis lux corporis ista non
praestat. Onibus rerbis manifeste contirmat dilcrimen
hocnostrum inter auxilium possibilicaris de operacio-
nis. Id enim praeltat ceste D. Augultino, quod negaclucin
ve scilicer adiunctam habeac operationem, 2d quam
dacur.
Idem discrimen manifestum est exemplo alimenci,
quod simile dirimus adiurorio polsibilicaris, et sine quae
non. In eo aurem lica est similicudo, quod sicur, cum quis
asit cum adiurorio, sine quo non, re  rolens comcdar, et

## Folio 290 — 1677088362:0330
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000330.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
290 DESPDTATIOII. SEOT. II.
rivac, reendo alimentis: non proprerea alimentum de
sinic ese adiutorium, sine quonon, tancum, eisi perillud
actu hac actio: ita etiam adiurorium possibilicatis, ri ro.
s
luncaris ad egendum applicatum, non propterea exuie 
nacuram adiurorii possibilicatis, ec in nacuram adiutorii
1, Cd
voluncatis crantuc: quia non Faciere actu relie, auT aSAC, qM
Sed nneu e arbierio roluncaris possibilicas adiuca, ab actu
Primo in actum 2. perducirur, re paret de scientia, habi.
cu, luce, de alimento.
Elinc tandem de ducitur quincum discrimen, quo sipe.
riora contirmantur: quod adiurorium postibilitaris se
subiectum roluntari, e ab illa sui rsum. Fepetat: adiuro.
rium rero actionis, dominetur libero arbierio. Et ideo
Pelasiani illud execrantur, neque rilo modo audire pol.
Cunc, ee ferre aliquod genus adiucorii, quod opcrecur in
nobis actionem, et ex nolentibus volentes Faciat: nam
ve inquie Fulianus libror. Op. Imp: Folio 38. Hac ieitur
voluntas seu volitio, quae alternatur, orisinem possioiita. O
us in libero accepit arbitrio: ipsius vero operis existentiam, llgs
a se suscepit; FE Pelagins: Onass, inquie, Deus gratia sua eb
aliquid imperaverit; (5 non illis quibus imperanit, etiam que
gratiae sua anxilium subministret: ut quod per liberum ho- pne
mines facere inbentur arbitrium, facilius implere possint e
pergratiam. Agno(cun erso quodcunque genus grarix,
quod maiorem facilicarem, ec robur afferac, re cum pol. B,
sibilicas ipla, Scilicet cum roluerimus, quod iubemurta. l
cerc, simul in actionem, et in roluncarem inRuendo con i
CUTTaL.
Flinc dicune Deum ee Graciam pronocare voluneatem,
allicere, expectare re illa COOPCFCTUE: CaS vero auersan.
cur voces quibus dicieur DeuS PEapaTATE. voluneaTeM,
operari, velle e perticere: aeque ica corrumpune illud ad
Philipp. F. Vobis donatum est non solum vt in cum credatis,
id est, ve inquit Pelas. Occasio fidet donata est à Deo:
quia si non venisset Christus, non utique crederemus. Cx
cerum adiicir, Adem voluncariam in actibus legimus. ErgO
Pelasiani admierune suxilium possibilicatis, de sine quo
non: quod omnino idem est cum auxisio sufficiente, a vo.
Juncare in actum deducendo: Auxilium vero quo, sivect.
Sicax, ee daris velle, omnino execrautue, de octo insinus.

## Folio 291 — 1677088362:0331
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000331.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
E X D. A V C Y S F FN O.
eis argumentis acerrime impugnent, quod live adsit:
sive delit, Cui praesentia maxime libertarem collat, quod
roluntarem eogat, aC.
Ex his ergo omnibus, fultus insra Forre proseguen
dis; constar graciam efficacem, qua det operari, iisdem
Aroumentis a Pelasianis, ee Recencioribus impugnari 
eodem Censu a Cacholicis olim, et a nobis detendi, quod
cuideneius constabit secundo Aroumento, ab adiucoriis
quibuscumque, possibilicatem roborancibus, qua Vela:
siani admiserunt.
PA R AOR A PHVS OVZHEVS.
Secundum Argumentum ob auxiliis quinque, quae
Pelagiani admiserunt.
T Orporest euidentius demonstrari DelasianOS vTAnE
L gratiam per se efficacem impusnalle, quam hoc le-
cundo Aroumeneo; quo praecer illam probamus nullain
reliquarum, qua pollibilicarem iuvet, negasse. Mulcipli
cis generis auxilia pollibilicaris distinguere possumus:
quadam Cunc excerna, interna alia, de rerinsque generis
raria; quae ad quinque pocistimum capita reuocabi-
mus, probaruri luculentis Delasianorum celtimoniis,
admissa fuisse ab ipsis, uni srarix actuali roluncarem infal-
libilicer Aectenci infensis. Graciarum rero quae approba-
runc genera quinque haec Cunc. Primo moralis in legez
doctrina Christi, et exemplo, vel in cogirationibus lanctis,
incus immissis polira. 2. Concutlus generalis Dei sue 11 -
multaneus, ad omnes creaturx opcrationes, nuIIa exCCPEZ
necellarius. 3. Cratia habirualis cum omnibus effectibuo
cum privarinis, cum positiuis, cum relariuis, quos illi ex
Scriptura Parres aetribuunt. 4. Ouod certio loco recen
sendum est, Cunehabirus acquisiri. 5. denique eR oratia=
rum actualium voluntaris, seu moruum indeliberarorum;
qui possibiliearem invant, non determinane roluntarem.
Primum quidem genus grariarum moralium, qua
cunqueratione explicentur, approlasse Pelasianos, iplon
rum verbis tuse demonstrarum ett: quibus adde ex AU-
Sus. de Flaeretibus, ILaerefi 88. Ac per hoc didiniciss nobis

## Folio 292 — 1677088362:0332
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000332.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
292
DESDVZATIO. II. SECT. II.
dari scientiam consitentur, qua ignorantia pellitur. EE HIS
nuxiliis non aliud rule Delagius accipi, quam legem, deu
que doctrinam, qua nacuralis postibilitas adiuvatur. Et
sicur aic D. August. de Cracia Chricti Cap. +2. Efficiunt vt fa.
eienda nouerimus verum etiam vi coenita faciamus. Es
Sicur incerpretatur illorum mentem Concilium Cartha-
finienle Canone quinco: Per illa auxilia nobis aperitur
quidem intelligentia mandatorum, ur sciamus quid appete.
re, ant vitare debeamus: nequaquam ve quod faciendum
cosnonimus, etiam facere diligamus.
Et ne dicas haec auxilia exerinsecarantum esse ab obie.
cto, aeministerio hominum: in Spiricum Panctum rete
runt incerius illuminantem, re apud D. AnguIC. CaP. 4. de
Crariâ Christi dicanc: In ipsâ renelatione spirirum san-
ctum esse adorandum. Sed his omnibus admissis auxisiis
moralibus, hoc maxime dissentiune nomine à Cacholicis,
quod excludant grariam actualem Physicam, quae deno-
dencibus volences Faciac, re reltatur D. August. de Gra-
ei2 CaP. 24. Lesant, CG intellisant, non à lese aiquo
doctrina forinsecus insonante, sed internâ, atque occulta
mirabili, E3 ineffabili potestate, operari Deum in cordibus
hominum, non solum veras revelationes, sed etiam bonas
voluntates: Duare meriro Clemens VIII. Congregatio
37. Valtidae sraciam Christi coram ad morales inspirario.
nem reuoeanti, respondic illius generis gratias omnesi
Delagio, Cactano, Fuise LCCCPEaS.
Secundi generis auxilium est concursus Dei genera.
dis, ad omne genusrerum, e opcrarionum, quae à crea-
curis fiunc, ad minus simulcaneus, omnino necelsarius:
hunc rero admisisse Pelasianos omnes, aperrissime de-
morstrari pocelt illorum sceltimoniis, quale est illud Iu.
liani libro 2. Operis iniperfecti Folio 236. Ouatuor hic per.
sonarum causa vertitur: Dei opificis, duorum parentum,
de quibus materia praestarur operanti Deo, e5 parvuli, qui
nascitur. Ouare idem lib. 2. Contra Lulianum cap. L. acriter
impuonat Cacholicorum hdem de Deccato originalis
quod inde ridereneur Diabolum Facere hominem nol.
cencium condicorem: ee D. August. conera Tulianum
sibroz. Cap. 18. amolitur eres calumnias a Tuliano illa-
25. Nec puso, inquic, quod hominem Deus non fecerit, aut
d
plde
2H
1

## Folio 293 — 1677088362:0333
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000333.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
EX D. AV GVS TFHO.
Diabolo fecerit, our Diabolus fecerit. F operis impert. F-
lio sF. Ac inducie loquencem Lulianum. Vr igitur prima sideo
fundamenta cognoscas, noster Dens factor est omnium, quae
non erant, (5 dispensator omnium quae sunt.
Vea pluribus super Cedeam cirandis, FOTA COnFrOUCFLEX
inter Pelas. e Cathol. est renocata ad graciam, qua Chri-
stus renic, non concursum generalem cribuere, led pec-
catores Faluare. Acque hinc Colui porest, quod nonnul
li obiicinne, ex Epistola ad Cchesiphoncem, re probene
nesacum a Pelasianis concursum limulcaneum, de gene-
ralem, quod Flieronymus ex illis ArgUmenEuM PeTCTAL
Si voluero curnare dicitum, mouere manum, sputa iacere
relenare aluum, orinam dirisere, semper mihi auxilium ne-
cessurium erit? Sic enim arguebane Delagiani, nOnre cOn-
curtum Dei Simuleaneum negarene, sed re Cacholicos
qualiridiculos craducerene: quod re huiulmodi actiones
indifterences prodestent ad Calurem, ec in sloriam Dei.
reterrentur, opus esser sraris ad lingulos actus conteren-
da. Tantum rero abest re D. Auguctinum, ee Ilierony-
mum pudeac huiulmodi consecurionis; quin pocius, con-
cea illorum opinionem, ec jocos Cacrilesos incuicent ad
Deum Cemper recurrendum, iuxea illud, oculi mei semper
ad Dominum, _illud, non est in homine via ejus. Addune
etiam ex D. Jacobo opus esse Dei singulari prouidencia,
requa Cacuimus, e opcrariones nacurales feliciter lucce
danc: Pece qui dicirishodie, aut cras proficiscemur in il
lam civirarem. faciemus illic annum ut nesoriemur: pro ea
quod debearis dicere, se D ominus voluerit, CG vixerimus fa-
ciemns hoc, aut illud.
Terrium genus auxiliorum policum est in sudio noctio
compararis, habicibus, de quibus Pelasius, Epistola ad De-
metriadem accurare docer, multoque elegantius, quid quid
Theolosi eradune in Ccholis, quale est illud: Occupandum
est optimis rebusingenium, (8 sancta conversarionis huius
altius inserenda est. Tum vero ad perfectionis fasticium
animus ascendit; (5 lonca conversationis beneficio vtitun
adbene vivendi facultatem E5 virrures suas in se miraian
quodammodo; narum esse purar quod didicis. Pc ibideme
si illi, qui loneo peccandi usu bonum quodammodo obrve-
e mariia, instaurari perpaegitent ium possuns es matara

## Folio 294 — 1677088362:0334
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000334.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
294
voluntare, vinehr consondanem consuctudine exiin.
suere, (s oprimi quiquo de pessimisfieri. Frintra. Mones
mutare sineula (que virentes animi formare in se, alque
perficere frandis studi esse, C5 lonca consuetudints. Atquo
huc reuocari porelt ex Pelasianis lentenria relaca in Sy.
nodo Palaestina: rnumquem que hominem omnes virtu.
res posse habere, (5 fratias. Sed hos omnes habitus
accenlebant auxiliis polsibilicaris, quae roluntatis arbicrio,
quoad rum, omnino lubiicerentur, ac proinde ab illio
mullum libercaris periculum cimebane.
PAR ACR A PHVS SEX XVS
Graria habitualis admissa est a Pelasio.
AR aVFOR est dissculeas ide oraria habicuali, aliisquo
Tdonis supernacuralibus, de intusis, quas omnia Suares
dic libro7. de graria cap. 6. et Prologomeno s. ignoca, et
improbaca Pelagianis, quod in Concilio Mileuicano Ca-
tonc 3. dammentur, quasi scaciam ad Colam peccarorum
remissionem ralere rellene: ee veinguir D. Ausult. Epist.
95. de Gratia Christi cap. 2. Pelagius cognouerie grariam
remistionis peccarorum, non camen incellexerictieri, vel
nos laluari aliqua Cuhministratione rirtucis, sed proprix
voluncaris; nec vilos actus supernacurales admilerit.
Sed haec debiliora Cune, vel minus sincere relata, quam
ve dubiam Facere possine Pelagiimentem de Gratiâ lan.
etificance, donilque luvernalibus baprilno receptis, cum
nullus 55. Parrum superet, ee pauci aequene eorum elo-
quenciam, in explicandis, et ampliticandis srariae habin
Biualis muneribus, e effectis, quae rerbis elesancissimis;
e iuxea efficacibus, nocar Suares explicari a Chrisostomo
Hlomilia ad Neophycos, dum aic: . Non sancum bapiizin
sunt liberi, sed eu sancti: non tantum sancti, sed C5 iusti:
non solum iusti, sed (5 fili: non solum filii, sed (9 heredes:
on solum heredes, sed E5) fratres Christi: non tantum fra-
res Christi, sed C5. coheredes: non solum coheredes, sed (5
membru: non solum membra, sed C5 templum: non lan-
rum templum; sed (9) orcanum Spiritus. Vides quot sine
Baptismi lareicates 3. Et nonnulli deputant calestem eratiam
in peccasorum tantum remissiene consistere; nos aute
1eit A
ilie
i
vint
M 1a
DESPYTATIO II. SECT. II.
1is(at1
licop
itatu
M

## Folio 295 — 1677088362:0335
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000335.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
EX D. AVOYSFTHO.
honores computanimus decem, E hac de causa infantes ba-
prizamus, quatenus non habentes peocarum (id cst actua.
le veeis addatur sanctitas, iustiria, adoptio hereditas fra-
ternitas Christi ve eius membra sint.
Mirum est Suarem agnolcere, non porisse exprecius
oratiam lanctificantem a D. Cnrisoltomo satui; e Q DC
lagianis negatam: cum eam doceane passim nihilo efi-
cacioribus verbis. Ouid enim sibi rolune illa Tuliani ver-
balibro F. conera Tulianum Cap, 17. Vebono eorum natu-
rali bonum sanctificationis accedat, ut sint infantes Sancti
Dei filii. EF illa eiusdem lib. T. OD. imper. Folio 6r. Per
hapiismum peccatorem fieri ex malo perfecte bonum, ex
bono fieri meliorem, id est, optimum, E5 ur ambo quidem
in Christi membra transeant consecrari. Vix rili lune gratia
effectus (PExTeF duos quos infra annorabiimus) a Patri-
bus, et Fheologis ad scripei, quos Pelagianinon agnOl-
cant: de ideo Fulianus libri L. operis imp. Folio58. ait: NoS
isimi in tantum erariam baprismaris omnibus vtilem ata-
sibus confitemur; vt cunctos, qui illam non necessariam.
etiam paruulis purant, arerno feriamus anathemate. Sed
hanceratiam locupletem spirirualibus donis credimus, qua
mulsis opimamuneribus, ac reverenda virturibus. pro in-
firmicarum generibus, E5 humanorum statuum diversica-
tibus, ona tam remediorum collatoine, quam munerum vir-
tnte medicatur. Ona cum admonetur, non est mutanda pro
causis: tam enim ipsa dona sua, pro accidentium capacita-
te, dispensat. Hloc ideo dicie, quia adultis aliqua, paruulis
nulla, per cundem bapcisirum peccara remitti putat: e
adulcis censet conferri baprilmum, et crariam, quia pec-
CaFUIE, nOn vEnOn PeccenE: Sive dari ad remitrenda pec-
cara peaecerira, non ad cauenda Futura.
Sitixc duo excipias, nihil differunt Pelagiani à Ca-
cholicis, quond religuos oraria eRfectus. Illorum eninm
duo genera distinsui Colene: alii privaciui Cunc, veremit-
cere peccara, absterrere: alii policini: _ E rurtus, vel
absoluri Cune, re efficere instum, a Sanctum, ret ad
aliud ordinaci, e relatiui, ve facere Filium Dei, de here-
dem. Efectuum primi generis, seu negarinorum gracia,
quinque colliguntur ex Delagianis, adsolutorum octo
quaruor relariuorum: remirum, sic posse nesari, ab illis
C ii

## Folio 296 — 1677088362:0336
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000336.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
296 DESPVTATTOII. SECT. II.
non suisse agniram sratiam habirualem, de qua adeoma-
Onitica docene, ec rerbis quae vix postine Theolosi aquare.
Jam loca ex ipsis acculimus, quibus docene remictionem
Deccatorum conterri a graria Christi pro efficacissima po.
restate medicina (reinquie Tulianus libri 2 operis imp. E0.
lio324.) qua criminibus ita communiter subvenit, ut di-
versas species rearuum onins vi consecrationis abstereat.
Er hi dicas, admirrere cancum remistionem peccatorum
condonatione exrrinseca paena: hoc retellic idem Iu-
lianus Folio 40r. Graria infusa, semel uno virtutis sua im.
peru, atque compendio, diversa, (5 plurima delet crimina.
Froccerte genus remistionis, imperu sraria, etticacissi-
ma ipsius pocestare, relipie aliquid altius condonatione
extrineca peccarorum. Alia loca ex illo reculimus que
Idem contirmanE.
Adde Delasianos, alios guaruor nesariuos effectus, sra-
cix artribuere: quorum secundus est purgario a delictis, a
quibus ait Delagius Epistola ad Demetriadem: Nos ext-
piari Christi sanguine, C5) mundari. IIle Forre coincidit cum
Primo: Led expressius porest distingui quem haber Tulia-
nus lib. 2. operis imp. Folio 423. Efficacius operari ad col.
lationem saluris, O copioscus eratiam salvatoris, quam
peccatum Ada.
Tercium illi effectum renouandi, ee innouandi, acri
buic idem Tulianus lib. 7. de Au8. ex Tulian. Ouos fecerat,
inquie, condendo bonos facit innouando, adoptan do que me
liores. Ec AI). August. libro 6. Contra Tuitanu Cap. 13.
dicac, ex Delagio homines, per baprilmum non inno-
vari, liberari, ee laluari, sed gnaliinnovari, dec. de par-
vulis, id est accipiendum, non de adulcis: quia illis nul-
lam peccari recultarem, sed istiscantum inesse, e remir.
ti censebane.
Idem contirmae quarrus effectus instaurandi naturam,
de quo Fpistola ad Demetriadem Delagius aie: Vide quid
Christiani facere possunt quorum per Christum instaurata
natura est. Ec ibidem addic etiam: Illi qui longo peccan-
di osu obdurvere, instaurari per paenitentiam possunt
quarenus animus per renonarionem internam, peccatorum
forde mondatur; es in pristinam natinitatis innocentiam.
ix qua dicunes adam fiisse restienitur
171I
1
aider

## Folio 297 — 1677088362:0337
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000337.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
FZ D. A V GVSTENO.
Ouincum addune effectum liberarionis à morre huius
corporis, de a concractâ peccandi consuerudine: quan
adeo abtolutam volune, re veluri crimen obiiciane Ca-
cholicis, ex Augustino libro z. ad Bonitacium Cap. 23. Ba-
prismanon auferre crimina, sed radere: ut omnium peccato-
rum radices in mala carne teneantur: quali ralorum in ca-
Dire capillorum rnde crelcant, iccrum relecanda Decca-
t2: d icem illud baprilma non rere homines nouos ta-
cere, led ex parce hlios Dei feri: ex parre aurem Alios (a-
culi, id est, Diabolimanere, nempe quia putanc, colla-
ia remistione peccari, non habere aliquid quod IOE-
cificent.
Hisprinatinis effectibus, connincitur Pelasianos admi-
sisse remictionem peccatorum internam: quod euidentius
Pacebie, Aocto decurramus effectus poltiuos, quos sra-
cia actribuune: quorum primus, ec reliquorum oriso, est
sereneratio, quam Fulianus rocar suprâ ciratus conlecra-
tionem. Vude August. libro sexto concra Tulianum capire
10. cum Deus paruulis, nihil de proprio, cam boni quam
mali merentibus, sloriam regeneracionis aerribuie;
hoc ipso ad Cuam curam, ad suum ius pertinere docer:
quod eorum roluncarem inestabilis pravenie benehicii
laroitate.
Regenerationem consequitur illuminario; re idem
Tulianus agnoleie libro primo operis impefect. Folio 50.
Dum paruulis ante baprilmum morruis, aic non cari il-
luminationem spiririaiem, quae sc per fidem habicualem,
quam pro tertio eRfectu gratix agnOTCUNE. EE ideo D.
Augultinus ex illo effectu concra illos, arguit libro 3. de
Deccatorum meritis cap. 9. Nam vtique, quos parculos per
Sacramentum fidelium, sideles faciendos esse indicaris; in-
fideles natos ex parentibus fidelibus non negatis. Ec idoo
libro sexto contra Tulianum cap. 3. ad illos ait pextinere
sententiam dominica: Ouid non crediderit, condemnabi-
ur. Pc libro primo de peccacorum meritis cap. 2. aic par-
nulos oredere, non solum per corda, (5 ora restantium,
sed oratia Christi, qua illuminationem, eo iustificatio-
nem intrinsecus operatur: (5 Christus sui Spiritus occul
issimam grariam larenter infudit, C9 parculis. a qua
dormare Cacholico nunquam Luspientus est Pelagianos
dissentise.

## Folio 298 — 1677088362:0338
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000338.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
298 DTSDVTATTO TI. SECT. II.
Justiciam, de iustisicationem quarrum grariae habieua.
lis agnoscune effectum: ve Fulianus libro 2. operis imp. I
Folio 44. Nempe cum vmentibus apostolus loqueba. 1, 1
sur, (5) his dicebat, iusticiam per mysteria bapcismi, fuisse
collatam; quod ai paruules volebant pertinere: quia rein.
quic D. Auoustinus libro primo de Deccac meriris, sicnt
peccatores non sunt, ita nec insti sunt, (5 ideo debere i1
bapcizari. Ouare illos rrgee D. Augustinus lib. 2. Operis MIn
iiperfect. Fol. 302. Cur fateri dubitaris, sic pariulos ex linis
Adam potuisse habere peccatum, sene meritis propria vo. ad et
Tuntates mala: quemadmodum a Christo sunt percepturi plect
institiam, suis sine meriris praecedentibur voluntatis bona. usel
Tultificationem consequimr Panctisicario in Christo: ideo u
D. Augultinus lib. 3. de Peccarorum meritis cap. 6. aic ex 
Pelagianis paruulos non bapcizari ve remissionem acci
piant peccatorum. sed ut in Christo sanctisicentur, de hoc
disferre rolune baprilinum parculorum ab aduleorum ba. p
Prilino. Sanctiticationi, addune spixicualem proctes. pa
cionem, reretere D. Augult. lib. r. de peccarorum meri li
EIS CaP. 18. Dicunt parculos, recenti vita editos, non pre
pter remistendum peccatum, percipere baprismum: sed vt 
spirirualem procreationem non habentes, creontur I
Christo.
Sepcimum bapeismi munus censene, Christicorporiba.
Dcilarum, reluri membrum inferi. Paruulos inquic D. MC
Augustinus lib. 6. Conera Tulianum Cap. 2. Fareminicum sl
in corpus Christi transeunt, de mundo elisi, necesse est ve 
et nascantur. de quo elicuntur, ve renascantur. Piunere. u
20membra Chrilti racione gracix habicualis à Christo, ve imui
2 capire dexivara, scur explicar D. Fhomas cerria parre lI
Quae (, 69. acF. 4.
uliem
Octauns denique srariae eRfectus, est rnctio spirius se
Sancti, a qua D. AuSuIE. lib. F. conera Fulianum cap. 4. (u
veset Pelasianos. Praeclari, inquic, praedicatores, sie Chri. et V
sum praedicaris, id est, unctum, e à quo ongantur, et u
neceris paruutorum esse resum, id est, salvatorem, qui eas à
peccaro originis salvet.
Eis effectibus positivis de absoluris, addune quaciot
relaciuos: primum reconciliacionis, qua ex inimicis simus 
emici mutua dilectione, qualem exigie rera dmicicar

## Folio 299 — 1677088362:0339
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000339.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
PX D. AVOVSTTNO.
eum Deoiuncti. Ideo Pelagius in capur primum ad Ca
latas: Graria vobis (5 pax: quia, inquie, remisis delictis
omnibus, reconciliat fuerant Deo. Liuic primo effectui
addune secundum adopcionis. Haec gratia, inquir Tulia-
nuslibri primi operis imperfecti Folio 139. quae in bapris-
matenon solum peccata condonat. sed cum hoc indulgen-
siae beneficio, CG pronehit, (5) adoptat, (5) consecrat. FE
lib. 3. conera Tulianum cap. 3. Ouos fecerat Christus con
dendo bonos; facit innonando C5 adoptando meliores.
Terrio esticir gratia cemplum Dei, ve egresie docet
Pelaxius secundae ad Corinchios cap. 5. Fribus, inquie,
modis inesse Deum lesimus: secundum infinitatem, inxta il-
lud nonne caelum Cs terram impleo: Secundum suncts fi-
cationem peculiarem in sanctis, iuxta illud: Et in-
habitabo in illis. Secundum plenieudinem divinitaris in
Christo. Ec in cap. sexto illa rerba Pusti remplum Dei CWME,
cuum vbique sit Deus, tamen in illis proprie habitare se
dicie, qui ejus gratia perfruuntur, (5 qui mundum ei pra.
Parant, sui cordis hospirium.
Ouartus denique effoctus grarix, estius haredis Dei, et
coharedis Christi, Sicur referr D. Augustinus ex Pelagia-
nis libro primo de Deccacorum meriris cap. 18. Tlinc di-
cune baprilandos pueros re regnum xrernum adipiscan
HIF.
Hosrerm eRectus non aliqua denominatione exrrinle.
ca, sedoraria internâ conferri, eoresie explicat AuctOE
quaestionum veceris ac noni Festamenti quaest. 8. rerus
Pelesianus: senatorum, inquie, dignicas, non habet apud
Deum meritum, neque ipsa natura consequitur benesi-
cum; (ed in solo sermone dignitas vertitur, qui currie
per traducem carnis: quia nomine carnis Alii Senatores
VOCanEE, sed nihil aliud prastat, quam opinionem digni-
ratis, secur hi qui sant consules, aut sacuis honestantur
saudent in vano. Christiani aurem cum AunE, ipsIS na-
curx accedic dignitas; ee essentia hominis habet aecernum
incorrupcibilicaris benetieium, re non opinione tola, sed
e sine in effectu apud Deum. Non possene Scholacti.
ei qui rerborum proprieracibus Audene, luculentius, de
eractius orariam Christianam, re formam incernam si-
nilicare, quam Pelasinni quos cirauimus: et hie maxi-

## Folio 300 — 1677088362:0340
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000340.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
300
DTSEVTATIO II. SECT. II.
mepoltremus, quem Delagianum Fuiste, nemo dubicabii
quihaec eius verba quaest. 80. legerie. Nequetilis Deisum, e
ouinascuneur, neque Ailii Diaboli.
DARAGRAPAYS SEPTIMYS.
Soluuntur Areumenta Suaris, quibus concendit
e
cratiam habitualem necatam fuisse à
Pelacianis.
A C vero guxe tule acrulimus, non cleuane Sunres
Lconiecturx, qua si quid virium habeant, a prxcon-
ceptis Schola opinionibus, non a principiis Pelesiano.
rum lumune. Duod enim dicie, Pelagianos, actus super.
nacurales agnouille nullos in nobis, et in Adamo; ac lub.
indehabitus Cupernacurales sustulisse, qui ad actus similes
producendosdantur; non admodum efficax est ad rem
Propolicam conticiendam, nedum ex Pelasianorum, sed u
neque etiam ex nonnullorum Theologorummence, qui
censenchabitus in actus non insuere active, sed ailpo.
sirive, ea rarione, qua Roura, e acuries aprane lagitram
ad scindendum aerem, ec rulnus inferendum: deinde 
Pocerane admirtere habitus supernacurales ad effectus p
Formales explicaros, sicut lanicarem e pulchricudinem us
ad corporis incegrirarem se ornamentum, non ad actus il
producendos.
Neque obstat quod Adamo, et ab co geniris Aliis, nul-
lum concedanc habicuum supernaturalium, qui per bapril. ut
maconteruntur: quia re inquiebane: Fiune;non naseuniui
Christiani: EF re ex Tuliano reculimus, Christus auset cirea
masinem suam continua lareitate beneficia, (5) quos fece.
rat condendobonos, facit innovando (5 adoprando mello-
res
Ouod vero ex D. Augustino, e Concilio Mileuiiano
reterr, Delagium non incellexisse remistionem peccato.
rum Reri, per gracia inceriorie subministrarionem, nec
nos Canari adiueos aliqua subministratione rieturis, sed
viribus propriae roluntaris, derorguer Suares, haec rer-
ba in sentum ab Augustinm, ec a Pelagianis alienum. Ne.
queenimiis vexbis excludun sratium habiruatem, sis

## Folio 301 — 1677088362:0341
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000341.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
Ct
e
Ex D. A VBVS FTNO.
auxilium actuale, quod pertince re inquit D. Ausust
Epist. 95. ad Concupiscentias, centarione (que vincendass
de plurimum differt ab auxilio sratiae habitualis: quia ipsa
iuttificarione lemel dacum est: illud quoridie ingruenci-
bustentationibus darur: primum praeceritae peccata respi
cir, alcerum Fucurx: proillo imperrando dicieur: Dimit-
te nobis peccara nostra, proisto, es ne nos inducas in ten-
rationem. Ve eadem Fpistola Fule explicat D. Auguctinus,
emi enim orat ne nos inducas in tentaiionem, non orat
vt homo sit quod est natura, neque id oras vi habeat li-
berum arbirrium quod iam accexit cum crearetur ipsa
natura; neque orat remißionem peccatorum, quia hoc se
perius dicitur: demirre nobis debita nestra, _c. orat ergo
et non peccet. id est, ne quid faciat mali, cuius srarix
confestione aic omnes controuerlias esse Lopiendas. Hac
ille consiteatur, inquic, 59 eum eaudebimus, sive rectum
siuo correctum. Nempe si asnoleat illam actualem Spi-
ricus sancti administtarionem necessariam ad cauenda Fu-
irapeceata; quam nesabane Pelasiani: quia ve referE
D. Augustinus Sermone 2. de verbis Apostolicap. 6. Di-
cebat sufficit mihi quod in bapiismo accepi remisionem om.
vium peccatorum. Sed relponder D. Augustinus, nunquid
quia est delera iniquitas, finita est infirmitas: Prorsus ve-
rum est deleta esse cuncta peccata in Sacramento bapris.
mi, C5 ho: est, quod infosum est in via oleum, (5 vi-
num: sed tamen sanatur lansor in stabulo, (9 adhioc
post interrirarem remissionis, accepisti remedium ora-
tonis, qua petitur subministratio spiritus, qua Deus ad
innat infirmitatem nostram dilectionem inspirando. orid
quod faciendum esse coenonerit, faciar. SiCUE aiE D. AU-
sustinus de graria Christi, cap. 3. e eodem libro capire
45. Probar exemplohuiusmodi grariam actualem quà la-
renter Dominus subuenit, cor cerioie, memoriam reno-
cauie, inceriori Cua graciâ rilicauie Perrum interioris ho-
minis reque ad exreriorem, LachEymaS MOMIE, ee Per-
duxie affectum: ecce inquir quemadmodum Dcusadiu-
vando adest voluncaribus et actionibus noctris. Ecce
quemadmodum velle, ee opcrari, operatur in nobis.
Hanc veroigratiam quis non videac diverlam esse a
Gracid habiruadi; re HanCCOnCeNeTiE Pelec ius, illat DE=
AHCFAE.

## Folio 302 — 1677088362:0342
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000342.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
PARAbRAPAYS OCFAYVS.
Virimum auxilys genus a Pelasio admissum.
VerResE rltimum auxilii fenus, posicum in moii.
Obus indeliberatis roluntaris, qui quadam Cympachis
consequuneur bonas cogirationes, pro cuiulque affectus
acque inhis, ve ab arbierio noltro pendent; et proinant
libertare decerminantur, Bonune gratiam etticacem mul.
ei Recentiores, e lubinde contendune, Delasianos admi-
Sisse illustrationem intellectus; negasle rero quoseum. qu
que roluntatis morus, ne cum illis. videaneur consen. ul
CitC.
Sed enidentiora (nE quae apud D. AVGUSL. CxFANE, ex
Delagianis rerba, quam re dubitare merico quis pollii,
quin admiserine actus indeliberatos; cupidicaremque
boniinspiratione propolci: quos tamen rim ee rationem pli
haberenedum gracia Chrictiana, quam propusnabat D. m
Ruoustinus, sed nequidem grarix primo homini collatue p
hegabane, quod concenderene huiusmodi actus, nedum
libetcari omnino (ubdiros; Sed Ctiam à HALUIFa ORTOS, per
quandam Crripachiam, non a Deoimmilsos singulari ali.
qua morione, qua excederet rim propolci obiecti, aui
enersiam concionacoris; atque ica nomine cenus, gra.
tiam defendebane, quae leois Anibus, et riribus contine.
FCFIIF. Acque hinc aperta consecurione deducebane, hu-
inmodi actus omnino naturales esse, magilque rim resi.
DIICCTENaTUEX, quam Dei adiuuantis. Caularum enim
ConCuErentium, eaM MeriEO CeNSeDANE leDEM, rE ComMU.
nis ab reraque prostuens actio, in eam magis caulam re
Ferenda eller, eiu (que indolem resipi(cerer, quae dominore.
FUE, _ Causam alteram ad COnCuEIIM CraHereE. Cumita-
que rellent actus nostros liberos, re a prima radice, ana
cura emanare, nagis in illam, quam in gratiam reteren.
dos, _ ab canacurales, non a graria supernaturales eri-
stere cen(ebant. FF ne quis has puret meas esse coniectu.
ras, evidentibus restimoniis eninco singula.
D. Augultinus libror. ad Bonif. Cap. 25. Sic inducir tu.
linnum dispucantem. Hominem Dei opus defendimus, net
302 DESOVTATTOII. SECT. II.

## Folio 303 — 1677088362:0343
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000343.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
FY D. A V C VS FFNO.
d
ex illius porentia, vel in malum, vel in bonum inuium
aliquem cosi. Duc:d rlero concedie P. augultinus, sed
addit, Deo deserence, pro meritis ire in malum; CG) D eo
adjuvante converti in bonum: non enim est homo bonus,
si nolit, seu craria D ei ad hoc adiunatur ot veli:: quo
niam non inaniter scriprum est; Deus est enim qui ope-
ratur ix nobis (9 velle (5) operari. Ita S. August. eiuldem
libri capires. Sedioco siperius citaro addic ex Tuliano:
In bono opere, a Deo gratia semper adiuvari ros: in ma-
lum vero Diaboli suecestionibus incicari. Ybi aGuaETen-
cationes Diaboli, grariae iuvanti: non tolum ve inuitos
non corane; quia ve aic Tulianus alio loco, sufficit homo
ingenitis sibi mocibus dare leses; in quamcumque partem
indinent; sed etiam, quod inspiratio, vit  suorestio
moneat voluntarem, moraliter, rei objecta specie.
Idem exprestius docet Delagius ab August. relatus lib.
de oracia Christi CaD. 2O. Operatur, inquir, in nobis Deus
velle quod bonum est, Es Sunctum: dum nos terrenis cu-
piditatibus deditos, (3) mucorum more animantium tan-
summolo praesentia dilisentes, futurae sloria magnitudine.
es pramiorum pollicicatione succendit: dum ona renela-
tione sapientiae, in desiderium Dei pupentem suscitat
voluntarem; dum nobis, quod in alibi negare non me-
suis, suadet omne quod bonum est. Elis verbis Pelagius
rilus elt nonnullis adeo aperre confessus graciam interio-
rem, qualem ad minus Theologi omnes, primo homi-
ni concedune; ve pucarine haec scripta a Pelagio, post
damnationem ZOimi Papae, qui Innocentio succcsTIE,
ee sencenciam mutasse: Sed haec opinio laborat duplici
isnorarione, historix e dogmatum Pelagii.
Ouod ad primum aeriner, distinguenda sunc in hac
Serie Pelagianae herelis duo Tempora, rrum quod Au
xic ab exordio ad damnacionem rique, qua per 201-
num Papam, agenribus Concilii Africani Parribus,
haresis Delasiana prodisaca elt. Alcerum a damnario-
nersque ad obitum D. Augultini, cum loco prostrarx ha-
relis Pelagiana, suffectus est sempiclagianis. Cercum
aurem est verba ex Pelagio telara, excerpra esse ex libris
quatuor Pelasii anre condemnationem scripris: aC pFo-
inde non poruisse occasione illius sencencium mulare.

## Folio 304 — 1677088362:0344
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000344.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
304 DESDVFATTOTI. SECT. II.
Deinde D. Auguctinus E pilc. 206. Seripta post Coneilium
Carthaginense e Milcuicanum, retellir Pelagium, quod
oraciam primo homini concestam, neset nobis deri.
Natura, inquie, humana, etiam si in illa interritate, in
qua condita est, permaneret: nullo modo se ipsam creatore
suo non adinnante sernaret. Cum iscur sine Dei Gratia
salutem non pesset custodire, quam accepir; quomodo sine
Dei gratia, potest reparare quam perdidis: Frso Pelagius
loco citato, lencentiam non recractanie, concelsi ho.
mini lapto graria, quae praesto crac primo homini, can-
quam lumen Canis oculis, quo adiuri rideane, prabere le
rolencibus.
ETis adde, D. Augustinum Fateri, se nullam grarium
quae legem excederet reperiisse in libris Delagianorum,
ita lib. de Gracia Chxisti cap. 30. Istam quippe gratiam,
qua instisicamur, id est qu’a charitas Dei diffunditur in cor.
dibus nostris, in Pelasii (5 Celesti scripris, quaecunque le
eere pocni, nusquam eos invent, quemadmodum confiten.
da est consiteri. EF Cap. 20. Relaris Pelagii verbis, ouid
manifestrus, inquie, nihil aliud eum dicere, sratiam qua
Deus in nobis operatur velle quod bonum est, quam lesem 
atque doctrinam? In lesenamque, acque doctrina Scripin.
rarum fururae eloria promictitur magnitudo: ad doctrinam
pertinet eriam, quod sapiencia revelatur: ad doctrinam i
pertinet, cum suadetur omne quod bonum est.
Ac inquies, Pelazius addic suscicationem supentis ro.
luncaris: Tra est, sed nacam dixic, ex lola cognitione boni
Propoluci non a Deo specinlimorione immistam: D. AUG.
inquie, Nos eam gratium volumus, quam iste aliquande
fateatur, qua futura sloria magnitudo, non solum promii.
situr, verum etiam creditur, (5 speratur: nec solum revela.
tur sapientia, verum etiam amatur: nec suadetur solum
omne quod bonum est, verum ertam persuadetur. Huc
vero gratia non sola incellectus illustratione facienda no-
nimus, sed sic  altius C5 interius eum Dens cum incffa
Bili suavieate credatur infundere, ut coenica faciamus.
Idque non quomodocumque, more docentis, autreicu.
inscumque sensibus e animo obiectae, qua ciet affectus, pet
quamdam Cimpachiam à voluntare promanances. Inhoc
enim peccauir Pelagius, quod res supernaturales aequarie
MaTUTB.

## Folio 305 — 1677088362:0345
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000345.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
FX D. AVOVSTENO.
nacurelibus se remporariis, id est, illarum aftectus in
rnam roluncarem reculerie. affectus etiam imperfectos
rerum spiricualium, e Cupernaturalium aequari perfectis.
et omnium roluerie roluncatem elle quasi seminarium.
Acque hinc tandem concludimus, Valquem Cuam à
Delagii Cencenria, verius auc Felicius minime seiunxille.
quam suarem, quem ipsemet Va(quez F. 2. DispuF. 296.
Cap. 3. ait ex isnorantia rocis ee hillorix nesasse Pola-
sium graciam habicualem. Ira ex eodem capice, id elt, ex
ignorantia haerelis Pelasianae, Valquez alterie Pelasium
sola inspiracione incellectus concencum, semouisle omnes
volunearis actus, ex morus, in quibus constiruir ipse
sratiam, quam rantopere praedicat consruam: hos vero
omnesmotus; terrio Cux haerelis ltatu, admisisse Pela-
sium iam demonstratum est: vnde ridetur aliud quae-
rendum diterimen Vasquelio, quo se 2 Delasio se-
CeIMaE.
PARAGRAPHVS NONY 5.
Duarius Pelarianismistatus de graria ad per-
fectionem necessaria
TIs moribus voluntaris, de impertectầ boni cupidi-
Llcare, gradum sibi Fecit Pelaaius ad quarrum sux ha-
rehis Rtacum, quem Semichrictianituum vocare licece
quia grariam Christianam agnouie, sed rarie corruptam.
Cum enim duplex sic graria Christiana; rna; qua inchoa-
mus vicam religiolam, alcera qua proticimus, de centatio-
nes superamus, quamque iustifcaci Pecimus: FIne noc
inaucas in contarionem; illam perrinaciter negauie: unde
Auguscinus lib. 2. ad Bonitacium C aP. 5. dic, Pclagianos
contireri graciam adinuare rninscniusque bonum provo-
srum, non camen reluctanei Rudium vircuris immitrere.
E eodem libro cap. 8. Ilti rolunrin homine, ab ip1o ho-
mine incipere boni cupidicarem; ve eius caepri mericum
etiam pertciendi sraria consequatur ee hunc retellens er-
rorem lib. 4. ad Bonitacium cap. 7. ait: Fatendum est Spi-
ricum sanctum, eriam antiquis temporibus non solum men-
res bonas adiuuisse, quod C isti volunt; sed esiam bonac

## Folio 306 — 1677088362:0346
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000346.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
306 DISeVTATIOII. SECT. II.
eas. fecisse, quod nolunt: quia concedebane sraciamm necel. I
lariam ad progressum, quod anrea negauerane, led ad 1
inicium ricae lanctae eriam +. Catu ommino abstulerunt.
Frinc Facile estinrelligere parricionem librorum, quos
D. Augultinus exarnuic contra nos duos Pelagianorum
CFFOTCS: Nam F PiItol2 88. X 96. libris de NatuTA e Gra.
tia, de Deccatorum meritis, de Spiritu a lirrera, lirteris
Synocalibus Concilii Carchaginensis, de Mileuitani ad
innocencium; ciusdemque responsis, sraciam probat,
qua Aidelibus datur, sc iustis, ad bene vivendum ex Ade,
qui est primus error Pelasianorum. Epistola vero 10b.
ad Sixcum, et libris ad Bonitacium, ec aduertus Tulianum,
Contirmat sraciam, quae Adem pravenie, de ex nolentibus, ul
e repuonantibus rolences Facie, qui cst POstremUSCrTOE e
criam 4. lcacui Proprius.
Euius rero errorismurationem, de Causam aperit D,
Anguctinus exordio Epistola ad Sixcum seriprae ctarim ab a
ipsius harelis damnacione. Nolunt, inquie, ve sic illi sloria le
on instisicandis impiis gratuita gratia, qui ejus ienorances a
justiriam, suam volant constituere: (NCMPC arrOSAntES is
sibi, quae sufficiane rires ad operandam iusticiam.) Sed l
iam conclamancium relisiolorum, ee piorum rocibus p
pressi, ita le Facentur ad habendam scu Faciendam iusti.
eiam diminitus adiuvari, re sui peaecedac aliquid meriri, ip.
Cum scilicet propolicum bonum, quod adiuvac graria.
ruod vero aliquam sraciam agnoverint, idem Augu. it
Sinus explicat de Graria Christi CaP. 23. Qua arbicriy li-
Berrate, qui bene veitur, inquiunt Pelagiani, ponit corsuum ne
in manu Dei, ur illud quo voluerit ipse declinet. Magnum u
inquie Anguctinus, adiuorium divina gratia, ut cor no.
strum quo volveris ipse declinet. FF lib. de Cracia e libero 1b
arbitrio Cap. T4. Sed cum fuerint, connicti non defensores, al
sed inslatores liberi arbitrii, quia neque scientia dimnalesis, un
neque natura, neque sola remissio peccatorum, est illa gratia, e
qua per Lesum Christum Dominum nostrum datur, sed ipsa
facie, ut lex impleatur, venatura liberetur, peccatum non
dominetur. Ergo reram Christi grariam agnoverune, qua
Donir cor nostrum in manuDei, ee quâ tic ve sex im.
PLCAEUT.
Sed cum duplex sir dos grarix Christianx, primo re

## Folio 307 — 1677088362:0347
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000347.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
E X D. A VCVSFFHO.
se necessaria ad singulos actus, iuxta illud Toannis 25. Si-
ne me nil patostis facere, de SI SIF gratia, iaM nON ex OpC
ribus decur, alioguin non esset gratia, re dicicur ROM. TKS
veramque praerogacivam collune Pelagiani. Primam qui-
dem, quod reline reilem esse ed comparandam Facilius
perfectionem, non absolure necellariam. Deinde concen-
dunedari secundum merica, seu inicia bona roluncaris.
Primae doris gratiae Christianx qua est necessaria 2d
sinoulos actus, duas Pelasiani moliuncur corrupcclas.
Prima eam excludune ab inirio boni operis: Secundâ 2d
prosrellum cegnirune, reriam commodiorem, non quod
alia via essenon postic, sicur inquit D. August. lib. B. Con-
era Tulianum cap. 24. Veramque rariis locis coniunctim,
aut separarim refeltit D. AuouI. In veramque cadic simi-
licudo renri, qua ex Beda libro in Cantica recbacur Tulia-
nus inlibro de Amore Dei. Nam sient ardentem sive lu-
centem ventus invat ienem, ve amplius clarescat, qui qui-
dem sine slatu venri primum accensus est: dende sine illo po-
test ardere: tamen venro impellente masis, magisque flam-
mescit. Tea Tulianus gcariam praedicat quae ad ausen-
dum charitatis amorem, instar venci adiunac: ecs eodent
renco neget illum ignem inicio accensum.
Hoc ipsum ex Pelasianis maxime quoad secundam
corruptelam explicac D. Augultinus Sermoner3. de vec-
bis ApOHoli CaP. 12. Non sicut quidam dicere caeperunt, que
coacti sunt grariam conficeri, C5 benedicimus Deum,
quia vel hoc aliquando dixerunt. Jam vero dicunt esse gra
tiam adiurricem Dei ad facilius facienda: (90. Velo faci-
lius, remo d ficilius, tamen, (5) remo itur. Tumento faci-
lius, pedibus difficilius, sed tamen pedibus pervenitor. F.F
lib. 6. contra Lutionum cap. 24. Formidantes multitudi-
nem Christianorum, Pelazionum verbum supponitis: Cs
quarentibus a vobis, quare sit Christus mortuns, si natura
vel lex efficit iustos? Responderis, ut hoc ipsum facilius
ferent, quasi posset, quamuis difficilius fieri. Sed Dominus
inquic D. August. lib. 2. CaP. 8. VI responderet futuro Pe-
lasio, non air (ne me difficile porestis aliquid facere: sed ait
sine menihil porestis facere. Ec clarius libro de FIaerel. 88.
diltinguic eocam Pelasianorum sencentiam, de veraque
eraria Delagiana, in nacura, lesc, ee doctrina FOst; de

## Folio 308 — 1677088362:0348
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000348.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
308
DISEVTATTOII. SECZ. II.
sine illa asterunt nihil boni posseagere, id est, sine libero
arbicrio, quod nullis luis meriris praecedentibus à Deonc.
cipie nostra natura: quond grariam Christianam, qua di-
dectio mandatorum inspiratur, aic, Pelagium increpatum
a fratribus, eorum correctioni bactenus cesisse, vt non cam
libero arbitrio praponeret; sed infideli calliditate suppone.
ret, dicens ad hoc dari hominibus, ut quae facere per libe-
rum arbitrium inbentur, facilius implere possent per era-
tiam
Secundam corruprelam rideeur à se Pelagius depreca-
i, _ depellere in C’apuFL2. ad Roman. Donum non est
ex nostro, sed ex donanris arbierio pender: & in Synodo
Palastina obiectum illud capur, dari secundum nottra
merica, negauie se dicere: e eos qui dicerene anachema.
rizandos dammanie. Sed tucum Fecie ludicibus Palxestinis.
nam Epistola ad Demetriadem Cap. 25. dic, Dei volunta.
deDcac
Mnitse
A, c181.
ulti pr
1II, 1
Iett.
piace
a8t
VlI
1
sem faciendo, divinam mereamur gratiam, E5 facilius ne. lnt 
quam Spiritui, auxilio Spiricus sancti resistamus. Oudre pnnin
D. AVoust. libro de BOnO Pex(eHeTANLIX CaP. 2. TOtam
concroversiam cum Delagianis renocat ad haec eria cavi-
ra, de peceaco originali, de rica Sanctorum sine pecca
eoducendâ, et de graria danda sine meriris. Ad eam no-
bis comparandam, eria volune conterre: Primo boni cu.
pidicarem, sccundo fidem, cerrio orationem. Ouxe om-
nia paucis complerus est D. August. ex isto primâ an Va
dentium: Discernis mefides mea, discernit me oratio mea,
discervis me instrria mea. Sed D. AusuI. concendie, lixe
nullo moio innobis esse poruisle, nisi acceperimus a Deo.
Delingulisasic rariislocis, e de inicio piae rolunca.
eislibro 2. ad Bonifacium cap. 8. IsF. volunt in homine ab
ipso homine, incipere cupiditatem boni: ut hutus caeptime
ricum, etiam perfictendi gratia consequarur. Fc ad dic Pela
DianOS, carpere Carholicos, quod nuito C8 reluctantihomini 
inspirari dicane, non quanticum que boni, sed EG ipsins im.
perfecti cupidicatem. Tlunc errorem refellir D. Augusti.
MuS libEOT. CaP. X9. exemplo D. Pausi. Ouod enum boni
volebat: an non potus mala mugna, quando spirans ca-
dem, E5c. quibu. meritis bona voluntatis Deus ab his malis
ad bona mirabili, C5 repencina vocarione converrit 2 (5 c.
ridem etium ad scribere D’elagianos libero axbierio qua
neaB. B
1
este me
1ge
1

## Folio 309 — 1677088362:0349
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000349.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
Ex D, AVOVSFTNO.
si inicium pix, ee bonx roluncaris, mulris locis restatUE
de refellit D. August. Fpilt. 207. de de Crariâ Chricti cap.
3I. de Orarione vero certio genere meritorum, aic lib. 40
ad Bonitacium, Idipsum meritum esse; quia orando fic di-
enus, cui gratia dimna subveniae. EF libro 4. Contra Tulia
nuM CaB. 8. Ibi vos, ut video, ponere jam caepistis merita
eratiam praecedentia; quod est petere, quarere, pulsare, ve
ii meritis debita illa reddantur, ac si gratia inaniter nan-
capetur. Nocandum quod aic, caep, stis, quasi murarionem
immens, quod ance coram insticiam humanis riribus ac-
scriberent. Deinde Orarionem duntaxar ex Ade quae
sinc Praecedente bonâ roluncate esse non pocest, rerita-
cem graria Christiana, incermixtam exrore, a Delagia.
nis agnicam refere clare D. Augultinus Sermone 12. de
rerbis Apostoli cap. 8. an forre, inquie, quia vel venisti
andiens venire ad me Marchaei cap. ZL. hoc ipsum iibi arro-
eare contendis, quia venisti? Ecce, inquis, veni ad illum vo-
luncate mea: Ouia veni, reficie me ingum suum impo
nit suane mihi, quia dat amorem: sarcinam suam leuem
imponit mihi amanti, 55 diligenti. Hac omnia fecit in me:
sed quia veni ad enm. Ouibus rerbis sine ambasibus de-
clarat juidem graciam Christianam, hoc est Facie reiu-
sum meum sic sitave; id que, non quia darlegem, et do-
ctrinam, qua gratia est Pelagiana: Ced quia amorem dat.
ee inspirat, quae Christiana scerix genvina est defi-
nieio
Sed purissimum iltud rinum aqua Pelasiana diluie, dum
eam datam, aic, quia suo arbitrio venit, quo le diicer-
nic: aeque ita prxcexca in speciem gracia Christiana, Pe-
lasianam oberudic, e superiorem Facie in hâc Conerover-
Ia, quae eo redacta est, vera discernae hominem, id cst,
an homo, an Deus, incipiac imnutare hominis rolunca-
rem, de malâ in bonum: ee si obcineat aliquid, quodcum-
que candem sic, sive orationem, sue Adem, suve iplam b0-
nam voluntarem, prius ab homine dari DeO, ve reeri-
buarur; rincene Delagiani, ec in vindicanda sibi pertecta
iustiria eriumphabune: essec enim illa non gracix divina
munus, sed effectus hominis, quem rolendo, creden
do ee pullando meruisee re aic Dinus Angustinus lib. 
concra Tulinum capice z. Quia est orso quod secunsn

## Folio 310 — 1677088362:0350
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000350.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
310
BISPVTATIOII: SECF I.
modum vestrum, effectum voluntatis humana dona caelestia
ne credideras nuncupasse, tanquam voluntas hominis sine
Dei gracia moneretur ad bonum, vt ei debirus à Deorerri-
bueretur effectus.
Hlocpostremum est Pelasianorum effugium, à quo ve
eos depellac D. Aucust. eos toris riribus concendie Cabili-
re grariam opcrandi iustiriam, non quae fudelibus, eeiu-
Rificaris datur, sed eam quae omnem hominis conacum,
oraciones, ee roluncarem praeveniar. Nam eo vicimo
Antu, Pelasiani negabant grariam praevenienrem, non
conlequentem: operancem, non cooperanrem. (l0c
quarco grodu Delasiani delaph Cune in errorem Mastilien.
Tium, vel porius Mastilienses in hunc quarrum ctacum
Pelasianorum ingressi lunt, rno excepto quod Pelariani
ex superioribus corollarium deducebant, à quo abhor-
rebant Semipelasiani: nam ad commendanda meriia
quibus eratiam nobis comparamus, Origenem securi li-
bco2. Periarchon cap. Terro, dicebant Curisto ex meriiis
eollacam diminiearem, quia recanic D. Prolper Epicaphio
Hlaresis Nestoriana, ec Pclagiana,
Nam fundure arcem meritis prior orsa superbis,
De capire ad corpus ducere opus volui.
Et ideo ex Castiano libro s. de Incarnatione Cap. 3. Di
cebant Christum venissé, non ad prastandam humano seneri
redemprionem; sed ad prastanda bonorum actuum exempla;
ut disciplinam ejus sequentes, per eandem viam vireuiis
homines incederent, (5 ad eadem pramia virrutum per.
venirent: enacuantes omnem divine Redemprionis gra:
eiam, cum idem dicerent hominem consequi posse vivendo,
quod praestitisset Deus pro. humana salure moriendo. Acque
ad hunc errorem allusit D. Auoust. libro sccundo operis
imperfect. Pag. 350. nam cum Tulianus Origenem imita-
cus, neminem dixisser praemiarirturis mereri, nist qui ad ea
Panctiracis Chrilti imitatione contenderer: Tnc est, inquie
D. Ansust. occultum virus haresis vestra, ut velicis gra-
iam Christi in exemplo esse, non in dono ejus. Volebane
autem (re idem Caltianus explicac Cap. 3.) Dominum Sal-
vatoremque nostrum, post baprisma factum esse Christum,
post resurrectionem Deum: alterum assienantes onctionis
msterio, alterum meriso Passionis. Vnde advertit noum

## Folio 311 — 1677088362:0351
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000351.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
EX D. AVCYSTTNO.
jam non noux hareseos Author (Scilicer Nestorins) que
Dominum. Saluatoremque nostrum nacum esse contendit.
idem se omnino dicere quod Pelacianista ante diverunt.
Verum quidem est, Pelagianos inieio (ux haereHS, (2-
nam de Incarnatione Adem habuisse, ve FesFAEHE D. AU-
sulto Epistola r20. Sed prosrestu eo delaplos fuisse, hucus
que erroris, qui inicium fuie Neltorianae haresis, quo
Christum non narum filium altissimi, sed ex meritis factum
asserebant. Ex Castiano libro septimo de Tucarnarione
Cap. 2F. de lib. P. Cap. 4. Fuis quidam Leporius Monachus
qui ex Pelasi institatione, vel porius pranitate descendens,
apud Gallias asserror pradicta hareseos, auc inter primos,
ant inter maximos, fuit a nobis admonitus, à Deo emen-
datus. Sed hunc errorem hauserane ex Origene, qui à
liberi arbirrii meriris, auc peccaris, Anselorum ee homi-
num Cortem, ne excepro quidem Chrilto seperebat.
ARETCYEYS OYARXYS.
Pelacianismus cum Semipelasianismo collatns.
Vod dici Coler de Scienciarum serie, rbi Cuperior de-
Lunie, ibi incipere inferiorem; verissime cadic in se-
nealogiam errorum, quam conceximus: vlcimus gradus
Delagianimi, primus est Massiliensium, Ceu Semipelagia-
nimi, quorum collationem inicuri, paucis discrimina Per-
stringemus, Fulius convenienrias prolecurari.
PAR AGR APH VS PR LMYS.
Somipelasiani quatuor differunt a lelaiants.
Vamres Forre verum Rc, quoces obietuane,
Delasianosinicio sux haeresis, in eorum Ane differre
a Semipelagianis, de lublaca Christi Aide, roluisse puram
PhiloCophiam inducere in Ecclesiam, ve cum Philolophis
nacura hominis illala, id est, a peccaco originaliimmu
nis, beacam ricam, virture propria roluntaris credere-
nur efficere; non camen existimo progrettuerroris lui e
ii

## Folio 312 — 1677088362:0352
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000352.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
212 DESOVEAFTOIL. SECF. II.
Cacholicis damnaros, illi consilio perrinacirer adhaesille:
quare excepto peccaro originali, ee inde consecura intir.
mitare, quarco suo ricimo Ctatu occupase ridentur, qua.
cumque Semipelasiani de his concroverhiis Ccripserune.
Farendum eamen est differre his poristimum quatuor
auc quinque capicibus, quorum praecipuum est, reinquie
D. Flilarius haec detinicio e professio, omnem quidem ho-
minem adam peccato peccasse, (5 sub peccaro originaliom.
nes homines similiver in primi hominis domnatione nasci.
Differune secundo aegricudine inde consecura, ve D. Hi.
larius Existola ad D. Ausust. his verbis explicat: Nequ: IIB
inde quemquam proprio arbitrio liberari posse consentiunt, l
sed id connenens asserunt vericati, vel congruens pradi. 
cationi; ut cum prostratis, E nunquam suis viribus sura Mune
recturis, annunciatur, (5c. Quare primi hominis posteros c
amissis ec perdicis viribus, iuvandos esse rolunt.
Addune certio contrâ Pelarianos ex D. Prospero Epi.
Sola ad D. Auguctinum, neminem per opera sua, sed per
Dei gratiam regeneratione saluari. Ouarro agnoscunt,
veaic D. Eilarius, ad nullum opus vel incipiendum, nedum
perficiendum, sibi sufficere posse: ec restaneur se abominari
C5 damnare, si quis quicquam virium in aliquo remanss.
se, quo ad cratiam progredi possit, existimet. Vnde eo.
TUm COnFECTIONCL IEQ inFEEpretatuE D. AusuctinUS, vEvo. au
luncorem hominis graria peaeveniri debere FaFCANEUF. Tra pbu
libro de Praedeltinarione SanctoruI CapIECL. PertenO. Imni
runt etiam, ut prameniri voluntates hominum D ei gratia esua
faceantur, atque vt ad nullum opus bonum, vel incipien. ede
dum, vel perficiendum, sibi quemqeam sufficere posse ulina
consen iant.
asibi es
Sed quatuor porissimum cum Delagianis conveniune, lulu
nempeinicio pis voluntaris a nobis ipsS per Sidem ora. MMIH
tionem, e deliderium Canicaris reperico. Inde secundo
conneniune damtracione praedectinarionis scatuita, de ule
XCEFHX, qua D. Augustinus ex ScripeuES docet antePrE. 
uisa merita de opera, secerni electos à reprobis. Inde
conseguitur cerria convenieneia in damnanda rocarione u
secundum proposieum, qu’a ab xecerno electi, ex tempore 
cAcaciteF a reprobis _ malis SECErNIIEuF. Ouarrà de a
nique convenientia est, quoad vlum scienrix medix, quam un
AC

## Folio 313 — 1677088362:0353
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000353.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
COLLATIO PEZAO, CVM SEMIPFE.
373
a Deoadhibitam volunt ad praedestinarionem arernam,
e cemporariam rocarionem, ex vraeuisionefururi, aue
non sucuri consenlus Ctabiliendam. ElaS quatuor conve.
niencias tulius contirmabimus.
P AR AGRAPHYS SECYHDYS.
Prima convenientia quoad initium piae voluntatis,
s saluris.
Va ex Delasianis retulimus Paragr. vIE. nihil aue p2.
Prum differune ab iis quae Semipelasiani docuerune,
deinitio pix roluncaris, de Caluris: ab iildem enim mori-
bus voluncaris reperune, et Ve D. Prosper aic Carmine de
insratis CaP. 6. Sirque salus dienis saluari ex fonte vo-
lendi. Neque enim ica purant peccaro originali corrup-
tam esse nacuram, quin supersic aliquid incegricatis; rn-
de, sicurin aoris oriri postic, ad minus deliderium Canica-
eis, aduocandi medicum, de fides in ipsum habenda, qua
non sinepars, aur porrio, sed quoddam inchoamentum
Canitaris: ex ab iis actibus remonene omnem meriti ra-
cionem, licer ab illis Cuspendant saluris inicium, de pro.
orelsum, ve explicat D. Prosper Epistola ad D. Auguct.
Cum inhis qui sempus acceperant libera voluntatis; duo
sine quae humanam operentur salurem, Dei scilicet eratia,
E hominis obedientia: priorem volunt obedientiam esse.
quam sratiam, ut initium saluris ex eo qui saluatur, non
ex eo credendum sit stare qui salvat; Cd voluntas ho-
minis divina gratia sibi pariat opem, non gratia sibi huma-
nam subiciat voluntatem. Et ibidem dicie, in eo larere
virulentiam illius erreris, quo principium saluris in homi-
ne collocatur, quod divina voluncati voluncas humana prae
fertur.
Necsic rero icta incelligenda sune, quasi nullam om-
nino grariam praecedere reline, ance humanae roluncaris
obedienciam; certum enim est, eos admisisse omne au-
rilium sexe quonon, sen postibilicaris, a Pelasianis concel-
cum, qui ve supra demonseratum est, rix aliud nesabant,
quam auxilium overationis. Conveniunt erso Masilien.
ses cum Pelasianis hoc capire, quod relinc primum actum

## Folio 314 — 1677088362:0354
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000354.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
314
DESEDTATIOTI. SECT. II.
voluncaris noltrum esse, qui appolicâ quacum que grarid,
e enta
actum illum ipsi sibi cribuane; non rero actus à graris inli
decerminanre voluncarem, ac discernente hominem eri.
buacur, re laris indicac ibiaem D. PEO(peF, quod in eorum
sencensia divina voluntati impie humana praefereur, quod
non ideo quia adiunaturhomo velie, quod receptionem boni
à semetipso inchoare creditur: quod aliunde Deo placetur,
nisi ex eo quod ipse donaverit. EFhoc dogma retellic Diuus
Augultinus de Praedestinatione Sanctorum capire s,
Nonait inquie, apostolus, quid autem potes habere quod
non accepisti, et posses habere, sed ait, quid habes quod non
accepisti: Vndepacet hanc Cacholicorum, cum Callica.
nis illis Prelbrreris, controversiam ad id reuocatam, quis
primum discernerec hominem abhomine, ex similimal.
Ia in eadem damnarione procreacum; an homo rolendo, iui
an Deus rolicionis actum largiendo.
Constar secundo hoc primum Caluris initium, Masilien-
Ses ex lua libertare religasse. re Faralem illam necestitarem,
e inde nalcenrem desperationem, quam consequi pura.
banc grariam ab Augustino concra Pelasianos detensam,
effugerene; quod rnicum illum roluntaris incerna graria
excirace Aerum sibi Ceruando, canea Facilitare, libertarem
Servarent illaesam, ac si nuda illa nacurali possibilitare, et
liberrate rrerentur: ab his omnibus rix aberanc Pelagia-
ni quarro luo Catu.
Elinc etiam manilectum est, convenisse quoad actus
praeuios ad iustiriam, ee Calurem, hocsexcepco, quod Pe
Pasianihuiulmodi actibus ad iusticiam, et Palurem pre.
ambulis, rim meriti assererent; Semipelasianinomen can.
cum, non rem rindicarent. Sicur enim ad hominis (2.
nicarem duo distinsuenda sunc, primo ipla curarionis
opera, qualia Cune exercitium, dixeca, Rc. Et quibus
xgricudo pellitur; deinde ad curationem praeuia, ve de-
siderium Canieoris, aduocario medici, sides in illum, cu-
ius peritia comperra est, quae camen pars curationis dici
nequeane: ita Semipelasiani ex D. Prolveri ec D. Hila-
rii Epistolis, agnolcebant curacionem a nobis nulla ra-
eione elle polle, nec propter labefactaras peccato vires, ad
ollum opus bonum incipiendum nedum perficiendum;
quemquam sibi posse sufficere: tamen nullam iea deprana.
1BB

## Folio 315 — 1677088362:0355
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000355.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
COELATTO PELAO. CVML SEMIPEL.
375
tam, vel extinctam naturam putant; et non debeat, vec
possit se velle sanari.
Ouo sensu prosirebantur arbierium lapa hominis, 2d
hoc tancum esse liberum, verelit, aut nolit admittrere
medicinam, auc peccare; nec reinquie D. ETilarins, ali-
cui operi curationis eorum annumerandum butant, exterri-
in es supplici velle voluntate sanari. Ouibus verbis com-
plectitur D. FTilarius, media quae ex Pelagianis reculimus
ad grariam comparandam necellaria, nempe Aidem, non
qualemcumque, Sed in Christum ve Panancem, ex qua
consequarur desiderium boni, ec oratio: _ ideo Masi-
sienlesnomine Edei reliqua duo complectuntur. De Ade
aurem inquir ex illis D. Auoustinus de Dono Perleue-
rancia capire 27. Sed hac ut a Dco denturnobis, fides im-
perrat, qua incipit à nobis. Et de Praedestinarione San-
aorum capire rerrio, dicir se aliquandu in eo fuisse errore,
sidem non esse donum Dei, sed a nobis esse in nobis, e
per illam nos imperrare Dei dona: Neque enim putabam
inquie, fidem D ei graria praveniri, ur per illam nobis da-
retur quod posceremus ociliter. FTunc Auoustini CFFOTeM
securos ait D. PFolper Masilienses, &e Centire, posse homi-
nem ad hanc grariam, qua in Christo renascimur, perve-
nire, per nacuralem scilicet facultarem, pecendo, pulsan-
do, nec voluns intellisere, inquic D. Augustinus de Dono
Perleuerantia Cap. 23. etiam hoc dinini esse muneris, vt
oremus, hoc est, peramus, quaramus, arque palsemus.
Diui Fiilarii locus indicat alia opera ad Palurem necessa-
sia praemieri a Pelasianis, a voluntare supplici e exterri.
ta. Primo cimorem morris de suppliciorum, de quoD.
Hilarius. Nam si non porest rimere quis. onde terrerur, ni-
si ea volunate qua sumitur, (ab alio scilicet dante) non
ex eo culpandus est. Addune secundum doloris actum,
salrem de propriâ infirmicare, quae recte rivendi proposi.
um impediar, quo inquiune pertinee canta exerinsecus
correptionis instantia, si non abhomine, ec li non Ades
incerra, Calrem vel dolor compunctae infirmitaris oritur:
Adilune eriam Collicicudinem, ica demum in zuic de illis.
D. Prolper, posse ouumquemque ad correptionem, aut ad
profectum vocari, si se sciat sua dilicentia bonum esse pes-
se (ea imperrando, scilicer Dei auxilium. I

## Folio 316 — 1677088362:0356
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000356.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
3I6 DESEVTATTO II. SCCT. II,
Ouarrus denique actus est voluncas imperfecta beneri. u
vendi, de non peccandi, rirture (que generatim exercen.
di, e comparandi. Nec ab illo errore aberat D. August. -UI.
in Eipistolam ad Romanos, propolitione 6r. Nostrum est il
credere, inquir, es velle, illius autem dare credentibus, es
volentibus faculcarem bene operandi. Fcibidem, liberum ilee
arbitrium perfecte fuit in primo homine: in nobis autem an- v
te cractam non est liberum arbitrium, ut non peccemus, sed 1. d
tantum et peccare nolimus. Iea propositione 18. rbi ad. lule
dic, seratia vero efficit, ut non tantum velimus recteage 
re, sed etiam possimus, non viribus nostris, sed liberato. 
ris anxilio. Ilunc reroerrorem D. Ausustinus rerracta. SM
uic libro primo Recractationum cavire 23. Ced illum au- auII
xit Castianus collarione r3. rbi dic, per naturae bonum quod lues
benesicio creatoris indulium est, nonnunquam bonarum uu
vircutum prodire principia. Sed duobus quoad hocdiffere. Ilol
ab aliis Massiliensibus: Primo quod huiuimodi bonarum nc
voluntacum principia relic in quibusdam prolilice, aliis, i
vero per pratiam inspirari; quod negabane Mastilienles, aput
raci hoc libertari repurnare. Sed alio capice granius er p
tac, quod in principia bonarum roluneacum, non in gra iluc
eiam reterat aduirabilem Zachaei, C encurionis Edem, pa-
tienriam T0b, _cc, Qua in FeNOTAFD. PrOIPeE CAP. 23. nOn WIC
Tolum Massiliensibus, Sed eriam sibi repugnare, dum alio um
loco dic, bonorum desideriorum voluntarios motus, sine 
auxilio Dei, nec pronehi posse, nec perfici. Et eo prolap. 
sus est, Cicur inquie idem D. Prolper capite 23. re cam in. une
columes esse velit omnium hominum animas nacuraliter, e
quam tuie primi hominis ante Deccarum.
Ouod ad Fidem actiner, Semipelasiani inirium illius ili
homini cribuune, non augmentum. Conveniens, inquit,
D. TTilarius, asserant veritari, vr (9) eo merito quo volue.
rinet, e5) crediderint a juo morbo se posse sanari, C ipsius
fidei augmentum, (5 totins Canicaris sua consequantur
effectum. Vnde loca Scriprura, quibus fides ad lcribirur
Deo, ad id rolune ralere readiuver, qui caverierelle;
non eriam redonetur ve velie. Sollicici enim eranc tan.
cum de inicio Adei, quo posene libertarem tuTarI: quare
D. TTilarius, ralem dicunt (e praecedere velle voluntatem,
qua tantum medicum querat, nox autem quidquam ipsa l

## Folio 317 — 1677088362:0357
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000357.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
COLLATIO PELAO, CVM SEMIPEE. 317
iam valeas Erhoc qualecum que inicium (quod rocanc)
voluncaris, sufticere pucabant, ad Frangendum iIlud ab-
solurum Diui Ausustini decrecum, quo mali à bonis le-
CEFHUINEUE.
Perleueranciam eriam in side sibi rindicane, veaic D.
Prolper Epistol. ad D. August. qui aurem credicuri lune
quire in ea Ade, qua deinceps per Dei graciam sc iuvan-
da mansuri sunt; praescisseanre mundi consticurionem
Deum, ee eos praedestinasse: Se Diuus Augustinus de
Dono Perseuerantia capire 17. ad idem ica hebet. Sed haec
(inguiunt MasTilien ses) vt à Deo denturnobis fides impe-
trat, quae incipit a nobis. Onam fidem E5) incipere habe-
re, (s in ea usque in finem permanere, tanquam id a
Dominonon accipimus, nostrum esse contendunt Ec Ibid.
hac dicentes, nolunt hominibus pradicari, dona Dei esse ve
veniatur ad fidem, (9) permaneatur in fide. Ex quibus
paret Massilienles Colam sidem, e in ca perseveranciam
humana pocestari arrocasse: cacera omnia quibus recté
riuicue, reconcinenciam, instiriam, ec in huiulmodi vir-
curibus perlcueranciam, aguolcere Dei esse dona ab illo
precibus postulanda. Catera, inquie Dinus Augustinus,
ipsum dare concedunt, cum ab illo imperrantur credentis
fide.
Et hoc est, quod dicune Massilienses, perseuerantiam su-
plicicer emereri, rel amieri contumacirer posse: nimirum
Perleveranciam in aliis donis, praecerquam Adei: illam
precibus volunc esse Aagirandam, iltam a nobis Tumen-
dam: vnde D. Augultinus cum in CO VCELATCEUE CFtOTC,
scribic in Epistolam ad Romanos provositione 60. Dens
non elisit opera quae ipse largitur, cum dat Spiritum san-
ctum; sed tamen elisis fidem; quia nis quis credat, ec in
accipiendi roluntare permanear, non accipie donum
Deisid est, Spiricum lanctum, per quem intusa charira-
re bonumpollic accipere. Oux, inquic D. Flilarius, velb8
Auoultini Massilienses accepeare le, se probare testaban.
cuc, canquam convenientia Euangelicae veritari.
Exquo errore seu diserimine incer fidem, iplamque
curationem, infertur Mashilientes arrogare nobis perle-
veranciam in oratione, alii (que actibus ad CanitAEeM PEX-
uis, maxime perscuerantiam oracionis, qua in aliis ope-
cibus perseueranciam imperramus. Arque hinc eciumi FC,

## Folio 318 — 1677088362:0358
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000358.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
cum petseuerantia  dC a brarione sic nostri srbicril 
diace novrs diosa, Ma thediace: Sicur e contra im. 
mediace a Deo pendere opera curationis, e a nobis me.
b
diare: Ceu Adei ee orationis benekicio: quo sensu dieune 
Mactitienses apud D. ETilarium Epistola ad D. AuguHti. p
num, quidquid libet donacum sic praedectinaris, id posse we
e amittere e rerinere propriâ voluntare, Calrem media. s
ce, hoc est supplicirer in illis donis perseveranciam eme.
rendo, aut concumacicer amictendo.
FTinc 3. manifesta Ac causa, cur Massilienses perleue.
cantiam in Aide. ee oratione, licut inicium Adei, e Ora. 
cionis, ad Cuam liberratem _ poreltarem renocent: hoc bu
enim ipso quod perseuerancia, s inicium Adei alligantur pe
nostra libertaci, ee reliqua dona à Ade inchoata, auE per. pI
Seuerante pendene; hoc ipso reliqua omnia suspenlalune, 
a Aexunoltex roluntaris: acque ita euitacur tacalis necel.
Ccas, quam con sequi purabant ex rocarione efticaci D.
Augustini, quae nostras praevenie roluntates. Acque hine
vicimo patet caula, CUE cantoPere rryeant roluntatem 
generalem Dei, qua relic omnes homines Caluos herir m
quia ex illa debent necessario Aueremedia, quae non [0.
tum ad operandum, sed eriam ad credendum, de in side
permanendum infirmitas naturx poctulac, qualis est prae-
dicatio, rocario, baprilmus, e alia, sine gnibus aperté
nesant quemquam posse proprio arbirrio liberari: e li
ex iila roluntare generali Dei ad omnium Calurem, qui
buldam non obringac salus, caulam in prompru habenes
quod desir homini condirio necessaria, re relic credere,
e orare, et in Aide, atque orarione persenerare.
318
DISDDFAETO II. SECT. II.
e ab ea pendent prorressus corius Caluris; illam imme. 1
nanac
Dupiex inter Pelactanos es Semipelacianos dis-
crimen, quoad meritum, s recribusionem.
Le eapata Coura eCta culuo, ce dennperasianis
Dopinione, duo addenda Cunc: Primum, quo maximd
Semipelasiani a Pelasianis secernuntur; est Adei aliisque
operibus, ad curarionem prauiis, nomen quidemmEuI

## Folio 319 — 1677088362:0359
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000359.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
ia
i
COLLATIO PELAO, CrM SEMIPEL. 319
alserere Semivelasianos, ve constat cestimoniis D. Elila-
larii, 8 D. Prosperi, quorum rcmus retere, iplos senci-
te: Omnem hominem ad credendum diumitus admoneri
Cs a piis vitam eternam apprehendi, qui Deosponte credi-
derint, (5 auxilium gratia meriro credulicatis acceperint;
quam vocant initialem eratium, cuius ope monemur ad sal-
nantem grartam bapersmi permenire. In hoc eamen no-
mine meriri, nullam vim ponunt; quod minime sic ne-
celsaria ad libercarem cucandam, de plurimu nOCCaC
crarix, qua gracia esse desinit, si ex meritis decur: et id co
ad ricandam invidiam sublatae rraria, Adei alii (que pEx-
viis operibus omnem anterune rationem merici. Lta cC-
catur D. Erilarius, dum aic non nesari, ab illis graciam,
Si praecedere dicacur talis voluntas, qua tantum medicum
qua rat, non autem quicquam ipsa iam valeat.
Et hoc idem cuinei pocest Arsumentis, quibus illos
rreeuc Ausustinus e Prosper, non posse collivim meri-
eia side, si ex nobis sic pexiia ad Calurem. Hlac enim est
vis Aroumenti, quo illos prennic D. August. lib. de Prade-
stinatione Sanctorum caP. 2. Ouis aurem dicat; eum qui
jam caepit credere, ab illo in quem credidis, nihil mereri:
Vnde hc reiam merenti exrera dicantur addi, recriburio-
ne divina: ac per hoc graciam Dei secundum merira da-
si. In quod abcurdum compellic invitos D. Ausultinu;
2c proinde nesabant ex meriris dari graciam, quamuis
id consequi ex illorum principiis Augultinus cuincac.
Ouare non de merito eraciae inter D. Auoustin de MaI-
hlienses, dispucarum clt, Ced reer praecederet, an homo
naturalicer aliquid boni suis viribus operando, an Deus
illud ipsum per graciam largiendo. Si primum constet,
rincunt Semipelasiani; si alcerum, vincic D. Augus.
Cxterum Semipelasiani cori cranc in clenando, ec de-
Aruendo meriro hdei, ee huiusmodi operum, quae Caluta-
rem oratiam ancecedune. Nec apud Recentiores vilus
est modus loguendi, in deprimendis huiulmoai actibus,
quem non rsurparine. Semipelagiani: nam quiminimum
ex Recentioribus illis cribuune, non dicunt inicium esle
laluris, sed occationem; quod verbum Familiare crar
Mastitiensibus, ne probant verba superius ex iplis relata:
quibus adde ex Castiano lib. 22. Inst. CaP, X4. PrOnUnta
mus laborantibus tantum, ac desudantibus, misericordsam

## Folio 320 — 1677088362:0360
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000360.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
320 DESPVTAZ1O II. SECT. II.
Det cratiam que conferri: praesto namque est D ens occasione
sibi tantummodo a nobis bona voluntaris oblata, ad haec
conferenda. Fit eollatione T3. Occasiones quodammodo qua-
rens Dens, quibus humana segnsties torpore discusse, non
irracionabilis munisicentiae suae larsitas videatur: dum eam
sub colore cuimsdam desiderii, ac laboris impereis.
Ouarecerrum est, aue nullum omnino, his operibus
mericum 2seruisse, vel omnium minimum, quod gra
cix non repugnaret; quam omnino Caluam esse rolebant,
dummodo Lalus hominis ab ipsa hominis manu, ee ro.
luntace, non ab aliquâ consticurione Dei nostras volun.
cares praeveniente, penderer. Ec condignicatem merin
Cassanus lib. F2. InH. Cap. F3. Longe semovec, dum ait, a
nullam cordis conrritionem ad capessendam castiratem esse pun
condisnam. Pt CaP. 24. Petitionem C5 inquisirionem no.
il
stram non esse condienam, niso misericordia Det, id quod uit
petimus dederit. Ex quibus omnibus constac, rnum elle a,e
Ccopum Delasianis, ee Semipelasianis, dum dupustini essta
stariam improbane, libercarem nostram cutari; sed din p
versasinire vias: eo tamen omnes spectare, ve a nobis uu
Sic inicium Paluris: hoc vero differre, quod illud inirium
Pelagiani reline esse mericum, negent semipelogiani;
inus carien consequencer quam Delaviani. Et hoc
cuincune augustinus ec Prosper, qui Praecet citata verba,
habet hoc etiam AU~. de Praedestinatione SS. Debetur
enim credenti, vt à Domino ipsa fides auseatur: (9 sit mer-
ces fidei caepta, fides aucta. Nec attenditur. cum hoc dicitur,
non secundum crariam, sed secundum debitum ipsam mer- un
cedem credentibus imputare. Hloc ah inviris Semipelagia-
nis exrorquebat, et deducebar ex illorum principiis D.
A1O. eodem libro cap. 26. Ideo reique ne non sraris dari
credacur graria, sed secundum industa rolunratis, sicur
contra vericatem, Pelasianus error obloquitur.
Sccundum quod addendum diximus huic collationipriu
mae, est merces de xerributio, qua respodet huinsmodiacti-
bus, gracia ad curationem necessaria. Recentiores enimne
videantur omnino Semipelasianis consentire; negant il.
10s reram oraciam Christiadmisisse, quam rrgecD. AUS.
contra Delasianos: id que putane se probare ex C alliano,
qui, ve suxra diximus, sidem Cercucionis retert in libe.
1
FII

## Folio 321 — 1677088362:0361
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000361.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
COELATEO PELAB, CYME SEMIDEL.
rum arbicrium. Nam collatione L3. Cap, F4. de side ABFa-
ha sidem est de Ade Cenrurionis judicium) ica habet. Non
illam fidem, quam et Dominus inspirabat, sed illam quant
vocarus soin el atque illuminatus a Domino per arbitrii liber-
tatem poterat exhibere, experiri voluit dmnaiustiria.
Acque hinc infere Coninch. Dilp. 4. de actibus super-
nacuiralibus num. 92 omnibus Semipelaoianis commune
elleprincipium, reram grariam internam, qua volunras
incerins eaboratur, everrere libertatem. Sed quamuis ica
forre sen serie Faultus, cerrum est Castianum, aliosque Se-
mivelarianos, lonse ab illa opinione abtuiste: ille quidem
eodem locoira haDer, ex quibus manifeste colligitur non so-
lum actuum verum etiam cocirationum bonarum, ex Deo
esse principium, quo nobis (5 inicia suncta voluntatis in spi
ras, CG virturem atque opportunitatem eorum quae recte eu-
pimus, tribuit perasends: C5 hanc definitionem Catholuissi-
mam, aic, prosper corrapisse, quod non in omnibus, sed in
quibusdam tantum veram esse velit. Sed eadem collatione
CaP. 7. X 8. Docet nonnun quam Deum bonas voluntates da
dura cordis nostri silice excurere; in corde plantare; deside-
ria inspirare: nonnunquam vero nostro conatu emerser
scintillam que bona voluntatis emicare. Ouamuis ergo C al-
hianus illa limicatione adhibica, CxFaVCTIE, CaIIU FAMCM
est, quod inde inferune Recenciores, illum negare in to-
cum gratiam, donatricem, plancerricem, inspiratricem bo-
na v luncaris, quasi infentam liberrari: quod obleruauie
V. Prosper, dum verbis illius relaris addir: Hic ne quis
putaret nihil superesse quod per liberum ageretur arbitrium;
non irrationabiliter adiecit, quo probaret non auferri illua
hisdonis, sed pocius roborari, niscrenolutum ad niquitates
suas, ab auxilio Dei se malis auertere.
Nec cum eodem locinerat Cassianus vilius esse meri:
ei, quam Dens inspirat fidem; putar inde libertarem inter-
imi; sed cantum landem, de meritum: quia Collarione
prima cap. 36. hanc Cacuir regulam: an dicendum est
omnes quidem virrutes inter Des dona numerandas; sed
in illis hominem, quas de proprio habuerit, esse laudabi-
lem; nec ibi esse merita vbi Des dona non fuerint ? In quae
verba D. Prolper: Sic aurem pacasti laudatae fidet, praiu-
dicium donis graria posse senerari; quasi fides obi ostende.

