# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/1691257834
# Title: Tomus tertius & ultimus, in quo primas tenent Joachimi Vadiani, V.N. Reipub. SanctGallensis quondam C o s. & in Comitiis Helvetiorum Legati Ordinarii Antiquitates, Ex Synodorum Decretis, Et Monumentis Tum Francicis tum Alamanicis conscriptae ... ; Cum Indice Absolutissimo (shelfmarks Leibn. Marg. 152, Stück 3; Leibn. Marg. 152)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=1691257834
# Lines: 13,080 recognised on 269 of 271 pages, mean confidence 0.89
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 1691257834:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
s 
e
ounimie

## Folio  -  — 1691257834:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
eiton. larg, 152
5
cei berius
andoshibliook
Nonneror
Wdosseichsiscio

## Folio  -  — 1691257834:0003
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio  -  — 1691257834:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
Ex
ERIED WILHELM LEIBNIZ
RSACHSISCHELANDESBIBLIOTF
92.0
d

## Folio  -  — 1691257834:0005
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio  -  — 1691257834:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
  t   o    o  t e     t   ai      e     te 
st
Cm
TFRIED WILHELM LEIBNIZ BIBLIOT
DERSACHSISCHE ANDESBIBLIOTHEK
9 20
5

## Folio  -  — 1691257834:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
0

## Folio  -  — 1691257834:0008
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
  . 1. 11 .  1 1 1 . 1. (. 1 . 1 . 11 . 1  1  1 . 1 1 1 1           t 1 t 1t  . 1 .   . e  e   .sit
FRIED WILHELM LEIBNIZ BIE
DERSACHSISCHE LANDESBIBLIOTK
20
d

## Folio  -  — 1691257834:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
BARIANNICA
RVM REEVM
SCRIPTORES ALIOVOT
R E CE N F IO R F S,
A OVYBVS.
ALAM ANNORVM SCRTDTORES, VETERES.
SrPERIORLBYS ZONIS COMPREHENSI, TVI ALIT PLEKIOVE
omnes aque Cermanici quam Francici, in examenstatuuntur; ritusque varii, es consuetu-
dines veterum Cermanorum Ecclestasticae simul ex Politicae, vera à falsis es adulterinis
discriminantur, ea dilizentia atque fide, ut non solum Scudiosis antiquitatum;
sed Theoloeis cum primis es Turisconsultis coenituuriles
es verenecessariisint.
Lomustercius Lulimus, in quo
primaSECMCNE
quondam C05. e in Coinitiis Hlelueriorum
Legaci ordinarii
IOACHIML YADTAHI, V. N REIPVB. SANCTBALLENSIS
ATLOYTLALLO, BA SIHODOErH DECRETIS, ET HONVMENTIS YVM FRAN
n am mmunum on ipcae: ex quibus C andidus Lector facile intellis et, quam probe aatE nosta
od  o ta bn sosaordaobo bbesabeobd
intermissam desiderant.
EX BIBLIOTHECA MELCHIORIS AALMLNSTELDIL GOLUHSLSCMI
nunc primum erura ec in lucem data.
CVM LNDICE ADSOLL1OSMO
Ex ôtcina Sauriana, curance Lohanne Theobaldo Schonvretrero;
X C omra do Meulio, 1606.
 

## Folio  -  — 1691257834:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
1C
eteM
AIE a
.000i
ret ee
riu

## Folio  -  — 1691257834:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
Cn
LMELISSIML
sis
NVOB I
LISSTMIS, CI A RISSIMIIS.
EY S PE CT A TIS S I MIS
DD.
GONSVETBVS
SFNAY
POPVLOO. FTGVRLNO, HELVE
F
TIORVM PRIMARIO; EF
S. Rot. liriperii Libero:
Necnon
ERFL DIS; NOBTEIBVS F9
OR N A TF 5 SI M I 5.
Praposito es Canonicis Collexiata Feclessae Ficurina, cate-
risque Eeclessarum Doctoribis.
DOMLNIS EF AMICIS SYIS
ad vobis offero Antiquitates; let
OeT. M aX. si Auctor, ut multos annos
parturivit, procieneretandem Diis i-
Pans(s Fceria opitulante potuisset, omnes
sur aternum oblicasset, qui optimarum
alum es pictatis instudio versantur. T-
 tachim ab illo sunt collecta es scripta, ut
sirecte oculis vtor, nihil viactim ex vlla atate hoc in cenere do-
Etius, nus densiculatims. Suatenon modo prastantis cuiusdam
industria parta illilans est es erit, dumhac mundimachina, sed
etiam sincularis ingeni es doctrina: O uas animieins dotes cum
iampridem olim multis e scriptis ab eo in lucem emissis coenoni-
stis, tuminhoc eruditisimo scripto, es adintelle e dumillustran-
dumque Francia C5 Alamannia nostrae antiquitates accommo-
datissimo, vehementer (cio mecum admirabimini. O) uod quam-
unsnecdum formanerit orsinum in modum lambendo, tame vs
que ab vneuiculo ad capillum summum (ur cum Plauto loquar)
est festivissimum. Lo dubico quidem fore plero sque, qui nécrecte
sibt
E
d

## Folio  -  — 1691257834:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
DR A F A T1O.
sibidicere indicent, es suis savidicis dictis lectores protelare. Fe0
vero curid arbitretur, causam occidisse arbitror. Si enim verum
faterimecum velint, vt certe debent, temporum magis quambo-
minum vitia colleeisse fateantur necessum est. Fecit enim preba-
bilitas quadam opinionum humanarum Cs verisimilitudo, ut
cum aliis in artibus ea disciplinis, tum ipsa et iam quoque Religio-
ne alia subinde atque alia placere caeperint. F t si 2 squam, sane hac
inre verum esse experimur, quo d Cicero in Academic. Scriptum
reliquit. Mulca cAc quanos Fallane probabilicate magna. Ouod
quidem, vbi maiores illi nostri considerassent, non proinde qua
diuina es aeterna sunt, arbitrio nostro subiecta esse, vi sunt huma-
naco mortalia, hac quidem à parte auerti es caueri potuisset.
) minimo humanafiunt, (5 nomen obliterant atque amittunt
suum, simutentur. Contra ea sic se habent, qua ab hominibus pro-
fecta quaque instituta sunt. et necesse sit, quotiensres postulare vi-
detur, mutationem facere. In Leces mihi considerationem iniici-
te. An ella humana, sive centium illa dicantur seu cimiles, aterna
esse possunt? Necabitis, opinor, C5 mehercules recte necabitis. Et
tamen divina non est L. ex bodierna, nisteandem eternam (S im-
mutabilem esse intellecamus, quae immutabili aternitate conti-
netur. Facs enim (Ut Ciceronis verbahuc trahamus) ex omni
Xcernitate Auens vericas. Si ab aterno est, incorrupta sit (5 totote-
poris tempore duret oportet. Verbum Domini (scribit instinctu
asstataque diuino Petrus Apostolus) MAnCLIN XFernUM PF sineu-
laris DE. Laterni Filius atque onigena, Caelum (ait) _E CCLFA ETaN (I-
bunC, verba mea non cran(ibunE. Fdem de humanis autem alio
in loco, Omnisplancatio, quam non plantauir pacermeus, cradica-
Ditur. Porro tamquam consilia, ita leces quoque temporum es-
Se Turisconsulti docent, ad quorum variationem, Cs leces ipsas
variare plerum que non honestum modo, verum etiam necessa-
rium est, et iam Cicerone auctore iniis ad Atticum. Alia xtas
aliosmores postular, infit Romanus ille Comicns. O) nan doqui-
demereo alianunc sunt tempora, quam Mcaiorum atate, quid
esse caussa memorabunt, qua de caussa non alia et iam lec estem-
poribus accommodata ferantur (o constituantur ? F 105 sibiV a
dianus noster fines terminosqu descripsit, extra quos ecredi nec
passus est nec voluit. Non fuit animus ejus, (inquam) qui qui-
busdam aliis fuit, sine discrimine tollenda esse, quae erroribus ori-
Zinet

## Folio  -  — 1691257834:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
P R A F A T IO.
einem dederunt: non hoc eiinmentem fuit nec per somnum: ve-
rumenim vero eatantum, quae Lesi perpetua et aterna abrocant,
ejusque vimeneruant: catera conformanda magis censuit quam
abrocanda. Iaque Monachatum non exterminandum prorsus
ab Fcclesta conscivit, at quod perperam es vitiose contra sanctos
primanorum Patrum mores est inductum at que conscientiis
humanis inunctum, ad illorum exempla casticandum, et pluri-
bus disputat inislibris, quos de reformatione Monachatus Cer-
manice es docte ad Senatum Bernenseminstituit.
FIos autem, quosnunc ad vos non sine magna accessione
mitto, si Partuna lat a o propitiar sus fuisset, ad eosde vos con-
stituerat ablecare, si non fallut scheda ipsins manu exarata, quas
apud Schobincerum nostrum p. m. ex cuius Bibliotheca ista hac
macisterio (s comitate Daurdis fratris, hominis per mihiami-
cissimi, iam diu possidemus, vidimus. O naratio vel sola par esse
poterat ad me permouendum, ut hunc faetum ope funonis Luci-
na in vitam producerem iam animam fere vermium corrosione
tinearumque acentem. At erant Cs aliamaris persuastrices: Offi-
clanmirum vestra in memulto plurima. Paceo quodmulti ve-
strum, AMEZISSIMTES NTOBTLISSIMLVINInonmoremul
torum dicis gratia me afsinem salutent, sed es omni officiorum ce-
nere sibi oblicent ac deninciat. Paceo sincularem C. iuium vestro-
ruminme affectionem E benivolentiam, quam Cummis studiis
auctam Es confirmatamirisice eaudeo. Ilud addo, quum meam
pietatem virtutemque approbatis es decoratis, aequum esse vobis
gratiam referre, sinon vt volo, (altim et queo. Multum enimme
vobis debere fateor. 5 dicinon potest, quantomihi oblectameto;
quanto solatio fuerit, cum nuper ad Alpes nostras consistere, ve-
strofauoreniti. nem vi porro quoque in meperseuerare velitis,
eamrem etiust à Co facilem, a vobis oratum volo. Feo vicissim,
quae vos velle, quaeque ad vospertinere arbitrabor, facturus sum
cum studioserum libenter, quantum in me esse intellexero.
VObis aUtM, REYERENDIES OENAZISSIMEVIXI, quod
benefecistis, quo d publicitus non vnuhonore habuistis, quod sin-
culicertarim in me officia vestra corulistis, tempus esse videtur, Ut
tande aliquando cratia, si no satis proinde, ut vos promeriti estis
deme, at aliquam (altim refera. Fam conciliabunt Auctoresisti,
quibus bercle nihil otilius, nihil ad vestra studia aptius mittere
POFII.

## Folio  -  — 1691257834:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
D R sE F A TIO.
potui. Delectaminienim hoc eenere (criptorum, Vt quimaxime:
plerique etiam in occupationibus molestisimorum necotiorum
plenissimis tractare es excolere soletis haec studia. Tuahaclans
est, obilissime SZYCKI. Domine C5 affinis venerande, tua
LLOSETNTANE, tua LAC. PEESI, tuagratissime hospes VD ASE.
RE: imo vestra omnium hac facultas, qua non ad priuatum com-
modum abuti, sed otilitati publica in servire praeclarum es sane
praedicabile est. Pergiteicitur innare studia nostra, neque labori-
busfrancamini, quos cum xcilitate publica eo immortalitatis
fructu compensare debetis. Ego quid possim scio, vel potiusparum
meposse intelleco: veruntamen hoc vobis persuadete, si quo loco
Reipub. opera Co quantulacunque comitasmea  sui esse poterit,
meomnistudio perfecturum. et boni quique cumulate sibi satis-
factum fateantur. Caeteros non curat ippoclides. Lleque vos
quidem, quicunque superatis, sinculi. O) nis enimte, Prastantis-
sime LEMLAXXF, vel in venerand à hac canicie à Matheseos
studio potuit inhibere, quo minus nobis noua instrumenta, qua
vetustatifieri non posse visa sunt, admirandi operis exadisicares?
DniStE, D. LAYATERE PRKPOSITEdienissime, vel Ari-
Rotelica disciplinapolitior. vel Calenican arte peritior e 6) nis
aCUMEntU, RYDOLPHE SIMLEKE, qui coenouit, non ad
miretur, ceminum Patriincenium e Sed quo me abripit vetus -
sus: Illud volui dicere, multis es veteribus de causis nostra con-
suetudinis vobis deberihos ductores, qui eandem cum Patribus
vestris, quae internos intercedit, necessitudinem multis officiis e5
mutuiscoluerunt. Ihoc animo vt accipiatis, vos omnes opere ma-
enoesseoratos volo,
TRL A MPEISSTMI, VIAL
RPY E R EN DI.
Duares bene vertat mihiqe vobisqe C5 vestrae Reipub. cuius
consilia Dens immortalis, ut bene fortunet, id eum ex animo pre-
cor. Amateme, (5 valete. Perscriptum Francofordia, a. d. 9. Ka-
lend. Septemb. LL. LV. C. C 1D. 1D C. V1.
V. Amplitud. C5 Reverent.
Studiosissimus
Sobelehior Llarminsselarus Coldastne.
at du 2

## Folio  -  — 1691257834:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
ADELARII ORAVELILErBA
GENSIS TTVRINOIRECTORIS
FRANCOEORDIANI
EP EC R A ML NL A.
Ad Nobiliß. Cs ClariB. Virum
MELCHIOREM HATMINSEELDINM GOLDA.
ST V M HIEL Y E TFV M.
DVLCHREVS utruilo splendescit raspisinauro.
Duam si sit nullo compras honore fabri:
Clarior est quoque sic veniens e corpore virtus,
Duodiradit a veranobilitate renus.
Exemplarnobis Patrone colende relinquisi
AYR E L qui R a M L nomen exomenhabes.
Stemmatuum quod sit, numerose ex in ordine Patres,
Heluerica centis (at monimenta docent.
Duae virtus; novit Cermanus, iberus, es Anelus
Acad quosunquam Pecasusivit equis.
Ex scriptis hitenorunt, velut unsue leonem,
Ouipralis hodie das torhonestanovis.
Fistoriae per te vivunt, COL. D aS XF; peripsas
rives donec erit posteritatis honos.
GOTARDT ARTHVS DANZISCANI
ta L edC12
Ad cundem.
e 2
Trepotis, Streios nec penetrare lacus:
Duam pulchra auricomos décerpere ab arbore faetus,
AUR FUM ei e R a M u M quam reperire datum:
Sic ribi Teutoniosnunquam lustrare recessus
Arque Alamannorum noscete sadtiat
uncnisi corripias R a M u mque avidusque refrincas
AUX a X u M. hie namqué est quo duce cunctapasent
 D  Mu uZor

## Folio  -  — 1691257834:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
d
SY L. L A BV3
RIPTOEVMHOC TO.
MO CONFENTORVM.
OACHEMF Vadiani Co5. Sanetg allensis Farrago Anti.
Quicatum Alamanicarum; sive de collesiis e Monaste.
 riis Cermanix receribus, ut in regno Francorum et inse.
curorum Principum aliquot seculishabuerunes lib. II. P28. 1.
Barcholomxi Schobingeri IC. Addiciones ad Vadiani Ferra-
Binem. PaS. II3.
Johannis Comandri EpistolX. pa5. 154.
Fiusdem Vadiani liber de Christianilmi xetacibus, p2G. 159.
Fiuldem Epistola de coniusio terrorum apud Alamannios:
Pa8. 193.
Johannis ZuichiiIC. Fpistolxe. pac. 204.
Leonis Iudx Epistolae de Dirortio, pas. 2071
Pohannis Resteri Bibliocheca. Pa8. 2. 13.
D. PAV LV8 un 60∞0D. 11.
etmorui estis cum Christo abelementis munat; quia
quasi viventes in mundo decreris teneminie
IDEM ad CALAZH. V.
Inliberar amem, qua Lhtpus nositomsstate: es
nerursus iueo seruituris implicemini.