## Folio 322 — 1677088362:0362
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000362.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
322
DESDVTATIOTI SECT. II.
retur laudasa, non doceretur esse donaca. Lix quibus con.
stac Castianum purasse huiusmodi hdem donatam, care.
re quidem laude, quamuis liberrati non repugnet; quod
Duranc in nullam hominis landem redundare, lalius eum
d Adem induceret.
Sed quidquid sic de Fausto, e Castiano, euidentibus
aroumentis convincitur, post inicium Adei, Massilien.
ses reram gratiam incernam approbasse, quasi nihil li.
Bercari repuonancem: quod primo ex luperioribus euin.
cimus, quia non est credibile illos nesasse, quam Dela
sian: suo quarro stacu admiserune gratiam: AC Paragraph.
superiori ad finem ex D. August. probacum est, iltos tan-
dem reram srariam Christi agnouisse: Ergo non porest
id de Semipelasianis omnibus nesari.
Deinde id testantur expresis verbis FTilarius et Prol.
per Epist. ad Auo. nam vitimus ita ex illis retert: Ouod
fides deinceps per Dei grariam sit innanda, quod bona appe.
tentem sratia Dei foueat, quod libertas sia ad hoc D et un
xilii innanda sit, si quod Dens mandat eleserit. Fc Filariusi
Non necari gratiam, si praecedere dicatur voluntas: adiu-
vari, qui caeperit velle, non donari ut velit. Fc ita quidem
adiuvari, resraria non solum, ericas Prostratos, verum
etiam sussulciat ambulantes. F.F hoc Colum concendebant,
ve inquic Prosperi, quod voluncas hominis divina craria sibi
parias oxem, non autem gratia sibi humanam subiiciat vo.
dantatem.
Terrio cum D. Anoustinas verlaretur in errore Semi.
Delasianorum de Fidei inirio a nobis ipsis sumendo; ex
illa subinde consequi asserebar reram Chricti srariam:
Erso in eadem senrentia erant Semilagiani, qua veseri.
Bic D. Trilarius ad D. Augustinum, Sanctitari rna Dispu.
ratione antiquiore se probare testantur; obi eandem era-
tiam, non minore veritatis perspicuitate docneris. Ed vero
Dispucatione haechabentur, Veum fidei praestare, vt bene
operemur: Spiritum sanctum non dari nisi credentibus:
Deum non eligere opera, quae ipse largitur, cum dut spiri.
um janctum, ut per charitarem bona operemur: Et alia u
his similia habet passim, re illud, nostrum esse quod credi.
mus, Dei quod operamur. Flis rero quis non videat, con
rineti, ee explicari reram sracium Christinnams

## Folio 323 — 1677088362:0363
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000363.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
COLLAETO PELAO, CYME SRMTPEF
327
Hec minus enidens est D. Augustini restimoniis, pro-
bacam fuisse a Pelagianis, quorum hac verba retere de
Praedestinacione Sanctorum CaP. 29. Nos dicimus, no-
strum Deum non praescisse nisifidem, qua credere incipimus:
es ideo nos elegisse ante mundi constirutionem, ac praedesti
nasse, ur etiam sancti, Cu immaculari sraria, utque opere
eius essemus. Nempe re suppolica side, Deus darei gratiam
bene operanci. Nam re eodem libro cap. 7. docuerar iux-
ia Mastilienles, Fi des est a nobis: cxtera à Domino, ad opera
instriea pertinentia.
Aeque hinc manifectum est, graciam incernam a MaF-
Siliensibus probacam; quidquid dicane Recentiores con
ita exprecta D. Eilarii, ec Prosperi restimonia, quibus
magis comperta erant Massilienlium dogmata, ac pFO-
inde masis sides habenda quam modernis, quae hanc
Massiliensibus calumniam importane, ne videaneur illis
assentiri. Cum eamen si reris ascreliceat, conveniane A-
ne Aroumentis, e placiris. Cratiam enim Augustinia-
nam aversantur, quod libertaci intenlam purene: reli-
qua rero rraciarum genera, quae ad minus beneticio Adei
noltrae subiiciantur voluntari, libeneer admitrune; quia
ab illis nihil rimene liberrati: Rroo sin omnibus, cerre
plurimis Delasiani cum Recencioribus ConmenInnE: et
ficticium est quod discrimen appOnnE, ex nesata a SC-
mipelagianis gracia incerna, quam ipsimer Pelagiani ad-
mitrebaAE.
P AR AC R APHVS O YARZY S.
Veriusque haeresis collatio, s connenent
de Praedestinatione.
TY ERZSSTME D. Prosper carmine de insraris CaD. 6.
inducir Peiagianos, his verbis Mactilienses alloquen-
tes. Onacum que placent vobis amplectimur, edita a nobis
doctrine vestra est pietas, nihil inficrando discutimus.
Protitentur se omnia Massitiensium dogmaca eppro-
baturos; dummodo; unicum sibi duncaxac liberum arbi-
erium Caluum esle relinc, ve saturem (UIRI pONIHE, ex vO-
tendi fonte suspendero.
22 i

## Folio 324 — 1677088362:0364
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000364.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
324 DISPVTATIO II. SECT. II.
Ex hoc principio omnia lua dormata religaca conte.
runt, et ad eundem tinem divexlis riis concendune. Hoc
tamen conveniunt omnes odio stacuiex Prxedeltina.
cionis, dux nostras voluncates, carum que consensum,
Taltem ad hdem peaueniac: quare praescientia Deus Aa-
cuic decrerum praedestinarionis ex praeuiso consensu, et
merico quo quilque le discernir, de dignum le praebet vi.
ca xcerna. In hâc sencencia politi, inquir D. Prolper rel
M
Donsione ad 8. obiectionem Genvensium, consequenter je
sapiunt eos esse praedestinatos in vitam aternam, quos per lun
diberae voluntatis arbitrium fideles futuros praescierit Dem. u
Ec exprestius D. Ausust. cum in corum errore verlaretur, ijs
lococirato in Epistotam ad ROMANOS: Non ergo elegit
Deus opera cuiusquam in praescientia, qua ipse daturus est;
sed fidem elesit in prascientia: vt quem esse praescunt credi.
turum, ipsum eligeret; cui spiritum sanctum daret, et (
bona operando etiam vitam aternam consequeretur.
Nec Edem tantum requirunt, sed in ea perseverantiam, un
reibidem addic D. Auoust. Nisi quis credat, es in accipien- c
di volantate permanent; (hoc est in Bde, et orarione)
non accipit donum D. i. Oux omnia Massitien les aCCeptaTE , ve
Se TeltanEUE ex D. PFOIperO, qui ric: Pene omnium parin. ud
venitur, es ona sententia; qua proposicum, (5 praedestina.
tionem Dei secundum prescientiam receperunt: (nempe plel
Adei, ee in illa perlenerancix.) 55) ob hoc adclic D Prolper, 
Deus alios vasahonoris, alios contumelia fecerit, quia fi- 
nem vniusenin (que praviderit; (5) sub ipso gracie adiutorio.
in qu’a futurus esset volunrate; E actione praescierit. Ele. ullail
sic ergo Deus ad praedestinationem, non quaecunque uil
Opera, Ted Fidem, de in ea perseuerantiam, cuius remu. n
meratio sicpraedestinatio, de gloria: ac subinde, re inquie ln
D. PFOlpet: Ipsa electorum praedestinario, non sit nist re.
Tributio. Ec Epistola ad D. Augustinum, quos in fide, qua
deinceps sit invanda per gratiam, permansuros, (5) ex hac
vita bonâ fide excessuros esse preniderit, praedestinet.
Flis omnibus consentiune Pelasiani: torum discrimen , d
in hoc est policum; quod Pelasiani, Calcem eribus primis ll
faribus sux haeresis, nihil srariae, neque ad credendu, un
neque ad operandum agnolcane necellarium; sed illos u
velin 2 Deo eligi, quos Deus non modo credituros, sed 

## Folio 325 — 1677088362:0365
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000365.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
COLLATTO PELAC, CVM SEMIDEL.
325
etiam Sanctos Futuros ex nacurali sua libereare pralci-
rer: Semipelariani rero, solum inirium Eidei referane ad
voluntare, reliqua ad adiueorium grarix.
Ec S rideantur negare, cerrum esse praedestinatorum
numerum: non sic incelligendi (uMIE, sE Deo auterane
fucurorum cerram scientiam; qui eriam concedune, fu-
cura omnia conditionaca nose per scientiam mediam:
sed nolunc esse definirum numerum decrero Dei, incon-
Culea roluneare humana, constiruro; quod Epistolis DD.
Prosperi de FTilarii ad Auoult. aiunt collere virturem, (0
superstuum laborem fore, si neque reiectus à sic definstonu-
mero, ulla ratione possit intrare; neque electus ulla negli-
sentia possit excidere.
Hinc ereo constat consentire Pelagianos Semipela-
sianis (copo, e Aine; de aliquantulum differre progrestu.
Sive enim colestem oloriam illis debere censeant, qui li-
beri arbierii riribus, omnia Dei mandaca custodiane,
siue illis Dei adiucorium, ad obtinendam iusticix perte-
ctionem, dari reline, qui sine Dei adiurorio, propria ro-
luneare crediderine, pecierine, pullauerine; quid quid de-
incepsillis a Deo, proprer illud, vel inchoacionis exOr-
dium, vel perfectionis culmen conteratur; manifeltum
esteis non tam cribui, quam recribui: ac per hoc, neque
mecirum, neque praemium eis gracia divinâ, vel electio-
ne priedeltinari; sed humanae liberracis arbierium ofcirE
mericum, Dei iusticiam reterre mercedem. Acque ita
cocum praedestinarionis officium, ad nudam humanime-
rici, sive fidei, sine operum praescientiam, iuxca Pelagia-
nilini starum de inchoandâ, vel eriam perticienda luis
ricibus iusticia, renocari. Ac proinde Pelagianos, st
Massilienles eadem diversa vis concendere: rerique qui-
dem, larua quadam pristina inceoricaris ru, quam Pe-
lagianiaurene, Semipelagianiminuunr, ec lubinde plus
illinaturae plus iltis gracia accribuune; seruara semper li-
berrare, in quam rel prosrelsum, vel cerre inicium Calu-
tisretundune; unde grarmica praedestinario Ausustiniana
collitur, de Cacholica.
Ex his constane quaecunque huic praedectinarioni
altruune rerique, de ceconomia dinina roluncatis, ex 9+2.
cix, ersa salurem humanam; sed cum Pelagiani nemi-
nem reline peccari reum, red iudicio divino obnoxiur
 iji

## Folio 326 — 1677088362:0366
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000366.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
326
DISEVTATIOIL. SECT. II.
nasci, sed capacem veriusque rei, non plenum, ee reline
virture, ita et line ritio procreari; allerunt Deum gene-
ralicer velle omnes Paluos heri, sc ad agnicionem verira.
eis venire: ve qui volverint credane: nam re D. AuduH il
libro 2. ad Bonifacium cap. 6. illorum definicam senten- AM
tiam reterr, Deum adiusvare oniuscuiusque bonum proposi.
tum, non tamen reluctanti studium virturis immittere: 
quia personarum accepiionon est apud Deum.
Paucishis verbis complexus est D. August. omnes er.
rores, e Funcamenta praecipua Delagianorum. Hluc Per- Mine
rinent quaecunque ex ipsis supra reculimus, de triplici amsa
Principio iustificarionis, et Caluris: primum à lege natu, mpia
rali cordibus nostris in sculpeâ, deinde cum non lusticeret dmm
viciaris moribus narura iam decolor, addica est lex Moy. M,
sis, quali secunda graria generalis, qua reluri lima Fulgo. apiae
sipristino, derrica rubigine, nacura redderetur. Sed post. ni lur
quam nimia peccandi consuecudo praevaluie, cui Panan. alost
dae lex parum valet; addira est certia gracia Chricti ad. illea
ventu, qui eanquam morbo desperaristimo, non per dil iest
cipulos, sed per scipsum medicus ille subuenit, re à seipsis mtor
volentes credere, per Aidem sine operibus legis, (olo ba ul, con
Priso (aluOS FaCereE, vE PelagiuS IN CADUETF. ad Roma. me die
nos his rerbis explicuie: Electio cratiae fides est, sieut ope. Houn
ra electio legis. Vbi duplicem distinsuic electionem: pri. 1B. H
mam operum, de mericorum, quibus Antiguorum ali ipdea
qui, impleca lese nacurali, ec scripra, iusti Rebane apuit nie
Deum. Sed rbi dessic illud genus iustirix, quo sloriaban- u i
cur Judxi; succemir electio Edei, qua nos per baprilmum aosal
Chrictus Caluar quodammodo graris, non tamen omni. upec
no: quia reipse Pelag. ait eodem loco, carerum quaelectio, l’inat
ubi nulla diversitas meritorum? Non enim Deus personant ilgie
suam acciperet, E alios sine causa proyceret. ? Ve inquie in elpe
eiuldem capiris haec verba, rn fide stas, ee in capur primum ulle
ad Ephelios: omnium horum seaula voluntas Dei, quam num
esse rationabilem non dubium cst: quarenus re inquie llena
mcloche iultiria, quans a tolio 29 dixerat esse virtu-
cem, quae funsicur ole dilisenter ad resticuendum lun
Tulianus libro r. operis imperfecti Folio 28 p. reddens cui Me
que suum sine fraude, lincorariâ, hoc est, sine cuiusquam
Peclona acceptione, que exprimie nomen gratiae in deti.
eese Am e SF do

## Folio 327 — 1677088362:0367
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000367.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
COELATTO PELAO. CVM SEMIPEE.
327
Onamuis enim Pelasiani dicane nos sracis iustificari,
d eligi ex hde; fidem camen illam nolune esse, quana
Deus occulcâ Cua graria opererur; sed qux Prodeat ex no-
Ara roluneare; ex ideo in Cap. I. ad Romanos vocar, fidem
olectorum, quia a le ipsis credences electi TunE. Ec in illam
anobis ipsis Eidem elicitam, corum pradectinationis aF-
canum refundie, in cap 9. 2d Roma rbi vele Facob, e
Flaii separatos merito hdei apud Deum, e ica eriam nunc,
quospraescinit de sencibus, credicuros elegit; ec ex Ilraet
reiecir incredulos. Fodem sen lu explicar illam Dei senten-
eiam, miserebor cuius miserebor: id est, illius miserebor.
quem praesciui posse milericordiam promereri, re iam il-
lius sim milertus. Fosenim, reaic in capuc primum Fphe-
siorum, praedestinanit, qui credere voluissent; ideo apud
illum praedestinare idem est, quod praelcire, et prade-
stinaci Cune per Adem praecooniei, quos praesciuie, vel
Sanctos Fucuros per liberum arbirrium, vel esse creditu-
505. Nec alia carione de praedestinatione, guam de repro-
batione Cacuune: veram que ex lola praeuisione bonorum,
aurmalorum heri. Aeque re veriusque cerricudinem (2-
cuane, contusiunt ad sciencium mediam, re quarta col.
latione dicemus.
Elorum veroomnium errorum, ec opinionum, dubi-
cat D. August. rariis locis, an Pelagiani Fuerine autho-
res, vel cancum alterrores, e acerrimi nocistimique lua-
Pores: quia cerrum est illis praeluxisse Anciquorum plu-
rimos, ve Rufinum, Euagrium, Palladium: de hos omnes.
edoctos ab Origene; qui luis scripris sparsic Cemina qua-
cuor praecipuorum dormacum de liberi arbitrii nacura-
li, ee inamissibili possibilicare ad implendam iustitiam,
deri legis Molaica ad iustificationem, de gracia, meri
rico, e Pexdestinatione iam explicaris. Sed quia nonnul-
li exacte probarune restimoniis Origenis, iplum horun
omnium errorum auctorem; ne videar actum agere
relaliena huc conterre, à lonsiori probarione, et inqui
aione lupexsedeo

## Folio 328 — 1677088362:0368
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000368.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
528 D15eVLA+1OII. SECT. II
PARACR A PHVS OYTNFYS.
Terria connenientia de odio cratiae efficacis.
 vocationis secundum propositum.
V _ ex Delasianis reculimus, suo quarto caru ip.
osrix vilum genus auxiliorum non admitille, prae.
1. a H
cer gratiam efticacem, seu auxilium voluntaris, ab auxi. il
lio postibilicatis distinctum, in quod conserune calumnias , nc
ex octo capicibus repetitas, a libertare lublaca, à taco in- dlm
ducto; rix differunt ab iis quae semipelasiani (criplerune de
contra D. Augultinum, e quae nonnulli per inulca capica, me, e
ac librosinceoros colligune. Nos breuiores crimus, quod à mbel
nobis delibata demonstrent convenientiam Semipelavia- iopo
norum cum Pelagianis, re verbis porius quam re difte. a,
ranc: e hoc illis commune sic principium, homines Caiu- 1quall
ce dionos, et Caluostieri, ex fonte volendi; id est, Primam
omnium praedestinationis, rocarionis, sc. elle caulam
1610
al
cuinsque voluncarem, à qu’a Be inirium Aidei, e subinde huste
Peadeltinarionis: nec posse prxveniri roluncates noltras,
decrero Dei aererno, distinguenre electos a reprobis, vel
cemporaria vocatione efficaci, quin pereat omnino liber.
cas. Hloc Semipelasiani, et Delasiani ruum rrsent, e
InClaManE.
Acque repaucis, quod mulri laristime prolequunur,
capuc perstringam, duobus conveniune: Primo odioprae.
deltinacionis oxaruiex, ee rocarionis temporarixe, secun.
dum propolitum aeternum efficacis, quibus boni a malis
Secernancur. In hoc decrero recerno duo illis displicent;
nempenacura, ec efficacia: quod humanas pexeveniar vo-
luncates, ee ruum ab alio immucabilicer anre mundi con-
Sticurionem discernat, id que hac vi grnrix efficacis per se.
Tisdem Argumentis Semipelaciani hanc praedestina-
rionem, de gratiam efficacem reteilune, quae ex Delagia-
nis supra insinvanimus. Primo Pelagiani calumniancur
D. Augultinum, auxilio illo quod dat velle, nec rancum
invar possibilirarem, collere liberum arbierium, ex dupli-
ei capice; cum negatur, quia eo lummoro, non superest (a.
enserisaxendi; et cum darus, quin su à vi cogic roluNtacem,
1 I
s
H, Sdth
1rguI
d
li
AAB
94

## Folio 329 — 1677088362:0369
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000369.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
COLLATTO PELAC, CVM SEMIPEL.
329
necessitarem imponit quandam Facalem. Hlaec omnia ip.
sis Pelasianorum cestimoniis probanimus lupra, quibus
adde aliud lib. x. op. imperfecti, Fol. 53. Ouo collecto, aie
Tulianus conra (D. Ruoultinum) conninceris inficiare
dosmata rua, ut promitias ce liberum arbierium non ne-
sare, quod ante mali, postea boni necessicare subvertis. LF
18. Delagiani Episcopi relati ab Auoultino lib. 2. 2d Boni
facium cap. 5. Sub nomine gratia ira fatum asserunt. ui di-
cant, quianist Deus innito, (5 reluctanti homini inspira-
veris boni, Eg ip sius imperfecti cupidisarem, nec a malo de-
dinare, nec bonum possit arripere.
Eadem ad nauleam vique Semipelagiani AFDUMeNEA
obrudune ex Pelasianis, de libero arbicrio exrincto, de
conctione, de necellitare hiominiimposita, de Paro inducto
illa pradeltinarione prarnica, de rocatione efficaci lecun-
dum proposicum. Nomen aurem Fari, non eo sensu Tu-
munc, quo definitur à Genechliacis, vis positionis syde-
rum, qualis est, quando quis nascieur, sive concipotur:
rel a Scoicis, omnium connexio, serre sque causarum
sed ex Augustino lib. 2. 2d Bonitacium, cap. 5. Fancipsam
Dei benevolentiam, quae non merita sequitur, sed bona in-
debita, gracuica bonitate lareitur, fasum porirs esse dicen-
dum inguinne: quod Facieres habeat condiriones, nem-
Dequod nostras praeveniac roluntares, e re inquie D.
ProlDer: ante mundiinirium, vel in ipsâ condicione sene-
rishumani elicendorum (5 reiiciendorum sit discretio. DC-
inde quod sic immurabilis; certio in voluncarem efficax.
Coritra primum aic Faultus lib. T. Cap. 12. Recedar hincori-
sivalis definirio, vel facalis. C Onera alterum cap. 4. Nam
etsi ad quam parrem fuerit depuratus ienoret: veramque
tamen parrem defixam esse C5 immutabilem non ignorat.
Concra z. Jilo. 2. Cap. 2. Oratio intercedis oraculo, resoluit
deprecatio definitionem. Ec inEra: Elige verum velis. (AuC
necessitarem nempe praedestinationis et vocationis Dei)
consitere mutatam; aut veritarem convince mentitam.
Reculimus lupra Pelasianos intamare auxilium actio-
nis, quod sccurirarem isnauam afferar; laudem, meri-
cum, ee peamium collat: haec enim est vox Pelaoiano.
tum apudD. AuS. Fp. 2. 22 Valerium. Nec sic deffenda
useratiam, vt quasi de illâ securi, mala opera dilicaris. Ddi

## Folio 330 — 1677088362:0370
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000370.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
336
DISPVTATIOII. SECT. II.
cebane enim, si spiritus obi vult spirat, (5 dividit singu.
lisprovevuls, semota omni sollicitudine; secure expectan.
dam caelitus gratiam, velur aquae morionem: nihil studii ex-
pectari ab humana voluntate debere, re inquie Tulianus lib.
4. Contra TuI. Cap. 8. Contraillud Enancelicum quo ait Do.
minus petite (5 accipieris. Dlura alia supra reculimus ex M
Pelagianis.
Flac Argumenta Semipelasiani ampliticane, de plura
addunc. Eex iila enim praedestinatione concendune nasei
desperationem, de ignauiam, re reltatur D. PFOIper ED.
ad D. Avoult. HOC proposirum vocationis (9 lapsis curam pul
resurcendi adimere; C5 sanctis occasionem Feporis afferre. I
Delperationis causas reperebant ab illius decreti incerri. udie
rudine, reD. Augustinus aic lib. 2. de Dono Perleueran. mll
Eix CaP. F7. Nolunt, inquie, hommibus praedicari donum _
Dei esse, ut veniacur ad fidem C5 permaneatur in fide: ne
plus desperatio, quam exhortario videarur afferri, dum co. 
sitant, quia audiuns incertum esse humane isnorantia, cut um
larsiatur Deus, cui non lareiatur hec dona. Ec candem _, 1
caulam insinuae D. FTilarius Ep. ad D. AuONSE. Nec ad in. l
cerrum voluntaris Dei deduci se VolunE. EC D. PrOsper, Is
sub incerta spe, cursum non posse esse constantem.
1i
Sed hanc desperarionis causam refellie D. AuguIF. de NI
PFadest. SAnCtOF. CaP. TF. Miror homines infirmitati (na v
se malle committere, quam firmitari promißionis Dei. Sed u
incerta est mihi, inquis, de me ipso voluntas Dei: quid er- l que
50. rua ne ribi voluntas de 1e ipso cerra est, _c. Cum isi. su
rur veraque incerea soc, cur non homo firmiori, quam in- lu
frmiori sidem suam, spem charitarem que commitit.
Alceram huius disputationis caulam insinuat D. Prol. ule
Per, co quod veraque parte superstons labor sit, si neque re n
rectus ulla industria possis intrare; neque electus ulla nesli. Via
sentia possic excidere. (FTac rario peritur ab immurabili. ln
eace decreri dinini.) Ouoquo enim modo se eserint, non ut
posse aliud erea eos, quam Dens definiuit, accidere: (5 1
sub incerca spe. cursum non posse esse constantem: cum si i
aliud habeat pradestinantis electio, cassa sit adnitentis in
sensio. IEa D. PFOIpeF.
Terriam desperationis causam insinuat D. Prosper ab
inErmicare hominis, qua tanta est, et non possis velte itt. li

## Folio 331 — 1677088362:0371
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000371.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
COLLATIO PELAO, CVM SENTDEE.
3E
stitiam. nisi voluntate a Deo donaca. Trinc eriam dicune
induci securitarem, qua sibi expectet caelitus dari bene vi
mendi voluntarem. Ilanc causam Cocordixe insinVat D.
Augultin. ex Massiliensibus, lib. de Dono Perleuerancia
Cap. 15. Si qui estis necdum vocari, quos graiia sua praede-
stixauerit elicendos, accipieris eandem gratiam, qua veli-
tis, Co) sitis electi. Altera ignauiae caula est, quod pu-
cenr D. Augustin. eorum ettectum in rnam gratiam re-
ferre: e hunc sensum refeltie Faultus, lib. F. CapitCLL.
Nunquid Dominus per se tantum, velnt solitaria pro-
curasione salurem humani generis administrat?
Tisdem de causis quibus desperationem de ignaniam in-
duei dienne, addune etiam praecepra, exhorcariones,
correctiones, ex oraciones rolli, aur inuriles Aeri: iaque
muleis ex capiribus: primo quidem quod homo nihil
Polsic, etiam ad inchoandam Calurem, nil per sraciam
detur. Ilane causam insinuat D. Hlilarius: Lxcladi putant
omnem pradicandi vizorem, si nihil quod per eum exci-
retur, remansisse aicatur. Alcera causa peritur ab immu-
cabilieace decreti dimini. FTanc etiam insinuat D. TTilarius.
Nam si sic praedestinati sunt, inquiunt, ad vtram que par.
tem, vi de aliis ad alios nullus posset accedere; quo per-
einet tanca extrinsecus correptionis instantia? Faec om-
nia complectitur Faultus lib. 2. Capice 4. In alterutram
partem subsidia orationis excludunt. Ouid enim oltra spe-
ret, quem jam cratia suum fecit? In quo e contrario non
desperet, quem pradesinitio violenta damnanit, ?
Superioribus Delasianorum arsumentis, ad debane
Semipelasiani plura. Improperabant primum D. August.
reretere D. Prosper Epistola ad Ruttinum, Duas illum
humani generis massas, duas credi velle naturas, ut sci-
licet tanta pietaris viro Paganorum C3 Manichaorum as-
cribatur impietas. Ec Fauctus lib. T. Cap, - 13. Onicumque
duas humani generis massas esse arbitrabaris, unam sa
era ex lectione coenosce: duas autem facis pranitas st-
diorum, Es diversicas voluntarum, ObijciebanE PEX-
cerea, quod ex D. Augultino, Deus omnes hominesnon
relic Caluos fieri; sed cerrum numerum pexdeltinatorum.
Hloc recenset D. Prolper inter obiectiones Gallorum, de
Vincentianas, quod nox pre torius mundi redempeione

## Folio 332 — 1677088362:0372
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000372.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
332
DTSPVTATTO II. SECT. II.
Saluator sit crucifixus; quod vocatorum, non omnes a
qualiter sint vocati; sed alii ut credant, alii vt non cre-
dans. Hloc idem rreet Faultus lib. F. CaP. 26. Si ante sa.
cula definirio vecusta praefixit nonum remedium, nihil
acere pocuit, nullam Christus veniendi causam, nullam
habuie moriendi necessitatem.
Addune rerrio ex allertione huiusmodi propotri lequi,
quod Deus majorem partem seneris humani ad hoc ereet.
oc ilam perdat in aternum: ut non Dei, sed diaboli fa.
ciat voluntarem. Deum fore authorem peccati; quod tale
in hominibus plasmet arbierium quale est Damonum:
quod proprio motu. nihil aliud possit, vel velit, nist pec.
care. Ec hinc apud D. August. de Dono Perfeuerantia
cap. 15. dicunt neminem polle corripi, si dicunt populis, si
qui obedicis, si praedestinati est is rejciendi, suberahentur obe-
diendi vires, uc obedire cesseris. Tandem damnabane hu-
iulimodi consticurionem diminam, quae humanas praeve-
nic voluncares, quod re inquit D. Prolper, contrariam
pucabani eatrum opixioni Ecclesiastico sensui, de iplimet
Augustino, qui reuera Semipelagianis anre Epilcopa-
cum assentiebat, re ipse Fatecur libro primo recractatio.
num CaPITC26.
Nec Colum conveniebane Semipelagiani cum Delagia.
nis, odio grarix efticacis, de Arrumentis, quibus illam
impugnabane; sed etiam asertione cuiuscum que alcerius
sratixe, dummodo voluncari lubiicererur, eser commu-
nis omnibus, e lub illius adintorio quilque Pele discer-
necec, de a scipla haberet ad minus inirium Caluris, cu-
insmerito, rel occalione à Deo adiuuaretur. Hocrnico
Aroumenco ex superioribus Facile evinci posse cerrum est
Semipelasianos nullum sraciarum genus improbasse, ca-
rum quas ipsi Pelasiani quarto suo Cacu admilerue: Aequi
iam demonstrarum cst Pelagianos duplicem distinxisse
Dei rolunratem, seu prxedestinationem; communem
ruam e conditionacam, qua rule Deus omneshomines
Paluos heri, alceram absoluram in lingulos ex praenila illa-
rum Aide, Ceu bona voiuntare: idem docent Semipelagia-
ni, ve laris constar ex Diuo Hilario, ee Diuo Prolpero,
Faulto, _c.
Ex illo rero propoliro generalistarvuns produere plu
Aait.H
vites
i alit
1)H1HI
et
mode
detie
ade
atA
1
AI

## Folio 333 — 1677088362:0373
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000373.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
CORLATIO PELAO, CVM SEMIPEE.
339
ses gratias generales, quarum prima est doctrina, a
Euangelii praedicatio: Secunda est volica in reliquiis qui-
buldam primx inceoricaris, Cen nacuralis possibilicaris b0-
ni, rnde diximus illos deriuare Edem, ec inicium Caluris,
in qua prorumpie roluntas excitata praedicatione, inspi
ratione, imo de oratia inceriori, quasem dicitur habuile
Adamus, non solum habitualem, sed etiam actualem.
hbrnâ cancum oratia abhorrent, qua scilicet dec relle,
e roluncari dominetur: neque eciam ab illa sibi ciment,
dummodo aliquod initium habeant à voluntare, qua AaF
dilcrerio electorum: ca aurem lemet constiruta, graciam
quae dec relle, agnoscune. Haec multis probata lunc, plu-
raque addemus dettensione salmaricensium, et Poan-
nis à Cancto Fhoma.
D AR AOR APHYS V LFFMYS.
Duaria Collario; es convenientia Pelacianorum
cum Semipelacianis, quoad osum scientiae
mediae.
FOc vlrimum eandem caput est, quo Semipelagia-
LLni consenciune Delagianis, quoad veum scientix
medix: ad cam enim contugiune quali ad POFEUM, vE (2l-
ua liberrace nostrâ, Dei cerram praedeltinationem, et vo-
cationem Faciane. Communia enim sune haec duo apud
illos peincipia, praedeltinare idem esse quod prxscire, et
quemlibet praedestinari ex praenilo aliquo Caluris inicio à
scipso, etiam sub oracia pecito: unde consequitur necet-
Parius rus scientia medix, re expresse docet Pelagius
Commentariis in 8. X 9. ad Romanos, et D. Auoustinus
Existoia F05. ad Sixcum ait: Mirum est, inquie, cum his
coarctantur ancustiis, in quanca se abrupta praecipitent
metuentes retia veritatis, ideo inguiunt nondum na-
torum alium oderat. scilicet Esan, (5) Tacob dilisebat;
quia futura eorum opera pranidebur: (5 ex ipsorum
operibus Deum habere aut odium, aut misericordiam.
Idem habet Tulianus libro primo operis imperfecti Folio
284. Non in seminibus, sed in moribus esse distantiam,
siquidem Lacob, C Esan na seminis excepiione concex-

## Folio 334 — 1677088362:0374
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000374.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
334
DESFNTATTOII. SECT. H.
si, (5) una vi parentis effust, diversos nimium exiitit il
pro diversitate meritorum pertulerunt. Ouaenam verotue. sst
xint illa merica paruulorum, ex quorum praelciencia amor
Dei, aut odium nalceretur, mirum est, re ea explicene, (n
in quae diversa deliramenea delabaneur. Ouidam dicune
aplam iuctam geminorum rni ricio, alceram merico elle puu
rerlam, quoa impuonat D. Auoust. Epistola 1O6. OuO- sierl
modo in infantibus haec asentibus, nullum est ad bonum,
vel ad malum propria voluntaris arbitrium. unde pra- et
mia sine supplicia meritis praecedentibus subsequanturt pelet
Alii rolune paruulos, quorum rnus post baprismum, il. q ie
cex ance boprismum obierie, pranilossi riverent aliquid ni re
Proprii peccati, velboni operishabituros; quorum caula a
rnus alteri anceponererur. Idem delirameneum Semipela. 
siani exprectius docuerune, referentibus D. Elilario, s D, uniis
Prospero, e D. Auoultino de Praedeltinatione cap. 14. l
e T3. ve rideatur prae Semipelas. Pelasianos abloluere, p
quodminus aperre haec commenciria merica condiciona.
i
ea per scientiam mediam noca docuerint, ec in illaret a
terinc eorum praedestinationis arcanum, quod inclamat i
D. Paulus: Non volentis neque currentis. sed miserentis 
esse Dei. Ac Delasiani hunc locum adulterane Falsisin.
cerprerationibus, quasi hoc non sit dictum ex persont
Pauli, sed cum voce interrosentis, Es redarsueniis
sum fuisse, quasi haec dici non deberent. Vel Paulum
assumere personam impy dicentis nen esse in nobis recte,
aut malum asere, sed in Dei arbitrio constiturum.
Extoca lerie concerrationum Ecclelix Catholica duce Mil
Augustino contra Pelagianos, ee Semipelaxianos, conctu.
dimus haereticos doctrinam de Praedestinatione ab AuvI-
tino nomine Fcclesia cradiram infamasse multis calum. je
niis, e eam adulcerasse repetiro a nobis initio laluris, de
per scienciam mediam, Eve sub gracia internâ, siue sub
graria praeuilo, e decreri praedeltinationis, ee rocatio.
nis ab Augustino cradicae, quoad eria damnasse: quond
originem, quoad ambitu, de iacicudinem, de quoad exicum,
ec efficaciam. Dammane primo originem, quod humd
nam praveniar voluntarem, nec ab illa expecter aliquod
inicium pranilum absolure, aur condicionare, de inde
dicune excinsui liberrarem, induci Fatum _C. Fan.
dem calumniam inseminane in ambicum huiusmodi

## Folio 335 — 1677088362:0375
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000375.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
2
COLLATIO PELAO, CVME SEMIDET
decreri, quod relir D. Auoust. lacistime paterC, ec Per
senerantiam complecti, nullo praeniso noltrae voluncaris
consentu. Tiidem machinis impetune efficaciam illivo
rocationis, qua infallibilicer consensum eliciat eriam non
praeuisum.
POTeFaF D. AnouHE. Pacistacere Aduertariis, et ad FC-
clesiam reuocare rno rerbo, quae illos pessime habebane,
etrantuer (os agebane, feri beneficio lcientixe medix, nec
decrerum ab aeterno constiturum, nec procendi ad
perleuerantiam electorum, nec in cempore impleri, nis
praeuiso electorum consentu. Cur ergo cor scandala, LOE
Pericula, eoc riris grauibus, ee amicis Ragicancibus, non
semovie veceris lencentix incerprecatione: Si idnon
poruit, ignorantissimum, ee Stupidum Facis: CI noluIE
impiissimum d nequissimum: eoque inexculabilior fuie
ignorantia, auc néquiria, quod Pelar, e Semipelas.
hanc scientiam subhecerine D. Auoustino quasi malo-
rum omnium remedium: ec ab illa abhorruerie Auou-
stinus, auc ad minus ab illius ru, in his de gracia, et prx-
deltinatione concrouersis abstinuerit. HLOC rnO PEX-
iudicio satuere pocest prudens Lector, quid de FOLA rCSE
sentiendum. Sed ne ridear solis praeiudiciissagere, ex-
DendENdA TUNE ACCUTATIUS, QU_ In PAFLEM VETAIquC ex
Diuo Augustino reFCTUNEF.
ARTTCVLYS OVZHEYS.
Augustinus asseritur Scholae Thomisticae quoad
aoetrinam gratia, es praedestinationis, sectusa
scientia media.
AExxemr Diui Augustini de scientiamedia, de sub.
LLinde de praedestinatione, ee auxiliis divinx gra-
cixe, duplici merhodo investisanimus, nempC ex DO-
atoris Sanctissimi cerris principiis, de ex Perie COncrO-
versiarum cum Pelasianis, et Semipelasianis, guX tan-
dem in dispucationem desierunt de Scientia media ab here.
eodorisadhibira, ad omnes nodos dissoluendos, quibus
pucabane se Angultinum implicasse: ab ea vero scientiz
non minus abhorruisse D. Rugustin. quam Pelagianos à
praruica praedestinatione, e ab adiurotio quo, lcu rolun-

## Folio 336 — 1677088362:0376
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000376.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
336
DESDVTATIO II. SECT, II.
caris, hac quam ceximus serie, duobus pocissimum locis 
Paras. 3. Xt 4. Aeticuli cerrii, ec vicimo Pata8. 4. aperte il
demonstranimus. Nam Pelagiani quarro sux haerelis sta. I
cu, e Semipelagiani, omne senus auxiliorum sine quo l
non, seu possibilicaris admisere, quod benchcio sciencir el
mediae, seu prauisione consensus conterrentur, et conge. 
reneroluncari, ee ab illa decerminationem expectarene, ii
auxilio quo excluso, scu roluncatis, quod infallibilicer atter.
rer actum non consulea prius, nec exploratâ roluneate.
Ouid reroid est, quam quod coca Schola V. Thoma
constantistime docets Arque his omnibus Aroumentis res uis
ridebantur apodictice confecta, de abunde Factum Paris,
quamuis minus aqua poltulacioni, quae singulis cui rel.
Pondemus libri paginis legitur, re decreca expressis rerbis
apud D. Auoultinum exstanria monstremus, quibus inni.
cacur fucurorum reritas; quandoquidem nnilum agnol. 1et
cic D. Augustinus futurum certo (cirum à Deo ante decre. ndt
eum, ec consilium lacens, quod Delasiani iildem inta- ien
mane calumniis, quibus Schola Thomilticae doctrina de un
praedestinatione, ee grarix auxiliis, quoridie lacessuur. nei
Ouid enim apus Recentiores contra nos Frequentius au- Mei
ditur, quam quod D. August. legimus a Pelacii discipulis allu
millies obiectum, praedectinatione, de gracia ab illo ea- 11
dica colli liberracem, induei Fatum, e desperationem; p
nec unquam ab Augultino dilucum rilo scienciae media mn
vu, aur beneticio, sed omniporencix. Dei vi efticacistima
quae humanx voluntaris libertatem cum praescientia, de l
gratiâ Dei conciliet.
Sed ne iK ContrOverSI tanei momenti videar aliquid 
Praetermisisse, quod ad Schola noltrae doctrinam Aabi.
liendam conferat, invicte nobis Diuum Augultinum
alleremus, nouis ex eodem prompruario altumpris AF.
oumentis, id cs, ex principiis doctrinae Ausultiniana
contra Delasianos, atque inde contentum D. FhOmX, de W
eius viscipulorum cum Sanctilsimo oracix Doctore, cuin.
cemus contrarres ordines Aduerlariorum. Esic enim pu- 1
onandum estprimo cum Recencioribus, qui duce Molina pre
coram Calurem hominum, de Ansclorum reuocane ad
rnius scientix media rlum, deinde cum Tansenio e eius
Discipulis, qui lapsi hominis gratiam ex rlu scientixme.
dixe dilpenlari nesant: ex ex rero santishominis, e om.
Mum

## Folio 337 — 1677088362:0377
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000377.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
MENS D. AVOVSTINI EXPLICAEVR. 337
nium Anselorum prouidenciam moderantur. Perrio cum
Caluinictis, qui srarix Christiana etticacia humanam li-
bertatem colli censent cum Monachis Adrumetinis; se
consentum cum illis passim nobis IMPEODCLANE RCCCN-
tiores. Devellendis ergohis calumniis, ec allerendo no-
bis D. Augustino pusria estincunda cum his eribus Ad.
verlariorum aominibus.
PAR ACR APHVS PRTM VS:
Vindicantur restimonia ex D. Aucustino contra
scientiam mediam à Salmanticensibus, e
Loanne aS. Thoma deprompla.
A eA lOcOrUM, ex D. Augustino contra scienciam
Lmediam copia, rehEingula reterre relimus, libri sine
exleribendi porius, quam Celioenda restimonia, quibus
cuincamus Care a nobis Sanctistimum Doctoremt; ea est
etiam eius doctrine consensio, e euidentia, re Molina
Proinsenica, quam propugnabar, liberrare, nihil dubita-
verir scribere Concordix quaelt. 23. ArT. 4. ex 5. Dilpuca-
cioner. Memh. vicimo ignoraram, auc cerre improbacam
Augustino scienciam mediam; rnde addic nacam olim Pe-
lagianam haerelim, de noltro laeculo Lutheranam, aEgue ex
ex illa subsecura Fuisse infinica Peandala, de mala, quibus
mederi pormisset Ausustinusruo scienrix medixe ru, à le
inventa.
Acque hic obirer refellere licer desentionem ciuldem
Molina, quasi inique a Dominicanis acculari Faptique
ad Tribunal, quod rem nouam doceree, nempe scien-
cium mediam, quae aetare D. Augustini docebatur à Ca-
cholicis, quam que Salmanticenses monent ab harecicis
cradicam, non tamen haeretice: vnde interrur Dispuc. 3.
Num. 23. immerito Dominicanos canco ambieu poltulal
se d Sancta lede, ve quaestionem hane indecisam, cuius,
cempore D. Augustini libera fuerar incer Cacholicos in
veramque parrem definicio, conera Molinam Cancicet.
IIluit relim obscruari à Lectore, vix rnquam sincere,
e bona tide, nostris Auchoribus dicta, ec lcripra; sed om-
nia dimidiaca, aut cerciaca, reterri: ve LeiptiS YIdCANEE

## Folio 338 — 1677088362:0378
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000378.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
338 D15FFLAL+O II. SECT. I.
cadere, aue nulio nesotio retellaner. Exemplo, de Argn.
enco sic (reintinira huius generis omictam qua sinou.
lis posinis occurrunc) quod de lice in Molinans motûre.
cicaui, qualihoc Colum nomine accularus sic, quod scien-
tiam mediam invexerit, quam mulei conrendune ab Au.
Bust. rurpacam ad hominis stancis, se omnium Angelo. nestolu
rum resimen. Sed lumma calliditace, liris caula honecto mptol
citulo regitur. Non est actum in Molinam, quod scien- i 
riam mediam invexerie, sed quodisnocum dixerit Augu.
sa
Ctino, e ex ea insciria infelicirer pugnalle contra Haeretio Mossia
c0s; nec posle rinci, nisi ex prompruario sciencia media, sulec
noua dima expediantur, quorum rum nescinerie, aur suna
neslexerit D. Augultinus cum magnâ animarum perni- suna
cic. Hloc male habuie Dominicanos, imo iplos Molina
derentores, qui verba in D, Buoustinum, et Ecclelam
concumeliola craserunt ex posterioribus Molina edicio-
nibus, atque hac frarerna cmendatione, publicam EC.
cleliae in ipsum sencenciam auerrerunt.
Bellarmini contra haerericos noltri temporis decer-
cantis, praecer careras dores eximias, et Catholico D0.
ore dionas, mirantur ipsimer hostes Ecclesix illius Adem
ab omni fucoremoram, qua Aduersariorum argumen.
ea auscar porius, quam elever, mulroque Forriora sibi
subiiciae, quam exstene in illorum libris. Sed hunC Can-
dorem pastim desideres, in hoc cui relpondemus opere.
 omissis pluribus quae ia Oblervani, NON TUINE disIU.
landa qua occurrunc examine primi cestimonii a Salma-
cicensibus ex D. Ausustino deprompri lib. de Predest.
Sanctorum cap. 25. de meriris conditionaris corum qui
imacura morte, entequam quidquam boni, vel mali
CGCFIHE, praripIUNEUE, BapEISIO, AUE CULCCPEO, QUIE RCOA-
2O. EE vE ralidiuS hOC APOUMIEMFUM INEOFGUCAED. AVOU
Stinus contra Pelasianos, aur Scmipelagianos, qui ele.
incr pa
sa Bb
it
avi
p
Is
etos, _ reprobos, a seipsis, e ex suis operibus discerni aui
Pertinacirer asterebant, e ex meriris, aur praenisione ope. (pn
rum sratiam conterri: rrs et geminorum exemplum ex
cadem MMatre procrcacorum; quorum neurer ad adultom
Xtacem perueniat; rnus tamen baprizatus obeac, altCF
ance bapti(uM.
Hioc exemplum habet libro 2. ad Bonifacium cap. 7.
libro primo de Origine Animae cap. 12. ee verobique, eurm
inde
returu
DrperiN
aiedere
eid

## Folio 339 — 1677088362:0379
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000379.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
MEAS D. ANOVST. EXDLICAEVE,
etiam de Prxdestin. Sanctorum cap. ciraco, Pelagianos
premit hoc exemplo, re cuincar nihil illi, superelle per-
furii, nili se se recipiane ad merica paruutorum condicio-
nace fucura, si ad adultam atacem viveFeNE. AB hOC Ca-
menerrore, quali a praecipicio abhorruerunt Pelasiani,
quem probasse semipelagianos inicio lua haerelis mira-
tuE D. August. libri cicaci CaP, 13. Ouod viderunt Pclacia-
ni esse falsissimum, (5 absurdissimum, hoc non vidisse istos,
qui nobiscum errorem illorum hereticorum Carholica au
coritate condemnans; Lcaddic, indicari autem quemquam,
non secundum merita, quae habuit quamdiu fuit in corvore,
sed secundum merica quae fuerat habicuras. si diorins fivis-
set in corpore, unde opinari potuerne homines, quorum
incensa non esse contempribilia vestra indicane litiera,
(Prolperum, d Flilarium alloquitur) (5 mirans, C5 AL1-
pens reperire non possum: nec credere auderem, nist vobis
non credere non auderem.
Duobus vero Arsumentis, his cribus locis impuonae
huiulmodi merita condirionare cancum futura, vel adul.
eorum, rel paruulorum. Primum repecie ab abulu scien-
cix medix, quod homines cuiuscumque eetaris panas
dene, auc pramia recipiane, ob merica, vel opera nun-
quam severa turura, secunda a repugnancia huiulmodi
scienciae Fucurorum. Verba ex primo de Animae Orisi-
HC CaB. +2. reculimus SectiOnCL. AFF. 3. PaTAOF. 2. Idem
sensus est verborum, eadem ris Arsumenti ex aliis locis
Cap. 14. Praed. Sanctorum, ita habet: dictum est Sapien. +
Raptus est ne malicia mutaret intellectum ejus, secundum
pericula vitahuius, non secundum praescientiam Dei, qui
hoc praescinit quod erat futurum, non quod futurum non
erat, id est, quod et mortem immaturam erat prastirurus.
vttentationum subtraheretur incerto, non quod peccaturus
esset, qui mansurus in tentatione non esset.
En quibus lociscolliso primo, hanc de fucuris meritis
conditionace respontionem, perinde P’elogianis, ac sermi-
Delasianis necellariam; ec ex illorum principiis consequi,
quibus lorrem hominum referunt in propriam cuiusque
voluntarem: ab ca ramen ab Curdicare recessitre Pelasia-
nos, omnis consilii inopes, quibus rel eiurandus fuie
error de gratia exmeriris cuique danda, rel admictenda

## Folio 340 — 1677088362:0380
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000380.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
340
DESPVZATTO, II. SECT. II.
merica condirionare futura, quibus geminorum rnus ba.
prizatus, ab alcero ance baprilmum defuncto secernitur,
de hoc rlero concessisse Semipelasianos obstupelcie D. AU.
sustinus: Sed haud scio, an aque mirandum sC, negari
2 Semipelasianis asterra Numero 26. Fusistime, de incri.
caristime. Dehis D. Augustini cestimoniis osicur per plu.
res pasinas, re Facile quilque incelligat corqueri non
minus Recentiores quam receres illos, quos huiusmodi
locis premebat D. August.
Fgoin re aperta, paucis _ dilucide eor rricas hoc AF. i
sumento rescindam. Indubitatum elt, Semipelagia. Mi
nosrlero ese confestos id genus meriti, quo puer post
Baprimum mortuus, secernitur ab alio ance baprisinum n
defuncto; quod D. angultinus rrgebat concra Pelagia. ule
nos, exillorum principiis, quali necectaria consecutione
deducendum, quodque ipspertinaciter negabant. Acqui
cerrum est, pueris anre adultam xratem defunctis cum
baptismo, aut sine baptismo, non posse competere, imo
nec de iliis Angi aliud genus quam merici fucuri condi.
rionare; ad illud compellebat Pelagianos D. Augustinus,
ips pernesabane: Ergo hoc ipsum est mericum proba. W
cum a Semipelarianis, cum stupore D. Rugultini, quod edlee
inirio Flaerels eo insanix cuaserine, quo non fuerint aus
Pelariani etiam ad tinem progredi. Conlequentia exprr-
mi sis est cuidentissima. Argumenei partium singulae, ila
SUINE APCFE, _ PeF SCnOcX, re CuperAuns labOr Lic, in il.
sis probandis immorari.
Acque eodem Argumento refellitur responsio suaris,
n
 Hlerice, Augustinum sis locis refeliere merita abso.
Jure Fucura. Sed indionum plane eser Capieneia tanei D0.
Etoris Paralogilare, seu quod idem est, disputare cum ad-
nerlariis praerer illorum mentem, eaque illis attingere,
quae Tobeius auc Canus cogitare negueac: Aequi omnem
superat insaniam, de pueris ante adultam aetatem mor-
cuis, comminilci merica ablolure Purura: Ergonec Semi-
Delagianis potuir in mentem venire, id genus meritorum
Probare, nec augustino oppuonare. Ouare aliena pror.
tus est a sensuillorum responsio Suaris, de incerpreratio
qua eorum dicta explicaneur à Numero 37. ad fnem v(.
que Paraoraphi, Semipelasianos invexiste merita ablo.
Leere Futura, quibus puer anre morrem baptiratus, Ceccr.

## Folio 341 — 1677088362:0381
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000381.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
NIENS D. AVOVSD, EXDETCAEVE.
34L
nitur a puero sine bapeilmi gratiâ defuncto. A eque hOc
argumento tacile ekt infrinsgere qua cunque in Salan-
EICCHSeS INFCFUNTUF.
Sedne ridear quem in aliis improbo, morem imitari
ricilicigandi, rlero agnosco salmanticenses aliquanculum
à Cenlu Pelagianorum aberrasse, dum aiune iilis probaca
huiulmodimerica parculorum. Cerrum est enim ex D.
Auoustino, ab illis sempex abhorruisse, sed fuise a San-
ctislimo Doctore obiecta, quasi necellariâ consecurione
eorum principiis connexa: et ideo ad has ansultias redi-
sic D. augustinus, renesandum sic illis dari grariam ex
mericis, rel admicrenda merica, quibus seminorum dis-
cretiohac ex operibus conditionate Futuris. NCuETaM PAF-
cem admilere Pelagiani; Semipelasiani rero Postreme
adhaelerune: hos omnes damnat D. Augustinus: sed hac
Parte dic plus Capere, auc minus delipere Pelagianos.
Proprium rero Semipelasianorum errorem refellic, quod
huiusmodifuturis, neque rila ris merici compecat, ne-
que reritas qua sciri à Deo postic ante actuale decre.
eum.
Oux ObiiCIUNEE CONETa D. AugnSt. HAnC INFEEPFeLA-
tionem, debiliora func, quam vel postinenos a verita-
ce adeo aperta dimovere. Non capio, quo perrineat quod
dicitur Numero 26. abr0gacam a Semipelasianis aucto-
ritarem Peripri Canonici libro sapiencix, unde suam AF-
sumentationem depromplit D. ausust. niss aduercamus
tocam eius dispucarionem duabus parcibus constare, qua-
rum rna Fallam a Semipelavianis imacurx morris cau-
Tam a meritis condicionace futuris reperiram retellit, 2l-
cera veram astruit ab inoruentibus peccari periculis, hus
qui lonsiorem vicam riuune; de hanc contirmane ex libro
Sapiencixe, ec ex Cxpriano de immorcalitare. Juid mirum
est, displicere Semipelasianis libros, rnde depromuntur
cettimonia, qua actuerlam Cuo errori D. Ausustini sen-
centiam demonstrane, nempe causam immaturx morris
non este merita quae fingune conditionare fucura, sed. Pe-
ricula quae lonsiori rirx impendent.
Nec ralidiora sunc, aue magis ad propolicum, quibus
Numero 27. imperitur alcex locus D. August. ex 2. libro
ad Bonitacium Cap. 7. Quasi mirum (c, quod suppona.
mus D. augustinum co loci impuonace hxrericos, quil

## Folio 342 — 1677088362:0382
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000382.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
342 DISPVTAZTOII. SECT. II.
nondum crane, nempe alterrores meriri conditionare
fucuri. Sed hac obioctio est occupara nostra observarione,
D. Auoustinum eo loci, et libro primo de Origine Anime
Cap, T2. agere conera Pelarienos invicto ArgumenTO, n
graciam bapeilmi, sine rilo merito, de graruira Dei ele.
ctione conterriprobet; nec vila elle comminilcenda fu-
cura condicionare merita, quorum vi, ee pranisione de
cur rni paruulorum, aleeri nesecur: rel l adeo ablurdo
Paradoxo nolincassenciri, abiiciendum errorem de gra-
tia ex meritis collara. Fruius dilemmaris nCHETA PaES Pe
lasianis placuit, primam de meriris elegerune culte
Semipelasiani, cum illis condicionare fucuris nulla inste
vis, aut certa veritas, ee noriria. Acque haec eMt legicima
incerprecacio aroumencacionis D. Augustini.
Negue obest quid quam quod obiicieur num. r2. huncli.
brum Ccripcum concra Vincencium Victorem, ab hocer.
roreimmunem. Id enim graris dicitur, cum D. Augu.
libro secundo Rerractarionum cap. 5. dicac his 4. libris
multoserrores, et perversirarem prxesumpeionis Victoris
ostendi, quarum vna Semipelasianis praeivit: de cumta.
verer Delagianis negancibus oeccacum originale, auc
graciam ex merico dari asserencibus; illum premit Argu.
mento a meriris condicionare fucuris, reciurer alterum
errorem deoraciâ, ex meriris collari: eadem est deten.
so quarri loci ex 26. libro concra Fauctum capire 4. _
eHicax contra Furura quacumque, ante Dei decretum
actuale.
Ac inquies, D. August. co loco disputat contrà Fauctum
Manichaeum, non Pclasianum, aur Semipelae. quomo.
do porest ex his qua cum illo di(BUTANEUE, ancequam Pe-
lasiani nalcerencur, incellisi quanam Fueririncer Diuum
Auoust. _ Semipelagianos concentio: Onosi quod eo lo.
ci asterr, non sccommune, nec pertincat ad omne genus
fucurorum, gux a Deo pendere Cacuit his verbis, illud
sane scimus, hoc de Elia factum, quod Dei voluntas ha.
bet, quod autem volunras Dei non habet, fieri de quo
quam omnino non posse. Adeo pater haec regula, vein
ancccessum ralear concra errores aliquando nalcituros,
qualis estille, quem refellit D. Augultin. de meriris con-
dirionare Fucuris ance Dei decrerum. Ouinti loci examen
disterimus ad Parasraptium sequentem.

## Folio 343 — 1677088362:0383
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000383.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
MENS D. AVOVST. EXPLICAEVE.
PAR AOR A PHYS SECYHD ~ S.
Difficiliorum Arcumentorum solurio quibus supe-
riora impurnantur.
FAcreurs lenioribus argumentis rellicata sune cesti-
L. Lmonia per parres; apercius omniarniuersim per mul.
eas ambages impecuntur s. Arsumeneis difficilioribus. C eF-
ce cum de mence Auchorum agitur, eo magis luspecta vi-
detur incerprecatio, dc inquisirio, quo subcilior elt, de apices
Metaphrsica capraneur. Sed ne lingula quae his argumen-
cationibus afferuntur, ad longius examen rocemus; nOI
omissa idonea respontione; aperiendus; est controversix
stacus, ex ipsis locis onde sune deprompea cestimonia, li-
bris de Praedest. Sanctorum, contra 2. Epistol. Pelagiano-
rum, et de Orioine Animae. Ve ipsimet ciculi librorum
clamane, non agitur de quibuscunque fucuris, aur operi-
bus, sed oratix, eiusque auxiliis, non toro ambitu, sed
homini lapso ad Caiurem neceslariis. De gracia enim Chri-
Ai aritur ex redemprione capriuis, non homini stanci, aue
Anrelis conterenda: e ad hoc capur reuicacue quastio,
an collaris homrini auxiliis, quibus possibilitas iunatur,
illorum rlus, de actus qui inde existune, sine prius à divi-
na, an a creaca volunrare, seu verum Deus homini
Prauidear ab xererno, e ex remporcinchoandum à sciplo
consentum, an a Deo decur. HOc rnice controuerricur
D An9. incer e Pelasianos, e Semipelagianos, d quam.
nis ab iis qua de lubiecta quaestione docet, de Catuit D.
Auguctinus, possimus alturrere ad principia communia
omnibus gratix ec naturx operibus; incempestiue tamen
ad illam reculam generalem nostra disputatio renocare.
tur, ee prapoltere descensus inde herer ad interprecenda.
quae D. Auoust. eradic de auxiliis homini laplo necel
Pariis, nec permiscendie Controvertix sunE qua singula-
res habent difcultateS.
Eis Brenixer peaenoratis, Facilis est responsio ad quinque
Arsumenta per se laris intricara, quibus nolera incerpre-
racio impugnatur. Solucio primi occupaca eltnolera ob.
lervatione, non agihis libris D. Auguctini de Predetini
Y iris

## Folio 344 — 1677088362:0384
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000384.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
344
DISEVTATTOIL. SFCT. II
tionibus generarim quarumcumque rerum, sed bonarum.
neque idrnivertim de quibulcum que actionibus, quae ad
Palurem pertinene, sed dehis cancum bonis, gux ex gra.
tia Christi Redemproris produunt. Hlinc eroo cadie quod
Primo Aroumento allumitur; nos toca molitione coren.
dere, re obtincat apud D. August. cam late parere praede.
finitionem, quam prascienciam Fucurorum. Ouid.
quid de hoc sic, nihil, reterr ad nostram controversiam;
quia ad incerprecationem D. Auoustini Paris est, omnia
grarix opera ab homine lapso ec lanato elicita, cognolei
cancum in predestinacione. Pcu pradetinicione qua dan-
cur, quidquid sic de operibus hominis santis e Angelo.
rum; quod ad aliam disputationem spcctat.
Elinc eriam precluduntur difficulcates quas congericle.
cundum Acoumentum, verum iea se res habeac, de ope-
ibus nacura bonis, aurmalis, aur indifferentibus. Duid.
quid dehis rebus sacuatur, Cutticie ad subiectam Contro-
versiam, ex D. August. caulam discretionis electorum,
ee reproborum, non esse reperendam, neque a narurd,
neque a gracia communibonis e malis, neque à volunca.
cecreaca, sed a divina, ec a praedestinatione. Si hoene.
ses, vincet procul dubio haresis Pelagiana, illique dece.
dec, quam propugnar D. Auguctinus, Cacholicorum sen.
centia: nihilque rerius quam quod ex Salmanticensibus
Carpicur num. 32. Concelto decreto conditionaco, aut ab-
Toluro, quo nitatur Fucurus nostra roluncaris consentus,
euacuari errorem Pelagii: quia hoc consticuro, prima dis.
crerionis d praedeltinationis bonorum caula retundicur
in voluntarem dininam, quam illi concendebant reteren.
dam esse ad voluncarem creatam, qu’a sub auxiliis orarixe
communis, se ipsum quisque discernie, à se sumicinicium
Paluris, de rlum grarix, quasii Deo Colum posse habeat,
a Cciplo velle.
Elinceriam loinitur certium Aroumentum duobus su
perioribus duplo lonsius, e implicatius, quod eadem
oblcruatione excluditur. Si D. August. ance decrecm
voluncaris de danda srarid efficaci ad opus bonum, nega.
ret a Deo sciri re conditionate Fururum, eadem inquiune
ratione, nerandum illi crar praesciri à Deonon esse tutu-
rum. Hlanc proposicionem quae est corius argumenticar-
do, necanimus alias cum Nazario, ex quo astumpsimus
li
1

## Folio 345 — 1677088362:0385
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000385.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
AIENS D. AVOVOT, ExPLICAErE,
hoc summe obternandum; propositionum de FuEUTO CON-
tingenti ance dininae voluncaris decerminarionem, vel cu-
iuscumque caula, Fallam esse aftirmariuam, reram que
negaerem fucuram, vericare camen non ommino immu-
tabili, nisi proposirio in speciem negatiua, vim hatieat aF-
sirmatiuae. Ac proinde Falsum est, quod progressu illius
Argumenti assumitur, illo priori carionis instanti ante de-
crecum Dei, parem esserationem, scu precitionem Futu-
ri, de non fucuri: nam proillo instanei racionis, RUEMALI-
rae, quo decretum divinum e omnem coulae decermina-
tionem incellisitur ancecedere, Falla est attirmaciua, res
erit, vera, negaciua, non erit; quod veristimum est pro
illo staru, aut instanei, quo nulla est, auc concipieur cu-
juscum que caula decerminacio ad rei fucuram productio
nem.
Diri retam esse non tamen rericare omnino immuta-
tabili, donec accedat decretum de actu non ponendo, cu-
ius ri proposicio specienegariua, trancr in affirmariuam
omnino immurabilem; quo sensu, quaue formâ altumitur
a D. Auoustino, e opponicur Falsa proposicioni aftirma-
ciua res erit, quia D. Ausustinus disputar cum Pelasianis,
exreoulis scriptura, ee Theologix, non ex precisionibus
MecaphysICiS; QUASI REI FAFUFAM, AUE NON FUITUFaM aE-
renderet, vea decreris Dei seiunctam. Sed supponic alteri
parri adiunctum decrerum, cuius accectione sIE CCrIO à
Deoprascica. Si rero Cepolito Dei decrero, veritas furu-
sisconstarer; rincerer sine dubio Pelagius, _ primas vin-
dicaret voluncari creacx, postremas relinquerer sracia,
e roluneati dinina. Acque hinc manifeltum AE, Fucuris
quibuscumque, maxime ad falurem spectantibus operi-
busbonis, in neucram parrem veritatem competere, aue
a praescientia arringi anre accessum decreri divini: NTamm
seopossibili, se gracia possibilicaris suspensa, consentus
voluntaris creatae ex innata libertare praeuideatur Fucurus,
quarenus decrero e gratix Dei indifferentibus, in alceram
partem dac decerminationem; quis non videat, necesta-
rid consecurione quacumque negat D. iauonst. et Pela-
siani attirmane, retistima e cerristima elle, quemliber
se discernere, initium saluris, ec praedestinarionis caulam,
anostra voluntare esse re a prima radice: Hlinc dessendi
Posune signarationis, quae distinsuune Salmanticen les, d

## Folio 346 — 1677088362:0386
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000386.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
346 DISDVZATIOII. SECT. II.
quae male expunguneur, nec melius retellicur negariua
Fucuricio rei ad Censum Nazarii explicata.
Fadem obseruatione expeditur 4. Argumentum. Fal.
cum enim est quod prima propolicio attumir, dum Dei
Pexescienciam de fucuro condicionaro lictic incra signum
racionis quod anrecedit omne decretum, re inde intera.
tur, non debere D. Ausustinum prima racione contra Pe
lasianos altumere, quod oppositum sic ab solure tururum:
supponimus enim D. ausult. non agere de condiriona.
re fucuris Mecaphrsicum, sed Theolorum, nec ex
Tolis praecinonibus, ee oppolica propolitione, non Fu.
si specie e reip (a nesariua arguere; led ex hypotheli Scri.
Peucae, ve ri decreri dinins cuadit in proposirionem Formi
hesancem, seipsa ac virture altirmariuam, quo senludi
ximus alias ex Nazario, propolcionem res non erit, re
habet adiunctum decrerum de re non ponenda, cum pro.
politione attirmariuares erit concrarie, non concradicto
TIC PUGNaTE.
Ouid vero ex prima propositione sic explicarâ emolu.
menti sperari poltuc, non rideo, nisi ex Falsầ Cuppolirione
quae insinuacue NumerO 35. ance omne decrerum, condi-
tionate certum ee verum esse, cum qui rapitur morreim.
matura esse peccacurum; re inde inferatur non Fucuricio.
nem rnius rei absolure, nullo modo opponi fucuririoni
condicionatx eiuldem parris, e male argumencari, qui
cumque ex rrius posicione, alterins interrer destructio.
nem: quae camen roca ris est argumenci angustiniani, non
eretucurum condicionare peccarum hominis moru im.
matura rapei ance admiltum peccacum: elto, noverit DeuS,
illum ablolute non peccacurum, pocuir camen nolle
conditionaco peccaturum, qux erar alterrio Pelagiano.
rUMI.
Veillius argumenei nodus rescindatur, est obseruan.
dum, oppolicionem absolure non Fucuri cum Futuro con-
dicionare, suplicem distinsui debere, (peculaciuam rnam,
Practicam alceram. si his rerbis rei liceat incricaristima
rei explicanda gracia. Primi generis, ea cst, quae specta-
cur opposicio ri proposirionum, non acrenta caula de Ori-
fine, unde illis reritas aduenie; acque hoc sen su legiri.
a est aroumentacio allata D. augultini: nihil enimre.
xugnae, oppolicum ablolure non fucurum, rei condirion
idi

## Folio 347 — 1677088362:0387
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000387.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MIENS P. AVONST. EXPLICATVE,
natefutura, et male ex politione illius infertur iltius de-
Aructio: quia si spectemus rim propolicionis, porest
cademres non esle futura abloluce, de elle fucura condi-
tionare. At li caulem fucuritionis expendamus, cerrum
est lecum pugnare. Onid vero id est: Paueismeam men-
tem et relponsionem aperio.
Pelasiani quibuscum pugnac D. Ausuctinus, rolunt re-
riratem constare fucuro consentu prauilo, ex riinnata
libertaris, decrerum possibile ec otaciam indifferentem ad
secraheneis, re se ab aliis secernar actu illo à se ve a pri-
ma cauTa deprOt PEO. FIOC RCGAE eE PEEnCGRE D. AuSU.
sinus, et ex fucuro absolure consentu vi prxedestinario-
nis, infere destructionem actus illius absolure, vel con-
dicionate prxeuili ex properis viribus elicici; omia, inquie
D. Augustinus, à Deo, non a nobis ipsis discernimur, e5
initium sacuris à Dei pracestinatione (3) a decreto est, non
a nobis ipsis. Atque ea estris arsumenti, quo D. AVS.
aduerlarios rrset. Cumprum ab oppositione non Fucu.
si absoluri, cum fucuro conditionate; accerta caula vn-
de provenire porest qua illis insir vericas, nempe à de
creco dinino, non a roluneare noltra, re aprima cau
la boni actus sive conditionare, sive ablolure Fucuri.
Hluius quarci argumenti lolurio hec aperrior Respon-
sione ad quincum. Auoustinus non impugnat scienciam
conditionacam consensus quamcumque, nec sen si no-
Aro, re a decreto Dei veritarem habec; sed Scinipela.
sianorum ee Recentiorum sensu, re produit canquam à
Prima radice, à nostra roluntare, cuius Deus expectet co-
nocum, qnem eamen ex D. Ausustino dacurus (ic. Fline
ergo maniteste pacet, dum angultinum aduerlariis oppo
nimus, nulla rarione nobis opponere; quia revera nulla
turura eriam condirionare, salcem eorum qux ad Calu-
rem hominis laph perrinent, admittimus eo genere Futu.
ritionis, qua a nobis ipsis rea prima caula initium ha-
beac. Paret etiam auoultinum non excludere cantum
ticuricionem absolutam, sed etiam conditoinatam quam-
cunque, quae a nobis re a prima caula, non a decrero di.
Winoemanei.
Aeque hinc Coluitur quod ad finem num. 36. Scribitur.
Videamus, inquit, quid consilii capiendum nobis (Ic, ve
Cutraxio) D. Aususcini a coneracio, scienciam nollrat

## Folio 348 — 1677088362:0388
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000388.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
348
DisVLIOI. SEeT, I.
condicionatum clcaul; Guta quidquid dixerimus, rlui
tucurum SiE Aduerlariis, re ostendamus nihilmagis con.
crarium esse Augustinum sciencix conditionatae, prol.
sno racionis quod anceceditpraedefinirionem eriaM Con.
dicionatam, quam prosisno quod sequitur.
Toca haec argumentatio Falsis constar propositionibus.
Negamus proillo priori quod ancecedic decrerum actua.
Le Dei, vili parci concradictoriarum cerram inesle rerica.
cem ex vi innara liberraris, cuius morum expectet Deus:
ee hanc pronunciamus capicalirer adueclari D. aueusti.
no; quia res eodem modo praenidetur FUIEIIEa, GuO ex TeM.
Pore producenda clt. Aequi D. Augultinus non paricur
scaciam, salcem Christi Redemproris, expectare, non
dare relle, e decerminationem ad bonum, quam tamen
alterrores scientia media repecune a roluntare creata:
Ergo nihil commune habene cum D. Augustino, ee quod
ipse altruit; Futurum abColure actum à Deodante, et pru.
destinance, euerrie omnino actum ex principiis aduerla.
riorum condicionace fucurum, id est, in roluntatem crea-
cam reterendum, re se le adiura fracia communi discernie
ab aliis eadem oraria praeventis.
Fadem distinctione duplicis opposirionis speculariur de
practice, sve a Forma propositionum, de à caula veriratis
iplarum, qua incercedere porest inter propolitionesde
reablolure non futura, cum re condicionere Fucura, in-
cerprecandus est Toannes à Cancco; Thoma, dum viderur
Num. 38. conciliare non fucurum absolure, cum tururo
conditionare, quasi Salmancicensium Aroumentationem
intirmam repurer. Id enim omnino Falsum est, si tum.
rum conditionatum, non solum quoad Formam provoli.
tionis, sed eriam quoad caulam vericatis opponamus tu.
curo absoluco. Licec enim nihil repugner etiam juxtano-
Aram sententiam, futurum condicionarum, absolurenon 
elle fucurum; ac proindemale inferri, tem non cognosei
tucuram condirionare, ex hoc quod cognolcatur 2blolu-
ce non Fucura: tamen B caulas Ecruremur, rnde conve.
niac illis esse fururum, cerrum est incerse purnare: quid
sentus est actum cognosci Fucurum conditionate ex no-
Atra roluntare ve a prima radice, qui nulla rarione porest
esleablolurefuturus, nisi à, voluntare Dei.
Ad aequicarem percinec, si qua in adverlariis ricul

## Folio 349 — 1677088362:0389
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000389.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
MIENS D. AVOVSF. EXDELCAEVE.
34
elueeat, eam laudare, et si res postuler, eriam admirari:
non est duhium quin coco hoc Paraorapho magna con-
tentione, e pari subcilitace, (IC dispuITaCUM CONETL SaI-
manticenses. Sed quo spectar canta molirio, es conge-
ties arsumentorum contra germanam D. Augultini in-
cerprerationem: Nempere aliquam reri speciem habeat.
quae 2d tinem Paragraphi affertur explicatio celtimo.
niorum Dini Augultini, ommino improbabilis; à sensu
cum D. ansulcini, cum Semipelasianorum, e abom
ni denique similicudine reri aliena, operibus bonis, aue
malis, qua paruulos mortuos adulta xtate, ( eo per-
venissene, ance rel post baprisinumr, elicituros esle altere-
bane, et a Deo conditionare coonosci, rim aliquam me-
riri inesle, qua Deus moueretur re benemerito bapeis
mum conterret, negarecindioniori.
Licet absurdum, ee Rulcum sic hoc aNerere; nOn C2-
men ica apertam prae se Ferr absurdicatem, quin postic in
mentem renire alicui, et admirri, cum sravior aliqua
hominem difficultas premie, cuius effuoiendae causa mi-
nusmali purar ene huiulmodi absurdum rorare. Flis re-
reopetibus condirionate fururis, e a Deo, ve supponc-
banc Pelasiani, cerro cooniris, lare racionem existendi,
qualem habene absolure furura, nec quidquam ab illis
difterre, acque hoc i Semipelasianis aslerrum, de tan
cum ab Angustino impuonarum, illaesa, e incacta illo-
rum reritare, ex noriria lub staru condicionate fucuri; om-
nem superar cuporem et Sulcirium; re opus fuerie Semi-
Pelasianos haerericorum inseniolstimos, re hoc in ani-
MUMI IIAACCFENE PAFHMIOFAMI OPCTa ANEO adUIEAM XFa-
rem detunctarum, nec nisi adulca xetare elicienda, habe-
re existentiam; qualis competir solis rebus tucure ab(olu-
tis; necesse est, inquam, hominum solidissimos, de
sentus communis experres Fuisle. Acque hoc nobis creden.
dum indicitur, ne credamus D. Augustinum, in Semipe
lgianis huiusmodi paruulorum merica, non aliunde im-
probasse, aur impugnasse: quod cum nequidem Ainsi pol-
sene, nisi ve conditionare futura; illis camen existenciam
aliquando ab solnre futuram asererent: tanei est scientiam
mediam eneari, re illins causa nosipsos, vel alios, etiam
subcilistimos damnemus, ad sdem FeTUM GUX PFOFLIS
Omnem AdEI (UPETAME, e menis efusiuNE Cogita-
TIDMCHId.

## Folio 350 — 1677088362:0390
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000390.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
P AR A BR A FH VS TRRFZYS.
B5O DESPVTAZYO II. SECT. II.
Defenunn sobanuum Penus restimoniorum et
D. smenstino.
AF CV N DVMFeltimomum Loperius illusrabIE. Porest
Dreco paucis hoc Argumenco perstringi. D. Augustinus
eam scienciam reiecit, eanquam inurilem ad scruandam
liberrarem humanam, e Christi cracia infensam, imo
in eorum Deo repuonancem (quod alias dispucabitur)
quam SS. Peolper, ee Flilarius Cuis ad cum Epiltolisrem.
lerune a Senipelagianis adinvencam cucandae libererri
e cum oraria conciliandae causa, camque adhibitam a i
explicanda arcana pradestinarionis, rocationis, perle.
verancix electorum: Aequi huinsmodi sciencia reipsa est l
Scientia condicionatorum, qua decrerum anrecedie, eo i
Ten su quo sloriacur Molina à se excogicatam, de Si fuisser pu
explanata ab augult. axprobarum, iri. Ergo scienriame. mco
dia conditionacorum repuonat AVOuSE. Con sequenria est 1 doc
leritima: probanda sunc lingulae Parres Argumenei. sMnIS
Acque re a secunda, de Minoriincipiamus, Aduertarii mliuin
vlero farentur a Semipelasionis coonicum, ec rlurpacam mnco
Ccienciam fucurorum condirinnace ante decrecum, illa smip
Suareslibro2. de Pradest. Cap. 5. hoc viderur insinuare mbus
P. Annacus Dilpur. 3. Numero 50. relponsione ad hoc hmen
ralidissimum Toannis a S. Thoma arsumentum; quando hura
Auust. 2gic contra Semipelasianos de decrerum Dei, de ugnere
Praedeltinationem praesciencia peamirtie, vel semper l0- mat
curus est de fucuris abloluris, vel ctiam de conditionoris:
Respondetur de absoluris semper agere, quories riget u
necessitaorem praesentis, aeque actualis decreti ad prae-
scientiam Fucurorum actuum. Ve omittam hanc respon.
tionem esse meram peririonem principii, id solum
elicio, non nesari Semipelagiahos rere agnouisse scien-
dl
be
u
ciam mediam. seu prxsciencium fucurorum condiriona- u
ce: vnde.
Contirmatur celtimonium superioris Paragr. d po
bacur Minor Poltremi nostri Aroumenci, si quae fucura
condicionata admilere Pelasiani sciri à Deo per Ccien.

## Folio 351 — 1677088362:0391
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000391.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MIENS D. AVEVSE. ExPLICAEVe.
tiam mediam, ea maxime fuere erICA, e OPeTA quX
certo nonerane non elle furura, idque ex ipsis terminis
astruebane: Aequi huius generis erane merita paruulo-
tum ancematuram aracem, ec rum rarionis defuncto.
rum, quae camen non nili matur a acare mpleri e compa-
rari porerane: Froohuinsmodi merita secundum Semi-
pelasianos perrinebant ad scientiam condirionacefuturo
rum. Modo sublumimus: Aequi de huiulmodi Fucuris,
etiam post iplorum praeuisionem conditionatam, exsta-
bane ex D. Ansultino secundum Semipelagina. decrera
actualia dandirni paruulorum, et alceri negandi bapris-
mum: Ergo fallum est quod altumitur illa responsiune,
D. Ausultinum Cemper de Fucuris absoluris, nunquam de
conditionatis agere, cum admitrie necessicarem praesentis
decreci ad praelcientiam Fucurorum.
Probatur eadem reritas Arsumento a meriris adulto-
rum: Semipelasiani, cum resebantur exemplis paruulo-
rum, ec adultorum, quibus conterebatur graria bapril-
mi, aut praedicacionis Fuangelii, nullo bona roluncacis
inicio praenio, aut praerequilico, ad scientiam conditio-
natorum confusiebant, ve D. PrOIpeF referE: Ex parculis,
ingun, docent tales perdi, talesque salvari, quales fituros
illos in onnis maioribus ( ad actiuam sernarentur atacem
scientia diuina praniderit. En conceptis verbis exprestam
sciemiam condicionatorum, cui decrerum dininum altrue.
banc Semipelasiani: quod ita retellit B. Prolper verbis
sequentibus: In tantum quibuscunque commentuiis meri-
iis dlectionem Dei subiiciunt. t quia praeterita non ex-
stans. fucura quae nont sent futura confinsant: nonoque absur
dicaris genere, apud illos non agenda praeseita sint, (5 pras.
cita non acta sint.
Vim huius acgumenei licet ex superioribus colligere.
ineopolitam, quod Semipelasiani operibus conditiona-
tetucuris paruulorum in aduleâ arare, perinde vimme-
rendi, aur demerendi apud Deum astererent, ac si ali-
quando exstirura eltene, quamuis cerristime (CiFeHE,
nunqUaM aBSOIUEC FUTUTA: IdCO D. PFOLDEE VOCAF COMM-
menticia mexita: neque alis carione pocuie eludi hoc AF.
BUMeNTUM ex D. August. _ Prolper. Concra scientiam
mediam Recentiorum, nisi affictâ Semipelagianis non
solum ab Curdicare incredibili, sed eriam manifelta impli-

## Folio 352 — 1677088362:0392
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000392.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
352 DTSPVTAFIO II. SECT. II.
CatiOnCtermIHOTUM; VE CFederenE merita absolute FutT
Paruulorum xcare adulea, ad quam supponebantnunquam
1
Peruenturos, 2c proinde lub Caru conditionato manTUra. I
DiverCa enim sune e plurimum distant haec duo parado. i
xa, Fucuris condicionare operibus, seubonis, seu malis,
inesse rim fucurorum absolure ad merendum, auc deme. iut
rendum, ec iplam absolurorum exiltentiam. Iloc enim
Postremum non porest asteri, nisi ex ipla vocis, ee termi- qe
norum ionorancia. Verumque camen impinsieur Falso 
Pelasianis Dispur. 3. Numer. 23. Sed adeo iniqua vila est M
Tuo Ruchori haec acculatio. e ab omni sen lu aliena Com-
muni, reillius recractationem legam Di(puT. 4. Num. 24.
hisverbis, qua est summa omnium responsionum ad ln
cestimonia ex D. Ausustino, pugnatant aurem Massilien.
ses non pro quacumque libertate hominum, led proilla, qua
sibi sufficeret independenter à Dei auxilio, ad dandam cau.
sam divina constitutionis decernentis gratiam, decernentis
floriam post finalem exitum, decernentis applicationem, vel
substractionem baprismi, atque etiam praedicationes, (s
causam illam ex absoluta praescientia traxerunt, quamdiu ust
illa poruit pratexi; quandiu non potuit, confurerunt ad con-
dicionatam.
Maximum commodum ex contexta Perie hxresis Pela-
sianx e Semipelasiana decerpimus; dc si alius nosdeh.
ceret Fructus, cerrenon est poenicendus, quod respontio
allaca, qua nicitur coca detentro sciencix medix, ommino
convellatur. Juid enim masis ab omni specie veri alie.
num, quam quod alteritur prim a huius respontionis parte,
Semipelasianos pro ea Coluliberratis parce pugnasse, qua
sibi sufticerer independenter a Dei auxilio ad dandam cau-
Cam dinina consticutionis: cum omnes D. Augustini,
D. Prosperi, _ iplorummec haerecicorum libri reclament,
ex quibus sole meridiano cuidencius Ac, illos omnia pol.
sibilicaris auxilia admisisse, vno excluso, opcrarionis e
roluncaris, quo calumniabancur removeri omnem indu-
Ariam, collique rircurem: Misum est Pane, aulos fuisse Re.
centiores, tam cractum errorem impincere Semipelasia.
nis renicencibus D. Prolpero, et D. Hilario, qui illosab
huiumodi calumniis aperre rindicant. Ouid enim ex-
Preltius, quam quod D. Prosper scribir D. Ausultino his
verbist

## Folio 353 — 1677088362:0393
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000393.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
MIEHS D. AVOVST. EXPLICMTrE
rerbis: Dene omnium par invenitur (5 una sententsa
qua proposieum, (5) pradestinationem Dei secundum prae-
scentiam receperunt, ut ob hoc D eus alios vasahonoris,
alios concamelia fecerit, quia finem oniuscuinsque pra-
viderit, C sub ipso cratia adutorio; in qua fucurus es
set voluntase, C actione, praescieris. Ergo Falsistimum
et quod imponir Semivelasianis, ipsos astruere non quam-
cumque liberratem hominum, sed qua sufficeret indopenu
dnier a Dei auxilio, ad dandam causam divina consti-
rationis decernentis eloriam, post finalem exitum: cum
D. Prolper expresse dicac, sub ipso Dei adinsorio ona es
pari sententia praescitos dedesse occasionem proposito, (5 pra-
destinationi Des.
Nec verius est, decretam hominibus prariam praedi-
carionis, ex libertare quae ad id Cufticeret, independen-
ter a Deiauxilio: cum idem FTilaxins dicac, qui aurem cre-
dituri sunt, quive in est fide, qua deincepsper Dei gra-
tiam sit innanda mansuri sunc, praescisse ante mundi con-
stitmionem Deum: e eos praedestinasse in Regnum suum,
quos graris vocatos, dignos futuros electione, de hac vita
bono fine excessuros esse prauideris. Si gratis vocari sune
ex D. Prospero, quoanimo, quave Aducia, dicicur illis
decrecam praecicationem, qua rocantur, à liberrate, quae
sibi sutticeret indepencenter ab Dei auxilio: Si nec vo-
cario srarix data est nili graris; qua specie reri dicetur,
excadem libertate, quae nullo Dei auxilio coeae, adepcor
esse persenerantiam: de qua hoc rnum anoustini aNer-
cum improbabane, quod illius donum ica cticax esser ex
sud nacura, re irricum heri non polet. Illam praescien-
siam, inquie D. Eilarius, sic accipiunt, ut proxier fideme
fururam incellisendi sine praesciri, nec curquum dari per-
severantiam, à qua non permirtitur pranaricari, (ed à qu’à
possine sua voluntare deficere, e5 infirmari. Nec porerant
pasi, eam quosdam perseverantiam percexisse, vt nonniso
perseverante esse non possint. Eeso Semipelasiani nul-
lum genus auxiliorum, ee oracix excludebane, qu’a in-
varcrur possibilitas, sea qua infallibilicer daretur velle, e
perleuerare, quod est auxilium quo, seu rolunraris
Falsum est etiam quod pastim dicitur, Semipelasia-
nos iis actibus, rnde inicium Calucis repecebant, aste.
Cat
c
1t

## Folio 354 — 1677088362:0394
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000394.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
354
DISDVTATIOTI. SECT. II.
ruisse recum mericum, quo gratia, sloria, baprilius, aue
Praedicacio comparetur: ab hoc enim extore Pelagiano.
rum recestisse diximus AEr. Superiori, Parasrapto pri.
mo: e Paragrapho secundo, ipforum celtimoniis cuiei
us nullum eos decrectare verbum, quo recentiores il.
lud inicium bona roluncatis, quo quilque le discernit,
extenuant; ne rationem mericihabeat, re inde manile
Cum sic, verolque reuera consentire, rix posle sciungi
nisi afficto semivelagianis aliguet ertore.
Nec verius es. Semipelasianos cum de Fururorum
praescientia agune, guorum occalione vOCaNEE, praede.
Scinantur, dec. locuros else de Fucuris ablolure; quod cum
muleis arsumentis cvincere in prompru esser, idque
iam medicarer, opportunus occurrit locus ex Epiloco
guime hoclabore ieuauir, his verbis qua 1eg0 Epilo.
Si Numero L3. Breuicer respondere Rusust. Illis verbis,
verum illos prascierit tantum, aut praedestinaueris; intel.
lisere praedestinationem, non quae precedat, sed quae acce.
dat ad prescientiam fidei condicionale furura, faciasque il.
Jam futuram absoluse. Etispaneis verbis cuerrieur quid.
quid celponsum est Salmanticentium, ee Toannis a lan-
eto Thoma Argumentis DispuF. 3. CaP. 3. PaF2S, 2. ec DiI.
PuT. 4. Cap. 2. Vnde sic arsumencor ad hominem. Ouid.
quid Semipelasiani rolunever scienciam mediam explo.
rari, anrequam praedestinacio quidquam decernat, per.
cinec ad fidem a qua volune esse inicium nostrae Calurisi
Arciculo luperiori fule ostensum est. Aequi re modo re.
lacum est ea hdes estrantum conditionare Furura, nec po.
rest feri ab(olura, nih decrero seguenei praedectinationis;
Ergo quiaquid docent Semipelas. de pralciencid explo.
xarrice ad praedestinarionem, perriner ad scientiam me.
diam, qua Adem condicionare fucuram accingac. Con.
sequencia est cuidens, nec minus est Maior aperca: Mi-
nor est delumrota ex loco ciraco.
Vnde cerrissimum est quod altumit prim à luiArgumen.
ei propotitione Toan. a S. Th. Prolperum, ec Flilarium
ex demipelasianis proposuisse Auoustino scientiam me.
diam, sive Aidei condicionare Purura, es immeriro dici
Eue Dispur. 4. ITumero 24. Cum loannes d S Thoma assu.
mir, (5) probat illam proposicionem, petere principium,
(5 supponere quod est in quostione,  verba illa Pausti nisi
bint

## Folio 355 — 1677088362:0395
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000395.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MENS D. AVOVSF, EXPLTCATVR
prescientia exploraverit, predestinationem nihil decerne-
re, esse intellicenda de prescientia absoluta, non conditio-
nata. Nam Ades est quam maxime explocat, qua ad-
mitritur conditionatE LANCUMI FUITUTA ANEO dCCFCTMII PLE
destinacionis.
Fadem Argumer rarione Fals connincieur, quod est
additum conlequenter, pexscire Deum quinans ctene
bene ruri libero arbicrio, Fuanselio credicuri absolure,
non condicionare: et cum Deum decernere, re illis da-
recur graria, non iam ad volendum credere, ee Orare,
sed ad viceriorem lanctirarem comparandamr. Nam ex
locociraro Epilori, huiusmodi Raes, ec oratio praesciiue
reconditionare fucura, nec in absolutam cran (IE, Wi(I PCi
decrerum; quo proinde sides datur, non vleerior Can-
Citas.
Fodem Arorimenio refellitur interprecario quatuor l0-
corum ex Eliiario et Prospero, quibus Ccribune Augulti-
no, Deum peaescire per praescienciam ante praedestina.
tionem, quinam credicuri sinc, quire in eatide quae de
inceps per graciam sic invanda, manluri Cunt. Negue
enim est admirrendum, quod graris dicitur, ea loca ex-
plicanda de praescientia sidei ablolure Fucura, cum sic iam
concellum ance decrecum Pexdestinarionis, non esse Fu-
curam nis condicionate
Nec dicas, excidisse non cogitanci, quod est (eripeum
in Epilogo, nec anceponendum his quae superius pluries
sincrepetica: nam praerer quod Epilosus ririmo scriprus
rim habet quasi Festamenti, e quae praecellere recractat,
facile est idem argumentis cuincere, nec rideamur at-
suererancum ex concestis, ec ad hominem.
Sed quid opus pluribusrem adeo aperram demonstra.
te, cum ipla verba quibus D. Prosper proponit quaestio-
nem aduerlus Massilienses pertractandam, ica sinc de Cu-
curis conditionaris exprelta, re omnem auterant dubica-
tionem, e cersiverlarionem excludant: Agicur de illa
Praescientia Adei, a qua desumune laturis inirium semt-
Delasiani, qua rna conciliane libertarem cum praedeltina-
tione laluandorum, id est, condicionace fururam ex ipsis-
met Aduerlariis. Duid vero de illâ sibi rule ab Aueustino
relponderi: Nempe, rerum per praescienciam Poscstare
proposirum Caluandi praedestinarum infallibiliter: an ve-

## Folio 356 — 1677088362:0396
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000396.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
356
DIS BDTAFZO II. SECT. II.
rornitormicer in omnibus pexseientia sic Subnixa propo:
sico, id est, an lequatur ad provolicum, e decreium
Dei. Hlic estconeronersia novanciqua status, ouxe olim a
Semipelasianis agicaca, hodic a Recencioribus instaura.
tur: an sciencia aeringens futuram condicionare hdem
ancccedat decretum Dei efficax, ac proinde illi noninui.
TaCUE: an consequatur ad illud, ita re muilus futurus actus
a libero arbirrio eliciendus pollic etticaciter a Deo decerni,
nisi prauiderie, quid voluncas, seu rocaca, Peu praven
Tub Dei adiurorio, in hâc rel illa dispolitione ascret, au
nOn ASCTCE: qua est ipsissima quaestio RecentIOres intet
e Thomictas, ad quam sibi relponderi ab Ausustino
Prolper eAlasitabat.
Fadem es Fhesis proxosta a D. Flilario. Retercenim,
Mastilienles alterere prelcientiam Fucurorum operum non
polle, non praire decreco Dei efficaci, liberratem laluro,
Si Praescientiam ancecederet. Addic, Mastitienles hane
Scienciam decreco praeuiam contrrmare ex libro Auonstini
Tex quaectionum aduerlus Porphyrium, quarum rui rel.
Pondet voluisse Chr. stum apparere (5) praedicari apud illos,
quos, (9) vbi sciebat esse credituros. Non est duhium gun
illa quaestiones a Prolpero e Frilario provolicae, nedum
veriori, Ced etiam ommino necellaria incerprecatione de
Fucuris condicionatis sint accipienda: ec Si Augustinus non
Docuic hunc sensum cavere, Rolidissimus fuie; quod sen.
circiniurium estcanco Doctori; nequissimus li percepic, d
Cacholicam doctrinam ratus, noluic approbare, caulam
Ecclesix prodidie, passus cor calumniis inique parere,
Quas pocerat depellere hocrno rerbo, se cgille degraui
Deaeveniente voluncarem creatam omnibus communi, e
Subdica libero arbierio; quam extremae fuillet detmenrix
Luspicari Facum inducere, aut roliere libertacem.
Necellaria omnino responsio, et ab Ausultino adhiben.
da, sI veTaM TCPHITaAeE; qua vno omnes haerecicorum ob.
rectiones prostigabantur: quam omisisse manifesta tuil.
Tec Adeiprodicio a praevaricatio: ab ea vero Augustinus
2deolonge abtuie, vetoro libro de Praedectinatione e de
Dono Perleuerancix, quibus respondet Epistolis Pcolpe.
si ee Eilarii, eoco quidem lib. T. demonstrac nullam A.
dem, ee alcero nultam perseuerantiam, sive absoluce, sue
CONdITIOMALELUTUTAM, AUE a Deo Seitam ante decretum

## Folio 357 — 1677088362:0397
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000397.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MIENS D. (AVOVST. ExPLICREVE.
Dei etticax, Sed ab illo, cum existentiam, tUM COgNIEIO-
nem cercam Adei, de perlenerantixe, ve a prima radice de
sumie. Aucisitur ica censuir se rem habere, auc diseordias
Fecleliae Polo lirisandi Atudio Fouic, et Scandalo fuie Ca-
cholicis, perinde ac haerericis, cum eor malis mederi po-
cuisset rna respontione, le agere de fracia omnibus ne-
cellaria, omnibus data, ec ex libero arbicrio luspensa, quam
Pelasianos ad Einem, Semipelagianos inicio luarum dif
purationum rlero admisisse demonstrauius.
Praecerea, cerrum elthaerericos non ica prxpostero no-
Arae libertaris servandae Rudio exarssso, re diuinam liber-
carem nihil CurarenE. AC Si ance decretum actuale ex (0l0
postibili. Deus rideret absolure Fucurum pro innaca cu-
iulque libertare, divina EOILCFCEUT, ANE CCErE MIHUCTCTUE,
re agnouic Molina, no lque intra acrinsemus, relque per
scaperra ett: quia non pocuir Deus quidquam mutare eo-
rum quae pexuidebat Fucura ab lolure ante decretum, ac-
que inde pradicandum erac Fuanselium omnibus etiam
incredulis: neque crat penes Deum negare illam Buan-
gelii praedicacionis, aur quamcunque aliam scariam, qua
praenidebentur abuluri. Omnes enim stabane (ub decreto
postibili, omnes eadem scientia praenidebantur astencuri,
aue dissensuri: omnibus eroo danda Cuic eadem gratia
generalis, nec liberum esse poruisset Dco, quibusdam dare,
negare aliis.
Einc licee collioere miram adverlariorum dissensio-
sionem: cerrum est praeuilos a Deo eodem instanti ratio-
nis eadem craria communi prauentos: qui ergo heri pon
cuic, reconsensus bonorum absolure, dissensus malorum
conditionate, sc praescitus. Neque enim negari pocest
hanc postremam parrem sub sciencia tancum conditiona-
tacadere, cum negara lir illis praedicarionis gratia, qua
abuturos Deus praeuidit, s concederetur; ee inde astuim-
plenesandi occationem ex Semipelasianis: ErgO Lan-
EIMI FUIE CONdIEIOHAECFIEUEUS, _E PExXNISUS: EE CUMI PAF AIE
ratio consensus credentium praedicaro Fuangelio; omiri-
no condirionace tantum prxuideri oporunit a Deo: quan
doquidem eodlem momeneo, ee ordine, rario fuie conce-
dendae praedicationis, iquo dilsensus aliis negandi: et
cum dissentus eam rim habuerie re conditionare Fucurus,
prapostere omnina ee inconsequenter dicitur contens

## Folio 358 — 1677088362:0398
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000398.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
358
DESEVTAFEOTI. SPCT. H.
sus credenrium fuisse abtolure pexeuilus, nec decreram illis sputt
fidem absolute dandam ex illa praeuisione, led gradum
heri ad vlceriorem Canctitatem, quod prarer iam probi.
tam dissentionem, ee implicantiam, atque recractationem fisret
manifectam, adhuc hoc Argumenco eninco.
Cum Deus prauidit praedicationi Fuanselii dissensi.
ros quoidam, quibus hoc nomine nesanda est, astenli.
rosalios quibus ea de causa concedetur; vel omnes stane
sub decrero possibili, vel sub decrero retuali, vel incredu.
li sub postibilitantum, Edeles sub actuali. Ouid horum
erium electuri Ant AduerCarii non rideo: Guia FeuerA per.
inde Falla Cune e impossibilia, ve illud Sulanna locus se
rurpandi, angustiae sunt undique. Si dicas omnes eslesib
actuali decreto dandi graciam praedicarionis: Erso om
nibus concelsa est. etiam incredulis, quibus supponune
Semipelasiani esse negaram. Si velis omnes ctare lub
Dossibili decreco, et concurtu Dei, reclamabune haererici
qui nesant quidquam esse ablolure sine actuali Dei auxi.
lio, Calcem simultaneo. Si concendas credicuros saresub
actuali, non credicuros esse sub polsibili, cuerris consr
lium Semipelagianorum, qui hanc scienciam exploratri.
cem inducune, ve dilcrimen Cacuane incer credituros, d
non credicuros, cur ictis negecur graria Buangelii, ills
concedatur: Hloc vero dilcrimen repecunt, quod illiprae.
videantur consensuri, alii dissenturi: Ergo exploruix
Pealciencia eodem gracu arringie dissensum ee consen-
sum, id ek, Tub Racu condirionace tururi e praeuisi, cum
consensus, quam distensus, re illud inicium diseriminis
Armetus decrero incredulis negandi, credicuris conce.
dendi graciam pexdicarionis.
Ouid opus Ansula D. Angustini loca expendere, cum
ipsa inspectione finis librorum, de dispucarionum
eum Pelarianis sic demonstratum, omnino improbasle
scientiam illam fucurorum, cui. lecrecum praedestinatio.
nis de vocationis innitaeur. Nisi dicas malione senlum
Cuum occulcasse, aur per impericiam non explicuisse. AC.
que hinc manifectior sc vis ec sensus primi celtimonii ex
Capice r4. de Praedeltinarione Sanctorum. Cum enim
eoloci D. Ansultinus agac de duplici fucuro, abloluto
vno, nempe de morre immarura, qua electus periculis
DeccatOrum exat cerro eripiendus; et de condirionate
lon81
eristet
nm s
12.)2
11H erA
Id
e
1

## Folio 359 — 1677088362:0399
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000399.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
MIENS D. AVOVST. EXPLECATrA.
futuris, nempepeccatis, quibus Fururus crat obmoxius, A
consiorem ricam riveret; Furuso primi generis cerram
existentium ee nociciam altruit, veramque alteriuS MCG2E
his vecbis, Deus hoc praesciuit quod futurum erat, is est,
quod et morrem immaturam erat praestiturus, ut tentatio-
num subtraheretur incerto. (Ein primum fucurum ablolu-
tC.) Non quod peccaturus esset, qui mansurus in tentatione
non erat (En Secundum de Fucuris conditionare futuris, )
quae negat a Deo scira. Nec ad mencem Aduerlariorum
relpondisser D. Augustimus, negata existentia huiulmodi
fucurorum, de reritare ac nocicia conce(sa; sed Pophistanr
exiset distimlac 2 difficuleare Fucuri condicionati, cui con-
cedehane Semipelasiani vericarem Fucuri, existenciam ab.
Tolucam negabane. Si illis assenlus est D. AuguCInUIS; CUF
licigac, de negac huinsinodi Fucura non masis (ciri a Dco,
quam exricura absolure: Si dissentie; viderine Adverlarii,
num masis ad Semipelasianos, quam ad D. Ausucti-
num accedant.
Frustra eriam snsula prolequerer, de retellerem quae
per muleas pasinas leguntur responla ad Aroumencum
loannis a S. Thoma, cum altertum quo omnes nicun-
tur soluriones, radicirus sic eversum; D. Rugustini cum
Pelasianis concroverliam esse de fucuris abloluris, vel de
malo ven sciencia mediae: cum demonseratum sic quaeltio.
nem a Prolpero ec Filario propolicam Ausustino, nome
ne Delaianorum, in hoc positam elte, an praesciencin de-
creto, vel decrecum praesciencia nicatur. Primum nega-
bane Semipelariani, quod censeremt exrinsus libertarem
praenia ad praescientiam decreri efficaciz; ee ideo eam mol.
liebane praescientia fucuri consensus, (ub decrero possibi-
li ecadiurorio Dei condicionace Fururi; quam si admisi-
Ter D. Ausustinus, aur id sibi licere purasser, exrremae fuis.
ser inlania, Cuspectam habere quamcunque pratix necel-
sicacem, aut efficaciam lubdicam sibero arbierio, gnass la-
talem necessicarem induceret: ee Frusten Carigaremur in
contirmanda re cuidenriori, quam re probatione eseat
quam que ipsa reritas aperra ab. Adues lariIS exCOII.

## Folio 360 — 1677088362:0400
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000400.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
DESEVZALEOII. SECT. Ll.
PARACR A PFLYS QYAR ZVS.
Refellunt responsiones ad testimonit
D. Auoustini.
VEchosra aSamentationi contiemanda super.
L est qua ill adhibet Coluriones P. Annarus Disputatio.
nis 3. Cap. 3. e DispUC. 4. Cap. 2. retellere. PFulla cerriori
ria perueniri porest ad mentem Mactilientiumr, de Pelasia-
norum, quam ipsis argumentis quibus diximus impu.
CoFIOL
BIICcu
dSeM
verlae
NBcUMI
Mo1IS)
Respor
leriater
unact
Hirur
1IIS, d
liecalie
onare decrecum, de auxilium, quod D. AugusE. nulla pE~. ( fus
Sciencia Pulcir. Vnde calumnianeut Pelagiani, octo, Semi. nes
Pelasiani decem insinuaris Argumentis rollilibercatem, et uaD
vircures, induci Parum, desperarionem, _c. ls est legirimus
controuerlix status, id que concendune omnes haererici, ut
salus sit dienis salvari ex fonte volendi, id est, ve quidquid
ab xecerno decrecum sic, quid quid ex rempore paratu, de
collacum auxiliorum, Cubiiciatur roluntaci creacxe, re prime
NaI. 25
pelcier
este
I1Oc
12M
radici Caluris, quae auxilia Cutticiencia, seu possibiliratis re- ae
aOcet ad v(UI. Si haeC D. AUOURE adMiEEAE, concordiam utr
inibune: Cneset, indicene bellum. Onare inerriturom. une
mino controversix CtacuS, Cum DilDUC. 4. NuM. 24. ad hoc
CaPUE FeHOCatUE, quae Sic occalio abhomine data, Cur Or.
rix praedicarionis e bapcismi quibusdam decur, negetur
aliis.
uide
ettit
PExrerea mens Pelagianorum inquirieme, ex iis quae 
ab innicis extorquentur, in quae ab Aduerlariis compel.
luncur, qualia sune merira commenciria paruulorum, et
aduleorum: ac praescientia exploratrix, qua decreris
Dexic, Pelogianis loco elypei e reti eAt: hâc via saluam
mil
1 1
libertarem prxlieane, ee D. Audustinum, qui praescien.
eiam decreto, non decrecum praescienria subiicie, Mani- pelem
chaeum esse calumniancur.
Distinouenda igicur sunchie, de rbique placica, quae
Baerecici Ctacuune, ec eoris viribus propuonant, ab ablur-
dis, in quae adiguneur; qualia sune, quae laxius obiieit
Parnulorum, et adulrorum merita, a quibus abhorruere
semper Pelagiani, ec d Semipelasianis vi ArgumenIO.
EUM Ex LOZEL (IIE. FIinC indicet XquuS Lector, quae 
2 ad
bente
360
l
le

## Folio 361 — 1677088362:0401
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000401.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
MIENS D. AVOVST. ExPEICATVE.
302
certior ad haerericorum, ec D. Augustini mentem inda-
sandam ria; an quam nosinimus ex placitis Pelasianis,
d Semipelasianis communibus; an GUaML FENEANE Ad-
verlarii ex singularibus quibusdam ablurdis semipelasia-
norum, qua accessio porius ec Frurices TunE, quam Ladix
erroris praecipui; non in hoc polici re prima et secunda
Respontione ad nostrum Acoumentum dicitur, quod li-
berrarem humanam cutarentur per praescienciam absolu-
tam actionum a diuina sraria independencium.
Mirum est Cane ista dici concra fdem eorius Anriqui-
caris, ex exprectum celtimonium D. Prosperi, qui illos ab
hac calumnia vindicar, cum aic, sub gracia adjutorio, in
qu’a farurus esset voluntate, C) actione, praesciri à Deo ele-
cum C3 saluandum. Nec verius est quod respondetur se-
cundae probationi Toannis à S. Thoma, Dispuratione 4.
Num. 25. D. Ausultinum non improbasse huiulmodi
praelcientiam, qna Pelasiani decrecum rocationis, et PEX-
destinarionis FulciebanE.
Ve omietam quae huic Colutioni confucandae plurima
praemilimus, hoc addiderim; Fuisse D. Ausustini pruden-
cix ex Fuanselis peaecepco ilta Zizania errorum auellere,
rea Frumenco cradicando abstineret: nec adeo in scien-
tiamedia abusum exardescere, quin rum ex aauer la
riis ad seruandam libertarem necellarium commenda-
ret: de S inde ex Molina fidei Cacholiexe de gracia, ee pex-
deltinacione rericas rora pendebut; non pore id ne di-
cam improbare, sed ne tacere quidem lalua conscientia,
ee religione. Ac quo folio, quo angulo librorum D. Au-
oustini, extat adhibita ad huius arcani explanacionem
sciencia media: Auc rbinam pocius non explola: Bam
cacuisse Cumm2 fuie improbitas, auc insciria, Pirna Sic ad
has insuperabiles enodandas disticuleares Patis idonen se
expedica: cam vero reiecisse, non occuerit quo nomine
appellem. Silentium de hâc scientia a D. Augustino ser-
uarum, alcius qualiber cuba clamat, fuisse improbatam.
Adic inopiam quam prae se Ferune Aduerlarii, vel mi-
nimi loci ex D. Ausustino cor libris de hâc concroversia
Scripeis, quo illius rus insinueue: Nam si quando cuire
harericis de illa dispucar, omnia de abFolnris futuris in-
cerprecaneur Aduerlarii, ne si mentionem de conditio-
natis heri agnosenne, ridentur a D. Augustino dammatam

## Folio 362 — 1677088362:0402
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000402.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
562
DESBDTATIOII. SECT. II.
_ a Colis hxrericis rurvata. Et ideo responsionibus ad
Toannem a S. Thoma, ec Saimanticentes pallim dicitr,
caulam decrerorum Dei Semipelagianos traxisse ex scien.
rid absolura, quandiu illa poruir praecexi: quando non po.
tuic, cunc candem conturisse ad condicionacam.
Sed cum illos eo compulic D. Augultinus, cur doctriua
reitissimae. e ad res sidei deftendendas necessaria, abu-
Cum rbique damnar, rum cacce e dissimulat; ve rider
cur cum zizania eriricum eradicare, de riam pexcludere,
duc certe non munire qua porerae compendio ad lanam
mencem, de doctrinam harericos renocare: Ad id sac
Fuisser indigicare hanc scienciam mediam, Cublaro abulu,
quo res reilistima corrumpebarur un relisionis perni.
ciem.
Sic enim poterar errantes compellare: re robileum
convenio, non aliam ltacuo, aut praedico grariam, quam
qua Delasianis ad Ainem dispurarionis, ee robis semper
placuit, innixam praescienciae, quae explorer, quid vo-
luncas lub adiurorio possibilicaris eius libertaris lubdiro
Factura sic, ad quam decrerum consequatur beneheio.
Eciencia, illae sa libertare, alias nun quam fucurum. Sic mea,
_ corius Ecclelia explanaca mence, cur Farum, ignauiam,
delperarionem, e alia id genus mala Reticia nobis obijei.
eis, contecutura rantum ex decrero, cui nulla praelucerer
sciencia media: Duo rancum ad ineundam nobiscum pr.
1
lacet
cem arernam postulo: ne impolterum huiulmodi calum. 
niisnos imperaris, de luperledearis a commenciciis par.
nulorum ee adulrorum, qui immatur à morre peeripiun.
cur mericis, a quibus rectri parences Pelagiani adhor-
TUCFUNE.
Elis Pomit, imo X debuie s licebat, D. Angustinus
conditionibus converire, et allicere ab Ecclelia extorres
Semipelarianos. Vecum ab hâc concordiâ adeo longe
abtuic, ve nesarer Tucuris quibulcumque, seu absoluris,
seu condicionaris, vllam vericarem cerro (ciram constare
anre decrecum: ac proinde peaeseienciam decreto, non
decrecum peaseiencia Fulciri oporrere. Calrem in his quae
ex Christi Redemproris graria proticilcuneur. Hlocevici
musmulris D. Auoustini celtimoniis superiori Paragra
Bho, e areiculo: hoc ipsum contirmarum eo vindiciis
locorum, quae a Salmaneicentibus ei Loarme à S, Th0.
IU
7
102
li
luet
M

## Folio 363 — 1677088362:0403
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000403.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
NIBHS D. AVOVSE. EXBLTCAEVE.
363
MIa PrOTeTUnEUE, S id prius ex superiori sencencia oblex-
vauero, quod de comparatione fururi conlitionaci cum
absoluro, ee reriusque analogia dixius.
PAR AGRAPHYS QYZNFYS.
Testimonia D ini Ancustini a Salmanticensibus
e Loanne a Sancto Thoma explicata
defenduntur.
YN a est aduerlariorum responsio ex diversis funda-
mentis alibi connulsis deprompra, ad fucuri condi-
tionari vericarem, decrerum postibile, ad absoluti, actua-
le requiri: nos concra rerobique actuale consticuimus,
hoc lolum discrimine, quod fucuri condicionati reritas,
absoluro quoad porentiam; condicionaro rarione obiecti
requiratur: absoluci vero tururi decrecum vndequaque
ablolutum sir: arque ica vostibiles res, rel condicionace,
rel abloiure fururas, luum cregione regione decrecum
habeac, aur mere possibile, aur actuale, appolica condi-
tione obiecti, aur omnino abfolurum. Ec ne irerum ad
incudem reuocetur controvertia accutare agitata, latis
fuerit rrum monvisse: noshac parte superiores, quod
decreta eodem quo res gradupromoueamus, possibilium
aut actualium condicionare, rel vndequaque ab Coluto-
rum; aduerlarii claudicene; quod omnino fucurorum
seneri. Postibile perinde ac rebus mere possibilibus, de
cretum cresione constiruant.
Eluic obseruarioni alreram superius insinvatam ad -
iungo: apud D. Augultinum praedectinarionis nomen
eria habere significara, quorum omnium laciltimum reci-
dic in decrerum, e consilium quoecumque, dereablo-
lore, vel conditionate Fucurâ. Acque hoc sensu V. AV-
sultinus capire 9. de Praedestinatione Fucura eriam condi-
cionaca a praedestinatione, seu larenti consilio, reca esse
docet. Vnde sic licer argumentari ex nosris obseruatio-
nibus. Fucuris, seu condicionate, seu absolute, relpon-
dere debene decrera actualia proportionata: Aequi D.
Anoust. lociscicaris de Praedestinatione Sanctorum, st de
Dono Perleuerantiae asir de Fururis reriusque generis:

## Folio 364 — 1677088362:0404
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000404.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
364
DISeVTAETOII. SECT. II.
Ergo consticuie rbique decreca actualia, Peu con si ia lavenr.
tia, quibus eorum rericas nicacur; quod fundamentum
seifucurx, quaestione illa concra Porphrrium, relisno.
tabac cunc cemporis, nondum accurare disculla quastione
praedeltinarionis, ec sracix Chricei; vel lacuir, ec aliis
Locis explicuir. Argumenei parres omnes suprâ probata
lunr, consequentia evidens est.
MinOE deClaTATUE. Fucurorum conditionace duo sune
genera: primi manens semper condirionaca, qualis ett
conventio Frriorum vilis miraculis apud ludaos edicis,
quae eamen non cranc coram ipss parranda. Fluiusetiam
Feneris exantmerita paruulorum de aduleorum, proue-
cta xtate comparanda, ad quam non ellene permencuri:
Secundi generis fucura ea Cune, quae ex praenisione con-
sensus condirionare fucuri, adiuncto decreco, transeunein
ab olura. Ex hâc discinctione contirmatur Argumencum
nostrum, et retelluneur obigctiones duae. Dinus Angusti.
nus illis locisagir de praedestinatione in Christo Electo
rum ance mundi consticutionem: Ergo larens illud con.
silium non est decretum de Fucuro conditionate; quo eius
VeritaS NItatuE, Sed de abTolure Fururo, qualis est Eleltio
in Christo, quae dicitur negata Tyriis; quamuis prauila
fuisser sub condicione eorum convertio.
Respondeo ad illud de 2d alia similia AFGUMCNEA quX
palsim ingeruntur, decrecum fucuri ahloluri, non exctu.
dere aliud simile se proportionacum decrerum, quod rel-
Pondeac futuris conditionaris, qualia nis locis permilcen-
cur ab Auoustino; aeque hinc retelluntur quae habentur à
Zumero 39. 2d 44.
Frinc eriam pracluditur Responsio ad locum D. AuSu-
Ctini Numero +4. e 45. per consilium illud lacens, non
incelligi decrecum quo tulciacur reriras convertionis Ty.
riorum condlicionare Furura, sed iudicium latens, quo
excluduntur a praedestinacione, de a lature ab lolure furura,
concella copis miraculorum, quibus re ipla etene con-
vCEcendi FIRC CNIMI ABCFEE TUHE COMEFA MenEeI D. AU-
sustini, ee Aduerlariorum, quibuscum diivurabat. Ouia
illi regebane vericarem fucuri abloluti, auc condicionari,
X ex D. Augustino probabanc: Erro agendum tuic D. Ait-
suctino de consilio lacenci, quo huinmodi fucuri vericas
mireretur, non quod alio perrineret: nili relis D. Au
A
BE
12

## Folio 365 — 1677088362:0405
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000405.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
MIENS D. AVOVSF. EXPELCKEVE.
365
Sustinum coneroverlam inverrisie conrra disputarionu
lesCs.
Adhorum de seguentium lucem: 2ddo aliud summe
observandum: conditionate Futuris ve praenisis duo con-
cipiinesse, reritatem Fucuri actus, ec meriri rim quan-
dam, quo Deus moueatur ad auxilium concedendum,
auc nesandum. Primum Pelasiani adIEEUNE, neganE
alterum: verumque Semipelasiani illis inesse centene.
Vim reriearis in eo ponunt, re praescitus condicionare
fucurus consentus, omnino necellarius sic Deo, ad sta-
ruenda decrera infallibilia absolura, quae nihis lautane li.
Bectacem. Hloc Censu dixie Faustus, nis praescientia ex-
ploret, nihil decernere praedestinarionem: quia si quidquam
statueret, non explorato lub conditione fucuro contentu
roluncaris, periculum ese ne decretum irxieum ACreF, auE
LibETTaS PCKILCE.
reiritur verique consulane, de decrerorum frmicari.
ec libertari voluntaris, praemilerune Ccienciam explora-
ericem fucuri consensus condirionare, aur ab (Oluto: 2F-
que inde pocebane diserimen electorum à voluneare crea-
ca, ve a prima eadice, e;D. Ausustini decretum ec auxi-
lium hunc consentum preuisum roluncaris praeveniens,
multis calumniis lacellebane, quas supra reculimus, nul-
sum locum habituris, si D. Aurultinus concestiller dileri-
menillud electorum re a prima radice reperendum este.
non a voluntare dinina praedestinance, ex danre consen-
sum, Ced a voluntare creata, sub adiurorio possibilicaris
graria non Regatx reprobis, qua dCFEFMINALENE, aF-
que se ab aliis dilcernerent.
Flinc Facile est quacuor salmanticensium, ee toridem
Toannis a Cancto Fhoma Aeoumenta ex hoc D. Auoustini
restimonio defendere, aduerlus ricilicisationes prove in-
finitas, qua habentur Dispucacione 3. NTum. 45. 2d Num
54. e Disputarione 4. a Num. 25. 2d Num. 26. Fa enim, vE
Terie Pelasinnorum haeresis lare probarum est, Controuer-
sid verrebatur, D. Buoustinum incer ee Pelasianos, _ Se-
micelasianos, quaenam Cub adiurorio Dei, radix prilria
esler diseriminis electorum, a reptobis, quoad rocario-
nem, e praedestinationem; an roluncas divina, dans et
praedestinans tidem, ec vi praedestinarionis cognitam;
an voluntas subo adiurorio grarix praeuila conditionats,

## Folio 366 — 1677088362:0406
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000406.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
166 DESPVEAETOII. SECTTOII.
aue absolure, consentiens dererminatione data aecrero
Suspenso Dei, _ auxilio pensili, quacum que ratione prae.
videacur: hoc secundo sensu, seu abloluré, seu condirio.
nace Fururus Ac a roluntate actus re a prima radice, qua sc
discrerio Electorum, reuera vincune Semipelasiani, ca-
dic caus2 D. Auenstinus, d Ades non elt à Deodance e
praedestinance, sed esta nobis, e a Deo cancum praesci-
ta; quod altumune Salmanticenles Num. 46. Quia pla.
ne idem ecapud D. Ausustinum Adem vraedestinari, e
esse a Deodanre, re a prima radice.
Frinc etiam contirmatur cerrium Argumentum Sol.
mancicensium Numero 47. D. Auoustinum a D. Prospe.
ro incerrogacum, num propolicum Dei nireretur pexscien.
eia condicionaca fururi à nobis consentus, sive absolute,
siue conditionare: quo rnodliximus Semipelagianos con-
Tulere decretorum Dei Armicaci, de nostrae libertati; et
Si secusferet, id est, E praescientia quacum que nitere.
cur propolico, quod rnum contendebat D. Ausultinus,
Pericuram nostram libertarem. Cerrum aurem est Diuum
Auvultinum non Cacisfecisse Pelasianis, l cacira praescien-
eid conditionata, responderie de abulu absfolurx: quia (0l0
vu condicionata admisto, re pluries insinuatum est, re-
nocari pocerant hareciei ad bonam mencem.
Ouare Fallum eAt D. Augustinum verumque errorem
emendasse, nisi consticura voluncare divina canquam pri.
matadice consensus condicionati e absoluri. Nec verius
est nos decipi, dum quod dicitur ad emencandum abso-
lucx praescienciae abulum, incerprecamur eriam dictum ad
emendandum abulum Cciencix conditionarxe: quia reri
que idem remedium adhibicum est, nempe dinina rolun-
eas prima radix reriusque fucuri. Nam si in creatam rete.
racur, read primam decerminarionis caulam, eriam fu-
curus condicionare assentus, in eandem refundendus est
abColure Fucurus, cum sic prima rario Cacuendi decrecum
intailibile illaesa libereate.
Frinc ralide contirmatur guarra Argumentatio aper-
ca, qua probane Salmanticenles, candeus esle ratio-
nem, e Fucuri condirionati, et fucuri absoluri, quoad
necelsitarem praesenris decreti proxorcionati, quo Aae
Fucurum: nam veriusque prima radix consticuenda est
volumas divina, 9u0d heri nequie decrero postibili
u

## Folio 367 — 1677088362:0407
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000407.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MIEAS D. AVONSF. EXPETCATVE.
aue pensili, decerminando DeF rOlUNCACEM, CrCaLAMI
alias ipla cuaderer in primam radicem inicii laluris, quod
rnum contendebant harerici.
Ouod rero dicitur Numr. 48. dc 49. differre Futurum ab-
Colurum a condicionaco, quod ad illius veritatem requi-
ratur decrerum actuaie, ad iltius praescienciam Custiciae
pollibile: Cuperius returacum est pluribus: hic addo. Arou-
mencum ad hominem; omne ablolucum Fucurum peius est
cornicum condicionare, quam ab (olure: Quaero igirur, Pro
illa priori ance cransicum condicionati in ablolutum, vel
cognoscitur ablocure tantum, vel condicionace: si Drimum
dicas, superAua est scientia media, cnins cocus rlus est, ve
praearablolurx scienria, et decrecoabloluro, Paque illius
fundamencum: (i aleerum afferas; Frgo Fallum cA, ab Polure
tururi decrerum eAe Cemper prxesens, neque postibile, aue
tururum concipi posse: quandoquidem proillo priori, quo
regnar e adhibetur Cciencia media, nondum concipicue
decrecum actuale; alias inurilis eller scienria media.
Hlinc etiam elucer ris primi Rroumenti Toannis à S.
Thoma. D. Auoustinus cum asic contra Semipelagianos,
e decrecum praemierir scientia edia, vel semper locutus
est de fururis abloluris, vel aliguando eriam de condicio-
natis: primum dici nequic, alias diminura Fuissee ArOU-
mentatio e responsio D. Augultini, quia Semipelagiani
contusiebant ad scientiam condicionatam, ex quo Prx(-
dio non depulistet eos AuSuCinUS.
Nec Caristacie relponsio Num. 5. Angustinum agerc
semper de Fururis absoluris, quando rrgec necessitatem
praelentis e acturlis decreci: quia D. Ruxuctinas vrgec
decrecum, quod sic Fundamentum vericaris Fucuri, ec pri-
ma sadix Caluris: Aequi hoc minime convenit decreco
Possibili, auc pensili, decerminando per roluntarem crea-
tam. Falsum est eriam quod addicur, D. Auoustinum abun-
deilli respondise, quando sionisicanie ablurdissimam et-
se, ee insussistimam cositacionem, quae motinum praesen-
eis, ee absoluci decreri, ex eo pecerer, quod elt canrum
conditionare futurum: neque enim hoc cogicarunt Se-
mipelasiani, nec in eo risi Tunc inepriores Pelagianis, led
quoa meritis conditionate Fucuris, rellene praemia, auc
peenas rependi. Frinc parec quod Capius dixi, nunguam
bona side reterri AUFMOreS.

## Folio 368 — 1677088362:0408
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000408.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
368 DESPVFATTOII. SFCT. II.
Flinc vires habet secundum Argumentum relatum
AC
NumerO 5I. Fucurum de quo asic Augustinus in quaestio padit
nibus Pasanorum, est condicionatum, a ad illud requirie Beo,
actuale decrecum, quo polico, ruit sciencia media. Conse.
quenia cuidens est, Minor probatur: quia ad illud requi.
sic decrecum re Fundamenium vericacis huiulmodi Fucu.
2i, e primam radicem cuiuscunque futuri, quale esse ne.
152
quir decretum Cuspensum et possibile, decerminandum a ivene
voluntate creatâ. Duare Falsum elt quod Responderur,
Ausultinum non requirere decrecum Dei, ve tiac Fucurum
cancum exhypocheli. Nec ralidiora Tunc, quae in nOSre.
corquentur Aroumenca eodem Numero, a decrecornde.
quaque absoluto praedestinacionis, quod decrat Tyriis;
rnde diximus non excludi decrerum actuale FFoPortio.
nacum fucuro condirionato.
Elinc etiam robur habet cerrium Argumencum relatum
Numero 52. Quando Semipelagiani obiiciebane luam Au-
sustino respontionem ad quaestiones PASANOTUM, non
id vrsebane refides prxuila ester principium nostrae il-
Stiticarionis, Ccd id rnum concendebane, huiulmodide.
crecis constare rericarem, de Posse elle rationem Armandi
decreca divina, Calua liberrare; imo neceslario debere id
explorare peaescientiam, anrequam quidquam praedesti.
nario decerneret; qua est rnica racio, cur Recentiores
hunc scientia mediae rlum approben: Ergo conveniunt
cum Pelasianis. Hanc vero Ccienriam sic explicatum,
eriam sectulomerito, insprobauie D. augultinus, nil de
creco sibi proporrionato fulcintur: Ergo aliena est ab AU.
sustini mence huiusmodi sciencia, quamlibet innoriam
fino25. Acque ca erplicarione cadune quae eodem Numero
exceptiones conseruntur hâc nostra intervrecatione de
Fullae, renihil opus sic sigillarim exscribere, de refellere.
Elinc eriam conturantur, qua Dispucatione 4. Num.
25. _26. ad eadem Toannis a S. Thoma Aroumenca ha-
bet P. Annacus; Ausustinum vunquam reiecisse sciencium
mediam, sed eius abulum, quo Massilienles conabantur
libertarem hominum cueri, etiam in suppedicandâ causi
baprimi, s praedicationis gratia: cerrum est enim, mul.
colongius proeressum D. Buenstinum, ee voluisse exclu.
Pam illam praescientiam, quae praedestinacioni cercirudi-
nem, ee voluncariprimam saluris radicem aACTCLCT.
AEque
liSF
nana
uaVC
iacil

## Folio 369 — 1677088362:0409
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000409.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
NIEHS D. AVOVSF. EHDLICAENRS
36
Aeque hinc frmaneur regulae, quas ex S. Augustino
eradit Toannes a S. Thoma, quacunque praescica sunta
Deo, et quomodocunque, esle à Deo praedestinaca: qui
alias prima praedestinationis radix essee à roluntare hu-
mananon divina. Inde eriam tirmatur altera regula, quo-
cies apud aliquos rerbiDei Tractatores agitur deprescien-
tia drocarione electorum, eandem preedestinarionem esla
eligendam; quia agitux de prima radice Paluris ee praede-
cinacionis. Ex sis ominibus indicet aeguus Lector, an re-
rum sic quod leritur ad finem Numeri 26. nihil praesidii
posse a nobis sperari ex D. Augustino.
AR TFOYLYS SEZFYS.
Responsio ad Capur quartum Dispulationis 3. 910
expenduntur alia Aneustint Testimonia.
V X Foscie tractaneur eo cavire de Pelagianorum
Perroribus, occupara sune Bistoria SUPCxIUS CONECKEa;
quare hic breniores crimus. Plurimum retere ad caulam
Aduerlariorum, Massilienses orauare rariis accusacioni-
bus consictis, quia vix differre comperientur, si expenda-
tur quid ipsi senferine, ex sincerioribus celtimoniis Anci-
quorum.
PARACRAPHYS PRTMYS.
Fxamen primae Propositionis.
FRTYM enim est prima propositione ParaGLapH. 1.
eiusdem Capiris a Numero 56. veque ad Numerum
b4. illis impingi, exrasse circa praescienciam abloluram,
cum quorundam mexieorum srariam Dei pravenientium;
rum finalis per leverantiae in craria semel acquisira sine vi-
cerioribeneficio, e Fallum esse quod asterunr salmanti-
ricenses ex D. Augultino de Praedeltinacione 55. C aP. 12.
e de Bono Pexseuerantia Cap 9. errasse (OIU Ex PFX-
Scientia Fururorum sub condirione, un de diximus delum-
Plisse imicium nostra Caluris, quarenus roluncas luo adiu-

## Folio 370 — 1677088362:0410
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000410.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
370
DISEVTATIO II. SECT. L
eorio Dei sufticienci e suspenlo sc iplam discernil.
Flac accusatio seprem aut octo Argumencis contirma
EuT, quorum omnium solutio Facilis elt, à distinctione
Parasrapho superiori explicara, duplicis condirionari fu.
curi, quorum primum maner semper in eo ctatur Fucuri, eun
ius generis diximus esse merita paruulorum, de adultorum,
quimorte immatura praerepri lune, ancequam ad camr aerao
cem peruenirent, qua comparanda erant praemla merita;
Secundi generis lunt conditionare Furura, quae sui praevi.
sione cranseant in ab soluca, qualia diximus constirura plu
rima a Pelaianis.
Ouare seprem Argumenta, quibus acculario semipe.
lagianorum vroetur, duplici ritio laborane: vel aequance
contundunehaec duo genera condirionatorum; vel ex si.
curis absoluris secundi generis, excluditur corundem prae.
Seientia sub conditione, quod ipsis Aduerlariis, si valeret,
non minus noxium ester, quam semipelasianis; cum
nihil absolure futurum, auc coonicum admittant, quod
non Fuerit prius condirionare praenilem: Ergo consecurio
illa, qua ex absolure fucuris improbacam rolune a Pela-
Sianis eorumdem praescientiam condicionatam, iplorum
Cau (ae capicaliter advertatur.
Primo vicio laborat Aroumentatio prima Num. 66.
qua dicitur, ex Augultino non tam Facile convinci Semi-
Delasianos aientes Dei graciam dari secundum meritare.
cipiencium, in aduleis, quam in paruulis accepro bapil.
mo decedencibus. Et huins differentia causa, contineun.
rur merica praecedencia, qua nulla fingi porerane in par.
eulis. Vera ersorario dilcriminis est, quod paruulis primi
eancum generis condicionara merica, adultis ruiulque
competant. Idem eA ricium secundi aegumenti ex Epi.
Utola Prosperi: quia agir de meritis aduleorum, auc par-
nulorum primi generis, id est, condicionaris nunquamin
AbCOIUEA EFANSItURIS.
Secundo ririo labOPAFEEFEUM ArONenEUMI NuM. 58.
Fallum enim est Pelagianos, non fuisle vlos pexscienria
condicionaca, sed ablolurâ, cum agebant de Fucuris ope.
ribus ECau, e Tacob: haec enim ad secundum genus per.
rinebane, quae prius explorara conditionace, cransibant
In abColuta.
Fedem est solurio quarri Argumenti, num. 59. vole

## Folio 371 — 1677088362:0411
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000411.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
MIEHS D. AVOVST. ExPLTCAEVE
banc enim fidem conditionare pranilam, re haberur à no-
Rra roluntare sub Dei adiurorio, cacionem esse cur in ab-
soluram trantiret, adiuncto, aur porius decerminatu de-
creto Dei a roluntare creata.
Ouincum Argumencum Num. 60. PExcer ricia CupC-
riorum omnia, plura addic. Falsum enim est quod dici
cur, Pelasianos altruxille praescientiam propriorum meu
ricorum 2 divina gracia independentium, quam Augulti
nus quoque approl auerar, ante quam de illa disputareca:
villent. Verum quidem est, buiusmodi Fucuris D. AuSu-
cinum, ec Semipelasianos cum Pelasianis vericatem d
Deoscicam concessisse, cuius praesciencia necellarium es.
ser fundamentum decreri divini quo niteretur, de lber-
tashumana seruaretur: Semipelagianos reraPratee re:
ricatem, quae esset rario decernendi ablolure, addidisse
vimmerendi, criam si a statu condirionati non abirene
in absolurum. Ec haec est causa admirationis D. Augulti-
ni, e censura accioris semipelagianorum. Sed quid iltas
reprobetur Pelagianos liasille cancum, ec errusse circa
turura absolura: Acqui non minus quam Recentiores
conditionata praemitrebane: Acque hinc rescinduntur
erica quibus illud Argumencum implicatur.
Nec ralidius ele, aut sincerius Argumeneum CextuI
Numero7 c. ex iisdem paruulorum mericis, quae iam di-
rimus distincta ab adultorum; quod illa condirionaca
maneane, icta a conditionaris cranseant ad ablolura: Fr00
agnoverune Fucura Tub reroque satu, gux cancum abest
repuenare reline, quin porius subordinacione abfoluto:
rum a condirionatis, eodem vinculo nectane, quo Recen
tiIOres.
NecForrius est seprimum Argumentum num. 62. Guaim=
vis enim furura primi generis merita paruulorum ne-
queane in absolura crantire, rel illis iunoi: quid retat hane
cornationem lacui, ex approbatam esle ab omnibus in-
cer conditionati ee absoluri ctacum: Aeque hinc Cacistits
cum quaeritur Num. 63. quo Centu Semipelasiani dixe-
rinc, priorem esse hominis obedientiam; quam Dei gr2-
tiam. Respondeo ex comparatione Pelasianorum cun
Semipelasianis; hos omnes; nullam admisisle obedien-
tiam hominis, quae ad minus non haberet adiunctam sta-
tium pollibilicatis; ex cuius determinatione à voluMEAEa
A3

## Folio 372 — 1677088362:0412
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000412.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
72
DESEVTATEOII. SECT. II.
Factâ, ab reraque simut prodiret obedientis prius condi. 
eionare, de subinde absolure praeuila, quae sradus esler ad
Deigraciam efficacem, a qua minus, quam Recentiores
abhorrebane: neque enim ab illa cimebane excidium si
berracis, dummodo actus aliquis ex grarid sufticienei pra.
cestiset.
Ouare ad Aroumentum, cum quaerieux, an huiulmodi
Peaelcira obedientia hc absolure relsconditionate: Respon.
deo viroque modo, primuim conditionare, quo Argra.
dus ad abloinre praescitum, ec ex illa ad grariam efficacem.
Ouxe gradatio locum nequir habere in paruulis, nec quid.
quam nobisnocet, aur invar aduerlarios. Ilinc viderie
aequus Lector, cums censura cimetur, an haec Argumen.
ea adeo perspicua sinc, re superAuam in hâc quaestione
operam lusille videacur illorum duchor; et veniam pecca-
cari impecrandam lperet ab hallucinarione Salmanticen.
sium, quod dixerine, Semipelasianos caulam electionis
horum praeillis, nolle esse ex praesciencia bonorum operum
absolure futurorum, Ced Polum ex praesciencia corumdem
conditionare praenilorum: cum rnica Colurione omnes
protigatx sinc difficulrates.
PAR ACRAPYS SECFNDVS.
Expenditur secunda Propositio..
XYEDENDVMest, an quae sequuntur ralidiora sinc ad
rem conticiendam, superioribus, quorum rim explo-
avimus imparem esse propolico contirmando. Haec est
secunda Proposicio, Semipelaciani confucerunt ad scien-
riam conditionatum, tunc tantum quando absoluram pra-
scientiam ostendere non poterant. Ilaec fusius quam forrius
a Num. 64. 2d Num. 79. contirmancur, à quibus facile
me expediam; quia vix quidquam noui afFertur, quod
nontuerie pluries retucatum. Acque rebreuior de aper.
cior sc respontio, eria capira actingam, quibus EOtUS Pa-
Fagraphus contineTuF.
Primo Thelis hocrnico ArOUMenEOPrObATT. Semi-
velasiani scienriam mediam adhibuerunE eaNEUM, cum
D. aisustinus instabar exemplis paruulorum, de adulto.

## Folio 373 — 1677088362:0413
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000413.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
NIENS D. AVOVST, EZDLICAIIA
cum, quibus obmerica nunquam comparanda, concede-
bacur gracia baprimi, aut praedicationis, aue nesabatUE:
Frgo rsi Cunc cum cancum scieneia media, cum nullum
suvererat perfuoium ad scieneiam absoluram. Inde secun-
doillorum sententia decorris, e roluncariis interpreta
tionibus explicatur a Numero 66. ad Num 70. Flinccan-
demad Numerum r(que79. repecuntur soluciones ad AF-
sumenta superius propolica Salmanticensium, et Loannis
a lancto Thoma.
Ouod ed primum capuc arrinee, nihil miror Recencio-
res adeo Colliciroselle, in Pemouenda scientia media a Pl3-
ciris Mashiliensium, quod rideane se illorumerroribus ab
Ecclelia damnaris norandos, si conster scientia media (e
aduersus Diuum Auoustinum cucacos fuiste. Id rero eui-
cimus pluribus Aruumentis, quibus eria 2ddenda OCCUE-
rUNE.
Primum quaero an illud pertrisium ad scienciam ab(o-
lucam damnene canquam erroneum. Si ica censeant, Se-
mipelasianis harericis asgresabune Leltium inter Recen-
ciores, qui praedestinacionem ee rocarionem hominum.
semora sciencia media, qual insidiarrice porius nostra la-
luris, quam libertatis explorarrice, explicar beneticio
scientia absolutorum, quae graria communis omnibus
hominibus concessae, accinsat bonum rsum à voluntare
cuusque propria re a prima radice oreum, quo se dilcer-
nat, e Praedestiner.
Deinde incredibile est, quod debili admodum Argu.
mento Probatur; Semipelasianos nunquam vlos scientia
media, nis coactos Arsumentis D. Angultini. Id enim
cerrum est, Recencioribus nihilo inferiores ingenio, elo
quentia, crudirione, ex opinione lanccicaris, de tucuris con-
dicionaris (ponce reritacem, rim meriri inaicos aseruis-
se. Ouis isitur credat, riros doctistimos, omistahuius-
modi fucurorum rerirare, lumme sibi necesaria ad FuN
explicandam, ee ad Augustini impuonandam doctrinam,
meminisse cancum mericorum, qua illi rericari astrue.
bantur; quibus concessis sulcistimi, propolica autem re-
ritate Cacholici d Capientissimi haberenTuE?
Addorandem Faultum Pelasianorum acerrimum libe
primo de gratia cap. 24. improbasse responsionem sce-
silium de paruulorum e aduleorum condirionaris ine
At B

## Folio 374 — 1677088362:0414
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000414.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
374
D2SeV+ALtO II. SEOT. II
ririso serpentina, inquit, frandis est, ad renebrosas . 11B
vernas, relicta lace confucere. Ouid rationis est, et in. busn
terroeare velis occulra, cum sollicitudini sua plenissim: gaia
videas responcere manifestas Non intellisis quod in ven
taris iniuriam perserutaris, quidquid veritas seire ten
Enis: Nempe de huiusmodi meritis paruulorum com.
menticiis.
Vis aurem corius Argumenrationis in hoc polica ett. Se.
mipelasiani abuli sune sciencia media ad consticuendu
merica fictiria: Ergo nunquam ea rli lune, ad Ctabilienda
cereamerira, qualia Recentiores illi actruunc. Dato An.
Eecedente, Nego Consegnentium: e in Aduerlariosre.
FOrquetuT Argumentum.  Cum Fucuris conditionatisinel. 
Secognolcerent veritarem, qua prior esser meririscom.
menticiis, e illorum fundamentum, muleo cuidenrius
est, viros lopiencissimos, e erudicissimosilli lua placir
actruxisse, e ve explorare Deum vellene omnia, ante-
quam quidquam decernerer praedectinario. Adiungende
Cune huic Argumenco ex superiori Paragrapho quxeilliin-
victum robur addunE.
Acque hinc refellicur incexpreratio senceneiae Semipela-
gianorum, e D. Augustini, astructa duobus Falsistunda.
menris; nempe Semipelagianos nunquam scienciame.
dia vios este, sed absoluca prxscientia Fuenrae Edei exnacu.
xa viribus, ob quam eligereneur Tucti ad vicerioremera.
tiam, ee lubinde ad gloriam, ex perleveranria in eadem
tide: Unde collisicur eos ab Augustini sencentia recessisse,
qui Adem rulecognitam esse, in praedestinarione, seu pre.
varacione grarix necellaria ad illam eliciendam.
Sed hac explicario veriusque sencenrix, aliena ett d
i
1
mence luorum Auchorum, quod cuinci porest exhistoria
selaca haerelis Massiliensium AFC. 4. Pararaph. vlcimo ad
sinem, rbi obseruacum est? Pelaoianis, et Mastilientibus,
Tumme displicnisse proxosirum rocarionis, ee praedestina.
eionis Augustinianum ex criplici capire; ratione origi.
nis, quod humanam pexeveniat roluntarem, eaque in-
consulca, seu eius consensunon praeuiso, salcem condi-
tionace lancitum siE: quoad ambirum, quod omnia in-
eludar, d nullum ab homine supponar inicium Caluris:
Tertio quoad efficaciam, quod infallibiliter, e noleni.
bus credeures faciat, et perleverances. Odio senrentis. D.
1
1
I
Ila
IId
palio
1
pe
1

## Folio 375 — 1677088362:0415
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000415.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MIENS D. AVOVSF, EXDLLCAEVE.
375
Angustini, Cuam omnino opposiram stacuune, e hiscri-
busnodis suum cuneum sine Pelagiani exroris noca, nO
sracia, aur propolici divini lasione commenci sunt.
Traque his omnibus difficulcatibus profigandis, curme
non pollent proposirum, seu praedestinarionem cories e
Scripcura commiendatam nevare, bicipirem constime-
run: rnivertalem rnam, qux peaveniat hUaNaS VO-
luntares, e abloluta sic, quarenus est origo mulciplicis
sratia generalis, conditionaca quoad efficaciam ex pra-
vilaconditionare, ane absolure Aide, _ in ca per (eueran-
tia, unde electus ad gratiam e ad sloriam abloluta alco-
TAPTOMOLCAEUE. PEx destinatione sic explicaca, Putabane
se pronirasse, e cuasisse difficultates, quibus praedestina-
tio duoustini implicabarur. Ilanc rero pradestinarionen
generalem astruebant his verbis ex prima ad Timocheum
Capite 2. Deus vult omnes homines saluos fieri, (5 ad ae
nitionem veritatis venire, receltatur Filarius Epistola ad
Auoustinum, inde est, inquie, quod illius sententia Apo-
stoli expositionem, Dens vulE, _C. non eam quae à re est de
prompra, su crpiant, idest, ut non nisi homines omnes sal-
nos fieri velit; E5 non eos tantum, qui ad Sanctorum nu-
merum pertinchunt, sed omnes omnino, ut nullus habea-
ar exceptus. Fundem Mastitiensium sensum, promit
Prolper; itaque quantum ad Deum pertinet, omnibus pa-
ratam viam aternam, ac.
Ex hoc proposico generali absoluro quoad media com.
munia, conditionaco e inefficaci quoad eveHEI, e à
VOlUINEAEE CFCAEA LISPCNSUM  dIXIIIUS AFT. 4. Semipela-
Sianos quatuor genera grariarum, velue e fonce paraditi
quatuor Aumina derivasse. Primum remocum, nempe
reloquicur Prolper Epilcola ad Augultinum, vniversisiho-
minibus propitiationem, quae est in sacramento sanguinio
Christi, sine exceptione esse propositam, ut qnicumquo ad
fidem, (5 ad baptismum accedere voluerint, salui esse
possent. Secunda graria propior, elt doctrina, de Fuange-
sii praedicatio, quam neratam dicebane quibuldam en
prauisa incredulicare, reliquis conceltam, qui praenite
ellent illi sdem habicuri, siad eospemenirer: inde con
clubmus sapra ad discrimen illud credeneium ab incredu-
lis, necellariam tuisse scienciam mediam, qua conditito

## Folio 376 — 1677088362:0416
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000416.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
76
DisoVAIIOIl. SFCT. II
nare non minus assensum piorum, quam distensum re
Proborum acrinserer. Tertiam grariam constiruebanein
quibusdam reliquiis prima inceoricaris, seu in nacurali
Postibilitare Boni. Tra eradie ETilarius: Excludi purantom.
nem pradicandivigorem, so nihil quod per cum excitetur,
on hominibus remansisse dicatur.
Ouartam denique orariam generalem agnoscebane
actuolem, incernam, Cufficientem ad credenaum, non
ad operandum, ad minus ciuldem generis, qua pri.
mus homo ctance innocentia, ad recte opcrandum
cgere Raruune Concilia, qualem Cacerur ausustinus le
ancehas de graria aCCuraLus cractataS COnETOverLIAS, Era-
didisse ante Epilcopacum, libro primo Recractarionum
Cap. 23. 8 26.
Si has omnes gracias parandas homini credicuro non
diffirebantur Semipelagiani, quaerendum est Aduexloxiis
eliud discrimen, incer audustini e Semipelagianorum
sencenciom, quam altignatam ex sracix praeparatione;
quasi omnem oraciam excluderent Mastilienles ab inirio
fidei; vel alias parari reline ex AugultinO, PEXTET QuarIOE
enumeracas ex mence Mactiliensium. Aeque ve Colidius
sic illud quod rentarur discrimen, inter praedeltinatio
nem ab Augustino pexescientiae ancepolicam, vel ad illam
consccuram ex Massiliensibus, agnoscenda est graria
per Ce eficax, qua ena ponunt hae dux sencenciae dis
Ringuio
Aeque hinc colligere est, immeriro salmanticentes,
e Toannem à Cancto Thoma acculari, perpetua quassil
Jusione FaI(o5, dum indistinete incerprecaneur depraescien-
eia condirionata, Ceu sciencia media, quae Semipela-
siani passim dicune de praescientia merieorum. Ve omit.
eam Aroumenta, quibus probacum est Massilienlium
Fundamentum praecipuum, esse reritatem conditiona-
torum ance omne Dei deccetum; hoc nouum superiori-
Bus addo criam ad hominem: nihil ex Aduerlariorum
mence medium ese porest inter praedetinitiones absolu.
1a5, e efficaces, ad voluncacem Deigeneralem, de con-
dirionaram Paluandihomines; Requi MTassilienses abhOr-
xuerunE à praedestinarione, d definitione quacumquo
abColura, et ea de caula calumniari lune Augultinum, ra-
sihriulmmodi decrerorum artiticem esse, et paTIONNM; et

## Folio 377 — 1677088362:0417
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000417.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
NIKAS D. AVOVSE, ERPLIOATVE.
1717
re jam reculimus, praecestinationem constiterunE Con
dirionatam ee ineHICACCI, acque à voluntate hUMaMa
suspenlam: F. r50 Scientix media adhxserune, quando.
quidem nullum est incer haec duo exerema medium; 2-
xime cum ex praedestinarione condicionata Dei, non por.
sirlequi, nec subinde cognosci euentus ab lolure Futurus,
nih ex eadem cadice, a qua Aduerlarii rolune profuere
rericarem, e pexlcientiam condirionare Fucurorum,
nempe ex luppositione cuentus, quem non minus decer-
minarum censene de condicionaris, quam de abfoluris,
hoc solum discrimine, quodrerum series necellaria ad
productionem rei, cum penes Deum (c, de Futuro ablo-
lucorum, decernic ponendam, nesac conditionatorum.
Onis rero adeo Rolidos dixerir Semipelasianos, aue
Pocius in Deum impios, rernius libertatis crearx curam
habuerine, neslexerine diuinam; ec rerum seriem, ex qua
fucura ponenda sune, aur sulpendenda, nihil roluerine
ad Deum perrinere. Si hoc nec cosicari porest ciera la-
crilerium, nec de viris doctissimis, a Chrictianis finsi.
nistemere; immerico dicuneur Thomictae perpecua illu.
sione Fal(; dum a Semipelasianis praedicacam Fucurorum
praescientiam, vel de Pota condirionata inCCrPTCTANEUE,
rel qua praeacabsolurae, ee in illam eranseat ri decreri
divini; praecer quod sic explicare omnino convenie men-
tem Massiliensium. Aeque id Caris aperre cuincune Sal.
manticenles, ex Prolperi verbis auoustinum LoganEIS,
sibi ad hanc quaectionem responderi: vrrum per prae
scientiam possie stare proposirum seneratim, an per sene.
ra causarum, C5) species personarum, ista varientur, vt
quia diversa sunt vocationes, in iis qui nihil operaturs
satuantur, quasi solum Dei propositum videatur existere.
(Ad paruulos alludir Peo(per his rerbis, in quibus ridetur
esie tolum propesicum sine praescientia mericorum) in iis
autem (PEole gnitur ProIper) qui aliquid boni acturi sunt;
per praescientiam possit stare proposicum: Hlactenus Pro
sper. Ouaestio subiecta Auoustino latissimC PaTeE, _ Om
nes adulcorum, auc paruulorum ambie scarus, quoad
omnia fururorum genera; quidni ergo de fucuris condi-
tionare, perinde ac de fururis absolure, explicareliceat.
quod proxonit Prosper, rerum per pralcienviam pOE
Aore propOlIrm d

## Folio 378 — 1677088362:0418
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000418.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
78
DESPNTATIO. II. SECF. II
Ouare ommino sracis Numero, o. dicieur manite.
ctum esse paruulos in eo distinsui ab adulcis, quod in par.
mulis, videaeur esse Colum proposicum line pexescientia. in
adulcis proposicum cer per praescientiam: nam illud dil.
crimen incer parvulos et adulros, nullis Prosperi rerbisin.
Sinuatur: imo postremis verbis ridetur hanc differentium
Pracludere, cum addic; on vero vniformiter licet dividi prae
scientia a proposico cemporali distinctione non posset; pra.
scientia tamen quodam ordine sit subnixa proposico: (9 sicut
nihil sit quorumcun que nesotierum, quod non scientia di.
uina praevenerit; ita nihil sit boni, quod in nostram par-
sicipationem, non Deo authore destuxerit.
Adhxec verba duo summe ob seruanda OCCurrunE: pri.
mum quidem hâc quasi cripartica quaectione, postremi
parce infinuari, rrum 2bique praescientia proposito ni
sacur, nulla rerum decernendarum actenta differentia.
Deinde rlcimis verbis rarionem, quae huic dererminario.
nifaucar, aeringie; nempe, quod nihil boni possie nobis ad.
venire, quod non à Deo authore defluxerit. Ad hoc enim
LandeM CaPUE FevOCatuE tota Auoustini cum Pelasianis,
_ Thomistarum cum Recentioribus controuerlia; an
rerum fucurarum decerminaea vericas, sc ve a primo
radice, à voluntare divinâ, vel a CrCaTA: R reteras in
voluncacem diuinam, cercissimum est, perin de condicio.
nace, ac absolure fucurorum praescienciam subnixam elle
DEOPOSEO.
AC inquies Rugustinum agere de rocarione et lalure
electorum, quae ad Fucura ab Colura pereinent: Ergo in.
cempestiue adnacatur quaestio de condicionaris. HOcAF-
dunentum soluirur eadeni distincione, qu’a ex superiori
propositione obiectiones Coturae Cune; condirionatorum
duo esse genera, primum eorum, qux semper condirionata
manent, qualia Cunc paruulorum merica, nunquam com
Paranda: secundi ordinis Tunc ex Pelas. _ Recenciorum
principiis, merita electorum, qua in ablolura cranseune,
vbi eorum reritas condicionate exploraca fuir. Percinet er-
80 ad queltionem à Prolver. propositam, expendere, verum
DraCciencia cuiuscun que Fucuri, Proposito nitatur, en Con
sequatur ad illud.
Fc hic est genuinus rerborum PxOsperi sensIS qua I
exia membra dividuncur Numero 7I. nec distinctions re

## Folio 379 — 1677088362:0419
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000419.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
MENS D. AVOVST, EXPETCAEVR.
31717
puono; led male inde collisicur, nihil agi a PrO(pCFO,
quam revecat ab Augustino, siene admierenda sciencia
conditionata, quam non praecedat pralens, atque actua-
le decrecum. Nec rerius est quoa additur, nihil colligi ex
relponsione Auoultini, pro decreco illo scientiam condi-
cionatam ancecedenre: muleo masis alienum elt ab omni
rero, quod dicitur ad secundam parrem quaeltionis, rel-
ponsum esse ab augustino negacive, sicue ad priorem, et
adpoltremam; quod omnium eadem sc ratio; ee PrO
policum Caluris sic independens a prxscientia mexitorum
in paruulis: in adulris veroesse illius praesciencia caulam.
Hac enim resporsione adscripea Ausultino, cuerricur
conroverlix RacUS; Quia nON guarIEUE, an quaCUnque
gratia praecedat consenlum volunearis, led a qua duarum
sic, re a prima radice; et rndenam innocelcere possit Deo
consensus Fucurus; an ex proposico e gracia eAicaci an Cx
suppolicione Futuri consensus roluncaris creacae, dininum
proposicum, ee auxilium decerminance. Hlic rero quisne-
set de sciencia condicionatorum agendum, cum nihil sIE
medium incer efficaciam decreti, et auxilii; quo scienciam
fucurorum referune post Auoustinum Thomistae, de Scien-
timmedim, quo Pelasianis e recencioribus contugien-
dum est, E relinc Caluam divinam libertarem, dum no-
AEFAML EVIEAMEUE3
Hinc Facile est deffendere, quae à Numero 7 2. reque ad
tinem Parasraphi congeruntur in Toannem à S. Fhoma.
Cerrum enim est ex vera incerprecatione Prosperi, au
praescientia sit innixa propolico, id est, an ratione decre-
ei, Deus lciar quid sie in quolibet ordine fucurum, elle
ipsistimam quaectionem subiectam Augultino, et a nobis
instauratam cum Recentioribus. Ex eadem interpreta-
tione verissimum constat esse, quod dicie Augultinus,
Deumfidem filiorum abraha, non de sua praescientia, sed de
sua praedestinatione promisisse: quia (I FUITUTA CTAE Cx VO-
luneare decerminante srariam, non a grariâ dominanto
volunrari Falso dixistet Ruonstinus, promissam à Deo de
sua praedestinatione, non de sua prascientia.
Hlinc eriam destenditur incerprecario à Toanne à San-
eto Thoma adhibita his verbis Augustini ex Cap. 15. e
19. de Praedestinatione sanctorum, dum negac, aliten
prasesrum inisium fidei, quam pradestinatum, secundum pra

## Folio 380 — 1677088362:0420
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000420.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
380 152AIOIL. SECT. II.
p.situm etus, qui omnia operatur: neque enim sciri, au
prxdeltinari pocuir, ex praeparatione grarix decerminan
dae Per roluntarem creatam. Cxrera quae adduntur NI
meto 7 4. e sequentibus, repetuntur ex iis quae de scien.
rix medix Fundamencis dicta Cunt, de Caepius refurata.
Precerea ad omnia locum habet distinctio infinuata dupli.
eis fucuri condicionaci. i Fa rero quae Cuperline illo, Patde.
iam Colura Cunc, e iterum recurrent expendenda.
s
EAR AGRAPHYS TERZZVS.
Referuntur tres postrema propositiones.
Va superlune, eres ex eodem capire asertiones, su-
Elsime dispucara, longe lune superioribus improba.
biliores, et ex vna Pelagiani erroris concexra historid,
ommino cuanescune. Duis enim nisi apudanciquos hol.
Des, vel non lincerus, credar, aur allerat, Massilienles
credidisse destrui libertarem, ipsa necessitare gracia, quo.
cunque modo esticacis, eriam benehcio scienriae medix:
X ideo puonasse contra necellicarem, proruenda liberta-
ec, non contra cerrum efficacia modum, guamuis eriam
inde impellerentur ad negandam necestitarem:
Hira eAtvis apertae vericaris, qua sui restimonium a
quamlibet invicis. ee reluctancibus exrorqueat. Consi-
sium animo in Cederat non minus firmum, quam necella-
rium, toram Delagianorum cum Ausustino controver.
siam revocandi ad gratia necestitarem, seclusa eticacid;
quiahoernico Ecticio discrimine, Secerni poltunt Recen-
eiores ab Augustini Aduerlariis: Ce d cancus rericatis splen.
aor ab antiquorum monumentis oborrus ett, ee oculos
Perlerinxit, re non sic passa se obrui a raceri: de ideo ad
tinem asfertionis appolicum est, quamuis ex efficacia gra-
tiae, impellerentur ad negandam necessitarem. F. 190 dispu-
carum est, non obirer, sed ex protelso de etficaciâ gratiu;
quandoguidem inde dicitur exclusa necestitas grarix à
Pelagianis, ee ab Adrumerinis Monachis, nesaCA POTIUS
libertas, quam srarix etficacia.
Nonpossumus inficiari, quin inicio haeresis Pelagiana
vique ad cerrium sarum, acerrime disporarum sit denE.
queDe
Hab e
allate
sessira
birii
mine
11, _
pinu
MOICTC
p