## Folio  -  — 1691257834:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
Carmiocllccto:
LaIACII1D.
A LAIC IVS ET. CONOTL
BANCEGALLENSIS
OACTITMNS
L odili es peruerusta 2’adianorum Turconia
erioris familia, cujus etiam Dodechindus abbas
pendice ad Marianum Scorumimeminit, es
a nostrate vulso von DBatt indicetatur. Pri
mastudiorum suorum fundamenta recit S. Callim
in Monasterii schola exteriori. Inde Viennam Au-
Pria missus, vbipatereius per Fluncariam e Po-
loniam necoria exercebat, tantos in sculdiis proeres
susfecit, vebreui ac valde etiam adolescens sum-
mos Philosopisa Bonores consequeretir. Relicta Vienna Craconiam petiit in
Polonia; verum doctores minus ex sententia quum reperisset, Dudam ad Re-
sem Lluncaria contendis, sama regiae Bibllothecae allectus. L Lae sit illic aliquan-
diu Resies Doctoribus obincenii acumen es cruditionem erarus. Flinc re-
versus Viennam. C. ollexio Professorum Philosophico adscribitur, iussu ac man-
dato Friderici TTI. Caesaris, à cuius manu propria lauream aecepit Poericam.
Tandem summo in Medicina oradu conscenso a duibus suis vocatur in parriam;
rbisue, cuipraesur Reipubl sremussimam, fidissimam, atque vrilissimam na-
nauit operam Fx Praceptoribus praecipue colu. Georeium Collimitium Ma-
themanicum, Toannem (uspinianum Flistoricum. S Conradum Celtem Pro-
tucum Poecam, quibus vsus est quam familiarissime. F. x condiscipilis familia-
res sibi inde ab initio secu Fuldrichum Zuinglum, qui tum se Cocelium scribe-
bat, Hericum Lorirum Glareanum. Arbosastum Strubium. Loannem Fc
tium, Rudolpbum agricolam tuniorem, S Joannem Fabrum. P: rasmi, I. uthe-
ri, Melanchionis, C5 omnium ejus aui doctissimorum hominum amiciriam ac
heneuolentiam summa eius doctrina, sineularis humanitas, ex qua apud Fsel-
nocias plarimum pocerat, auetoritas manima suopre post maenio conciliaue
runti
 

## Folio  -  — 1691257834:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
DE AY C F OR EB Y S
runt. Mortuus est S. Cali Anno Domini C13 13 TY. sepultus in camite
rio D. Maeni, sed pro more ejus Ecclessa nulla adiecta monumenti memoria.
Fius scripea quaedam commemorat Conradus Cesnerus in Bibliotheca; cinus
verbanon pierabor adiicere. Loachimus Vadianus (inquis) natione Hel-
vecius, Medicina Doctor, Poeta _ Oracor, in lucem edidit Car-
men de Laudibus Caelarum Friderici III. parris, ex filii Marimi.
liani, Epicaphium Rudolphi Epilcopi Flerbipolen(is, ecc. liber
exculus Argentina apud loan. Prulz, anno ci 10 Xiv. A glogam,
cuiticulus Favsers contra inuidos quoldam. Flcoiam de Va-
dianorum Familiae insignibus, a Sigilmundo primo Romanorum
Regcdonatis, ad Melchiorem Fratrem, arino cro r xun Ele.
siam, qua certamen cum morre describit: ee Oden in lauden Do.
minicae relurrectionis, Vienna publice dictatam, an. ci 13X. ibi-
dem impressam, cum Arbogasti Scrubii Claronelii FTeluerii ora
rationibus e verlibus quibuldam. Spluas de laudibus patria, ni
Fallor, inscriptas. De Poctica ex carminis rarione librum adt Met-
chiorem Vadianum fraerem excusum Viennae Austrix, anne
CTDFD EVIT. Commentaria in libeoseres Pomponii Melx de Or-
bis licu, imprecla primum Viennx Rustria, anHO CLD IB XVIIT. de.
inde Parilis; CL. J IDXXX. Adiectis praeterea locis alignor ex C OI-
mentariis summarim repetiris ec obicer explicaris, in quibus Ioan.
nes Camers in Fnarrationibus luis in Solinum ab eo dissenlerat.
Icem Epistola ad Rodolphum agricolam Rherum Tumorem (cri-
pea, rbi explicatur locus apud Pliniu de Dodrance _ Pygmxis, de
longicudine Cabaris, e quid Ccrncia apud cundem. L Ocus Per-
(Ii ex Satyr. L. Si coltam longo, ecc. De Ancipodibusmulca, de La-
cu Acronio _ Veneto Locus Tucani ex lib. 6. de Dorio. LOcus V ir-
silii ex r. Cicorgicor. de vertice Austrino. LIXC deinceps Basilea
criam exeusa Cunc apud Crarandrum. Scholia in 2. C. Plinii librum
Nacuralishistorix; impressa Basilex apud Ienricum Perri, cum
Tac. Ziegleri Comentariis in cundem libruM. EpIEOMC FrIUM FCF
Ex partium, alix, Atrica, e Furopx, compendiariam locorum de-
Scriptionem continens: pexcipue quidem; quorum in ACtis Lu.
cas, pastim aurem F.uanselista et Apostolimeminere. Opus im
prestum Tiguri CTDISFExIV. Idem opus ab auctore recognicum
ibidem excusum est in 8. addicis quibuldam cabellis Cicooraphi.
cis, annoDomini cisioxere. Aphorilmorum libros 5. de Con.
Cideratione Fucharistix, de Senrentiis videlicet Cuper HaC RC CON.
trouerlis, de Sacramentis anriguis e nouis, deque verbo; Fym:
bolis, d rebus: icem de rero reri corporis Domini elu, de cransub.
Ctanciationis dogmate, e rericate corporis Christi humani, prx
rerea

## Folio  -  — 1691257834:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
E E OR V M SC R
2
cerea qualto eritus cane rereribus: cursus per quos, quomodo.
e quibus temporibus is ceremoniarum accellione auctus acque
immutatus si, opus imprellum Tiguri apud FrolchoveruM anHO
CIIXKXVI. Opchodoram ec crudcam episto la, qua explicac qua-
ctionem, An corpus Chrictiproprer coniunctionem cum verbo
inseparabilem, alieras a corpore conditiones sibi sumac: imprel-
lum Liguri anno CI3IS XEX. X. Ad D loannem Z. vickium C oltan-
cenlis ccclelis paltorem existolam, inqua polt explicatas in Clri-
lonacuras diuersas, ec perlonam ex diuerlisnaturisinum, selum
Scruacorem nostrum, velin flociaveras elle ercaruram; cum ore
cutis scriprorarum lacrolanetis, cum interprecu orchodoxorum
auchorirare docerur de demonstratur. Praterea Rncilogiam adW.
Casparis SchaenckFeldii arsumenta in libellum, qui ab co sum
maciuminscrircus est, collectam, quibus Chrictum Bominum in
Sloria recepcum, amplius creacuram nullo modo esse contendit,
opulculum anno c13 10 xF Tiguri excusum. Pro vericare carnis
triumphancis Christi, quod ea ipla quia Facta elt, e manecinslo.
ria, creacura, hoc est noltra caro esse nondelierir. Anacephalaosim
sine recapiculationem, ubi qua damamplius explicaneur: de quae
mulcis ancea expolica Fuerane, breuissime repecuntur: Tisuri excu-
Cam. C ontra tredecim insignes Casparis Schuenck feldii errores, de
contestione degloria Chricti, quos partimprimusineroducie, par
cim receres renouare conatur, libellus Tiguri edicus Ciermanico
sermonelcem aliud opulculum Germanice scriprum, contracun
dem SchuenckFeldium, Christum in gloria ereaturam ampliusne-
sancem pecerudicos quosdam Cracres ex supcrioribus Larinis on
chimi Vadiani libris consestum, eec. Consilium corcia pestem, e
dicu Balilex. Claruic apud S. Cangallenles annio C13 L3 LI. GuO CF
iam obiit. Paecille. Scripsi praeserea L. atino sermone quae nondumedita, No-
taciones in Nouumtestamentum, Fxplicariones in Acta Apostolorum, Duastio-
nes duersas e earunde resolutiones, Labulas Cosmorrapbicas, Notas in Persi
Sacyras Commeniaria in Columellihorculum Commonearia in Solinum, Notas
in Alberii Maeni descriptionem orbis terrarum, Nocasn Thoma Aquinatis
tractatum de corpore Christi, librum epistolarum, libros l’arminum, Orationes,
C alia, quae memorid exciderunt. Germanice iidem scripia supersunt, De Colle-
etorum e Honasteriorum vera restaurarione ad Senatum Bernensem, Descri
prio Lacus Aeronii e confinium locorum, Descripcio Furcouia; ex. quibus duo-
bus libris valde  racio auctoris nomne locuplerant Chroncca sua Johannes
Scumpsius Tieurinus. Discepcatio C arburium in causa Bernensium, e Se-
prem Pasorum de adminiseratione Lanterauiatus Turoouiensis, e alia quae
S. Calli adhuc extant parcim apud Schobinceros es Z ollitoferos, ejus nepotes,
2
Partim

## Folio  -  — 1691257834:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
LA
Y exC
parrim in Bibliotheca D. Magni, quae est Reipublica. Omnia duobus tomis com
prehensa edere studebat noster Schobincerus: se d morte praventus non absoluie.
BARTEIOCOMArSSCTI
BINOERVSSPATRTEINSEETC.
SANCTEALLEHS15.
X antiqua Schobinserorum cente, quae apud D illanos aliquos cencun
Lannos clara. Nomen habet a castello, cuius adhue rudera supersunt, ( CO
roingen haud S. Calloprocul sub Abbatis dominio. Cujus nominis e5 aliud
fuit in Fursoma Glatbureum inter es Oberburam, nunc Pincernarum à (a
stello, qui Glatbureum inhabitont, peculum. Dir fuit multarum lineuarum
enarus, Ttalica in primis, Gallica E Flispanicae, quarum terrarum Acade-
mias non otiose, es dicis eraria (vt multi solent) perlustranorat. Patrem ba
buit Dauidem, virum adae que doctum, ac cordarum, cui Theodor. Luineerus
magnam Theatri sui parcem inscripsit. Auum Barcholomaum; coenomi-
ne Dinitem Philosophum, qui super Nacurae arcanis ausus est cum Theophra-
soParacelso, e Alexandro a Suebcen, quibus familiarissimus erat, in certa-
men descendere. Scripta extant apud Schobinceros, si cum aliis comparentur,
auro contracara. Proauum foannem, Praesectum Baronatui Oberbereensid
Principe ac Abbate S. Galli. Abamum foannem Scultecum Villanum, virum
strenuum ac bellicosum, cujus non semel meminit Joannes Trcklincer in Chroni-
coBernensi. Moritur nosteriste Schobincer, noster (inquam) quime vt alierum
suum, dum vita fuit, amabat, anno CLD IDC IV. summis viciliis fatic atus,
quas edendis his ipsis libris, eum Vadiani operibusinceeris, e tandem exseri
bendis ac illustrandis Principum. Comitum, Baronum, Nobilium quorundam
vecustis carminibus lucubratus suit, hydroxia in super cactus. Sepultus S. Calli
in caemiterio B. Magni sine exitaphio.
PHES COMANDE
ECC LESIASTES CVRIENSIS.
Nquidedideris, e quidillud sic, quod ediderie, paricer habeo compercum.
Prosessione sinie Presbyter eS Parochus Cathedralis L. cclesia Curiensis: post
murationem relisionis, cuius ille primus in Rheria Curien si auchor ac per-
suasor. Ecclesiastes reformatae Curiensis Ecclesie.
Decinic muleis annis anter a
dianum,
O.

## Folio  -  — 1691257834:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
nt
NTMLO ZV
==L
Ld 1 d L 
SL AHLIE NSIS
robilisima Z meriorum apnd Constantien ses familia. Summum in iure
veroque sa Couret Briscororum est adeptus vdalrici Z asii inde
ab incunabilis studiorum condiscipulus es sodalis. Catholicae veritaris primus
apud Constantien ses contra veteratores, socio ambrosio Blarero consobrino suo
restaurator. Dir sine dolo ac fuco vere pius, syncerus es orthodoxus. Post occu-
pacam d Carolo Dumio Constanciam, secessit F. piscopizellam Fureourae, vbi 
morinus ac sepultus est, es quo patrem meum FLenricum Coldactum ab Flai-
minsseldi, amica suae nepotem, abductum reliquit. De hoc Conradus Cesne-
rus in bibliorheca baec tantum scribit; Loannes Zuiccius Doctor, d C on.
stancienlis Ecclelia minister, scriplic libellum Cermanicum de
Coniusio Constancia edicum in 4. lrem ad Rcurlingenles epitto.
lam. Scripsic praecerea hymnos quosdam Ecclescastuos, qui exiamnum in RC
dlessis reformatis cantantur.
VDA PROFES
SOR TPOYRINVS
Onradus Cesnerus in Bibliorheca: L eo Juda, F cclelix Tigurira
minister, ex ore (Tulderici Zuinglii annotationes in Genesim
e Frodum: icem in quatuor Fuangelistas, Pastionis Dominiex hi-
Roriam, ac in Fpistolas Pauli ad Romanos, Corinchios, Philip.
pentes, Colossentes, Phelsalonicentes, ec in lacobi Epistolam, An-
notationes excepic. Praeterea opus Articulorum live conclusio-
num Fulderici Zuinglis e Cermanico Lacinum rcddidic: quod
cum reliquis Zuinglii operibus habetur, et scortim Ziguri excu-
Sumest CToTSErV. Cacechilmum maiorem ee minorem Germa-
nice scriplic, distribucum in vices interrosandi ac respondendi
impressos ibidem veceris Pestamenti libros Hlebraicos, simplici
expura dictione e lacra Hebexorum linsua, contuleis simulortho-
doxis incerprecibus, in L. acinam cranstulic, fide e religione sum-
ma: paslim aurem per tora Biblia adnocationes et varia lectiones
marsinib. adiiciuntur. Froschoverus excudit Tisuri aH CIDIDXLTII.
Fhistoriam Passionis Domininostri, ex quatuor Evanselictis con-
iunctam, clara ex simplici expolitione Germanice scripsic, imprel
Cam Piguri. Deliderii Pralmi Paraphrales in nouum Tectamencum
in Cermanicum sermonem vercie, adiecta declaratione in APOca-
lyplim toannisper D. Conradtum Pellicanum, ib idem exculas. AN.

## Folio  -  — 1691257834:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 19 lines, status machine
DE AVCF ORTOYS EF EORDUSCREBTIS.
rea quoque tora Diblia Geimanicereddiderac, ad Hlebraicam ve.
ritatem cum ludao quodam diligencer collata, quxicem Pisuri
cdicalune. Claruic apud TigurinOSanNO CTDID XL. ScripLEetiam
Ciermanice de lepulcura, relurrectione, ae alcentione Chricti, et
milsione Spiricus lancti. Z uinslii anribolon contra Emserum, DC
vera e Fallarelisione, Deprouidencia, Ad Chistianum Regem, in
Gernanicam linguam convercic. Bullingeri librum Contra ANa
bapristas Lacinieare donauie.
IOIIANNES RESSLERYS
SANCFOALF N515.
Ie antereformationem relisionis, facerdos suit maede D. L. aurencii apud
Sancte allenses: sed adimodum invenis. Dua aecas hominem impulie, 2t
post mucationem animum ad arcificium sellariorum adiiceret: quo d’eriam pli-
rimos annos exereut. Pandem a Senatu ob eruditionem ad functionem scholasii
cam vocatus, in castrenue ac dilicenter,  (que ad obitum perstitit. Scripsit Chro-
ncorum opus incens lingua CGermanica, quod apudeins filium S. C alli extat.
Praterea vicam foachumi Dadiani Consulis. Commentarium in eius dem V a
ciani Callum. es alta, quae inmanus nostras non venere.