## Folio 381 — 1677088362:0421
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000421.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MIENS D. AVOVST. EXPLTCAEVE.
cestirate sraria, quam in torum nesabane, vel liberi ae-
bierii sine rilis meriris concessi, ret legis e doctrina no-
mInE COFTUM DCBANE: SCdNON MINUS CCFEUM, quaFEO Nt2-
eu, e exordio Massitiensium haeresis, admissa ab illis quin-
que possibilicaris auxilia, sine quo non, voluncaci subdica,
de ab ca rea primâ ractice dererminanda, ad consensum
primum conditionare, deinde absoluce praevisum, quo
InOveTeTUIE DeuS ad dandam primum absolure eandem
sratiam, deinde perleuerantiam, maiorem que perfectio.
nem. Sed hisomnibus ab Avoustino probacis, vel vIEo
concessis, disputarionem haesisse ad auxilium quo Opeta
cionis, quod actum, nec conditionace, nec ab loluLe PEX-
uisum daret; ec quodcunque Caluris inicium infalsibilicet,
invincibilicer, insuperabilicer cribueret, quo rno collili.
bertacem, induci FaTU, _EC. rOciFerABAMCIE VnO OEC ec
consensu: Fr∞o Falsa est cerria Propositio, credidisse Se
mipelasianos destrui libertatem, ipsa necessitare divine
Sratia, ab ausustino aNCrEX.
Nec rerior est 4. ANerrio, D. Anonstinum dispurasse
denecessitare dininx sracix, non de illius efficacia eumm li-
berrare concilianda contra Semipelasianos. Nec proba-
bilior est ouinea Semipelaoianos, nunquam adhibuisse
doctrinam de Scienria media, in rium conciliandi cAica-
ciam divinarum praedefinitionum, cum libertare actio-
num prxedetinitarum. FIx omnes Propolitiones eodem
tundameneo fulex, convelluntur nostro ArgUMenIO, ex
prosressu Pelasiana haresis deprompro; unde constac
admissa ab illis omnia auxilia possibilicaris, et a rolunta-
resulpensa, damnaro rno auxilio efficaci, sibi volunta-
cem subiiciente, a quo re a primâ radice, protueret ini-
tium, ec prooressus Caluris: aequehoc, nedum relata a no-
bis restimonia, sed iplamet loca ab Aduexlariis adhibica
cuincunt.
Ouid enim alirid probaE PEOSDeF NTum. 79. FelatuS, dum
aic; proposirum electionis, quale ab Augustino cradi Pereba-
tur ex Massiliensibus, lapsis curam resurgendi adimere, E5
occasionem reporis afferre: eo quod in vtramque partem si-
perstuus sit labor, si neque reiectus ulla industria possit in-
erare, neque electus vlla nepligentia possit excidere Neque
enim exeludi porest industria, aut neglirentia induci, ex
quicunque gratia communi, subdita libero apbicrio, cum

## Folio 382 — 1677088362:0422
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000422.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
382 D15FV+AL+OII. SEOT. II.
in ea exercends, decerminanda industrix ostentandae, vel
in ea obiicienda neslisentix, locus amplistimus ee polsi,
necrimendum supertuum fore laborem, nisi ex aurilio
quo ec actionis. Nec etiam vila reristimili rarione remo.
ueri dicebatur omnem industriam; tollique rircures, l
Dei consticurio quaecunque generalis, de condicionata,
humanas prxeveniat roluntares, ab illis absoluta et effi-
caxturura; led ab cacantum, quae id à se haberet, anre
omnem condicionare, vel ablolure prxuisum actum ron
Juncaris, ab ipsa dandum infallibilicer
Flinc Fatum inclamabane induci, e contendebane,
quod eodem Numero inferrur, sub inspiratione, (5 mo-
tione dinina, tantum habere hominem faculcatis ad bonum,
quantum quisque ad malum: parique momento animum se
vel ad viria, vel ad virrarem monere. Cercum ett, haere
eicos hanc compararionem non promouisse; ad arichme.
ticam aequalitarem, sed tancum ad seomerricalm PrOvOE.
eionem, re ex Tuliano alias reculimus: quibus aliud addo
arsumencum, illustrandae comparacioni accommoda-
cum; Delasianis necellariam rilam fuisse grariam, ad Fa-
cilius, et Masiliensibus. ad ommino conscendendum per-
fectionis culmen: et camen nulli putabant, ea necestitate
sracix, colli liberrarem, ee diligentiam, qua re idem
exolper aic, sciebant onumquem que ad correctionem, (5 ad
profectum vocari; es bonum esse posse: libertatemque suam
ob hoc. Dei adintorio adinnandam. Ei quod Deus iubet, ele-
serit: quia laris esle petabane ad victoriam, quacunque
gracia praeueneos, ad inicium Caluris, rel adiutos ad per
fectionem, ipsi fracia dominari, non subiici, ex cuius
rsu se dignos ampliori cfficerene, ac proinde prior esset
obedientia, quam gracia, cum à roluncare prius quam a
gracia existeret. Sed de his omnibus tule egimus ATrIC. 4o
Paraorapho2. maxime ad Anem.
Ec ex dictis eoloci, Coluitur Aroumentum secundum,
Cuius Ten suS aperriOF esE, ex His quae aPPOnUnEUE ad MaE-
ginem, quam exiplo cexTU. Cerrum est, opus curario-
nis, secundum Massilienses, esse ex graria, (id est Augu
Siniana s CfCaCi:) Sed Canicaris deliderium, nolunEPer-
cinere ad opus curationis: de nis ad hoc sufficiae liber-
tas, (adiuca ramen gracia posibilicacis, ) nullam esle. Hlac
est vera mens Semipelasianorum, cusius explisata; et
oua ADC
II. 213
Meacet
a L
a0deC

## Folio 383 — 1677088362:0423
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000423.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MIENS D, AYOVST. ExPETCATVR.
qua non rideo, quid colligi postir; nis Mactilienles, Sc-
mi-augustinianos, e Semiestholicoselle; quod gratiam.
etticacem excludant a desiderio curationis, et a Adei,
quam requirune ad incremencum Adei, de Palucis. Oua
vero de causa sic distinguant grariam, ad inicium, et 20
progrestum Caluris necessariam; diximus ica factum, ve
Talurem a nostra roluntare, re a prime radice deluWanE,
causa seruanda liberratis.
Hinc 3. Rroumenei parer Colurio. Male enim dicieue
ex D. August. CaP. 12. de Prxdectinatione, Massitienles
ob omniltudio piecaris se purare, remoueri, nih aliquid
sibiastionenc, quod priores dene, re recribuatur eis. Fal.
S0, inquam, sic dicuntur putasse, quod non riderentue
sibi liberi, nisi aliquid possent soli, de sine sratia: neque
enim hoc rnquam etiam Pelasianis renit inmentem, Ccd
quod rellene grariam ad inirium Caluris admittere, qua
non esser subdica roluneaci: licet ad proorellum pateren-
cur graciam efticacem adhiberi, quo propins ad Augusti.
num, quam Recentiores accedebant.
Elinc criam paret Colurio ad 4. AFOUMenEUMI, quod
ina habet: eodem modo PhiloCophabantur Semipelasia-
nide tide, aliisque actibus praeuiis ad curationem, quo
Pelasiani de cora curacione: hoc concedimus, ee proba-
cum est, si mentio sic de Delasianis, quarro stacu (ux hX-
relis; ac proinde Fal(a cst Minor, qua superiori subiunsi-
eur eropolicioni, Delasianos negasse necesticarem diui.
na grarix ad curationem: nam ad minus concedebant,
refacilior herer. Vnde Falsum est quod addicur, negase
gratiam necellariam ad curationem, quia destrui puca-
banc liberearem; neque enim à quacunque sraciâ cime
banelibereati, sed ab ca, cui porius subiiceretur, quam
sibi subiectam haberet; acque hoc sen Cu incerpretand a sunE
guX ex AuOVStINO FCFCTUNEUE NuM. 8L.
Dissimulancur Argumeneo quinco, Num. 82. Cau(a
cur Auoustino facum obiiceretur: nos reras dedimus,
eiusdem Arriculi 4. Paraorapho 3. nec inficiamur legiti.
mam esse, quxe ex libro 2. ad Bonitacium cap. 5. infinua-
curhis rerbis: sic responderis, hancipsam Dei beneuolen-
tiam, qu’a non merita sequirur, sed bona indebita, eratui-
habonitate largitur. fatum porius esse dicendum. Sed inter-
preranda sunr haec rerba, ad lesirimum Censum Ausu-

## Folio 384 — 1677088362:0424
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000424.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
384 D ESF V FAFFO II. SPCF. II.
cini, e Semipelasianorum explicatum ad finem Puai
sraphi 2. unde tancum hoc recolo; quidquid boni seu
conditionare, seu ablolure praeuiderur a Deo, ad inchoan.
dom Calurem veile, à roluntare creaca, re subelt graie
Possibiliraris, habere, rim meriri, s condicionatum se
in actu primo; e in actu secundo, si absolure praevidea.
TuE Fururum. Vnde infere Augustinus conera Pelasianos,
Si prxeuideatur huiulmodi actus a Deo, Fore merirum lo.
minis, e causam rocationis, ec praedeltinacionis; quod
damnac Auoustinus eanquam haerericum: de hoc sensu
dicie, sracii Dei omnia hominis bona merita praeveniri,
contra Pelagianos, qui re nocarur Numero 83. aic lau-
dasse Pelasianos legem, et liberum arbitrium, re dice.
tent graciam non adiunare nisi meritum: neIMPC ex Pra.
eilo condicionare, aue absolure bono actu, qua sub eta
cia communi, cuiu (que roluntas elt prima radix, diltin.
suens (e ab aliis; quod AusuItinUS exCCTATIE.
Nec difficilior est Colurio erium quae supertunt illo Pa.
rasxapho Argumentorum, quorum primum delumicur
aFiierourmo, e Arnobio, qui celtantur liberum ex Pe
lagianis destrui arbicrium, E opc alcerius egeac: non ita
censebant de quocun que auxilio à roluncate dererminan.
do, led de illo quod rolunrati dominareent.
Tildem obternationibus soluitur secundum Aroument
cum Numero 85. cuius ris magis concinetur rerbis ad
maroinem, quam ex cextu: Semipelasianas censuiste,
inicium Aidei non esse donum Dei, id cA ex gratia, siliI
liberum. Hloc enim, eodem sensu quo superiora expli
candum est: Eidem, de quodcunque Taluris initium, esse
oportere a gratia possibilicatis, et Si sit ab auxilio quo ceu
efficaci, eolli liberracem. Vnde Falsum es, quod dicirur
ad finem illius Argumenti; nuilum Fore in Semipelasia-
20S Augustini argumentum, nili negarer concurrere ad
inicium hdei grariam ab illis consticuram, ad Capienciam.
alialque riscures. Praeter sidem; quali negarene rllai
Pexire Adei, e vellene, ad alias riccures, necellarium esse
eancum geaciam subdicam libero arbirrio. Hec enim
obiiciuneur quod non Paris perspecta sic mens semi.
velagianorum, eo loci explicara; quod ad inirium hdei,
ec in ca perleuerantia, requirerent cancum graciam poli.
bilicaris, fulciendae liberraris causa, quo fundamento
Polio,

## Folio 385 — 1677088362:0425
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000425.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
MIEHS D. AVOVST. EXPLICAEVE.
posico, nihil dubitabane admirrere graciam efficacem 2d
religua ritae Christianae opera.
Vicimum Aroumencum desumitur ab auchoritate Cy-
priani, Ambrosii, et Cregorii Nazianzeni, quorum Tc-
stimonia reculimus arriculo r. huius 2. Sectionis, quibus
docene in nullo gloriandum, quando nostrum nihil est
quo ad lalurem postimus nos ab aliis discernere; vnde
gratis efficax, quae roluntati dominetur, necellariâ con-
securione infertur. Ouid rero inde commodi posit capi
ad praesentem controuersiam, non video: nec incelligo
rim Argumenci, si plus negene Semipelasiani, quam
attirmene ilti Parres, horum celtimonium non poste
sutticere, ve illi connincancur: Acqui Cutticinne, re aie
Angultinus: Ergo illi non plus negane Facilius hos no-
dos est lecare, quam distoluere. SS. Pacres relari aCtruUnE
srariam efficacem ad sinoulos actus bonos; id nesant SC-
mipelasiani, e ex nobis requirune ad inicium Caluris ota-
cum sutticiencem, ex Aduerlariis, nullam: Ergoreuinci
possune auchoritare Cypriani, eC.
P AR AGR APHVS QYARZYS.
Refellitur quarca Propositio.
TLHL improbahilius est quarta Propositione, qua
LNalteritur Aueustinum, disputasse concra Semipela-
sianos, de necessitare divinae gracixe, non de illius effica
cia, cum libertare concilianda. Hlaec asterrio cum Nume-
r087. deducatur ex superioribus, maxime ex proxima,
quasi consectarium, iis iam eversis omnino cadic; adde
contutari rota serie erroris Pelagiani, maxime ex dictis
Paraorapho 3. 4. APE. 3. _ AFC. 4. ParaGTAPH, 2. 8 30
hoc commodi habemus ex concexta a nobis historia Pe-
lagianitini, verno conspectu inspiciamus, quid veci, quid
talhihabeant, quae de illorum haerericorum menre rete-
TUNEUE. Acque ex multis duo tantum recolenda; lune, quae
de lutticiane retucandis omnibus, Qua COnGETUNEUE Pa-
ragrapho 4. 85.
imprimis id corrum est, Pelogianos quarro suo satu,
e demisclagianos primo, plurima admilisse B CMeTZ A-

## Folio 386 — 1677088362:0426
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000426.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
386 DESDVTAFTOII. SECT. II,
iliorum possibilicaris, ee nullarimuisse, aut reculasse sub. Ver
dica roluntari; quia ex illius ru, ec decerminarione, de
Sumebane ranquam à fonce volendi, e re a primaradice,
Calurem electorum; ec cantum cauisse sibi, ee abhoruisse Moe
ab auxilio quo operationis, ve ab excidio liberratis: quo isube
eandem revocara fuit, cum Pelagianis ec Semipelasianis
Augustini disputario, illud genus auxilii excludencibus in m
eocum Pelagianis à progrestu Caluris, quod Semipelaoia. 
niab inicio Caluris, e Adei, eiusque perseuerancia semo. ailot
nebane, ad alia opera nihil rerebantur concedere. Id rnum Dond
miror tora Dispuratione cui relpondeo, cacitam, e omil.
Tam distinctionem auxilii possibilicaris, ee actionis, sen au-.
rilii sine quo non, ee auxilii quo, cum praecipuum ee Forre rHut
unicum sic omnium concrouerharum capuc: nimirume mI,
rerilum est, hanc distinctionem dissimulare, quod nulle  II
cersiverlatione, nullis cauillis eludi postene Arouments,
qux inde depronimus pro decreris conditionatis, aur ab. 
Toluris scientiae mediae capitaliter aduerAs.
Aliud quod obseruandum moneo, ex superiori conte.
gnitur, quamcum que fidem, relactionem, consecutum
a roluncace pravenca auxilio possibilicaris, exclulo auri.
dio actionis, ese re a prima radice, à roluntare applicante
duxilium possibilicaris; et peauilam condicionate habere
vim mexiri in actu primo, id est alsumi apcam in rationem
meriri, de re ipla altumi absolure prauilam; id que Au-
sultinus e Prolper extorquem a Semipelagianis, quam.
dibet reluctentur, ec vim meriei clevene. Flaec omnialare
probara lunt locis ciraris, e legendus est omnino Paras.
2. _ 3. Arriculi quarri.
Flinc convellitur Argumentum primum Numero 33.
concedimus regulam constiruram, non ese, rude melius
incelligamus, quid egerie Auoustinus in hac contrOer.
sia, quam ex propositione quaeltionis dispucandae, et ex
dispucationis conclusione: sed negamus quod assumitur
inde pacere, corum hoc nesorium, non de etticacià divio
nx grarixe, sed de illius necessirare fuisse; quia tandem
deductum est, ad duo genera auxiliorum sine quo, ee pol.
sibilicaris Pelagianorum, quo e actionis Augustini. Pri.
mo excluduntur decrera ad omne Fucurum; secundo sa-
Biliuneur: ex illo consequitur graciam dari secundum me.
rira moltra, quo dicirur eOde NUMDETO, LEVOCATAIM CON.
Ils
11OI
iti1
1
M
u

## Folio 387 — 1677088362:0427
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000427.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
MENS D. AVOVST. EXPEICAEVE.
587
noverham, et nos rirro concedimus: Sed ex alcero dedu-
eic Augustinus erroneum esse grariam dari secundum me-
ritanostra, id est, ex praenilo condicionace, auc ab(olure
nostro consensu a voluncare, re a primaradice gratiam
sibi subdicam decerminante, ec lecundum Scripturarurre
Edem, probar Augultinus libro de Praedestinatione San-
ctorum, fidem essedonum Dei, profectum re a prima
radice, ab auxilio, e decrero Dei, ance omnem illius
praevisionem. Idem lacuic de perleuerantia libro alcero
de Dono Perleuerantix: ex quo retelluneur quae cumque
illo Numero, _ sequenti, FUSO CONGETUNEUE: _E PALCEFeI-
ponsio ad srsumencum quo coca dispucario claudieur;
Hoc tantum contendit Angustinus ab aduersariis, quo i
petrato, causam sibi videtur obtinuisse; ita protecto ests
Aigui impetrata confessione necessitatis gratia anteceden-
iis inirium fidei, C5 persenerantiam, _c. videtur sibi
causam obtinuisse. Adhibenda est distinctio huic Proposi
ioni, Falsam elle de quacum que gratia possibilitaris, ee ve-
tam de oracia actionis, a qua Pelasiani abhorrebant, Se-
mipelagiani exeludebant à tide, eiusque perleuerantia, ad
alia opera admirreDanE. AU9. concendir concra Pelagia-
nos, ad singulos actus piecaris, ee concra Semipelasia-
nos, male ab illis distinctam hdem, sab aliis operi-
buis pietaris, ex quam ad ista concedebane graciam, non
debere Colua Ade, exulare a perseuerantia, rel inirio
hdei.
Hinc etiam desumemla est Responsio ad 3. Aroumen-
tum Num. 92. Prosper pecic sibi ab Augustino responde-
si, qua rarione auxilium quo actionis a Pelasianis permis-
lum ad catera opera, negacum ad Adem, quo vno aIt.
non mediocrem Pelasiana pravitatis, Cs virulentia fibram
nutriri, si principium saluris male in homine collocarur.
Aet cum libertate, E5 violetur Christiana fides hac dissentio-
ne. Controvertia sic explicata, euidentissimum est deri
locum praedefinicionibus divinis, exclusa scientia media,
quae ad nihil reilis est, nili promovendis illorum consi-
lis, qui posthabira dinina voluntare, de gracia, à fonte
volendi, CaluTeM rCPCTUHE.
Sed inouies, modus saluandae ibertaris, qui non collie
divina orarix interna, ac Cupernacuralis necesitarerm, non
iolat sidem, nec est erroneus; Aequi modus saluanda

## Folio 388 — 1677088362:0428
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000428.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
388
DESEVTAFTOIL. SEOT. IL
liberratis, exelulas efficacia decretorum anrecedenti, de
independence à sciencia media, non rollit necessitarem
incerna divina rrarix, ac lupernacuralis: Distinguo Mi-
nocem, non rollic necellicarem grarix cuinlcum que polsi.
bilicaris, esto Minor: non collic grariam actionis AVOU.
Stiianam, concellam a Semipelasianis ad omnia opera,
praecer tidem, Nego Minorem. De Contequentia vide.
rinc aduerlarii, an cum Augustino conveniant: quod
vuum dispuro: quia argumenris a90, non centuris.
Cacerum inde deducir Augult. consequentiam erroneam
merirum prarix prxeire; quia meritum ad operarionem
Perrinet: ca vero qua a voluntare proticiscuneur ips sub.
dica, et ab ipla decerminanda, prius lunc a voluntate,
quam à praria; ac proinde obedientia, ee lubinde me-
ricum prius est a voluneace, quam à gratia, quod ve er.
roncum infere ausustinus Aduerlariorum est curare, non pspon
meum, qua rarione se ab illis Augustini cestimoniis ex.
Dediane.
Eadem interpretatione, e responsione, retelliturs.
Ardumencum Numeri 92. Praedestinario, pro qua puenae
Auonstinus concra Massitienses, de qua cum nostra li-
bertare concilianda Collicitus ese, non elt alia, quam quae
infertur necellario, ex eo quod inicium tidei, et perseue-
rancia, rique in finem sir donum Dei; de quod graria non
decur secundum merica. Verissima est lXCMaiOE, nec
minus Falsa est qua adiunsitur Minoc: Aequi huiusmodi
Praedestinarionon est efficax illa, e independens a dire-
etione scienciae media; _ cum ita probatur, qui negat
Praedeltinationem huiusmodi, adhue Farerur donum Dei
eseinicium Caluris, et specialem grariam ad perseueraun
dum necessariam, de vrariam non dari secundum merira
nostra: Distinguo propolicionem, id tarentur secundum
rerum sentum Augultini, ec consequenter ad eius princi
cipia, Nego: contra usult. menrem, de conseguenter
ad lua fundamenta posta, Concedo. Et ideo efugiune
nocam harelis, non camen Falsitaris, inconsequentia, et
distentionis a doctrina e oraria Auoustiniand.
EFhOC CONFEMaNE, quae ObiicinNEUF NuI. 93. & 94.
onibusmale Respondetur. Nam Semipelasiani, cantum 
aberat rerimerene laedi liberratem à oraciâ lub. lica libero
ASBILEIO, VERECCTIAML YEFETENCUE GracIaM etAICACCH, e
aionis
precu
celetten
1
limiHa

## Folio 389 — 1677088362:0429
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000429.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
MENS D. AVOVSE. ExPLLCAEVR. 389
actionis, necellariam ad quaecunque opera, dummodo ni-
ceretur sraria possibilicaris necellaria ad Adei inicium, de
perseverantiam, re loco cicaro explienimus, acque illi
lunc, de quibus nit Prosper, admisisse auxilium internum
ad initium fidei. An reco rilihoc concello fuerine Seri-
pelasiani, et Cubinde haerecici, an rero Cacholici, quod
exerre altericur Numero 94. nolim pronuntiare, quia a
censuris abstinendum mihi indixi, COnteNEUS AeoU-
mentis, quae Lectoris lubiicio cenlurx; certum camen
elt, illos s Cacholici esenr, perperam ab Augultino nom
fuiste probato5.
P A R A GR A PX V S OYTHFYS.
Responsio ad Arcumenta pro quinta Propositione.
PAreroasseritur, Semipelasianos num quam habuis
Llescienciam mediam, in rlum conciliandi efficaciam
dminarum praedeltinarionum, cum libertare actionum
praedeltinatarum; idque cribus Argumencis PTOBACLLE,
quorum primum. Num. 95. est merum Sophisima, e
ita habet. Oui laborat reinueniac rationem, qua Dei PEX-
detinitio concilietur cum libertare arbierii, eo iplo lup-
ponic esse calem praedesinitionem: verissima est MajoF,
sed Minor qua Cubiunsieur, Massilienses nunquam sup.
posuisse praedefinirionem Dei, actuum, de quorum libera
tare Collicici erene; vel omnino Falsa est, quia loco rnius
duas huiulmodi actuum agnolcere Cemipelasianos de-
monstracum est locis cicaris, maxime Parasrapho 3. AIE.
quarri, generalem rnam ec condicionacam, dererminan-
dam a voluntare creata, ablolutam alreram consecutam le
Praeuiso primum condicionate, deinde abtolure accu rolun-
catis, a quibus praedefnicionibus cum gratia mulla prokcix.
catur, nisi Cubdica roluncari, Facile conciliabatur cum liber-
tare; ee hanc riam concordix iniverune. Sed hrac stinoris
Argumenri rera incerprecatione praerermista, adhibetur
altera mere Cophistica: non admiserunt Pelagiani, Tho-
mitarum (e re credimus) Augustini peaedetinitionetr
pexuiam ad praescienciam quamcunque fucuri, de illies
sundameneum: Frso Macliemses nunquam labOTaFuNE

## Folio 390 — 1677088362:0430
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000430.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
390 DESPVFATTO. II. SEOTIOII.
ve cum illa conciliarene liberrarem arbirrii respestu
actuum huiusmodi. Fallax consequentia, ne quid aliud
dicam: nam Delasianorum rnus crat (copus, Tuas prue-
definitiones duas conciliare cum liberrate, nostram rero
de Augultinianam probare illi aduerlam este.
Nec Forrius est secundum Argumentum, gnamuis vr.
geatur per plures pasiias; laborat enim iildem viciis, de
prodic abignoratione, aue porius dissimulacione mentis
Pelagianorum, de duplici genere operum, de praedetini.
eionum. Summa est, duo lunc genera operacionum libe.
rarum, cum quibus concilianda sunc pradetiniciones:
primi, Cunt actiones omnes, quibus post receprum sidem
Panctificancur insti; e quoad illud genus, concedimus ex
Augustino inculparam este illorum doctrinam, nec ad il.
la opera aduocare scientiam mediam, re exploraericem
e conciliarricem definitionum cum actibus nostris: quid
illos derivane ab auxilio efficaci actionis, ec smili detini-
tione, a quibus, re a primâ radice protuue, ee inde ha-
bene pleno iure rim donorum gracix. Secus senriunede
initio, et percenerantia Adei; quam, ne pereae liberras
apsus Adei, ee reliquorum, qua illi innituneur, conten-
dune prottuere a praedetinicione, primum conditionata,
dance quatuor genera gratiarum, quae subdantur libero
arbicrio, ee transear in abloiutam detinitionem, vi prae-
uiEx Adei a voluneare adiuca graria, ex ab ipla voluneate
dererminata prosuenre. Oua explicarione cadune quae
otriiciuneur, an Massilienles praedetinitionem admise.
Finc: Respondeo ica esse, depradetinicione primi generis
conditionaca.
Sedinctane, nimis nos propicios MaMiiensibus, ec Au-
sustinum cum Prolpero, arque Eilario, acculatorem
iniguum,  mendacem FaCere, ABSIE a nobis adeo enor-
mis Cacrilegii suspicio. Qua vero rarione nobis consatur.
rempehoc Aroumento iam Eoluto: qui docer liberum ac.
bicrium non habere aliquid, nisi eleuatum à gratia, ee ad.
sutum, doceenon habereillud a le, nec sine grarid Dei ad.
Zunante: e consequenter docet non posse praesciri habi. I
curum illud a se, led pracipue eriam à Deo, ita elevanre, 
d adiunance: Requi Massilienles ex me ita docebane, Pr. I
80, _cc. Erso si quis contrarium exprobraverie, calumnis
suic. Aequi contrarium exprobravie AugustinuS.
I
stio1
inct
11, 8
Conee

## Folio 391 — 1677088362:0431
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000431.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
MEHS D. AVOVST. ExPLICAEVE.
Dr
Tocaris Maioris, Gux est Aroumenti neruus, d accu-
sacionis in nos, vel in Augustinum, dissoluitur eadem di-
stinctione. Dui docet liberum arbierium, dec. E Sc adiu-
cum, ee eleuarum auxilio quo, decerminanre roluntarem;
Concedo Maiorem quoad omnes parces: Si sic adiutum
duxilio sine quo non, possibilitaris, determinando Per vo-
luncatem lui discrerionis, ab aliis re primam radicem; Ne-
soMaiorem quond omnes parres. Acqui Macilienles ad.
milerune ad fidem auxitium socundi generis, ad carera
opera concesserune auxilium primi generis: FrsO Crra-
runc, quod non eodem rigore, de senlu concesterint Aidem,
e perseuerantiam Adei, a Deo esse praescicam, ec daram
vi auxilii, ee praedctinitionis, quo cateros actus sciri, snc
beneticio scientia media, ec esse rora Dei dona concede-
banc. Pa distinctione corruunt quae congeruntur Num
96. ee 97. Quia non accenditur differentia auxilii quo, et
sine quo, qua de CauSâ LACCTUT.
Tercium Argumencum quod à Numero g8 incipie, plu-
ries solurum est; sic vero haber: Semipelasiani, quoad
duostancum casus, nempebaprismi paruulorum, et gra-
cix praedicationis quibuldam concellae aliis negara, con-
fugerunc ad scientiam mediam: F. rg0 quoad reliqua ca-
pira luorum dogmacum, ab illa abstinuerune. Sed iam (0-
Jutum est, responsionemillies irerata, ob Aduerlariorum
imporcunicarem, de duplici fucuro conditionato; quorum
ruum manet semper condicionacum, alcerum in abfolu-
cum cransic, estque ad illud ria: rera Maior eA Arsumen-
e, de primo genere condicionarorum, duobus cancum
annotaris casibus, Pelagianos ros scientia media; Falsum
est de altero genere ablolurorum, et conditionatorum,
de quibus interprecari licer verba Prolperi, an ea quae sune
proposira, (ins accipienda praescira, primum condirionare,
deinde ablolure. Ad id rere quod obiicicur Numero 100.
sciencia media rim, e rlum in hoc esse, re eadem con-
dicionare fucura, deinde arrinsantur absolure; ita est: Ced
Fallum est quod subiungirur, Semipelasianos alia sempex
lacere conditionare Furura ab abloluris; hocque, non (0-
lum mulcis Arsumencis Falsi convincimus supra, Ced eniam
iplomer restimonio ex Num. 23. Epilogi.
Nec derrecto indicium crudiri Lectoris, ad quem pro-
RDCAEIT NUMEFO 1O2. Cuo sperasur persuasum, ut scire 
Bh ii

## Folio 392 — 1677088362:0432
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000432.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
592
DESPVEATIOTI. SECT. II
lit, ecquid respondeatur superioribus arcumentis, quibus
hactenus probatum est, nullam rim constare, nis CRCa
cita, aue dissimulara distinctione suxiliorum possibilicoris.
e actionis, aliorum que capicum praecipuorum huinscon-
erouersix incricatissimae per Ce, cui de industria plures ad.
MisCenEUE EenebTR. HIis vero depellendis aduocandum
elt arsumentum à libertare Dei, cuius non est credibile,
adeo Semipelasianosisnaros, aur nesligentes, re illius
nullam curam habuerine, vel non agnouerine funditus
colli, A negecur, ad illam pertinere, praeuila vericare fu.
curi condicionati, sub calirerum Cerie, eam vel apponere
vel negare ad luum arbierium. Si hoc vero semei admi-
Seris (de quo dubitare sic piaculum) quis non videat, ni-
hil a Deo exricreaca liberraris cerro sciri fucurum, nisi
Praeear Scientia conditionarae absolure: quia haec non po-
celtstare, nisi prius Deus ex sua innatâ libercato satuoc,
quod sibi ritum fuic, de illa serie rerum, ad Fururi con-
dicionari ablolutam productionem omnino necessaria;
Ergo quisquis agnolcie fucuris condicionare, indepen-
cer a decreto Dei actuali, inesse vericarem à Deo scibilem,
non minus debet agnolcere priorem rericarem condi-
eionati, quam absoluri; alias liberrarem Dei rolleret: AF-
qui huius impiecaris nunquam acculari, aur suspectitue.
runt Massilienses: Ergo illo indicio grauissimo euinci.
eux, nullum fucurum absolurum à libereate Creatd, vt à
Primâ radice pendens, in cum sacum deduxisse, nil
Priuscondicionace cognitum, E ea serum Peries ad illius
productionem à Deo libere constirnatur.
Praeter illud Argumentum alia haber srauistima Toan. d
S. Thoma, quibus aegre relpondetur a Numero r01. 2d
finem vique capicis. Fuidens enim est, scienciam condi-
cionatam non fuisse pertusiu, dc desperarionis remedium,
sed optarum pexsidium, quo praedestinationis cerricudi-
nem, ee praedestinacorum Cacurum numerum à prescien-
eia delumerene, non à divina consticutione humanas
Dexeveniente roluntares. Arommencum hoc vim habet
eriam ex Aduerlariis, qui nihil medium paciuntur ad cer-
tam praedestinarionem, nisi scientiam mediam, aur decre-
tum Dei etficax: non paciebontur hoc secundum: Froo
recurrebant ad scienciam mediam, cuius beneticio cOr
illa moles niceretur, alias calura. Addemus his aliquid
olcimohuius Arriculi Parasrapho.
pess

## Folio 393 — 1677088362:0433
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000433.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
MEHS D, AVOVSTTNE ExPLTCATVE.
33
PAR AORAPHYS SEXFVS.
Responsio ad C aput quintum Disputationis tertia
 primum Disput. quarta.
PHrrnorerrm mihi his orauibus dispuracionibus a di-
leteriis, e Carcasmis, ita volui, re mihi non permitram,
iis quibus, Toannes a lancto Thoma, e Salmancicenses,
passim illiberalius habeneur respondere. Ouare breuius
crit horum duorum capicum examen, quod prx caeteris
dispurarionum parcibus, abundene huiulmodi Cugillatio-
nibus, de spleraque habeane ail res facti spectaricia, de
quibus vicilicigandi, ec inuicem mordendi, nullus sit Anis,
_ modus. Visumselt camen semoca omni verborum acri.
monia Aroumentis, si quae occurrant ad rem Faciencia,
breni respondere.
Superioribus observarionibus hanc adiungo; quid AU-
oultinus, quid Semipelagiani de scientia media Censerine,
quid comperrum habeane, incelligi posse, s animaduerta-
mus, eria omnino de sciencia media inquiri: primo hu
iusnodi scientix rarionem, et notionem; an seilicee
conster fururis cerra veriras à Deofcita, anre omne de
cretum actuale, quo Deus de illis producendis aliquid
Raruat eriamA Cusvensa AC rerum Teries, in qua preni-
deneur Furura, si Poneretur. Deinde dispurari solet, de
huius scientia sic explicarae r(u legirimo, qualem puTanE
Recentiores, ad quem ipsi adhibent. Fertio denique
abulum, in quem delaplos Farentur Massilienses meritis
paruulorum, ee adulcorum morre immatura intercep-
lis: non poruere vero Semipelagiani sciencia media aburi,
quin eius cario (quae est prima pars nostrae distinctionis)
ipsis prospecta eMer: nec credibile est viros acurissimos la-
ruisse, quam lace pateret: quamque ad nostram, e Dci
servandam libereacem elser idonea. Siita sic, quis cre-
dat ea inrerdum abulos, nunquam rsos fuisse: FloC po-
Aremum ex duobus superioribus necellaria consecutione
desiucieur. Primum reco ica demonstro.
Cui certum est, rnum Fucurum condirionatum ance
omne actuale decretum à Deosciri; nec ignorare, nec du-

## Folio 394 — 1677088362:0434
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000434.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
394
DESPVFA TTOIL. SECT. TI.
bitare porest, quin caeceris ciuldlem ordinis Fucuris ceni
veritas insir, e Deonora; quia omnium rna est racio,
maxime s decreco actuasinihil opus sic, ad adstruendam
illis rericarem: Ergo ex ino futuro condicionaro, à Ma(.
siliensibus probato, reliqua omnia illis pexspecta fuerunt,
caque accommodarissima explicandae divina, ee nottra
liberrati: Quis ergo credac, eos quibus rna erat libetta.
ciscura, abulos aliquando, nun quam rero rlos scientia
suis consiliis promovendis non solum reili, sed eriam
omnino necellaria: Ergo scienria mediae PaTIONEM CON.
securis, praesto aderac, ad manum huiusmodi scienria
etiam non aduocata Aduerlariis lacessendis, aut arcendis
eficacissima.
Eadem obleruacio, non minus ad Augustini, quam
Semipelasianorum merem consequendam, accommoda.
ta est. Cercum est abulum scienria mediae Augustino com-
perrissimum, cum eo luis Aroumenris Sermipelagianos
impulerie. Deinde non minus cuidens est, subcilissimum,
e juxca Capientissimum Doctorem, ex huiusmodi abulu
Pocuisle allurgere, ad indagandum huius sciencia rlum,
e s reram comperisser, srauisse sibi viam ad illum, om.
nino ex Aduerlariis necellarium, conciliandae liberrari
noltra cum divinis decreris, et auxiliis. Si id poruit, om-
nino debuir. Oua enim rarione, eximes rirum sanctil.
simum, a reacucor malorum, quae ex huiusmodi dispu-
rationibus naca erant, ex plura cimebantur: Cum certami.
na tanca, pulveris exigui jactu composta fuissent. Haec
omnia tieri bono Cciencia medix riu, qua male abureban.
eur Mastilienses, rnde cerra herene decreta, e auxilia di.
vina, illaesa liberrare. Vel ergo huius sciencix racio, tuit
perindenoca Auoustino, et probaca, sicur ejus Adverla-
riis; aue noca quidem, sed improbata: si hoc vlcimum
admicras, nihil cibi reliqui Facis, commune cum Augult.
Si peimum relis, Augultinum reum peragis eiuldem lce-
leris, quo Apoltolus srauar Philolophos, nempe reti.
catis per Cummam iniquitarem derentae, omnino ne-
cellaria ad E cclelix componendas dissensiones.
Si dicas abulum huius scieneia damnarum ab Angusti-
no, rium rero ecrarionem, cum auxiliis, e decreris ab
illo alterris, convenire. Si ita (c, cur iplemet Auoulti
mus, hane concordiam, ee convenienriam (UOTUM, Cu
sciet
easse
EcCt
teleet
guen
au
d
oport
100b
libet
lt

## Folio 395 — 1677088362:0435
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000435.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MEHS D. AVOVST, EXPLICAErE.
Scientia media dogmatum, non aperuit: Cur CaCUIE, CunS
eailemel manifestaca, delitura eslene ror Ccandala, quibus
Ecelelia premebatur; ea vero occultata, aur racica, inca
Selcerene scandala, _ MMRIOFA EIMICFeMEUE. CUT AduCETA
rii, in scrucandis Rusustini scripris, adeo arouci, de elo-
quences obmutuerunt; cum vium ex Sancto doctorelo-
cum, ad sux caulae patrocinium, arripuerine, quo vi
debatur hanc scienciam mediam inmuere: neque enim
oporunior, aur necessaria magis occalio porerar Augusti-
nooccurrere, luam mencem aperiendi, ee oraciam cum
liberrare conciliandi huius scientix beneticio, cuius Cub-
lacoabusu, ec ratione comperrâ, non porerar rlum leoi-
cimum non probare, imo nec tacere. Sanchocsilencio
DluS Ecclesia nocuisser Anoustinus, quam cor scripeis de
sracia, et libero arbierio libris protuerie.
AEqUe inde FeFCIIUNEUE EreS au Aroumencum SalAN-
ricensium, responsiones; si decrera e auxilia gracix eb
Augultino detensa, conveniant cum sciencia media, im-
merito ex illa (candalum palsos Pelagianos, quali liber-
tarem colleree, nec poruic illud scandalum neolisi ab Au
lino, cum in prompeu haberee remedium, deductis ast
scienciam mediam Cuis dogmaribus: Aequi ex Aduerlariis,
Auoustinus nunquam adhibuie scientiam mediam, ad se
movenda haerericorum scandala, vel infringenda AFgU-
menca, cum camen ad hocnecessaria esser responsio hu-
iulmodi, si veram Angust. pucabat.
Nec dicas immerico Delagianis Ccandalo Fuisse doctri-
nam Augustini; quod re secunda responsione insinvarur
Falso de libero arbirrio sentirene, colli non Colum effica-
cid. sed etiam necessicare orarix, s cuiusquam auxilio.
etiam Dei ereret: Sed hanc responsionem lare returaui-
mus Paraorapho superiori. Fallum enim ommino est,
Pelacianos ad quarcum sux haerelis cacum, mulcoque
minus Massilienses, huinlmodi liberracis nocionem con-
tinxisse; cum omnia auxiliorum genera, quae in confel-
(O (anE aDud CatholicOS, AdILIEECFEHE, VHO CxCCPEO AU-
rilio quo actionis efficaci, quod execrabaneur, quali liber.
tatis excidium.
Inde refellieur cerria Colurio: doctrinam Augustini, li-
cer consonam seiencix medix, fuisse Ccandalo, quod non
saris redacta fuerir in rum intelligendae concordia liber-

## Folio 396 — 1677088362:0436
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000436.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
396. DrSertATIOII. SEOT. II.
taris cum diminis decreris. Sed si ranci sic momenti psus
illius scientix, e ror scandalis, e malis curandis necella-
rius, cur cacicus fuir ab Augultino, de neglectus, nec ad.
tribicus: Flxc Colurio exculat haerericos, eorum que calum
ricio vereie Augultino. Sic enim dispuro, rel obuia crae
e Facilis legenci libros Augustini, haec concordia decre-
torum cum libertare, beneticio sciencix mediae; vel ob-
scura, ec muica indagine ervenda: s primum relis; Eal-
Lum est non fuisse redactam ad rium scienciam mediam.
ecc. cum primo aspectu non pollit occurrere haec scien-
cia, nisi ad rium revocara sic. Si alteras secundum;
Plane peccauic Augultinus, de ab illa promistione Capientix
excidic, qui elucidant me, vitam aternam habebunt: Pr in
illum cadene scandala Aduexlariorum, guos doctrina ex-
Planatione, de vno verbo insinuara scientia media porie
acoc malis redimere. Si poruie, debuir; (i debuic, necfe
cit; quis a craninoxa ab(oluet:
Dices, id que insinuarur Numero TT2. Augustinum Patis-
Fecisse suo ofticio, probata necessitare grarix, quia TOTUS
dispucacionum impecus ad necessicacem, non ad ettica.
ciam grarix spectabac. Hlaec riica est detensio Aduerlario.
rum, quam merito voces preuaricationem caulae Augu-
stini: Quia nihil masis porest ab omni specie veri alienum
dici, cum omnes ab Augultino seripei de graria ee libero
arbierio libri clamene, necessicarem gracix admissam a
Massiliensibus; derna efficacia dispucatum.
Nec dicas efficacia modum, et illius cum libertate con
cordiam, perrinere ad Scholu Cubrilitares, quae singulis
diebus noux emersune, sine rilius traude, cum laude luo-
rum Auchorum. Sed hacresponsio, mera est Schola ar-
sutia, id est, purum effugium. Dua enim in re, felicius
ee accuracius in sudauit Angustinus, quam in hoc effica.
cis oratix nodo soluendo: Si de Pola necessitate graria
Ceriphie, Spuria Cunc _ adulcerina, qua apud iilum extane,
de leguneur de efficacia prarix. Si non audeas supposiri.
ria dicere; vel difficulcarem expedivie Augnstinus, vel
implicanie: si hoc secundum relis; Ersai hisCOnErOVeF-
Tis, quasimus in pice, anxie e infelicissime rerlatus elt.
Si expediuir, aut dissoluie hos nodos, re par est de tan
eo Doctore seneire: Scientia media ad rum non revOCAt
Sed nouissimorum remporum inseniis seruara, ret Schol

## Folio 397 — 1677088362:0437
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000437.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
MENS D. AVOVSZ. EXPLTCAErE.
97
subciliraribus annumeranda est. Non rideo, quid ipsi
sciencia medix hostes possine de illa poius saruere.
quam quod ab acerrimis eius patronis leriptum seru-
LimuS.
Excularem quasi sraris conticta, haec de necestitate 5r2-
tix Colum ab Auoust. dispurata, de Scholae subtilicaribus,
et inveneis quocidianis, quibus scientia media anumme-
ratur; nili insinica legerem apud Auonstinum, Prospe
rum, aliolque grarix Chrilti detenlores, de illius gratixe
efficacia cum libertate concilianda, re prodisii loco sic,
dici de Cola necessicace; non de efficacia sratix Collici-
cum fuisse Angustirium, ec cum Aduerlariis dispucasse:
sed ad summum arrisisse obicer, e obmurmurasle hunc
rnicum concordix nodum, beneficio scientia medix, à
posteris explicandum.
Nec rerius, aue Coiidius est quod aftertur, ad mollien-
dum quod Molinx excidie verbum, in Auonstino deside.
rari eancum, explanaram huiusmodi scientiam, de 2d
rum redactam; cum ipse Molina dicat, si data fuisset.
(5 explanata ab Angustino. Ouid verodari est, ex sentu
Schola, nisi conceli de probari: Molina rero perinde
nesac ab Augustino datam, ac explanacam codem cc-
nore verborum: Ergo agnoleie improbacam, quod
rnum concendimus: et eo semel concelto, plane cuin-
cimus Angultinum eorum a nobis contra Aduerlarios
care.
Retutaris rribus solutionibus primi Arommenti a Num.
209. ad Fr7. Numerum, superAuns esset labor, expende-
re ad alia duo Salmanticensium Aroumenta, relponsio-
nes, cum iisdem Fundamentis iam everlis Fulcianeur. Oni-
bus adde quae obiter pluribus locis, et ex protesso ferin
PlIMUS AFC. 3. 85. ParASC. 3. Si Cola auxilia constirura
sinc ab Augustino, subordinaca libero arbitrio, ee be-
neticio scienrix media efficacia; immerico paltos Ccan-
dalum, ob eius doctrinam aduersarios; cum non maois
abhuiusmodioraria impediri possie liberum arbirrium.
quam a se iplo: quia Pelasius illud primum numerat in-
ter Dei gratias nullo merico concellas: Ergo Aipla vo-
luncas sibi ad libertarem nequear esse impedimento, ica de
rila graciâ libero arbierio subdica, id suspicari sulcum
omnino ett, cum hac duo communia haveane lubiici li-

## Folio 398 — 1677088362:0438
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000438.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
898
AserTaSHOIT SECT. II
berrati, et gratis cirra vilum mericum à Deo dari. Vnde
Fallum est, quod dicitur ad Enem Num. Er9. modum
rrum concordix, nec esse incellectum à Massiliensibus,
nec propolicum ab Augultino, incento mavisuendae di-
minae grarix necesticaci: nam duo cuicimus, nocam Se-
mipelagianis, e rurparam scienciam mediam, ab AV.
sultino rero nocam e improbaram; sed necellario pro.
bandam, e alterendam, si veram pucasser, e idoneam
Fulciendae efficacixe srarixe, de qua magis quam de necessi.
eare cum Aduerlariis dimicabat.
L A R A G R AP HYS SEPZLMVS.
De Judicio tricinta Censorum Romanorum.
C
aduersam Angustino scientiam mediam
damnantium:
VX numero F20. disp. 3. d toro Cap. primo quar.
ex Dispucarionis, dicuntur de Cenloribus Romanis
erisinca, peaefectis expendendae lici inter Recenciores,
et Thomistas, Fallum esle, hos omnes, rno aur altero,
nempe Procurarore generali Augustinianorum, de Re.
sence Carmelitarum excepris, pronuntiasse Ceienciam
mediam Augultino sepuonare, Tuperledeo respondere,
non quod mulcanon Cupperane ralida et comperta qua
incerris, e falsis opponam; Ced quod obediencia sic mihi
Docior, quam rictima, auc rictoria, ee velim cum maxi
mo caula derrimento, parere decreris Pontiticiis, quae
recane Congregarionum lub Clemente VTII. de auxi-
liis, e Paulo V. habicarum, à duobus quod sciam, à
Francilco Penna FTi (panO, _ ROEX ROmanX DCCanO, à
Perro le Bolu Gailo, Benedictini Ordinis ex Sancti Dio-
arsii Monasterio Caenobita, ee Doctore Parisiensi, Con-
gregationum secretario, Scripeam historiam ad has con-
erouerlias rurpari: quamuis non dubicem quod scripse
Sapiensmihi obuenturum, vir obediens loquetur victorias,
ee meisilenrii, acque obedientiae mercedem fore sperem,
causae nostra rictoriam.
Salua icaque decretorum renerentia, licer respondere,
ad id quod inserrum est margini eiuldem Numeri, Quod
ldicet
I p
Ae (a
11M)
N ill
1
fiet1
M
sit
11
1s
11

## Folio 399 — 1677088362:0439
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000439.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
MIENS D. AVOVST. ExPLICATV.
podie non potuit ex Augustino probari, non protari poruit
tempore Clemensis VIIL. E.t ad ea qua texcui apPONUntUF.
exesane sunc paucorum annorum vetustate, restimonia
jam perspicua, (5 tam diserra, ut non liceat modo, eandem
ex illis scientiae media ervere condemnationem  R e (pON-
deo semora omni verborum acerbitare, damnationeim
scientiae medix haberi, nedum ex singulis Auvustini cesti-
moniis, sed etiam ex cexcu omnium controuerhiarum cum
Pelagianis, ex ipso etiam Sanctissimi Doctoris Clenrio,
ex Molina confectione, qui ad has de grarii e libero ar-
bicrio concerrationes ab Ruvustino, daram (5 explanaram
nesat huinsmodi scientiam. Nec lonsa dilacione tacis abo
hduerlarios, dum expectane re probemus apud Augusti-
num inveniri huiusmodi Cciencix damnationem, nam ex-
clamare licet verbis Archimedis: inveni apud Augulti-
num omnibus painis scripcum quod negatur inveniri
posse, auc invencum fuisse ab iilis erisinca riris.
Ouxe ad Dispur. 4. praemictuneur verba grandia, ee
selecta ommitco: unum dicam, qua ex Toanne a Cancto
Thoma excerpuntur verba, magis hominum linguis con-
menientia quam ancelorum, quas sibi aliisque optabaE,
sin omnino probanda, cerre condonanda esse, quod im-
Porrunicare Alarcon e Herice, minus quam reliqui 50-
cieraris Scriprores modestorum, et Molina Centura in
Auoustinum iniuria, posterioribus edicionibus errala ex-
corta sinc, ec inuiro lomacho porius quam sponce prola-
ca. Thomilturum rna mens est omnium, Futura quae-
cunque commenciria esse ex supercomprehensione cau-
sarum secundarum Molinae, ex supposicione aliorum, ex
futuris decreris Suares, ex possibilibus, aue rericare ob-
jectiua reliquorum, nulla dari nisi Fulca decretis actuali-
bus. Ouid ad hac alarcon, et Herices Volune Thomi-
stas in torum negasse decreca conditionara, sed luis, (uo-
rumque Argumentis fucurorum condicionatorum con-
fettionem extorcam ab inviris, e qual capriuos, ac re-
vinctos, caneum non duci ad erium phancium currus. Faec
Toannni a S. Thoma enba PUInE: Es inanes sonirus, inanes
que Triumphi, ac verborum pompa. APenciene illi quicim-
que ficum rocare Tolene fcum. Sed fastum e5) incessum
inmirabilibus adseribis Molina, C5 atsentiorem facit ru-

## Folio 400 — 1677088362:0440
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000440.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
400
DESDDTATIOIL. SECT. II.
mori, (5 fama, quam sincera vericasi. Flaec leniora sune
quam mereatur Molina, dum aic aduersus Pelagianam
haeresim ex in anrecellum concra Lucheranam ab AVoU.
Stino infelicicer puonarum, atque ex illius doctrina, mul.
torum calus exticisle: se vero ad mala ex haereli, ee du-
sustino naca, remedium parasse praesencissimum. Ouis
negee, nil Forre cui lancti Patres, Prae Recencioribus vi
lelcane, miciorem esse, quam par lic, hanc Toannis àS.
Fhoma in Nolinae dictum centuram, vindicando atanta
contumelia Ruoustino: Nec lucem Molina immerito
Fusillat, quam dixerit a Ce sparlam depellendae caligini,
sub qua delirnerar Augustinus, ante exorrum scientix me.
dix Colem. Cerre quilquis Cacholicorum illa aequis au.
sibus audier, na ille quod praetere, nomine indignus est.
nec aduercit promissum a Molina peaesidium aduersus
antiquas, et nouashareles, in Ecclesia perniciem, e hae.
rericorum iustam excusarionem, ex detensionem rerge.
ce; E a riginti summis Pontificibus probaca aduerus Pe.
lagianos Augustini scripra Theologi Scolactici abiiciant,
ex cum Piohio Sanchelio, e Molina permitrant rlurpan.
da e fruenda Caluinistis. Ouid enim sibi cimeane, auc
quid porius non audeanr in Eccletiam hodiernam, cum
ab anriqua dissentire compererint dici, non Colum impu-
ne, Ced eriam cum gloriatione, e magna mercede ab iis
qui se sidei Cacholicae praecipuos, ac pene (0los detten-
Pores nouo invento praedicane. Nec immerico le invi-
ctos repucabune haererici, quandiu ab Aduerlariis con.
temprum Auoustinum e reiectum à Ce Care licebie no-
Arorum confestione demonstrare.
Flinc elucer Dominicanos, non aliqua aemulatione,
aue sudio parrium, vel quocunque aftectu praepostero,
sed necelsicare sibi impolita defendendi, re veros Eccle.
six Alios Par erac, antiquam Adem, in audax Molinae di-
ctum _ consilium eoris riribus insurrexisse. Nec Capien-
cissimus Cardinalis Baronius abnuebat Epiltola ad AF.
chiepilcopum Viennensem Ceripea _ relata a PecrO Ma-
enao, dum aic se mirari, e ommino improbare deten-
sionem rnius Molina a Dominicanis acculari suscepram
a coca Socierare, quam aliascestatur, sibi amori de vene-
rationi semper fuissé. Et S Aduerlarios incerta quaeque,
et incerdum FaIsa, Deo compertis e reris rsuEPanteS
imicasi
MIq
131I
1

## Folio 401 — 1677088362:0441
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000441.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
MIENS D. AVOVOT. EXPLICAEVE.
AOF
Enicari licerer, adderem quod pluries audini aonamri-
nam praepelicum Genecalem Socieraris Capiencissimun
saepius celtacu se huius consilii peenirere: Se nili iacta
alea e Rubicone cransinillo, dedecus Fuisset Peirocettere,
Molinam omnino se indeten Cum iudicio Ecelelix permis-
surum: neque omnino inemendatum voluisse, cum. ver-
ba qua scandalo Fuerane omnibus piis, se Dominicanos
in illum accenderant e posterioribus edicionibus colsi ius-
sic. Ouare non est centenda victrix caula Molina, de vi
Aa Dominicanorum, re pluries seriplic Theophilus, alii
que iactant. Nam praecer quod rec acenlato nondum
damnaro, vel connicto lua minie conltae inOcenca,
quandiu subiudice lis elt, neque pronunciarum est male
lacessitum, e insonrem elte (quod hactenus Molina non
contisie:) neque in actores enimaduersum elt, led veri-
que parti, silentio indicto, ius sibi serveuie Pentitex, Femm,
cum licuerie aue libuerie dirimendi, ipsimet detentores
Molinae videntur domestico indicio publicum occupasse,
aut deprecari, dum praecipuum accularionis CapuE à D0-
minicanis impericum e Molina libiis accurare lemore.
runc, re in illum cadac cuivldam iudicis rerbum, emen-
darum 3 nobis, illum dimierice, ee sinite abire.
Hallucinationes duodecim obiectar Salmancicensibus,
e loanni a S. Thoma praerermictendas omnino centeo
quod mera vicilicisationes sine, nec admodum conve-
niane reguissima concerrationi: nec s vetas daremus.
quidquam ad rem Faciane: et incerdum relipiane morol-
eatem non medioerem.
Prareres quod ralide impuonari nequeane, nihi aduo-
carahistoria C: Onereratiorum Denna prohibica, scuius ne-
que caulas, necuc aurtiores inguirere nolim, nec sPO
lem, cuolenre inihi permicrerem. IIlud minus grane, ec
serium videtur, crisinca Censorum Molinae de Scienria
media examen inicio huius laeculi inSEIIBCLM, CCKTA de se
centitraditione compertum, licer de circuntranciis lenio.
ribus variee Farria, in codem piadicamento reponi cum
peresrinatione Prchacora ad niencem Carmeli; ex quo
Philo Caphiam decuxiste creditur. Verius hanc graris inie-
etans dubitationem licear mihi aequiparare nuperae, quon
Solmeturs mouie msono verborum srepitu de aduentu
Petri Romam, neque rerisimilius est nesare PerII ROM

## Folio 402 — 1677088362:0442
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000442.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
2
DISOPTATIOA. SEOT. IL.
moraper hointi guinque anos, a Morre obica, Eccle.
Tiam Komanam in capur ominium Ecclehiarum euectam;
quam prapolitos ex omnibus orbis parribus, e ordini.
bus Cardinales, Episcopos, ec diverlarum Familiarum
Theolooos examini ee judicio de Molina praemittemlo
Ponciticiis decrecis. Et quamlibet durior sic lchola, e dif.
Aiciliora Scholasticorum ingenia, neque se premi purent,
dum narrancur contuse quaedam miracula, quae causa
accestiones sine, non Fundamenta; non tamen adeo au.
Stera e cerrica Fore _ intractabilia existimo, quin eradi.
tioni sexaginca annorum comperrisstima fidem habeant,
Clementem 8. vnius Ecclesix de anciquae doctrinx, quo
Aagrahat Cudio intensum Fuisse Molina, ec iam decrepita
acace, non dubicasse quo sibi morrem videbar accelerari, ex
Angustini libris de grariŝ e libero arbierio noctu diuque
lectitaris laboriosissimum se erudirissimum seriprum col.
ligere, cuius Aucorraphum propria manu Ponciticismu.
nicum habetur Parisiis, retorius doctrinae de graria AU.
sultini celtimoniis contirmaex, cum Molinae opinionibus
compararionem iniret, re priuatus Doctor, ac lubinde ve
Poncifex ex Cachedra quid de illa Foret Cacuendum pron
munciaret, acque iis rebus ita compararis, cum Censo-
cum iudicio contirmatis ad Molinx damnarionem accin-
cum. Ec hi alia deessent cestimonia, quae id probarent,
non immerico contici posser ipla rica Bellarmini historia
ab rno e Societare Scripiore, pie ec eleganter seripras
qua denunciaca retertur mors Poncitici, quali Propheri.
cospiritu, Amoliretur, _ centarer, quod in Molinam,
ciulque detenlores meditabarur, de reipla contigisse, inter-
cipiendo huic consilio Adverlariis oporcunistima, ne di-
cam opcata; neque in Dominicanos cadic, in illorum ca.
Dur incentata censura, quali hoc ab Aduerlariis distene,
quod concenti sint domestiea quadam, cradicione, nihil
curene publicis cabulis consignare, et rulsare quae per
TunE, re eorum firma acque inconculla rericas habereti.
1

## Folio 403 — 1677088362:0443
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000443.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
MTENS D. AVOVST. EXPLICAEVE.
PARACRAPAYE OCFAYYS.
Responsio ad singulas hallucinationes.
PDOMXNZC ANES ingenitum ab ordinis incunabu-
tismorem mulca praeclare acendi, e de le loquendi
nunquam, etiam si alia decllene Aroumento quae id PFO-
rent, cestatur C’ ongregaciorium de Auxiliis historia, vel
pociustradicio, ex qua licet contter plura in decus ordi-
nis sempirernum concisisse, nihil camen ab illis cunlea-
cum legi, imo nec incabulis Familia nostra publicis ler-
uncum scio, (licet pluries Roma fuerim) ad posterorum
memoriam. sed exrraneorum industria ex diliventio Fa-
ctum est, ne haec immorcalis sIOLIX OFMAMLENCA DC.
sITeNE.
Ouisquis noverit hoc Dominicanorum ingenium, mi-
rabicur Clentium Aluares, Conzales, et Nazarii decrigin-
id Centorum mence aduerta scientia media aFrepeum
tuisse in Argumentum conficti à Toanne a S. Thoma il-
lorum indicii: Dominicani ab insticarione ordinis ad n0-
arique tempora in quaesicorum, aliisque Rcclehalticis
caulis versati, perperuam sibi legem silentii indixerune,
2 nulio quod sciam etiam ex Aduersariislalam: ee cum
nominari Theoloei Ccirent adtiuc Cub iudice licem, non
permisetunt sibi riri relisiosssimi quidquam eorum qua
caulae inservirene cculoare. Sed ab illis omnino abstinue-
runc, sicur ab ixsa cractatione de Auxiliis ApoStolica au-
choricare prohibica.
Ac, inquies, iusta Fuorie de vera, alias de iis tacendis
caula, cur illud silencium superune Salmanticenses, ee
Ioannes a S. THOMA = LIIOLHI HOMINCRCPONAI, EE Ver
bis Apostoli, insipiens factus sum, 20s me coesistis. FIOC
ipsum a sede Apoltolica rurparum, alii sque indictum A-
lentium erahi ab Adverlariis in (ux cau (ae commoaum ec
rictoriam ec nostra nonam Facile riris prudencibus iusta
detentionis iura perpendencitus, necellariam esse aliquam
harum eerum nrentionem ab inmitis exEOrtam. ec quod
mirere, non a domestica quadam cradicione de Adc, ne
que a publicis nostex Camilix cabulis, sed ab exrraneis

## Folio 404 — 1677088362:0444
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000444.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
04 DESPVY AZZOTT. SECT. II.
eindiea Periplerune. Ouid Franci(co Denna DecanD Rai di
ex, _ rebus C. uria ROmana inmurriro, d iIMIOETUO CUm
summa inregritaris opinione, quid Perro le BODu, Bene.
dictino, et Voctori Sorbonico conimune aut prinarum du
cum Dorrinicanis intercessie, E unum veri Audium ex. u
cipias, veillorum pracia Adem rerUM COxTUMIPCTeNE, de M
ab opinione probitacis ac sapienrix multis experimenris m
comprobata exciderente Flos duos Congregationum Din- vlis
rium audio scripsisse; acque inde Arsumencum arripio met
astruendae hdeihis, qua Dominicani Fauste Fccisse, secus
AdVCFTAFII RAFFANCLE.
Dominile Bostihistorix Cupra memini, cam vero RO.
ma congnisicam, Parer le Golu, Praepolicus Generalis
Fuliensium Paris nocus libris Callice ediris, de legirimus
Paterna linouarum peririae, et in bonas licteras proven.
Tionishares, hunc Thelaurum in Calliam deportavit. Sed
mescio quo calu in Pecri a lancto Iosepho ex eodem Pu-
ziensi ordine de acerrimi Molinx detenPoris manus incidit,
eiulque copiam habuic, nobisqueinuidir, de ex ez aliquid
exripuie ad Cux causxe commodum, exrera lubricuie, quia,
veinquir Dispucatione quarta Cocordix Sectione quarca,
Numero quarro, aperre tanebant Dominicanis. Ecregium Ien
sane libeorum arbierum, quos meriebatur, aur euulgabac io
VE e re sua Fore videbat nulla boni publici ratione actenta.
De Penna historia prohibita absic ve meas cogicatio. M
nes proteram: duo tancum, illaesa reverencia decretorum eu
Poncificiorum dicam: primum rni e nostris apud Cardi- ubispe
nolem Caris sua pierare se Capientia norum conguerentide edoc
hac centura, relponsum, librum prohibicum fuiste, non hieno
QualECOrrUDEX, aur Cuspectae Adei, sed pacis grariâ, de iis nulun
concentionibus Copiendis. Addo aliud prohibita nomina- Wones
im Pennx, SuppFCRa Perri le Bolsi historii viam sibi pu- olpre
easse Aduerlarios municam ad nonam historiam texen. becul
dam, quam primum Annalibus luis inserendam. Ouo Mor
veroloco scfutura apud Cordaros de emunctae naris ho- iones
mines, ipsi viderint. Hloc Polum denuncio, etsi accuraré Meo
cauerim suppressis exrraneoru Diariis, ne covinci queane fus
mendacii. modicom camen ave nullam Adem Cacturos. mle
Ouis enim credatiis, qui cerriorem agnolcendi veri riam, q
Ed est extraneorum _ umuS Pareim Cudii suspectorum noi
estimonia pexclulerune, recuro tucare, ee incerpolure li l

## Folio 405 — 1677088362:0445
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000445.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MIENS D. AVOVSI. LRDLICALVR
eeat terum narracionem Consrerationum ordinem.
certumque numerum incundi carionem nobis abscule-
sune Aduerlarii, prohibicione et lupprestione commen-
cariorum: non camen ica poruie oblcurari reritas, quim
corum Aroumemris ee rebus quas reterune. hallucinarionen
duodecim nobis obiectae depelli queane, ee inde parari an-
ridorum ad historiam iplorum operâ in lucem prodieu-
ram; his enim retellendis Pacis fueric duo comperrissima
admonere. Primum P. Dominicaros Nolinae licem monil-
scapud Ouxlrores Hlilpania, ec apud summum Ponriti-
cemrnius augustini rindicandi eracia, quem sub caligi-
ne posicum Molina aflerebat ex ignorarione sciencix me-
dix, ab ipPo nec explanatx, nec data, à (C PFitUM INMCMEX
adhas de graris e libero arbierio ditticuleares pronisan-
dus, haccenus Aupustino e nobis ex principiis ab illo insti-
iurisinsuperabiles; inde cum sciencia medis de Augultino
concemprus eslet corius licis summa cum confectariis in-
dedeductis, quis neget non rna auc tribus Consreratio-
nibus de illa accum, ec omnibus fuisse à Cummo Poncitice
consticuram ex aurhoricare ee doctrina ausustini regulam
his dirimendis controuersiis5
Adde non improbari inlinuacam Toannis a S. Thoma
distinctionem Congresarionum duplicis generis; quihus-
dam iilque Polemnioribus dispucarum à Theologis nostris
d Societaris coram indicibus, e inter dumleoram Cummo
Pontitice::has praecessisse alias, quibus lemoris concenden.
tium dispurationibus, censores luo Rudio expenderene
Molina doctrinam, cuius capue praecipuum erar sciencia
media ignora Auoultino, aut certe nec daca, nec vlurpata,
siue in rum deducta, ve Facentur Aduerlarii: PaLCS VerC
numero veriu sque generis tuisse, id est omnino quadra-
sinca seprem.
Hinccadunt hallucinariones duodecim nobis objectae,
 quatuor, quibus Foborantur Aroumenca, auc porius
sospiciones: arque ve a graviori incipiam, non fuit necel-
se, quod eodem loci obiicitur, ita sibi veriulque ordinie
Consregationes respondisse, ve lirrigelima seprima rnius
generis tuerit de sciencia media tractatum, alcerius rererie
Congresarione ac eodédrsumenco agi debuerie, ec si quid
buius corvenientiae desie, Falh credamns conictam selatio
rem loannis à S. Fhoma, ex aliquid illa diver(Itare ruPE

## Folio 406 — 1677088362:0446
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000446.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 70 lines, status machine
406 D+5FV+211O. II. SeCT. IL.
barum: neque enim concentum mulicum, sed historium
AC IIB
ex lincerioribus actis conceximus, re opus lit Conere. pleran
rituram rerum Edem, hcut cancus mulici consonanriam:
e qua ad eleuandam damnara a Censoribus scienriae
MMEHIO
AIS ext
medixrno aul altero excepto conseruntur narrarionem, lunel
masis ralene ad fidem illis adctruendam, ec ad depellen- pluras
das rL. hallucinariones nobis obiectas.
imore
Duod enim obijeitur primo, rariare Scriproresdenu. ineat,
mero Cenlorum, quibuldam 15. aliis paucioresrecensen. pleslet
cibus; hoc rerum est, cum de Aingularibus Congregatio. iula in
nibusagunt, id est, Theologorum praeuiis ad solemnio mam
res, a quibus multiaberant, morbo aliilque impedimen. huit, 1
eis diltenti, ad quas non accedebant Cardinales, cum
apud Eipiscopum Sanctae Agachae habebancur, relecundâ
trallurinarione acrinsirur, quia eorum dignicas non pa-
ciebarur ed converire. Forius rero dispucationis (copus,
et carao, in Auoultini sencentia a Molina accusarioni-
bus vindicanda posicus crac. Duxe cum queasitara sunetoro
Congresationum reriulque Ordinis prooressu, ctiam an-
re decrecum Colemne Clementis, demonstrane luctragium
de quo hallucinarione cerria, aliisque lequentibus, in-
cerprecandum esseiuxra D. Rugustini, ejusque discipuli
mencem, licer praecesserir decrerum Clementis, quid ad
vium spectabat omnium inguilitio. Duo praecluditur
quarca hallucinario; gurhianrehuiulmodi decrecum non
Doruerit Elispania in colligendis Augultini, ee Thoma
restimoniis Cuum Symbolum conterre; ee aliunde, redi.
citur Hallucinatione Cexta, Fonseca, Valques, de Suares
libeis anre has concroversias ediris, Scienciam mediann
Augustini Cuffragio non munierint. Sed non est Caris
animaduersum, quod pluries sisnificanimus, nec in Val-
quem, auc Fonlecam, e Suarem, led in ruum Molinam
licem esse moram, quod scientiam mediam ad vincendas
haereles necellarium scriplerit, nec datam, nec explana.
tam ab ancustino, cum maximo Ecclesix decrimento,
acque harericorum (candalo: neque adeo aperre exclulus
Auoust. a scientix mediae consorrio, d consensu, eo ad.
uocari porest, quod aliorum Parrum cestimonia adhibue.
ric Molina. sin verbis, re tamen ipsa sciencium mesinm
astrmanrimms
1D CO
qus hat
Starus
Thoma
HBCat
m 3l
ereta:
ites
loerl
Mntan
IS, BCC
liuenr
pegatie
imutor
aione
pe Dat
O
Nonun
peuliar
lum de
oset
dec re
icoris
H
A0

## Folio 407 — 1677088362:0447
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000447.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
MIENS D. AVOVSI. EAPLICAEVR
40
Ae incongrua, de impossibilis eltnarrario, cum misse
reterantur Romam ad dispurances, non lolum manuleri-
Pri, sed etiam libri ediri ab Theologis Societatis, qui 2d-
iumento esse possene)Valentia, quali cocrechis admini-
culis crudiristimus, d) in 5S. Parrum lectione verlatus,
adiunctis allis cribus eximiis Theologis. FTas omnes con-
jecturas ralidiori responso excipio: hanc a socierare pastim
in morem inductam curam, re securicatem ita caucelae ad-
iungat, ex re illius homines sic curi sine, quasi ni-
hil esset cimendum, et perinde pronidi, ac li rudique pe-
ricula ingruerene, neque saris unquam pexsidiorum, ad
tantam concerrationem parari posle, re iple cuentus pro-
bauic, non adeo municum locis Parrum, ee augustini
certo compertis ad purnam procestisse Valentiam, quin
opus habuisser adiuroribus, de collectoribus, quam qui-
bus rlus est, diligencioribus, aue seuerioribus.
Scacus quaestionis de scientia media à Joanne à Cancta
Thoma posrus hallucinatione seprime, et octaua imme-
sito carpitur, quod verbis clarioribus illum explicaverie,
cum aliunde nihil medium admictane Aduerlarii, incer
decreca actualia Thomistarum, ad fucuri condicionari re-
ritares necessaria, ex luam scientiam mediam: Ve A COn=
coversia diximatur, in grariam illorum, aur noctri (IEPFO
nunciandum.
Duxi obiiciuneur hallucinarione secunda, de sequenti-
bus, occupara Cunc distinctione Congreoacionum de con-
Ricucione licis. Nam licer priuacis Theologorum Con-
Gregationibus, de sciencia media sic cractatum, tamen (0-
leninioribus coram Summo Poncitice, maxime Congre-
Satione r3. ee lequencibus, ex protesso, e acrius ab verius-
que partis Theologis illa est dispucarum. Neque audax
pronunciarum est, quali careret probarione, Pontitces ve
Deculiares Doctores sublcripssse triginca rirorum indicio.
Nam de Clemente constat scripeo ipiius manu munico.
Possem aliquid grauius dicere de Paulo V. nili charior mihi
esser reverentia decrecorum Pontificiorum, quam caula
victoria.
Hlaec Paucis de T2. hallucinationibus, ne cruditus LC-
ccordiligentiam in nobis desideret, quod plura aur PEX-
termictam omnino, aut leuius perstringam, qualia lune
de miroculis PenAX Num. L2. ex de Tuliis Toluris Noracion
CC iuu

## Folio 408 — 1677088362:0448
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000448.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 70 lines, status machine
408 DESBV YATIOII. SECT. II.
qui excerplerar sustragium cenlorum ex Commentariis
Pennx, de quibus Num. 23. quia responsio ad ista non
dissimilis Fucuca obiectioni, parum videcur his disputa-
cionibus concruere. De slencio Thomilearum, quod Num.
24. X. 25. Obiicitur, dictum est alioi, de ex causâ liris,
neque enendacione Molinae, cadune guxe inde trahunMIE
AFGUTHCNCA.
Hluinsmodi vero sileneii ratio omnino est duplex, nem.
De reverencia in summorum Doncilicum decrera, de ite-
rum emendarus Molina, quoad CapHE PERCIBUUI CONETO.
verliae, re perperam omnino inde coniectene homines
decressionem Dominicanorum non potrisse, non modovio.
dentam esse, sed iniguam, cum illius sustinendae, aut de-
elinandxe caula, caltioarus sirlocus, qui maxime displi-
cebat in Molina, Anoustino prorsus iniurius. Nec lucu-
leneius hacemendatione oprari poruic, aur contingerenon
bis celtimonium fere aequandum Poncificis decreto, de
aliqua eriam rarione superius, quod probi homities, de
Pacis sudioli, ee quales Dominieani se probarune, eorum
in quos agunt, ne veritarem. e hidem indetenlamr, ex
Jonauia reputencur deferere, emendationem magis quam
intamiam, ee morrem reline. Berbi in meliora conbilia,
sive clam, sivo aperre, ridentur se recepisse, ab illis in-
sectandis abstinverune: maxime cuir ca moderara ani-
micignisicacio, Maiorum ad quos pertinet delata errata
castisare, Canctionibus contirimacui.
Ec cum conveniree, hanc Thomistarura humanitarem,
nedum laudare, sed eciam imitari, mirOr capi in ag.
pressionis nedum violenta (ed iniqua AMenm: qua
Si illius aequicas per 40. onnes laruerie in Cerinio Pennx,
eomorruo in lucem proditura, nec cacentibusnobis ex
Htareecertior, et manifestior, aeculari libri ab ipAs dc-
Fenloribus castigari emendatio. HTaec vero correctio
omni cuba rocalius, ee alcius Thomiltarum modeltiam,
humanirarem, e aequiearem, ipsis etiam cacentibus incla-
Mac. Relinquo quae eodem Numero habeneur, de Garera-
rio, ec victoriarum praeconiis omicto, cadem quamulla
ex Supetioribus de causa, quod non putem Caiuà gravirare
polse refelli: imo haec pauca omnino inuitus, de repus.
sance Aomacho repolui.
Ex quatuor, quae his s2. halucinacionibus ad duneui,
mes
essen
Milia.
dvente
Min2e
ileus
nibuse
nquot
Ml, 101
olet
bCa
Bei 1
1
ilque
pent
eisse R
sun
de DOr
1ad
re
it
MM
t diu
mluI
lin
vTI
MaII
e

## Folio 409 — 1677088362:0449
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000449.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
MIENS D. AVOTSE. EXPLIOAErE.
a
Aesumentum primum Numero 2. repecitur, à suspicioniu
bus Cordinalis Perronii, ne Tilpani Dominicanis Fa-
verene in odium Teluitarum, auc pocius Hlenrici quartis
quiod PExposicus generalis Socieraris, ee subinde alii
omnes eiusdem insticuti, excepto Mendora ee Perlonio,
aliisque Anglocum paucis, his duobus obnoxiis, cum in
Regem, cum in res sallicas Pudium non medioere prae
seferrent; non dicam huiusimodi coniecturis ab ipPomer
Cardinale rix habitam Adem: neque inde a nobis exigi,
nili remeris suspicionibus, quales Frequencissimae immi-
srant in zelorrporum animos: nam masis deperibac res
sallicas Perronius, re incellisas Fuisse huiusmodi corita-
tionibus opporcunum, ca (que ex lincero affectu profectas.
noluisse Regiionocas esse, cuius statiam demereri pore
TAHE.
Sed ne ridear nimium coniecturis indulgere, id relim
rescire, vnde huiulinodi suspicio in mentem Perronio
renerit; nempe quod Fiispani in Dominicanos eRent
propensi: hunc vero Frispanorum in nostros aftectum
inde poruit coniicere cerrius, quam ex indicio Cenlo-
sum, quorum essent plures Hlispani, acqueinter eos emi-
nebat, non minus erudirione, quam Poncilicia dignita-
ce Rada, Caris norus vindiciis scori in Caietanum. Ilac
tamen re, Thomistis ommino altenciebat: re Facile hinc
aenolcas Scuristam Celeberrimum, alias Thomistis in-
tenlum, nomine eorius Scholae Subtilis, pocius damnas
sescientiam mediam, plure (que ex luo ordine reprasen-
calle, Iquam quod finsitur Num. FT. da Regente Carme.
litarum, eec Procuratore Generali Sancti Auoustini, eos
instar muleorum fuisse, ec nomine Cuarum Pamiliarum
eslelocuros. Non magiscerte, quam cum Tartaria ex
Ordine Carmelicarum discalceatorum, Molinae quam
Diuo Thome addictior, censendus elser (uftragium da-
rerorius ordinis lentu, à quo longistime, et Colicariusac
sinoularis semper abije.
Sedmira est Aauerlariorum solercia, in accollendis, et
amplificandis rebus luis; alienisque deprimendis. Vnus
aut alter qui Caucae, legio illis lunc, ec nomine Cuarum
Iamiliarum Loguuneur. Caceri qui pro Thomistis Rane.
relambigni, vel nulli sune. Aeque eadem arre, Culpicio
nes Casdinatis P exromi) ELALMIMEUE A AFSUMEHEII CCL

## Folio 410 — 1677088362:0450
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000450.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
420
DESEVTATTO II. SECT. II.
cum; doctrinam Teluistarum a vico erudicistimo conta.
ris esse praelatam. Rarionem, qua eiulmodi iudicium ful.
cirur, plane non capio hisrerbis subiunctam. Probabilenon
esse. Perronium adeo perverse interpretatum esse Hispa
norum conselia, vel adeo parum fauisse propria senten-
iia, ut rationem status, (5 iniqua consilia suspicaretur,
in ea causa procesenda, quam ipse solo veritaris amore
procectione siva dienam censeret. Omnirto alumi camquam
cerrum, quod probandum erac; Perronium sibi hanc
sciencix nedixe opinionem vindicalle ve propriam.
Oua ratione nesari porest, illum nihil ex suspicione,
vel ex momentis rerum Ctacus, Ccribere cum eius
verba aliud nihil praeferane, nisi dubia 2b iplo Rege
Capientistimo expendenda. Sed de Cardinali P’erronio,
alio loco recurrer Termo. Hlic cercum elt, explorabun-
dum, ec ambiguum loqui; neque quiequam saruere de
hiscontrouerhis: necpoterat, cum rnicancum, aur alce
2I, quo tempore haec scribebat, Congregationi inter-
fuisset.
Leuius est secundum, quod additur ArsumeneuM, d
Sudio Clemenris, ad protisandam scientiam mediam:
Et cum procesisset diururna muleorum annorum medi
tatio, nec aliud restaret, quod humana prudenria requi.
reret, ad ferendam sencentiam; non posse attribui, nist
occulta C5) infallibili directioni Spiritus veritatis, scien-
tiam mediam non fuisse damnatam. Hlac omnia eodem
quo superiore loco reponenda lunt, idest, inter leviores
conjecturas. Vnde enim probatur, exhaustam liris ma-
ceriam, Pontisice Clemente: Damnara, inquies, Censorum
suftrasio scientia media: quasi de illa cancum ctatuen-
dum esset, nec superessent consectaria inde deducta, ad
examen rocanda. Ouam vero sic probabile omnia Cle.
mente VITI. absoluta ad Ferendam sencentiam, demon-
Aranc Congrerariones habriea sub Paulo V. nisi relis hunc
Ponciticem allaborasse cancum, iis recractandis, quae eius
decelTOF PECCAUETAF.
Ouod rereium adiunsieur aroumentum, à Cenlorum
auchoricace, quam conltar inferioris fuisse subsellii, a quo
susta esset appellatio; ica esse assentimur: neque rilum iu-
dicium a noltris allarum est, quasi Ecctelix, Ponrilicis
Dec
le n
diam

## Folio 411 — 1677088362:0451
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000451.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
MIENS D. AVOVST. ExPLICAEVE.
42E
Decrerum, iled qual sentencia rirorum doctictimorum.
quibus, risum est Molinam non Fuisse Falcum; cum aNTer-
uic scientiam mediam, ab Angultino nec explanatam nec
daram, et praecer illius mencem ec rlum adhiberi iis de
sratia e libero arbitrio conrronertiiis. Dicto Molinxe re.
ricarem asteruerunt, damnaro eius consilio, quod iplius
detenlores erralerune. Ouid rlera requirimus cestes, aut
coniecturis indulgemue: Cum vindices Molinx assen-
ciane, corrisendum esse, ac proinde non fuisse ferendum
quod Dominicani in illo acculabant.
Ouod ibidem additur, a Recentioribus marnam nOS
inituros graciam, si dicere roluistemus, ecquis Cuerit
rlcimarum sectionum exitus sub Paulo quinco; quali om
nino alieno a mence Clemenris. Hac omnia nullo celte,
nullo aroumento, nec fundamento scribuntur. NullOS
comperi Thomistarum huiusmodi rerum commentarios
scripslle; negne exrraneorum praecer Pennam, e le BOF.
su; quorum copiam ex rlum nobis subripuerune: veiis
sublaris eam quam certioribus, cuulgene quidquid libue-
ric, rati se Falsi non posseconninci, de ideo anciqua dia-
sid se mouerune, nona ad arbierium cusuri.
Dlura asseruntur quarto argumento, nihil probacnis
Dicitur Summus Poncifex motus academiarum. Pea (U-
lum, ee Principum incercectione: haec aut probanda erant,
aut cacenda, ne haerericinobis obijciane, inter se puonan-
res Ponrifices, quasi Echnicorum Deos, dum Cupiter in
Troiam pro Troia sabat apollo.
Nec Cerrius est, aue maris ad rem, quod PeFeRE PCErUS
a lancto Tosepho ex dictis illius Auchoris, quem FAFCTUE
Dominicanis aperre Fauere, Domini le Bollu. Nam ve
Probet Clementem VIII. male affectum in Molinam.
eiulque scientiam mediam ex ignorancia, naFTAE Carme-
licanum, qui detentionem scienrix medix (usceperar in-
terrosarum, quid per illam Deus prasciret: Respondis-
sepraescire bonum rsum liberi arbierii, e cum subiecisse
Poncilicem, irerum interrosando, aur quemoracia, aue
quem naTUTA CtaE FaCtUEA: EE hanc relponsionem hoc
Aroumento refurasse; si primum, est contra Molinam,
si secundum, est secundum Castianum.
Hlaec disceprario Pontificis cum Carmelitano, demon.
serac illum in Augustini doctrina verlaristimum, men

## Folio 412 — 1677088362:0452
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000452.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
. 2
DESOVTATTOTI. SECT. II.
tem Molinx aurustini adueclam percalluisse. Nam AV.
dustino Delasianum est, ec erroneum, quidquid à Deo
conditionace rel absolure praescirur, ru liberi arbierii.
ab ipsa roluncare derinacum, re a primd eodice, sratiam
sulpentam decerminanre; quod sc ratio rocarions e
Dexdeltinarionis. Atque ad illud tandem Caputreuoca.
eum sciebat eorum Delagiana haerchs rirus, neque ab
Ila alienum fuisse Molinam, dum rsum sub gracia liberi
arbierii bonum excluair ab effectibus praedeltinationis,
quod a creaes libertare decerminante gratiam, non
a scacia determinance existat. Aeque eo deducie (a-
viencistimus Ponricex rim Arsumenti. Si quae seligune
Adverlarii, ex actis, qua penes (e solos habene, quali
Tuae caula commoda, illi aduersa sunt; quid puras futu-
rum de iis, guxe ranco Ccudio occulrane, re luis opinio.
nibus sidem aliquam concilient:
Nec ralidius est quod additme Num. 22. nihil commo-
cum Peulum V. Cenlorum suctragiis, inclinalle in scien-
eiam mediam, quod Cordinali Perronio cradiderie le-
senda octa Concilii Fridencini, que ad has quaectiones
Spectabane: quali Ponrifex pol dispurationes omnes an-
cepsadhuc et pronus eslet: ad sequendum Perronii iudi-
cium, quem probe nosses ingenio esse sacacissimo, C su
pra commarationem eruditissimo, quo nemo umquam sub-
silius cum 55 Patrum sensa, tum Calvinismi fibras dis-
vonais.
Tlac omnia, ne quid aliud dicam suspicionibus accen-
senda Cunc, guae nullam prortus fidem Faciant. Ouid
enim incredibisius, quam Poncificem, rnius hominis
quamlibet docti iudicium, e labores ruius mensis, prae-
rulisle, cor virorum erudicissimorum, eor annorum lucu-
brationibus, re rno verbo dislaret, quae infinitis concer-
carionibus fuerant consticura: hac lancmagis Comnium
Felixiune, quam, quae hoc nomine irridecur subseriprio
Pontiticis, eamquam prinari Doctoris, in condemna-
xionem Cciencia mediae; cum exrec ingens scripeum de
hisconcrouerliis, à Pontitice elaboracum rerbis Augucti-
ni, 2 Molina rbique dilsentiens, ec Thomiltarum doctri-
Mx consentaneum. Si ilta minus exacte expensa conque
racur huiulmodirerum auidus Lector, in caula sune Ad-
veclarii, qui Diarid Congresarionum, aue abltuterune
ui1
t
BerIa
Dofet
DI

## Folio 413 — 1677088362:0453
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000453.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
NIFAS D. AVOVST, EXDETCAEVR.
X13
omnino, aue inhriberi curarme. Probarem hanc sollici-
iudinem, nisi iuspicarer, istis peaeludi ad novam histo-
riam, ex domeltico tradirione, et Ade, exclulis cestimon
nis exeraneorum insticuendam.
P AR AGR A P HVS N ONYS.
Defendumur rria Argumenta Joan. a S. TBoma
de mente ancusini.
A D idem CApUE, quod lace hoC APrI. ProTecuL (u-
Lamus de sensu Augultini, renocantur eria argumenta
aposteriori, quae rrgec Toan. a S. Thom. Dilp. 20. AFL. 45
quibus ad compendium redactis Dilp. 4. Num. 73. lace
respondetur a Numero7 +. vique ad Num. 90. Superlede
re poreram ab examine horum Aronmeneorum ec Tolu.
tionum qux adhibentue: quia nihril noui AFCFEUE, quod
non fuerit refurarum. Verum ne quid ridear omittere,
quod ad indagandam, et Schola nostrae rindirandam
mencem Au,uctini, conteroe, paucis Rrgumenta JOan.
25. Thom. e responsionum praecipua capita pexstrin-
821V.
PFONMeNEOTM: a Posteriorihxeris est, ee FOrMA: B b C.
nelieio Scienria medix perasatme salus nostra, e illius
inicium, ac perseueranria donum, ac subinde arcanum
vradestinarionis ex Massitiensibus administretur; sequi-
tur quidquid ex illis reterune Cuis liberis Prospei, de
Hilarius, de quidquid duobus ad illas Epistolis refellic AI-
sustinus, Cacholieum esse, ac proinde nihil probare ejus
Arommenta. Quod Calua tancorum Doctorum reuerencia
dici nequie: Requi quaecumque Mastilienles docene de
tribus donis sdei, perseuerantia, e peadestinarionis
perasuntur duce scientia media: Erro erronca de Faila
lune, rel ausustinus ranus est, de parum Cacholicus in
illis refellendis.
Ad hoc Aronmentum duplex adhibetur R eSpONSIO. F.
Num 80. videtur concedi, quod ConclusIUS NOCrO
Arommenro, Catholica esle, quacumque beneticio scien-
tix medixe, sub prarix Dei adiurorio confrruntur don2,
Eidei, Perleueranrix, ecc. _ de antiguis Pacribus, non de

## Folio 414 — 1677088362:0454
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000454.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
AI4 DISPDTA TTOIE. SECF. II.
Semipelasianis interpretanda esse haec Prosperi verba:
lud etiam qualiter diluatur quasumus insixientiam ni-
stram ferendo demonstres, quod retractaris priorum de hac
re opinionibus, pene omnium par invenitur, (5 una (en-
sentia, qua proposicum (5 praedestinationem Dei secundum
praescientiam receperunt: ut ob hoc Dens alios vasa honoris,
alios contumelia fecerit, quia finem vniu scuius que pranide-
ric, Eo sub ipso eratia adiurorio, in qua futurus esset vo-
lontate C5) actione prascieris. P. x quo loco alibi pexclusi-
nus secundam respontionem, in hoc posit CrrOrem
Massiliensium, quod eam admilerint praescientiam, qua
Deoreprae sentarerur humanum aliquod bonum, MaTUTE
viribus, e secluso speciali auxilio compararum, quo ille
ad dandam graciam moveri posser. ad inodum caulae et-
sicientis moralis, merirorix scilicet aliqua racione, vel
imperratorix: Nam Prosper retere, quaecumque merira
ad Talurem conterune, ex communi sencencia, sub ipso
oracia adiutorio comparari.
Sed hic appellatur Aides Toan. a S. Thoma, quod dictum
puret de Semipelasianis, quae Prosper Catholicis Scripro-
ribus accribuir. Sed ipla Reprehensio Toanis a S. Phoma,
diona est graviori reprchesione: nam Massilienses hocma.
xime nomine August. arovebane, quod in his de gratia de
libero arbierio controuersis, Anciquorum Parrum resti.
sia deserviset, quibus ipsi mordicus adhareFCNE: aC PFO-
inde, parem illam rnam senrentiam, qua praedestinario
Dei secundum praescientiam recipitur, sibi ex Parribus
vindicacam iactasse, de aduerlam Ausultino qui nedum
ab illis Parribus, sed etiam a se iplo dissentiret: PFgOM
Cacholica est praedeltinatio, quam detendune secundum
Pealcienciam, secepta, perperam ab Augustino exasica-
cur rehaererica: _ suspectus haerelis porius est ipse, quam
Aduerlarii antiquae dei desensores, de nouicaris Augusti-
niana insectaTOreS.
Sed huic RespOnHIONI paTUM EUEX, de Augustino iniu.
rix, addunt alteram; esto Semipelagiani fuerint, qui sic
sentiebane, incerprecanda esse illorum verba, de Pra-
cientia absoluta, non conditionacâ, qua prasciebar Deus,
in qua ub gratix adiurorio fururus esser electus volunta
cc. Sed cum idem r omnino cenor resborum, de Patri-
it

## Folio 415 — 1677088362:0455
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000455.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MIENS D. AVOVOT. ExPLICAErE.
bus Anciguis, ee de Recencioribus Semipelasianis; mi-
cum est, lub iildem rerbis lacere sidem Cacholicam, et
haerelm Pelagianam.
Acque hinc refellitur salcera responsio iam insinVaca,
Semipelasianos negasle prariam ad inirium Adei, e per-
seneranciam necellariam. Sednos contra, invictis iplo-
rum, ec Augultini celtimoniis demonstranimus, conge.
riem omnium sraciarum adhibuisse ad perseuerantiam:
neque ad hoc donum comparandum, Colum Adei ini-
eium, sed eriam illins incrementum, et omnis generis
bonorum operum vicae Chriltiana, e ad illa grarias om-
nino exisebane: Ergo graris alseritur, ne quid aliud di-
cam, Massilienles exclusilte auxilia grarixe, a donis Adei,
et perleuerancia.
Acque hinc convellitur alrera responsio generalis, qu’a
negatur Minor nostri droumenti; Massilienles abulos
quidem Fuisse scientia media, quoad mexica paruulorum,
abstinuisse tamen ab illius lesicimo ru de adultorum ele-
ctione ad grariam, ex gloriam. Si caulam Colurionis re-
quiras, hanc rnam lego Num. 74. non esse censendos
Pelasianos, in eo crrauisse; in quo ips Recenciores re-
rum sentiunc. Benc est, quod hunc errorem Fareantur se
cogi illis impingere, ve a luo consorrio procul amoveane,
alias ipsis quoad omnia concordes Fucuros. Sed nOs
minus Aduerlariis Adem habemus, quam Prospero de
Semipelasianis scribenti, una penes omnes (s par est sen-
tentia, Sanctos Patres re putabant securos recepille piae-
destinationem secundum peaescientiam qua (ubiiceretuE
aliquid divino conspectui, gno ferene dioni Deirocotio.
ne d praedestinatione. Aeque hoc non Polum illis aceri-
buir Prosper, sed exillorum praescientia consequi demon-
Arac lib. contra collatorem cap. 8. Neque enim, inquit,
nullius meriri haberi porest petentisfides, quarentis pie-
sas, pulsantis instantia, quibus prudencer addit Loan. a S.
Thom. S CasTIan. POnereE expresSe merita ante rratiat
non opus esset per illationes illud Sanctum Prosperum
indagare. Sed ducissIa NCCCMITAEENOS PFeIUNE Adyer-
larii re Cacholici pexe Auonstino habendi sinenobis Pela-
siani, si scientia mediâ luas opiniones fulcianE, vel MOF-
talium stupidistimi quamnis crudirione, eloquentia de
ingenio pates e Forre superiores sine omnibus haerericis

## Folio 416 — 1677088362:0456
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000456.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
416
DisAttASIO Il. SEOT. II.
e moribustases suce. am reco scienciam me.
aiam ad omnia lua dosmata pluribus Argumentis evici-
mus adhibuilte et cum sic corius dispucationis cardo
quod dicitur allumere Toan. a S. Thonr non probare, lu-
Perioribus Argumentis, haec noua addo ret priora instau-
2o noudforma, e rimaiori addit2.
Primo est prortus incredibile Massilienses, qui non-
nullorum Calucem a scientis mediâ inchonne, et ea (ol3
duce abloluune (re de parnulis _ aduleis IMIALUFA IMOF.
ce rapris diximus) a reliquorum hominum Calure sibmo-
uisse quasi inurilem, quae Cola plures ad gloriam prouchie
ve paruulos, acque adulros ad Beraorum Correm perduxie
meriris conditionare praeuisis, qua comparassene adulci
Xcace, ad quam nunquam eslent peruencuri.
Inde delumimus secundum AegumentM: Si haec futura
condirionara de meriris comparandis admircune Masti.
lienses scica a Deo; concedent eiu ldem generis futura de
hominum possibilium oeccaris auc meritis : qua CUM Ma-
nifeste priora sinc absoluris, nisi cacos ee Aolidos elle ve-
dimus, credendi sunc de his, qui Caluantur, praemisiste con-
dicionacam scientiam ad absoluram, maxime cum igno-
rare non pollent scientiam condicionaram ad ab(oluram
comparari repriorem, e ad libercatem Dei, spectare re
Eltâ semoca illa Ptare postir: neque condirionata abcane
in ablolura nisi Deo ira decernente, re ea infiniris homini-
bus quos peaeuidit sub orarix adiurorio consenturos aue
dislensuros,  in illa rerum serie conttiueret libere, rolue
sic Caluos aue permiserie damnari, ad ltarum absoluce
Fucurum transre, aliis in Aacu condirionaco relictis.
OmissiS pluribus quae ad Fem COnFerUnE, iteruM impu-
sno, quod additur, Semipelasianos abulos fuisse sciencia
ablolura ance rilum praescicum conditionarum. Ex hi-
Pcoria Pelagianx haeresis colligimus, illos communi con-
senlu praemietere ad omnem actum roluntaris Creaca,
roluncacem Dei generalem Caluris omnium hominum
dux absolura sC, de efficax quoad media necestaria ad (2-
lurem, e conditionaca, arque inetticax, quoad rsum hu-
iusmodi mediorum, cuius praevisione eadem roluntas
generalis eranseat in absoluram, et efficacem, quoad om-
nes qui peaesciuneur his mediis bene vluri, d se 2b aliis
discernere, dignosque Facera rr 2d alios gradus proue-
BaNEuE
nnter
ipt
M
eila
dela
nin
ASd
B
n
1
1
Eoc
AuIS ex
neor
e
leme
ion
M
aorian
MII

## Folio 417 — 1677088362:0457
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000457.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MIEHS D. AVOVOT. ExPLICATVR.
hantur eriam non aduocacâ auc accenta scientis media
qua racione Leltius explicac negorium prxdeltinacionis.
qua rero re dissentiar a Semipelagianis non video: _ su
consentiane, qui Reri porest re Cacholicus sE Letius be-
nerlusscientia absolura Pemoca condicionaca, e haererici
sine Semipelasiani, eodem huius scienrix rsue
Dices hoc dictare a Lestio quod praeuisum absolure ini-
cium Adei veline esse ex riribus nacurx, nullomodo à ora-
tit praevenex: neque cancum esse caulam Ainalem, sed
etiam meritoriam collarionis sracix. Sei hoc dilcrimen
fictirium cs: quia hunc rlum roluncaris sepecune, sicuE
Lellius a sraria generali Caluris omnium hominum quos
Deus instruic mediis Cufticientibus, corumque rsu à Cu-
iusque roluncace hcmericum (cu gradus, non cam ad ip-
sam graciam prius collacam, Sed ad nouam nempe ad
Edei ineremencum, ad perseueranciam, aliaque bona
opera, quorum ille bonusrus sir causa non Polum Analis,
sed eriam etticiens meritoria, e imperracoris. Eroo ni-
hil differunt Massilienses a Lestio, ac proinde iniqua est
sencentia, qua in eadem causa Augustinum, e Lectium
Cacholicos, Massilienses haererieos pronunciat, ab rsu
scientix ab(oluea non alis rarione adhibieae, quam à Lef-
sio, ee ve supponitur etiam ab Augultino.
Eodem Aroumento refellitur responsio Numeri 7 +. ex
distinctione causx Rnalis, e mericorixe: verumque enim
senus exercer peanilus absolure bonus rus. primum qui
dem comparacus ad fraciam, à quà produie, cuius nihis
Prohibet esse caulam Ainalem, licur lune operariones po.
cenciarum; a quibus eliciuntur; nam ex communi eAtaro
Porentix inscituuntur propter operationes. Vicem autem
caulae mericorix haber actus collarus ad incrementum A-
dei, e perseveranciae. Ouare idem videtur ese senlirs
Massiliensium, _ aliquoc Rccenciorum, _ li tc C acho-
licus, ee camen ab Augustino ralide impaOneTUT, qua
ratione hxresis nocam effugerie Ausultinus, doccrire-
lim.
Nequeenim verum est, quod addicur Numero 75. AF -
sumenca D. augultini co omnia spectare, reobrinereene-
cellariam esse graciam, qua Aidei primordia Pexeueni-
rentur: acque ita rapulare apud Cacholicos Mlacilientés
omnibus modis, quibus probatur grati nCCCAITAS, 2 qu

## Folio 418 — 1677088362:0458
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000458.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
418 DISEPTATIOII.. SFCT. II.
Finsuncur asserere inicium Caluris omnino independens.
Ac non masisnesabane Massilienles, quam Recentiores
omne inirium Caluris à voluncare creata profectum, pra-
veniri voluneare generali Dei, Caluandi omnes homines,
non ociosa, sed collarrice mediorum, quae ad inchoan.
Nes D
iogratI
s Aequ
dam Palurem sufticerene, ex quorum bonorsu, quilque illienll
Sibi oradum Facerer ad fraciam incrementi Adei, de per-
Seuerantia. Nequelic disposicâ Cerie gratiarums in illud
principium impinsune, principium mericinon cadere sub
merito: Negue enim mericum praeuisi abjolure consen-
sus, comparandum elt ad graciam à qua prosurie re à
principio: led ad sraciam guae sequencium actuum sIE
Caula. Nihil opus est expendere quae Numero 7 6. haben-
cur; cum sinc consectaria supETiORM, qua iaM FetUTALS
TUME.
PA RACR APHVS D ECLMVS.
Defenditur Arcumentum Loannis à Sancto Tho-
ma de Dono Persenerantia.
TIn C etiam defenditur aliud Argumentum Joannis
L La S. ThOm. de DONO PerGeverAnLIX; cuus rim hC
explico. De huiumodi donorres sencentix omnino essé
Possune. Prima illud absoluit ab omni inAuxu gratix: e
hanc immerico Masiliensibus arrribui demonstratum est.
Secunda opinio derivat perseverantiam ab auxilio possi-
bilicacis, ex cuius bono ru praeniso, conditionare auc ab-
Polure decernit Deus illud conferre, sive bonus rlus sic
ratio, quae ad id movet, sive conditio line qua non con
Ferretur. Terria sencencia deducie donum perseuerantia
ab auxilio quo actionis, vnde infallibilicer emanac; ee
qui illud accipie, non porest non perleverare, etiam si
nulla Praecellerit praenisio bonirsus, seu condirionata, seu
abColura, nec accendatur huiusmodirlus reratio vel con-
dicio ad perleucrandum.
Elis ita explicaris; cerrum est Massilienses primae sen-
centix non adhaesisse, ee abhorruiste ab exrrema, ve ab
ANSUSTINO INMENEA, CONEFA CRTEEOTUM Pacrum MeNTCI:
Fr80 secundam et mediam opinionem securisunt, e si
11. 2
apersen
altat:
M, d DC
dislud.
nis, C
manel
oribus
He
uerat

## Folio 419 — 1677088362:0459
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000459.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MIENS D. AVOVST, EEPLTCATDR.
Cacholica sic, exrrema vero sic liarerica, quo locoha-
bebimus auguctinum, qui poleremae adhaelit, duabus (u-
perioribus dammnatis, quod donum verscuerantix repere.
rene ex bonorlu, vel semoro omni auxilio, rel sub adiu-
corio sraria à roluneare creara, re a primâ radicoiprote
e0: Acque hoc sensu incerprecanda Cunt rerba, quae ex
Mastisiensibus refere Augustinus de Dono Perleuerancix
Cap. 27. Pamquam fidem habere, C5 in ea 2 sove ad s-
nem perlenerare, non à Deo accipiamus, nostrum esse con
tendunt: Non quoa rever2 nulla pravenci gracia creda-
muS, _E PCTSCUEFeMUS; Ced quod rerumque habeamus à
nobis lub adiurorio Dei, nostrâ voluncare decerminato
potius, quam decerminante roluncarem, re non nisi per-
SeveranteS SIIMUS.
Idem est verborum FTilorii Census, reterentis opinio-
nem Massilienliu, renocantium perseuerantiam, non
ad efticaciam grarix Dei, Ced ad praeuisionem rlus starix,
ex nostra voluntace srariam applicante. Ouod rero ad-
ditur incerprerandum esse Augultinum, cum sic dexum
perseveranuia perdi non posse, de consequenti necessicare,
qua aliquo modo pendeat ex suppolicione libera decermi-
nationis, quae prauila sic ablolure, vel condirionare; id -
que conninei decrero Fridencini, ec rorins Feclehae Cenlu,
de relistibilicare liberi arbierii aduerlus eRficaciam gracie;
iant Cupra occupacum est, ex Thomae Lemos responsione,
ad eandem Vastida obiectionem, e intra plura addemus.
Incerim cum de niente Augulcini, baud dubie consenta-
nec Concilio Tridentino dispuremus, ee cerristimum sIE
dissenrire a Massiliensium opinione, inter duas exEECIMaS
medis, vel Auoultinus damnandus est haress, rel ca se-
cunda opinio non est sensus corius Ecclelia. Nequo enim
licer conturere ad primam opinionem, reprovrium ex-
rorem Massiliensium: cum nihil macis sc à vero alie-
num, et a mence Massilientium, illos exeludere à perse.
veranciâ omne genus prarix qua nostra roluntas praeve-
niatur: d cum hac accusacione FaIsa nitarur Colurio om-
nium Argumentorum, ed convulsa, luperAuum est ex-
pendere qua Num. 78. &79. de Dono Perseuerancia dif-
serunEuT.
Non dissimili Distinctione se Aroumentatione defen-
dirur ralide aliud incommodum, quod ex sciencia media

## Folio 420 — 1677088362:0460
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000460.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 78 lines, status machine
2420 DFSOVTATIOTI. SECF. TI
deducie Foann. à S. Thoma de praedestinarione; de qus
roridem dari poltunc, quor de perleuerantia opiniones,
eodemque sensu distinxius; re prima sacuat pradesti.
nacionem Reri ex pranilo Polis nacurae viribus bono rsu
voluncaris; alcera ex actibus bonis, Pub grarix Dei adiu- lores
coriopeasciris, siue sine moriuum, e caula, qua sC PEX.
destinario, sue condirio, sine qua Reri nequene, Caluà delu
decrecorum cerricudine, e nostrâ libertate: cereia deni. o par
que, sectusis duabus opinionibus, praedestinarionem de
Fendat, ance prauisa quaecum que merira, rel rarionem,
alit conditionem praeuiam rllam.
Cerrum est, Mastilienses nec prima, nec postreme,
sed medix, e secundae adhaesisse, et Augustinum illis ad-
1BHIta
luate
vedelle
Blecuae
Mm Ve
verlatum esse: Ergo cerriam securus, eAt cui, cum scienria, au con
media repugner, manifectum est quod concendie Toann.
S. Thoma Scienciam mediam riam aperire ad praedelti
nacionem Augustino improbatam; quia ad minus aduo-
catur ve Deo Prxedeltinanri subiiciar bonumrsum nostre
voluncaris, quo Rac ve eausa, aue conditione, sine qua
heri nequit: esent probanda huius, ee superioris Aeou
encationis parces singula, nisi omni Argumento rali-
diorem haheremus Molina confeltionem, qui prima Di-
spucarione in AFc. 4. Duaest. 23. Primae parris nos verbis
expressis docet, quacum que allumplimus distinctionum
membra; de fucuri condicionari praescientia sine quà Re-
ri sic non posse praedestinarionem, ac proinde sine fucu-
xo huiulmodi conditionaro, à quo praescienria haurieur.
Licet rideacur negare altumi re caulam auc rationem prx.
deltinationis; hoc camen ipso concedie eiuldem dispu.
ratio. Membro 10. de Chrilti, ec Deipara praedectina-
eione his rerbis: Verisimile esse quod cas animas Christi,
 Virsinis, praniderit Deus melimm; quam carerui, pro
sun innata libereate, osuras sua libero arbitrio; caque
ratione, in tantam dignicarem posius, quam cateras fuis-
se electas.
De Augustino eria asserie, et ex illo retert, ac retellie
Toannes à Pancto Thoma. Primo, quod praescientiam il-
lam, vel fururum conditionarum rolunearis crearx bo.
num rum, ad praedestinarionem nullo modo aduocauerie,
neque reracionem, neque re conditionem sine quà teri
REguBdF; vndeatenata demipclasinnorum scandata Fvi.
binari
habiia
(3t pro
nonfert
Med 2
dE.
eM n
nenole
M et
Pau
dl corc
nt l0s
M: 1
14
lm
periar
illos 
s
eillum
iri.
in seri
ue post
I
niltim
688
AIBNa
alat
rerte
p
uto
du

## Folio 421 — 1677088362:0461
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000461.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
1
MENS D. AVOVSE. ExPETCAErE.
427
Bolis SS. Erilarii, e Prosperi ad D. Angult. quod sci-
licer non addiderie fuisse, non sine peaescientia, quod pro
creari arbirrii liberrare eslet Fucurum ex hypocheli, quoc
in illorerum ordine collocaretr, habicaque considera-
iionerlus calis Fucuri, licer pro qualicare illius dona sracia
peadestinacionis non conterrentur, malsum eo rempore ali-
quos ex fidelibus curbanit, cujus turbationis meminis ero-
sper, es Hilarens. P.F Prosper Periie ab code doceri, quomo-
dodiluarur id quod Semipelagiani dicebant, proxosicum
e praedeltinationem Dei lecundum prxscienciam dari.
Obseruar sccundo Toannes a Cancto Thoma, _ miTaTE
Molinam verbis superioribus addere, quod si aueust. Cs
Thomas consolerentur de hac re, responderent, non fuisse
pradestinationem, Ca reprobationem, sine hac pranisa setex
iia, habisaque consideratione liberi arbierii, tam et so
non ve pro qualitare illiss dona sratia, (5 praedestinat.
ab eo conferrentur. Ec hoc secundo alterto, merico aic
Toannes a Caneto Thoma, REolinam Cui immemorem
calpitasse, cum aic, si de illa praesciencia fuisset consui-
cus, eum non negacurum; cum camen iplemec verbis re-
lacissagnoscae, incer alia explananda ab Augustino, PrO.
sperum etAagicasse, an danda essec praedestinatio secun-
dum praescientiam, nempe condicionaram, de qua ipse
Met InTEFPFCtaTuE quaestionem a ProsperO propOSIca
Augustino.
Sed cerriam quod superioribus addit Molina, illique
obiicie Toannes à lancto Thoma, omnem Cuperar stu-
Porem: Non eamen adueriisse aucustinum ad hanc pra
scientiam, (5 quancum conduceret ad unferendam illam
duririam, quod nullo habiro respectu ad vium liberi ar-
birii, etiam sub condirione fucurx, Deus quoldam clese-
rie, alios reliquerie: E+ interim dum sub ea calixine Dinua
Aneust ad hoc non atrendit, de solis pradestinatis intel
lexit illume locum D. Pauli, qui vult omnes homines sal-
nos feri. BLiraeur et meriro Pare Foannes a S. Thoma;
ulum scribere Molinam aueust. in his contronersiis sub
caligine positume, quem 20. Summi Poncitices iubene sequi,
eMagilerum rorius Ecclestae cntissimum, et re sydus Fut-
sencissimum.
hec omnia depromplene Tonnnes a Pancto Fhoma, ex
Da
11

## Folio 422 — 1677088362:0462
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000462.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
422 DESEVEAFTOTI. SECT. II.
Molina, quibus intricatum ita putabat, renesaret se ex.
Dedire poste. Eius detinitionem rideneur Recemiores in
speciem abiicere, nec reducendam purane communem
doctrinam ad peculiares eius Centus, A quos habet,
quamquam hoc locominime dubirent, ejus ingenii at.
que cruditionis hominem, ex his cassibue avolacurum faci
le, nec cespiraturum in planum. Sed cum Toann. aS. Fhom.
eribus Molina alterris addiderie aroumentum ad homi-
nem a praedestinacione Chrilti, _ DeipaFE; quX SC exem-
Plar noltra, Facta ex praeuiso illorum bona roluncatis ru
tanguam racione de mociuo electionis in tanta m dirnica-
tem prae exceris eloctis: mirum est, has omnes obiectiones
distimulatas, aue praecermissas omnino, cum camen eAenE
distoluendae, et expedienda, ne ex quibus implicabatur caf-
sibus, auolarer Focile, nec celpiraret in planum: neque enim
Planum icer est quod habet EOLpraecupra, ee praecipira.
Flisomnibus caciris, de omissis difticulcaribus, Arou-
mencum Toann. a Pancto Thoma conrrâ Molinam, ad vell
HOC CAPHEFCUOCREE; an Calua Aide possic detendi praede. pot
Stinatio ex praenisis meriris, ad quans scientia media Rer- 
nac quidem viam, re condicio line quà heri non possit, sui
non camen necesteriam, cum ea senrentia connexionem pmle
habeac, nisi reefficiar possibilem.
Sed distimulancur Argumenca Toannis à S. Thoma, pie 2
non disolvuntur. De voluissem aliquid responderi ad puate
exempium praedestinationis Christi e DeiparX, quam un, C
Molina non Colum heri posse, E sed verisimilius Factam Mlitat
credi, ex praeviso illorum voluntaris bonovtu, non (0- uncen
sum ve conditione, sed etiam re moriuo electionis prx punel
aliis ad dignitarem Filij, e Marris Dei. Non fuerac eriam mio.
dissinulandum simile aroumencum nostri AuThOriS, ex lINaUS
Praenilo illo conditionare bono ru aliis electis; grariam u 
conterri, e praedestinari gioriam ex mentura bonorum phugu
aduum condirionare praenisorum; unde concludicsibi mun
contradicere Molinam, ac proinde cassibus involui, à aoliea
quibusfacilenon auolet, dum negar pro qualicate illius lunaua
scientia, seu praelciri bonirus, dona grarixe, et praede- Petior
linationis conterri.
Non Caris fuerat ad appellandam bonam Adem, h28
quinque difficultares, quibus dixerat Loannes a S. Thom.
valde incricacum Molinam, Ilenrio prareriille; Led quod
d
ione

## Folio 423 — 1677088362:0463
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000463.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
MIENS D. AVOVST. EXPETOAErE
tu
peius est, decorgnentur in alienum ab auchore senlum.
Neque enim in anciquorum Patrum sententiis cespicasse
aic visum Molinam, in quibus ipse postie laplus rideri, Ced
quod quaelicum Ausultinum de praesciencia anre decre-
cum praedestinarionis, approbacurum dixerie, cum sca-
men inducar eodem loci a Prolpero incerrosarum de
eadem praescientia, Peu ex mencC Anciquorum Parrum,
seu Delasianorum; nec tamen rilus sic vIlo rerbo
huiusmodi peaescienciam probasse, auc ad praedestina-
cionem adhibuisse. Ouare (i laplus sic hâc in re loannes
a Sancto Thoma, Angustinum erroris sui ducem habet,
d comirem.
Neque Sincerius est, quod habetur NumerO 82 Colu-
tione argumentationis, quae immeriro contula dici-
cur. Neque enim ica desipie Loarines à Sancto Thoma;
reid senciar, quod illi obijcitur, quali relic, Scientiam
mediam necellariam habere connexionem cum praedecti.
natione ex praenisis meritis; nec possit abltinere Deus a
praedestinando homine, cuius aliqua praeuiderie Fucura
condicionare merica: quia probe nouic liberrimam Dei
roluncarem in larsiendis quibuscumque, pexeCerrim sr2-
cixebonis, nulli naturx creacx debiris: Ced allerie, quod
maximi est momenei in hac cum Delasianis de praedecti-
natione Auoustini concroversia; scientiam mediam riam
aperire ad praedestinarionem, cuius initium FCPCEREuE a
roluncare creat â, ee praecludere ad praedestinationem gra-
micam, cerram non Polum ordine praesciencix, led etiam
caulalicaris a roluneare diuina, re a prima radice derivate,
quam censet ad dogmata Edei perrinere, ec alceram Pela-
sianam esse sC erroncam. Non quaro verum haec praede.
Ainario, quae scientiam mediam aduocac, ec nicieur actu
voluntaris creacx prxuiso, detendihodie polsic; sed verum
tanta sic muratio rerum, et remporum, ve quae Cacholica
fuir Auoustino praedeltinario, Cemora auE non consulla
sciencia media, sic hxeresis Cuspecta aut comperta, e de re
Cacholica optime merici Ane, qui praedestinationem cori-
dicionaca mericorum prascientia, hoc est sciencia medis
polteriorem propoluerint

## Folio 424 — 1677088362:0464
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000464.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
DeseraLioII. SECT. I
D A R A GR APHYS V EZEMYS.
Refelluneur objectiones ad superius Aroumentum.
FV M M A Relpontionum ad Argumenta nostra, quani
Ocum colligere licuie, hac est: Fururum voluntatis erca-
ex bonum rlum sciencia media subiectum divino conspe.
etui, id cantum conterre, ve possibilis se cerra praedecti-
natio ad grariam, auc gloriam, illa la libextare, anre vel
Pestprauila merica, re res sc habuerir iuxra diuersas Theo-
logorum opiniones. Sed re pauca e mulcis gux concra hac
Colutionem occurrune artingam; illud imprimis incom-
modum s absurdum riderur, ad meram possibilicarem
praedestinarionis à Deo Cancienda, non esse latis caulas
Possibiles, sed necessario requiri fucuras, quae sne divers
ordinis a portibilicare: nam communis est lex, suis efte-
etis causas relpondere, re postibilium line postibiles: Ced
ab hac lese recedit solurio, quam impugnamus. Deinde
cum id quod rei possibilicarem Facic, debeac, dum in actum
Prodic, parces luas obire eodem oradu se ordine, quo por.
Sibilem consciruie; quaero quo loco sic praenisus voluncaris
crescae rius, quoad verumque postibilicaris,  actualis
exiltencia Ctacum: neque enim dubium est, quin eodem
genere caulalicatis sem iplam ponac, quo possibilem
Facit.
Fixc vero conseneio duorum statuum explicanda om-
ninO CFAE: _ cum cercum sic, bonum rum voluncaris
sub srariae generalis adiurorio, habere vim merendi, a
impeerandi apud Deum, Si alumatur incer caulas ad PEX
destinationem constimendam necellarias, non debere
traudari Cua vireure, ac proinde eodem erit apud Deum
Loco, quem illius bonitas exisie. arque ica latissima ape-
ricur ria ad praedestinarionem Massiliensium, ex praeuilo
hono actu roluncatis, cam quam inicio Paluris; de praeclu-
oicur ad sraruitam, s Augustinianam, auc porius APO
Aolicam Pauli, repeciram ex vocante, non ex operibus.
Ec huc spectane qua ex Prolpero, de Auoustino reculimus
Argumenca, quibus Massilienles regene, sispraevius AC
eliguis bonus praelcirus ad pea destinationem, et rocario
iulus
Hieur.
PraICI
nione
boudari
mbrad
aletuI
HIIB nO
tigue
HIB. CL
si
lIretOL
in2
in con
M2b1
biieie
detra
1,C
lIIOTUI
C0
A2.4

## Folio 425 — 1677088362:0465
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000465.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MIENS D. AVOVSE. LXPETOATVE.
nemablolutum, e efficacem actus fore meritum ad il-
lam: Ergo scientia media, qua huiusmodi actus Deo
subiicie, praedestinationem gracuicam Augustini cuerrie
ciu lque Argumenca infrinsic, anc E ralida sinc, ip(a col-
lidieur.
Praecerea demus Aduertariis, quod assumune, de nulla
ratione probane, eos, actus sua bonitare, auc vi mericoris
fraudari; non est duhium, quin ralere reline, reprimam
quali radicem divinae pexescientix, ae rarionem, qua con-
ciliemr cum libereate creara, ac proinde Deum Fucura 2b-
solura non cam peaescire ex ri sux praedestinarionis, quod
rbique praedicar Auguctinus, Sed ex illo praeuiso condirio-
nate: ex eodem enim principio repecenda est cercicudo
divina praedestinationis, ex quo concordia divinorum
decrecorum cum liberrare creara; inde enim ARMIANEUE
divina decreta: Aegui certum est ex Aduerlariis, hanc
iniri concordiam vnius scienciae medixe beneticio: ErgO
indehaurienda est cora cerrirudo dinina prxedectinacio-
nis, cum decrecum absolurum Dei, sic quali secundum
principium, ee mediacum, quod eoram rim luam mu-
iuat ab alrero, cui subordinatur: ac proinde non mi-
nes praepostere rroet Auoustinus certam fucurorum 2b-
solurorum praescientiam ex decrero absoluto, sciencia me-
die, Posteriori; quam si quis conclusionem ex duobus
principiis subordinatis deductam, referat in secundum,
emediarum, praecermisso primo de immediato.
Contirmatur haec, ee superior racio. Cum de scientia
divina, de cniuscunque rei, principiis agituF, ea sunE a(-
signanda, aliisque praeponenda, qua soi sciendae, aut Fa-
ciendae difficultarem ommino enincune; eaque luperata,
CateTA PTOna TUNE, de Quah necelsaRIO CONSCGUMMEE; AE-
qui difficultas in cognolcendo electi eninsque bono, aue
reprobi malofine, ita ex Aduerlariis peosigatur scieneie
media, renulla supersit vincendo à scienriâ ablolura, de
ita complanae riam, renedum Deus, Sed homo quam
libet Rolidus, possir praescire perinde ac Deus, qualis sie
fucurus saluandorum, aue damnandorum exicus; quis
enimnon rideac, E comperrum sc, quid quisque ho-
minUm FaCTUTUS SIE, an consensurus, aut distensurus, de
bono, aut malo; rse sub ip(o scacix adiurorio se vica di-
num, auemorre Facturus, ruum Core absoluce demnan

## Folio 426 — 1677088362:0466
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000466.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
A26
DESPVTATTOII. SECT. II.
sum, alterum Fore Caluandum, rbi accesserie decretum
verique srariam communem conterendi, quo praescitus
illebonus, auc malus rus e conditionato, cransear in
ablolurum: Ergo si scientia media ad praedestinationem
sie adhibenda, inepre ludic Ausustinus, dum cerritu-
dinem, de rarionem electionis repetir a decrero praede-
Rinationis; cum illius rario desumseuE a praeuiso grarix
viu conditionaro, relacere non possit, quid sic ablolure
Fucurum, rbi accesserie decrerum absolucum srariam
conterendi.
Acque hinc elucec ris omnium Argument. Toannis aS.
Thoma, quibus probar scienciam mediam collere à pra-
destinatione rationem specialis beneticii, e electionis il-
tiusmeritum, ee caulam a nobis suppedicari, candem esse
Praedestinationis, e reprobarionis ex praescientia eodem
gradu certicudinem. Fuidencissimum enim est, rbiscien-
eia media explorauit, quem oblacx omnibus gracia, quis-
que Focturnssc, bonum aucmalum rum, Brcipla relie
Denshniulmodi oratiam generalem conterre; hoc ipso
mutara scientia condicionata in absoluram, perinde pix-
deltinationem ac reprobationem cognolci, nec difficilio
rem esse illius, quam ictius, nec diverlam cognolcendi,
auc decernendi rationem. Vnde aperre consequimr, prae-
destinationem non esse specisle donum, nec ex electione
Dei singulari, quod D. Thomas quaest. 6. de Veritare
samnathaeresis, tamquam communi Parrum senrentix
repusnans: quia ex eodem Fonce, eodem que prosresu, à
generali voluncare oritur, appolito bono, aut malo rtu,
quo se quisque ab aliis discernar. Si quid enim singulare
accedat, prosciscieur à roluntare creatâ, cui deinde ad-
sungitur absolucum decrerum dandi omnibus graciam
communem, qua praescitum conditionare fuerit, electo5
Bene, ee male reprabos esse rluros, cui praescientix decre-
cum ance possibile sr actuale, re impleat absolure, quod
Fore cerro praeuisum erar ex innata libereate.
Einc tandem invictum cuadie Rrommentum, de causa
pradestinationis ex bonorsu grarix communis condirio.
nace, auc absolure praesciro, prour incelligitur, haes gr2-
eia communis proticisei à decrero possibili, aue actuali.
cum eniim perinde se habet Deus, ac Princeps, qui ar-
mis instruie milirem Arenuum, e Ducem perirum
li
d
a
ONI
a H
vico
a1
c
ut
ill
aII

## Folio 427 — 1677088362:0467
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000467.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
MIEHS D. AVOVST. ExPEICATME.
427
praesicie exercirui, quod speret his armis eoque exercitu
rictoriam COMPATaTUTOS.
Onandoquidem dispurationis curtus nos deduxie a
hanc comparationem luculentam, quae mixehaS CONETO
vertias illustrar, non est omnino praecermierenda, auF
obiter acringenda: nec dubito quin Mactiliensium voca
impleac, ac Forre Cuperet, ee illorum concordiam cum
Recentioribus, ec ab augultino deslentionem demonstret.
Nam ex illo exeniplo primum colligimus arma militi ad
purnam, ec imperium duci in exercitum, quibus bene
rluri praeuidentur, auc sperantur, auxilia esse ad rictoriam
necellaria, quae verbis Augustini appellanda sine auxi-
sia, Cine quibus comparari negueat riecoria, quibus in-
Structi rinci possine: sed tamen Ei illorum Forciculo, de
Pericia acrendatur. Sperari masis possitFalix belli exitus,
quam intauctus rimeri. Piuldem generis esse concendune
Massilienses, quaecunque genera auxiliorum, quibus hu-
mana praevenitur roluncas, ve danc eantum poste, non
relle, aur vincere, sed hoc habeane à Aexu voluntatis, ex
abru, ad quem admovene gratiam ex innacâ liberrare.
Si hoc concedas Pelasianis, et s amoucas omne auri-
lium quo ex se efficax; perpecuam cum Auoustino ini-
bunc pacem, de necestitare cuiuscunque sracia: dummo-
do communis sic ee rsum habeac à voluntare.
Hloc eriam Delagianorum caula superior est illo Regis
exempio; quod cum dubii sint Dellorum cuentus, Sperare
quidem possit, de probabilirer etiam praeseire victorium
ex imperio Ducis in exercitum, de ex armis militi collacis,
NONLaIEI CCFtO sECUTUTAM: nam si OmminO COMPeKLA
ellet, quis dubitar, quin etficacius Regem mouerer ad dan-
da milici arma, de conterendum Duci exercicus impe-
rium: Iinon Colum sperara ester, sed etiam cerro prauila
rictoria, electionis aur liberalicaris Regix, quis nCget OC-
cationem esse, vel caulam: Neque enim de rerbis licigan-
dum est, cum de re ipsa conster, Regem maxime moue-
si pericia de Forricudine Ducis, ad illi credendum exerci-
cum, quem seit bene rurum ad victoriam. Cerre nihil
aliud concendebane Massitienles, quam ve praenilus con-
dicionare, vel absolure bonus gratia communis rius,
Perinde Deum ad ciusdem ret alterius sratix, ec slorix
collationem impelleret, sicur sperara rictoria ex pexiria

## Folio 428 — 1677088362:0468
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000468.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
428
DeSFVTATTO II. SFCT. IF.
Ducis obcinet a Kesc, ve summo imperio exercitus pra
Ficiatur. Acque hoc nomine porerar placere maxime
Massiliensibus Regis exemplum, quod vellent ab innati
libercare reperendum esse bonum rlum collatx grarix, (i-
cur a pericia Ducis recte administracum exercitus impe-
rium ad reporrandam victoriam.
Dispucationem Ide mence Aygustini cum. Aduerlariis
Fusins prosecurus, hac admonitione claudo, non esse cen-
Tendam e riolencam, neque iniquam Dominicanorum
oecrestionem in Molinam, cum detendinon poruerit ab
acerrimo rindice, nisi dissimularis obiectionibus quinque
Toannis a S. Thom. nec ralidius depuisis aliis AroU
mencacionibus quas hactenus pro ririli propusnauimus.
AR TZCVEYS VEXTMVS.
indictt Scholae nostrae Aucustinus aduersus
Tansenium.
ACXFNYS PrO lalure PugnaTuM esL CONErA RC:
Lcentiores: luperelt aliud minus periculolum pro
gloria certamen cum Tansenio. Flunc Auchorem prima
ictius parris Dispucarione quasi bicipicem diximus, de re-
luci dimidiarum Molina, ee Diui Thoma asseclam; ee illi
quoad stacum innocentix adhaerere, omnia illius ordinis,
nempe operaciones primihominis ctancis d lani, angelo-
cum graciam, e pradestinarionem, relle a Deo Sciri, ee
resi auxiliis sufficiencibus, nullo efficaci, _ (0la sciencit
medis explorarrice, quam in eorum excludac a redem
Deorum hominum Palure, cui sola sracia medicinalis, et-
ficax dominerur, vix admi(sa vila Cufficienre: Idque prin-
eispiis Ausustini adeo connexum puCaE, re cum dubitare
non posset D. Thomam secus. Pentire, et in verumque
nacurxcum lana, rum corrupex, regimen inducere cam-
dem pexdestinationem ance praeuila merica gracuicam,
eTratiam per se etticacem; iplemet, vel aliqui illius Dil-
cipuli audcane pronunciare D. Ausustinimentem ica in-
compertam e inexploratam D. Thoma, ve sibi Per-
Suadeane ab illo in rocum dissenrire, neque illi lectum
verguam nili in Grariano. aliilque Theologis AM
His
PLiCC
seridet
HICTEHI
dles0
tne
ret
1a
101
scipie
Pdut 11
B0 DaT
prluac
iusque
1od N
ilerer
re
5
be

## Folio 429 — 1677088362:0469
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000469.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
NTEHS D. AVOVST. ELPEICAEVE.
29
quis, ipsi maxis familiaribus qua D. Augustinus e Si
PP. Licec nullum legerim qui id scripleric, camen inualui(-
se ridetur apud iploshac opinio, quam breui retellendam
suscipio, re angelicum praceptorem rindicem ab hac
eraui inscirix e negligencia noca. Nec caulam difficilem
3g0 paradorum per le incredibile refello. Quis enim sbi
perluadeat Dilcipulorum augustini nobililtimum, ee
acerrimum, ita in Augustino verlacum D. Thomam,
eiusque doctrina rinctum1, ec imbucum, re ipseimCe
aliquo loco concractum Augustinum appellet (nempe
quod more Dialectica, quam manu concracta adumbra-
bane Ancigui, dispucare soleat, de Aueustinum eloguen-
rix e Rheroricasmanu porrectâ significaca, riribus lacee
disserentem ad Scholx methodum accommodarie;) nuM-
quam nisi in alienis operibus actigisse, nec iplum prace-
vrorem adiuisse, vel audinisse per se in luis libris loquen-
ceM3.
Sipeaiudiciisrem expendi, et peragi placeree, innume-
ra luppererene, caque grauissima, qua commentum il-
lud arguane praefracta audacix, de Pacrilesx pene reme
ricacis. Non adhibebo Dominicanorum Discipulorum
sustrasia, qui augustinum derriverune, Thomam Bra-
vardinum, Thomam Lemos, Pecrum Hlerrera, aliolque
plures, qui D. Thomam una cum Pancto August. MeNLC
et roce loquencem inducunt rbique, _c incerPTCTancuE;
sed minus suspecti habebucur extranei Guilliclmus Estius,
Pari Parrum e Scholasticae periria celeberrimus, Leoner-
dus Coquaerius non minus affectu, e Audio, e Com
mencationibus in libeos de Civirace erudicissimis, ouam
profeltione Auguctin ianus. Flis duobus eddo, nihil inferio-
rem erudicione ee cloquencia, licer aliquâ parre Cuorum
librorum Cenfuris Romanis nocatum, Ced hac parce in-
ractum Thomam Anglum. Ili omnes, plurelque alii
concordes putane. e lequuntur Diuos Augustinum de
Thomam, et eiusdem gracix, ac sciencia Calurem, aC pEX.
destinationem Angelorum, benehcio, quo redempeorum
libercarem, ee gloriam administrare pro comperio ha-
bene, ec suo cestimonio calumniam non lecti à Thoma
Auoustini lonse amoliuncur. Sed E Custragiis doctiorum
omni exceptione maioribus Ades perrinacices AbrOSCTME,
Edem invictis Aroumeneis conticiaM.

## Folio 430 — 1677088362:0470
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000470.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
DisercasIo II. SECT. L1.
P AR A GR APHVS PRZMV S.
Ex Suporioribus enincitur Concordia Dini Aveu
pini  D. Thomae de scientiamedia exclusa
a craria primi hominis, e Ansclorum.
YOc commodihabet, quam iniuimus, ee hactenus
Lsecuri Cumus, merhodus, quod postrema prioribus,
cam aecta connexione nectac, re ruo incuitu extrema in
mediis, haec in extremis conspiciantur; nec divelli queane
cirra corius doctrinae Augustiniana contextus apertam
dissolutionem, e ruinam. Ouare ex tora dispuratione lic
ad rem noltram licer Aroumencari. Graria primi homi.
nis se Angclorum, acque horum prxdestinatio consti-
tuenda est ex mence Dini Ausustini, consentance ad prin-
cipia, quae voluie de scientia Dei, rnde rorius prouiden-
ciae e praedestinarionis hominum, e Angelorum ratio
reperenda elt, et haurienda; Aequicertum elt de iam plu-
sibus Argumentis enictum, principia Ausustini omnia,
coramque eius doctrina Ceriem capicalirer aduerlari scien-
cix medix a Recencioribus inventae, ec ad opera gracix
adhibicae: Ergo Augustinus nullo Catu agnouie scientaM
mediam uuc eius reum.
Tansenius daca primâ provositione videtur nesare al-
ceram. Meminimeiplum, nescio quo loco, legere slo-
riancem, siopus fuerit insiniris Rugustini rectimoniis pro-
bare sibi pronum, scienciam mediam illius principiis con-
lentire, e omnino esse praeficiendam rrariae narurx san-
eis, ec praedestinationi Ansclorum: mallem id prestiris-
set reipla, quam Fuisse pollicicum: Ced Forre noluithac in
re Aduerlariis gratificari, eolque aur labore leuare, quem
Sibi superAuum, illis neceslarium putabat. Sed heoshoe
beneticio demeruilter, Forlan sensiser sibi minus infensos.
Duidquid sic, difficillime huius dicti sidem obsolvisset, et
Forte ea decaus a decerricus est a promisso impledo. FatCOF
quidem homini in augustino verlarissimo, non deturu-
sa loca, de verba ex iplus libris, quae aliquam sciencix
media e condirionara speciem praeterrent, qualia non
desunc Molina magis detensoribus, quam Discipulis, ad
430
aid
ade
et
MuIa
M
net
1
112t
M
drie

## Folio 431 — 1677088362:0471
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000471.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MIENS D. AVOVST. ExDETCAErR.
sratiam Chrilti medicinalem ee redemprorum Calurem de
pradestinacionem in hanc scientiam velur lui originen
reterendam. Verum si in principia Sanctissimi Doctoris
accurarius inquiramus, nulla occurrene, qua Scieneiana
mediam Cenlu Molina, ad rum, in quem adHOCaE, nON
CueTTanE.
Duo cancum aeringam lare superius explicara: nihit
apud Auoultinum comperrius, masiique inconcultum,
quam Deum creacuras in tua essentis, ve caus a de medio
cornico comprehendere: e res esse futuras, quia ab illo
scirx lunc, non sciri quia fururae: Aequi haec duo indu-
bitaca doctrina Ruousciniana principia connellune scien-
eiam mediam: Erso gnidquid ex illa re exploratrice, et
rectrice Ar, in quocunque rerum ordine, ignocm ele Au-
sultino ec improbandum. Abstinco à prolequendis fu-
sus his Arsumeneis, neactumagam, e Lectorifastidium
pariam, nullo Fructu crudirionis, eadem pluries iterara
dilputacione; alia canen forma idem Argumentum in-
Cauro. Si Augustino probaca fuir sciencia media, illiu-
Que V(UM ExCIUSIE AMMILAXAE A CUITATIONE HALUITX COIFUPIX,
e admisie ad praedestinacionem Angelorum regendam;
relim mihi explicari, cui fundamento astruxerie; an Cu-
percomprehensioni caularum cum Molina; an legibus
Propolicionum concradictoriarum de Cucuro contingenti,
ex Suare, ec Valquez; an vericari iplorum dininae menti,
ex aliquo alio principio subiectae, se conspicux: Neque
enim credibile est, diligentissimum rerum divinaFUIM ETa.
ctarorem, hâq scientia rum fuiste, de ignoraste, auF L2
cuisse qua rarione scirentur decrero excluso. Ouid ad istud
relponturi sine Tansenii detenlores, et Diui Thomae Ad-
verlarii plane non rideo: quare ne in incerrum pusnare.
de quasi aerem verberare ridear, malo ad icta responsio-
nem exspectare, quam contingere de impugnare ab con
tum mence alienas.
Fiusdem Aroumenti rim alia Forma perstringo, ec rel-
ponliones ad illud qua rerisimilius continsi poltint, occu
Po. Series doctrina Ausustini de graria ee pexdestinacio-
nehominum, ec Anselorum, cexi nequie, nili consticua-
muscum D. Thoma eiulque Discipulis; Scienciam me-
diam repuenare RuenCtinO, vel staTuM nacUEX Purx Cum
lonserios rnde aic depromendam, et quasi cudendam

## Folio 432 — 1677088362:0472
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000472.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
432
DESDVT ATIOII. SECT. II.
clavim auream, qua gracix, et praedestinarionis atcane
omnia relereneur: Aequi pauciora longe sunc, et obscu.
siora loca ex Ausultino, quibus natura pura quam qui-
bus scientix media de Fucuris condicionaris seclulo decre.
coprobetur repugnancia: Ergo incunda ekt porius illa vie
ad mencem D. Ausultini indagandam, Arata _ crita a D.
Thoma, e eius Schola cum Fstio e Coquatio, quam
illa nona inica a lansenio. Ninoris quoad primam par.
cem insinuara est mulciplex probacio a duobus principiis
apud Augustinum comperris, de rerum scientia in natu.
ra dimina re in causâ, ee de consecurione a priori rerum
fucurarum, quia scinneur, non secus scicarum quia fucu-
E TUnE.
Iis addo certium: nunquam ab Augustino insinuatum
Sucurarum rerum scientiam a decrero dimino disiunctam
e illi non affectam. Ouoad alceram partem Minoris à
lansenio detensam, de repusnantia NaTUIFX PUTR: PTE-
cer ea quae dicturi lumus. Paragrapho huius Arriculi Cin-
sulari, hoc praeiudicio in ancecellum Tansenii rnicum
fundamencum impuono. Nili, inquic, ausultinus proba.
sec nacuram puram cepuonare, rbique luis concra Pela.
sianos dispucacionibus luderer, principium peceret, The
sim pro Argumento subiiceret, ponerer pro contetlo, e
concesso, quod Aduerlarii percinacissime negabanc, quod
probandum incumbebat augultino, nec unquam proba-
vic. Neigitur coc riciis suspicemur libros Angustini la-
borare, Parendum est omnino, negasse Ctacum nacurX
purae possibilem, idque Argumeneis cvicisse. Inde rero
Tansenius lonsa deductione, d à Cacis remoro principio
deprompra constimie discrimen gracia homini laplo; et
homini ec Angelo stanri neceslaria, quod illam efficacem
esse opormerie dominari libero arbierio, istam Cubiiciro.
luncari. ec ab illa in quam placuerie parrem deRecti.
Adhoc Argumentum, quo concinetur caula lanlenii
Contra D. Thomam, Relpondeo lanctum auoustinum,
suis aduersus Pelavianos libris, non exise Philolophum
Sed Theolosum; cumque non Scholasticum, sed ve ro-
canc, Posiciuum, cui curpe sic sine lese loqui, sine Scripeu.
ra arouere, nec dispurariones reuocasse ad subcilicaces
Scholx, ad apices Mecaphylica; scd ad Colida Scriprura
EuenCa. Nec asumphsC Probandam repuonanciam
RaTVIE
nuI
1
kMet
ileat
MNOS
iio11
11B
lu
Aoct
He
t

## Folio 433 — 1677088362:0473
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000473.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
MENS D. AVOVST. EHPEIOATVE.
naturx purae argumentationibus, neleio quibus, a conve-
nientidrerum, magis quam a rerbo Dei repecicis: neco
peccasse contra legem dispurandi Theologix pohciua
sc meriro dictae, quod Cundamenta ponac, non commi
niscatur, quibulcum Aduerlariis agac ex Ceripeura, ec tra-
dicione: inde rero depromplic Angustinus, quae in Pela-
oinnOS CONTOTHE Aroumenta, nem pe hominem rectum à
Deo insticurum, iviticis _ CaMCTITALC OEHALUI, ad TuE
Auchoris, nedum imaginem, sed etiam ad similicudinenn
eftormacum, Angeles etiam in rericare illius beneficia
Rerisse, a quâ suo ritio exciderine.
Hoc posiro fundamento, non probando rarionibus
extra verbum Dei, quia Colo verbi divini cestimonio ni-
HIMIE; CaECTA, quae reser courra Pelagianos deduxie inde
d prolecutus est nullo pericionis principii, e Thesis in
Argumencum actumpex vicio. Ergo nihil Ausustinus
reccauit concra dispucacionis leges, dum Argumenta in
Aduerlarios expedic, nON ex PLATUS MATUIFX PUEX repu-
gnantia a Scripturae restimoniis aliena: sed ex insticurio-
nehominis, e Angeli in pracia conditi, ex traditione
comperta; quam cum astumie in Aduerlarios, qui iliam
necabane, incorlie axgumentum ineluctabiienon amen-
corationum Mecaphrlicarum, sed verbo Dei constimen-
cenaturam hominum et Anselorum cum gracis condi-
tam. Licer nihil recet omnipocencia Dei, condi puram.
lapientix tamen ex bonicare infinica visum fuisse nacuram
humanam et Angelicam condendo, verigue naTITR OF2-
tiam larviri, quam luo ec polterorum damno, primus
homoamiserit, Christi mericis relticuendam, quam ex
Anoelis plures seruarune, e promoverunt ad gloriam, et
illorum nonnulliabiecere, nunquam reparandam. Ergo
ex tora Augustini dispucationum Perie conera Delazianos
nihil porelt collisi, quod incerprecarioni mentis illius
ex D: Thoma recepeae obsit, vel Faveat noux à Tansenio
invectae. Reoumentum hoc aetinsit Thomas Anslus opu
culo cui riculus: Mens Avenstini de cratia Adami. FIyPOCO.
Sext. e cum illo Pater Gonetus Disputatione citaca quin
ia de roluncare Dei, Arriculo ricimo ad finem Paragta-
phicerrii rerbis elegancistimis e cHicacissimis, quorum
rim. Ccu elesantiam noltris Aroumentationibus expres-
, quibus illud capur à scientia media quo.l ipsi deli
s

## Folio 434 — 1677088362:0474
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000474.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
124 DFSBV F A ZTO II. SECT. II.
banc fusius prosecurus Cum, alia capita quae ipsilace ex.
rendunt paucis, ee noud metho:lo perAtriCtrUS.
P A R AOR A PBYS SECYNDVS.
Ex aliis 55. Thomae  Aneustini principiis de.
monstratur illorum concordia de gratia primi
hominis es Ancelorum.
TF AXF auchores (quibus quartum ad de in eandem
SenteNLiaI YCambertum) ec prae omnibus fusistime
Paces Conetus viginci Argumentis concordia SS. Tho.
mae ec Ausustini, quoad Cubiectam chesum probant, a om-
nia Pexe quae dici POSTInEOCCUPARUNE. Ne igitur actum a-
sam, atque ea scribam, quae apud iplos extant; collecta
ab illisin cerra capita digeram, re quae in eis desiderari For-
ce posset mechodus a morolioribus adhibearur. Ouid-
quid in hanc rem dici porest, renocatur ad eria principia,
a Sancto Augustino, a Dino Thoma consticira pastim
rbi de sratia agic, ee paucissimis rerbis collecta e perstri
eta x. 2. GuaeCt. 209. arc. 2. Primum principium, idque Oe-
meralissimum repecit ex sub ordinatione causarum secun-
darum in agendo, à primo movence de applicante: aliud
Singularisimum delumic ab aegricudine natuITX, peccaTO
peimo hominis e originali corrupeae: Terrium incer haec
duo extrema principium Racuie, a peastancia dono-
rum, se cperacionum supernaturalium exera capeum,
_e rires cuiuscum que CreaEX nacurx etiam, integrae POlI-
TaFUM.
Exhis eribus principiis, apnd rerumque gratix prace-
Deorem recepris, relue ab instructissimo armamentario,
deprommneur quaecumque in hanc rem afferri possunt.
Fx primo quidem pendene eria a priori, ec seprem a po-
Steriori, quae habet Aroumenta P’arer Conecus articuli
cicaci Parasrapho secundo, qua omnia ad hanc formam
renocantur. Si diserimen consticutum à Pansenio, intEx
Fraciam Anselorum, et primi hominis sancis ee lapsi ob.
cincac, ruic subordinatio caularum secundarum à prin
ma gence rniversalissima, ec rim suam ad omnes modos
Formalirares enris exerente, e creacrae rertibili partis
spnie
HIE
a
18. 2)
seleita
Mipiet
suanit
edt
12
e
u
plene
MestC
li
1a

## Folio 435 — 1677088362:0475
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000475.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
MIENS D. AVCNOT. EXPZICAEVE,
435
cipatione immurabilis boni, ve loquitur August. Ench.
cap. 106. adiucorium praebente: haec a priOrI delIMUNEUE
eria Argumenca a polteriori, ee inconnenienci. Eodem
spectant seprem quae illis annectuntur: li graria primi ho-
minis, ee Angelorum, corum arbicrio lubdica AC, et 26
illa decerminanda, ordo nacurx inceerx decederer ordini
nAITA COrTUPEX; quia ilti dominarecur sracia, illi sub-
deretur, e reluri oriola expectarer, aguae mocum, ve
loquicur Tansenius, de rlero concedic libro 3. de gratia Sal-
VatOTIS CaP, 3.
Deinde contrâ Tansenium regene guacumque ipse in
Molina graciam Cufticienrem, ec à roluntare creaia luf-
venlam conserit ablurda, quae nequeant admirti etiam
de Anselo, e homine sanre, quale est illud primum, leo
latu innocentia veriulque nacura, supertuum ac pene
ulcum Eore, a Deo petere donum perleneranria. Ouid
enim smltius, inquie Auust. CaP, 18. de Natura e Cia
iid, quam petere, ut facias, quod habes in tua porestate e
Sculce erso costatu peciissent à Deohomo, ee Anselus,
scatiam ad rincendas centationes, ec ad perleverandum
necellariam; quandoquidem penesiploserac, corumque
subdica arbierio. Ac Secus sencir Diuus Thomasprima par-
reguxest. 94. arc. 4. 2d 5. rbi habet Adamo non Fuiste col-
lacum auxilium ad relistendum cencationi, quia non ha-
buir recursum ad Dcum proillo obcinendo: assentic Au-
suHt. libro 24. de Cinir. Cap. 17. Quis andeat dicere, aut
credere, 2r neque ancelus, neque homo caderet, in Dei
potestate non fuisse: Froo non Culca, sed prudens Fuistet
coltaru oratio ad Dcum de dono grarix _ perleverantix
Perendo, quod ridetur ad praecepca juris naturalis perti-
nece. Hloc Argumentum egresiereset ec illustrat Gelasii
Papae locus aduersus Pelasianam haerelim como2. Concil.
P2S. 257. Si in ipsis primis hominibus, dum sua nimium
felicitate considunt, (u tantam Dei grariam in vacuum
recipientes, non orando (quod otique nunquam fecisse re-
ferantur) nec de perceptis gracias referendo, nec ut eadem
incemerara durarent, incolumes constare nequiverunt;
quanto maxis post pranaricationis ruinam, in quam ma-
la sui considentia creatorem nullatenus inquirendo, le-
haliter inciderant, absque divino munere suis viribus
C

## Folio 436 — 1677088362:0476
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000476.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 79 lines, status machine
2 36
DESDVTATIOII. SECT. II.
vel asri stare non possunt, sine quo nec inseeri persiftere
valuerunt ?
Fluic primo absurdo ex eodem Fundamento subordina-
tionis caularum secundarum appendec secundum, nem-
De Deum, non aliaratione de bonis Angelis in graris
stancibus, ex perleuerancis actuali, quam de malis ab eg-
dem gratia peccaro delapsis, bene meruille: nec ab illis
aliquo iure Poruisie graciaruin actiones exigi, quas mali
non deberent; quia par eracin rerolque Deibeneticium,
e boni amalis luo se arbitrio, non Dei gracia Cecernerent
quod est cerrium ex eodem tundamento ablurdum. Col.
lata enim pari omnibus graria, si quod fuic discrimen,
non est natum à communi dono, sed à cuiusque arbi-
Erio.
Superioribus annexum est quartum ablurdum, Anee
isbonis, collatam a Deo Colam postibilitatem perseue.
randi et bene egendi, à le iphs deprompsisse ipsum per-
leuerare et bene operari: hoc concedir Tansenius, quod
tamen Pius V. e Creg. XIII. damnarune censura liuius
proposicionis ex Baio. Nec anceli, nec primi hominis
adhuc interri merita recte vocantur graria. Ab hoC
abCurdo e superioribus, consequitur aperte quintum, vo.
luncarem crearam Adami, e Angelorum, Fore in Itatu
innocentia primum liberum, ee primum se decerminanse
Consequentia cuidencior elt, quam ve probatione eseat.
Necminus aperta es sexri, bonorum Ansclorum prae
deltinacionem non Fore gracuicam led ex praeuitioneme.
ricorum, quod rlero concedie Tanfenius libro 9. de graria
Christi: _ praeter Diuum Thomam ciulque discipulos,
improbac Prosper. Secundo de voc. geneium capire 35.
Deushis, quos dlisit sine meritis, dat unde ornantur (5
meritis.
ad idem primum generalistimum ex subordinatione
caularum, adiuncto altero de praeltantia donorum, ee
OPCTALIOHUI SPACIA LUPEA OINeI MACUIEX CTCAEXCOHL.
EUM, FCUOCaNCUF 8. Argumenca Parasraphiprimi, ( duo
accendantur nempe vis omniporentissima, ee rniuersalis-
Tima Dei adiunanris, ee creacurx innata omni stacu imvo-
centia ad bene agendum ex se ipsa. Hinc enim lucem
maximam haurie secunidum Aroumentum ex Augustino,
1B.96.
qu
Bas: L
otneas
iem
illem 
strum
Ab Det
dlnitad 
HoeAe
u
11
domnu
HOc AC
dle bet
andent
1M 30
si posset
UIIIe
IlISGP
nisIla
Molurie
il mlpe
loder
Ciuire
nempe Sanctum Doctorem diuinorum Decrerorum estr. unle
uim
DOTC
Ne
H; et
ApretaE
uusquam
eCuia
1, qu
1+ B
D25.
1, 9

## Folio 437 — 1677088362:0477
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000477.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
NIENS D. AVOVST. EXPETCAEDR.
137
eaciam, se divinae sciencia infallibilicarem referre in orm-
nipocentissimam Dei poreltarem, ec roluntarem.
Nec dicas illam dominari in homines peccato corrup.
105; excludi vero ab operacionibus hominis, ec Angeli
lancis: nam Rusustinus aperre hanc sux doctrinae in-
cerprecationem refellic, primum generatim Enchiridii
cap. 96. rbihabet Deum non ob aliud vocari omnipotentem,
nisi qui quia quidquid vult potest, nec per voluntatem
uinsquam creacurae, voluntatis omniporentis impeditur ef-
fectus: Erso rim suam perinde exerit omnipocencissinra
roluncas, in hominem de Angelum santem, ac in ho-
minem lapsum. Idque Speciarim de Angelis Catuie cap.
eiuldem Enchicidii, 202. Onansalibet sent voluntates an-
selorum, vel hominum, vel bonorum, vel malorum, vel
quod Deus, vel aliud volentes quam Deus, omnipotentie
voluntas Dei semper innicta est.
Hoc Arsumeutum roboratur certio. Augustinus lib. TX.
de Ciuicare cap. F9. dileretionem bonorum Angelorum à
malis retert in voluncacem Dei, de illi accommodar in
Plalm. 70. ec in PCaIm. 32. concione secunda illud ApO-
Coli, quidhabet quod non accepisti: non habuerunt, in-
quic Aurustinus, aliquid ex se, 55. tanquam supplemen
um a Domino perceperunt: Spiritus enim ejus, non pars;
sed omnis virrses corum. Augultino accinunt Circoorius
libro 25. NoraL. Cap. 8. X AnCelmus de calu diaboli cap.
7. qui apud anselos locum habere volune dictum APO.
Aoli, quid trabes quod non accepisti:
Hoc Argumencum illusEratur quarro. Augustinus sibro
II. de Genesi ad licreram cap. 20. de Angelis santibus
acadentibus ica disserit: Non posset, inquiunt, etiam ip-
sorum voluntatem in bonum converiere, quia omnipotens
est? posset plane: cur ereo non fecit: Ouia nolust: cur no-
lverie? Penes ipsum est. Ouod Falso diceree Ausustinus,
Arsus rratix collarae penderet a voluneare Angeli, e Ho-
minis sancis, re a prima causa. Inde enim reperenda ef-
sec solurio quaestionis propolica, non referenda in iudicia
Dei impenetrabilia.
Eodem spectat quineum Argumentum ex AuguCtinO (2S
de Civirare cap. 9. rbi expressis rerbis habet, bonos anse-
osstantes, aliis mala voluntare cadensibus amplims 

## Folio 438 — 1677088362:0478
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000478.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
438 DESPVZATIOTI. SECT. II.
rutos, ad eam bearieudinis plenitudinem, onde se nun-
quam casuros cerrissimi fierent, pervenisse. Nec luculen-
cilsimum hoc Angustini celtimonium eleuar, relponsio
Tansenii, interprecantis illud maius auxilium collacum
bonis, negarum malis, esse iblam beacicudinem: quia
Augustinus aic, illo auxilio magis adiutos ad beacicudinem.
pervenisse: Ergo prxuium crar ad beacicudinem, non ipla
beacicudo, rude merico Esiusair, ed incerprecarione sen-
sum Augustini reddi ineprum.
Septimum aroumentum vix differe a secundo: illud ta-
men confirmat, de illustrar Auenstinus, cum rim iliam
rniverCalissimae se omniporeneistimae voluntaris divina,
rariis locis, et exprectius cap. 20. de graria ee libero arbi-
erio, vulc pertinere ad omne genus sopcrarionum; dun
ic, vorum etsam illas qua conservant sacult creaturam
ita esse in Deiporestare, ve eas quo voluerie, quando vo-
lueric, Faciat inclinare. Augustino accinie Prosper Senc.
58. dum aic, divina voluntas est prima C3 suprema causa
omnium corporalium sperirualium que morionum.
Octauum Reoumentum noua est istins contirmatio,
aurhoritare ee cestimonio Diui Thomx ee Diui Fulgen-
rii libro secundo ad Frasimundum, ita Augustinum in-
rerprecancium.
Sextum ordine Arommentum lucem ad dic superioribus
nouam, a conditione narurx, ee roluncaris creatx. Nam
veinquie, Thomas Anolus Fypocolo quinco liberum ar-
Bierium etiam in nacura incegre, si condistinguaeur con-
era adiurorium Dei, esteinldem rarionis, cuius estinna-
cura lapsa, e de illa asterie augultinus sic sejuncto a sra-
cix donis, de correprione oracia cap. TI. Liberum arbi-
erium ad malum sufficie, ad bonum aurem nihil est niso
adiuvetur ab omnipocente bono. Et expressius de Correp.
eC SFaT. CaP. II. Si hoc adiutorium vel ansclo, vel homine
cum primum facti sunt. defaisset, quoniam non talisna-
rura facta erat, ve sine divino adiutorio posset manere si
vellet, non veique sua culpa cecidissent; adurorium quip-
pe defuisset, sine quo manere non possent. Duod sequirur
clarissimum est, Tract. de Canric. novo cap. 8. Ouid va-
deret liberum arbitrium non adiurum, in ipso adam demon.
stratum est, ad malum sufficit sibi, ad bonum non, niso
1bt
pdise
NA DC
a
1
Lit 1
pest c
ut, C
H
A vin
itemt
ais
bum tat
i (3
Ia

## Folio 439 — 1677088362:0479
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000479.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
MTENS D. AVOVST, EXPLTOAEVES
4.3.7
adiavetur a Deo; Ruxlus Fnchirid. Cap, 206. Fomo in pa-
radiso, ad se occidendum, relinquendo institiam id neus
erat per voluntatem, et autem ab eo teneretur vita in-
stiriae, parum erat velle, nisi elle qui eum fecerat; adiu-
haret. Tandem de Nac, _ GTAE. CapIEC 26. Sient OcuLUS
hominis plenisseme Canus, nist candore lucis adiurus, non
potest cernere; sic homo etiam perfectissime instisicarus, ni-
si eternâ luce institia divinirus adiuvetur, recte non po-
test vivere; Ec conlequenter ad haec cap. 48. Si de inte-
era, E5) sana hominis natura loqueretur, quam modo non
habemus, neque sic recte diceret, quod non peceare no-
strum tantummodo sit, quamuis peccare nostrum esset:
nam (9) ibi esset adiucorium Dei, C tanquam lumen ocu-
lis sanis, quo adinsi videant, se prabere volentibus.
DARACRAPHYS PERFEVS.
Ex superioribus refelluntur praecipue cansenis
obiectiones.
Y Ac guxe ex Augustino remlimus nihil morarus Tan
L. Llenius, non dubitauit scribere libro 8. de graria Chri-
Ai capice secundo, torum fundamencum gracia medici-
nalis Christi subuerei, et Scripcuram Cubneruari, duime
sratix necessitas non ex rulnere roluncaris, sed naturali
eius indiffereneia, ex omnium caularum lubordinatione,
lubactione suspendicur. Inde antus est Ccribere, quocies
Aueustinus investigat caulam necesraris grariae efficacis,
non aliam altignare, quam aecricudinem natura de vul-
nus laelae voluncatis: nulguam vero recurrere ad indit-
terentiam liberi arbirrii, vel ad generalem dependentiam
caularum secundarum a prima. Pracerea fundtamentum
omnium contra Pelavianos dispucationum poluisse cap.
II. X 12. de Correct. et orac dislinctionem duplicis aux-
lii sine quo, Ceu sufficientis, d possibilicaris, E5 auxilu
quo, sive efficacis; quorum primum duraxat concel-
sum tuerie Angelis, et primo homini Peanci; secundum
ex Christi meriris conforri in illo electis, dt praedestina-
eis. Locum Puse reculimus, e explicuimus superius, rnde
nihil opus esthic seperere: ideo eodem loci aic Auoussi-
C iii

## Folio 440 — 1677088362:0480
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000480.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
+46 DESPDTAETO TL. SFCT. II.
nus, Angelos malos per liberum arbirrium ceculisse, de
per illud Herisse bonos. Hac lumma est obiectionum lan.
senii, ad quas accurare relpondent P. Gonecus loco
cicato, ee Asius in primum distinctio. 42. Parrccaph.
24. ec Fuhus Fhomrs Ansclus cora distertariene Citata, ex
quibus meliora Celigemus.
Ad primam obiectionem paret ex dictis, omnino tal-
Tum este, quod alumic aduerlarius, e immerito con-
queri, nisi in illud rnicum diferimen duxilii sive quo, e
auxilii quo reterarur cora conerouexsia de graria medicina-
Li, e statu innocencix, Tubneruari Scripeuram, ee fun-
damenta grarixe medicinalis subuerri. Mulco iuctius illi
reponit Thomas Anslus FIy PocolO5. et 6. Palam esse qui
ita docent laua manu dispergere lapides muri Rugustinia.
ni, quem dextra componunt. Ec Cubiicit illis cosicanda
dogmara Aquitini Doctoris a nobis primo Argumento
inlinuara: Deum non videre nist opera sua: res esse quia
Deus cosnoscit, non secus.
Scacuamus Adamum cenearione superiorem cuasille.
vidisset ne victoriam Deus, quia Fucura erar; relfuisset,
quia Dcus ridendo cam Fecisser: Si hoc dicis, claristime
sraciam roluncaris dominarricem laudas: si illud, quis
hocus regula aecernae superest, cum post estarum nihil
Deum videre nisiopera Cua, subiunsendum lic, excepro
decerminacione Adami; quisnon videt, sirnum excipi.
cur, omnia similicer exceptioni parere, quae à liberta-
ce pendene, sive hominum. sine Ansclorum, hoc est,
exCCPTA CreaTIONE, QUa aGUNEUT, quae seruntuE om-
nia3
Nec minus acrirer rrger illos relaris ad finem superio-
ris Paragraphi locis, e monet quomodo sele Augustini
Discipulos praedicene, qui post adeo lancta de protessa
Masictri Cui dictara, liberi arbirrii nudi, seu condistincti
concra adiurorium, dererminatiores in Ctacum innocen-
cix incroducere moliuneure Meminerine cancummodo
quaeltionem non agirari de libereare adiurd, sed de natu-
ralibus ipsius riribus, re adiurorio praluppoliris, ec im-
Pollibileelt, re cam ablurdicarem Magistro suo appin-
sanc; quam luculencissime primis dissertationibus verbis
Lectorum conspectui subiicie; Moderni, inquie, liberta-
tis humana Deo sese comparanses ladaleres, iea auxilia
Aa
hlora
rnIar
urieus
pstitera
IIM V.
He aset
isa p
1
Vil
pea
HCerIS
ditt
dun
impe
1d
Aa
mlic
brion
niis de
Blaha
hlue
10l
dlr
M

## Folio 441 — 1677088362:0481
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000481.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
MIENS D. ANOVSF, ExFETCAEVR.
44.L
divina homini necellaria else aa bene operandum conten-
dunt; reipsa dererminario, quae contradictionis, binio
impolica, in speciem, quam hrabitura est, deRectac, pure
e liberi axbitrii ri, e carione pendeae; hoc est a nacura
pracilissime de Formatistime. Fg0, in hac aequatione, et
qualiconinsatione voluntaris cum Deo, vel criam PEa-
larione (non dubitan enim exprimere Deum volun-
tatis dererminationem expectare;) rim ipsam, e virus
elasianilimi contineri scrip(. Er cum aliqui craria lau-
datores, hanc ipsam libercaris elationem in adame tue-
rentur C5 authorem aucustinum contenderent: non re-
veritus sum faciem hominum; sed audenter possidens quem
institeram eradum, pronunciani, scripsi, nomine siona-
rum vulcani, si ipse reratiae nuiritius Pater augustinus
hoc assereret, non cessurum me. sed sab Michaclis dlypeo
(5 labaro (quis siCnt DeuS :) Eiam hunC magnum FC-
desta prsilem, cum Orisene (5 Pelasio anathematisatu
rHM.
Visus est quibusdam his verbis non Paris deculisse rece-
Dexe à Caeculis canei riri in quaestione de gracia auctoritari,
d cerram ac indubicaram ipsius senrentiam, Cen(IIFA peF
cussisse. Verum a prima accularione merito putat le 2b-
solurum, reverentia quam rbique ersa eantum virum
prohretur; de quoa calem esse posse ipsius mentem inter
actrara reculerie; à posteriori aurem criminatione se
eximie, suscepra lucubratione, qua demonstrac, senten-
tiam, quae nacurx in Adamo eancum cribuit, Sancto Do.
ctori ex diameero repuonare, aeque his Paris putat s su-
Periora adionsas, lolucam esse primam obiectionem.
Paulo difficilior est alcera ex lib. de Correct. e GFaF. Ced
primum iilam pexiudiciis eleuanimus, incredibile esse
quod assumit Parsenius, eo discrimine auxilii sine quo
concello primohomini, ec in eorum negaco auxilio quo
Ausustinum posuisse fundamencum controuersiatum
omnium cum Pelagianis: nam cum eum librum scripse-
rit inEeF POSECeMOS Occatione CrrOris PelagianOrUM,
prapostere omnino de grariâ dispucastee Audustinus. SI
distulisser post annum fere rigelimum ab inchoaca con-
eroversia hoc fundamencem ponere, e aliis qui iltum
pracessere libris xdilicium pensle molicus fuistet, muli
sundam eneo astructum.