## Folio  -  — 1691257834:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
Ci AL. L. F.L
5
F ARR AGINDM ANZTQYIF ALV M.
DE COLLEOLIS ET MONASTERHS
CERMANIA YETERIBYS.
D R A. F A Y FO.
E Collegiis; Monasteriisque Germanie anriquis Peripeuros
Minime alienum ab insticuro risum CA, A GHaS CerTaS COnO:
. Inc incelliseremus, candido lectori ance omnia proxone-
remus. Germaniam igitur a Septenerione renientem, vete-
Ces aanibus Rheno e Danubio cerminabac, ab occaluqui-
der Keno, ameridie Danubio: pauci ad alpes rlg; excen.
derune. Sedhorucamen Autchorilate praeterita; veterum sencenciz posterior
eraditio contrmauie. Migratione aut gentiu GertaniCaFUM ETanS RhenuIm
e Danubium Factu est, ve de prouinciae limicaneae _ conterminae in nomen
Germania cransierine, ec Mla; quam supra metmorati amhres includune, recus
Poltea dicta lic. O ux quide quia postrema Romanoru armis paruie, neq. un-
quam aut tora deuieta est, poltrema eria Christianam relisione accepit. Nos
Germanie nomine tam recere illam; quam pronincialem cis rhenanaM Da:
nubianamqi incellisimus. Ec Germaniae quidé puinciales haspraecipueter
rasingrediemur, quas Franci ec Alemanni Rhienum _ DanubiutransgreM
OCCUDAFUHE PFIMIAEEOMHIAM GEFMTANOTEI FFAnCI, _EFTANCOTUM PAES AIC-
manniad Adem C hristi convers, Collegioru e Monacteriorum Cermanix
auchorestuere, extructis ridelicet, ec amplis redditibus donaris, basilicis cae-
nobiisq; Presbyreroru e Monachoru, quibus Epilcopi es Abbaces pratice
Fentur. Constac aue longe aiee Francorum de Alemannorumigratione, ee II
colligim noicamultis amnis a palsoDomino, Christirsq adconome d do-
etrina per puincias illas increbuisse, ve e in Rheni ec Danubiiripa Lcclelix A
Christiana Frequenres emerterine; _ eseneriri sancti, Paera illa eE Vere APO-
Aolica functione ornati, qui harucuram gcrerene. Veruiri e ha recunq; in-
Ricurae de auctae, Gertmanicari gentiu trequenti cruprione; deinde reromis
stacione, no slictx modo sed opprera etiâ ex magna parre extinctae Fuerur.
Ouarefactu est, restatu rerum mucaco in nonis illis se feris prouinciatu co.
lotiis erudiendis, et instauranda iceru in Christum Aide denuo Cudacum ex la:
boracum tveric. Neg; est a vero alienu, plus opcrx dacum tuisse cinegorio in
barbaris illis edomandis couerrendisque ad Dominus quam in Lacinis adeoqi
Prouincialibus receribus iniciandis ancea inqua impensum fuiset. D. FTie.
ronmusin epist. quaad Gerunciam de Monogamia cripuc; calamicate illas
quam Gertmani proninciis Rheno rieinis inculerant, notrac modo caulade-
Plorat, q videret barbarorum exupciones Imperii Romani dignitari ee quie
ciincomodare, sedilla cria, q Ecclelix provinciales indignis modis aMige.
recur: Longe amplius ploracurus arbitror, si puinciis demu devictis e occu.
paris. Ecclelias disectas excilasqe eor millium Chriscianoru calu e incerieii
vidissec. Dyodiptum paucisannis a Flieronsmimorce lub Y alecininno cius Z
nomi
  1

## Folio  -  — 1691257834:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
R A F A TI
nominis Lerrio acciame prodicu est, amnis postnatu Christum paulominus
quadringentis. Germanorum auE, qui rupto lumircamneseran (IUerUNE, DO.
cissima pars Francituerune; ee in Rheciam primam à prima Germania lonoc
laceg; diftus Alerianni, caco cum corporurobore cum animoru acdore pra-
3 diri, venihil miru sic, relporerissimis populis iplosterrori tuisse. FToru prio.
res Franci, longius aripis Callia ingressi, quum devictaru gencium coluetu-
+ dine culciores paulo ciuliorelq Facti essent, deinu Remisio auctore ad hdem
Christicouerlilunt. Clodoneoillo FTilderichiAlio, clarissimo Principe, ba-
Prilato (cuius rircure Regnuillud a Francis Germanis in Callia costicurum,
quodannisance se plusminus 60. duraueras, lonse maxime inclaruic) cama
quide animorum mucatione _ culeu, ve relisione Chrictianam, quam ixnari
Primis illis in moribus cacopere aftecerant; imox summa opc instaurare cir-
cumquaque et incredibili quada animorum pronicate excolere perrexerine:
negino eauchores fuerintreligionis suscipiende no modoA lEAnNIS, quos
denicerane, postea lui _ iuris x nominis facti, le deriam Baioariis, Saxonibus
et Toringis, aliisq Germaniex Populis, qui parcim provincias occuparune,
Parcim luas lele inera ledes Concinuerune. De quarc omni, deq: genciu Ger-
manicarum migrationibus vir doctissimus Beatus Rhenanus Selectadiensis,
in librisillis, quos de rebus Germanicis ad Ferdinandu CX Care Serip(IE, ma-
sna tide e dilisentia pdidic, ad que nos lectorem plura desiderancem remit-
cimus. AdFrancosincerim e Alemannos couerti, quos Taris ContaEInECTe.
logia lua _ acclamaciones; quibus sunc sauisi, nullas plausibiliores habuisse,
quam quae converlos sead Edem Cacholicam cestarentur: Fxcancenim ho-
dicq in recustistimis codicibus, quae dam de vernacula, ni Fallor, Francorum
lingua a scribis vecunque cranctaca, quae in hunc modum habent,
12
eV
OEVNDA CONSHL
DTLF
E INC
Exicem illud peruerustum,
ECFC
L. ICY
cabanc Fratici, qiusum Romanum excusserine, qu lanctorum corporaigne
Ferro, beltiis contecta, auro ex cborcincluserine. qregnu Christianu Funda.
rinc, a cuius primordiis rigi adeo intesti Romanis crane, ve ne nomen quidé
Imperii xquis auribus terrent, ne dum Imperiu iplum admitreret. Oux res
Poltea Romanis Pociticibus, e ipsis imperiu Orientis decrectaneibus, occa.
lione praebuicriori parua vori poriundi, nomme imperii ad Fracos, acqi inde
cciaad Germanosreliquostranstaco, limulgi lcalica rebus eomodo dilpoli-
eis e pararis, recerta rationeinica e paucis laeculis claplis, non Vrbis modo
dignicas poreltasq. quae in Regu d Imperatorum manu erat, (edmagna erid
Icaliae pars, quae dicionis ancea Imperialis Fuissee, in ius e manum Anesticum
Romanorumi peruenerit. Ouod quide a Franeis facile erat imperrare nimi
rum Religionirccumqicum aftectae, sed perlua(x tamen ecreceptae, addictis.
urlero reliniqua defereribus, quo minus ariciqui Imperis robur, quod lape
nocuil.
Sub Resibus aut Ludenico, Childeberco e Lothario, hoc sibi laudis vedi-

## Folio  -  — 1691257834:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
redo
qu
R A F A FIO
nocuisec, restaurari, sedesre illaretus ab Oriencis Imperatorib. obrineri vi.
lostudio possec. Frac quidé echi Christianis ex coro in Orienre celebrali, led
religionis interessenlum est Fracis, lihoru Forcunas e disnicace aduersuO.
rieneis Principescueretur, quoru sudis de fauore eranctatu in se imperiu su-
Ccepissene. Adhacneqi clades perpellae exciderat, quas maximas P’rincipes
Vebis vel Chriltiani clarisimis Cermanixe populisinculerane. Fcob oculos
rerlabatur amplu ex pocens lcalix regnum, quod annis minus 200. G ermani
Latisobardiposidebane, cuius poriundi spemminime inane iam dudu Pex.
sules Romani Francis ingelleranc, no cam hocagentes, re lcalia carerent Im-
peratores Byzantini, q re L. Ogobardi Francoru opera semelaBrniuerta lca-
lia lummoveretur. Veteru quidem Romanoru gloriamhaerna invidiapre
mebant Franei, quodcoroorbe dmultis saeculis Ecclehias Chricti, nullo auE
sexus aut acacis discrimine, trucidassent. Proinde et leges luas, quae à Theo.
derico primi Ludeuici Alio a dica, acgi hinc à Childeperco e L ochario, que
Clorharium Ccribae Callicirocane, pocencistimis Resibus auctx, postremo
auc a Dasoberco in opcima Forma redactae lune, hac dereinprimis comen- 
darune, q ninil in se haberene, q aliqua exparce pasanilinureliperec. Iea li-
cernullarnqua sens Fuerit, quae suis lesibusno plurimum cribuerie, tamen
Francihacria in re gloria staruebane, q non iultis modo, sed piis etia lesib.
VerenEuL. EFprofecto exera corrovertiam est, rix alias gentesin illa duririe
barbaricqi Ceculorum, Ecclehis ornadis fovendisqe amplius impendise, q
Franci de Rlemanniimpenderune. Vecerum n. P celeliaru provincialiu circa
Rhenum e Danubiii qua (da restaurarunt amplis censibus addiris, quasdam
aucnouas e Fundameneis exxe difcarune, nihil minus donatas e ornatas,  il.
laspriores. Lx relcauraris aucpexcipue celentur Augustana Vindelicorum,
Mlaconcincensis, Frevererisis; Colonienss quas laris costac. anreq Francie
Alemanni e Cermania misrarineminime incelebres ec infrequenees fuiste.
Germanicarum n. Eceleharu eis Rhenulreneus recus auchormeminie; et
CsnOEH D. FlieronymumulEO LEPOrC Freveris egisC, LNCCG FranCI et Ale.
manni luise ledibus migearine. Neqs absimile vero elt, de  Temetum ecclelia,
guxhodie Spirensis, ec Vangionum, qua Wormaciensis, le dec Rhecoru, que et
apud Curia est retusta, nec in tocu ignoca colonis prouincialibus initiaha-
biliste: liquidem Dagoberco resnance clara Fuisse Spirenhiu E celeliam con-
ac. Feillam, quae est Aquilgrani, postea Caroli Magni liberalitate Londaca
ornacamqi efenorius est, qua vemuleis sic reterendu. NeC PEXEerIENOS, G CF-
maniae Principes, qui tractis demu _ collapsis Francoru rebus imperarute,
nonmodscaenobia plurima, sed collegin erram es cachedras in Ciermania
codidise. Basilienlem n. Fcincicus primus, Bambergelem Flcinricus secun-
dus, Magdebursenlem Occhoprimus Saxo, Princeps claristimus, cui decem
INIMUI E BiSCOpaleS SCdOSIN GERMANIA PUINdAEA FTIBVUMEUE. PEnCOmReS
numeremus, alix icem dcgs alix E celelia diverlis locis es cemporibus illorit
benehicencia et liberalicare Fundarae lune. Ouoru quidem exemplu nuperri-
mi Principes securi, non canobia Colum, sedetiam F piscopacus recenti ad-
modum memoria resticuerur. Viennen (ist. P piscopatus in Pannonia Maxi-
miliano Celare procurante, a Pacauiensi lubdiuitus ee Paucesance annosin.
Ricurus est: curm arirea basilica illa ornacissima S. Scephiani non nIA PEXPOII-
cum habuerie, exigua diocaesi corencum. In primam errim P’annoniam lese
dioccelis Pacaniensis effundie, quae camen non paulo anonctior est Salisbur-
sensi, quae omnium in Norico policarum Eccleharum aptissima est. IIIud
COstaFCLIAM, aMEGaSACa LChenI e Danubium SICaS E. CClCLIaS, OCFHOTUM
et Feinlehotum uealaci plurimu debere, inpeiraisalie spirentem, qua
+ +
sinigu.

## Folio  -  — 1691257834:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
R F F A FIO.
singularem Fenrici III. Beneticentia experra est. Porrore omnium comune
vilum est piecatis sudiu donare ex largiri Eccleliis, neqi quisquam vllius or-
dinis Cermanorus postdoctrinam illam operum ec meriroru imbibicam, lux
Tuorumre laluris curam neplisendam esse hac ria putauic: vsg. adeo coden-
dis donandisqe Tacris aedibus prope omtes admirabili quodam consentu de
rocoincubuerunt. Duare _ Ducesconstat e Comirestrac à parre relisioni
Propasanda innumeris canobiis exrructis aftuise. Paca enim Fuir Germa-
nicarum gentium quondam in monasteria liberalitas, canta (ve vere dicam)
protulio e largics, reprope in coteslosienon Callie Colu Comata, (ed Nar-
Bonenls ecia ee lcalix ipsius ditissima caenobia retera, bona lua Fermeomnia
Langobardis e Francis ec Burgundionibus debere. Siquide Langobardi an-
ce Francosin lcalia annisminimu 200. regnarunt: Burgundiones aut TubIu-
niore Theodolio, Calliam ingresi reonu ec ips costicuerunc adeo amplum,
remagna pars eius CFallie, qua Pronineia coonominatur ad eius dicioné per-
cinuerit. Spectara quide est e Foeminari se dulicas cvenobiis maxime puella-
ribus fundandis adhibita, incer quas no modo Nobiles aut Regix, sed eriam
Rugustx numeranEuT. PexcipuX haru extitere, Bachildis L udevici II. Fran-
coru Regis rxor, e Berrrada Pipini Regis coniunx mater Caroli Magni, ee
Machaldis FTeinriei I. Adelheidis Oerhonis I. Runigudis FTeinrici LL. RonCS
Flcinrici III. coniuges, in supet ec FTedrriga illa laudacissima Fcemina Flein-
rici I. Alia, que nobilem rirum Burghardum Sucuorum Ducemmaricum ha-
buit: porro eBertha, Eilix eius, memoria celebris cst, quae Rudolphi Burgun-
dionis coiunx Euit: N Flimelsardis Dueisse Sucuorum eximia liberalitateno
Paucis F Cclehis subuentum eRfe, Chronographi nostrates prodiderunt. Sa-
nepluscula ccenobia P’ontitices Germani et etiam Abbatesin ipla Cerma-
nia a Fundamentis exeruxerunc: nonnulla paucorum ac prinacorum quidem
hominum concurluinchoata, adeo riciniarum liberalitare inualuerunE, re
hand lose postea ex Abbaces sustinuerine, de Regui curae Fuerinc oblata. Oua-
le _ nostru quod Sansalli est. Callo primum authore à paucistrabitacu, de
indeauctius donationuaccessione factum, demum à W’aldeamo, nobili quo-
dam reconiicio) Durgavorum Comire locupleracu ec reconcinnatu est: F E
Octomaro quodam Alemano primu quidem Prelbyrero, deinde Monacho
Costicutosius omne caenobii administeandi ab eode W aldramo Regum ma:
nibus oblacu est. Id quod Pipino Marrellifilioreonance accidic. Pxiliacum,
ac proveindionae fuere hominu memoria domus illa heremitiex e caeno-
biamonaltica, no aliamagis re quam pauperrace comendata. Verum rbi or-
bi Christiano religionis nomine Fucus factus est, Principes primum, dein ee
Populares, monachismi admiracione illecti, in dies magis ac magisfovere
monachos, extrahere in luce reluci extenebris horu scueritatem, praleles
e opibusiuuare, duru ricae genus caeperunt. Lonoum aur torecommmme
lenchum cexere, vel Ducum, vel Comicum, vel Nobilium cace MH-
berosinterim d priuacoshabiciores linamus) quorum Bellencentia condita
auc dottata Prelbrreroru emonachoru caenobia Fuerune: Patis est nouiste,
ono donacumonalteriis tuille; primosqi e postremoseoa
hiothinu ordines, nuperis ridelicet admodutemporibus aatelstone Cotei-
Los, nhoernolummarelisionis e Calutis costituille, lrice monactice racui-
caciproririli adlellene, illigi cen officina iustitix quidibec largirentur, cerra
quido e indubitara speremissionis peccatoru, quam hacria ceu copendia-
ria impecrare e consequi se cotidebant. Lonse aliicum Presbyceiota
Monachorumores, alia vica, disciplina temperantla, severiras, perseveracia
clali sccuinque vel simulaco icd 6 bto . Glabr attibus aue quaeue
EtOnt.