## Folio 442 — 1677088362:0482
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000482.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
442 D ESFVZ A TIO TI. SFCF. II
Huic primo praeiudicio aliud ad do ex Estio, qui pruden
cistime monee, ea quae de adiucorio primihominis, e An
sclorum obscurius, ex re ridetur, extra Scriprurae aucho.
ricarem, ab Augustino dispurata Cunc, ad hoc, rE ex ed
comparatione gratia nosra per Christum reparacio.
nis magis emineret; non debere praeiudicare doctrina
qua apud alios Parres, ipsumque Sanctum Thomam in
huiulmodirebus exactistimu Doctorem exprelior habere.
cur; maxime proprer rationes in cam parcem grauistimas,
_ re iph videtur, insolubiles, de clare in Scriptura fundatas.
Acque Prosperum et Cregorium, qui ridentur senten.
rix Tansenii Favere, et discrimen ab illo inductum proba-
re; incerprecandos dicit, eodem sentu, quo Cacim Au-
sultinum explicabimus; cuius Fere verbis locutum An.
Leimum eciam crahie ad candem incerprecationem, et
cum videatur repuonare enodacioni huius incricarillima
difticultatis, similicudine quadam, dancis Dei de accipe.
re reculantis hominis, ae Angeli, adhibira, popularem
masis este, quam exactam, de Colidam astirmat, ex quo-
dam seripro Lodoci Filerani ad Ruardum: quia per hoc
non Coluicur qualtionis nodus cur iplum accipere fuerie
vui dacum, non alii. Dacum enim Fuisse convincie Apo
Colisencencia, nam si dictum est, quod non accepicti,
qual diceret, quod non datum est cibi, quomodo loan-
1I5 3. loquicur Baprista, ron porest homo accipere quie-
quam, nisi fuerit ei datum de caelo. Videeur auTeM AN-
Telmus dissimulasse illud eiuidem Apostoli dicentis eodem
Joco: quis se discernits Hluic enim obiectioni responsio
ab eodaca, minime quaara Ner.
Responder etiam eodem loci Estius; cuidam obiectioni
exRuperro, rnde certium depromit preiudicium procausa,
quam vrsemus. Rupertus enim libro T3. in Math. PFO-
Dosicâ hac quaestione, an penes Deum fueric ne Angelus,
ehomo caderent, videtur id negare: quoniam, inquic,
Deus, licur audie, iudicac, ac proinde non porvic sccom-
MIINICARE CFEatUIEX, qua caula est velle iplam sutticere
sibi: quasi sentiat Deum hoc non pocuisle impedire, et
subinde Auoustinum reprehendie quodam loco dicen-
rem (id est libro F4. de Civic. Cap. 27.) Ouis audeat cre-
dere vel dicere, in Dei potestate non fuisse, et neque
ereclus, neque homocaderet? Liceriudicet AECiuS auHC
Iille
1BI
6i
M1,
1
v11I
libo
il
et
po
sir

## Folio 443 — 1677088362:0483
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000483.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MLeAS D. AtONSIS EMPETCAEA
riearem Ruperri hâcinre, non ese maoni ponderis: duo
tamen obseruar nor omietenda, Augultini reprehensio
ne, Puperrum agnouisse, Ce ab Ausustino de praedectina.
tionehominis, ec Angeli inteori dissencire, ee ideo ad-
dic, quali illum Factipoenirerer, et recitare esser convin
aus libro primo de rictoria verbi Dei cap. 27. hanc sen
renriam recractasse, e docuisse bonos Anselos, ne cum
Diabolo caderene, Fuise PExUENFOS, _E LCEENEOS per ip.
tum Verbum, per quod fuerane conditi. Fc capice rlcimio
addic, eos oratiam per misericordiam Dei in (c ip (05 29-
nolcere, quo sensu, ne e iphcorruerent, praeveneosfui
senonignorane. Eiu dem quippe condicionis cum elene,
suam in perdicione aliorum salurem reseruacam, statum-
quererentuni, non leviter appendere poruerune, aut pos
lunc. Duibus rerbis bene nocandis, inquit sEsiuS, m a-
niteste sionificat Rupertus, eam discrecionem, qua alii
Prae alus cererunt, fuisle pecultaris grariae Dei pexvemten-
eis, de retinentis eos, ne cum aliis caderent.
Ais prae indiciis posiris, ad rem accedamus. P. GOnecuS
videtur Facile se ab illo loco intricato expedire, hâc prime
relponsione, Augultinum non acere de quacumque gia-
ciastacus innocentix; sed decacancum, quae Angelis, ec
primo homini in peccacum lapsis, concesta Fuerat; quann
cercum est Fuisse auxilium sine quo Cufficiens ad perlene-
tandum, non efficax; quandoquidem in reritare NOI
seterune; de hoc etiam rideneur verba Angustiniinnuere
quia maxime reser donum perleuerantix.
Si veroinstes: Auoustinum addere, malis ABgelis per
liberum arbierium cadentibus, bonos per liberum ar-
birrium serisse, ee porvisse adamum in iuscicia Aro-
luisset permanere, quod re rellet perlenerare, Deus im
eius reliquie arbierio: ad hoc relpondet duo, primum
hoc a Sancto Auoustino alterrum, sine praeiudicio divini
decreri, pexeparantis auxilium etticax ad credendum, ve
ipsemet Ausustinus capire 9. de Pradestinarione Sancto-
rum incerpreratur simile quid à se scriprum de sex quae-
stionibus Pasanorum. Ec cum ea prima responsio roram
difficulcarem non videatur prostigare; mulcilque pareac
instanciis; Relponder secundo mencem Augustini eo
discrimine auxiliorum, nolle in eorum quae altruxie alibi
principia enerrere; sed cantum explicare diuersam fuisse

## Folio 444 — 1677088362:0484
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000484.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
44+ ISEDTATTOTI. SECT. II.
scaciam hoministanci, et insemo, ad bene operandum.
e perleverandum necessariamm: nam sicur ascenturo ho.
mini sano ad Fastigium domus, scala cantum OpuS est,
aorO praeter Scalam remedio quo CuFCEF; ica eriam de
anselo d homine lano, et peccaco xoro, Racuit Augu-
stinus pluribus hunc erx illo egere ad Calurem. Solurio
admicrenda quidem. sed accuratius explicanda, quod
Paragrapho seguenti Pexectare CHITCMUT.
PAR AGRAPHVS OYARFYS.
Operosus inquiritur mens D. Anoustinia
Or a haec discepratio demente Augultini hisrribuo
continetur capiribus; primo quid nomine auxilii
sine quo incellexerit, an habiruale aliquid ad actum pri-
mum perrinens, an operationem ec actum secundum:
doinde in quo poluerir reriu (que auxilii discrimen: cer-
eio an praecer primum genus auxilii concetum omnibus
Angelis ehomini, aliud admiserie auxilium quo, bonis
Angelis collatum, neratum imasis Angelis ex homini ca-
dentibus. Postrema haec. ditticulcas dirimenda est ex lesi.
rima priorum incerprecatione, à quibus inchoanda est
noltra inquisitio.
Ouoad primum capue, duobus conveniune Augusti-
niani Theolosi, auxilium sine quo esse adiurorium gra-
eix; distinctum a natura, seu a ri nacurali rolunraris li-
bera, ee esse quid praeuium decerminacioni voluncaris.
non concurtum quendam simuleaneum. Dissensio est, an
Sichabicuale principium, an actualis morio, de ODeratio.
Hoc secundum asterie Tantenius; primum alii desten-
cune: conciliari forre possene, si relimus illud auxilium
verumque complecti, grariam habicualem et quoldam
actus, quos diximus eriam ex semipelasianis oriri, quali
Per relultanciam à gracia regeneraris collara. Ouidquid
eandem hc, masis inclinamus in eorum sententiam, qui
adiutorium sine quo ex menre dugultini magis ponuneim
sraciahabiruali, re parrem superiorem Cubijcit Deo, 2p-
pecitum racioni, ee prarer lanctirarem animxe, placoren
inaucic in parcem interiorem.
11. Gu
1
1
qpis se
pest
njrir
M
1
e

## Folio 445 — 1677088362:0485
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000485.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
MIEHS D. AVOVST. FXPLICATVE.
24.3
Hoc probari porest eriplici genere ArsumentorI. Pri
mum ab ipsO NOMINE LCDCTIEUE, nai ro sine quo non
magis Ponac, non operationem, seu abcelsum operario.
nis, quam operationem policam: Ergo accensendum cst
porius principio permanenei opcrationum, quam o-
tioni, ee actui secundo. Secundum argumentum instrui
porest ad hominem, rariis hujus auxilii proprieraribus,
quas convenire grarix Carictificanei, ee iusticia originali,
ex duoultino ricroagnolcune Aduerlarii. Cerrum enim
est huiulinodi auxilium sine quo, iunctum Etauiinnocen-
rix esse adiutorium addicum bona voluncati, in aua
creams est Adam: ex illo Adamum habuisse praestantiam
illam liberearis, qua privanie Posteros; elle poreltacem
quandam benetaciendi, quae coniuncta cum nacuralis aF-
bierii riribus, auc imporentiâ, conticiat rationem bene
e maleagendi; concedune etiam esse donum Cuperna-
curale a Delasianis reiectum: Aequi cerrum est hasom-
nes auxilii sine quo Proprietares, competere gratie Can-
cificanei, re consticuit iusticiam originalem: nihil RroO
differune, quandoquidem verique caedem infunE pro-
Prietares sinsularisimX.
aeque hinc Coluicur pracipuum Tansenii Aroumentum
Auoustinus, inquie, diltinctionem grarix hominis can-
tis, e lapt. Pacuit ad reuincendos Pelasianos, cum qui-
bospulla illi lis erat de graris habirmali; sed canrum de
auxiliis actualibus, ad quxe proinde pertinet haec distin-
Atio. Sed duobus DeCCaE AFSumentum: piONOn 2F.
tenditur auxilium hoc sine quo non praerer oratiam habi-
ualem, continere rranquiliicarem appetitus, quam Pe-
lagianinihil differre concendebant, ab ea, qua Frui pos-
lumus mortali corpore granati. Deinde licer Pelaciani
admitterene srariam Canctificantem regeneraris Bapris-
moconterri, cam camen negabant conceltam primo ho-
mini; contrâ quos asir augustinus duplicisgenere Arou-
mentorum: Primo ex Scripeura, qua eradic hominem
crearum cum instiria (3 janctitare: deinde ex FepuO
nantia instieuri, primum a Deohominis in natura purE.
Ouam repuonantiam ita incerprecorab Auoustino rroe-
si non quasi id neget omniporentiâ Dei Reri posre; (cd
idminus convenire illius Papiencia e instiria: maxime R
accendamus, quae de prima insticurione hominis Scrip-

## Folio 446 — 1677088362:0486
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000486.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
446
DISEVTATIO II. SFCT. II.
EATA NOS dOCCE. AEque ita ClCVANEME APGUMeNCA prope
infinica, quae congerie Tanfenius, ve perluadear iuxca Au.
sultini principia, in EOEUM RePUSNarC NatuIX purX A-
Eum: _Ere ret  heorigore incerprecarem ur Ausustinum,
non pollet nesari, quin cora illa dispuratione Scripeurx
Teltimoniis destirueretur.
Elinc eriam solui porest aliud Argumentum, Auousti-
nus eradir Deum hoc genere adiutorii Adamum rexille, et
correxisse, id vero heri non poruichabiruali graria: Erso
huiusmodi auxilium actuali graria constat. Pacilis estres
Donsio admissa conciliacione opinionum pugnantium in-
linuaca, sraciam habicualem conticere illud genus auxi-
Eii, quarenus intere necestario, de quasiper relulcanciam
actus quosdam: d si minus haec responsio probetur, ne-
Tari porest Minor Arroumenti: cercum enim est habi-
bicibus reluri quibuldam instruntenris, de actuum princi-
Piisnos posse a Deo regi.
Et s instes: sic explicato Dei resimine, rix quidquam
Engulare Deum conterrebonis, quod malis neget; quia
verobique conseruat principium asendi, seu habicum bo-
ni ee mali operis: lacum eltinter haec duo discrimen, cum
enim Deus non sir caula peceati, quia re mox dicemus,
cum nihil fic, negnir heri actione Dei, nec ad; hoc DeuS
confere re habicus peccari proticiat in ipsum peccandi
octum, vel in defectus ex eo consecutos.
Terrium Arsumencum, quo probacur auxilium sine quo
nox, primo homini collacum, non collare principio a gra-
tia habiruali distincto, pecicur ex ipsis Diui Augultini, et
Discipulorum eius principiis. Nam s ab illo quaras,
quandonam receperic adamus hanc poreltatem non pec.
candi, sive adiutorium sine quo non, responder lib. 2.
oper. imperfect. contra lulianum Fol. 226. Onis neseat
eum saluum E5) inculpabilem factum. C libero arbitrio,
atque ad iuste vinendum, potestare libera constirutum.
Fulgentius de Incarnatione cap. 28. Posse credere, in
conditione primi hominis est datum. Dona vero cleatio.
nisin habieu, non in mocu consistunt.
Siicerum quaeras, rnde Adamus porestatem non pec-
eandi, eius reco posteri necessirarem peccandi habeants
Relpondet Auoust. lib. de Nacurâ ee Craria cap. 43. Ouia
natura in primo homine sana, iam medico indiset, quia
l
1
lit
est
15,
1B. P
1i
1te
ndum
1

## Folio 447 — 1677088362:0487
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000487.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
MIENS D. AVOVOT, EXPLTCATVE.
sana non est. Prolper lib. 3. de Vica concemplarina cap
2. Ilum invare adhac poterat sana natura: nos iam im.
pedis visiata. Sicuc erso intremitas ee langnor est quid
permanens, eiuldem ordinis erat in primo homine Cani-
ras, live auxilium sine quo non, vnde exiltebat. HlOc a-
perrius explicar Augultinus de Correprione et Gratia
CaD, 12. Fortissime dimisit atque permisit facere quod vel-
let; infirmis servanit, ut ipso donante, inuictissime quod
bonum est vellent.
Idem Argumentum contirmarur; adiurorium, de quo
aeimus, illud est, quod rocac Augustinus possibilitatis,
seu quod dar posse, aut quo possir homo si relic: Acqui
haephrales Auoustiniana accum primum, Ccu principium
esendi sirnificant, e inclinationem, seu decerminatio-
nemadasendum, non iplam operationem: Ergohuius-
modi adiurorium in habieu folirum eAt, non IN Opera-
eione.
P A R A CR A P HVS Q VINFYS.
Expenditur locus singularis D. Aueust.
FO rero liberum axbierium in nacura integra egere.
Lsupra probatum est ex Auoustino, e iam allaris ce
stimoniis. Aliud addam celeberrimum, dc iuxca difficit.
limum, cum aic Anoustinus adamum voluntare, vel li-
bero arberrio in veritate sterisse: incelligendum diximus,
non de voluneare distincta ab adiurorio, sed illi eoniun-
cta, de quo interra et perfecta existebat. Ec ideo de COr-
rectione de Cratio dicit Cap, LL. _ 12. ait quia sine ad-
intorio hoc, non poterat in bonâ voluntare manere, si vellet.
Ouod fusus explicat Prosper lib. 3. de Vica conrempla-
ciua cap. 2. adamum nihil aliud fait non peceare, qu’am
non velle. Nobis autem irreprehensibiliter velle, non
sufficit, nisi ipsum velle nostrum, quod languida possibi-
lirate desicit, dimna virrus adiunerit: illum ad non pec-
candum invare poterat adhuc sana natura, nos iam im-
pedit vitiasa: illum peccare fecit sola peccandi voluntas;
nos etiam corit plerumque peccati iam facta necessicas
duibus Prosperi verbis elucer narura lapsa ab intes r2 dix

## Folio 448 — 1677088362:0488
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000488.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
448
DISDYTAZIO II. SECT. II.
Scrimen; quatenus lapsa pondere quodam concupiscen.
cix, de rentationis in peccatum propendet, nec potectle
ad bonum erigere, quare roluncare sare primo homi-
ni, erac line difficultare operari bonum: sicur modo vo.
luncare cadere, est premi d rreeri in peccatum concu-
Discentix, de centarionis pondere. Hloc vero discrimen
Decebatur ab adiurorio sine quo, Ceu à iultiris originali,
qua ad operandum submonebae difticultates.
Sed dices: Si graria nacurx la plae sir maior gratiâ naru.
EX IncCOEX, cur non aque dicitur laplus, ac integer vo-
Juncare, non graria bonum Facere. Responderur q vo.
luntate in ex Augustini sententia includere robur inerin-
secum ad contrmandam debilitaLem HAEHEX, GUX IHCTAE
Adamo, e in eius posteris delideratur: quare Adam ope-
rabatur rectum consentanee ad naturam lequacem, non
teluctantem, sicuc 2pud 11O5.
FIdc incerprecarione phrasis Augustini, mulea alia
celtimonia enodantur: Sed obscurissimum est illud quo al-
serit, sihomo de Ar gelus creari Frissene sine adiucorio il-
L0, caluros sine culpâ, quia caruissene adiurorio sine quo
manerenon poltene, vnde ridetur lequi HaLUIEX COTTUPEX,
E carcatillo adiurorio sine quo non, s quid mali admir-
cac, non esse masis impurandum ad peccacum, quam
primohomini, ablque sua culpâ casuro, s illo caruisset:
e s verum sic, neclapso, nec inceoro huiusmodi auxilio
spoliacis, non impurandum peccarum, videtur in Deum
refundi debere.
Ad hanc insuperabilem difficulearem communis solurio
est, impurari homini lapso peccarum eriam ex necessi.
tace; quia voluncarium fuic a causa, huc a peccaro primi
hominisliberi. Thomas Anolus hancrefellit responsio
nem, e nOvam TeNCLE, ad quam sibi riam munic qui-
busquam obferuarionibus, quarum prima est Auousti-
num lococirato magis propriecatem rocum, quam rerum
accendere, id que exemplis Facilius est explicare quem ora-
cione. Vndecumque eaeciras adueniat, sve a natiuita-
ce, sive a calu, idem semper est mali, sed dolenda magis
perdenci risum, quam illi, qui semper risu caruit: sie
nacura humana sine huiusmodi adiurorio creaca, minus
iserix eostaruhabuiset, quam in cum delapla amisso
adiurorio; quod inde rerrahebat, se primo calu non
rideTCtHE
idere
eb
d
loc nC
Me
M
1
11
1dC
llectu
vote
Mlt
ve,
onem
: RC
IMEaC
ell, 
Rure
liquo si
vclam
b

## Folio 449 — 1677088362:0489
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000489.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
MIENS D. AVBVSF, EXPETCATVA
videretur exprobrabilis sacus, quia non habuisset creaca
nida poceltatem ricandimalum, quod incutrir; equidem
prinata peccata, re continuata peccaro adami, induune
specialem deFormitarem, eiu(demque indolis lunc cum
peccaro adami. Sicur enim Talpa dicitur caecus; nOm
quod risu careac quoad Talpae speciem, sed quia vilio est
accriburum rarionis generice animalis, qua Talpa conti-
necur: iea Deccatum Petri habet specialem deformitatem,
hoc nomine, quod Perrus siernus ex posteris Ada, in
quo perfectum habuit libereacem. Aequehac circumstan.
tiamoleltiorem Facir defectum, quam si Perro ineser, le-
Polca origine ab Adamo, et aliunde petica.
Ex iis obEeruarionibus infert rationem culpx ab Au-
sustino accencam, differre a rarione culpae a PhiloCophis
consticura, e omnino Chriltianam esse. Culpa enim sc-
neratim proprie sionificar defectum nacura in asendo, de
dici soletmalum actionis. Acioaurem cum ab eo, quod
actu est, proideac, culpa eric defectus a ratione principii
actu consticuri. Si vero nacutam in Adamo ec in nobis
instirucam comparemus, cercum eltnacuram AdX, 10
stra collatam, perinde se habere, sicuc rirum ad embrio-
nem; quia nacura Adae benehcio crearionis plurahabe
bac, quam eoro ritxe decurlu improbo labore allequi pol-
simus. Delectus itaque in agendo, quem culpain, vel
peccarum nominanius, si seteracur ad nacuram n0-
Aram, erit defectus a principio, quod in nobis est in poren-
tia, sieuc rie in embrione, sicur cum infans incedendo
oftendie, vel cadic, defieie ab actione, cuius principiuna
riractu, ipse in porentia habet. Teague cum culpa (OneF
defectum in actione, seu a principio actuali, de actu exi-
senres manilectum est, rarionem culpae Adae, collaram
nostrae, aliam esse, magilque sibi rationem culpa rindi-
care, re nostra collata alteri rideatur analorice culpa esleo
Exquo tirquaeltionem ab auoustino asicatam, sentudi-
versam esse a Modernis, dum illum incusane, quale
rationem culpae tollat, lublaca inceoricate naturxe in Ad2-
mo: nec eius mentem rideneur allequuri, dum BuEANE
illum rationem culpae collere, quam iph aitruune, ca hypo-
cheli, qua Adamus iusticia originali caruiser.
Hluic difticuleaci annectitur alia perinde grauis, qua non
minus quam superiori Moderni rideneur a menre Auxu:

## Folio 450 — 1677088362:0490
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000490.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
450.
DESEVTATIO TI. SEOT. II.
stini aberrare, dum stamune nisi adamus peccasserpet
puram roluncatis lux Aexionem; Deum Peccati Adxe, et
nostrorum necellario caulam Fururum. Noltrorum qui
dem, quia incumbit nobis necesticas peccandi, ex lapsu
Ada, cum qua, peccaci ratio non alicer nobis adhaeret,
nisi quia culpabilis est, ex concasio peccari primi paren-
eis, quisine necelsicare peccauit. Vndenostra Deceata pu-
tant eorincum esle libera, quod conlequantur ad Ada
veccarum primo liberum, quacenus non poric à Deo
praeveniri, niss auxilio indifferenei, ee subdito roluntari.
Sed hac opinio Lansenii, multis a vero longe recedie.
Primo falso pucac inenitabilem esse hanc Con sequen eiam:
si necessitas sic ad peccandum, Deum Fore auchorem Dec-
cati: sine enim peccarum componi postit cum necessicare,
sive illi sepusnet, nulla est Conlequentia, Dcum Fore eius
Deccaci auchorem; nihil enim cerrius opud augustinum,
quam peccarum nihil seu non ens, de non naturam elle
ac proinde Dei concurlu heri repuonare: de cum aliunde
non sic necelle peccatum entibus accenseri, si necessario
ab homine prodeac; hinc cuanescie Consequentia Deum
Eore auchorem peccari humani, quancacunque insic ho-
mini ad peccandum necessitas: rerius ex necesticare interri
Polier, nullum Corc peccatum, non rero impucari Deo.
Deinde non effugiune quod enicuntur cuadere impium
e ablurdum, nam si Deus esset nobis auchor peccandi
hacnecessicate, non abstergeretur illa noxa ex libero pec-
Caco Adae: quod enim Deus auchor peccarisit, vel non s
censendus, ex regulis et principiis rerum phrsicarum
non ex moralibus, aut legalibus reoulis meciendum est:
ec h aliqua necessitas P’hylica rrgeoc. Cainum ad peccan-
dum, cumhae=ex peccato Adae inferatur; liberras Adami,
quie dumcaxar moralicer concinsir Cainum, non elt
idonea eximendo Caino a necessirate Physica peccandi,
nec à Deoabsersenda huic maculae ex Physica necessica
ce consecuta.
Necrolet, E obiicias Adamum hoc commeruisse, re
in eam necestitarem Cainus inducererut: hoc enim per-
inde est, ac li dicas meruisse ve Deus Cainum impinge-
tet in peccatum, nec proprerea iniultum fore. Sed Fal-
Cum omnino est, Caini peccacum rila ratione à DeOPrO-
dire, vel in illum posse reterri re authorem d caulam:
Mua
lat
Ad Pl
PTaet
uSDEI
Mii de
dented
polie
bectate
idlent.
MIII: B
MI,
ater
(11211O
le
m
12
eiaI
Melle
MMI
c
H1a
am qt
A
1

## Folio 451 — 1677088362:0491
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000491.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
MENS D. AVOVST. ExPLTCAErE.
Trustra exgoad eam impierarem auercendam, omnis liber.
eatiS CTCdEX ruS reperitur, re a primâ radice, a roluncare
Adae praeventa auxilio Molina indifferenci.
Praecer haec vicia laborar, opinio lanfenii, alio nihilomi-
nuspericulo(o. Nam si Adamo ad peccandum necestaria
tuielibercas illa formalis, omnis sraria dominatrix; ea-
dem opus est posteris: alias eodem oradu peccaturis le-
saliter, non moralicer, rei legalem ee impuratam habent
libertarem, id est, sicur censentur habere libertarem, qua
carene. ita illis impucabieur reacus, quem non merue-
rune: quae omnia aliena unt à Dco, et ab ea lese, qua
lanxit, ve anima, quae peccanerit, ipsa pereat, quomodo
aucem libertas non desit creacura, ricima huius pareis dif-
puratione explicabius.
PAR AGRAPHVS VEZLMVS.
Duplex difficultas resoluitur.
YTACTFNVS de Primo capire: breviores erimus de
Lsecundo de Postremo, qua iildem argumentis pro-
baneur. Cercum ergo stacuimus ex mence Aupustini, pEa
cerauxilium, sine quonon, seu graciam habicualem, aliud
dacum esse actuale, seu auxilium quo, idoue eciam eri-
bus ex Augultino celtimoniis euincitur. Primo genere
cestimoniorum constac dari aliquem actum gratix, ee
eum elici nequeat solo auxilio possibilitaris, seu habiruali,
communi bonis ee malis, dandum est aliud actuale, quo
dicic Augustinus, Dcum rexille hominem, a Angeloss
idque distinctius explicat ad finem PCalm. 44. ResIT nOS,
quia Rex est, ne cadamus: recendo autem non franeienos
nam quas non resit, fransit.
Haec et alia loca Aucustini decorqueri postent ad ota-
tiam praeviam, subdicam libero arbitrio, quibus exce-
Prionibus non paret locus ciratus ex duodecimo de Cini-
cate cap. 9. rbi quaerie Ausustinus, rndonam Pancti An-
seli, pea Daemonibus; acceperune praescienciam le non
caturos, cum aliquando rerique de hac re incerri fuerines
An ex diuerso creacionis, ex instificationis beneficio; an ex
Merico3 Bc concludie non enasiste cerros sux miserix, aue

## Folio 452 — 1677088362:0492
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000492.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
432
DESPVTATTOIL. SECT. II.
Felicitaris, ex differencia graciae, in qua condiri sunc; sed
qua postnodum daca est ad merendam sloriam, quae
negac eA malis: _ inde dicuntur malis cadencibus, man
sis adinci boni, eodem instanti, quo mali demerebantue
damnacionem: nec hune locum eleuac, quod dicic onde.
cimo de Cinitare, post malorum ruinam, quali hoc diseri-
men accideric polt malorum poenam et bonorum prae-
mium; islud enim sionisicac eantum praemium bonorum
Tuccelisse illorum meriro, ad quod fueront magis adiuri, col.
laco nempe auxilio quo, etticaci, quod malis negarum fuits
Frgo Auvultinus agnoscie auxirium quo distinctum ab
auxilio, sine quo non, necellarium ad merirum collatm
bonis, malis Angelis negatum.
Exrocâ hâc dispuratione, peaecer plura, quae elici inde
Dollune, constare puto D. Fhomam principia doctrina
Augultini, ciusquementem verius assecurum lansenio, de
proinde nimis auxie reigiolos elle, de rano cimore percel.
li eosmaxime, qui cum D. Thomae se discipulos iactent,
Ponciticiis consticurionibus sen sum Tansenii ex Augustino
damnancibus, acquiescere nolune, nec lubiici; quasi ca
lumnia sic aperca, Cuspicari Tanfenium aberrasse a legiri.
Ma S. AUgULTIMIINEEEPECTaTIONC: VECKTOTA FaCCaM, quX
hoc oblequium iure exioune, non rideo, qua ratione
hanc concumaciam exeulent, qui D. Thoma magistro
eloriancur, nili obcendant Tanfenium Angelico Doctora
Felicius D. Auguctinum Fuille interpreracum.
SECILOLDKLC
ronmenta à Posteriori, qnibus Dua Scholae Tho-
mistarum. S Recentiorum suam muniunt de
scientia media opinionem.
ISPY F A XFONE M criparricam inltiemmus: nalH
 quidquid de hâc controverha srauissimâ hacterius
Ceripcum est, commode dividitur in cres Argumentorum
clalles; primam a priori, alceram ab authoritare, et resti-
moniis, certiam à posteriori, ec ab effectis. Duas proin.
enii renuirare pastes absolui: Superest postrema om.
nil
quie
IVen
P1O
I15 (e
mullo
prate
BIS II
net
prol
soluto
Theo
cum
nOC
9
1
A
MOB
ii
eiut
sue
O
lin

## Folio 453 — 1677088362:0493
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000493.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
DEPVESTO CALVTNZSML.
453.
nium incricatissima, quam si vellem pro rei amplicudine
prolequi, conserenda huc esserrora Theologia; quia vix
quicquam haber, quod ed reterri non pott. Seu consti-
euendae sunt dispuracioni metxe, ne abeac in infinicum.
Propolicum implebo, h respondeam iis, qua adhue in-
soluca superlune, ex dispucacionibus amplistimis, aduer-
sus Ccholam nostram instituris. Pa vero non admodum
multa sune; quia fere omnia decurri quae nos actinGunE,
praecer 4. Disp. capur poltremum, quo Caluinilinus no-
bis impinsitur. Ouamuis responsio ad hanc acculario-
nem fere occupaca sic primâ noctra Dispuratione ad duos
Theophili Rarnaudi libros, qui idem nobis consorcium
cum haereticis obricir, et iildem probat Argumentis, quae
iam expediuimus.
Ouamuis hi duo Auchores sensu conneniane, d Thelis
mulrum camen methodo dispricandi, cruditione, de ani-
moeciam in nos differre, credo me iam obseruasse: mei-
que indicii ipsius capicis postremi exordio luculentum ex-
et exemplum, cum Auchor accurace à le amolitur obie-
eti nobis Caluinimi consilium, de Cuspicionem. Forte
moroliores aliqui crederene illa detentione sibi Fucum Re-
si, e iltamasis in speciem, quam ex animo scribi, quod
ciurata rerbis acculario, coris riribus, _ omni genere AF.
sumencorum rrscatur, et rorius capitis series non admo-
dum consentiat exordio. PgO ica (um COPATATIS, VEMa-
lim oculismeis omnem Adem abrorare, quam Cuspicari
viros, savei a se discordes, aliud sencire, aliud loqui. Ouid-
quidsc secreriorum cosiracionum, remisto ad D cum inspe.
atorem cordium iudicio, id rnum mihi permicto, re ni-
hit de aliis suspicacus mali, consulam mihi, et quam pro-
puono caulx, ne mei condoris mepaeniteat. ee Fraudi Ae
aliistidem habuisse. Acque ica ex praescripra Fuangeli, ero
consentiens cum AduerCario, re ille prorestatus, Le nolle
Caluinilinum obiicere, nihil omierie eorum, quae accusa-
eionem grauissimam rexisimilem Paciane; Sic cg0 nihil ho-
Aile de Aduerorio suspicaens, illius conacus depellere
enirar, quasi a manu bencuola excidium impenderet.

## Folio 454 — 1677088362:0494
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000494.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
AR ZTCYLYS PRFMVS.
Refellitur Calumnia es suspicio Caluinismi ab
auctoritate.
FDIR FBYS omnino Argumentis haec acculariomuni.
 cur: primum ipsius Caluinistarum rerbis; deinde
Catholicorum restimoniis; postremo comparatione do-
arinae Caluinisticx cum nostra. Paucis lingula retellam.
PAR AGR APHYS PR LMYS.
Responsio ad restimonia C aluinistarum generatim.
DDR EVES, d Facilis ad istud areumentum responsia
in prompeu est, haerecieis cum à Celstare Cacholico.
rum aliquor oloriantur, tidem nullam haberi oportere:
non cerre magis, quam illorum Masistro mendaciorum
Parri, cuine in acernum credamus monet Sapiens, etiam
Taluraria in speciem Cuggerenci.
Hluic primae respontioni, qua generatim sinsulorum
Caluiniltarum celtimonia refelluntur; addam duo Cumme
obleruanda: primum idem in AdVCrLATIOSFOFUM FCTOF-
queri, a consentu aciminensium. Nemo nelcit, factio-
nem Caluinictarum din in Eccletiam concordem, Cchis=
mare divilam, exordio huins saeculi apud Hlolandos, Or-
eo, in duas Commaristarum, et Rriminensium sectas.
aeque huic discordix sedanda habitum Conciliabulum
Dordrechanum, a quo reriu (que parcium damnara Ades,
nouaque à Caluini, ee Beza aliena menre cula est, e Pan.
cica praerer morem Catholicae Ecclesix perperuum; quam
cum Canx doctrina hxredicarioiure tenacem, de Magi-
Aram Christus instituerie, inaudicum est, Oecumenica.
Concilia ad dirimendas controvertias congresata, dam-
nasse hinc e inde concendentium opiniones, e nouam
Tanciuisse Adei doctrinam: quia nullam Ecclelia probat,
nisi continua serie cradirionis receptam, cui detueuros
nunquam vindices Chrictus promitit aduersus Prophanos
45+ DFSEVTATIO TI. SPCT. III
1011
s
len
Spt
I
e
sciet
dis
Md

## Folio 455 — 1677088362:0495
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000495.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
DEDVESIO CAE VFNLSMI.
povitares, Sed cum Flxrericorum Synag09x, hoc maxime
differane ab Ecclesia Cacholica, quod haec antiquam re-
neat et servet, illa nouam quoridie Adem COnfnGanE
hinc factum porrento simile contigie, re Dordrechana
Synodus in Commaristas, perinde ac Ariminences ana-
chema culerie, de nonam Aidem invexerit ignotam con-
tendentibus, Cuisque decreris contirmarie.
Sed recumque sic, cerrum est Caluinictarum sectam in
cres Commaristarum, Ariminensium, e Dordrechani
Conciliabuli dinilam Sectas, primam ec postremam ad
causae sux praesidium Thomistas, Aciminensium alceran
sciencia media Parronos aduocare. Quos vero ex his
Caluinimi asserroribus, pucac Adverlarius ab Ecclehae
Cacholicae sensu lonsiiis abeste. Non dubico quin Com-
moriltas cum Dordrechanis damnandos sin ariminen-
sum srariam pronuncier. Sed quis non videac, iudicium
istud non carere graui, de iusta, graria e odii suspicione,
quod Ciommaristae cum Dordrethanis in Thomiltas pro-
niores, ad decrera contugiane; Ariminenses decreris
intensi ruo sciencia medixe prxesidio sC TUEeNEUE:
Ouid adicta dicent Cacholici a Parrium Audio remorio.
res? Eodem loco revonent Ariminenles cum Commari-
Ais; ee inde, vel nihil mali Thomictis creari ex Dordre.
chanorum in illos inelinacione, vel par periculum ec dam-
num ascisei dicene Recencioribus, ex Lriminensium in il.
los cudio, ee affectu. Ouare rel deserenda est haec in Tho-
mistas acculario, ex Commaristarum consentu Aco auE
reto; vel subeunda est similis ex ariminenlium in illos
conlentione.
Nodum iltum exotui velim saluâ aequitace, neque ex
Praindiciis proprixe sencenciae; Ariminenles Cacholicos
Dronunciari; quia sibi concordes lune, nec damnari Ciom-
maristas quast harericos, quod ad Thomiltarum videan-
tur parres accedere. Si concendas ica pronunciandum,
quod Funisius, Molincus, Amesius ex Thomictis arripiane
Argumenta in Aduerlarios; eoo huic iudicio incercedam,
aut diversum feram, quod Lacobus Ariminius, ec illins
aecta Perchinsius, Arnoldusi, Vosius, GroMus, Moli-
nam laudene, Pennotum din noctuque legant, Suavenn
sibi in Magistrum ec Parronum ascilcane, quod scieneis
medio sr illis loco clypei et celi, qu’à Aduerlarios de
iii

## Folio 456 — 1677088362:0496
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000496.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
456
DESEVTATTOII. SECT. III.
Pellane e lacessant. Si dicas ariminentes non longe else
a Feeno Dei, et inde pures rua senla commendari, quod
minus ab illis Factio Ariminensis abhorrear: idem de Gom.
maristarum in Thomictas provensione pexiudicium pro
nostrâ sencentia arripiam.
Tgitur hic aequo Marre xeternum cerrabimus, nisi aliun-
de Probes Briminenses, Caluinistas aequitate causae Ad
vexlariis esse superiores. Sed hoc non eninces nisi adiun
vas, roslongius quam Thomiltas ab errore abesse, quod
vuum neltra concrouertix caput elt, hactenus nOn PrO-
bacum, neque illa consensione haerericorum vuguam
euincendum. Nonne praestaree hic rorum pacis praeferre,
quam aerernae discordix Cemina Perere, et Fouere. Perme
non stabit, quin perperuam pacem ineamus in commune
Ecclelia Cacholicae bonum, cum aliqua nostrae cause no-
xa, compensanda reilicare religionis. Eg0 lane nihil du-
Bico polliceri, meo, omniumque Thomictarum nomine,
ariminenles pro Cacholicis nos habituros, si aliis er-
roribus abdicatis ad Ecclesiam redeane, quamvis ad partes
Molina de gracia, praedeltinocione, de livero arbirrio acce-
dae. Sed a robis exigo simile itudium pacis, nec robis
haererici sine amelius, Molineus; quamdiu de gracia,
Pradestinatione de libero arbierio cum D. Thoma, AIua-
relio, aliisque Thomictis idem loqui e sencire visi fue-
rinc; neque hoc nomine, sI CXEeTOS errOreS eiUTCNE, 2b
Ecclesia exelulos relitis. Flas verinque condiriones pacis
acceptas habeamus, nec nimio praeindicararum opinio-
numamore incendium, quo a mulcis annis AAGTAEEC
Clelia Cacholica moremur exringuere, vel augeamus. Pex
menon stabir, quin a mutuis acculacionibus, in Religio-
nis Cacholica perniciem, de Flarericorum scandalum ab-
stincamus; nec Ariminenses nos depellemus, quod scien-
eia media purene icer sibi munire ad auicam Fcelesiae Aidem,
dummodo ros eodem animo exciplacis Gommaristas, et
Dordrecthanos. si a Cuis erroribus parianeur decreris
Schola Thomistica, se ad fidem Cacholicam erahi.
Licet iis conditionibus ec praeiudiciis credam Colura de
contrica, quae rariis locis, ex Caluinistarum consorio
incorquentur innos argumenca; non camen desinam sin-
sula decurrere, iis responsurus, quae aliquam Casuinis
an nos deriuare invidiam poHtine.
pess
1d0
MI
cut
pin
bnt
holic
101
abie
e
18
iladn
ex 10
ib
d
1m
tHI

## Folio 457 — 1677088362:0497
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000497.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
DEDVESIO GABITRISMI
PARAGR ADEYS SFCYNDVS.
Responsio ad primam Classem Arcumentorum.
Ouacuor Dispucationibus, certiam in Salmanticen-
Cses, de quartam in Toannem a Sancto Thoma retel.
lendas (uscepi: primam, in Tunisium, et alceram in Anony.
mum nihil MOTOT. Paucis eamen amoliar praiudicium
caulx, quod ex Tuvisii conlortio alcilcitur Disputationis
prima cap. 1. maono vorborum delectu. Hlaerecici pecu-
lantiam ralide d inste castigacam, convitia, qux in Ca-
cholicos spereit Frequenistima d arrocia, in illius capur
intorra probo. Gratulor. Aduerlariis non deesse cloquen.
eiam, quae haerericos exasitec, re si quam rolupearem ma-
ledicendo perceperune, eam male audiendo amittane:
neque enim minus acribus verborum aculeis Funisius
punsitur, quam ipse Cacholicos lacelsiverie: Sed haec ni-
hiladnos: FIxereriei maledicenriam daMnaus.
Excorocapiternum, quod adt remtacie, acrinso; nOn
masis repurare nos lxelos aliquo huius haererici ad noctra
principia alsentu, quam Aduerlarios; quod cum illis dt
nobiscum de Trinicaris, ec Incarnarionis Mysterio con-
veniat. Ouis enim nesciachaerericos sc dici, quod Euan-
selium non ciurentin eorum, sed seruaris pluribus Arri-
culis alios abiiciane, cadem authoritare, de sevelatione
divina COntirIatOS: CerTESENen Cus harericorum Fraudi
nobis fucurus st; Sonciniani inde erroris eadem simili-
cudine veri coarguent nos, quod Trinicaris de Incar-
nationis fidem communem habeamus cum Lucheranis.
de Caluinistis, quos Hlxrecieos habemus. Fc ne quis cau
setur larius hanc detentionem parere, lonsiulque a no-
Ara conrroversa abesse; ltrictius re(pondebo in re lubie-
Ata Tuvisium coro (uo libro, rix meminisse Caluini:
inde justam habeo conguerendi causamr, quod illi aftin-
sancur verba angulari charactere exarata, quali Pro-
Pria ipsuIS quae apud ilIUM NON exEaNE: Caluini senten-
nam ruere, si doctrina de screntia media Carta recta con-
sernetur. Sed, inquies. loquieur Caluini Discipulus.
Esto, sed hic non cam Caluini, quam Scori discipulum se

## Folio 458 — 1677088362:0498
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000498.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
458 D ESP V Z AFZO II. SECT. TII,
PrOScetur. Nam aliquo sui libri loco scribie, Scori subri
Licarem sitri Cumme placuisse, ee hâc de Scientiâ Dei tra-
Ctatione Divo Fhomae anceponere, cumque sequi velue
ducem, et Magistrum: ve si quae ex Fuuilii consortiono-
xa timeatur, in Scorum, ciulque Discipulos casura ma-
SisHE, quam in Thomistas.
Praecerea id in ancecelsum obseruo Tunisium, amesium,
alio(que Caluiniltas Fuse citatos Disp. Guarta cap. vIri-
mo, Paras. primo, Scoro, aliilque Theologis Cacholicis
adhaerere; ommitso ac pene derelicto Caluino, de liber
caris nostrae concordiam cum auxilio srarix, cum scien.
tia divina, ec decreris aternis reperere ab omniporentis.
sna victure. qua Deus res tacit, eo, quo placer, modo,
libere, necellario, aur continsenter. Monstrent Aduer
Tarii Caluinum hianc ad turandam liberratem viam cen-
talse, calcacam Auoustino, Thoma, Scoco, aliilque Ca-
cholicis: e cum concedam quod obcendieur, nullo proba-
Eur Regumenco, hos Caluini Discipulos à Masistronon
esse Ceoreres; nec lubinde ab Eccleliae Eliis reris, esse HIx-
rericis accensendos, dum ita senciune ee loquuneur; nis
abiis, apud quospraeindicacarum opinionum amor in-
ualescir aduertus anciquae cradicionis, de tranquillicaris
Ecclesiae Caeholica Rucium.
De Caluinimo senuino mulca dicta sune a nobis Disp.
prima, eiu lque brenem Cynopsim dedimus: plura hic ad-
demus, Coluendis obiectionibus necellaria, _e OpPOrT-
na, e illius originem alcius reperemus, rario (que gra-
dus hic Lector Christiane oculis subijciemus.
PA R AGR APH VS PERFIVS.
Caluinismi Anacomia seu Synopsis.
Lulllelo Olcula enie nenio locat. U Ilato Le
arum superiori Paculo sectarum. Tucheranismi re-
rd duplex, ee Caluinilmi quadruplex, aur, s relis, quin-
cuplex omminoctarus distingui deber. Lutherus primo sui
Furoris actu abreptus in ruiclephum, in PcisillianOs, d
Manichaeos concestie, dc liberum arbirrium ex praedecti-
nacione xrerna, ommino sultulit, inducta Stoicorum
pec
Pra
l1
Bs
ent
Ie
NoX
dt
adi
Bemane
leu
iceit
1
tit 
od
H
mendat
leta
,e
1 M
ili d0
aisic
ilib
cubieri
iim
DLuehe
Ie
11
Ium
ide
22

## Folio 459 — 1677088362:0499
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000499.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DEDVESIO CALVTNISMI
necessirate. Flinc prodiir eo Auchore liber cum monstro-
(0 Titulo de serno arbitrio, cui praecer alios relpondie
Fralinus, rerus Lucheranilmi parens: led aegerrime cu
lic, quos in daemone genuerat Alios, eo relanix proeres
(05, rehominem ad bestiacum intimam Correm derrusis-
sene, eo (que libello de libero arbitrio calticranit. Licet Lu-
therusprimum concra parernam castisationem contu-
max, exrorem suum respontione ad Eralmum cucarus (Is
poltea camen eum lux inlanixe puduir, ec poeniruie; non
cruditione quidem ee eloquenria Fralmi, sed incredibili
Germanorum corrupcelâ: qui reiicta Ade avita, ad Lu-
cherum desciverant. Raci enim, quod noui Fuanselii
Buccinatores inclamane rerum esse, hominem a Deoin-
Hicurum, aut cerre peccaro corruptum, non iam liberi,
sed serui esse arbirrii, de libercarem humanam esse Aine re
Ticulum, in omne scelerum genus sele peacipices dedere.
eica projecti rinebane, re opns fuerie Lutherum Ger-
maniae risicationem sulcipere, Palynodiam canere, et
quod homini abstulerat, liberum arbierium reltiruere.
Hlinc secunaus excicie Lucheranilni Racus correcti, de
emendari: ec ideo Bellarminus agnoseic nullum cum Lu-
cheranis de humana libertare dispurandi locum Cuperel-
se; quod omnium parens Lucherus, ciusque Adus Dilci-
pulus Melancthon, quam commencariis in Epistolas
Pauli docuerarimpiecarem de seruo arbirrio, et de pec-
catis in Deum reterendis, rerractaverine, resticuro homi-
nilibero arbierio. Fric progrestus Fuit Lucheranilmi libe-
roarbierio primum intensi, deinde rindicis, contra C aL.
uiniimpiecarem, cui placuie maris error quam recracta-
eio Lucheri.
Neque rnus fuic Caluinimi Racus: quadruplex enim.
dursimalis, quincuplex distinguendus erie: nam quoad
catum innocentix, nihil de liberrace cum decreris diui.
nis, et oracia efficaci sance docuie a mence Augultini, de
d tide Cartiolica alienum: Ccd inde veluri rupes e monce
delapla, in infinitos se se errores pracipire dedic; Iquorum
primo gradu, de sacu praedestinarionis, de graria, e Adei
iustificaneis vi, ad Caluris opera sublarum est liberum ax-
birrium Flune errorem omnium decerrimum destendie
Bera, Caluini primo. genitus, et in peltilencix Cachedra
cenvensi succestor, colloquio Monepelsaxrenti, GO1.

## Folio 460 — 1677088362:0500
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000500.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
160 DIsFaCIOII. SECT. III.
matistae in FTollandia illi mordicus adhaelerunE.
Elinc nacx sunt acerrimae Commaristarum cum Armi
nianis concertariones, quibus parata est ria ad secundum
Caluinimi starum. Dordrecthano Conciliabulo consti-
curum: eoque praedectinarionis Caluini primus risor,
variis remediis, et correctionibus mirigatus est: hoc ma-
rime capire, quod arcanum praedeltinationis ee reproba-
tionis, non ad naturx integrae, re incerprecabatur C alui-
num BCZa, illius mentis cerro conscius; led a COrFUPEA de
originali peccaro riciara reperentes: deinde ipsummee
Caluinum de libereare emendarunt, eius opinionem, de
homminis Cantis libextare, nihil efficacia decrerorum, ee
duxiliorum lala, ad StaTUM naTUIEX COrruPEX vOIUCTUNE.
Perrinere. Sed id mali sui parentis emendaroribus con-
tioit; quod abdicaro de libertare ertore, alios qui inde
appendebane, de cercâ praedeltinarione, de perseverantix
dono, ex grariae, se hidei instificaneis incorrupro, omnium
Deccatorum Cordium parience, nec minus merici om-
nium bonorum operum imparienre, tanquam certa Adei
dormara, luis decreris Canciverune: aeque ita Caluinum,
e Commaristas, hinc seruaca libertare, inde Arminianos
Pancico dono cerro et incorrupro Adei electorum depule-
runE, de damnarune, ec Caluinimum, nutancem, de a
Fundamentis connulsum Fulcire conari sunt.
Terciostacu arminianorum in Beram, de Commari.
Aas, e subinde in Caluinum perrinacia in purum pu-
cumque Delasianimum Caluinismus mueatus est: quar-
eo vero gradu sonciniani Calministarum Alii, Haereri-
corum pessimi, ec decerrimi, Cublata hde Frinicaris, In-
carnacionis Chrilti, meritorum de prarix etficacis, C al-
vinimi ruinis purum Pasanimum astruIxCrUNE.
En Christiane Lector paucis perstrictam, Cuisque co-
loribus depictam, omnium superioris, et nostri saeculi et-
rorum cabellam. Pluribus has Calvinismi ee Eutheranis-
mimurariones probarem, nili nostra gencalosix leries
nocissima esser iis omnibus, qui a primo limine nostre
EACULI CONFFOMCFAAS TA IULAFUNE.
FTinc ralide depelluncur omnes summâ arre in Tho-
mistas instructae, de libero arbirrio cum Lucheranis de
Calminictis sublaro; calumnixe: Falsum enim in primis el,
et ex ixnorantia historix de LExrelibus seriprum, d l0li8
Amin
Ainatio
111115 211
id, a
Moletal
Porunt
BI O
110 E
mn d0
Seot,
Coluin
oIIC
O
1II
1

## Folio 461 — 1677088362:0501
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000501.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DEPVESIO CAEVINISMI
Arminianis mutatam Caluini e Beza de dinina prxde
ctinatione, e oraria efficaci doctrinam. Juam enim C al.
uinus in sacu innocentix liberi arbierii cum dinina scien-
iia, de prouidentiâ iniverat, _E a SEAFU NAFUIEX COFEUPEX Si-
Aulerat concordiam, Dordrecthani Parres Conscripei, et
illorum rindices, Molinaus, Amelius de Fruilius vitoque
staru obstinere rolune, nen beneticio scientix medias
quod conrendebant Arminiani, ec inde in Pelagianis.
mum delaps Cunc; Ced eficacia omniporencia divinxe cum
Scoro, aliilque Theologis Cacholicis; imo cum ip (OMeE
Caluino, magis Cacholice de naturx incegeae, quam de
Corrupexe statu sentiente.
Ouid erso prchibet, quin Carholici in torum euase-
rinc: Nempe, quia hoc Caluini errore de libero arbirrio
correcto, quosinde deducebae de Ade instificante incor-
rupta, mordicus seruarunt. Finc illis haereleos lepra ad-
haelie, e Falla doctrina vera incermixta: nam re inquit,
Ausustino lib. 3. quaest. Euanselicarum CaP. 40. Fera
falsis imordinate permixta in ona disputatione, vel nar-
ratione hominis, tanquam in unius corporis colore appa-
rentia, senificant lexram, tanquam veris, falsisque co-
lorum fucis humana corpora variantem atque maculan-
sem. Ouid ricis Ceu leprae Thomiltis poruic adhaerelcere,
excontasio Caluinictarum, ca tantum PartC, Qua D. AV.
eustinum, qua D. Thomam, qua ipsummer Caluinum
deliberrare Racus innocentix Catholice senriencem, Ce-
curi sune; aliis omnibus, in quos delavsi lunc, erroribus
damnacisd
Ista rero ita se habere, neque graris à me consingi, de-
monstro ex Bellarmini concroversiarum cora Cerie, velu-
ea loco arsumentolo, quibuslibet cestimoniis expressis.
ad rem conticiendam etficaciori. Beliarminus, nedurm
Cacholicorum diligens, de accurarus collector, ve mali-
ene rocabat Antonius de Dominis, obscurandae clarissimi
riri glorix, led coregins auchor, nullam de pradestina-
tione cum Ilarecicis contronersiam instituie: obicer tan-
rum contra Bezam ex colloquio Monpelsatrensi refellic,
quod bonorum a reprobis factam electionem malie, ex
nocura peccato originali corrupea; de Bellarmini senten-
eiam Dorarecthani Caluinista, improbaco BCZ2, et C al.
vino, Cancivuere: duo cancum ex Caluinistica pradestina-

## Folio 462 — 1677088362:0502
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000502.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
462
VISETATTOTI. SEOT. IIL
tione insectarus est corollaria: praedestinationis, et do-
norum ex illa consequentium ri sublacam libertarem ad
opera pietaris, e consecuram inde cerricudinem iusticia
Piasenris. Futurx perleuerantix, et praedestinacionis
aecerna, dc irrica inde heri quae cunque ad Calutem praepa-
eata media; baprismum paruuiis inucilem, adulris bona
opera, corumque merita nihil conterre ad vitam xecer-
nam comparandam. Ouid aa ilta Dordrecthani, quid
Molinaus et Amelius: Ouoad primum de libertate, Au-
sultinum, alio (que Catholicos securi, a Caluino, vel (al-
cem ab cius interprere Beza desciverune: atque hac par.
ce Arminianis magis, quam Commaristis accesterunt;
quoad exerera Caluino mordicis adhaelerunt.
Flinc Facile elt renebras a luce secernere; quid boni de
veri, quid Falhhabeane relaci Scriptores porest incernos-
ci, nec credo Aduerlarios nostros adeo luarum opinio-
num domesticarum renaces, caula Catholica negligen-
res, quin habicuri sinc pro Cacholicis Molinaeum, Trri-
Sium, si Correcto errore Caluini de sublata libertate vi
Praedeltinationis, alios inde consecuros bono animo eju-
FaTCnE: Aequi Caluinista Moderni cum Thomictis con-
veniunt cancum primo capire, aliis rero, perinde ac a
Cacholicorum caereris in torum dilsentiunE: erg0 gracu-
tandum nobis esser, quod Hecerodoris riam muniamus,
ad reditum in Eceleliae gregem de sinum.
PARAORAPHVS O YARFVS.
Expenduntur sigillarim alia testimonia
Tlaroricorum.
ISITA COMMTUIS, adeo dperce e ralide connelluntur
argumenta ex celtimoniis haerecieorum, re supertuum
videatur singulis respondere. Omnium vis, qua conclu-
ditur Paragraphus, hoc dilemmare continetur. Vel Ame.
Sius, Molinaus, ecc. nescinerune quid sen serir Caluinus
ee quid senciant Thomiltae, vel gracuiro menciuntur. Ni-
hilhorum: probe seiune Caluinum mulco caurius de li-
bercace coisse, quoad nacura Cana, quam CorruprX Ca-
cum; quoad primum convenire cum Catholicis, de Tho-
mistis: quond alterum ab illis dissenrire et exraAle. ProbanE
1
les
pnie
i
u
15
idue
leenir
recte

## Folio 463 — 1677088362:0503
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000503.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
D EPVESIO CAEVEN TSMT.
Caluini opinionem de libertare nacurx ltantis, impio
bane de PCrVIEUTE, _ nCCCHITATI MaTUILX COFTUPIA: P F9O
quosdillud capue, nihil impedie quin Cacholici (IIIE, ec
Ausustiniani. Ouid ergo inde noxx importari pocele
Schola nostrae ex eorum consensu in doctrinam noltrams
Etismunimencis praestructis leui brachio depellemus ca-
lumnias Caluinimi in nos incentatas ex cribus capiribus.
Primum pecitur ab harecicorum cestimoniis: Moli-
nauS, inguiune, in Anarome Arminianimi insectatur
Aeminium, ee Poncificiosranguam Caluino repusnan-
res, qui, veait, Pelasianismum it a interpolarunt suut Ar-
miniani Papismum: EC CaP. 37. nUM. 12. Nit Arminianos
de lesuitarum lacunis hausisse, nescio quas voces, resistibi-
litasis, C9 irresistibilitaris, quibus incenia implicant: Lx-
Soharericis doctrina Recenciorum de sciencia media ex-
Plorarrice Fucurorum, est Papilmus, Ceu doctrina Or-
chodoxa: quamcum que aliam Cuam putant, ac proinde
concordes lune Thomittis.
Hac argumeneario nihil conera nos raler nis ex FalSa
incerprecatione Hlarericorum, quibusres nostrae parum
compertae sunc. Non dicam Molinaum, qua ex illore-
FCTUNEUF, non habere, qua(I HOC NOMInE INSCCTEFUF PON-
rificios, quod Caluino repugnenr, quem iplemer cum
Dordrecthanis correxic, auc eius opinionem reuocauie
ad Aurustini gratiam per se efticacem: quod Panc illis ma-
sislaudi, quam ritio vertendum est.
Respondeo secundo: toram Molinxi insectationem
aduertus Carholieos Ponciticios ortam elle ex ignorancia,
auc Caise intexprecatione doctrina Cathalicae, quali cen-
Peamus omnes, non posse ltare liberrarem nisi depulss
gracia eficaci Auoustiniana, et loco illius aduocata scien-
ciamedia, quam ille doctrinam aperro mendacio Papis-
mum rocar. Ouid vero inde inferri porest, nis Fallo im-
Puracus Thomilris Caluinilmus: Absic adeo graue dede-
cus ab Ecclesia Catholica, relibertas seclusa graria etfica-
ci Augustiniana, sccommunis sensus Cacholicorum. In-
deenim Fixrerici instam haberent caulam discessionis ab
Fcclesia, e hoc Calcem nomine, optime de omnibus ine-
ruisse censendi Cune Thomistae; quod icer haerericis mu-
nianc resxellus in Ecclesiam, depullo cimore Pelasianis-
mi, quorno decerreri possune Clarecici, ne consilia lua in

## Folio 464 — 1677088362:0504
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000504.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
464 DISFVZATIO II. STCT. III.
meliusreterrent, ec ad Fceleliam redirent, quam sibinon
Polsent perluadere Cacholicam esse, si grariam Augusti-
nianam, id est, per (c efficacem, Ceruandae libertaris caula
reiiceret, quali cum illâ Care non posset.
Eadem elE Responsio ad AmeLiUM, qui rE FeFCFE PerrUS
a 5. Tosepho Disp. 2. Sect. 7. de luaui concordia, miratuE
Bellarminum cribuere Caluino, e Zuinolio, quod putat
ipse Thomistarum esle. Merico miraretur Bellarminum,
si quamcumque riam ad rectum de grariê ee libero arbi-
trio sidem periculolam diceret, nisi duce scientia media
incundam; quia alia superest ab Augustino erica, de cal-
cata: nec censendus est Hlareticus qui tanti Doctoris re-
Sigia presserie, quod a D. Thoma eiusque Discipulis Se-
ctione luperiori Factum demonstrauiimus.
Nec rerum elt, quod ibidem aduerrendum Lectort sub-
jicicur; Elaeretieos eo nomine Haerericoselle, quod ne-
genelibertatem grariae dererminarricem benelicio scien
cix medix; sed quod in tocum auferane, ve Lucheces exor-
dio sux haeresis, de Caluinus perpecuo: vel si admictane,
veveriu (que Heresarcha Dilcipuli, ab ipla praria etficaci
manancem; haererici sunc, reilli Funaamento astruune
rarioserrores de cerra instiria praesenti, perleuerantia tu-
cura, de Adeiustihcance. Ouare licer principiis nobilcum
conveniane, longistime ablunt consecutionibus.
Aeque hinc soluitur idem Argumencum alià Formà lub-
jectum, cuius tamen eadem vis est, Caluinus et Caluini-
stae dissentiunt à Fridentino, quoad liberrarem. Respon-
deo non eadem rarione differre: Calvinus quidem into-
cum dissensit à Tridencino aecreto, ex vero illius senu;
Quia, negac reseneratis reram libertarem, quam homini
stanci concedebac. Amesius vero dillentit Falsa, decreri
incerprecationes quia purat eostaru, liberratem ex grariâ
a roluncare decerminanda, seciusa gracid efticaci Augu-
siniana. NVos Amelii incerprecarionem damnamus, Pen-
Cum illius Cacholicum parimur esse, emendato Cal
erino.
Si Christi Charicas rrgetet nos, nec obstreperet ato
Dexindicacarum opinionum; gandendum esser quod Ame.
lius non liclorse a regnO Dei, cum CEaLII HALUIEX COFTU.
Pex relticuielibertarem, quoad actus tum bonos, cum ma-
los, concestam à Caluino ctacui innocentix, et à Thomi-
Ais
AS
n
leruI
1atI
MH

## Folio 465 — 1677088362:0505
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000505.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DEDVESTO CAEVENESMT.
Ris verique ctacui altertam, nec mirum est hâc parre Cal-
einum ee Beram a Dilcipulis emendaros, cum Lutherus et
Mclancthon cumdem errorem ipsimer rerractaverint: ee
lane laecandum elt, quod harerici aliguamI pPXBCANE FCH=
piscencia spem, plu (que boni porest illis accedere ex con-
Corcio nostro, quam inde mali nobis cimendum sIC; cum
ea cantum parte conveniane, quâ sequimur Aususti-
num.
Amesio adiungitur Tunisius: _ quia Prxetarione Calui-
num laudanie tanquam Dei sanctum; inde deducitur C’al.
vinum in eorum sequi. FExc obiectio nullam rim, sicue
nec superiores, habec; nisi distimulara emendarione C al-
mini, quoad, libertarem à Dordrecthano Conciliabulo,
aliique Caluinictis huius Conciliabuli rindicibus, quos
inter. praecipuus est Tunisius; reid tancum ad eorum lalu-
rem ridearur optandum. Audium corrisendi, auc ab-
ziciendi Calmini, quoad alios errores, quod iam praesti-
terune delibertare, quam sanci homini dederat, laplo
concesta.
Tuvisio breuius excepeo, adiunsicur Theophilus Bra-
chetus, vulgo Milererii nomine nocior, mulcilque de
causis mihi colendus, quem malim sequi poenicentem,
quam errancem, ex passim cespitantem, dum adhuc FC-
clesix Cacholiex candidatus, tocus est in quarenda con-
cordix rarione ex rocopacis. Jam rero compercum mihi
est, illum graria efficacis Augustinianae, sectula scientia
media, acerrimum vindicem agere. Nec in ea caligine
Policum lacere pocuir Augultinimens, sed rerbis ex iplo
relaris aperre indicat hac in Parre: Sedis Romana Senten-
tiam priscam nec dum immucatam B. Ausustoni definitio-
nes amplexam, singularis gratia defensionem videri reti-
aere. Cacera quae his admiscentur, caligine inuolurux
seriplic; quale cstillud, contendere plero sque omnes C’atho.
licorum communem paremque gratiam cum iis communica-
ri, apud quos dispar incerdum sequitur effectus: condo-
nandum id hospiti apud Cacholicos, nec latis rerum no-
strarum callenti, dum, aic, plerosque omnes Catholicos
communem crariam ab augustiniana diversam defendere:
nec dum enim nouctar praecer Dominicanos, omnes P’a-
eres excalccaros Carmelitas, et a Mercede Redemprorum,
Academias Lonanienlem, Duacentem, ex Clerieis RC=

## Folio 466 — 1677088362:0506
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000506.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
466 D TSDVFA FFOTI. SECT. TII.
Fularibus Oratorii, Barrabicas, alioique plures COtON
Auoultinianos esse, et grarix per Ce eficacis asterrores
IIlud masis ridetur ex caligine profectum, quod Conci-
lii Tridencini emendarionem cencet, quali eius decre.
cum cum graria Augultiniana non admodum consen-
crat.
Acque his omnibus, cleuata, ee ad nostram cantam
aperre deducta tunc relcimonia ex Flarericis, quibus non
etac ignocus senlus Caluini, nec nolter, sed Camminum
emendarunt correctione luauistima, qua ridetur à se ip.
10 poltmorcem emendarus, rei Lucherus à Pe iplo super-
tice: quam enim concellerat stanei homini libertarem,
tihil lasam anrecestione aur efficacia decrecoru e consilio.
rum Divinorum; qua ille Cacus exigebar ex racione com-
muniprouidentix, d caularum secundarum cum primi
cognatione, pasti non lunt nesarihomini lapso, ec Diui
na sratia adineo. Oua re Thomiltae lune e augustiniani,
perinde ac Cacholici, non Thomistae haererici cualerune.
Vrinam quo ad carera Caperene: Ced nelcio an aliguirant
moroliline, remaline in errore perrinaces, quam hacle.
se ad Ecclesium, et ad bonummencem redire.
PAR AGR APHYS YEZTMVS.
Responsio ad 8. T estimonia ex Catholicis.
PED ConcrEnoNrum sensum, videntur Cacholicomm
anonnulliincurrere: ex Anciquioribus Vualdensis, ex su-
Periori Caculo, Socus noster, ex ilto Cardinales Bellar-
inus, Baronius, Epilcopus Bellicensis, ex Dominica-
nis Campanella, ex Thomiltis Conzales, et Toannes Vin-
centius: Fliomnes ruo ore pronunciane nihil omnino
Cacholieis esse posse cum Caluinictis commune, ee qui
ictos pro Orrhodoxis habene quoad libercacem, de decre.
eis divinis (ectuCo Sciencia media, Caluinictis esse accensen.
405: nec spem rilam esse curacionis malorum nis abdi-
cara dccrerorum eficacia, e eorum loco suffecta, et ad-
nocara (cieneia meclia exploraerice: haec summa est argU.
ACHEaTIONUM PAFAG, F.
Adicta primum ruinertim Respondeo diminuram esse
inductionem exemplorum, auc cestium, ad rem contia
seneaII.
mniuIM
postra II
IBet CO1
MMI Mad
1AUS; 2
Itragsi5
PentS R
mbentie
pracion
Reloo
ique ex
aris i
beim C
NAE, 1
HeriS 
beoeta
PatrI
hald er
homas
badi
DC
10
1

## Folio 467 — 1677088362:0507
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000507.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DEFYESTO CAEVENESMI.
ciendam, Cancibus concra Cacholicorum pluribus: de
omnium nomine Lorcam audiamus, lcer alias Schola
nostrae intensum, absdicaris peaiudiciis laris aeguum. Ouam
liberconrendant mulei ab efficacia Dininorum decrero-
rum male repeti libextatem, quoad bonos, malosque
actus; ad minus cam sentenciam probabilem cuadere
Sustrasiis, cor rieorum doctissimorum, _ FatIONUM MO-
mentis fulcam, de Aduexlariorum regulis probabilitarem
auchenticam ex rnius auc alterius Doctoris suftragio,
e racionalem ex arsumenris verisimilibus alciscentium.
Respondeo secundo; primum ex his Scripeoribus, et
fere omnes, non bonafide, e praecer illorum mencem.
acque exrra subiectam chelim reterri. Nodus enim disti-
cultatis ineo polirus est, an roluntaris libertas sare pos
hecum decreto de suxilio per se etticaci; nec Palua esse
quear, nisi ex gracid à roluncare suspensa scieneia medix
directrice. Id rrum Vuiclesus concendebat; omnia ex
decreris Divinisnecellario agi, in quem scripsic Vualden-
sis coxtanens illi, e ex Anglia conterraneus, magnum
sua Pacria de Pamiliae Carmelicana ornamentum. Nec
Thomas Bravardinus, ciuldem nationis, e aratis, à
Vualdensi dillencit, quem haerelis accularum non leso nise
ab Aduerlariis, Argumento leniori, quam retanco rito
procausa Dei conrra Pelasium ralidistime pugnanci,
adeo arrox malum creari possic, quod ab Amichio, 
Tuuisio, de hac Calminismi porre abdicate cum laude, ad
sui sensus parrocinium aduocetur. Nam E hoc rantum no-
mine Amesius de Tmrisius ab Ecclesia Cacholica segreres
sine, quod stare purene liberrarem efficacia Omniporen-
rix Deis qua plura efficiat, quam cesitatione possimus
allequi; x illi a doctrina Ecclelix censendi ellene mi-
nime aberrare, neque a contortio piorum excludi con-
veniret s si bona fide, abdicaris aliis erroribus, ab hac
Ansultini menre se abripi non parerentur. Neque 2deo
durecum illis agendum etter, re in Cacholicorum locie.
Earem nIR einTaTa iIIA OBIHIONE NON AdLMIETEFeNEUF. C~-
rerum Vualdensi (ee idem est de Soro iudicium) id
rrum concendit, de a Vuicleto, alii (que auc harericis, aue
Theologis porest exigere. quod Calminus admilir de sta
eninnocentix, et de narura corrupea inconsequenter act
sua princixia, et harecice negauir, libestatem cum decre

## Folio 468 — 1677088362:0508
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000508.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 78 lines, status machine
A68 DESDDTAZIOTI. SECF. I11
eis, de auxiliis Divinis conciliari polle, vel ea abdicanda; lopit
E nequeane niss noxia libertari ca incelligere de turari;
colque, aic meriro rualdensis, qui secus senriune, pe.
riculose Philolophari.
Hloc idem pra se ferune verba ex Soro relara libro de Na-
cura e GTraria CaP. 15. Inter Cacholicos se andinisse dogma,
hocnempe Vuielesi asserentes, Deum quadam nos vi ae
necessicate ad se pertrahere; ira vt in nostra conversione me-
re nos habeamus passive, C recepriné, de qua idcirco sa-
erosancta Synoduo Sessione sexta. Flis rerbis adhibetur in-
cerprecario Vuicleti, et Theologorum, quos merito CaE-
Dic Vualdenss. Nec quod eodem capire addic Soro, ne-
SaUS; eduobus, quos Deus paratissimus est aque conner-
sere; praesentisimaque misericordia aspirat; reddendam
causam proximam. cur hunc trahat, illum non trahat; quod
alter prabeat assensum, (5 cooperet r, alter menime.
Consulto Sorus caulam proximam astignac huius diseri-
minis, non primam radicem: ablic enim à Theologo Au-
dultiniano, de Thomicta, rein roluntarem creatamre-
Ferac, id de quo Paulus quaeric, quis se discernit E Et ipse-
mec Socus areanum illud explicat, distinctione sensus
compolici, id est, iungenris allensum cum dissensu, quod
repugnar, ex sensus divisi, cum consensu porentiam ser-
vancis ad dissensum. Nec rerum est, quod obijeieur ex
Soco, illum loqui de concurtu Dei Sumulcaneo, quinihil
differat ab actione caulx secundae, non de prauio, quia
hianc suppolicionem. Ccu necessitatem consequentia re-
Decit à libera in nobis mucarione, qualis non est, in-
quiune, praenia, sed simultanea. Respondeo enim, mu-
carionem ex praenio concurtu lubiectiue, sen ve in poren.
eia recipitur, necellariam, actiue quoad cerminum libe-
sam esse; quia conterrur ad liberd agendum.
Socum seguuneur Cardinales duo celeberrimi Bellar-
inus, et Perronius, qui Thomistas quoad hoc capur de
liberrare, cum Caluinistis concordes, ScriDto, aut roce,
reteruneur esse restari. Omitro, illos scripsisse, aut loquu.
eosanre Dordrecthanum Conciliabulum, quo correctus
est Caluinilinus. Ouod ad Bellarminum actinet, eria bre-
ui relpondeo; primum, ex iuris Formulis ab hoc iudicio il.
Li abstinendum, aut semonendum, quod illius sic insti-
curi, a quo Molina caula susccpra sic, communibus luto
Ma
idiIOr
MI: Ll
lieD an
AuS,
MOrrI
W alt
nrier
plui
vella
pan
Oue
III L
1eI2 C
lieat
pidexe
Pienete
D. THO
tiul
Dieo
Thoma
llicule
ICDO
b
16,
De
M
sI
pal
onstin
lum
tm, c
bium
IBBeH
nosi p
bletie

## Folio 469 — 1677088362:0509
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000509.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
DEPVESIO CAEVIHESMI.
46
Frasiis; d cum à Maiorum imperio, nOn Putaret sC pur-
pura exemprum, merico creditur communi caulx, ex obe-
diencia subleriplse, masis quam suo arbierio. Haec pri-
maresponsio rim habet ab alcerâ, primis luorum opcrum
edirionibus, magis Fuisse proventum in sencentiam, quae
D. Tnomae certo, e probabilius D. Augustini repucaba-
tuc: Sed in re non omnino indubicara apud se, proprio iu
dicio antiquiorem Fuisse auctoricarem maiorum, de lui in-
Aicuri caulam.
Dicotandem, iudicium ricimo practicum ad omnes
actus, cum bonos, cum malos ex Sanctis Bernardo de
Thoma approbasse, in quod recurrunc cadem Prortus
difficulrates, qua de graria efficaci, de libertate rrgentur:
nec postunt eninci, nili cisdem distinctionibus sen sus cori-
Polci, e dinili, necelliraris consequenrix e consequen-
ris, scu absolura e intallibilicaris, et secundum quid, qui-
bus Thomista eleuane Ardumenca ex graria efficaci.
DeCardinali Perronio mulea superiori sectione dicta
lunc: quibus addo, quod refereur Paulo V. Spopondisle,
S Thomictarum opinio obtineret de lancirerur decrero
Pontifieio, se omnes Gallix Calministas ad illius conten-
sum, ee ad Ecclesia Adem deducturum; vel ita exerre C ar-
dinalis erudirissimus, se iuxca Capiencissimus promist.
quali eo capire de liberearis cum graria efticaci concordia
constiruro comunibus roris, nihil superesser Controver-
Piarum, de Praedestinarione certa, de Pide iustificance, d
incorrupra, de Primatu Perri, eec. Vel Polum de eocapice
non amplius lirem moruros. Hloc secundum blero conce-
dam, quia Caluinum diximus ea parre a Discipulis emen-
darum, nec longe abesse a senrentia Thomistarum, quam
merieo putane, mentis Augustini reram esse interpreta-
eionem. Ad primum capue, quod lacius patet, dico non
Domisse Perronium nisi remere id polliceri (quod longe
abest à viro Sapieneissimo) quia plura in se recexislet
quam poruisset praectare.
Ouod ad narrarionem atrinee, de ciuldem Perronii
eum Parre Lemos d Toanne à S. Thoma exscripram, de
rera Caluinimento quoad humanam liberratem, plura
dicam Arciculo sequenei: incerim monco, nos in Cardi-
nali Perronio intinicas mirari dores, nec rilum validius
d leiiciusillo rum roce, rum seripris, Cluinictas (’ex quin

## Folio 470 — 1677088362:0510
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000510.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
470, DESDVTATTOII, SECF, III.
busfICTaE OrTUS) Protigaste. Sed hactenus apud ipsum
non lesi, hanc de praedestinatione et libero arbicrio Con-
Eroverliam ea rbereare Doctrinae, ee vi Arsumentorum,
qua cereras, percractacam; re mirum, auc incredibile non siE
vilum non improbasse, dux de hoc arsumeco dixit Lemos.
Vecilimilius existimo, rirum peudencistimum noluisse
hiac de recum asere, per cransennam delibata, ne gravil.
Timum confestum alio auOcareF.
Episcopi Bellicensislaudacissimum remperamentum
probo, e discrimen insinuacum incer Thomictas, d C al-
uinianos: hos casticuro Masistro nobiscum convenire,
Jam obseruaui, nili quod Amehus, ee alii, damment ex-
Foris opinionem, a nostra diverlam, nos à centura absti-
neamus: neque sinus incercelluri Armenianis, regressum
in Ecclesiam rogancibus, Peruara opinione Recentio.
rum. Idem beneticium pro Dordrecthonis Caluinictis po.
Cularemus, ne Aduerlarii eorum ad Eccletiam redirum
Morarentur: Ei caeteris erroribus abdicaris, rellene sibi
vermicti Cencenciam Augultini, ee Thomictarum de Pra-
deltinacioneoracuica, d pracis per se efficaci seruare. Ne-
que enim ica sumusnostris sensibus addicti, quin paria-
AMuT, e rlero experamus, ea lege omnium concordiam
iniri.
Suverioribus quinque ex Dominicanis, accedie Camu
Panella, quem non admodum moramus, neque mira-
murica cemere scripssse de nostris doemaribus, cum non
dubicaverie aristorelis PhiloCophiam damnare, quali ig-
norancix humanae limicetm, neque a brucorum supore
lonse abeste scripserir, nec lectum rnquam D Thomee
Arilt. quod suarum esset consticutionum observantisi-
us, quibus cavetur: Ne fratres nostri libros centiles le-
sans Duod veroliber Campanellae, quo ilta eftutic, duo-
rum ex Dominicanis Theoloeorum Patisientium Pa-
rrum Tonbert, e Maller, sultrasiis, et commendatione
munitus in lucem prodierit; id Factum dicimus, eo ani-
mo, quo a Thomistis Scoriltarum libsis nOn negaNCVE
huiusmodi restimonia; quanuis ab illorum sententia ab.
horreane, d rori sine in Scori concra D. Thomamcontrr-
mandis opinionibus ab Fcclesa permissis.
De Conzale d Toanne Vincemllo hedum Dominiea-
nis, sed eriam Zhomillis, vnuversim dico; MITuM nOn
ila in
P2 et
is Aec
MIDETS
ieris
pieata
balur
est
11
ciet
sest
1
1
nec
u
Dipe
H
ela

## Folio 471 — 1677088362:0511
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000511.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
DEDVESTO CALVTNISME..
7X
ese, si rnusaur airer c nostris a communi Schola aoctri-
naexerret, auc ab aliis dillentiae, cum relari sinC C50-
cietare quacuor, aue quinque crudirissimi Theologi, Pe-
rerius, Azorius, Marcus, Hensigues, Tiphano, qui im-
probara sciencia media, Molina, e Sociecaris, praedet-
nicionibus abloluris, ee grarix efficoci Angustinianae mOr.
dicus adhxreane, de Conzalis opinione diximus Dispu-
ratione superiori. Certum est, illum pro grariâ per (0
Phylice efficaci, contra scientiam mediam, acerrime pu-
Enare. Si quid rideatur Coripsille contra Aluarem, ex dis-
sidio privaro narum est, Calua causa communi, guod gF2-
tiam praeuiam nolit in morione rirtuola, aut qualitare,
sed in actibus indeliberaris, qualis estincentio fnis, posi-
tam esse: qua dispurari non minus pollune, illaesa doctri-
na communi, inter Thomistas, quam a Suare, de Valque
disceptatur acerrime, an Deus Furura concingencia aetin-
sac in decreris Fucuris, aut praesencibus; de aliis id genus
prove infinicis controverhis domesticis perstrepunt Scho-
la Aduerlariorum, Carca, e rectâ sciencia media, et Caus
communi.
ARTTOYLVS SECYHDYS.
Depelluntur Arrumenta ex collatione principiorum
Calmini cum nostris.
TACZENrS ex celtimoniis AuCtOruM, FrulEra EenC-
L. Lra est concordia Thomistarum cum haerericis. Nunc
alia initur Arsumencario, a collacione nostrorum, cum
haereticorum principiis. Ouamlibet reso incricara lint.
qua ciuldem Capiris vicimi Paraorapho cerrio depro-
muneur, per visinci fere pasinas, et rariis Caluinilo-
cis Aroumentorum mira arre confecta, ee pari in nos vi
INEOTTA; PEXTeF responsiones varias, quibus illa huins
operis inirio excepimus, dissiliune plane distinctione ex-
Plicata, diverlorum Calminismi Cacuum, de iphulmer
Caluini a scipso discordii, rel à Discipulis emendorio
ne Facta.