## Folio  -  — 1691257834:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
eret
PR AF
proximis saeculis PresBsteri auc Monachipraestiterine. Caula n. rreslenene
celle LBIE, quae rarioruhominu animos accen sos impelleret, renec lumpeui
eosnec expenlaru paenicerer. Vircucin. ec religioni darum est, quidquidho.
rum liberalitaci ad manum fuic: orio, inercie, luxui, rolupeatiine Hilum quidé
datum est. Comune rocum erac omnium, re relisio rera e disciplina CHri:
Aodignainsticuererur, re dubicari inde nequeat, quin donacis et parcistebus
in laginam ec dominarum rerlis, anriqua caenobia palaim hodic abucantur:
quod quidem elerre remporum, quam ordinereteremus, plane constabit.
Adoriginesigitur re reuercamur, animaduerrendum est, aneigua illa NTO-
nacteriano hac modo causa, quam diximus, insticura e codita Fuisse, (e d illa
etiam, re quoniam gentium Germanicaru crupcionibus, culcus omnis cu-
diorum ex licterarum elanguissee, scholarum rice coenobia essene, in quibus 
edoctix insticuri Monachi e Clcrici, non lacris modo priuaris, led publicis
quoque Functionib. adhiberi, inprimis aut illis pdesse ccclesis possent, quaru
curae e administracioni csencadhibici. Videbacenim isthaec vel barbarissi-
macepora; hoc rectius habere ccclelias Christi, quo doctiores picioresq; Fo-
rec, q harum plides esene Fururi. FF constarhoc luo cosilio Reges receres ad
ed plecisse, re in illa liccerarum ex studiorum inopis eria Faeminxe extiterines
acq hae quidem, (quod miramur, Germaniex, qua d Cirxce e Latine Fuo-
rincedoctae. Certo aucem nobis aroumento sunc Bibliothecae onasterio.
rum recustae, videlicet hociplum cum illis saeculis Monalteria ee Canobia
fuisse, quod noseris Grmnasia sunc ex Rcademiae Principum liberalichre
fundarae, in qbus licet mulei sinc q ingenvis artibus et disciplinis nauac opC-
ram, tamen rari (urc incerim ex pauci, qui doctrina ee crudicionis palmate-
rune, quod quidem et ipsum medix illi anciquiratis cot incommodis obruta
e delticurx, accidille quismiretur: Led ca dere Tuo loco dicemus.
Nunc eillud admonedum; sedes Episcopales omnium Eccleharu orbis
nosolum dionicace exhonore, sedccia céporepriores ese Caenobiismona-
Ricis. Seron. Furopae monachilmus inuectus est. Anceagdemin Aoyptoe
Srria authoribus prxecipuis Antonio Paulo, ex ITilarione, deinde ec in Alia
Basilio authore monastica quae da disciplina insticura: qua tamen usqi ad ini-
tiuregni Francoru e Tcalia e Callia dc Cermania ni Fallor, isnorauie. Prima
aure quodqdem seiam Eccleliarum Lacinaru Furopa, Prouincia Callicar
caenobia ridic, quum Theodolio luniore impance C alianus q dam VEaUEOK F
est Cennadius oenere Sercha duo monasteria Mlastilix Codidiser. P’etabr2-
verathie A oypciorii solicudines, chorosq; plalleriu monachoru inspexetar:
inde Hlierololyma verlus; cum inuidia Ilareticorum, regdam prodidere, la-
boidlet,necruco admodun alc comodoinlocorerlaretur, Massilianauiga.
uic, _ illas guoruance memmus, monasteria codidic, amnis minim a qua-
deinsentis post passum Bommum. P. X quo tempore e alia enara lunt. scd
rariorecamenru ec exeplo. donel BExEDICY sille Nrnsivrs, caediovi-
taelicentioris, q in rrbe olilcebal commocus in Sublaquentem tractum, qui
haudproculabrrbe inagro Lacoe Secessie, imperante cum lustiniano
illo, quiiura recera populi komamenueleauit ee in libros Pandectarum, ut
Rodlic extar, disesic. Lius Metamalnescbrescence monachilmus no lcaliae
que inde primum Formulx quae dam leu resulxe praeleribi ceeprx monachis,
quasiam ante ipse Cassianus pronderar, cuius extane Dehabines instituris
camregulam, quae Benedicto clibuitur, maona parre delcripcam esse,ne
mopuronesabie, qui Cdllani libros legic. Floruir quidem et in Ciraecia mo-
+
nacti
modo, sed Calliae eria amplius ex exrimae Britannix cA commendatus. AF.
Monachorum libri. PEXTETCA Collationes variorum AF cypri Parrum, de quibus
o
   . 1  e   te  e e te e   1 1 1. 1 1

## Folio  -  — 1691257834:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
A F A F1O
2s nachismusminime impurus, reanee diximus, cuius Basilii Fecere authore,
doctissimum illu e amaneissimu solicudinis rirum, nec alia de caula mona-
chilmotauencem, quam q lacraruliceraru cudium dignum iudicauie, qin
otio silencioq e secessu excoleretur. Verum e hunc lequaces, miriflce con-
curbaca relisione seurerius disciplina, de seruerur, cuius insticuru ramen nec
inane prortus, nec racuu piecate aut ab surdum fuit. Reg. vemam tam cupidi
eenemonachinostri, orii ex quieris, qua sacris seripeuris im penderene, qua
sune luxus e rolupeatis e coltarionis, qua se toros laginac _ Farciue, aman-
ces, pfecto melius muleis (xculis habuisset pictaris sudiu qua hodic habeac,
_essene Monachi plurimis quibus rel doctrinx nomine tauere nostri homi.
nespolsene, qui perdicam incerim hypocrilin nemonon reiiciac e dereste.
tur. Excemporum auc luppuracione colligitur, Caltianu Bencdicto 97. annis
Prioré Fuisse: Benedictum aue Grerorio I. annis plus minus 40. Sanc C+rerO-
rius iam monachus an. DOm; DXCL. Rome Poncitex electus eAt, qui pbaco sc.
mel Benedictine Factionis insticuro, quidqdopis augedis palsim monalteriis
adterreporuic, arrulit. A cuius Pontiticatu perperuis soc. annis aliam resu-
lam monachinostracesnon habuerune, q Benedicti: tanco inceruallo à Cire.
gorii aetare, Carthuliani d Ciltertiéles lodales, qui inter veterestamen cen-
sencur, enaci lunc, lonse incerim posterioribus Fraeru Mendicantium lodali-
eiis, guae (rerere est ab Vrspergensi dictu) mundoiam scnescente in Ecclesas irre-
pserunt. Ducentisisitur illis annis, qui a Cresorii Pontificatu ad CaroliNI.
imperiu suppuratur, monasteria d collegia plurima a L ansobardis, Burgun-
dionibus e Francis inlcalia, Calliis e Germaniis, re lupramonuimus, ex
cructa lunc, quum anniiam a Christinatiuicace 600. e amplius cMuriAenE.
6 Anolis enim e Hlybernis, Mauri in Gallia 2gencistama, illectis, Gresorium
affuisse eradune, missis ridelicet Fracribus aliquoc qui Benedictiinsticucu illis
cocrederent e envelcarene, iildemq arcanis vel lenicer imburosiniciaren-
cur. Ouorustudiis adeo successie, rebreui postea cepore TIybernimonachi
e Scori natura eria ad peregrinandi inclinatis, pDe omnes Rheni e Danu-
 biiprouincias opplerine, e receri eriam in Germania plusculi cosederint. I1-
lud corca, retm asoma Secoru Fracru durare memoriam: _ in Circum-
Pactalta allae regione, Canobasuxda extare, quae in graciam Scororu, qui
lingutatem quandam monacmi seuericare protessi lunc, extructa Fuerune.
Nocuelt Bobiensemonalterie aeripam Picini codicum, quod Coloman-
no line MPollerirocarune) CBlubano Scoro, Longobardoru liberalicate
habicandu obtigisse constare Meco. In A. oypro auc, quae primaomniuterra-
ru, Costancino imperante monachos exhibuic, cria seneramonachoru tuil-
(e Caanus cradir, primum quice Canibitarum, qui cogresari coi victu desc-
banc, ucuoqi manuum labore le alebar, grauis alicuius eclancti riri imperio
Tubical, quoru domus Cirxecis nominibus Monasteria C anobiage, dict a LuAE, ~
comunis illis ricths eNet, et segres aca a rulso, ex Frequeria mortalium habi.
Seriae Thuiaincolebat, quales in H peo Paulus e Anconius, in Sprinracus
E affectantibus, cerco fixoq lilocohaerere, durareq ceuimmobilib. et 2d pe.
cranstixis p Msilo be. Lercium senusmonachoru fvete,icair Castinn
Sara-
8 carioM Meretur. Sccundu Anachoretarum, qui loge lemotiloca plerumqe de
quide, sedno dissimilis protessionis hilarion erac:nonunq ec carib. immixei
eadccclelias revexs, re lors aucracio obculissenr. Negi n. adeo vel addictic.
FanECertOloCO, velinclusi (VE POStCA VOCAFHE) mIlCFI, VENOMAGNA CK PAIECCC
20 clehis Christiinceresle, d Cacramentorumrseriis comunicare cum Christi
mebris possent, quod ex posteris camen multinorinmodo, sederia Foemine
rocirex, ica praesticerun obstmaco propolico, ve quibulda ptectionisctacum

## Folio  -  — 1691257834:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
P R A F A FI
Sarabeitae, inde dicti, e inRaciragareneur, de Exculimagis quam rirx Christo 2
digne cura sererec, re iplanihil minus q monachi, qui nominerancum dcha, 2:
bicu Anconios e Paulos simulabant, auari, immoriseri, glorioli, quoru ec in
Benedictiregula tuc mentio praelagientis cale quidda cou fucuros olimin suo
srese putaret, qui Sarabeitas q verosmonachos exprimerene, quu regula ca
men Benedicti, (re a quoda est dictum) non personam monachi, sed verum, hoc est
Gerimanu monachum requirat. D. Flicrourmus in exist. ad Fustoch. de C usto.
dia virginicaris eradic, cerriu illud genus ab E. sypriis sencililingua Remoboth
vocari, ex esse decerrimum acqi neglectum. Laborabanc quidem ex ipsi, paruo
numero cooreoaci, diciunia occencabane, nec rero alibi quam in castellis de
rebibushabicabane, quo maiori pretio luas opcras rendere possene. Deco
aurem quod laborauerane, non nisi parces in medium coterebane, quo com.
munia Focencalimenta; in reliquum luo arbitraru de dicione riuebane. Apua
hosreidem Flieron. aic) affectara erant omnia, laxa manica, caligae follicantes, vestis
crasseor crebra suspiria, visicatio virginum, detractio Clericorum, es si quando dies fe-
Aus venisser, sarurabantur ad vomitum. re minus inirum rideri debeat, in postre.
mis saeculis monachilmi professionem cancopere degenerasse, quae nepri
mis quidem illis adco sibi constitie, quin promorererum hiumanarum ricia:
ea naeuiscs non parum curpibus concinenter alperla tuerie.
Primi Monachi, qui ex probacissimi, no alio tine auc ppolico in monalteria
corregati, humane Pele obediencia manciparune, q re a curba srepicu, de la 24
CuLICHEIS (CMOEI CAEHE EEXNATO, MOTES COPONETC, ABSTTHENTTAGI, QuXO- 25
mnium loge pulchexrima vircus est, sele exercere, atque hac ria cen adminieu-
loquoda e paedago5i0, ad amplore fructum mysterioru sdei capestendum,
eluctari corramundu, _ Satana possene, vere ipsano aliud caenobia (s cogi-
remuS) q quod supra de Francis diximus, animorurebus divinis vacanciu ee
corporum rictu labore quaerencii ormnasia quae da ac veluri lcho lae Fuerine.
Ingenium n. in illis, iuxta Sallustii dictu, nemosene corpore exercebat. Porronemo
cancum suo consilio cribuebat, renegaret, rescindiposse, quod semel decre-
uissec: quod hodic ramen roris luis Monachi adeo supersticio le Fribuune, re
nisi sit auc F piscopus auc Pontitex, qui dilpenset, nodumq illu Cordiu exi-
miaaliqua porestare dissecet, quieta ese colciencia vel Rulcissimis rocisim-
Plicica nequeane. Veceresillilibere ee line rocis ad cum modu factis, indesi-
nico aliquo FeDOTC regUlare (VESIC diC2) VIEX GENUS PFOHECBAHEUE, ne qu RegrO
srauis alicuius e lancti riri, re dixi, imperiû ceu Regis aut Monarchx Fere.
bac,minimeionari ad nulla se, qua media indifferentia g rocatuT, Sic leuere
altringi, re hitaracio postularet, diverlum eligere e lequinon liceret. C erta
horae lomno. cerre operis, plusculae plalmis a cancibus, plurime laceae lectio.
ni e Scripturaru cognicioni, dabaneur: primaq omniu sudiorui ec actionum
regula ipsa FFDES CxaF: paucisima rictui cocedebancur, nimiru miodiconec
ad laginamu, sed natUEX necCMEte ac COmodaco. Mutare aur licebat insticu-
cum, reiam diximus, quocies honestaratio impulisler. uin ex euocati lune
Sxepeemonasteriis, e ecclehisresedis E pileopi Facti, qui multis annis mona-
chituissene. Nec inermes n. nec neophici renicbant, sed exerciti, ac velucin
ludoadcertamen instieuer, milicia ChristiinoredicbaNEUT. ECE celesX Epi-
Scoporuarbirratu de caenobiis euocatos, noiam eyrones, led re ipla retera-
nosaccipiebat: Siguide obseruandu est, hoc solonomine quoldanonactios
peiusaudisse, q immodicam quandam austerieare de monacteriis acculisse,
e obtrusise ecelesis suis essenevisi. Caeterum hxec omnia iam olimita clat.
Buecuc, recerno quodâ Facali p monasteria gractance. pellumqi cunte doctri-
naru e arciu studio, rerari poltea in Cermania vel Lpilcopi. rel parochivili
tiner
. 1u. 1e ti 1. 1. . 1.  1 1   1 1 1  e  1  1e a . 1 e  1 . 11 . 1