## Folio 472 — 1677088362:0512
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000512.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 74 lines, status machine
DTsert1b l. SFCI. 11I
Rac
iec
IIIa
IiaE
teta
P A R A GR A P HIYS PR LM YS.
Obsernationes quibus ad omnia Aroumenta gene-
ratim respondetur.
dOssrrs à Fusiori ee exactiori examine Paragraphi (
Perlederene actum agamus, et Lectorem Facisemus.
iceraris pluties iildem responsionibus. We tamen videa:
mur rilas difficulcaces Cubterfusere, ee nobilissimos Tho.
mistas, Thomam Lemos, de Loannem à Pancto Thoma
acerrime lacessiros, deserere indetenfos; propugnaborria,
vel quotuor ab illis consticura dilcrimina Schola nostre a
Caluinictis, perstricta paucis, nocione liberraris, quam
supra tulius prolccuri Cumus.
ObPeruanlum estigitur, libertarem communi omnium
Capiencum sentu, nec repuonantibus Aduerlariis, detiniri
a Diuo Thoma, vim electruam, qua ad rolunratem, qua
nacura est, ee re loquitur S. Doctor, qua boni in com-
mune, e ricimi tinis Fruendi capax rel compos est, perin-
de se habet, ac rario discursiua ad incellectum primis
Principiis addictum. Comparationem tuse alias explicui-
mus: ex qua sic primo, ad libercaris rsum, seu electionem
mediorum ad tiriem, Ccu boni privaci ad commune, de
intinicum, reguiri cosnicionem, qua rei eligendae meri
e2 ponderet, cum aliis conterac, de ex ea condirione iudi-
cer sibi conneniencem esse, non camen necessarid aMan-
dam, quod finica sic, aue malo permixta, vel si infinita
Dollear bonirace, obscure innocelcar. Hlinc tic secundo,
actibus primo primis, de indeliberatis, deesse libertarem
idoneam ad maliciam, auc bonitacem moralem, quod
absic mentis ponderario: Acque ex illo capire repetitur
primum dilcrimen Caluini, ab omnibus omnino Cacho.
licis; quod relic actibus indeliberaris quibuscumqueinel-
se Deccarimalitiam, quamris liberras in illis desideretur,
vicio coonitionis Cubiex e praecipitis, oux non latis ad
veram liberrarem rei merira accendat; sed obuersetue
rancum animo, re boni prosequendi, aue mali fusiendi
speciem praetere, nulla accerta conccarii, quod intit
raEIOnC:
e0d
Heli8
quo le
iltum
Hin
qui2 n
ue ad
Ione:
itit
d al
MenEt
Aep01
11.13
MI
1. 8
Priu
on
let
iqu
1
lqu
ettaS
Hi
nir
lit
lobe
ent
unris
esi
u
M

## Folio 473 — 1677088362:0513
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000513.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
Hlac dore lublara, quam caereris ad liberraris rlum prae
ire oporrebat, omnes Fundieus CvCrTUNEUE. ITaM Cx Ma-
cura, et Peri â cognitione rei eligenda, in voluntarem de-
rivatur, auc porius illi innara est ris actionum rectrix, et
rerum Domina, qux licet nequeat (quia id feri omnino
repuonac) allensum dissentuiiunsere, et verum que actum
codemmomento elicere; quo tamen instanci assencitur,
ec eligir, potentiam prius nacura haber au dissentiendum,
quo senlu dicicur, posse rOlUnEaLEM PERevenLaM, revCK
actum quem elicie, suspendere.
Finc secundum existic discrimen Caluini à Thomiltis,
quia nullam agnoscir porentiam ad dissensum, in rolun-
care ad actum oppolitum pravenes, nisi abiecta praemo
tione: ee inter Sophistarum commenta accensee, cum
distinctione sensus divisi, ec compolici, porentiam illam
ad actum opposicum infallibilicer, e neceltitare conse-
quentix, cum eliciro aut eliciendo. Neque illud arcanum
reponi debere Mylteriorum loco, quae credi OpOrteat,
nulla rero ratione comprehendi, aur concipi postine, duo
rum TIlustrissimorum e Socierace Cardinalium Bellarmi-
ni; e de Lugo restimoniis luculentissimis demonstro.
Primus quidem lib. cerrio de libero arbitrio cap. 8. Con
Sticuic iudicium vleimo practicum, ad quod infallibilicer
consequatur actus voluncaris, illaesa libertare. Cur ica 3
Nempe quod ipsum indicium auc Imperium practicum,
aliquo genere caulae, et veloquuneur Theolosi, instanci
a quo prius sIc, e posterius actu voluntaris, a qui vea r2
dice prima liberratis, ee morionis quoad exercicium
rim imperandi hauriae; alio vero genere caulae Forma-
lis, dirigentis, iudicium roluncaris actum ancecedat.
Acque hac murna prioritare, e dependencia firmatur li-
bercas infallibilicari coniuncta.
His accedic Cusfragium Cardinalis De Lugo: quamvis
enim improber renus illud prioris, e polterioris lecun-
dum diversam causarum seriem; rlero tamen agnoleit,
si obcineat illa mucua dependentia, se inducatur, ve (o-
lene Thomiltx in subiectam quaestionem inter Deimo-
venris, et cooperantis cau(x, ac roluntatis CFCAEX COn-
curlum ad agendum; Caluam Fore, de curam liberrarem
humanam, a quibuscumque lecessiri possit celis de AF-
sumentis, idque beneticio murux caulalitaris, et deperr
DEPVESEO CALVZNLSME.

## Folio 474 — 1677088362:0514
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000514.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
474 DESPVEAFIOTI. SEOT. III.
dencix in diverlo senereprincipiorum, quod a Deo,
ve fonce rorins libertatis prodeat actio roluncatis alio ge-
nerecaulae, et instanci à quo prioris; sicue iudicium vl.
rimo practicum sumilem haber cum actu voluncaris cau-
Taliracem, e dependentiam. Ergo duorum non minus
erudicione, quam dionitare Eminencillimorum Scripio.
rum ex Societare praelidio, curi Cune Thomictae, à cate.
xorum insectationibus. _ centuris, de libertate cum Cal.
mino extincta vi decrecorum de auxiliorum Diniuorum.
Bellarminus quidem suppeditar exemplum iudicii practi.
ei, omnino quaestioni noctra conveniens. Alcerius Car-
dinaliscestimonium, licer in Epeciem minus Faveat caulee
nollex, validius eamen repuro ad depellendum Aduer(a-
riorum impecum: quia non dubicat ca Ancecestione, et
Consecurione caularum concelta, Caluam Fore libertarem;
Sed concendie, ne cancum nobis exeruatmunimentum,
huinsmodi dependenciam esse commencitiam.
Ouis vero neleir Periparericam este, d Rristorelis e
D. Thomae principiis connexam: Elis ergo celtimoniis
recti es curi Patas. cerrii arsumenta retellemus; quidquid
enim obijcitur, rim habet ab ignorancia, aut rerius dil.
Simularione historia Calminilmi a Diicipulis emenderi, de
mucuxe illius dependencix ac prioricaris, concurlum Dei
incer ee nostrum consensum, acque explicarae nocionis li-
bertaris; quae eria s Prx oculis habeamus, concident AF-
dumenca, quamliber ralida, et probabilia videantur.
E ARABR A PHYS SECYHDVS.
Resonsto aa Areumenta de Libertaie quoad
actus bonos.
ague
l
Wcdla
quaB.
10lC
sot
serie
tom
ibB
1
III
Eecte
cpite
MMC
P
jetat
MM d
Horale
ipeiim
l
iN
je
10
Sed
PiX ORDErM Bipucationis lumieur a modestâ, et
laudandâ Fraetarione; nihil prortus detiniri, sed (u-
penlo iudicio Dispurationem aperiri, more dubitan-
tium expectando solurionem. Hinc Ar progressus ad duo,
quae arsumentarionibus pexestruuntur fundamenea; Pri-
um est, Caluini, ee Caluiniltarum errorem duplicen
etse de libero arbierio, e de causa peccari, de verumque
2b Ficclelia damnarum. Quod ita apercum aflerituE, YC
C

## Folio 475 — 1677088362:0515
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000515.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
DEDVESTO CALVYNTSMT.
si repusnare aliquis relir, ac dicere, in neurro, vel in al-
cerotancum Caluinum crrasse; acculare illum necese RE
Eccleliam Romanam, cuius hactenus commnnis ea fuit,
argue indubitata pexsuasio. Ica est. Sed cur distimulatur,
quod ad verumque capur correctum Caluinum à luis, ad
vocata ad Ratum naturx corruprae opinione de libertate,
quam volebat stance nature incesra ralere quond actus
quolcum que cum bonos, cum malos? Neque, l ita cen-
sedmus, cimendum est, quod in nobis incentatur malum,
nerideamur inculare Bccleliam, de Tridentinum Concil
lium: quia damnauie primum Cucheri de seruo arbitrio
ab iplomet emendarum, ec perpecuum Caluini de codem
capite a Discipulis correctum errorem.
Sedinquies pos Dordrecthanum Conciliabulum, ec
Caluinum, aut emendatum, aut vero sensu Thomista-
rum explicarum, Caluinistas purare decrero Tridencino
sepeci. Tea est: Ced ex Falla Fridentina definirionis inter-
precacione; existimant enim Sacrolanctum Concilium,
non aliam agnoscere liberratem, quam quae ab auxilio
Niorali, vel Phrsico possibilicaris, a VolUnLaLe CFCALA, ve
aprima radice suspenso, e ab illa decerminando pro-
Auac, ac proinde libertacem perimi ab auxilio quo actio-
nis, voluncarem decerminance, et Augustiniano, quod
amenre, ee maiectare Concilii, alias demonstranimus esse
alienistimum. Fo itaque decrero Concilii agnoscimus re-
vera damnari primum Lutheri rerractatum, e Caivini
percinacem errorem, de sublara libertate auxilio eficaci
Augultiniano; quo nib sublaco, nullam agnoscebant po-
renciam voluncaris ad dissentum, ee ideo dictinctionem
sensus compotiri d dinisi, re Sophisticam sidebane, nis..
suo sentu explicatam.
Secundum quod praemieritur Fundamentum ad Arou-
menca, elt, hic nonagirari rerborum, sed rei grauistima
dispuracionem, nisi ipsemet Caluinus, quas seribie se
abominari nozouazas hic affectarie, a quo illum crimi-
ne absoluimus, quia reuera de rebus quaestio est; nempe
de vera libertare à Caluino quo ad actus bonos, malolque
sanci homini concella, e negatd lap(o. Onare Frustra tere.
remuscempus, responsione ad quatuor Argumenta, qua
id rrum probane, quod riero damus, de rera libertare
concra Caluinum agi a suis cactigarum, et d Concilio iu-
175

## Folio 476 — 1677088362:0516
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000516.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
476 DESPV ZAZTO TT. SECT. TII.
Stistime damnarum. Eis praemissis, de ira constitris, pol.
Temus abstinere ab his loluendis, quae contra differentias
a Thome, Lemos, e Loannes a S. Thoma incer Thomi-
Aas, de Caluinictas consticuras, magno appararu obii-
ciuncur, quia ab illis curx Cune se immunes dux a nobis
explicarx, ad quas Facile est reuocare, quatuor ex nomi-
ratis Thomiltis relatas.
Paceor Flispanis Theologis, minus Familiares, _nOtOS
Fuislelibros, e errores Caluini, quam nostraribus; qui-
buslonsa, e necellaria incercestir concercatio cum haere.
ricis, remicum non sic, minus dilucide ab illis explica-
cum discrimen, quo a Caluinictis seiunsimur. Non camen
2deo aliena sunt a vero, _ a mence hareLICOTUMII qU_ ex
veroque Hispano Theologoireteruntur, nec aded ettica-
cia quibus impecurtur argumenta, renon possinefaci
de ad verum sensum cratri, et ab insectationibus de-
Fendi.
Vera itaque est prima cesponsio, Caluinum reroque sta-
eu lapla, e incesrae naturx, decretum poluisse antece.
dens; hoc dilerimine, quod primo rerum ordine fuerie
necelsicans, ex mulciplici capite; PrimO Ob naEUEX COF-
cupcelam, qua pucanie Fundicus sublacum liberum arbi-
erium; Sccurdo, quia ad actus bonos, ee malosmocali-
cer, non praemilie ponderacionem meneis, qualem liber-
catisrlus requirir. Terrio non Ceruauir porentiam ad dif-
Censum vilo sensu, neque eriam diuilo; et cum salurem
velic constare (ola sde iultirix praxesentis, fururx perseue.
rancix, e praedectinationis eterna, hanc hdem seu sidu-
eiam rel perluasionem eriplicis promisi, aur beneticii Di-
mini perinde pucauic necessariam, ac vitionem rei, cum
oculo Cano, d aperro lubiicitur: Ergo ex omnibus ca-
picibus Caluinus inducit decrerum, de auxilium neces
AICaNS.
Wecretere, quod alibi Forre aliud agens, videacurle-
cus loqui, ee sencire, cum iislocis, quibus liberras lan-
eienda erac, omnimodam cacuac necessitarem. Nam is
est harecicorum, qui de phrenericorum loguendi mos, ve
Dec incernalla aliquanrulum Capere videaneur, de incer-
dum aliquid illis excidat reri: sed rbi sana meneis, vel
inimum sionum dedere, Catim redenne ad inlaniam.
Duid smile contisit C aluino L. P. in stito C. 26. 5. 9. HOn ni
D
A
s
e

## Folio 477 — 1677088362:0517
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000517.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
VELVESTO CALVINESME.
hil lapit dum probar, necremere, dic, in Scholis innentas
fuisse dnstinctiones a necessirate secundum quid, eo abso-
luta, item conseguen, Cs consequentia. Sed phreneri-
corummore, non sibiconstat, ec ad solica deliria relabi-
EuC. Acque has distinctiones reluri cricas, se nuoas ri-
dec. Vnde ex hoc Caluiniloco, nihil atiud colligi porelt,
quam sicue inlanientium rerba, ita deliria haeretieorum
non carere aliqua veri specie, et praebereinterdum Bonx
mencisspem, si sibiconstarenr. Ouare, cum exillo loco
arguitur, necelsicarem, quam Caluinus ex Dei decrero
derivari putat, esse neceltirarem consequentia, qua ne
cellicarem consequentis excludar; Respondeo Calminumu
in cacum natura inceorae admiltise rancum necesticarem
consequencia, in noltrum inverisse eriam necellicatem
consequontis, qualis comperie roluncari elicienti inde.
liberacos aetus aue quosliber alios ca necettirare, qua
oculus apertus, ex ralidus percipierem sibi subiectam. P. a-
dem enimratione aic Caluinus electum credere, le iustum
else et perleveracurum. Inde id constar, quod Aduciam
Predecinacionis ponac indubitatam.
Badem est Responsio, ec ex iiidem exemplis, ad aliud,
quod obiicitur de conctione. Neque enim aliam ab illa
immunicacem exigit, quam qua insic actibus indelibera-
cis. Perinde enim illi est ad bonos, malosque actus, e
ad ricam, auc morrem xternam in pexmium, relpae
nam illis commerendam, an indeliberaci, an delibera.
ei sint actus; quia parem verisque vim asserit ad Calurem,
ec ad damnacionem.
Eadem obseruarione, ee norione liberraris, defenditur
secundum dilerimen consticurum à Thoms L emos; Calui-
nidecrecum. ee auxilium, non esse praedeterminans, Cer-
vando libertarem; quia non curac de iudicio indifferenti,
ee deliberato ad bonos, rel malos actus, nec vilam 2910-
scic pocenciam ad dissencum in roluntare sen su diviso, re
est subpeamotione ad consentum, qualem nos teruamIs.
e defendimus ex Delugo, consticura murua dependen-
cia ex Ancccestione secundum diver sam caularum Ceriem.
qua stance agnolcir Delugo Caluam esse liberratem, nCC
Peoinde de verbis disputari.
Verum ett etiam cerrium diserimen, quod addic P02n-
nes a haucto Thoma, legicima centu explisarum; Thon

## Folio 478 — 1677088362:0518
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000518.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
38
DISeVTATTO II. SECT. III.
mistas admictere decrerum non solum excirans cum Dela.
gianis: nec Polum monens cum Caluino, sed etiam ex-
citansiudicio indifferenti, ee mouens. Licer enim a Dei
regimine in hominem Caluinus non excludae cogitario.
nes; nihil eamen curac indeliberatX (inC, an deliberarae, ee
vui libertatis accommodarxe: imo ed meliores putac
quo fortius, se matis neceslario pertuadent electis, le in-
Stosesse, praedestinatos, de perseueraturos; Et cum ma-
xime ad iustificarionem conterre, cum ea pertiralio tanta
necessitare innicieur; quanca inele oculo apercorem sbi
subiectam percipienri.
Verum est candem eriam, quod ad dir Loannes à lancto
Thoma, quartum discrimen; Calminum arnouisse effi-
caciam oraria effectricem libertatis in homine integro,
eamque negasse hominilaplo: arque illa assectione d re-
ricare, a Thomictis, ee a scipso dissencire, meriro à suis de-
Peri, e a torâ Eccletia damnari, a qua consequurione,
cum abhorreamus ab Anachemacimo in illum laco; curi
LUuS.
Dices Cauinum contra veram Theologiam, ec Adem
impesisse, de hunc errorem debere in aliquam ex praemil.
sis reterri. Iea est, ab illo enim dissentimus, quod veli-
rnus, eAicaciam diini decreri Cance innocencia, nilsIl ex
ipso aduersam libertati, perrinere ad nacuram lapsam a
Deo praeventam, et adiutam: non vero quod noluerie
liberam esse actionem necessirare consequentia tancum
elicitam, quales sunc nostrae: nam hominis Raneis actio-
nes ex auxilio dinino rule neceslarias esse tancum necessi
care consequencix: hominis vero lap(, vuIE ex verOque
capire consequentis, de consequenrix necessarias elle;
qualem inelle pucac necessiracem actibus indeliberaris,
oculo risibile, de colocacum subiectum inspicienti. Cui
exemplo comparat fidem, de Aduciam electorum, sibi
verluadenrium, se iustos esse, dt persenetaturos. Vide
Bellarm. l. 3. de Justihc.
Ex his ergo differentiis a Lemos constieneis, nostram
incer, ee Caluini sencentiam, cuidens est, nihil nobis esse
commune cum hoc FTaresidrcha, quoad primum capuE
debonis actibus liberis, nec diserimen esse rerbis renus.
_ rebus procul, cum libertarem ab illo assertam starui
innosentia, exclulam à narura Lapsa, Perrinere conten.
Met

## Folio 479 — 1677088362:0519
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000519.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
DEDVESIO C ALVINESML.
damus re ipla ad verumque starum, vi omnipocentix di-
uinx libercarem concilianeis cum ethcacia fracix: VEro=
bique enim eandem sabilimus concordix causam; 2c
proinde, promprius nobis tuit hos omnes, nodos secare
rna respontione,  quam anxie Coluere; Pridencinum
meriro damnasse Caluinum, non soium à Aide Cacho-
lica, sed etiam à se ip(o dissencientem, quod hominis stan-
tislibertarem, cui bene conveniebar cum etticacio decre-
corum, ea pucarie exrinctam in homine laplo, qua nOs
ReHICUI BULAMUS.
D AR AOR A PHVS Y ER XIV5.
De libertare quoad actus malos.
ONZR a alceram dispurationis partem, eadem ex-
ruimus munimenta, quoad actus malos ab bb-
mine inceoro elicitos (ola consequentia, exelusa conle-
queneis necessitare; ab homine vero corruprO, licet
prodeant vreaque necestitare, qualis inest actibus indeli-
heraris amencium, puerorum, e eodem imperu, quorem
sibi subiectam haurie oculus apertus, de ralidus; ab illis
tamen non putat Caluinus auterri noxam culpae lechalis,
aeterna peena diona, jux nec leuitare mareriae, nec (ub-
lata deliberatione, in veniale, aue nullum peccatum cua-
dac: de cum in hominem illud genus peccatorum referri
nequeat, cui, non masis quam bruta compocem, me-
rito censetur _ damnacur, quod Deum Feciatmali culpa
auchorem; in quem rnum omnis malicix invidia refun-
denda (ic, AC noS, cum Caluino de primi hominis Cancis
actibus convenimus, abhorremus quoad aliud caput de
octibus hominis lapsi: immunes ergo sumus, ec turi ab
anachematibus in Caluinum instelacis. FTac vna exce
tione distiliunt machina Argumentorum magno impeiu
in nOS adMOIX.
Hinc exclodicur prima obiectio Num. T2T. inANUAca.
Caluinum nolle prodicionem Christi a Fuda, ee damna-
tionem à Dilato; aliâ hecestitare prodiisse, quam conse-
quentiae, nulla vers consequentis. Hoc enim Faltum est,
e sprimam rancum admiereret; non rideo, qua ratio-

## Folio 480 — 1677088362:0520
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000520.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
4d0
DESEVTATTOHII SECT. III.
neiustam in illum damnarionem latam effugerent ipl.
met scientia mediae Detenlores, cum omnia, qua hac
Sciencia explorarrice praenidentur, fucura elle relinene-
cessitare consequencia: Ergo nedum nobiscum, sed cum
Aduerleriis eriam consenciret Caluinus, nisi conseguen.
cix necesticaci, alceram conlequentis adiungeret; qualem
nisi rerbis rellet ludere, non negarer inelle actibus malis
dormientium, et amentium, quae camen non delinic pec.
cari morcalis damnare.
Eadem Respontione destendi porest, quod ex P. L emos
referEUE, e retellitur, errasse Caluinum, quod dixerie
Deum perinde ad malum, scur ad bonum movere, nec
Feiuisse distinguere encirarem actionis à deformitate pec.
cari: hanc enim sibi riam pearipuie ed bonam menrem,
iis quae de actibus indeliberacis adulcorum, velmalisamen-
eium eradie, quidquid alibi sarriac; purat enim nihil
conterre ad actum peccari noxa eximendum, an qui eli-
cic, compos sui sic, aur medicatus eliciar. Inde enim
consequitur, vel peccatum nihil esse, vel in Deum re.
Ferri oporrere: quia amentibus, pueris, reladultis inde-
liberate agencibus impurari nequie. Ec cum ipse contrâ
libertinos, in quos scripsie, concendat, Cnam in his acti.
busmaliciam constare, quidquid alibi distinguar, velob.
luctetur, in Deum retundae, OpOrtet.
Non eAt necesse prolequi singula loca Caluini, quod
iam explicara sic huius haerericimens. Doctrinae eius sum.
mam, ee reluci molem Cubiecimus oculis Lectorum, com-
Dactam parribus Pele collidentibus. Nosne in idem isti-
dium delabamur, uni assenciInUE, alECTAM EXCCEAUE.
Ouiderso similenobis, nisi reloquitur Trannes à lancto
Thoma, per suporem obijei porest; cum ex Caluino
Pana, e Cacholica seligamus (qualia omnes haererici suis
exroribus incermiscene) corrupta vero, et haretica ab-
horreamus: Calminus agnoseit, ex decreris Catus itno-
cencix quamlibet ancecedant, prodire entirarem peccaci
necellicare conseguentia, maliriam vero reterriin caula
ee voluntaris crearae defectum potius quam ricium, quod
exnihilo tacta sic, defectibilis.
Aliud continsit decrerorum genus, ad NaTUTR COETUDEE
regimen quoamentium, ex puerorum actusnnaliria aHi-
ciancur, et adulcorum eriam, quacumque necessicare
indeliberari

## Folio 481 — 1677088362:0521
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000521.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DEPVESIO CA LVFNTSML.
Indesiberati eliCIaMEAE, DCCCAEO IM PATeNEUE. PriuM
decrecorum genus probamus, alcerum abominamur:
quid contagii porest iltâ dissensione nobis contingere;
ec obiici, nisi iuxta Toannis a Cancto Th. dictum per su-
Porem: Ouem non rideo Paris exculariiis quibus in-
Pecitur dictum iliud aroumentis, quam din dissentimus de
reccaris laplhominis: eo enim scaru non minis ractum
Ch205 intOT 1OS, e Caluinum incet, quam quo Abra:
nam, exuloni inclamabat illum à Lazaro distare, et eslé
lemotum.
Neque hoc laruir Aduertarios, ideo diftisi Argumen
ris, quibus rroemur ex illa cum caluino in nacura purd
corrupca comparatione; contusiune ad primum Angeli
Deccacum, a Deopermissum, quod non distimulo quam-
cumque sequamur sencenciam, scu praedetinitionum ab-
Solutarum; seu conditionacarum ex scienria media ali-
quid incomprehentum humano ingenio, ec ForreAngeiico
concinere, (ola vilione divina essentia relerandum. Sed
quidquid sit dehoc arcano corquendis, qua acuendis aue
exercendis ingeniis opporcuniore; Respondeo, me non
segisse, nec auilinisse quid quam à C aluino de hâc re dictu,
quod meruerie. ec a Cciueric censuram Ecclelix Catholicas
neque enim ad illas Cubcilitares, e difficultarum apices
progrediuntur iudicia Bcclehiastica: Sed ed provelsimur
veloriolorum, vel curiolorum hominum imporrunitate,
vel schoix discepracionibus, quae incerdum ab illo virio
non lonseabline, re inde saudendum nobis sic, nostram
innocentiam, sc immunitarem a Caluinismo obiecto ita
apertam esse, reacculatio lummâ elegantiâ, e cruditio-
ne instructa, careris refractis aroumentis ad primi An
seli peccatum tandem deducta sir; ve si quid rerisimile
habeat, inde sic depromprura. Sed non patiemur ex illo
capite ommino inualelcere, caquenos opprimi. Illud tan-
cum rionebimus cum FIylario de Prinitacis arcano accu-
racius conrra Arianos dispucaruro, nos in vicium, si quod
Sc, ricio coarctari alieno. Neque aden sraue malum Fo
re, Si clauum cructamus clauo, de subcilicares subtilicari-
bus Ccholae excipiaus.
Sed ne quid videamur continsere, quod subcilius;
quam Coliaius in aristam delinac: sustravium dandae (0-
lucioni sumam ab iplituree crduerlariis, a Cumima Tubrili-

## Folio 482 — 1677088362:0522
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000522.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
482 D ESPVF L stO II. SECL, I
tae Laudacto. Mutos tSberelas riros, rariis doribus
exornatOS; Sed non puro habere ingenii subeilitare pares.
Cardinali de Luro, de Vasquelio: nam si Ariaga, Oruie.
do, ec Ripalda videantur cum his duobus certare, inrenii
acumine, hoc lalcem nomine decedunt; quod inventa
sua ab illis caciro Expe nomine, reluri a magistris hause-
Finc: quod incerdum non dissimulat C’ardinalis de Lueo
Mac dore celeberrimus: led occasione datâ, modesté ob-
Teruar, quae a se primum excogicara sunt, aliosrurpasse,
nec Sibi reculisse accepta: ve Dispucatione de eran substan.
ciatione monet Ariaoam a se excepisse, consticutam ma-
ceriae primae a Formâ substantiali dependenciam cantam,
veimiraculo, omni formâ seiungeretur, annihilari exi-
serer: a se, etiam alio loco observat didicisse Ripaldam, e
ausum negare communissimum illud omnium Philolo.
plorum, ee Theologorum ettatum, porentias, habits,
d actus specificam rarionem, ee distinctionem ab aliis, d
rebus, quaS FeSpiCIANE, _E IN QUaS FeTUNEIE, haurire. Nec
dubito illius ingenio excogiratam, aut cerre excultam, de
qua sibimirum quancum placeane nominati Theologis
cum Hlerice, distinctionem rircualem, qua concradicto-
riis concepribus obiectiuis (nam deformalibus nihileu-
ranC) veritas conster, exclulam a rebus omnibus creatis,
_ soli Frinicari asserram, cuius ri, et beneticio facile slo-
riantur se incelligere, qui heri possie, re Parer Filio divi-
mitacem communicet, servata sibi relarione Parerniraris,
licec Divinicati indiniaur ec ab illa indistinctae; Idque Ae-
si concendune, mirabili illa distinctione riccuali, uni
eneiinfinico eximia qua prosisentur difticuleares huius
multerii alias insnperabiles.
Mirum isieur nulii sic, Si a Cardinali de Lugo, tanco
Subrilicarum arcisree, prxesidium aliguod repecaMUS, re
exoluamur a nodis de Feccaro primihominis, et Angeli,
de auxilio sufficienri, et efficaci, quibus nos arctissime
Implicare conantur Adverlarii: Ex illo igitur adiuncto
Valguesio paris subcilitaris, e Bellarmino nihilo istis
cruditione inferiori, de Forre ia Ecclesiam meritis maio-
Fi, Aroumencum iam supra breui insinuatum depromi-
EnUS. Scac vera libertas creata, ec subinde origomaliin
nos, nulla ratione in Deum retumaenda, et libertare (dIU2,
Etabit differentia auxilii esicacis, de suHficientis, atque ies
Ma
I

## Folio 483 — 1677088362:0523
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000523.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
eacened ASena, qua alceriusnosita rrgete M
clamabac, venihis nobis supersir, nisi connicia, omni (0-
didorelponso destituris; recta, inquam, de Carca exie li-
bertas roluncaris decrero dinino anrecedenti, e aurilio
elticaci pexenenta, si concipi, a incellisi possit vera cau-
Parum secundum divexlum genus, murua ancecessio, ee
dependencia, eaque reamur ad praesentem quaestionem
de concursu Dei, ad quolcumque actus nostrospexuio.
draenim expresse habet Cardinalis de L.190 dispuc. 8. de
Panirentia, cuiimmortales sratias agimus, e habemus,
ec s noltra id condicio parerecur, reterremus ob iltam hy-
Pochelim concelsam, qua Lemel polra non haresis auECF-
roris in fidem, sed ad summum inscicix rerum philo Cophi.
carum aesii pocerimus.
Sed ab hac eciam nora eximie nos ralquesius, consti-
rura hac murua ancecessione diversi generis caularum,
sraciam habicualem inter e actum concricionis, ac chari.
eatis, quo in animum infundieur, re dispositionem vlci-
mam. Ab hoc etiamignorancia riemperio, de lubinde ab
haereleos centuris mulronos aperriuis. ee valicius duo-
bus superioribus liberat Bellarminus, cui ad seruan-
dam, de explicandam libertarem rurpandi est eadem
suboriinacio, e dependencia incer roluntatis actum, de
Eudicium vlcimo practicum, unde infallibilicer conlequi-
eur operatio voluntatis libera, re a regula dircetrice, e vi
imperii movence, a voluncare, alio genere causee, ve à
Prima radice motionis, quoad exercirium haustae. Idem
zenus dependentia tora PhiloCophia l’criparerica, e DO-
mestica agnoscit, inter generationem Forma anteceden.
cem, secundum oenus causae efficientis, de corruprionem
generatione posteriorem ex causa moteriali; incer dispo-
dicionem vlcimam, ec formam subltancialem in maceriam
quali subactam inducendam: Feso ex principiis, quae
Aduerlarii probane, et illis accepea reterimus, sac cum
praenio concurtu efficaci ad bonos actus mareriasiter, et
Formalirer, ad malos materialicer tantum liberras inreora
in senCu diniso, et lubinde differentia auxilijeficacis, de TUF
ficientis, nec non origo mali in eandem roluntarem crea-
eam, non in divinam reserenda: quandoquidem se-
cundum diversum caularum genus, hanc mucuam ance-
cectione sacuimus, ec PrOkTCMHE, CONCUEsu inTOEDCi
DRB VE SYO C A E V YH ES M L.

## Folio 484 — 1677088362:0524
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000524.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
34
DESPVTATIOTI. SECT. TII.
Prxuium, ee roluncaris conlentum. Aroumenti nostri peti
inam propositionem Cumimus ex de Lnro, altera ex
Vasquesio, Bellarmino, et ex omnibus rere Philoloptin
Peripacericae Audiosis: Consequenria ex pramissis necel.
Pario, e cuidencer infextur: Ergo hac vua Argumenta-
tionc recti lumus, e salui ab omnibus censuris, et ArgU-
mentis aduersariorum, quxcum hic, eum Disputarione
Primâ masno numero conseruntur in nos, quali exrin.
etae liberraeis reos.
Faceor noshoc immortalebeneticium, non rni debe-
ee Cardinali de Luoo, sed cum aliis parciendum esse, quos
tamen minus illo de nobis bene meritos elle Fareor. IIlud
cumulasser, sibique rni rindicasser, nis concelse prima
propositione, alceram negalser, et dependentiam illam
caularum, adeo oporcunam seruandae libertari, nobilque
Peorlus necellariam, quali commenticiam improballet;
Led quod noluir sponre largiriplenum, de incegrum, For-
ce ab illo eriam invico extorquebimus ri Argumentorum
Beneficium. Nonnulla reculimus ab illo ingeniose inuen-
ca, ec invecta in Scholas, ab aliis rlurpaca, sibique, ta-
ciro authore, vindicaca; quibus addam aliud singularissi.
mum, quo soluiernum enostris Argumentis, precipuum
illius ancccestionis, ec dependencia mucux caularum fun-
damentum: illud rero pecimus ab exemplo Chrilti, apud
omnes Theologos fere recepto, eum meruille scariam
Anciguis PP. Cux que Canctissimae Macri, à quibus originem
craxerat, de concurtu ri orixinis ab illu, suilque auis exce.
PEx CONeCUTO, eius humanitas a DeOmANU reneBATIE.
Illoisitur Chriltiin luos progenicores merito cuincitur,
caulas sibi invicem caulas ese, cum Christus vicam gracix
conculerit, a quibus HaULCFAENATUTK.
Ouid ad iltud aegumentum Cardinalis acurissimuse
Relponder Chrictum luis parencibus, de auis, ee proauis
nihis poruisle promereri, nihil humanitare ab eorum gene
racione _ insluxu exemprâ, de immuni, re ellecidoneum
meriri dc instuxus in illos principium. Oua rera id ratio-
nefactum fuerit, sic explicar: Christum orationein hor-
EoceriteracZ, EC cimori morris, e impendentium sup-
pliciorum, laxasse habenas, ee occupatâ carniticum cru-
delicare permisisse, in se Cauire, re emotâ, ee connulsi
corius corporis sede, et compase, mors ineuirabiliter

## Folio 485 — 1677088362:0525
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000525.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DEPVESIO CAEVENISMT.
inorueret, nis cessance, e sexolito concurtu quo relus
manu cenebatur rita Christi, quah iure rim MarrIs, e
auorum generariuam consecuro, rum morri arcenda
impari, alius ralidior quo seruaretur, de Fulcirerur, sin
gulari miraculo suffectus fuisset: e cum humaniearem
Christi hoc nono concurTu LCTHAEAML, Parentum quocu.
que subsidio desticuram, neque illorum opis, vila ratione
indisencem, srariam iis comparaste nonis meritis, quia
priora, qnamlibee efficacia infiniris mundis redimendis,
ociola erane, de inurilia parentibus Caluandis, quamdiu
illis obnoxius erac, ec eorum beneticio vila rarione riue-
bac. Traque Christus nihil poruir prodesse Macri ad Palu-
cem aecernam, nisi cum dessic esse illius Filius, nec rila ra-
cione ab eius generatione pevendie. Nosmalumus sane
Periparericam sententiam de murua caularum anrecessio-
neprobare, quam ea subciliraterri, de ad cam immane.
ablurdum confugere.
Sed instar Cardinasis de Lugo, e alio ablurdo illi pe-
riculohori, nos rroet. Si hoc eftacum mutux caularum
dependenrix obrineac, rix Calua erir divinitas à pericula
quod impender, ne ipla aliqua genere caulae luis obnoxia
sic effectis, e ab illis pendere continsatur. Sed hunc ri
morem Facile deponimus: quia hanc caularum anrecel-
sionemnesamus posse concingere, nisi cum de causis se-
cundis agimus, qua id senus mucux causalitaris exer-
cenc, re prima subduneur; quales ex communiori sen-
centia, quam Suares non viderur improbare, (anE cae-
lorum maceria et Forma coelestis, crearione enihilo vna
actione Dei indinisa concreaca. Tum rero has inter par-
ees ceelorum necellaria fuit omnino parrium, quibus
componantur, murua illa caulalicas, ee secundum diuer-
sum genis caula macerialis, e Formalis anrccestio, de
dependentia mucua: veramque enim Deus coagmentauie
Parrem conforris indisam, et mucuo beneticam; quia
maceria formam exirebae, qua pertceretur, e existerets
nec minus macoriam exisebar forma, qua Fulciretur: Er-
80 exemplis cum nacura, rum gracix laris cuicimus, hanc
caularum ancecessionem, e consecurionem, qua consci-
euta; de in nostram controvertiam inductâ, C’ardinalis de
Tugoagnoscie, nos porrum curissimum, e arcem incon-
custam habere collocanda libereas, aduerlus omnes he

## Folio 486 — 1677088362:0526
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000526.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
486 DESEVFAZEO IL. SECT. TIY
rericorum, se Ailuerlariorum imperus, a infulcus.
PARAORAPHYS OVAREYS.
Ex munna dexendentia Concursus Dei, es nostri
Consensus Arcumentum de primo peccato An-
celi, es de auxilio suffecienti es efficaci solvie
Toannes a Sancto Thoma.
CED ne rideamur Paturem nostram tolis Aduertariis
debere, obseruo Colurionem hanc, de Argumenrario-
nem, a me quidem Forte primum Recenciorum collectis
celtimoniis conArmatat; Ced a Dino Thoma occupatam
variis locis, de inde à loanne à Pancto Thoma haustam,
et ad rem nostram ab illo accommodacam Dispucatione
quinca de roluntare Dei art. 6. nu. 56. Flic occurrie lo-
cus de nostris Theologis aliquid Lecrorem erudicum mo-
nendi; quod forre audire non displicuerie. Duos nostra
aetare habuir Schola Fhomistica Pheologos, pares fere
celebricare nominis, de quibus meum indicium hacocca
Sione daca Cubijciam: Arauxo ex prima Salmanticense
Cachedra ad Epileopatum altumptus, eo sponte deposito
adhuc muleis annis re audio superstes, nuperrime obijes
Toan. aS. Thom. sence Galius, nacalibus Vlisiponensis, ex
Parre Petricorensi, qui Regi Fispaniae militaverat Ortus.
ex Complucensi priimo Theologix Professore, ad Regis
Cacholicimunus a confessionibus rocarus, ab aliquor an-
nis IMIMatEa Orre, & incercepro, quem inchoaverae
e iam promonerat Theologico curtu, maximo nostro
damno, e dolore praereprus ek: hos inter crudicionis
Fama libris ediris, e dignitare non admodum dispares
id listare video; quod Loannes à Sancto Thoma commu.
ni sencentia de Auxiliis divinx gracixe in Scholis roltris
seceptae, cenacior fuerie, ee rindex acerrimus, a qua vi-
derur Arauxo paululum deffexisle, alceri volumini in pri-
mam secundae addico Fractaru de auxiliis, quem illius
Dilcipulus Sibilla lib. Conerà Pansenium de libero arbirrio
monet, non ese opus genuinum Arauxi: sed quidquid sE,
Si quod sic discrimen iscius ab aliis Auchoribus, e nostra
doctrina de Auxitiis interprecibus, inde Pecitur, quod
A
P
Sd
elte
2
M
ve

## Folio 487 — 1677088362:0527
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000527.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
DEDVESTO CALVENESMF.
4.8
Arauxo rideacur improbare muruam illam, aurilii pFa
uii cum nostro consensu, in diverla caularum serie de
pendentiam, ab Aduerlariis insinuaram, d a toenne a
Sancto Thoma, ex S. Doct. deprompram, remerito illi
rindicanda sic laus defenCae nostrae Scientia PFX AFAUXO.
Sed Rhac concroversa de Auxiliis videatur lonoius 2b-
esse a menee SanctiDoctoris, quam coaranens illi Toanneo
a Cancto Thoma, addiderim hanc iacturam aliqua rario-
ne relarcitam controversia de Conceptione Virginis, quan
verius, et srictius ad Sancti Doctoris lensum expoluerit,
a quo Toannes a Sancto Thoma creditur dellexiste, detor.
eis quibusdam incerprecationibus, qua nullis Thomictio
probantur, nequidem Salmancicensibus, qui quoad ca-
rera Thomista exactissimi, hae parce sui instituti decre-
eo, et voco lingulari à S. Doctoris sencencia recedunte
Sed pro suo religiosissimo candore, celtantur sibi non pla-
core Toannis a Sancto Tloma interprecationem, quam-
uisad illorum, se communem, ac piam opinionem ma-
sis accedar; quia vim infere sancti Doctorissensui, de
illum obcorro collo erahie, quo iple non cogicauit.
Haec obicer rolui Lectoremmonicum. sed ad remno
Aram. Loannes a Sancto Thoma Felieius enodar difficul-
tates de primo peccaro, de de auxilio sutticienti, quamris
alcera masis incricaras, noltra ex Cardinali de Luro ob-
servarione. Rius dictis breuius, quam ivse Poleae rbiquo
Fulissimus, sipso compendio, ec quibusdam de nostro ad-
dicis, lucem asteram. Commune est Parrum, de Theo-
logorum ettarum. Deum neminem deserere, nisi prius
deseraturs cuius veritas aperta est, de explicatio facilis,
acque obuia, si hoc dictum interprecemur de GFariâ Can-
etiticance, ee habicuali, quam femet collatam, cum Dei
dona line poenicentia sinc, nulli aufere nisi peccatum prae-
cedar, quo vel Phrlice depellieur ex anima Tulti, vel est
meretur (poliari.
Lonse difficilius id riderur posse incelligi de auxitio
actuali efficaci, re a Deonegecur iphulmet culpae respe-
etu, e merico, quae ex auxilii efficacis abscettet consequi.
EUF. Sed in illam exiam cadere hoc dictum commune,
non difficile capier, quisquis meminerie dictinctionis su-
verioris ad rem nostram accommodanda; primam ip
Camculpam hominis, et Angeli, nedum comicari cares
Ed d iis

## Folio 488 — 1677088362:0528
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000528.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
488 DESPVZATTO II. SECF. III
eiam sraria actualis, sed etiam illi praeire secumlum sei
nus caulae marerialis, eodem plane ordine, Guo cortU
Ptio, seu veceris Forma abscellus, ance cedit geveratio.
nem, qua inducirur noua forma in materiam priorera.
cuam: quia nullo instanci, duas simul tormas iunsere
nequie, qnibus perficiarur, et inteorum ens componat.
Acque ea anceceltio prima culpx iuxea caulae materialis
ordinem, laris est ex hypocheli Cardinalis de Lugo, ut
Libere illam admicear Anselus, aut homo iultus, de in-
sons roluncarium censeatur impedimencum apponere
Cracia primx actuali, et eAticaci; sicur ex omnium sen-
centia, dicitur sua culpa à Gracia lanctiscance excidere,
qui eo, quo negatur auc ablcedit momento, libere pec-
CaC. Fccum adest peccatum, ex inconsiderario, de verum.
que liberum est, ac roluncarium.
acque iea nostra roluntare, de culpa, opponitur obex
Cracix actuali efficaci, eius priustione alec CO GCHETE
incecestionis prior, quo diximus, corruptionem gene-
rationi peaeniam esse, secundum ordinem caula materia-
lis, licer generacio anrecedat, alio genere caula Forma-
lis e efficientis. Sicut enim noua forma induei nequie,
nisi in mareriam apram, de subactam, id est, prioro, ee
quacum que alia Forma substanciali racuam; ita nec CFa-
eia habicualis, nec actualis quaecumque inest lubiecto de-
ficienci, cuius culpa, cum suas rices prius secundum ge-
nus caula disponentis de materialis obeac, merito dici
porest obex ad negacum auxilium, et eo sensu dici, nos
Deum deserere, quia illum delerimus, ee apponimus ro-
luncarium impedimentum auxilii efficacis eo momento
impaciens.
Hlanc Tolutionem depromit Pornnes à Pancto Thoma
ex Angelico Doctore, ec ad illam crahie non inuitum D.
Rugultinum. Eguidem Dinus Thomas in capuF12. ad
Hlebrxos Lectione r3. ad horum verborum interprecatio-
nem: Contemplantes ne quis desit Oratia Dei, iea habet,
eam nulli deesse. sed omnibus quantum in se est, se com
municare, sicur nec sol deest oculis cacis. Sed ctacim sibi
obiicie commune illud, e molestissimum in haC CONETO-
verlia Arcumencum, cui dissoluendo insudamus: Si gra-
ria non detur ex operibus; sed ex hoc, quod aliquis non
rexas obfaculum; habebit eratiam ex sololibro arbierio
pe

## Folio 489 — 1677088362:0529
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000529.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
DEDVESTO CALVINTSMES
E9 non ex electione Doi, quod est error pelasii Fuiits
disticultaris humano ingenio insuperabilis Colucio-
nem subiunsie: hoc ipsum quod quis non ponat obsta-
culum, ex graria procedere; Sitamen ponat, et ad il-
Jud remonendum adinvetur, hoc essé ex dono gr2-
rix Dei rocantis per misericordiam Cuam, non gra.
cum Facientis; se cum a quibuldam remonerur illud obsta-
culum, hoc esse ex misericordia Dei, SIN MIHUS FemO-
ucatur ab aliis, esse ex cins insticia. Idem sibi obiicit ArZV-
mentum, quod eanti Facinne Aduertarii z. CONEFa GCNE. C.
259. cum nullus possie in finem rlcimum dirigi line auxtlio
oratia; sine qu’a eriam nequie habere Adem, (pCM, _EC.
Non ridetur illi impucandum, quod iis operacionibus,
e rircuribus careac, cum Dinina graria auxilium mereri
non possit, nec ad Deum connerri, nisi eum Dens con-
vertae: Nulsi enim imputat quod ab alio dependec. Ad hoc
Arsumencum eandem adhibet responsionem.
Licet, inquir, nullus per mocum liberi arbitrii Dini-
nam praciarm promereri, aur aduccare postic, pocest ca-
men sciplum impedire, ne cam recipiar. Sicur lob. 220
quidam dixerune Deo, recede a nobis, (9c. _ CaP. 24.
ipsi fuerant rebelles lumini: ac cum hoc sic in poreltace
liberi arbierii impedire Diuina grarix receptionem, rel
non impedire, meriro ad culpam impurarur impedimen-
cum pexebenei. Densenim, quancum in Cese est, paTacus
est omnibus oraciam dare; rule enim omnes homince
(aluOS Aeri: Ced illi soli oraria privantur, qni in seip(is
srariae impedimeneum praestane: Sicue Cole inundum il-
luminante, in culpam impucatur ei, qui oculos claudic.
dicet videre non postie, nisi lumine Colis praeveniatur.
Hlis rerbis Sanctus Doctor negara grarix caulam re-
fere in obicem, a roluncare auxilio praevenienti appos-
cum etiam concomitantem, licet aliguo priori natUIEX CE
caulaliratis anrecedat, sicut pluries explicarum elt. Flanc
vero Colurionem ralere eriam de primo peccaro hominis,
d Angeli, Caris constat, cum quod Diuus Thomas uni-
verlim loguarur impurandum homini, s pradictis ope-
racionibus, ee rircutibus careat: tum quia capire lequentis
quasi sui incerpres addic a se dictum, in porestare liberi ar-
bicrii esle, ne impedimentum srarix praeltet, compete-
Ec. his, quibus nacuralis porestas incerra fueric. 16 illid
409

## Folio 490 — 1677088362:0530
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000530.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
490
DESeVZA LO II. SECT. III
ergo ex mence u LHoa obtirier nostra Relpontioex
mutua dependencia concurtus noctri, ee Divini.
Acque in cumdem sensum incerprerari licer Augulti
num lib. de Correct. _ Cra. Nam CaP. 4. ec 5. ex Semipe
Ingianis moleltisamum sibi objicit Rrgumentum. Cum
erro _ ipTa roluncaS PrEPaTETUE à DOMInO, CUF MECOK
ripis, quia rides, me cius pracepca facere nolle, de non
Pocinsiplum rogas, re in me operetur e velle. Dequo
capire superiori dixerat, recte corriperet. ( med culpa
haberem, hoc est, s cam pollem mihi dare, rel sumere
ipse, nec lacerem, vel si dante eo accivere noluislem. Hoc
Arsumentum aperre petit efficaciam auxilii, de decreri
divini ex nacuri sua ancecedentem, nam si penderer su(
Pensa a nostro consentu, cd conturiendum esser Augusti-
no, quod camen cerre non tecir, ac proindenon agno-
nic, ad id necellariam Aduersariorum scienciam mediam,
ee ex ille Colucionem Aroumenci, e ideo alio recurric cap.
Texto, si culpaehominis imputat, non accepram perse-
verancia, vel suxilii graciam efficacem. Ac proindecap.
7. iucte eoscorripi aic, quia ex bona in malam ricam sud
voluncare mutari lunc. Licet verorem ad praedestinatio.
nem secretam revocer, cur his, non illis det perleueran-
ciam, quibus dedir Rilem, Cacerur capite 8. leignorare.
quia interucabilia sunt indicia Dei, Calrem quoad promis-
tionem dininam lapsus in peccaeum. Noncamen omni-
no excludic impedimentum culpa concomitancis, ee ali-
quo genere prioris: eam enim insinvat cap. It. hic rerbis
Posset primus homo permanere, si vellet, quia dederat ad
intorium per quod posset, es sine quo non posset perseue
ranter manere, sed quia noluic permanere, profecto ejus
culpa est, eniuo meritum fuisset; si permanere voluisset.
Sensc ergo culpa Cua non permansisse, aeque adeo ex
culpa efticax auxitium non habuisse; id est culpa concomi-
rance, ee aliquo genere ancecedente.
Ex iis Augustinilocis collisie idem Auchor, l etticacis
auxilii non constaret, nisi ex nosero consentu, frultra
Avoustinum defarisatum in ea Coluendà difficultare, quami
Prostigare poceratrno rerbo, si cum advertariis conve.
nicter, nem peloernum superexar illi dicendum, quam-
vis idem plucibus derur auxilium, etticax camen hoc ean
cum nomine cuasisse, quod rnus prauisus sir illi astensille,
e
IHII2
it

## Folio 491 — 1677088362:0531
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000531.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DEDVESTO CAEVTNTSME
de a reliquis fuisse abiectum: ac non ita Ausustinus, quil
porius ciusdem libri capite 12. auxilium eficax a SuHciCM-
ei diltinsuie, ex in illud refere infallibilicarem in agendo,
re quamris infirma sc roluntas, illo tamen adiura non
defciat; Ergo Augultinus etticaciam decreti nON FeDC.
eic ex praeniso consensu, led ex omnipocencissima rir
eute Dei.
Fademr ohlernatione subordinarionis, seu anrecectionis
mutux auxilii divini, et nostri consensus Poluir Argumen.
cum molestissimum Aduexlariorum, quo probane colli
auxilium sufficiens, si ad agendum efficax sic necectarium,
quo roluncas applicerur: Cummam rero argumencario
nis, e Respontionishac Formâ perstrinso
Fadem rarione decrecum, e auxilium efficax prxeiiums,
necellarium est roluncari ad luam opcrationem applican-
da, quaionis proximicas exisitur ligno comburendo in-
era Spheram ve dicicur actinicaris ? Aequi s ca clesiE proxi-
micasignis cum ligno, Cve longius dister, quam ex inna-
ea rirture possit in illud acere, deest omnino illi vis (uH.
ciens ad comburendam ex mera imporenciz ancecedenci,
quod ea posira distantià ex luo genere vim non habeae
idoneam ad lioni combultionem: Frgo, Si roluncari de-
sic auxitium, auc decrerum efficax ad actum, ex mera im.
Porentis anrecedenti, ab illo cellar, ac proinde nequie illi
impurari, nec inlaudem, nec in culpam, de rerâ caree
ad illum libereace.
Hhoc Aroumenco complexus Cum, ac pene exhaus om-
nem rim argumentorum, quibus aduerlarii nun
onam desinune nos inceltere, ex iisdem Fere armis Tanse-
nius, eiusque alecla nos impetune, Forte quod eam cau-
larum ancecestionem, vel ignorent, rel a(pEFHCNEuIE, d
Scholae arruriis aucenseant, a quibus pucane abhorruisse
Tanctos Parres, e alienum esse à Theologorum granitare
illis rei ad has difficultares enincendas. Sed quidquid AE,
cum hanc oblernationem municam A Tuerlariorum (yF-
Frasiis, ex rera Philophia Periparerica, Theologicis eciana
arsumeneis contirmacam depromplerimus. e aliunde
oporrunissima sit dilsoluendae alias insuperabili difficuicari,
non mihi relioionieric, s subiecta quaeltioni adhibuero.
Nego icaque veramque proposicionem Argumenti:
licer enim à simili in speciem exemplo deductum sir, unde

## Folio 492 — 1677088362:0532
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000532.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
492
DESEVTA TTOII. SECT. TII.
eocam rim suam haber, dissimillimum tamen est, e ro-
Juncarem incer. e ignem dilcrimine constituro evanel
cet. Ideo ignilonsius à ligno semoro, quam postie inil-
lud agere, deest ad comburendum vis, quae sufficiens
dici queac: quod, cum ad comburendum lignum SIETaN-
cum comparatus, vis illi innaca distancia, de remorione
loci in rorum suspendieur, re nihil agac, auc agere postie
quo à ligno comburendo sibi ip(i Sc im pediento. Et ic2
inquir loannes a S. Fhoma, etiam roluntari libera con
cingerer ex imporentia mere ancecedenci liberrari noxia
sinulla edesser applicatio ad aliquem actum, ec ab omni
ommino operarione sulpenderetur quem defectum Loan-
nes à S. Thoma vocar adaequarx: applicationis, leu ab
omni actu abscessus, qui si concingeree, imporencia ance-
cedenti, regeretur voluncas, ee cum auxilio sutticienei
destirneretur, sicur eadem imporentia ancecedenti pre-
merecur incellectus; substractâ quacunque cogicatione
etiam prima: at secus est s applicario, fuerie inadae-
quata, id est quae non sic data ad alignem actum deter-
minatum, licet non excludae applicationem ad omnes
rniversim; plurimum rero differet, s adaequata, vel
inadaequata desir voluntari applicatio. Si enim priore vr.
searur volunras, laborac mera imporencia ancccedenci,
guae nullo modo est in manu mez, nec ex mera volun-
ee oritur, arquo ica Pilla caream, hoc accidie à rolun-
eare exrrinseca, e cum euadie mera imporentia ance-
cedens actum voluncaris, non consequens, quia nullus
darur actus liber ri cuius collatur huiusmodi applicario.
Ac non ira se haber applicario inadaequara quoad ali-
quem actum lingularem, qui, cum voluncarie sc eli-
cirus, ri ipsiusmet decreri de auxilii, est eriam rolunta-
eius, de liber obex, ne alia detur operatio, et applica-
tio ad illam. Requeita, ( delic, rolunraria erie, e con-
sequens; quia segnirur ex actu roluncario, e ided in ma-
nu mea est, nec deticie quidquam ablolure necessarium
2d primum actum, nisi quia volo.
FTinc eluceseie diserimen roluntarem inteF, dt Ter OrM
2 lignoignem; quod enim igni delic principium Cufficiens,
non voluntari ad agendum, ex alio discrimine reperen-
dum est, nempe quia ignis arctara sic vireus ad rnum com.
lurendi actum, dt li ad illam delie applicatio, Ceu Droxtus
iile
10d
e
est
i
e
IeD
ten
eon

## Folio 493 — 1677088362:0533
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000533.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
DEDVESTO CALVFH ESMI
rritas loci, anrecedenti impotencia, nullomodo conte
quentilaborac, quia nullum ipse ponic obicem, cum act
alium actum non Ec comparatus, quo priorem impediae.
Ac lonse secus se habet voluntas, quae cum lacissime
Paceac, de plurium diversi generis actuum sic principium,
acrenta rni libere porest libi ipsi impedimenco else ad
alios, ac proinde, si qua sic imporentia, na scitur ex actuum
dissentione, qui eodem momenro elici negueune: qua-
re haec imporencia rerius conlequens, quam intecedens
centenda elt.
EF SCOnEra vroCaS, auxilium, et decrecum efficax, seu
applicationem ex iplis praire actui secundo, e ex illo
negari applicationem ad alium actum, ac proinde, s ac-
sit, imporentiam mere ancecedentem esle, non conte-
quencem: Respondec subcilistime Toannes à lancto Tho-
ma, duo summe obseruanda. Primum licet applicatio ad
actum nacura ancecedat, non camen negari applicacio
nem ad oppolitum ratione lui, sed actus ex illa conse-
guuei. Duia duae applicariones, si quid repuonantix ha-
benE, ab ipsis actibus mutuaneur, Sicuc diversi mOTuS Op
ponuntur carione cerminorum, in quos cendune: Fui-
dens enim est, huiusmodi applicationes irritas feri dis-
sensione actuum, qui componinequeant.
Ec si istud non omnino Pacisfaciar lectori, adiunsen
dum est alind opporcunius, ee efficacius Arsumento ele-
uando, quod, licet auxilium dacum ad assenlum r. 8. an-
cecedar secundum genus caulx efficientis, polterius ta-
men esse assentu secundum genus materix, ee dispoli.
tionis dissensus impariencis, ai quem subinde consequi-
cur auxilium, hieur generario noux forma ad antiqua
corruprionem, ex abcestum: atque ita ex voluncario
actu consequicur carentia auxilii efficacis ad actum oppo-
AILUI.
Eadem solurione, seu mutua antecessione auxilii, ee
consenlus noltra volunraris, alias instancias depellic. Fa.
ceor hanc nostram obseruarionem, et ad rem subiectam
rium, nonnullorum aciem de captum effugere; de in
hac re obscurissima nondum Fectum Patis illis esse; sed ac.
tendane relim, hoc aroumenco concineri, quidquid
controuerlia de Praedeltinatione de gracia, dec. habet ca-
lixinis ee Calebrarum; id camen commodi habemus ex
493

## Folio 494 — 1677088362:0534
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000534.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
A. D4.
DTSPYTATTOII. SEOT. IIL.
ipsisinee Aduerlariis, ve sihac causarum anrecessiolter
de capiatur, difficuiras devicta sc, quancum morcalis
haec condirio adignoranciam, e renebras daMmata pa
cicur. Forre illis depellendis aliquid noui illucescet: in-
eerim illud debemus duobus Eminentisiimis ex Sociera-
ee Cardinalibus, quorum dignitas est intro eruditionem,
veminus simus obnorii perperuis insectarionibus Theo.
Phili Rainaudi, aliorum que minus huic Theoloso, quam
superioribus dissimilium. Ricene, Bannem, Aluorem,
aliosque Thomiltas, quod hdem exisanr abiis, quihanc
concordiam auxilii efficacis, cum reacia ncsane le cape-
ee, aut intelligere posle. Verum li Ades vila lit C ardinalibus
a e nOMiIaLIS, qui TaXIaM PANC METeNEUF, porest
aliqua etiam rlera Aidem incerlucere cuidencia, his duo-
bus consticuris principiis, si sec utua anrecessio auxi-
liumincer, ec consentumnostrum, seu incer iudicium vI.
eimum practicum, seu electionem Calua est libertas, de
in curo potita ex Cardinali de Lugo: Aequi ex Bellarmi-
no obtinet illa duplex anrecessio: Ergo non loium credi
debet, sed etiam incellisi, ee capi porest concordia no-
Ara libertaris cum indicio practico, de auxilio etticaci, ex
principiis D. Thomae ab eius discipulis inita: Sid candem
obserues, hanc auxilii, imo et decreri divini ancecessio.
nem non esse cemporis, sed natura, canlalitaris lecundum
etticientix genus; cum nihil recer ex Periporetica Philo-
Sophia, alio genere coulae consequi; luine manifeltum
erit, e euidens, probe convenire eHicaciam auxilii, ee iu-
diciipractici, cum libera nostra operatione, ec cum ad
hanc consegeatur carencia auxilii, ec indicii practiee eti-
cacis ad actum opposicum, si ab ilio cessemus, de absti-
neamus, sabit ad illum rera potencia, nulla vero impo.
Tentia ancecedens.
Hic omnibus accedune verba Cardinalis de Lugo Disp.
8 de Poenicentia nu. X69. Salvatur erso proprisssima li-
bertas cum praedestinatione, si semel admirtarur possibilis
mutua illa prioritas, (5 cansalicas: quia pro illo priori.
pro quo praecedis consensus praedestinationem, non intelli-
situr procedere a principio determinato, sed solum a
voluneare cum cernitione indifferenti: Ergo intelligitur
procedere a principio porente verumque lactum elicere.
Flactenus de Lng0. Id obseruo, caucistime locurum, dum
s

## Folio 495 — 1677088362:0535
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000535.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
DEPSIoLCNISMI.
ait, non intellisi proceder et sud pon, lcpe dn
licet seclaa au as cana ec, prutciba
absolute negauic decerminarum esse princieium quocunt
que caularum ordine.
ei aquo, conlenlus e senus titentedura putes
Sic determinarum; ideo dixic non incelligi, nec tamen
P A R A CEAPHYS, O VIHLVS
Ex Valentia depellicur accusatio Caluini sn
concursu ad peceatum.
DTreruru debemus eribus, aut quaruor celeberrimis
l’ex Socierare Theologis, Bellarmino, de Lue,o, et Vol-
quelio; cui addimus Furrianum Mngiltro consentien-
rem, re in hac de anrecestione caularum murua secun-
dum diversum genus, controversia horum omnium opC
vrimam difficulcarem de exrincca liberrace, de sublato au-
xilio susticieri, qua nosopprellos, nec respirare aur cladere
nos polle inclamabar Carrerius, effresimus:nec minusFau-
cus, Falixque nobis praecto est quincus rindex Cregorius
Valencia, ad prosigadam alreram acculationem Calminil-
mi, à lala Canctirace Dei, ex Praedefinirione actus pecca-
minoli, e concurtu ad illum. Sed prius meum de hoc
Scriptore a quo oppidosadiuuandi sumus, indicium ape-
tiam, collatione cum superius nominaris. Sane disseren,
di de rebus mixri generis, id est, qua ad Theologiam
Scholasticam, e Controverlam aduersus harericos hu-
ius temporis perrinene, nullus est e Societace, inoncc
Forterniverlim Theologorum, audiendus masis Valen-
eia, illique anceponendus.
Sihas parres seiungamus, rincene subtilitate, ee peri-
tia in concertarionibus Scholasticis Valenciam, Va(quez,
Suares, e de Lngo. Parilli, ac Forre luperior Fucurus est
in dispurarionibus aduersus haerericos Bellarminus. AFA
verumque purnandi genus milceamus; lnulli suppar, ee
Force caeceris ek anceponendus: quia in Scholastico, quam
muleis annis Pugolstadii docuit, exercitatior eAt Bellar-
mino, quam leso apud ipsius riex i Scriptorem audiuis
ec rancum, nec rnquam docuisse sin Scholis. Suarem

## Folio 496 — 1677088362:0536
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000536.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
496 DESPVTATTOII. SECT. TII.
vero, Valquem, et Deluso quoad Theologiaim contro.
veclam facile vincet: quia in Germanis Inzostasii ma-
onam rica partem decrivit, et cum Lucheranis, ac C’alui.
nistis diu multum que est exercitus hoc bello, à quo alii in
Frispania, et Romxe fere semper verlati, cum longius ab.
tuerine, rix. cum haecericis manus conferuerunt. Nullus re-
ro dubicac, quin pericia dispurandi, sicur de militandi,
rsu sub Cole magis, quam in rmbra concertationibus
COMIPaTeTIT.
Audiamus isitur Valentiam hac de re luculenrer disputa.
tem cum haerericis, quorum vires cominus explorauerac,
de mentem accurarius inquisiuerac. IIle igitur Di(pUE. L.
quaest. 79. puncto z. assertione 4. ita de maio culpae Cacuie,
Deum nullo modo id veile neque per se neque per acci-
dens; neque subinde ad illud concurrere; cum cadem sIE
concurtus ee roluntaris rario, et illum ex istâ metiri opor-
ccar. Flanc ergo lancir Conclusionem, communem apud
omnes Cacholicos, nullo excepro, contra C aluinum, et
Caluinistas.
Sed ancequam ad contirmandam assertionem accedar,
obseruandum monet circa consticutam Proposicionem,
gnatuot convenire inter Orthodoros, _ Hareticos,
Pexlerrim recenciores (re per parenchetim notat) de de
rno controversium esse. C’onvenic primum inter omnes,
malum culpx, qua malii est Formalicer, nec sub humanam,
nec diuinam roluncarem cadere. Secundo, omnes pro-
banc distinctionem actus peccari, re elt quid posiriuum,
ve subestmalirix peceaci, quosi pars marerialis, ad quam
nuli negant, Deum reprimam de rniverlalissimam cau-
Cam roluntarie concurrere, quali ad effectum omnipo-
centix. Consentiune cerrio maliciam culpx, in se nulla
racione in divinam cadere roluntatem, nec praece-
Deo auc consilio posse probare indicered suadere, Onar.
1o denique consentiune, peccatum non posse in diui-
nam voluncarem sic reterri, repeccare de male agere di
CaTUT.
Fsis gnatuor omnium consensu recepris, rnum ex
Valencia superest capur, quo coram cum haerericis con.
eroversiam FevOCAE: Prrum scilicet malum culpa in divi-
nam voluntarem cadere posit. sub aliqua ratione boni, qu’a
contineatur aliquo respectu peccari, ad quodpiam bonumi
Ita
Ita
101t
1
ie
O1
a BC
Mall
se
1

## Folio 497 — 1677088362:0537
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000537.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DEDVESIO CAEVFNTSMT
Jea quidem, ve sub tali ratione, vere (5 ex cerra inten-
zione, e recte atque insté, Deus velis ipsum peccatum
in se, tanguam obiectam quoddam macerrale immedia-
cum, e per sc sux volunratis, _ ad illud, etiam in-
cerdum hominem inviret, acque simulet. Hlocque sen-
Cu incerprecatur hic Theolosus, in rimanda harericorum
mence verlacistimus, antiquos Hlarericos Simonem
Masum, Lucherum, Bucerum, Philippum Melanch-
etionem, aqua impictare aic retipuisse, sed illi Caluinum,
e Bezam mordieus adhaesisse, e fuisse immorruos. Onia
nalum culpxe xequane malo paena: ee heur iltud, non
Colum Deus permicrie, sed iustissime ee verissime rule,
sub rarione boni, seu respectus paenae, ad bonum divina
iuctirix, aeque adeo re obiectum quoddam maceriale di-
nina rotuncaris; ica plane senriunt, non minus malum
culpae quam Paenae, sub dininam cadere roluncarem;
idque lacis contestatam Fuisse demonstrat Pater COto-
nus Cencuam plasiariam, corrupro ex plalmo 5. hoc
vertu, quontam non Deus volens iniquitatem in es: lic
enim reddic verlio Geneuensis, Ouoniam non est Deus
cui placeat iniquitas; quamris illam relie sentu a Valen-
ria explicaco.
Hinc observarum est diligenter à Valeneia, Hareticos
ec Caluiniltas praelertim recentiores, quatuor praemis
sisad aRerrionem hypochesibus convemre: quare innuie
Anciquiores, Bezam, et Caluinumilonsius in errorem
abrepcos. Arque haec hdem astruunt, iis, qua diximus
de Caluino; et Beza, a recenrioribus eiuldem Secta Scri-
Deoribus derelicto, e emendaro. Idem luculenter con-
firmat Becanus, perinde ac Valentia, aliis ex Socierace
Theoloris, in concertationibus exercitacior aduertus
harericos, quibuscum in Germania perpecuum bel-
lum serebat. IIIi isitur, Caluino e Caluinictis im-
Propetanci impiecatem, quae in Deum regerit Decca-
ta, Perinde ac poenas, quod reumque malum ve.
lic, re aliquam boni induir rarionem, respondet le-
pidernus ex Schola Calmini, submouendam ex 2o Cal-
minista rocabulis, elcimam ac cerriam partem istis, ve
in ruum Caluinum, eiusque assectam Beram redun-
dec inTamia RUIUS CEEOFIS, QHEM CCCLCTI OneS eIU.
LolC0

## Folio 498 — 1677088362:0538
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000538.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 78 lines, status machine
408 DTSPDTATIOII. SECT. III,
Ex cum Beza Cux impiecari praesidium à D. Thoma
quasuisser 2. parre Relponlionis sux ad acta colloquis
Monpelgardentis, illud ralide exrorquer, et cripit Va-
denria, respontione ad quintam obiectionem, recissimé.
que aic D. Thoma senla, dictaque, nihil habere commu-
ne cum bla sphemia BeZa. IIaM L. Parce QuXe F. 49. aFL. 2.
ad 2. de quaelto 79, 9rc. 5. 2d 3. Quae Loca citat Beza, Rel.
Ponder, non esse controuertiam de ipsa entitare praux
actionis, quam omnes cum D. Thoma, Facentur cadere
Cub diuinam voluncacem, re primam e vniversalissimam
rerum caulam: Sed disputari de ipsamet deformitate cul-
Pa, quam D. Thoma orthodoxe necat esse à Deo vllomo-
a0, Teu praenios seu simultanco concurtu aGaF: Et BC-
Za impie affirmat, sub commentiria, nescio qua ratione
boni, a Deo esse; cum contendic. Deum illam deformita-
um velle, nec solum velle permittere.
Vides isitur incerprecatione rnius e Socierare Theo.
loei, et in Concrouerliis exercicastimi, quo haec candem
deductasie; nempe non minus malum culpae, quam pae-
nX, aut quodlibet eriam aliud bonum, cadere sub ro-
luncarem divinam: ex ideo Melanchetion, cum in ea
esset haeresi, Ccriphc in capur 8, ad ROm. Lique fuisse opus
Dei proditionem luda, ac conversionem Pauli: quod re-
eractaiie. Ex eodem perVeFSISTIO ertore, Caluinus,
non alio ordine reprobationem ad paenam aeternam,
quam quo praedestinationem ad gloriam disponie: quia
Derinde censet ad seprobi paenam Deum peccara ve
media reile, e eligere, rei bona opera ad gloriam con-
sequendam. Aqua impiecare obscruauimus, nec abnuie
Valencia, recentiores Calministas abhorrere. Onare sigra-
ne Fucurum BC contra charicacem peccarum, Caluini Di.
Scipulos a Magistro quo Valencia eius mentem exponit
Tenlu, ad nos desciscences repellere; nescio quo nomine
appellem Ecclesia porrionem non concemmendam, id
elt, eoram Dominicanam Pamiliam, ee qua multo la-
eius paceat, Scholam D. Phomae, plurelque alios Ca-
cholicos, obrorco collo ad Caluini impiecarem erahe-
sC, de prorrudere, a qua ne dum illi omnes, led eius
Discipuli; de iplemee Caluinus, stance natura humana
e Angelica, longissime recellerint. Traque, verem lueu-
dento exemplo illustrem, et concludam, interprete Va-
lactt
sett
Pete
dl
inm
hec
expl
Id et
ElE
Ille
nes C
bus,
tare
Nostr
obiict
ione
lcop
1d1d
len
Ol
c0
net
a
ciut
N0
Ma
iiae
his
Con
dere
HOV
eise
1
sulte
Tore
da t

## Folio 499 — 1677088362:0539
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000539.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
DDPVESIO. C AEVZNLSML.
denria, his in rebus Ade dienissimo; perinde Deus ad
omne peccari senus, etiam cum difformieate Cumpri,
comparatur; rei ex Theophilo Raynaudo polt Orise.
nem alias obseruauimus, nos hobere ad mendacium,
alicuius commodi e reilicatis causa honectatum: ve
Perinde Deus quodlibet peccarum relic, d ad illud nos
rroeat, sicuri licet nobis Fraudem illam piam de menda-
CILI FUCAFUI VFUEPATC.
eraesumm a decretorum Poncifieiorum reuerentiâ, qua
Prchibene cerram haberi Adem Penra Diario, CaDUE
maxime controuersum, in quo polica lic efficacia gra-
rix disputare, aliosque secus sentientes damnare; ab
his omnibus abstinui, mulcaque alia tacui, quae ad
Congresariones de Auxiliis spectabant, aliunde excer-
Pta, quam ex Ponnae Ccripeis, ne ex illo hausille vi-
derer. Duod Cardinalis Perronii sensum, de his Con-
erouersis, audiui auiris fide dignis, ommino aliena, ab
his quae de illo relaca Cunc, Ceu minus vers snt, quae
CITCHNFCFANEE, Ceu MucaneriE SenTeNCIAM. Perri LebOI-
su. Scriptum quo propositiones plures Molina à Con-
suleoribus damnara concinentur, cuius copiam mihi
facturus erar vir quidam Religiolissimnsrnde poruis.
sem hanc Dispucacionem locupletare; ne quidem le-
gere, auc videre mihi permisi: sed non credo mihi Frande
fore, auc vicio verlum iri, R superiorum ex Societare
Scriprorum celtimoniis, addam postremum ex Ripal-
da TOm. 2. DIsPUT. TI3. Cect. 9. nUI. 33. quo mirum
in modum Caluinisini inuidia anostra Familia, de Scho-
la depellitur; huius accularionis origineRipaldx verbis
explicara; quibus ingenue Facetur, aliunde quam à vero,
id est, a deftensionis, aue verius ricionis necessicare,
DUC aCU FeDCLTaM.
IIle isitur loco ciraro, sic rem ordine naFTaE. Ban-
nes (3 plerique ejus Discipuli, in publicis Dispotationi.
bus, privati (que sermonibus C scriptis, caeperunt, no-
tare sententiam illam (Molinx) Pecasianam... contra
Nostri; ut nocam Pelacianismi sua sententiae visarent.
objiciebant opposita nocam Calvinismi. Fiu(dem. Di(pura-
rionis e sectionis num. 55. Scribit, Cexaginta Molinae
Propolitiones in Consresatione de Auxiliis Fuisle dam-
MacaS. Dux laudando candore scribie Ripalca, CCTTUS
DE

## Folio 500 — 1677088362:0540
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000540.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
500
DISPVTATTOTI. SECT. III.
sum, hos sponce, nec ri etiam cormentorum dicturos
plures ciusdem insticuri, led protundioris callidicaris
Theolosos. Ad quid enim duodecim hallucinationes
tantâ vi eloguencix, Salmanticentibus, ee Poanni a S.
Thomae impactae Cunc, e quae lcribune insomniis, de
Fabulae de Pitagora pereoriratione ad montem Carme-
lum accensica lunc; nisi ve Falsi suspicio crearetur ali-
qua, iis qua exerce ec ingenue scribic Ripalda, quibus
similia haber luo Apparatu Pereretius, re inde agno-
scas interdum ricilitigacum esse his Disputationibus, de
rebus certis, ec indubicaris.
Hor etiam monui alias Lectorem, de iterum moni-
eum volo, meis respontionibus deffendendam sulcepiste
nostram sencentiam; hon iuXta mentem auE interprecd.
rionem Fuvissii et anonrmi; sed ad Salmancicensium,
_ Toannis a S. Thoma sensum. Hlinc factum est ve
Disputationes posteriores duas, exactius expenderim:
primam vero concra Tuillium rix acriserim, de alce-
tam conera Tiphanum delibaverim tantum; quia non
erac mei instituri, nisi Scholam nostram cutari, de mi-
hi srave damnum, aue ricuperium impendisset, Ghaere-
eici rindicem esissem. Ouod ad Tiphanum actinec, una
aut altero concordes, cum pluribus dissentiremus, vix
aliquor harum Dispurationum parces decurri. PF si qua
obiecta sune, quae perinde illorum, ac nostram senren-
eiam lacelserene; communis cancum destentionisiure ac
nomine. Per cransennam depuli, quodinihilmeum con-
SIIIMI FCMOFALENEUE.
Addo eriam aligua consuleo praecermilsa, aue leuius
Perstricta, quod scirem Parrem Gonet operose iis rel-
pondisse, muleis luorum librorum socis. Videri pocerie
Fomi 4. Di(puF. 6, AEF. 6. PaFAS. 2. ee sequenribus, ubi fu-
se loluit Argumenta ex Dilpuratione L. Cap. 6. Guibus pro-
bacur libertaris esentiam constare indifferencia abloluta,
qua remperari nec atinis ordine, nec ab immurabilicate
nec aliunde postii, cirra libertaris excidium, de quibus
nos toca Disp. F. Conculi pocest idem Auchor eiuldem
Dispucationis AEF. 9. ParZSF. 2. ubi mentem Anselmi de
liberratis racione explicar, de qua nos pluca eiuldem Di-
spurationis Sect. 2. rbi explicatur anselmi de libertare de
furitio, et divisio in cres Gradus nacurae _c. Mulis etiuM
1
i
ebi
sciet
Pert
1
H
a01

## Folio 501 — 1677088362:0541
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000541.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 22 lines, status machine
DEDVESEO CALVINESMT.
scL
accurare depellie TOm. 3. Di(p. 8. AFT. 4. PAFaGF, 1O. Cal-
minisini consortium, ab excinct à libertare, aur laesa divinâ
Fanctitare, ex pexuio concurtu ad quoscunque actus; d qui-
bus obstinui, de malui, quid noui afferre, quam ab illo eru-
dice eradica exCeribere, eandem rbique re spero aequitarem
Seruacurus; quod nonadmodum disticilea gnolcer, quil-
quis S. Doctoris, ne dum hoc arsumento, sed aliis
omnibus qua verlac, in exhauctam rbertarem explora-
veric: ea enim est eius ingenii, ec doctrinx copia in exhau-
sa, veea guxe hinc deprompra sunc, pars minimâ sinC,
eorum qua cruenda Luperlunc. Ouod vero ad iltius de
Sciencia Dei difticulearis, dionitarem e emplicudinem
perciner, rix mareriam lubigere, ne dicam exhaurire
sicuir. Sed cum cecractandum sic 2. nostrae Theologix
Analreicae libro, nec iam dictorum iceratione Farioan.
dus sic Lectoris animus, noua S. Doctor suppedicabic,
gnibus has difficuleares insuperabiles irerum mollireren-
rabimus. Ad huius dispucarionis calcem risum est pau-
cis aperire, quid noctra Theologia analyrica D. Thom
Mogistro mediremur.

## Folio 502 — 1677088362:0542
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000542.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
02
P A R SE NF TIC A
avd
se
E
 
pE
AR ANVFIV
A
AD NODHM ODADREDEICIS
Theoloriae Scholasticae, Controuersa
Ethicae, es Scripcurarum Rudium ex
sum D. Thoma Maxistro.
dnttolnta P. L. IC. Y Y A F I imputo; (Chri.
ne
Riane d crudire Lecton,) quod a
priuaro Insticuri Religioli ac bonae
mentis Audio, (quo nihil prius de
 anciquius nobis esse debet,) si quid
orijreliquum Fuic, si quid subduxi cemporis; id
torum lectionibus Scholae, aue concerracioni-
bus aduerlus haerericos huius regni e laculi,
auc ad populum concionibus, mihi impensum
abierie; non alio consilio auc operx precio, quam
ne frustra au Falso Diuorum Dominici de Tho-
mae Discipulis annumerarer. Neque enim ita
aurmei caecus amor, vel suscepri laboris ieno-
racio mihi imponit; quin aperte agnolcam
e pea me feram, nedum mulciplici huic
Theolosia docendae, sed vel Vni addiscenda,
lonsissime me imparem; méque remeriraris
arguam, quod has omnes Disciplinas uno rieu-
lo iunctas susceperim explicandas. Verum ad-

## Folio 503 — 1677088362:0543
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000543.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
AE NOVAM THEOL. METHODVM.
507
vertus has proprii senlus, aur publicas accula-
ciones me in curo esse credam, de eriam larse
Colabor, hac vna deftentione: me vlera Facul-
carem aliquid centasse, e infrmicaris oblicum,
ne ofticio deellem, e in nomen (guod prot.
ceor) Dominicani ex Thomilta Theologineoli-
sentia peccarem. Magnam plane nobis Perto-
nam imponie D. Dominici insticurio _ D. Tho-
mae Schola; quorum cum alterum Adei zelo ec
poreltate Perri, alcerum Pauli Sapientia Deus
donarie; quas reerque Apoltolici Spiricus im-
pleuère parres, filiis haeredicario iure vel onere
dara lune; quas nili spurii de degeneres esse re-
limus, Cumma cura nos obire, ac illis immori
OpOTTEE. Ec quamris nullum Christianae Pieta-
ris e Sapienci munus in his praeclarissimis.
Ducibus delideres: praestane camen a praeluCent
maxime, Scholae Magisterio, Hlarelum excidio
ee rictoriis, ac Verbi divini Ministerio. In vno
D. Thoma Plaronem ee Aristocelem Christia-
norum omnia Lycea de Academia amplectun.
cur, canto consentu, re omnes sibi allerrum reline.
In D. Dominico Paeconem d Vindicem acer
rimum 2onoscie Eccletia, cum illustri Ticula
quo eius insticurum ornauie, cum auchoritace
collaca in haerericos inquirendi. Lcaqueeria haec
exercirarionum genera, quae vel ad palaestram a
puonam in Scholis sub rmbra, vel lub Tole ad-
verlus harericos, vel ad concionarorium munus
pertinet, canquam Parrimonium Parencum la-
boreparrum, ec per Decestorum manus eradi-
cum, sibi colendum ac truendum, quisque Do-
minicanx et Fhomisticae Familia Alumnus, iure
Ii iiii

## Folio 504 — 1677088362:0544
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000544.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
804
P A R A H E FTC A
vindicare porest. Nos cciam Ilustrissimorum
Procerum filii, quamris aborciui haeredicarem
adinimus; qua nihil decrescie Fracrum numero.
nec Sc diuiditur ve exiouum in lingulos cadac:
ad vnumquemque tora pervenire porest, lcque
indiuila parcibus vix Cciungieur, e TEIM FOEa
omnium est, quam lingulorum cuiusqueinsticuri.
Parces legirimi Theologi
A C Forre Ticulum noctri operis ab auda-
 Acix, e cemericaris noca, rindicabune apud
cordarum Lectorem; quod maioranedum meis,
Ced eriam humanis viribus, in me recipiam prae-
canda. Duis enim, non dicam Audio de dili-
sentiâ, sed ne cogitarione quidem consequi, vel
amplecti possu, valtam illam Ouadruplicis Theo.
logix ex immentam amplicudinem, quam (ve-
luc Oceanum in Perobem) in angustias alicuius
Compendii derivandam, e cogendam aggrc-
dior3 Sed qui hac Cenloria leueritare mecum
agunE; cerre de rigore remitrene, si acrende-
rinc harum Disciplinarum cognarionem, ac
necesirudinem pene indiuiduam; ve breuiuis
omnes assequare, quam lingulas secteris. Pora
Siquidem Bac connenientia Parrium: Quas (i di-
viseris, non debilicabis modo, sed labefactabis.
Neque enim credas velim, Theologiae ricam
ecrigorem constare rilissimorum more lerpen-
cum, qui victicene eriam dissecti: Sednobilis
simorum instar animaneium, quae divisisse, Fun-
dicus peremisse (IE. Ac muleo rerius in hanc la-
cram Doctrinam, quam in humanam convenie,

## Folio 505 — 1677088362:0545
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000545.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
AD NOVAMI THEOL: NIETHODVM. 505
quod de Philosophia Fullius: difficile in ea ese,
Pauca ei elenoca, cuinon sine aut pleraque aut
omnia; nam necpauca, nisi emulris, elisi por-
lunc: nec qui pauca percipie, non icem reliqua
eodem Audio prolequetur.
Necfacile porero inuidiam Ficuli amoliri, ni-
E quam animo concepi, huius Sacex Triaais
Theologicae cognarionem in omnes virae IIu-
mana e Christianae vlus indinullam, enis ocu-
lis (crudire Lector) subjecero. Non dubito,
omnes quibus disciplinarum Fncrelopadia ab-
Soluitur. Sciencias ee arres marimis in eorum se-
nus humanum meriris abundare de rariis exu-
berare benetieiis. Ac quis neger relvnam Theo-
losiam pluca reliquis omnibus, vel commodo
Rcip. conferre vel Tubire discrimina; e rei la-
eius rsu paree, ita dignitare ac meritis praectare:
Duas lingula curas aur laudes parriuneur; vna
Theolosia auctas exaggerata (quehaber omnes,
e ad cumulum muleo plures addic. Depellie
Aes Medica morbos corporis: Turisprudentia
lices morbis longe graviores dirimie ee compel-
cic: Solpirarem illa, pacem de tranquillicatem
ilta mortalibus xoris imperritur. Hlaec beneticia,
licerper se maxima, (i Theolorix meritis con-
feras, modica lune ac pene nulla. Ouid enim
corporis incolumitas (quae opera prerium est
Medicinx) ad Calucem animorum quos vna
Theologia curar: Ouid cemporaria R eip. eran-
quillicas (quam Turisprudentia Pemoris liriume
rumulcibus, (eruat _ cuCTUF) ad aeternam Eccle
six pacem, quam depulsa riciorum e haeresun
pelte laveir ac firmat Theologia : AF Lurilpeu.

## Folio 506 — 1677088362:0546
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000546.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
506
IP A R AC H E ZIC A
denria Parronos peragendis reis aue incontibus
curandis insticuie, luri probe administrando Mla-
gistracus efformar, regendis imperio populis aue
Principibus consilio dirigendis Poliricos docer
nullum est hominum genus, in quod illa Bene-
ficiorum a lurisprudencia, velue a perennitonte.
non protuat ac derivecur variecas de mulciendo.
Vetum licer hac gloria eHlorelcar: Theolooix
Eponceconceder; Ceubeneticiorum in eas nume-
rum, Ceu acrendas magnicudinem. Illa Forum cau-
Sidicis, Fribunalia Judicibus implet. Hlac Eccle.
Tiastes Capienrissimos d altioris ac incerni sublel
lii indices Ecclesiae ministrar. IIlaR egum ac Impe-
racorum edicta, Capieneum coTulea Commentatur:
Hlac in Scripcuris Sacris, legibus divinis inter-
precandistoca verlatur. Illa populis Prapoltos,
Regibus Consiliarios ad Reip. tranquillicarem
commodac: Hlac Paltoresac Principes Ecclelia
ad aecernam omnium Calurem e sinu luo largissi-
me effundie. IIla iuris humani, fidei publicae
propuonatores conera malas acturia aut nequiria
artes armar: Ica Forcissimos Adei divinae Pusi-
leshaerericorum Furori ac velaniae opponic.
Hlac luculenta Theolosia caererarum que scien-
ciarum collatione constar, quam aeduum sIC,
quam immensum munus, quam humanis viri
bus impar, Theolosixe Audioli auc Protessoris.
Elas enim omnes, quas enumeraui, ee multo
plures parres implendas haber: Si cui delu, oAi-
ciodcese quod luscepit, e quod ipso nomine
Theolosi proticerur. Hlinc popularem de cral-
Cum nonnullorum errorem retellas, qui Theo
IOSIA VHICUI AWE CETEE PERCIpUU MUUS CCH:

## Folio 507 — 1677088362:0547
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000547.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
AD NOVAM THEOL. METHODVM. 507
Pene, quibusdam immorari, ac pene immori dis-
pucacionum cricis; quique praestantissima om-
nium DiCciplinarum ad ostentarionem lubrilica-
eis de scientix, non ad rita legem, aburuneur.
Hlisrnum Audium, licigare: sicur quibuldam
canibus, lacrare. Si ab Dispurationis e Scho-
la distinctiunculis ad craviora negoria, ad curan-
dos animos, ad docendos aut resendos populos,
ad incerprecandas Scripturas, aur ad retellendos
haerericos auoces: videas loquacistimos in con-
certationibus scholasticis, in concionibus vel mu-
10s, vel ineptos, se ridendos propinare. Videas
inorio licrecario e in rmbra pugnacissimos, in
luce aduersus haerecicos inermes de ignauos ad
muliercula impecum curpicer arma ex clypeum
abjicere. Videas in Aristorele acutos, in l’aulo vel
Salomone interprecando plumbeos, aut suxidos
haerere ad aperti loci sensum. Illi Theologiam
honestius neglexistent, quam vendanc: cuins
lanctissimum nomen (quasi Dispucare, non vi-
vere aur aliud Cerium agere doceac) passim apud
Capiences craducunt. Ac verus Theologia alum-
nus, eth argurias non nelciar, in his camen ope-
ex precium non ponic: led per omnes amvlissi
mx Disciplina parres lace ragatur; acque ill a
Duce e Magistra, Scriprurae senlus rimatur d
aperie, haerericorum refellie inlaniam, Caluraria
documenta Celigic, quibus populos imbuat, e ad
omne munus Ecdlehasticum ica verlarile inge-
nium parac de eformar, re illum Ecclehaloco
celi, prompruarii, de armamentarii repolicum ha-
beac. Vides hic veris coloribus delincaram
Theolosix Tabellam. Pareor me qualemeum.

## Folio 508 — 1677088362:0548
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000548.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
508
P A R AE. B EFFC A
que huiusmodi rerum olum habere, unde haust
qua coro hoc opere cradicurus Cum. Vbienim
per plures annos Discipuli aut Praceptoris ofi-
cio functus, divina illi Sapientia docenti ope-
cacus Cum: Vrencem ad raria ministeria, ad ani-
morum remedia, ad populorum insticurionem,
adbona meneis Rudia, ad Scripcurarum incer-
prerationem adhibui; ex aliquali eius praesidio
municus, ad populum conciones habui, haereci-
cosrariis locis, verbo, Scripro lacelsiui, illorum
castraagorellus Cum, rires e arres rentaui. His
experimentis, quam concepianimo, veri Theo-
logi Ideam eoro hoc opere exhibitum ibo.
Verum haec, inquis, invidiam huius Tracta-
rionis consant d augene, porius quam averrant.
Ouis enim mortalium cirra cemericarem hoc
Pheolosix Prompruarium inhraustum ad omnes
Ecclehasticae Dilciplina ac milicia rsus luis sum-
Pribus, luo ingenio, apparandum Culcipiat:
ABEE ve id mihi alsumam, vel aliis pollicear:
qui ingenii ac industria inopia ab illa beacissima
vbertare de copia, qua Theolorum instrui con-
venie, lonsius ablum; quam qui ad diem viuie
Mendicus, a gaza ex opulentia Regia. Sed quid
mali, quid culpae fuerit; si ad exruendam Theo-
logia hanc Adem Sacram aux munitam AECem
diciores me prouocem: Si ligna secem aur ap.
cem: Si lapides comporrem: Si aliquor minu
ea in Cumprus conteram: Si rariis experimentis.
ec animaduerhonibus icer ad Capienciam mu-
niam: Si nonis argumeneis, li noua methodo,
corisviribus Rem Christianam adiurum eam e
Cum harum rerum aliqualem rlum habuerim:

## Folio 509 — 1677088362:0549
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000549.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
AN NOVAM THEOL. MIETHODVML. 509
monnulla eriam, in has omnes Theologia Par-
ces, incerdum polico in arena ee ve sladiatori
noua consilia occurrere mihi. Haec d aliaidgc-
nus, quae paraui, hic depromo: An vero aliqua
luxrebus hdei huiulmodi inventis accedac, alio.
tum etto iudicium; dum, qua in has Theolosie
Parres medirarus Cum, rur illuxere, paucis ape-
Eiam.
Theoloria Scholasticae Summa es
Analysis.
BFRiM vm damus Theologium Scholacticam
noua Methodobrcuiorem, nec forre miniis
aperram aur accuraram. Illius Analyim vniuer
lam TentaUS: Qua omnes huius seiencix con-
clusiones inter Ce auc communi principioanne
etimus, ordine alrereperito ab illo lingulari Dei
Nomine quod ipse sibi impoluie de Morlem do
cnic: Fgo Cum qui Cum: quod Divinicacis amu-
lum Cacodamon sibi vindicauie e delphicorem-
plo inscribendum curauie hoc verbulo, Ei;
quasi veller dicere, qui est, hic colieur: ve mi-
rum sic valtissimam Theolosix molem per om-
nes partes, qu’à lacissime paret, duplici lietera, una
Cyllaba, quasi calesti diAluvio, coasmencarie
(ve ica dicam) ferruminai poruisse AEqui
corius operis Cummam dx praecipuam dotem in
hoc slurino parcium sibi auc communibus prin-
cipiis appendencium repono. Caecerorum plera-
que apud Auchores obuia lunc, (plurimi enim ita
tentu de verbis conneniune, veiures omnia sibi
eur commodalle, aur praripuisse:) ac nulluS

## Folio 510 — 1677088362:0550
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000550.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
SIC
P A R AE N E YTCA
(quod (ciam) hanc parcium consentionem ren
cauic auc curauie; qua tamen constare puro sen-
centiarum pondus, conclusionum Armirarem, ip-
Cam denique Demonstrarionis vim relolucoriam.
quae vna lcientiam efficie ex abloluit. Ac, inquies
liea r dos e cnersia huius methodiRelolurorie.
ve inde cora rario scienciae conster. Oui hieri po-
eest, neglectam vel omillam ab omnibus tere
Theoloois, a re rno inventam; quali cereri
inerrem (cienriarummolem compeserine, quam
cu istâ Analy Si distinguas _ ornes? Bona verba,
Ouis neger, quorquor scienrias eradidere, ista
arre vros: Sed plurimum incerest, an insiceo-
cum libris, vel extec. An illam adhibeas, vel vi-
geas: an misceas aliis, vel solam aut eximiam
lectere: an uni parti inseratur, vel eorum Theo-
losix Corpus Fulciar. Lonsissime distane; à re
rem excogicasse e quali exnihilo eduxisse, aur a(-
Cidua lectione erariis Auctoribus, qualiionem
e silice elicuisse. Fareor Frequentem huius Me-
chodirum apud Theol0g0s: sed mulei Cudio
occuleane, sicur Rhetores oracoriam APrem.
Nos aperram voiumus e exerimus: Dialectico-
rum leges, non oracorum, securi. Oui vrunEuE
Anelyli, raro e obirer adhibene rni rel alceri
Parti:nostota Theologiam, nedum Scholasticam
eErhicam led Controvertam, ilta Methodo di-
Sellimus. Necea, quali nosro ingenio patcâ, 5l0-
riamur: toram reterimus Doctoris Angelici li-
bris; quorum assidua lectione ac medicatione
comperi Theologiam Thomisticam, eodem quo
Phidia Mineruam, ordine e arrifcio constare:
acque re Racuae huius CelCBCLLIMIA PaTTES OMNES
Pa
1
d
De
1
1

## Folio 511 — 1677088362:0551
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000551.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
AD NOVAM THEOL. MIETHODVM. sIt
in vnam coibane, cuius ordine luxaCO, CatCIa-
rum contulio e torius operis ruina sequebatur;
ica plane Theologia Thomisticae d Chrictiana
insticurio huic singulari Dei Nomini, qui est, ap-
pendet, in hoc principium cora inclinata re-
cumbic.
Fluius rei Adem absoluer prima e secunda
pars huius operis: ad cuius edicionem postlon-
8aS moras, praecer monitaamicorum e maio-
rum imperia, penc innirum impulie duplex, quam
(pero, huius Mechodireilicas. Nempe Doctri
na Thomisticae, quam mulci Falso obscuram
eE difficile CANTAMEUE, VnO AIO CONCEKEK, aC VnO
pene incuieu conspicux, exacta complexio, e cla-
ra legirimaque cum parcium omnium consensio-
ne incerprecario. Vnde pracer vindicias sancti
Doctoris ac Discipulorum eius, redunda biEcom-
mune, hoc in Scholas commodum; nempe ad
Theolosix sudia Compendium, quod muleum
cemporis de laboris redimet cirra noxam prote-
etus. Liceat mihi, Lector erudire, quod sen-
eio, libere apud ce protari. Quamlibee AOFCAHE
ac terueant Audia Theologorum, e Forre anci-
qua prouocene: censeo camen progrellum nec
diligentia, nec ingenio audicorum respondere:
quia duplici ririo recardatur, quo maximé la
borane: lenorantia vel neglectumentis Angelici
Doctoris; e prolixicare scriprorum, libeorum
copia de mole qua orbis obruitur, ve nec possis
decurrere, etiamsi in Scholis confenelcas.
Ouamvis Academiae fere omnes Aquinarem
communem Magistrum agnolcane: paucitamen
eiusmencem capiune, aucinquirune. Alii nocam

## Folio 512 — 1677088362:0552
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000552.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
512.
P A R A N E FIC A
credune d alpernantur: alii se alsecuros glorian-
cur, de praedicane ab ea Thomiltas aberrasse. Ica-
que dilcerpirur de dilaceratur Prxeceptor Ange
licus manibus discipulorum, aur porius aduecla-
riorum. Ac nos harum Conrrouerliarum, sin
omnium, cerre piaecipuarum, finem speramus
ex constanci e. aperra Sanetissimi Doctorismen-
ce; quam omnium eius Doctrinxe parrium con-
senlio inuincibilicer demonstrabie, e Thomistis
eius discipulis vindicabit.
Fluicpriuaro Scholanostrae Lono, Forre ex hac
Analysi alius communis Theologorum Fructus
acceder. Nam tor morarum, in Scholis omnes
caeder, Ccriprio longiorum quarernionum mul-
cos grauae, de plures dererrer: desperarionem
Facic, insentium voluminum (quorum noc finis
eAt, nec numerus) lectio intinita: de quibus re-
riuis, quod deprolixa orarione Lacoille; Ance-
quam medium arringas, memoria excidic ini-
cium: vbi ad calcemperueneris, anrecedentium
oblinioinducitur. Ilis malis. quibus Audiare
cardantur; iamdiu peaeseripea lune de achibita
Compendiorum. Remedia, de nottro saculo tre-
quencantur, quibus Fastidii morbus de laborum
pars aliqua leuacus. Sed Conqueruneur omnes
compendiis redimirempus grauissimo rei pretio-
Ca, erudirionis, scilicer, dispendio: Illis poriis
nosscienriaringi, quam imbui: duobus verbis
perstrinsi minus posselonsistimas Ouastiones,
quam Geographicis noculis ee punctis immen-
las resiones. Ita elt; E res plurimas de varias
ac pene infinitas (ve heri Colec) in compendia
Congeras, li paucis explices, ruo alreroue AESu.
MENTO
M
A
C
nec
et

## Folio 513 — 1677088362:0553
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000553.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
AD NOTAM LACOE. HIETHODVM.
mento probes. Nisi parces rinculo aliquo anne-
Ctas, nisi Conclusionem rnam ex alcera deducas;
nili denique ex cora verirarum collectiene ve-
luri exercicum instruas, aue rnicarem constiruas
eo OEdine DE MULUO TC LUTENELE aC ARIEHE, ve
Sibirlero cirroque lumen offundant e pervices
Sibivires accommodene: Fatigabune memoriam,
ingenijaciem obcundent ranca rerum incompo-
Scarum rarierare, e prae nimio labore a Capien-
cix Audio dererrebunt.
Curam horum malorum Cuscipio. Curacio-
nem polliceri non ausim, sed aliquod. Colacium
e leuamen hac Analysi: Oux collarione verica-
tum memoriam rerum mulcicudine Faciscencem
firmabie, menti, cum breuirare, cum varietare
conclusionum contulx, lucem accendet, collario-
ne d consecutione sencentiarum: quarum po-
Aremae mediarum, e hae primarum memoriam
retricabune, e pariencincelligentiam; acque icq
rerum cognacione Reminilcenciam Platonis re-
cam non fictam inducer haec Mechodus, ve om
nes Theolosix partes in prompru, e in numera-
cohabeas. Veque is, qui vel rnum carenx longis-
limae annulum manu renet, toram ad libicum
verlar, prorendie, concrahie: sic ilta Analy (iS
Theologiam habilem e. verlarilem dabic; d
(quod mirere,) cum breuirace perspicuam, cum
claricare profundam: quia quod lucis et alci
Census trabene libri fuliores, vel a rarionum nu-
mero, vel a Polutionibus argumesiorum, rel à
suppositionibus praeuiis; supplet, connerio ac
necessicudo parrium, quae ad intelligentiam lu-
cemattundie, ad propugnarionem vires, ad prO
B X

## Folio 514 — 1677088362:0554
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000554.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
P A R R N E FFC A
Fundam eruditionem nociones milcet, accoma
modat lingulis omnium cariones. Flactenus de
Scholastica.
Theolosiae Controuersa Compendium
Sinalycicum.
ROHTROVERSTARUM Tractationem, parri
bus mulciplicem, quaestionibus perplexam,
Tophilmaris obEcuraram, ex incredibili Parrium
concetione cancum non desperacam, Ecclesix hoc
Taeculo cum primis necellariam, secundo post
Scholasticam loco constiruimus, de rnam alteri
annectimus, limilicudine mechodi, de arctiorifae.
dere mutua Cociecaris ad bellum in HostesLc.
clelia; qua Scholastica Controuerla vires mi-
nistrar e arma vere Vulcania cudic: ac nisi id
focia e laboranei Ecelesia conterat auxilium,
diona Foret parris conniciorum quae in eam con-
gerunchaeretici, re illata Cibi vulnera rlcilcaneur:
Led non minus inimicorum maledictis de odio,
quam Puis meriris, de Bonorum Cudio, ac laudi-
buscommendatur. Hloc immorcale beneticium
Sanctissimi Doctoris in le praedicar Ecclesias
quod illo Duce in scripris superttire, ee cerrance,
omnes ab interis natas Hlareles vicerie, de nal-
ciruras vincere possic. Id luculento aroumento
rerria nostra Pheologix Pars polemica proba
bic; expuonaris omnious huius Caeculi erroribus,
his aemis qua reluri praelasa mence in anrecel-
Tum paranie, et in Summa velur in Armamenca.
riorepoluie, et quali ad Turrim Dauidicam ap.
vendit.

## Folio 515 — 1677088362:0555
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000555.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
LD HOYAM TAEOL. METHODVU.
os exdreuis Deductio Taresunt
huius saeculi.
Vororor infelicissimo omnium laeculorum,
Lluperioreac nostro, Eeclesiam exercene IIXe
seles; ad duo genera reuoco, ex ad gnatuor ca-
pica. Quedam communia CuncDogmaca omnium
fere lectarum quae à fide desciverune. Alia PunE
Caluinictarum propria. Sed quo apertior e ra-
lidior sic torum omnium expugnatio, peciris abo.
origine malorum argumeneis aur remediis: l0-
cum, inde ista impierarum collunies manaLeE,
nonminus anxie quam receres Korpeii princi:
pia Nili. Ced Force Felicius quaeliui. Nam post
lonsam indaginem cerrissime comperi, a qua-
cuor aue (s breuiuis mmalis) a duobus Capicibus
nacas omnes qua extane haercles.
Communes quidem r. generis e Fallanotione
peccati originalis, quod sicum volune in concu-
piscentia proria ad bonum sensibile, e in primis
inocibus qui indicium rationis e consensum ro-
luntaris anreuerrune: Pudenda cerre hallucina-
tione, miseria illis malicia eAt, ac paena loco cul-
pae, sensumque mali pro consentu repuTaLCE.
Acque ex hoc pucido Fundamento, aperte dedu-
cune secundum sectae capirale principium, de iu
sificarione per impurarionem de Aidem. Cuni
enim licam velinc culpam originalem in mocibus
concupilcenciae indeliberaris; quos incerdum
hostbaprilmum de iustificationem acriores sen-
cimas; conlequens eA re abteran, iuihCaLiOnC
R. 16 11

## Folio 516 — 1677088362:0556
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000556.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
5IC
D A R A H F XIO A
non infundi grariam quae culpam eluat, sedim:
pucari per sidem iusticiam exrernam Christi, qua
relicta de rectâ culpa nos omni poena lever. Si
ea EE iustificationis rario. Cum Sacramentis
tac; non est quod illa instruamus verbis opera.
coriis, quae grariam ve instrumenea Physica vel
moralia efficiane; sed concionaroriis, quae ligni-
ficarione promiltionem hdem excirent. Si impu.
carione merirorum Christi culpa cegieur, poena
collitur; Ergo nulla lupperit nobis Facultas ad
Tancta opera, quia omnia corrumpuneur sensu
mali ee peccaci, quod visceribus intaeret: Ex
quamris possent elici, Cupertua Foret ad Calu-
cem quam Colis Christi mericis debemus. Vana
Pune tiomenta Carisfactionum, Praesarorii, Indul-
gentiarum; haec enim comminilcuneur Catho-
lici, re remedia aur Coluriones poenarum, qua-
rum rei lumus, delecâ per iustificarionem culpa.
suandoquidem, hae poenx nullae lune, de omnes
Fundicus colluneur impurarione per hdem, ex
qua (re breui hac Analy Ei constar) relur ex equo
Frojano emicuerune incendia, quibus adhuc Aa-
srac Christianus orbis.
Impietaces, quas secta Caluinistica haber singu-
lares, velur ex infelici ouo infaustissimum pul-
um exclusie, a fideinstiticance, quam Colis Fle-
ctis propriam asserie incorrupeam, lui de divinx
Benenolentix ac perseuerantia fucura non mi-
nis certam, quam eorum quae Ade diuina cre-
duntur. Principium istu: l reperit aleius, ex RC.
probatione polirina; qua nudo Dei arbierio (ve
loquitur Caluinus) cirra vilum demericum in
xrernam morrem mali damnaneur, negata omni

## Folio 517 — 1677088362:0557
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000557.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
fracia, quarelipilcere, peccara vicare, auc lalu-
rem consequi possine. Ex hoc duplici principio,
velur e bicipiti Fonce omnium impieratum, de-
ducune primo Eccleham Colis electis conttare,
d procul reprobos arcent. Hlinc reluci rupese
monce praeceps, in nouas lubinde haereles de
noluuneur nullo sine, nisi quem rlcima impie-
caris mera dederie. Inde Eccleliam Aincuncinui-
Sibilem; quia solos electos habet, Deo ec sibi
nocos. Ilinc ad inlaniam delabuneur: cum (0lo5
vera Adei cenaces credane, Cua peccara quam
libet grauissima, etiam parricidia, venialia Aa-
iuune, aperta consecurione; quia Edem inCor-
rupeam non exringuune, canquam immorrale le-
men, nullis concupilcentia Hammis amburen-
dum. Ilinc Ce Cacharos, hinc se Cnolticos de
Theodidactos praedicane; Eccleliam rniverlam
errasse, defecisse, e per mille ducentos annosin
sicu ac cenebris jacuisse, à Ce Cusoicandam, emen-
dandam ex (nisi errorum paenireac) rlcimo Cup-
plicio afticiendam: Ce veras Christi ones elle,
quae vocem Pastoris audiane, veras ScripruraE
ab Apocerphis, legicimum Scripeura sensum a
Fallo lecernane, cerriore indicio, quam (IEvni-
verlae Ecclesix sencentia e consentus, (hanc
enim errori obnoxiam evenues probanit;) léque
omnis Fallacix ac Fraudis immunes, nec minus
Sanctos quam omniscios, nalcile, non Aeri
Christianos, se nedum ab ortu, led a L. Conce-
peionis instanciiustos, eo genere lustiria, cun
nulla iniquiras nocear, quaeque omnia eriam fu-
cura peccara, quali praecoqua impuratione ce-
Bac; ad Cc solos spectare Sacramenta, caereris
R  iii
AD NOVAME THEOL. MIETHODVHE.

## Folio 518 — 1677088362:0558
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000558.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
518
P A R AE N F F LC A
omnibus illudere; quia cesserae lune praedectina
rionis arerna, qua ad reprobos non nisi per lu.
dibrium diriganeur. Hlaec reculisse, non retural-
se modo ett; led diris ec corius humani generis
execrarionibus denonisse.
Nec conquerantur lua Dogmata rraduci, COr-
cumpi; cuidencissimum enim est, hacomnia Pa-
radoxa, e mulco plura ex illo immorrali semine
fidei electorum non deducimodo necellarii con-
securione; led ee velur aomine facto, qua data
porca, prorumpere. Nam huius Analy(eoS Con.
trouerla, cuius duplex aur quadruplex capue
aperuimus, mulco cerriores es euidentiores lune
consecuriones quam superioris: quod Schola-
Stica abunder dispucarionibus problemaricis, quae
verinque Cuos habent detensores ciera noxam A-
dei, qui refellere sine perrinacia. _ retelli line
iracundia debene; neque enim veris ee cuiden-
cibus, Ced probabilibus arguentis agUIME, de
nos deductionum plurimas, ve reriores, auE
verilimiles damus, nON VE CerTAS, de exera du-
bium omne politas.
Praecer hoc cuidentia bonum aclumen, quo
secunda haec Analvsis primae praestat, duo addie
commoda, qua (pero Fore Theolosis accepta;
breuicarem, dispendii ec obscuriraris experrem;
ec inuictam artem expuonandi haereticos, a vul-
sari, qua hodie Frequentatur, diverlam, de vi-
ioerudico digniorem. Nam quae ingenribus de
innumeris voluminibus Controuerstarum Scri
Prores sparlere, Inchyridio collecta habet, ee in
vio alcerore principio, etiam minus perspica-
cibus pernia, ex consxicua rno obcutu. Sienim

## Folio 519 — 1677088362:0559
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000559.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
AD NOVAM THEOL. NIETHODVH. sIB
semet illam, quam recenlaimus, ab hareticis
omnibus receptam de peccato originali, vel de
inscificatione impuracâ, opinionem cuerreris, Cx
cera his fundamenris ad structa primi gene is Pa-
radoxa funditis connelteneur et ruenc. Si Adem
incorrupcam electis eximiam, de reprobacionem
policiuam, nudo Dei arbierio ad poenam, co-
dem ordine quo Ac Praedestinario ad gloriaim, de
jeceris; reliqui Caluiniana Confeltionis Arti-
culi, velur paries inclinatus, de maceries deput
la praecipices sponte cadene.
Ex his enim q. capicibus, quasi ex inferni Fau-
cibus, rirus omne crupie, quod per orbem oral-
lacur. Si vero in sinsuloserrores relis diligenrius
inguirere; praerer deductionem ex Fundamento
haererico (quod est primum, et cuidens eorum
Falsicaris argumentum,) addimus alia, quae eriam
Cepolra a Fallo principio consecurione, aperrius
Fal(a ese connincene: Aeque haec, reluri arieces,
incorquere poceris in illud corius sectae funda-
mentum; quod cor machinis dirumere posis, ex(
millies relurgat, quoe errores illi necectario
innetosnumerabis. Adde hanc dispucandi MC-
chodum Theoloro convenientiorem; quia ex
Sciencia arcanis d reluri risceribus, ac medullis
argumenta depromit: Et quia cerrum estignora-
tionem de conremprum Fheologix Scholalticae,
hac monstra de peccato originali, de instificario
ne, de Adc incorrupes, de reprobacione posiri
ua peperitte; rix aliis armis perimi aur contiei
possune, quam quae Theolosia Tuum conremp.
cum vlcura, in aduerlarios suppediear de intor-
Guel.
k

## Folio 520 — 1677088362:0560
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000560.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
520
P AR A N P ZTC A
Exicta vero errorum huius, et superioris lacus
li compendiariâ Analysi, praerer duo relata, to-
ridem Cuperlune percipienda, nec hic cacenda
commoda. Primum quidem: cum virtus de re.
riras polica sic in partium conveniencia, quam
aemulaneur, non aperra, sed Fucara vicia, erro-
relque subciliores, e arre arque eloquentia de-
Fensi, quales lune Caluini, eopestilentiores, quo
aerius ingenium, illi quam Luchero concisie:
certum est perspicaciores rno incuicu, coram hae
relum concexruram, omne(que commisturas per-
uidere, e comprehens a lingularum orisine, ni-
hil nos larere posse, etiam non lecto Caluino,
quid de quaque resenserie, aur (cribere poruerie
homo a verirare semper, à le raro dissenriens.
Duod Tulium Caelarem narrane, moneneibus
le cauerer ab Anconio, nullum respondisse ab
hoc romulento, sed à Cassio abstemio, e a
Bruco Sobrio, e macilenco, grauius impende-
repericulum; in Lucherum vino recoctum, de
ad sympoliacaperroctancem, ec in Caluinum, ce-
crico ex horrido quali nirenris, aur aliquid mali
machinancis vulcu, verissime cadic; plus abisto,
quam ab alcero, damni Eccleliae importarum.
Neque enim quod lemel animo inlederac, muca-
bac rnquam, longissiméque aberac ab illa leui-
care menris, qua Coclaus restatur Lutherum ea-
dem de ce octosies cencies rariasse sencentiam.
Ex ea hominis percinaciâ, lubeilicare, ac frmio
ri contextura errorum, ad cerram meneis illius
nociciam altursimus: unde consequuneur perin-
de aperta ab aliorum sensibus discrimina.
Ec quod ad Scholam nostram arcinet; mulris
e
1d
21
8C
d
1II
I

## Folio 521 — 1677088362:0561
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000561.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
AD NOVAM THEOL. HIETHODVU. SEI
consticura est infinita distantia, et incercapedo,
qua disiungimur ab hoc haereliarcha, quem no-
bis Cumma charicare quidam germanissimum da-
banr. Sed contra ego concendo, Carholicorum
nullum, cum Caluino connenire, ABIC vE lan-
Tenium censura Cummi Pontificis, Clerique 6 al-
lici norarum, velim detendere: Ced id cerrissi-
me pronuntio, a Caluinilmo cuius ab Aduersa-
riis, quali aperre reus eraducitur, elle immu-
nem: camque acculationem proticilci non poste,
nisi ab ionorarione veri Caluinismi, de ab aectu
lacessendi Cacholicos, e propellendi ad parres
Caluinistarum, quos esser e re Cacholica FC-
clelix, debilicare aur minuere, reuocaris ad bo-
nam mencem pluribus errore excacaris, quat
tanca vicorum doctissimorum accestione au-
Berc.
Tocum Caluiniana haresis venenum, et ori-
30, est a tide incorrupca, eximia clectis, et a
Deccarooriginali, in moribus indeliberaris con-
cupiscentia, a quibus absteroi nequeat peccarum
actuale arerna morre dionum. Ouilquis ab nis
duobus dormatibus, ee quae subsrauie Calui-
nus, Fundamentis, aue inde deducie consecurio-
nibus, abhorrear; verbis renus, huic Sectae ad
haerebit, sensu e re procul. Acque eo ordine
delineanimus Theologiam Controuerlam; ve il-
la paulo tulius explicaca; rocum Bellarminum
breui validéque detenturns AII, CONETA Ame-
sium eius eneruatorem, de Chamierium protun-
dioris erudicionis, ac Canina Pacundiae Scripeo-
rem, meo judicio omnium Caluinistarum doctil.
simum. IIos nostra Merhodi beneficio enerua

## Folio 522 — 1677088362:0562
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000562.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
2
P A R AE N E TTC A
re, etiam eorum viribus impares, minulque
erudiri docebnMeuE.
Sed proxrii nominis deffensio cogie, superio.
ribus aliqua addere. Veinam perinde euidens el
Ter, lanfenium Augustini verborum cenacem, ab
illius mentenon aberralle; rei cerrum eAt a Cal-
nino recessisse: neque enim camdiu in Ecclelid
turbarum eller, neque Schola de l’ulpiea quae-
Rionibus Facti, exTuris persrepuitler; quibus cum
Topiendis occalione cniusdam distinctionis, ad de-
Fentionem D. Fagnani aduersus Vendrochii
censuram necellaria, nempe veritaris ad specu-
lationem, de ad vlum, acque ofticium pertineu-
eis, brenicer secundae Parris Moralis Dispuca-
rioni quarcae rnum verbum inseruissem, in va-
rias incurri suspiciones, qualibonae caulx prae-
naricatus ellem, daca copii dubijinnoxii, d in-
culpari, dehis quae Decreco Pontikicio d Fccle-
Caltico Cancica lunc; licec adiunxillem quali an-
xidocum; dubium illud, qualecum que permicta-
cur. Epeculariuum esfe, nec exculare eoruM CON
cumaciam, qui decretis obtiRunE, eaque recu
Canc lua manutirmare, quali sensus incerni illo
dubio Canioris signaculo. Sed ve paucis eius lo-
ci sensum, _ quo rlus Cum Argumencirim
aperiam.
Obleruandum est, quali apud omnes recep.
cum, haec duo plurimum difterre, quem Centum
quinque Propolitiones Famolae Facerent, de prie-
Ferrent; e quo sensu cradirae effene a lansenio,
Ausultini verbis fere lemper vlo. Prima ProPO-
Sicionum interprecacio, ad luris quaeltiones per-
tinet, de Apostalicis detinicionibus. Adeindu

## Folio 523 — 1677088362:0563
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000563.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
AD NOVAM THEOL, MIETHODVU.
523
Dicata, ac dinina recipiendis, idonea cA, aeque
opporcuna. Alceram vero Propoluionum expli-
carionem, contendune plures cadere in quaeltio-
nes facti, aur illi adiunctas habere. Ex hac di-
Rinctione inducta ad conrrouerlias dirimendas,
natae lunc propeinfiniea; quibus sin exrinsuen-
dis, (quia id Eperari rix porest:) Calcem minuen-
dis, e elucidandis, nolebam meam opellam
deliderari. Ecsiminuriores Cubmoneamus difti-
culcates, cora lis hoc duplici capire conrineeur 3
an reuera quaeltio facti, verum lansenius ver-
bis expressis, aur aquivalentibus, et quo sensu
has Propoliriones docuerie; dirimi possic det-
nitione, qua res certo lanciatur hde dinina cre-
denda, vel si nec eo non deducta, auc deduci
Polle, sraris concedatur peruicacioribus, exi
mantur a praecepro (ublcribendi Decreto Ponci-
ficio, damnanci Propoliciones re haereticasne.
dum sentu quem praeterunt, sed quo etiam ver-
bis expressis aut aequivalentibus ab Auctore luo
operi inserra Tunc.
Duobus ieaque peaelidiis Pele muniune, qui
Decreris Poncificiis decrectant Cuum chyrozra-
phum alcribere in consensus incerni restima
nium; hocque rro Aroumento pucane, nedum
se curos, si ab hoc oblequio rehiliant, Ced nec
Porse Calud conscientia praestare. Qnaectiones
rerum facti, qua vel siib Census cadune, vel
muleis implicara Cunc disticulcaribus, ad Tribu-
nal fidei non perrinene, nis noua reuclacio di-
nina accesserit, nec vila definicione eo prouchi
Pollune, vel alleri illis cerricudo indubitara Aidei
divinae: Arqui quam pex manibus HabCMILS

## Folio 524 — 1677088362:0564
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000564.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
24
P A R A H E FIC A
quaectio, rebus Facti ContinetUE: Ergo remere
exigitur consensus internus, vel Tublcripeio re-
Ais hdei divina incerna, quam praestare nequeas.
nec lubinde signiticare a ceprestitam, Calua reli-
Bione juramenti.
Caulam Censurae harum Propolicionum Caca-
sencibus, et lublcriprionem perlualuris depel-
lendi lune Aduerlarii, ab iis quibus Pe ruraneur,
veroquerel alteropraesidiorum. Mulei primum
agoressi lunc, magnoconatu, d in id toris vi
ribus incendune, quaestionem facti recidere in
iuris detinitionem, illique indiniduam esse,
quod identitaris, aut inseparabilicaris veriulque
generis quaestionum nomine lignificane, d vi-
sene intiniris argumentis; quibus pari lubtili-
care, e majori eloquentia responlum est: de
cum his viris puenacilsimis reuincendis, acque
huic prima dittiruleari Cuperandae, me impa-
rem lencirem; alceram agorelus Tum, ratUS
meis riribus accommodatiorem, a qua spera-
bam me faciliorem, e forre Faeliciorem ericum
consecuturum. Acque icaacire apudme repu-
cabam: esto res facti prouchi nequeant in detr-
nicionos hde diuina credendas, nisi nona acces
Terie revelatio dinina; male inde allumitur, nCc
debere, nec posse huiulmodi rerum Facti Con-
Ricuriones in oblequii de consensus interni (i-
anum chyroerapho signari; idque ea digres-
tione concendo. a primo capice abstinui mul-
eis de causis, maxime propria intirmitatis con-
Scientia, quia senciebam me Argumentis id con-
sequi non posse. Ouare ralentioribus me hoc
primum pexsidium impuonandum seliqui, eo

## Folio 525 — 1677088362:0565
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000565.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
AD NOVAM THEOL. MIETHODVM. SI
dem prorlus animo, quo rorâ prima Parre Echi
ex aduertus Caramuelem dispucaui.
Probabilicaris causa, à Caramnele detenta,
hoc rnico continebatur fundameneo; quidquid
ex ionorancia invincibili cuiulcumque juris
etiam nacuralis sic d exiltar; dogmahdei estomi-
ni culpa carere: Aequi propoliciones probabi.
les viriversim imbucae lunc ionorancia invinci-
bili, ex ipla probabilicaris rarione: Erso quae
ad opinionem probabilem exisuntur, omni pec-
CaTO VaCaME. A primx Propolcionis dispuTa-
cione abstinui, ne Concroverlia curlum expedi-
cum implicarem disficultare incricarissima, de
qua adeo puonances lune sentencia, ve C aca-
nuel eanquam dogma Adei saruar, inculpabi-
Le esse quod hr ex ignorancia; mulei secus sen-
eiunt, d pucant esse dogma Adei delinicum con-
era Delasianos, nulla, quod aditrituE COnEra
jus nacurale, ionoantia a peccaco exculari.
Ilis omnibus difticulcacibus hinc de inde ebul-
liencibus, seposiis, toram dispucarionis aleam
ad secundam Argumenei Propolitionem reuo-
caui. breuius e Faelicius puona Ainienda de
consequenda victoriae caula.
Simillima plane est controuertia, d excula
rio decrectantium subleriprionem Consticurio.
nis de sensu Tanfenii. Ad quaestionem inquiune.
facti perrince, quo loco, quore lentu has pro-
politiones docuerie lansenius: quidquid sic de
hac asserrione, quam ad alcius Cublellium re-
micto; Fallam demonstro alteram qua Cubiun-
sicur, ad nullius quaestionis facti decermina-
tionem exisi solere, aur posle ab Ecclelia, con-

## Folio 526 — 1677088362:0566
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000566.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
S2C
D A R. AE B F Y TC A
sensum internum, Peu divina, Ceu humanae R-
dei. Contra concendo: judicium derebus facti
Pontifcium ee Ecclesasticum, ne dum externa
reverentia prolequendum; sed etiam interno
altensu, ex illa regula, in dubiis cntiorem par-
cem elseeligendam, de sandum prolese, acque
Imperio majorum, nisi cuidens sIT praecepcim à
vero _ a recto aberrare. Ouamvis aliud nihil
hac responsione, quam brevem d dilucidam ex
Fundamenris posiris intricarissimae difficultaris
deprompsillem solutionem, boni contulenda el-
sec explicario, e distinctio vericatis speculari-
ux ee practicae, intinicis reculancium consen
Cum infringendis Argumentis aptissima. Hoc
vuum rolui de puro me consecurum, neque ca-
men meo senlui sic adhaereo, quin paracus sim
corrigere, si accesserit Fcclesix de Summi Ponti:
ficis judicium cui me Cubijcio: ArGLMENEUM
tantum ad hominem in Aduerlarios expediui,
quo illorum causa labetactatut.
Hlocenim lirteraria, d ve sic loguar; argu
mentola praesidia a milicaribus differune, quod
ex istis incerdum unum vallum vincendis aue
arcendis hostibus sufficiac: ac cum Argumenta
tribus cerminis, de parcibus, pramissis duabus,
vna conclusione constene, Colicarium peaesidium
inurile x infidum est. H100 eriam distant (id.
que magis ad institucum Facie;) haec duo prae-
Cidiorum genera, quod bellicorum, s plura jun-
sas inequalirer firma de munita, vno ettracto,
aliud stare nihil recat; d expugnato debiliori,
curari ee validiori pores. In re licreraria secus
ommino asieur; praemillx Arsumeni locO(UME

## Folio 527 — 1677088362:0567
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000567.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
AN NOVAM THEOL. MIETHODVM.
52.7
deplicis valli, hac condicione, ve i Falsi vnam
praemillarum connincas, tora sic confecta con-
rrouertia, aue verius res infecta. Imonedum
Falscas, sed vel etiam dubicario vnius ineptam
efticie alceram, quamlibet compertam, lesirimae
consecurioni, ex illa sirmissima lege conclulio
nem sequi parcem debiliorem. Ouid ergo mihi
Opus Facto Fuic, OcCasiOnE LANEAI CONETOUeF-
liam de lubleriptione breuissime delibanti E F
duobus praesidiis aur principiis, quibus decie-
ctances consensum consticurionibus P’oncificiis se
tucabuntur, relicto rno quod longioriscracdis-
pucationis, aliud aggrellus Cum expugnacu Fa-
cilius, quo nedum cuerlo, Ced intirmaro, cor-
ruebar cora Aduerlariorum detentio, ex leze
immora conclusionem segui debiliorem parrem:
vndemihi videbar pro cempore decretis Eccle-
hasticis reverentiam conciliare, qualis mea in-
dustria pocerat aduocari, e lacis idonca vi-
debatur responsioionaris, minulque pervicaci
bus ad oblequium pelliciendis.
Non omnia possumus omnes. Mihi deleoi ve
alias cum Mercoro dixi, pugnam Dauidis Fun-
da perasendam: quia non laris habeo ririum
ne dum adrmouendis, led nec etiam sultinendis
Stauibus Sacilis armis. Hlac una tancum re po-
cui Theolosum asere, qua rarionelibri Ccribun-
EuC. Sacis me cucum de munirum purabam, PEx
Aructa distinctione duplicis vericaris, ex regu-
sula parris cucioris deligendae in dubiis, aduer-
Cus celorum ex Arsumentorum imbrem, quibus
hunc consensum Aduerlarii imperebant. COn-
Era alteram AIOMIMeMEI_E dILPULATIOMIS PATTEI

## Folio 528 — 1677088362:0568
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000568.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
520
PA R A N EFTC A
cum me sentirem minus firmum, nec locus pa-
ceretur longius dispucandi, a quaestione abstinui
non Colum brenicacis causa, sed eriam infirmiea.
eis e ignoranria conscientia: cuius rancum abest
re me pudear, quin eriam illa slorier; quia
inde sentio diverlissima esse Theologi, de Adelis
ofticia; quod ad me artiner, mulco plura cre-
dere pollum, si majorum imperium accedat.
quam dispurare. Oprime mecum asi reputo,
quodmodica aurrerius nulla mihi sie parra Theo-
logia, collatione ad Adem; qua (C CoparatuS
Cum, ve qua illius auxilio, nec docerenec con-
firmare possim, aur dettendere, hde cerrissima
credam, cum legirima porestare fuerie defini-
rum. Hlactenus de Theologia controverla.
Theoloriae Moralis multiplex pars e
summa.
F R FTA Theologiae Thomisticae ParsOm-
a nium veilissima est Echica, quae Christia-
num insticuie, e perfecta lui cognicione imbuic;
ad quam velurad certam Regulam eors Vica exi-
senda est. Sunt nonnulli Theologorum, (ve
inicio iam monni) qui subcilia magis quam lo-
lida sectari, Polis argUEIIS IMMIOTANEUE; quae neC
ignoranti nocent, nec sciencem iuvane: led sine
noxa decipiune, (re inquie Seneca,) quomodo
praestisiacorum acerabula e calculi in quibus
Fallacia ipsa delectar. Legirimus Theologus qui
Sanctissimi Doctoris Disciplina haeret, istama-
sis alpernabitur, quamnelcier; ac semper Peria
ec Cancta animo verlabie; de rbicum Apostolo
en

## Folio 529 — 1677088362:0569
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000569.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
AD NOVAM THEOL. MIETHODVMI: 529
mence exceslerie Deo, Cublimia speculatus, la-
ducaria Peliger, quibus Christianam Erhicam di-
cet.
Duam, ethlatissime pareat, ad duo capitare-
voco: ad moriua, quibus pii affectus cieneur; ad
regulas quibus vica Christiana e humana emen-
datur. Haec aucem duo, hominis Christiani juri:
bus; e officiis concinentur. lura Peu Beneficia
Christiano collata omnes pietatis affectus effica-
cissime monene: officia, justicia rniverla par-
ces complectuntur. Acque hincinexhausta C on-
cionatoribus leges cruberat, imo Cola maceria
est diona Concionibus; e qui a Christianilmi
eractatione recedie, indignus est qui audiaeur. AF
Concionarorum plerique abiis omnibus abhor-
rene, oriolis e subcilibus delectantur, aeque
his nugis populorum plauluscapeane. Sed libe-
re pronuncio, alienum esse abEcclehacte, (quid-
quid dixerie, quamliber erudicum sublime, ac
diuinum; Si velis,) quod Chrictianum Cui oAi-
cii non monear, ec ad illud implendum non ju-
vec instituar, horretur; arque hocvnum a-
sac re auditores ad omnem officii quaestionem
Sciane, e in prompeu habeane, quancum Chri-
sianusnedum animalibus, sed religuis hominum,
imo de Angelis ancecellar, quam sibi pertonam
Deus impoluerit, magnâ cum excellencia pra-
Aaneiaque religuarum CTCaTUTALUI. PE NC vi-
dear Ecclehastem; pralcripea hacmeta, in ordi-
nem cogere, de Ministerium dininiverbi (quod
lacissime paret dxlibere ragatur;) addictum ruius
hominis ihristiani cognicioniac officio, ad ino-
piam de in angustias coniicere: agnolce ex deti-

## Folio 530 — 1677088362:0570
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000570.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
530
D A R A N EXICA
nicione Christianimi, (quod rnum Conciond
cori Argumencum permirto,) quam inexhau-
sam legerem meciendam suppedicem, quam
immentas regiores decurrendas, quam opu-
lenras auri e argenri renas effodiendas ape-
riam.
Christianilnum voco, acum de ordinemgraria,
missione Spiricus Sancti, qua adopeamur in Fi-
lios Dei ex haredes, consticurum; de postrui-
nam peccacum primi hominis consecuram, in-
Stauracum Verbi Iucarnacimissione, Cub Euan.
gelii aconomia.
Paucissimis his verbis, corins Echica Christia
na Cummam de omnia Fcclehactae argumenta
complexus, paulo fulius explico.
Cum ad cuiusque rei aue vericaris indarario.
nem, nulla sic Familiarior auc cerrior rario, col-
latione cum similibus, auc diversis rebus; v 29-
nolcas, qua conveniane, qua distene, ee ex s-
milicudine ac differencia definicioni lux accedati
hacria ad Chrislianilmi nociciam progredimur.
Ouaromis enim nos ad ordinem grarix cuchie,
e Spiricu Sancto, ac jure Filiorum Dei ad hae-
redicarem nos donac; ab ordine nacura leiungit
nos duplici discrimine, Carus de knis, de noslo-
cierari Angelorum inserie, ciuldem adoptionio
e haredicaris conforrio. Hloc jus peccaro primi
hominis ablacum, alceramistione Verbi rectiu-
cum, nos supra Correm Angelicam ad divinam
eran(misic cribus beneticiis; nempe craciarnior
nis hypostarica, qu’a humile semen Abrahae PEE
cermissisnobilissimis mencibus, ad incimum diui
miracis conlorrium prouchirur: stacia Redemp.
cie
su
ilt
OF
ut
eu
PIc
Cor
tt
at
Dut
e

## Folio 531 — 1677088362:0571
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000571.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
AD NOVAM THEOL, HIETHODVH.
rionis, quae precium infinicum pro talurenoctra
appendie: _ relipilcendi Faculcare qua ad gta-
ciam peccaro amillam sedirus conceditur post
repullam Anselorum. Hlaec benelicia, licerper
se amplissima. Si incrementum pari possine, ca-
Piunc prope intinicum; quodnos illis : Deus di-
gnacus (c, posthabiris anselorumasminibus.
quibus catus mors fuic, e qui primo peccato
praecipices ccloin internum cecidere. Verum
quorquor ab orbe condiro jucti ac pii fuere,
(quorum laudes fuse prolequitur Apostolus, 
erini huius beneticii rluram habuere nobilcum
communem. Licecenim anre Christum naci, illi
nihilominus adhaelerune re capici; sicur manus
paruulis exerea, anceruam in lucem prodear ca-
pur, corporis membris accensetur Piuldem
etiam Agni Panguine, ab origine Caeculorum oc-
cisi, Calus illis comparara est: plures quoque il-
lorum, lapsi in peccarum, reniam consecuri
FunE.
Hlorum beneficiorum conforrio pariane no-
biscum facturi lunce Nequaquam: infiniris par-
cibus luperiores Cumus rna Fuanselii Occono-
mia, quae definicionem Christianismi absoluie.
ec nos a juso legis in liberrarem Filiorum Den
alterit; nos ab exilio ad patriam reuocac, ab
rmbra figurarum ad lucemrerum; a (pe bono-
rum ad vluram; nos a srauissima sernicure vin-
dicar, e (verno verbo complectar;) iis iuribus
exdonis supra omnes praecericarum aecacum justos
artollie, quibus Apostolus omnibus fere Epi-
Aolis nonum Testamencum receri anreponit.
Duamris harum collacionum singula Fchicam

## Folio 532 — 1677088362:0572
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000572.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
37
P A R AE H E ZIC A
nostram locuplerent, e copia nos inopes effi-
cianc: prior tamen cum Flellenilmorberiorem
luppedicar maceriam; cuins non abs re fuerie
opulentiam rno verbo indicasse. Cum primum
condicos nos Deus secunda generatione insticuat,
e hominis condirionem, Christiani nomine au-
geac, ∞ gratiam nacurae, veluri caleste rermen
cerrena arbori, inserar: continuo die noctuque
id animo verlandum, nec rnquam ab es cogica-
eione vel momento cellandum; quid à nobis
veraque lors, ofticii exigar. Ouia semper homi
nem agere oporcer, vel Chrillianum; id eAt, ra-
tione duci, vel Ede. Nam sicur rario est Adesho-
minis, de qua rere Apoltolus pronuneiae, pec
cacum esse quicquid’ex Adei seu exrarionis regulà
non AC: ita Bdes est cora rario Christiani, ex qua
illi vivendum est; siquidem justus ex Ade viuic.
Prague illud semper prx oculis, prae manibus ha-
bendum; quid fides, quid racio iubeac: quae sIc
hominis, quae Christiani dignicas, quod verius.
quenominis officium. Neque ilta nosse poreris:
nis sraciam naturae, Adem carioni, Hierosoly.
mam Achenis, Fuangelium Philosophix, leu
Hellenilmum Christianilmo conteras. Id ve-
ro prolequemur prim à Echica collatione, hoc
ordine.
Si quaeras, quid si similicudinis hominem in-
cer e Christianum 3 Dico hoc praecipue conue-
nire, quod caecera omnia condica sint causo
veriulque, ad rlum corporis vel animi: de Vrer
que Dei caula; cui pareac re principio, quo Frua-
cur, ve fine ac Cummo Bono. Se liquibus differe
nominibus? Propeintimitis. Duo praecipuana.
se
nC
ne
p
C
D
a1
M
c0
pa
10
do
bi

## Folio 533 — 1677088362:0573
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000573.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
AD NOVAM THEOL. MIETHODVU.
canda. Distane Raru dx Felicirare: vnde imnu-
mera consequuntur, quae Chritianitmum ab
HTellenilmo diuidune. Breui omnia porserinso.
Licer nacura in homine, vel Angelo quocum-
que, eriam (s velis) possibili, vires omnes edu-
car e exerac: nunquam ei fas eric praeceroredi
Ceruicuris gradum, et ad amiciciam vel adopcio-
nem diminam cransmirei, ruc divinicaris villo-
nem consequi. Hlac Cune graruita Dei dona,
quae grariam a natura Cejungune. Hac seruos
generat, illa Alios; haec Deum in effectu velue
in Epeculo operum concemplacur Fruendum, illa
Deum in Ceiplo, de creacuras in omniporenris
arte, velur in speculo incuetuE.
Dux primum hominis d Christiani discrimen
contequantur, ratione servicuris d adoprionis,
pauca Celigo. Cerrum est, quocumque gradu de
locosimus, nos Deo chacos, Deo plenos esles
donis eius cumulari, prouidentia detendi, lesi
busregi. Verum haec quinque bona, communia
Fenere, parcibus diverla Punc, rarione condirio.
nis; neque enim eodem loco seruum habce ac
Ailium, diverso illos amore prolequieur, aliô
prouidenciâ curacur, aliis legibus regie, augu-
ciori silium dignatur prxelencia, e illi (ciplum,
Ceruo lua bona largitur. Si plura conterar Deus
Christiano, jure plura exigie. Iaque alia Cune
nacura, alia gracix ofticia, qua his legibus e
beneticiis relpondeane: alix vircures, quibus
haec officia impleaneur: diuerla etiam d graviora
Cune hominis Christiani peccara, quibus coca cota
Deocollara bona, hxe leges, hac officia peltum-
daneur: alia sunc peccatorum in lesem cratia,
in l 11)

## Folio 534 — 1677088362:0574
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000574.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
834
P A R SE N E FFC A
vel naturae remedia quibus cureneur: alia des
nique e efficaciores vires a graria conferuntur.
quibus ricari polsine. Hlaec omnia consequuneur
Christianum, jure Rarus seu Aliarionis divinae,
Alcerodilcrimine, scilicer bearicudine, larissi-
mus sese campus aperie, de tinibus bonorum de
malorum dispucandi. ITic Tlierulalem Achenis
commierimus; adeo Felici huius collarionis vel
puona exicu, ve Fchica Chrictiana PhiloCophiam
humana sibi obnoxiam taciar, ee quatnor deuin-
ciac beneficiis. Primo contirmatur, quae derirture
caereris bonis acernis ac cemporariis anceponen-
da rere dixit. Secundo quae secus de eadem vie-
curebearicudinis locohabica, (cum ad illam sie
dumeaxar medium) emendar. Tertio quae Ari-
Aoreles d Plaro Cacuunr de Felicirare in Deo per
effectus coenito quaerenda, ad Fruirionem aper-
tamque ritionem Divinitaris cuchic d rransfert.
Durrro denique diim hac summi boni fruitione
vocanolera impler ac luperac, recerum omnium
communem defectum Cupplec; quod desperacio.
nem inducane cumularae Fcelicicaris, quae nos
omnium rocorum compores efticiar. Vnde Polus
divina huius Fchicae Author Christus dicere po-
res, si quis sicit, veniat ad me: cuius hic Bic-
uiarium placuie actexero, re noca AE Peries hu-
ius Analyricae Tractarionis.
Hlanc parrem prae careris encolui, muleoque
pluca, quae ad illam spectane, collegi exrberri
oS. Doctoris prompruatio, e inde elucubra-
ui Apparacum Concionarorium, in omnes ab Ec
clelia hodie recepeos, per Aduencus, Ouadease.
lima e anni curlum. Concionandi vlus; ab iis

## Folio 535 — 1677088362:0575
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000575.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
AD NOVAM THEOL. HIETHODVM. 53B
qui in lucem prodierune, methodorebulque di-
verlum. Focus accedie ad Regnerii Par:theolo-
giam, de Moralem Pavelli. Ille quidem ex D.
Thoma operibus excerpee, ubrilicacibus lemo-
cis, quae ad bonam mentem conterune, qua
cient pieraris aftectus: alter mirum in modum
Fchicam Christianam locuplecauie, collatione
cum Pcriparerica, aliilque Philolophorum Sec-
eis, quas omnes vno Frellenilmo complector.
Veriulque insticurum mihi semper placuie; de
modo eriam impensius probarue, quod videai
a Capiencissimis, ee in hrâc palestra exercicatis
Nicolao Crilerio e Lingendio laudacos, aliis-
que commendatos, ve lecticarentur. Ilorum
duorum exemplum securus Cum, e mechodum
juuxi; cumque liccerarum humaniorum, quod
ilti neslexerune sudium, plurimum conterre
Possit Fchica Christianae adiumenei, non eRe
dubium quin sieu de (qualore rudioris Ayli ab-
Aerlo, hac pars Theolorix Thomistica elegan-
riori culeu donaca, rberiores Fructus sic rela-
cura.
De Theocoa Castoita Cosatioat
ATE a _ Echicam hactenus à me explica-
L cam, plurimum differre, ab ea quam Caluum
Consciencia Theolooiam rocant; sed adco la,
cum dilcrimen, magis vicio laeculi inductum cAt,
quam ab illarum pareium indole de condicio-
nenacum. Echica Cen Moralis Christiana, via
est qua ricam insticuie, mores componie, afte-
eus piosmoner, actiones Christianas humanal

## Folio 536 — 1677088362:0576
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000576.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
(36
P A R AF. N E T FC A
que ad certas regulas exigic. Sed remporum cor
supcela, has omnes nostrae Fchica indiuiduas do-
ces diuilir, ee Moralem induxit nouam, non
tain Cabiliendis, quam relarandis legibus, nec
cohibendis, sed permirrendis affectibus. Ne-
que enim quid nos facere conveniae, auE OpOr-
ceac quaerie, quidre exlese implendum: ledre-
rius quid ex illa derrahi possie; ne jugo legis
Gravemur: et hoc porissimum se inspexisse re
Aantur plures, re illud Christi Verbum impleant,
aut porius nimia indulsenEIA COFTLIPAHE, qu-
cum meum suane est, ec.
Non credidillem hanc parcem, non dicam pri-
mum, sed vix unquam me tractarurum; de qua
camenmihi prius, quam de reliquis scribendum
Fuic, deraoccasione, aur porius impohra necel-
Tirace eos retellendi, qui hanc Fuangelii partem
praecipuam, mandatorum liberius incerprecari,
ea laxamenta in nostros Authores coniecerant:
a qua accularione rindicandi fuerune, et odcei-
easregulas reuocanda Fchica Christiana; cuins
aliquod specimen dedimus; rndeasnolcer Chri-
Rianus Lector, eadem qua digessimus Scholasti-
cam e Concrouertam Theologiam Methodo
Analrrica, posse hanc eriam ex principiis regu
lisque D. Thomae plenam cumulacam que conti-
ei; si duabus partibus hac de re ediris addancur
eidem fundamenro, de opinionum prolese de
lectu lingulorum dubiorum de 2gendis, quosro-
eane Conscienriae Casus, in omni re Mocali
altruantur reloluriones: quod se Facturum Pro-
misic Tulius Mercorus, de nos aliis incentos pol-
sec h.. boreleuare, ee munere digmius detun

## Folio 537 — 1677088362:0577
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000577.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
AD NOVAM THEOL. METHODVU.
53
si, cum iniudiciis FOri incerNI, _F exTernI RIE
verlacissimus, magnamque rirx parrem decri-
verie, hodie à Mancuano de Papiensi, ad Medio-
lanenlem inquisitionem vocatus, et Forre audi-
EULUS CC: amice ascende superins, unde velue e
specula inspiciar, quae impendeane pericula, la-
xiorem Moralem securis, eaque cerris consiliis
aMoucat.
De Theoloziâ Posiciua, Co Scripturae
interpretatione.
A Y ER VM quas hactenus enumerani
L ParEeS EreS, aux species, rix vilum OpeTL
precium edicura Cune, nisi quarca accelserie
quam Scripcurarum es politiuam vocamus, qua
breuem ex aperram cocius Scripturx interpreca-
tionem conrinear. ITaeC s cui desic, nedum di-
midiacus, Ced pane nullus sc Theologus: ee in in-
Forme, acquemurilum opus cuadec rriplicis Theo-
logix, nisi quarca cumuleneur ex eodem fonte
hauriendd.
Existimo enim modico remporis, de laboris
impendio contici posse, catenam auream, in om-
nes Scripcura libros ex summa S. Doctoris,
quam merico Thomilticam aue Dominicanam
catenam vocare possis. Audio nonnullos morolio-
res, qui D. Thoma aliquor ex enumeraris dori
busconcedane, sed Scripcurarum de cradicionis
in illo periciam dessderene; de crebriora Aristo-
celis, quam 55. Parrum, d Scriprurx reltimo-
nia apud illum legicriminentur. Sed qui ica re-
puraus, dubicare merico posis, an illisYnqua

## Folio 538 — 1677088362:0578
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000578.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
3d
PAR AN ETTCA
lectus siED. Thomas; cum passim infinita ex 55.
Pacribus, ee ex Scripeurx libris loca Occurrane,
qua incerprecetur, quibus Cua dicta, Cenlaque
Contirmer. Aeque re ex intiniris pauca acrinsam,
quodnam de Ouxltionibus D. Th. de opere (ex
dierum de de lesibus, in Genelum, et in Leuiri-
cum ac Deuceronomium, Luculentius de exa-
etius Ccribi porest Commenearium? Cerre Pau-
lus Burgensis, ex nobilisim a ludaorum Familia,
e Rabinorum lui saeculi Facile princeps, vna
quaectionum de lesibuslectione, ciuraco ludail-
ino cestatus est se ad Christianismum rocacum.
Adeo illirisus est Legistaroris menrem Sanctus
Thomas fuisse consecurus. Nec alios Scripeura
libros minus erudire genuinoque sentu interpre.
TaTuI.
Inde mirari subic beacissimam Summae huius
Ancelica copiam, quae omnibus enumeraris à
me parcibus Theologix Cutticiar, d exuberet.
Nacran: in India nalci arborem prodisio limi-
lem, incredibilis magnicudinis, EOEFeTUM, COE
Fructuum Fcracem, ve vni naui oncrarix lutticiat;
ligna ad eoram Fabricam, de suppellectilemnau-
ricam, maceriam ad funes de vela ministrer, Fru-
etus ad merces, de juctum pondus line laburrd:
Cola denique amplissimum nauisium curri simile
conticiae, instruac, onerer, implear. Miraculum
istud rmbram voco infinica (ec li Fas ica loqui,)
porrentolae Facundicaris; quam in Summa D0.
ctoris Angelici, qui non videaenimium caecus
sC: inuidus vel Rupidus qui non mirerur. FlaC
licet rnam in Speciem Theologiam praeterae,
omnes complectirur: Subrilicarem Schola nut.

## Folio 539 — 1677088362:0579
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000579.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
AD NOVAM THEOL, MIETHODVH. 539
lamnon habet; Pola haereles omnium laculo-
rum evertie, Concionarores vberrima, rerum
copia dicar; conscieniae casus omnes non i-
nus dilucide quam curo expendie d dirimic;
Scripcuram Fere omnem perperuis Commenta-
riis interprecatur: quae cumque nos dixerimus
illi accepta referimus.
Apoloria D. Thomae aduersus quatuor
Scripiores.
T A OV E hoc vno MagistrOac duce, cuLO, ac
Facile huius quadruplicis Theologia Sacris
initiari, ex arcana ineimius penerrare licebie,
illum sequi rolentibus. Sed Cum ex AmBEOSiO
primus discendi ardor sit nobilitas Macistri; ec
quem omnibus luadeo audiendum, nonnulli
ausi sine grauissime incellere, ab horum calum-
niis vindicias, quarta ex postrema huius Manu-
ductionis parre, tori quod molior operi pranit
cendas censui, quali loco Prolegomenoruin.
In Diuum ciusque Familiam d Scholam viden-
tur Classicum cecinisse praecer Aneiquorum ali-
quor quibus ab eius discipulis abunde respon-
Cum est, eRecentioribus quatuor, aue quinque.
Mirum est quanca verborum de conniciorum
acrocieare laruatus Scripror sub nomine Perri a
Claula-valle, Paris luo Aylo _ nomine nOtuS,
illum cum discipulis insectetur: Peruili, e pecui-
no aic Spirieu asi, qui in eius rerba iurane, dt
Faruo amore dementatis in illo suprâ omne quod
dicicur doctum accollendo. Quamris leudes à

## Folio 540 — 1677088362:0580
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000580.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
540
PA R E NFTIC A
nobis inillum collara Cordescane, prae Encomiis
quibus à Christo ex Summis Ponciticibus com-
mendacur; caererum vr ex vno agnolcas, quid
eoco operemoliatur in Pradicacorum Familiam,
e Scholam Thomisticam; capur illi praeticie
Mlasittrum generalem, quali Opilionem AICa-
dicum, de nos omnes rribus quali Furiis cransuer-
(05 agi seribir in luos, ex nostra insciria barba-
ric, e luperltitione.
Equus d modestus est hic Auchor, prae altero
nomine Perro Alua, qui operis quindecim No-
dorum jam bis edici, ciculo quid eoro libro asat
iplemetrule omnibus nocum. D. Fhomam detor-
mac nomine Sebx perduellis in Dauid Regem,
Abelam protusi, cuius loab muros cingic, vniul-
que capur Seba depolcir, promilla civicarirenid
Si (poncanea ruius Sebae cradirione rim redimae
ee excidium: ita Perrus Alua in Ducem miliria
Dei exerciruum à Pesc constirurus, D. Thomam
quali in Deiparam Cacrilegum prolequieur,
Spirans minarum e Cadis, cantoque zeli aestu
abripitur re non dubitet praedicare, le torme-
ruisse clogia, quor haber licreras luus liber bené
longus ex (pissus, quod Elosia D. Thomae Fun-
dicus euereac; dt approbariones quae pro doctrina
Anselica circunteruntur, omnes fere Aictas esse,
ee Fallas, aliquor dubias, ee incerras, nullam
aucrarissimam reram, camque multis ririacans
invictis argumenris demonstree.
Accedis cerrius D. Thomae Mastix, superio-
ribus in speciem moderarior, minulqueiniquus.
Hlic aliquor Epistolis, eo acrioribus conviriis.
quo ab acerbicare rerborum abllinet, D. LAO

## Folio 541 — 1677088362:0581
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000581.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
AD NOVAME THEOL, METHODVM.
5
mae Cupinicarem, insciciam, malam Adem eradu-
cit; quod nonnullis ex Crrillo, aliilque Patribus
Cracis, celtimoniis, quae ve lognicurnon masis
apudipsos quam apudleliodum, de Virgilium ex
tauc, induetus et deceptus, credidericPetro deSedi
Apostolica aliqua jura insticurione divinâ colla-
ca, pluresque in hunc errorem impulerie, quos
cradicir hic Auctor, quali palpatores Curix RO.
IHanae, X hoc verlu incelIE,
Gensratione furens, es meniem pasta chymeris.
Ias acrocissimas centuras lenissIIS MIMIIE AF-
ounentis, idest, congestis nullo delectu de mil-
liesrepericis aliquoc Paerum e Ponciticum cesti-
moniis, qua ve eius rerbis, ee exemplovtae,
non inagis ad rem faciane quam Hehiodia Vir-
gilii versus.
Onarcus superest de vlcimus P. Nidardus, qui
omnium acerbitares de corruptelas vincie, hoc
nomine, quod illi Exuiane verbis renus, Factis
procul: hic conniciorum parcior, quos conscinie
in D. Thomam, ciusque Discipulos, curbines
cempeltaresque, praecexra vlcimae Consticurionis
Poncificia maliona, magis quam subrili inter-
precatione honectar, in quam verissime cadic il-
lud Fullii ex r. OAciorum, torius iniustiria nulla
capitalior est, quam eorum, quitum cum maxime
fallunt, id aenne ve viri boni esse videantur.
Prohibuie seuerissime Summ. Pontifex de Con-
cepeione Immaculara C onsticurione poltrema, ne
quis peccarimorralis, auc erroris, incellerec ad-
vertam opinionem, auc eius asseclis quidquam
olestiae inferrec: pessime habuie Nidardum

## Folio 542 — 1677088362:0582
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000582.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
542
P AR A N B Y FCA
hrac Pontiticia chariras ex canrela, quae in cuto
Dominicanos ponere aduerlus illorum conatus
ec contilia, qui aliquam Pontiticiorum Decreto
rumrarionem haberent. Ac nihil icta mOratus.
ve impune de innoxie in nos omnium manibus
Exuirer, Tublata etiam Cuspicione lae lae Constiru.
cionis, incerprecarus est, es prohiberi, ne quis
detinia de re, an haeresis e peccati lechalis
NOXAI INCUETAHE d PaNaS deME : qui IIa
oxinantur: liberum rero esse cuique, in cosla
vire ex problematiea opinione, quam re laris
tirmam efficiat, honeltandae adeo arroci dam-
mationi, per omnes cerricudinis gradus Consti-
curionem promovet, et supra Moralem, Phyli
cam, Meraphysicam, Primorum Principiorum
quale estorum majus lua parre, cuchie, lancita à
Summo Ponritice laudabilicare opinionis, quae
ad omnimodam infallibiliratem, si rnam Aidei
diuina excipias, accollir; ve indesaluaconscien
eia e lalure, moliri licear in Dominicanos, quid
quid ex ofticina probabilicais prodire porerie
malorum.
HIxcemulris pauca, quae in Diuum Thomam,
ciulque discipulos eduneur, annocaui; quorum
Auctoribus absic, ve paria imprecer mala, auc
eriam reponam verba; contenrus demonstrare
Diuum Thomam ciusque discipulos, semper de
Ecclelia, e coro genere huimano benemeritos,
inique cor calumniis ex insectarionibus vexari.
Carerum nullam paenam deprecabor, simihi
has vindicias Seribenti, exciderir quidquam Pra
rer ernuis Theolosi ofticium, li graris lacelsen

## Folio 543 — 1677088362:0583
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000583.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
AD HOVAM THEOL. METHODVU: 543
ribus similia repoluerim. Deni que Caliud arrox
e immane occurrerie, quod polsir else Lectori
oftendiculo, nile quod acculariones iniquissimas
relacurus sim, re lepolua omniacerbirate reibo-
rum, Cola vi Argumentorum refelam.

## Folio  -  — 1677088362:0584
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000584.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
sa oaa
ed 
Extraict du Priuilece du Roy.
TL CA PerMiS aU R. P. VTNCENE BARON, PTOFCHeHE
Len Theologie, de lOrdre des Freres Prelcheurs, d’im.
primer ou Faire imprimer par qui bon luy semblera on
Liure qu’il a compolé, incicu lemanuductio ad nouum
Theolosia Scholastica, Contronersia C5 Fthica studium osus.
en rn ou plusieurs volumes pendanr le cemps ec espace
de dix ans, durane lequel cemps nous Faisons ires- ex-
prelles détenses à tous Libraires, Imprimeurs, ou au.
rres de rendre e debiter ledie Liure Pans la permission
dudic Pere, ou de ceux qui auronr ordre de luy, à la
charse qu’il PCTA eXCCUTE TUIMANE Pa FORC _E FCnCUF COn-
cenué en l’original. Donné à Paris le MarS 1658.
Par le ROY,
E A L EN FFH.
Resistre sur le Fiure de la Communanté, suinane l’Ar-
rest du Parlement en datie du 8. auril 1653.
Ledir R. P. B A R ON a cedé, quiecé, ee transporté
ledic Priuilere cr. deNuS a STMEOH PTOEZ Marchand
Libraire à Paris, pour en jouie en son licu ee place,
suivane l’acte passé entr eux le 19. AOuIt. 1664.
Achevé d’imprimer pour la premiere fois le Traiteé de
Liberrare e Scientia Dei le 12. Nonembre 2665.

## Folio  -  — 1677088362:0585
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000585.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
1
e
1
III
Cion. Ma
21

## Folio  -  — 1677088362:0586
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000586.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
N. M
d

## Folio  -  — 1677088362:0587
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000587.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
l
t
 sul
IIIIIII.III
tur: Leiton. Mar9. 210:3,

## Folio  -  — 1677088362:0588
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000588.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
Mta

## Folio  -  — 1677088362:0589
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000589.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
Leibn. Ma

## Folio  -  — 1677088362:0590
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000590.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
adrehlannover
35
030050110
I
ir: Leiton. Mar9. 2

## Folio  -  — 1677088362:0591
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000591.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
Hiodersiinsisco
Londesbibiiothok
3 lionnOVOr
Li ArchivOI
Leiton.

## Folio  -  — 1677088362:0592
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1677088362/jpgs/default/00000592.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
 
da
e
deno
 
s
ei
e
e
u
e
e
a
qut 
verol
es
u
si 
 
 
b
L
a 
e
s
se
et
t  e
de 
e
a
e
i atu
sit spnet
  
tud
sit
e
 ee
es
e
a
l
u
ne
ade
e
sul
i
le
Ha
A
q