## Folio  -  — 1691257834:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
A F A
onequi Monachi Fuimene, hikR quos relredimum cogendoruta Functio vel
ricx leniter actx molestia, parochiis impoluisset. Caenobia vero laboreillo
macuu receri se laudaceincermisso, ad nundinacione quandam spirirualem,
népe Ceremonias e lacrikicia, mericumqu et opus illud, quod recentes Maxi-
Ari dperatum rocarun, magna quaestus accessione declinauere. L. Pxtate qui-
de Cegorii primu in secrum hduciam, nisiFallor, immodice inclinatu est,
qua Apostoluscamen rbique vecertam peste pieraris estinsecurus. Pepererat
cam elehobiis pertualio quxeda religionis, quam prope solis sibi rendicabâc
REonaenE, ruloo quille ex popularibus adeo comendaca, re luis mericis, cou
prophalis exinefficacibus, disfili cercatim monachorum se se instirix et lacis-
Factiom eomererenc, aclocacu recte quicquam aut piciudicaret, nili quod
horu susaslo e intc ercessioni fuisec oblarum primum aue, ipla inter seca.
nobia reluc pacto e Couentione mutux incercestionis, Fraternitates (sic enim
Factirid illa comunio roeara cAt) insticuerune, certo numero precum lacrifi-
ciorums Codicto, qinmonasteriis ad cum modum cotaederatis, praeseri-
Peolporeret riuis relmortuis perlolueretur: nec a paucis id Factu est, cum
30. _ aplius ccenobia llatrum ex lororuincer dum ita cospirarine, quod ex
AnitalB. eorum _ Factis leis palam conincicur. Indead Reges, e Nobiless
acq. ca plebeios manatle opinione, quibus codidisse, insticuisse, adiums-
Le lacis no crac, nili amplius eclam Frarrum in numero haberentur, aut Frater-
nae lalle comunionis parricipes fierent. Oux lociecas iplos eriam Epileopos
aCEFaLCMenumerarenEIncer du aur eximia dona inferrermonacteriis, ne-
o que aud magis q Fracrum in numero coleribi (C PCCCFENE. Pota auE qUX MO-
nastisa dixere, camet hi ad plllatam cuiulq iustirià prinere ridebâtur, camen
quidcacum quodda e sinsllare ricae genus, cum lobriecaris, cum eriam absti-
nencla Prxcexrucomendadane, handparu momecirecepta iam de meredo
Opimtioni acculexunE. L’EX CIDUIX CrAnErOTi ParTeS, Castitas, Obedientia. e absti-
nensta. Quarecentiores paupetatis rocabulo exprimere maluerue, q abstinen-
cia. Camen recte omniimeex cupidicari opponacurno rerumodoad vi-
ctum acrinenciu (re rulgus pelcdt) scdee rolupearum, ex diuiciarum, de luxus,
vinolecag omnis; n gus coentiam ex reperantiam dicere malir. ARi-
mari gurde casticas Lclonshi e Augustini xtaEC CapIE, re quae no paru ad
excolendam religione acelel led Cregorii cepore ita immodice obcinuie.
reperpecuam eria rouere, rellleostra in manulicam, muleis libueric, obedi-
enrium e abstinentiam, cito amocio d auariria luBUEFECFUME, neC luXUCATUC.
re cunooa ceremoniarum e laltiticiorum impierate grauata, dum orna-
mecisincempla cosectis, led  al et argento inclusis e octeratisreliquiis,
mesteeshominu a vericace auertas, ad superstiriolas quasda Fabulas couerre.
runc. Ncsatn. Bernardus rng deemonachis, id genus ornameta suistem-
Plis iBonere, e anim a prodere acciarum amance, dum caducarum rerum
admulacionereneri se lignificane. Lepfectonostra lacula rectatur, quantum
damitcanobiis dederine parum pruccses guida Antistices, qui summare-
lisionsmulatione obcrula nullum oat in cogregandis diviciis se aucu-
Panens donationib. cenuerune, nhulmasis hochaore comlecuci; q ruina
ricxe Canctioris, d monasticx disciplinx intericu. Flic n. rnicus est chelaurus,
CrEdicitur) maloru, que opesilla immodicae codiderune, inFoderunrq cce-
Lobiis. Acqi illa quidem pestis, qualtes Culo. alo glaltat pebesta
monacteria pala ccepir: tamen ita prope omnium metesMa AC LLMCI
Pul Pecicillareligionis addictastenebat, e eMau cclaturis
lau a probedonariscanobu Guoass Molachsobelle de noceredini-
a le. La . bLridebantus, si quorum meritis e inceicet.
seloe

## Folio  -  — 1691257834:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
lR A F A L
HOHCCOMLCMdaECNtuE, coruipsoru piecari eximia sua liberalitare sine inter
mistione cotulerent. Oue pertualio lane e nobiliui opestraud leuiiactura aF-
Aixir. _ plebeioru bonis ineredibili detrimeneo fuie, re incerim no dicamus,
deiure in seruos aliisq; oneribus, pphanis in illos nullo diserimine eranctatis,
quib. iam olim p masna errannide abulineqi hodiemiciore in pauperes ani
nomuleis in locisaburuntur. Acmihi quide lapecosicanci receris Fcclesia
ctacu, quae Flieronimis Ambrolii de Augustinixtare P oes Orientis e Occi.
decis eceletias costicie, cuiusq Pancta e Aposolicis leripruris cotirmata co-
muniono paucoru donantiu, aut corum q paucisac ne esencib. quidé obcu-
lissene, sed omniu credentium, inprimis aur pauperu, qui ritx simplicitace e
innocecia pbari esene, graruica benignicare subuenicbat, minime mihiare
roaberrase rideri poruerue xtaris nostre homines, qui secessione illa mona-
chorum cum carcareligionis es meriti iactarione ee ostentarione Facta, non
factio lam modo, eenescio, quos exirus moliente, se deriam schilmaricatuisse;
nec paru publicx pictati incomodasse (recunqi Perrore, e religionis quidé
zeloidcocisic) innuperediris libris luis pdiderunt. Nam de Augustinus or
chodoxus Lcctelie scripror, comeneariis luis, quos in Toannis Canonica seri:
Plicsclaris verbis; ride (inquic) facta sunt schismarica. LErespondens alt; Cum di
conshomines, nos insti sumus: cum dicunt homines, nos sanctificamus immundos, nosiu-
stifcamus impios nosperimus, nos impetramus. hactenus Ausuctinus. AEguorum
inore Frequentius rexlantur roces illa, nosiustificamus; nos impetramus, nos ab-
solvimus, nos remitrimus. c. quam monachoru ec hypocricarum: quareno est;
reab rilo nesari possie, quin ab illis comuniter erracu sic, quib. opera lua, nec
iussa corieu quo hune, necmadaca, sed hominu prae scripeio insticuta, exiusta
parre culese Christi puonancia, ica arriserune, re merici rireure inillisloca
rene, ee disna duceret, quae omnius ordinu elcemolinis donationibusrepeti-
derentur. Diciores eriam catalogo in seripei, Fcarru in numero haberenEur, q
ei ad modu caen obiis numerastene e donassent. Ouod quide scripcuris in-
dicare _ coprobare praeter instirutu Foret, cum sic ab aliis abun de praesticu.
Nec atrinet docere quu temoignoret, J iniquo animo Christuss operum
ccia legis, neduhominis octoncatione culerie, pala incerim admones; ne qui-
de quaeronda in iplis esse iusticia, loge minusinhis, quae humana cotilia prx
scriplssene, quemadmodu poscea lunt ad rica ex lalure a monactus applica-
ea, qui Fermento pharilaico, hoc est instiria lua pollurissima, Christu Domi:
nunomodonesligune, ledcentant etia, du perfectissima, cosummacisimaq
Christi lupprosa, Cua, qua nihil est fcculentius, cancopere octentare erendi-
carepopellono delinune. Nec est, ve quilq horum cersiverletur auc distimu
et, cum huius vnius dogmatis plualioneoes omniumonasteriorum opes ee
Fortunaenicaneur e Tublistane. Auter n. mexicu monasticu illis foctaliciis, au
Fer(inquam) caenobiisfiduciam operu ruloo receptam, quae diunoctuq; cer-
caspelaluris impecranda cam riuis  morcuis proctar deoperatur, qdoroam.
Pliushabebune auc praestabunchodierna monalteria ex caenobia, cur digna
esleluis opibus. erebushoctuco partis rectevei, videri polsint. Nemodona-
uit line operu respectunemo obculicsine meriri hducia O uod Sihaecillisp.
miceas, hihilagune aliud, quam q elecmolynis indionum e scripcuraruera-
dicioniaduersum est. Dudum n. iltam ranicare operu, netcio quidhbi arro:
santiuscum pacres alii lancti; qui GregOTII XTatE anteceSerunE; cum ip (C aN- 35
ceomines Anoustinus linsua cria adtibica prodidic ereiccit. Bernat. 34
aus aurmonachus ete atcus, recepro illi suorurem poru errori adeonon 35
Colenlit ve (cripio etia LiEFCMatuS, Neminem posse vel sibi vel aliis vitam es salute
ellios operibur promereri. sedaternam illam eracis duri credenribus in cihristum. Nec
duibiuita

## Folio  -  — 1691257834:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
P R A F A FI
dubium eR, quin lancti riri plurimi, monastica ricam protessi, idé Censerine,
quod Bernardus docuic. Sedricere postea Doctores Scholactici, de omnium
lusccasiis error iam inuecerarus cato plaulu est excepcus, Vecorra sencientes,
hoc est, Apostolica doctrina ublcriberes, Romani Porihces ceu llareticos
danarine. Veinam auc Colis monasteriis illud quidquid est reneninocur Ner:
Terphiemalui amplius instarqu cocagionis cancer doctrine paucos inicio inua-
lics moxreliquu Ecclelia corpus catamorbiaerocitare corripuie, re discipli-
na ppeomnis, qua receres Ecclelia spectacae lunc, ex aliena illa, ex revere di-
caricarix incercesionis Aducia mirabili calu clanguerit. Sicuen. Fpiscopio.
Dulenciores factis lui obliti, in suftrasaneos _ vicarios maGNaM PArECI CU.
Ex sux Postearranstulerune, ita Reges. Nobiles, populares, non iam luis sed
monachorumericisanimaci, lua iploru benefacta, qua vel bapcilmoadmo-
nence ante oculos rersare debebant, magna parre incermiserinc. VndeMOx
licentix e cessationilocus cocessus, qui Franeis ex Alemanis iam ancea plus
Cacis amplus exat. PC illa rera acq ruice Christiana comunio bonoru omniu
Cacholicx ccclesix, quae à Christo capice nostro per PiD Ei e ricae spiricum
in omnia seleruius corporis mebra (parsic ec effundic, velignoraca prorlus,
vel daca opa coculcata Fuerit. Porro si lana magis doctrina Principesnouil
Cenr; A Nobiles _ popularestanc hde, qua lecundum scripeuras est, edocti
Fuissent: rideliCet p SFaLIA, SE RCMISIO DECCRLOTUINCCAUFONCCAESETO, neC
36 rilorum hominum renalibus operibus obrineretur, sed gratis darerursicien-
tibus aquam illa riuam, profectono hoceribuisentiustiria monastice, quod
cribuerune, nec tonte riuo praceriro ad lacus illos dissiparos ec cisternas hu-
manarum colticutionum ligonibus effoctas declinauislent. Negari enimno
Dorelt, quin receres illi Ptincipes, quum lummoin relisione sudio Fuerine,
exiamh plerarum q reru scienria Fuerinc desticuri, quod quidenohominum
culpx fuisse arbieror sedcemporum, que lui quadam reneratione ad ductis e
lectis saepeimponune ncq non comendanereligionis specie, quae cunq; vel
rsus recepcior, vel diurina coluerudo, vel ratio aliqua rerisimilis invexie aue
parum circuspecta Concilin probarune, lonse alicer de rebus Ecelesia con-
Stirgissene. Siquidé _ Carolus ille Magnus leges luas aediturusica, Anscoiso
ceste, pratatus Cst: Hoc se ante omnia in regno suo quaerere, ut defensio es exaltatioes
honorsanctae matris Ecolesiae retineretur. deinde et pax ex iustitia in populo servarerur.
37 Negi n. hic alio animo in piecace Fuie, quam ance cum C ostancinus MagnuSs,
Cedaliacam en in cépora incidicinec dedicerrores, aucinculic Fcclehe, Cedre
cepic. reanei qua laude lua minime carere debeancFrancoru Principes, quas
Faedis errorib. quadancenus Fuerint pacrocinati, quum nec voleresnCCpEu
dentes tauerinc errori, nimiru suorum cemporum receptis dogmatibus ce
remoniisqs obnoxii: praererea Ponciticum ee Synodorum auchoritate obstri-
cti, requorum iam olim cognicioni ee Panctioni de hdei rebus nihilnocribu-
cum Fuic. Supra aucem dictum, ctiam hac de caula condica ab illis collegin e
monalteria Fuiste, ve in eis doctrinarum ee arcium ceu pexelidia qua dam loca.
rentur, Gula micisanda barbariei ex Plecaris contirmandae gracia adescipls
in procinctu pollene, quories negoria eligionis postulasene. Deep aliacum
admanum racio erac, quae laeculis illis geneibusq. tam duris, inertibus _ bar.
Bacsconlulipollerideretur, quao Caneeetont Hocmodocon.
Tulcum cRcpucaretur. Ilac praetari ceu pro orrumentolibuic ne imparacum
lectoris animum vlla parce eximpronilo ostenderemus. Nuncigitur ad dil
cernanicis. in de decaenocndenalta poletble reeisis, dequo
ciplinam reniendum. Cepi Guaemopehstramc ac C ollegiis
iplo disciplina calureteremns.

## Folio 1 — 1691257834:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
(0
e
i
ieo
ONS. SF
GALL FNSIS
E COLLFGTI
5
AOX ASTF.
pettq Sermanta deletiono,
Libe
NB Francts _ Cermanis exteris post Carolum imperii
honol Pociris rique in Flainrichum Ouareum e am-
lius, cancam verbi Dominiei annunciandi curam adhi-
huerume Episcopi Cermanix, ve prope nullum ministe
cium aiore cum grauitare de diligentia Fuerint execuri.
EFdDebaccanon synodiMaconciacensis, nefacile Epi.
 caulationes admicrereneur, quo minus diebus
EcliMlaxime aurem dominicis, ecolelias docerene, nis
posreladuer(a raletudo, reliusta aliqua absentix causa exculasset. Pancue
aucem aberat, reillos a Pacra illa junctione vel nobilicas vel pocencia cohibe
rec, re Vel hisnominibus populocunerudi e baibaro hocoracior esez lo-
crina C Mti, quo oMMiorescrane, qui eius docendae prouinciam obiuis
senr Magno enim Francid alemanninobilicarem, magno porenciam asti- 2
mabaiie. Nec sne caula Factum es, re illis habenis moderandis doctaolim e
erudira Nobilitas adtribica Fuerie, et auchoricarem proxemodu inimodicam
ecclesiis Germanix Reges d Imperatores promilerine; quxe omnia postea
immenso abului patuerune. Nullicum eranc Fpiscopi suffracanei Ced minictrr 3
Presbyteri e irem Diaconi, qui quidem absentis pastoris ricem cerro ordine
gerebai, praelentis tuncionem magna obseruantia iunabane, pracipuc in
lacris pelagendis ex erogandis lacramentis. Canonici aurem dicti, veriderur,a
collesiotum Presbyreri, quonialn collegium recepri cerrum disciptula
senus sesibus canonibus que praelcriptum prokcereneur. Ouare de frathes
dicti, recultissimis monimentiscestancibus, ee simul comuni vetu alter TaMI.
monasteria dicta lune; nominus quaeubora, one ellam nunc rulso
maeqi iltis curx exane pauperes, nenon qui vere pauperes adiuvareneur. Vi-
tx relocus esseidoncus poler illis aumas, qui vel doctrina, vel coloa
tionis sracia pastorem luuu aell. Collacus primis illis mediocris crac,
cerce a luxude olceratione alienus, nec terenil Presbycerorum ec Dincono.
Fum
Nam ee xdes Fpiscoporum, quae rna cum collegiis conriguae balilicis crant, s
durance. Fiorum restibula pauperum ee intrmorum cacerux cehebant, pri-
duisellam ex pupillis Pex Culum aeria d aulx pacebane, in hoerrum condi-
     1 1 1 1 1 . . 1 .  1  1 1  1 1 1.  . 1   2  . 1  1 1. . 1 11  1 .   1  e  .  1e 1 1 1  1   1   e   t se

## Folio 2 — 1691257834:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
rum prxsentia honectatus. Noranrenim seleilli, ec sux Portis erant conseiis
non ignaris necluxum decere, nec ornatum Epilcopos: quando incer probra
receribus quibuldam obiectum esser, quod immodico comiracu fuistene vli.
2Ance omnia illudagebanc Epilcopimapna cura, ne vel lurs, hoc cspublieis
balilicis, vel priuacis rrbium agrorumre lua administrationi comillis ceclo
Sis, quasparochias rulso rocabane, decNec, quod ad disciplina modoincro.
mencum accinere rideretur. In Praetule duxe res poristimum spectabaneurs
Picens  Frudicio. Pierarem à ricx innocentia ex divini cultus amoremerie.
Baneur: Frudicionem aucem a indicio e doctrina praestacia, quam quia pau-
lorariorem habebantilla Cacula, Perlaepe accidie, re ee monachi doctrineta.
ma commendaci, aquodomnis udiorum tacultas eo cemporeprecipuein
monasteriis regnabar, in L. pilcopos electi, et summis ledib. peaetecti fuerine.
runetridus enim monachus Anglus, qui e Bonitacius primus dictus esti
cempore Pipini: e Rabanus monachus Fuldenls sub Ludonico luniore:
Praeterea _ Hileberrus Occhonis primirempore, sedi Mogunciacenl Auri.
Aices imposici Cunc. Cxcerum es hunc lanctisimum morem, reprxclarao-
mnia, postrema illa saecula sudiis Factionibusq contaminata, ita nobis peno
Fundicus abstulerune, rebreui postea tempore monactis quancumuis indo.
Etis e imertibus, modo generis claricace praestarene, adicus ad eam sublimem
provinciam pacueric. Diviciarum enim accessione factum est, reonusillud
palcendioresem Christi, quod ancea Cancti riri non nilimnuiti ec renvences
sulcipiebane, postoa inhonoris ex digniracis stacum ex Factum convertum;
cercarim homines impuri ee auari oppererene, non solum clerici, sed eriam
monachi. Adtalbertus enimmonachus, cuius in chronico suo Lambereus
meminic, homo clandus ec cdax, proceritaeis aurem ex corpulentik CAnEX, vE
monctrum magis quam hominam reterrec, oculosq; e ora stupentiumr in se
converreret, ccclelix ’ormaciensi Fleinrico quareo tauence impolitus est,
non quod doctus, quod lobrius, quod abstinens, de ad animarum curam ve.
rendam apposcus, Ced quod Rudolphi Sucuorum Dueis Frarer ester. Prima
aucem collesia mulcam operam, cum arcium aliarum cum Caerarum inpri.
mislicerorum Audiis im penderunc. Prane Scholastici d Lcctores; quorum no-
mina adhuc durane: nec publice Tolum ee plebi, sed privacim etrain clero, F.
Pileopi Ceripcurasincerprecabaneur. Perinde enim aeque apud anciguasec.
clelias, tum GFxCas, cum Lacinas, erane qui liberales disciplinas _ seripcuris
rere laeram, magno cum Fructu avdiroruim prDHECrENEUE. Ica Repuum FranS
cix sumpribus relcollesia eo fine insticura diximus, quo scholarum riceel.
Cens e cerronumero alerene, qui lacrisrire peractis ad colueta Ctudiareuer.
cerencur. Fuxpissimum enim velillis Exculis risum est, docere relle, quod no
didicises, aue nomen iactare religionis, quod non doctrinxnec ricae speci:
menrilum ostenderec. Carebar cum Academiis CZermania, quode cracrell.
quumarcium e Audiorum. luum collesia d monasteria FeCeranE. REq; ha.
rum quidem docendiracio licer permulcum a receri illa puritaro e elesan.
tia degenerarie, adeocamen non deFecerar, quin lonse optimum tueriereil.
meri eam qualemcunqs e coli, in genECPEXsertm tam cudi ex BarbaTA quaM
commirrere, reeius casu simul religua sidei disciplina considerer. Onamli
becenim remista licec tuerine Audia horum (xculorum, camen illud incerint
assecura est Principum liberalicas, ve de ingenia pallim cMloruerine minime
ignobilia, ee riri excicerine, non piecare solum ee doctrina, sed periria eriam
linguarum celebrati. Mazna temporis parsilli operx dabatUE, VE caperen
cur lacrae licerae: nec erarrancum ceremoniarum quancum csthodie, imona.
ehiis quibusitam, qui ctando e plallendo, hernia lele e phrench eriam conti
CILMEs

## Folio 3 — 1691257834:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
lOrrS LEK
Mae, nihisminuseripiences quam cornicione legis Dei. A deo hodie disten-
Ei Ius _e Farri acque etiam securi: caneremalumus de ludere inremplis,
qua discere es docere, auc quod reliquum est norarum, manuum lal O:i,
(quod regulatamen Benedictinaiubet) impendere. In templis se basilicis
nihus aetohacum auc clulcum aecommodabatur, neqi hoc quaerebat piccas,
reocum spectancium demirancium que palceret (quale quid suis in templis
FFHMLCLOSeNEaTUNE) ScchoCmagis, re corda pieraris amore AAGFAFEE, quod
rEalt Guiapudecclesias uS Ancistices BolenE, i d in primis cauebanE, ne ca-
ducatum rerum specte de lplendore distractis sensibus animus suo munere
fungi, dCceleltium rerum concemplacioni insiltere nequiret. Proinde aue+
nulIa QUE Faxa in Cacris Lelibus simulacra erane: _ si quae esene, nihilinerat,
quod pollesadmirari, li (i que neslectu ee simplicitare placuisent. Pictu L
raem, ctiam licubi frequenciorerac, camen sine arriticioerat, et qua plus-
cula dclumbrabatmagis quam exprimebar. Religuiis quidem lanctoru post. 3
cahonosamplior in baluireis esthabicus, Francis nimirum ita curanribus, ve
_ dto eebore, gemmisq; e argento restiex ostentarentur, terculis eriam
Circeltis pompx in moren adparacis guxe Festis maxime diebus spectaban-
tur. lemmorem drem ee monachupoltearsurparune, led reclamante
Beritalao quinegat hoclicere monachis seiplosprodencibue, dum quod
adtancur, ingerune cemiplis, nec aduertune in complis veta i d damnare
scripetram, quodipsi vilpanE. Nec argento enim neque aUTOD E uS, led
fide d cordispuricare contur. Oua de caula oratoria Ciermanix vecustisi-
ma. quominusculeus hrabilere e ornamentorum, hocmaoisadrelisionem
exercendam appolicaivelearune, qui eis lunerli. FC lacis restaneur ex omni
Aructuxx habicu basilica antigua, nihilhorum habuisse sele, quae polterior
xetascanca cum iactura expenlarum ad luxum ee ornatum cemplis ingeMIE.
non anoltrismodo. sed ab Echnicis etiam cordatioribus damnatum quon- 4
Ocurua (ingure) interras animae, e caelestiuminanes,
Quid inuar hoc, templisnestros immittere mores,
F. bona Oiis exhac scelerara ducere pulva?
Carolus quidem Masus Fere primus Franeorum recerum, immodica
qualtam indussentia lua, proposito tamen iuuandae piecatis lancae, TaCFaSX-
des non impleuit lolum preciolillimis ornamentis, de praeda e manubiis vi-
ctortatum ingentium, led d Caremoniis inlueris ancea e inlolieis auxic, qui s
Franctlam annis amplius creceneis Christiam Fuistene. Neque dubium est.
(adeo inFelicia in lacris inseleendis humana consilia sunc) quin cum luxum
discipliiae corruptela maiorcalu Fueric insecura, e morum inceoritas hoc 
proniustathilcere e collabi caeperir. Nocum estenim ericumqu sed dignum
ramesirelatu, W unetredi Epilcopiresponsum, qui lub Carolo Rcgcinter.
rogacus, num lacrum peragere ligneis calicibus licerec: Licere innuie, insu-
perrectarus, aureos quondam Presoyreroslioneis ralculis in lacrorlos fuis-
lei luoverorempore ligneos taCldores aureis in calicibus lacriticare.
Inicio quidem, re dixi, non priuatae, led publica erant Canonicoruxdes,
inquibus Lcibum ee Comnum communem capiebane, qui illi sese lodalicio 8
addixies. Dabacur id quiceitorum e disciplina obleruationi, necline
cauld communio e Frequentia placuie, quum sint pauci, quibus Tolis agere
sine srandientarione in peric concessum fuerit. Vnde _ monactorum
communirer riventium cellas Fenestraras ex paculas esse libuit, ve quoniam
Teorlim dormirent, habere vel Comni vel cubiculi inspectores e arbitios
Pollchl. Mdc Hodieque recerum cubiculorum, qua rulsodormisoria rocane,
A A, 2
cellu-
dam. Recte enim PeFHUS;

## Folio 4 — 1691257834:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
L A HE A N N EC A R V ML RR E R Y M
cellulas perspicuas esse ridemus, sed quas raro ramen Abbates inspiciane.
hoernum puto optances, ne sux in spicianeur. Intancum aurem aliena erane
a luxu ex auaritia prima illa monasteria ex collegia, re Presbytero e mona-
Chorolupeario, licur e auaro, nihil curpius haberetur: e leoum praescripto
eanquam criminolinocareneur, qui divitiarum amore correpri lacularibus
Celecuris mancipassent: veceri quide illa cccleliarum, et de Domini doctrina
2 insticuca disciplina durance, quam AALica F pilcopitata Leueritate ex obser-
3uancia custodierune, re ne restamentarium quidem consticuere liceree Prel.
bycerum, si quis Presbycer aut Epilcopus posteris suistestamento cauisset:
quum nostrihodiemonachicalem ec cam prophanam curam piis etia caulis
alcribane, inter aucupia felicissima numeracam. Ita lape in specienobistem
Porum Praeleriptiones, ceuhonesa d licita obtrudere e comendare lolet
quae reiplanec licita rnquam nechonesta tuerunc. Igitur inreeno Franco.
Arum Lpiscopis, hac praecipue de caula Aduocari dabantur, re essene qui Excu-
larium ex ad rictum criam accinenciu rerum curam eCollicitudine gererent:
redicuumq;e praediorum e seruiciorum dx decimarum, e si quae alia juris
collegiorum essent ratione redderene, minime interimneglect a Epilcoporu
rolutace, quibus quidem inuicis aut in sciis nihilasebacur. LF iubebac canon
Srnodi Maponciacié(IS ANNODOCCXXXIIT habicX; UI Episcopi e Abbatos cu-
5ram omnem administrationemq, quae ad victum exalimonium attineret, Aduocatorum
solertiae relinquerent, quominus a profectionis instituro, cui iurati eRenE, auo.
Carentur. Veri Epilcopinec dominia vlla nec imperia vel mera rel mixta at-
Fectabane, memores ridelicer doctrinxe Christi quae regnu eius, vel hac à par-
ces longemaxime a regno et gladio la culi disiunxic et separauir: Pe d ec mini-
meignari Corris Cux, hoc iplum esse latascbane, quod dicebantur. Proximis
primum (xeculis, Principum suorum simplicicace cemporumq inercia abusi,
Praepingues quidam e opulenri Pextules deserta, ne dica abnegatas relivio
ne, ad dominacum eimperium defecerunt, in Cacrapas, re rere dicam, ee mo-
nahas couersi, nihil aurem minus quam monachiaur EpiscoDi. ObFuic enim
cccleliisrasanus ille et lacana instinctu lubornacus ardor dominandi, ad cu-
ius insolentiam no modo pietas oftenta riciataq; decerius habuie, sed ipsi ex-
iam praehdesrelisionis, dum libidine d Cupinicate nihilnon gerunt ee com
miccune, multis in locis de regnoilloimpio ee dom inatu lunc exuri, hodicqi
Pallim priuantur ex exuuntur. Veteres soleinera modestiam eeabstinenciam,
velutinera metas qua (dam professonis lua, continebane, rictu etiam de re-
Situ corenti nisi si quid ccclesiae ornandae invandae qi caula donatum auc ob.
lacum Fuisset. Ouodiplum tamen multis in locis Gregorio instituente ita
diuidebatur, reparsrna F.pilcopo, alia clericis, certia pauperibus ex percori-
nis, quaria publicae sructurx cederet. Nam et ex LudouiciPii Augustide.
O creco, E. pilcopiludimagistros re alerer, admonebantur: nec modoingenuo.
rum, sed seruorum etiam liberi crudiebantur, quorum quiintimo ordince.
rancplalmos canere, et lacroslibroslesere discebant. quae eadem et AbBa-
cum cura crac, delectis ridelicetmonactusmagistrisre, quicimunereprael.
Sent. Nobilesmaxime in collesiis de monasteriisinstiruebantur, ex quibus,
quimagisprotecissent, (aepe lodales facti e promoti ordine, magnohonori
eCollesiis emonalteriis tuere, dilcipa Formula non rerenta modo, sed
eltam aucta, quam illa demum lacula mucaru, gualactasstees, 110.
bilesnoiudicio, veancea, led taHOTC L LHHMCTDUS AMMIMIOSLCCCPEFUNE, siec
tam quid publice piecatis incereset, quam quid priuat homines guarerene
ec ambirene, animaduerterune: Siquidem e Nlobiles adorium ex luxum con.
veth, maiorum luotu liberalicare mulcisiam (x culis palam Cun cabusi. Ouod
quidem

## Folio 5 — 1691257834:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
IOMV S, L E
lidemnorefero, cen eralitace illa ex alimonia indignos pute quosctam.
quotum maiores eximse de mulcis eccleliismeruere, led re admoneam au-
etores plurimos canonc demonastiea dilcipline, ne luspicaros quide tuise
deill ricae ex alimonia genere, quoru mulcicamen opes luas Nobilicari
nomitarim dicauerunt. Pea n. mulcis in ecclesiis hodie rivieur, ve caru PreL
tycetelericiq; no alia maris caula C’anonicidicti rideri queanc, q quia de,
rectielbus cucleliasticis. Perinde acq: de C anone quodam publico ricticent de
lagmnicur, parum inceulm officioecsxondences. Maiores donisillis et obla-
rioni. ls luis precari de religioni consulcum ene cupiebane no priuaex curas-
ad caci e cellarioni. Negi alius his animus exarcaca pronicate larsien-
cibus, quam verircuri e pietaci. ex pauperum ante omnia cuix, opes lux ad.
hibereneur. Premo siorix ee dominarioni, nemo lurui ee rolupcaci, nemoo-
cio sinertie, nemo Faltui de supercilio quidqua rribuendum elle existimauie,
quum omnes relisioms amore exeiti, hoc larrius darene, quo magis dilciptis 
nerere Christianae Favebar. Veprofecto noni habedne amplius, quod causen-
cur Pharilai quidam inRacis qui canca cosciencix securitate lascillientes, ni-
hilaguneminus, quam q illi cupierunc, quorum nescio; quam bene locaris
opitus pertrouneur. Lccupere cosalia indutosmenterum inale non audire
mulcis nominibus, quani hodie audiune, sed smilimos esse illis qui primihac
disciplinam excoluerune. Minus enim cau lx Fuiset consilii cui, aecacis nostrx
Cumnis riris, qui satius ese ducune diuitias illas publice pictari consecratas,
publicis eciam acq his quidem honestisrsibus deseruire, quam permittere,
repsucocum hominum regno, velic dicam, ec libidini pareane.
Adinsticurum aucem verevercamur, constat anciquos Germanix epilco.
poslumma semper dignitate praecelluisse, parrim quidem ob indulgentem
Principum omnia illishonoritice deferentium roluntate, partim eria pro-
prer existimationemi, qua doctrina ex piccaris nomine sbiEociliassent. Oua
dererulsono lolum Episcopi ec, archiexiscopi, le deciam Ponifices ac summi qui
dem rocari sune, cum hodic Romano Epilcopo prope soli id nomen ceu
nas eEoxleu cribuacue, vulsacistimum ance Pexsulibus omnibus, praecipueau.
cem Magonciaceli, (denostris enim loquor) cui lummus lemperincer Ger-
manix Fpilcopostonosnabieus elt, ac postcum Preuerensi et Colonientis
recerum eccleliarum Anristicibus, qui postea honoris praerogatiua incer Se-
premuirositlos numerari sunc. quibus legendi Cxsaris acq adeo Imperato-
ris designandi poceltas cocelta eAt. Neqiid Colum, led Rcgueciam rngendo-
rum Facultas publico quodam cosensu delaca est, Pipinum Carolipatre Ste:
phanus Romanae rrbis Poncitex ruxeras, cuius exemplo adlubente; mox ee
anoltris R eges ractilunc: led ea lege, velmiperijiilis culmen nonhili Romx
consectaris perietererur. More rngendi scripeura recus, nostris haudlaris
incellecta, pbauie, quandornctos Israelis Reges leserent, acq inde caeremo-
niam veluri lalurare transterrent. Animanit auc Romanos Epilcopos exeni
plum Parriarcharu ecclesie Coctaneinopoliana, qui de ipsi primis ccu eranE
lato de lese ee Judaismomore, circiter lultiniani rexora, quo playsibiliorem
Imperatoru Orerieis porestatem populotacerene, in ede cospublicavtige:
Banr, e coronabanc. Duodiplum Scephanus, nullo maiorii luorum exeplo;
dum ad Francosimperium cransterre Racuie, aequalicum P’acriarchis pore.
stacerlus, sibI arrogauiE. A Costanemo enim, nisi Fallor, qui primus Chrictia-
norum Principum cepudiacis ctroribus (re sie L actancius) maiectarem Dei
Cingularisagnouie e honorauie, adulq Carolum Mlagnum, nemoImperatos
rum in rrbe, nur ab rrbis Epilcopis deliburusonquam aucrnctus cst. Nemo
enim imperatoria dismieace praedicus, hoc honoris anre Carolum I. E Pi-
scop0

## Folio 6 — 1691257834:0038
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Y
ed Dorachosatieribuie, reque iam pro recere Triperii iure et dignitare
ctnsellec, quodg aliorum listeaoiis fuisser asseentus, hoc illis reterret acce-
Deim, qui iuri e poceltari Impp. crane subiecti. Nam e rrbis Epilcoposrice
eria electos, ledisua praefiei sine ImpB. coprobacione a investicura (ve cum
vulgo loquar) noticebat. Necmiru ekessehodie, qui laudicribuerine Ilein-
richo ciusnom inis. I. claristimo Principi, e rnctionem ab Epilcopis delu-
dailmomucuacam singulari quadam magnanimitare respuerie, hederamqi
illam maiorib se e dignioribus fauerie. Veruim istam velnouam caremonis
tacile eric concedere Lpilcopis, modo iphcotra ccclehisreddane, quod iam
olimiplarum Fuic ab A Postolicomiore _ insticuro deductum, videlicer rcF-
Dilcopimoclericantum, ledpopulicciam inanu er luttragio eliganturiquod
diucissime in Germaniis obseruacum ex ctironicis nocracibus costat. FFade-
ranc electionibus Fere aur Principes ipli, aue Duces aurC omices, negs vIlar2-
cacracelectio, nisi que demum cosentu Principis cotirmata Fuisset. Ouc qui-
decuelectionis, cum cotirmationis aur racisicationis Facultas a Christo pas-
Co, mille d amplius annis corinenter in ipsa etiam vebe, lede seil. Apostoloru
Romaira custodica est, re ec populus ec clerus Poncifice leperent; Iimpera-
tor aucem electionem haberet ratam. Idem enim, ceu diximus, a Costancino
ad Carolum NI. VIg Romans Principes eoerarie, ac deinde imperiiiure ad
Francoseraslaco, Franci omnes, ac post eos Ciermaniae Imperatores onnes,
vgs in Fleinrichum V. receriiure e pocestare exexeuerue Linimvero electio
Gresorii VII. sub HIcinricho IIII. a Clero erpopulo Facta in licerasrelata est.
his quidem rerbis, ve apud Plarinam leguneur: Nos sanctae Romanae Fcilisia Car-
dinales, clerici, acolusbi Subdiaconi, Presbyieri, praesentibus Episcopis, Abbatibus. mult
eisque cum ecclesastici, cum laice ordinis elicnmus hodie, ec. Oux camen electio Facta
CK CircIter annum DOM. ML X X YII. ea re cum primum in PrelbyterOS e
Clericos Cardinales Vrbisinclinance, ee decrectance Imperaroris consen-
sum Pocilice Gresorius enim ica sese receri Imperacorum iuri ee auchorirari
oppoluicreaquarusta postulancem Fcinricum, er ob cocempeaim digni
earem luam, insolentius cumuleuancem; anachemare percusserie, ac de
inceps suarum parcium Cudiis Cummo periculo inviolueric. quoque animi
ui libidinem expleret, latis duxerie rniverlam lcaliam bellorum clade d
strage concurere, quam eo loco e honore Imperatorem habere; quo pexei
deceltores suicor lae culis habuisene. Necmirum, s sinc qui quaerane quibus-
nam causis acciderie, reposteris aliguor Gregoriis adeo displicere poruerie;
quod primusille Gregorius, omnium optimus ec doctissimus, Lantoperc a-
Snorie_ probarie: Hlicenim Poncifexcreatus, quum cancum onusinuicus
ohiret, e crahi eamen se omnium roluneare publicum ad munus videree,
nunnio cum liceris Brrancium misso. Mauricium Imperatorem oblecrauie
ne lui electionem, quam Clerus _ populus FecisenE, Fatam ese linereL, _ C.
Ouod reique minime Feciset vireancus, nili promore de iure recerilmpe.
racorum auchoricati de Eerenduin esse existimaller. Scribitaurem Liurpran-
dus Ficinensis, Romanios guorundam subinde Poncisicacum ementium
vendenciumqi studiis, Factionibus commoros, Oectoni primo; claristimo
Imperatori lancte iurasse, nunquam se in posterum epilcopum sinc Impera.
eoris consensulecturos. Et à L amberco est prodicum, circa annum Domini
AC ZF Y FF. legaers ex vrbe ad Hleinrichum Tertium renisse oratum, quo
Epilcopum rebi; acque cum quidem designare dignarerur; quem ipse Apo.
Rolica sedle dionum iudicasser. Onod e Ouarco sub Fleinricho accidisie
eradie Legatis icerum reltacis, nolle se cum Clero quemquam eligere, ine
Principis senrencia luper ea re prius exspectaca. Cxrerum de hac Princi.
BUuta

## Folio 7 — 1691257834:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
pum dignitate paulo postriolara, adeo studiis Factionibusque Ponciticum
Successie, re de populus, cujus summa iam olim in vrbe auThORITaS FUICFAE, iu-
re electionis Fueric spoliacus. quod quicem larsicionum coercendarum gra
cia factum pocerat rideri, nisi eas ipsas popilo repudiaco; amplius incru.
duisse constarer. Acque ita mirabili, et ve equidem consicio, Fatali qua-
dam rerum mitatione factum est, re quod aneca Poncitices abimperacori-
bus expectassene, idem hodie reinuersa ab Pontifcibus expectene Impe-
ratOrES. Enimuero Carolo Pixinikilio Fladrianus Papa, non rebis solum, e
sed ecclelix etiam rebanae dispenlaciorem ita large conrulerac, ve ne de
laeris quidem, e ccclehasticis rebus consticuendis, Principe inconsul-
co, deliberarerur. L.c lacis constae, post Cregorium exticisse Papas, qui vel Z
iuramenro fidem Cacere Germanix Principibus non dubitarine; hoc i.
plum Imperatorio nomini deserences, quod maiores, fancti viri, vlcro i
Plis Scripeura admonenee deculissene. Sexcusprimum (ni FaIIOr) Cirego-
rius, de qui enim secuti sune Epilcopi non pauci, parum in optime meri-
eossristi, lummis riribus Hane in rem incubuerune, renostri, hoc est Ber. 3
maiix Principes, quibus tamen illi, quidquid sunc ee postune, debene,
antiquissimo illo ee aegiissimoiure desticuereneur. Romaquenon Impera-
tores, led Poncissces imperarene, illa sbi postrenum, dubium quo iure,
quare iniuria, pocestare arrosaca, re parum hactenus raca Fuerit Impera- 4
torum electio, nist ei Pontilcum consensus accesserie: néc Aneusti no-
menvili permistum, nis quem Pontifex, pocestace illa sua nuper rindica-
ea inauctorasec. Veteres Germaniarum Epilcopi, cametti lxepe ab ipsis
Imperatoribus delionaci sunC: Eamen vel rice electica veneratione Prin-
cipes suos lune prolecuri, re nihil illis; Calua modo religione, non cri-
buerine. Sero enim celeberrimo illo electionis iure Germaniex ccclesia
spoliacae (uHE: Hec ance, quod sciam, recepeum est, ut a paucis de Colis, (ve
hodic) canonicis Epilcopus legeretur; quam in vrbe mos nouus de insue.
tusrecepeus essec, nempere Rcoluchi, Subdiaconi, Dinconi, e Presbyre.
rirrbis, qui ob sedis honorein Cardinales, hoc est, praecipii cornomina-
bancur, P. pilcopum summoro povulo leserene, quod annis plulculis post
Grerorii Seprimi Ponciticacum accidisse cerrum est: ricucamen longe di-
verso ec magis liberali lectis Episcopis, quamhodie a Cardinalibus vrbis et
orbis, in conclaue canquam in caueam inclusis, eliganeur, Sed dehisrebiis
Cacis abunde ab aliis prodicum est. Nunc deillo adimonendum duxi, simo. 
na crimen adeo Faedum a maioribus nostris indicarum ex habicum fuisse, ve
recentia, etiam Germanica concilia, ipsum non nisitixreleos crimincera-
duxerine et nocarine: privarincque rerum ecclehasticarum dispensarione,
quimuneribus se largicionibus suftrasia sibi coemissee, de in quectum ver-
risserpiceacisnerocium. Cico eain peltem Callix senserune; iam olimad-
corrallanrem, ve ec Grezorius Theodericum Flileperei tilium Prancorum
Reremlireris admonendum duxerie, ne non leuere de limonix crimine co-
Snolcerer. Pepereratillam parcim ambitio, partim,quae comes ambirionis 
CM) auaricia: neque aliud unquam tuic aeque presens rerierium in Sacana
mariu, quotpilcopi quidam semelincensi, ac relurinrabiem, ve sc dicam,
actis hoernum multis saeculis egerune, retucum pretacis omnium oculis in-
sperperene, pietarem ip lam omnium animis eximorene, ca demuin liberta.
re libirindicata, qua necabhonoribus, nec ab opibus, nec a dominiis qui-
dem ee regnis abhorrerec. Supra aurem dictum a nobis, Germanos parum x-
quos simonix fuisse, caque deremorem publice electionismuleis laculiste.
nuisse. Sane Alemanni Parochiam rocabat, qua nostri Crs cavoce sed Lacinis, e
EAMICI

## Folio 8 — 1691257834:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
EAmenVScaTa DPDCHAHE, _ Presbyteros Parochianos, quosvulsohodic
parochosriominane: quosquide plurimis in locis populus elisebat, dein Epi.
2Ccopiratum Faciebane, q illi placuistet. Lciubebac C anon, ve ad cura anima-
tam gerenda Epilcopi seu parochi dehonarentux, seu reillivocane nomina-
renturiqe rica dererbo luisvsquequaque prodese raleret. Flecti, honecto comi-
cacu ad Epilcopos deducebatur, neclicebar quem q. sic electui designatumre
reiicere nilinotabilieriminisincerione pbara, vlqi adeo eciamdum in duris
enelciismulcarum reru Exculis ralebat plebis de luo pascore indiciu. Ouod
iplum cairien cam lanctum e Apostolica eradicione probacum, itide ecavari-
cianobis et ambicio lustulerunc. iure ip lo electionis magna ex parce ad Epi.
2 Scopose Abbaces cranslaro, ee miris rechnis ricinto. Ouod certe ciurameris,
quae Camonistae Rdelitatis appellauere abunde cognoscirur, cestanrib. scilicet,
quancum noctrorum animi suisrebus addicti abillorum pietare es relisione
ablinc, quino sibi auctuo comodo, sed Christo e grezi eius pastores leperut,
quiq primum locum Apostolica doctrinx ex liberraci cocesserune, hocrnu
curarires, neullus locus quaestui, hoc est limonix e pharilaicae nesociacioni
relingueretur. Ouodadinc actinet, Farcorpromea immpericia, nunque movel
audisse rel legisse vila iuramenca eam seruilia, cam aduerla libercari dodtrina
Chricti, quam illa Cune, quae hactenus Epilcopi ee Abhates quida a parochia.
nisprivatisq lacriticis, quos Capellanos vocanc, exrorserune. Negi n. alio vilo
cerriore cestimoniorrioues suos, hoc cit impios conarus, de milere aRfectam
colcientiam prodidere lupi quida rapaces,  illiscam duris ec inaudiris obli-
sacionibus, quibus opusnullomodo fuissce, licam agere e obseruare libuil
set, quod Scriprura dictante pracipitur, quam vel nonam religionem rel non
xiam hypocriln seripcura reclamance rueri. De disciplina n. ee pietare cura-
ques reiphi rocane. Pastorali, nullum ioca in illis legasihoc lolum caucum est,
nevelasanerel senciant aliud, qualsudhis placet, a quibusnoinmonere
e labore; sedmunere e honore ad juxtum videlicet de Farinam FaCiente.
suncdonaci. FF quam iniqua ab illis exisune, cam impia iIli pollicentur, nec
decrectant qualemcungi obligacione administrande ccclesie, modone del
quodad quaestu taciac. Iea p. ecclelis pallim occupandis posidendisquinceri
Cunchodicpleriqi omneslacriticun, elesaass guarere, e sciplos
videareur. Nihil n. in prxlencia demthunitare dicemus; qua e iplatamen
Cete prope omnium iudiciis es cenluris suberaxerune rnicis Fpilcopis subic.
3 luneur. Hesno FrancoreDalaets paltores, quos delegissene, obler-
eti, Guiliccamen plectunenocences, replopenmiritare paenis, ee hioc
nocetiorestacere rideantur, quae lxepius pumune, ep alleo (quod dicitur)
mucio lcabunemuliinec tollurtur crimina, re alibta nobis dictum cAt, (cd2-
vare dolare e deterre Lpilcopisi quoleseats e genus viris
in illis, repore disciplina sux subimissis, cinendare e 2cgCCC LH CCHLAMCCS,
reverboxdilicarene, et pdesene exemplo. Pauex et dl CCelelarum caremo
nix eq alia magis rlcaca Cacramenta,  Bapcilm a LHCHAMAKL. LLOTUIN.
propelolorumeminere Cocilia, quae sub C. arolo C aluo _ LuHICOLUMIO-
SreMasonciaci e W’ormarix celebraca lunc. Palchare auce tlo
bapeizabantur, non quodaliasnon licerer, (veenim atasonttus, ld a o
tempus ad bapcismum idoncu est) sed quoditatum ccelelis libuisser:nce
licebac, nili in publicis rillis bapcizari de coram cecen (ld Cteb
Canon) nilialiua agrirudopoltulaster. Leel aie aesebaneur lulcepiores
QuasCaaetas Compatres e Patrimos rocalac reites, Gosaero oetontele.
Suasene, Cacholica tdeimbuerene. Caena Dominien Expe numero dabatur
credentibus, qua quidemsquoa sebquoqua Pesuatit,
nCO

## Folio 9 — 1691257834:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
L O At V S L EL F F
nec divium pareimre erogaca est, sed plene distribuca in povulum. L eoi-
muscamen priuatim ex inprimis acrotis exera caecum, et quidé domestica- +
cim Fucharistia extribira Fuille. Missim auc rocabane illa Laecula caena illam 2
publicam ee dominicam, unde Corcassis Missa Marrin, auissa andrea, alixe q. id
senus Missa Feste, apud mredix antiquicatis (CTiPEOTES MEMOTANEUE: nOMOn
Forceindepex, quod Fectismaxime diebus peragerentur. Et (xpe quidem du-
bicaui, num Misse nomen, quo nundinashodie celebriores mexcacoru vul-
susincellisie, indenatum videri poltie, quod muleis in locis saraS illas _ an-
nonsnundinas Fesisfere diebus annectimus, idq; ob populi trequentiam ad
millas celebriores coAuentis. Pranci e Alemanni intontes luos altari admo. 5
nebat Fucharictix gratra: quimosin muleis Teluerixe nosex locis ance pau-
cosannos desie, neqi adeo exoleuic, quin ad hue sacrificantib alicubi adhi-
biri pueruli, labellis Luisrinum calicis excipiane, quod lane et Sangalli, dum
mistae privacae legeretur, religiose obleruatum est, licet paucivereru morem
agnOCcerenE. Jam ad disciplinam quod actinebat, iubebat C anOn, VE P resbY- 4
ceri quorannis quadeagelime cempore de ministerii functione e Adeipredi-
catae doctrinararione  pilcopisredderent, ne Facile admitrebarur vel Prel- 5
orcerirel Episcopiadrilum ministeriu, nisi prius in synodo excusi a pbati.
Synodirero minimum annux per diceceles celebrabantur. Ppilcopis interim 6
leseadactis nehac inre ceslarene, auc cunctareneur. Requirebatur aut inpa- 
store, (Veauchor est RabanuS) scientia scripturarum, pura veritas historiarum, modi 8
propicarum locurionum, sienificario rerum mysticarum, ocilitas omnium disciplinarum,
honestas vita ex probitas morum: adhaec elecantia in pronuntiatione, iudicis acumen in
doemaribus, diffrentia medicaminum in varietate acritudinum: quae quinescit, in-
quie RabanuS, non dico alienam, sed ne suam quidem potest disponere viilitarem. Mi-
rum autem, vel hec ipla saecula requirere poruisse, quod nostra RLaLCLOEmO-
dis Fceliciore negligitur, examinatoribus illis haud aliud exisentibus, quam
Erigidulas aliquor srammarices regulas, de rlum magis quam periria canen.
discum adiectis quibusdam diffiniciunculis, quas edilcere ee memorix man-
dare pueri etiam valeane. Retrixic enim Synodorum celebratio, quxe tamen g
quam diu est obleruara, doctrinx ex disciplinx custodiendae haud medio- 10
cremmedelum afferebar. Durans quidem reliquiae qua dam, ec extancDe-
canicertis ecclesis praepolici, qui quibustibet de causis luos convocant, sed
eotamenritu, reconviuium non concilium agere rideantur: pares scilicet
cum paribus (reinproverbio est) colociati. Sed receres ad Epilcoposredea-
mus, qui per Alemanniam Principis edicto monebantur, ne alia populudo- IX
ceripermitrerene, quam quae de leripeuris essent deprompea. Symboliarei - 12
culosmaona cura ecclesis, qui plebirerunde praexosti FuisTeME, exponebaF:
lede crimina recitabantur ex Apostolo, re qui raliutmrei forent, deccclehra
Summonereneur. In numeroaurem criminolorum rinolenei cen sebantur, 13
quos Carolixtas magno cosensumesticarum rerum comunione interdixit:
ad haec ec ouguriorum ex incantamentorum haudrnius generis deliria, cre 1
DEOnOTabanEUT, qux Francis e Alemannis, rexocenoita pridem a paganis-
moconerhis, tanto labore distuala line, re diueule ferre, ex horum donareve.
hementiae nonnulla Episeopi concti Fuerine, guxe Pane mulcis annis parUIM
Die luntrecenta. Pracipue aurem, pursacionum species quaedam plusquam
Tupersariolae, quibus ad innocentiam explorandum ra lune, velueiudicio2-
qua trioidae, aguae terventis, nonem vonerum condentium, et Lanctx cru-
cis iudicio, quae demum re supersticiosa sublata Cunc. Sublata cAt ee mo- 15
nomachia iam olim Germanis, ad arma e vindictam proniS, VSILATA: guIX
iplacamen, c tretclts udem aucroboris, nedum aequicatisaurinnocen.
Ei3

## Folio 10 — 1691257834:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
L A M A N N X C
e
cix rilam indicacuram praestare pocuic. Scribx Alemanni poltea Campicerta-
men, uorouaxiar, id eAt, lingularem de condictam illam pugnam vocauerune.
quam rulous voce ceu decorca Campfdixie; cuius renomen, ica cciam lce-
1Jus adeoinhaesitnostrorum animis, resine passim, quiacrocemillum e gla-
diacorium cogreslum luis, ceu glorix aliquid auciusticix afferentem, eriam-
num permictane. Sed tuiccamen cempus. quo probandx innocer tix mono.
2 machia COnCCIA FuIE, acque id quidem FFaNCIS _E AlCIAMNIS FFCGUENECFSE
3 Pallim. Delut e purgatio per Fuchariltiam Facta, quam e Poncitices qui
dam (incer quos Gregorius Sepcimus) rurpare non dubicarunt, innocen-
tiam ridelicet de obiecto crimine rectaturi, si Domini corpus intrepidi lum-
PENenE. Caroli Caculum curpem etiam guxestu notabat. et in curpilucrono-
4 cabacur, si quis rinum aut annonam emissec paruo, quo pluris postcarende
rec. Festi dies, Dominicis excepris, perpauci exane Francis ex alemannis ex-
S iam (ub Carolo: nec alioSCMOTAE AnsegiluS, quam Natalem Domini. Stepha-
ni, Toannis Euangelista. innocentum, octauam Domini. E. piphoniam, octanam F piphat
nia, Purificationis S. Maria, Paschaper dies octo, L ithaniam maiorem, quam nostri
6 rOgatIOneM VOCAnE, Ascensam (sic rocabane Domini in caelos alcensionem)
Pentecosten, 5. Toannis Bapristae, S. Petri. S. Pauli, S. Marrini, S. Andreae de Assumptis
ne Maria Carolus incerrosandum reliquie. Ludonicus Eilius perluatus, Fcti-
uam eMeiuIT. Rcceprum aurem ee illo cempore tuic, ne quas precacionesa.
licertacerent Epileopi rel Presbrceri, quamad Deum Patrem per Christum le-
sum filium eius, nec alias hodie in recustis libris lesimus. Caroli quidem Xtate
palam est precibus inserta Sanctorum memoria, re qui intercedere prono-
8 bis, ac reluri pacrocinari multis etia recerum credici lune. Licehat auc P rin-
cipiinregno Tuo quociesritum eset, Lccleliasticis ordinib simulqu Execula-
ribusconvocaris, de rebus ad relisione accinencibus conterre in medium:
Negi hoc Solu, (ed priuatas etia causds, quae rel ortentionem paricure vel ob-
Furura piccari videretur audire de discurere: (xpe d F pilcopis d Presbyteris
e Abbacibus acculatis, ec ad audientia cicacis, maxime rbi vel cemulerix vel
C0Fornicationis, vel simonix aucerroru doctiinae, aliisq; id genus scandalis insi.
mulacifuissene. Ouod had Ernodum rocati resticasene cergiverlando, coi-
x Fectim a C. omire copellebancur, quo dictorum Factorum qiratione celebriin
conventuredderene, et obiecta linesassene, iustis caulis diluerene _ contu-
2 carec. Hlocmodo e Oromarum primummonasteriinostri Abbacem, ad Sy-
nodum euocarum copullum q;à C omicibus, quo se pursaret lesimus. O uin
e laicos contumaces (ea erat dilciplinae constantia) Princeps ad eam poeni-
centiam, quam Epilcopiimposuissene. obcundam e Ferenda adisebac. Vnde
FachleCose Cdnonicam satis factine. Regu maxime auchoricare (ne cri-
minoliexemplonocerenc) receptam de insticutam Fuisse, quam indulgerix
nobis Pontiticix in eorum sustulerune. Franci aurem magnis de rebus con-
Culturi perezre rocatos Duces e Comires consilio adhibebane: nec minus
13 in erim domesticorum, hoc est aulicorum hominum Opera VECBAnEuE.
14. Flaudraro e comiria celebrabane omnium ordinum connentu, in quibus
es Sermanix Imperatoribus, veraro vllum diem eximie Fectum, pura Nacalem
decausis Laeris, Prophanis, publicis priuarisesi decernebarur. LEcraEmoris.
Chrilti, lalcha, Alcentionem, Penrecolten. linc albpiocetu lconi
concurluneenisiprxeclara aliqua in ccclelia peragerent. In relisionis nero.
cio primas serebanc Epilcopi: ec pone quilem iplos Abbates, qui vel crudi.
cionerel peudentia commendaba. ReGuu oc NobilIEas, ct optil.
Cs1S, et Comites Cocats, a Cal l (oC enim ordinc cenlencur inar.
maces, inde ofticiariorum, quorum cunc maiores aous Clae, d cocit
E19uI6

## Folio 11 — 1691257834:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
dt
eiquissibris Prancorum, qui Regiis muneribus Fungchaneur) ex irbibuSaE
rillis cuocati, rindicabane, Cumina lemper Principis, sedaequabilicamen e
omnium consiliis acremperance se leporestace. Dabancur aucem de legibus
rellanciendis velretormondis publici convencus, in quitus amplum et ho-
noriticum locum oprinaces renebane. Vndeillud; quod verultillimisin li-
bristabulisqi acacismedix, Caepe Nobilium e Fviscoporum; Abbacumque
cerus aliquis numerusretereur; quorum praelenein leges rogaca aueretor.
macae Fuerunc. Adeo veroalienus erae in lrancia e Alemannia Caxoliim:
perios ee mulcis postea laculis F piseoporum rrbis dominacus, rede conci-
liis indicendis non nili lmperacor cum sux dictionis Epilcopis e Abbacibus
consulcaree, ac demum Poncisicem de roluntate lua cerriorem FACCFEE. EF
Fridericus Sccundus Ciregorium Nonum, conciiium Magoncie colebran-
dumindicencem inhibuie, quod frauondae Germanix gracin illud instieu
cum relciuisser. Caroli auremi xetas hochonoris, e merico quidem cune, R ou
manae Sedis Epilcopis eribuebae, ve indicto coneilio nur iplolmet Ppilco.
pos, aucsihistion vacassee, doctistimos quosque ex rrbe Legatos postularet,
quiconcilioincerelene, ne arbirris remons; agi quicque e decerni à pien
cistimis Principibus, illi vel suspicari possene. Mlinus cum factionum de Au-
diorum exac Primacibus F: ccleliarum, criams lubinde ricia exabulus ingrue
rene, quibus postea ob candorem ex simplicitarem hominum Germano.
rum, immodice (vediximus) indulcum est, e in ip(o disciplinx excolendae
Audiomagna pars disciplina amista est. Fuic enim cempus, quum Romani:
Poncitices necrniner sales nec C atholici vocareneur. (ed Romanaerantum cc.
clelix Epilcopi, rsque adeo Caspectis d concempris honorumciculis, rede
Beacus Cregorius palam aftirmarie, Ancichristipraecurlorem esle, quirni-
versalem sacerdorem rocari se concenderer, quamquam aucem ltarim à
Cregorio pestis illa ambiendi primacus Apostolicam eccleliam inua(ic de
infceic, tamen illis quidem seculis non modo piecaris negocium nonrein
cerune Epilcopiillirrbis, ad laeculum ridelicee opesre e dominacium (ve
nostrihodic) conversi, quin palam vel simularene, velcerre restareneur, nuls
lisercimagis consulcum ese cupere quam pictaci. Ouare ee in Galliasnon.
nunquam e alias in regiones sub Francis es Alemannis corcl lunc. Pipinco
quidem e Carolonihilofieii denegances; quin quemeunque locum indi-
xissene, in cum seleproni e parari reciperent. Vlerocciam L. BO Poncitex, ac
reluri salurandi gracia Tcalia relicta, Carolum Imper. apud Cermanos agen-
remadiic. Neque adeo Scephanum Duartum ofticii puduie, quin sede lua
relicta Ludonicum Caroli filium in Calliis cune agentem adierit, vnetum qu
extrarrbem e lcaliam Augustali coronadonarir. Ouod iplum illos _ OE.
chonibus ee Flainrichis, vel ad concilia, rel alios ad connentus, cuocantibus
non ocavarim praesticisse constar. Cerre nuila a rocum minus abhorruetunt.
quam a GynodorumiE: eguenem. Oua inre praecipua quadam L acharie Pa-
Dxedexceritas obleruaca e inlicoras relara est, qui licernonnulla commile
rirvel parum piis probacascamen ica se in promouenda relisione sedulum
Pararumq exhibuie, rebonorum in Ponciticum numero censerimerito de-
beac. Wunetridi enim Epilcopioperarlus, _ Francorum auspiciis Frecus.
plurimum commodi acque ornamienti Galliarum de Cermaniarum cccle.
sis acrulC IIlud memorandum, rro Caroloibenee, quinque ordine conci:
liaper Gallias, super stacu ccclesarum corrigendo celebrata Fuiso. quorum
primum Mlagonciae, secundum Rochomioi; certium Remis, quartum C a
billone, quincum Arelacohabicum est. Nec minus deinceps à Aliis nepori.
busq sonuenenshabici in quibus summa curaadhubica eA relixioniricon.
TUIETECHE

## Folio 12 — 1691257834:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Tuleretur. Obsernacum aucem primum omnium postres Francorum colla-
Plas, quum dignitas Imperatorum Germanix concemprui ese Romanis F-
Dilcopis caepiler; perrinacia quadam, nec parum lu specto ltudio, haud alibi
Feremuleis lxculis, quam in ribe celebrata ese concilia: ex inauspicata qui-
dem illa magna ex parte fuisse, quae suo luorum qarbitrio Pontit. Romani,
Praecerica Imperatorum auchoritare, connocassemi. Quod quidem emedia
xcacis Chronicisnotius elle arbitror, quam re exemplis lic opus.
Enimuero Franci reonum luum in Ducacus ee Comitatus diuilum rigi
lancissime administrabane, prinium non alienis, sed suis legibus vsi, Parreca-
men (reHic) ex alienis de sumpea, quibus muleis (xe culisrli lunc Cermani, Ho-
dicque relnelcii pluribusreuncur. Pocissimae crane salica, Ripuaria, aleman-
nica, e illa quam Combetam dixere, singulis quidem receri more in multa ca-
Pica distinctis, quashodie in verultis bibliochecis ridemus. Ec exstat Sangal-
li recustisimus codexAyloinculco de barbaro scriprus, qui e Salicam e Ri.
Duariam e alemannicam continer. Exstanc ibidem Ansegili libri delegi
bus Caroli ex Ludlouvici, ex quibus plurima descripsimus. Legibusisitur
3Principum praecipuis, non laicimodo ordines, led monatteria ctiam e col-
legia parebane: nequerlquam racum habebatur, quod lese reclamantepa
ctum tuisser. Norunc aurem Franci ee Alemanni Romanas leges receres,
quod ex antiguis iplorum cabulis palam convincitur. Carolum aucem incer
ciuiles leges constat plusculas habuisse ex Noyse eransumpeas, quae quod
duina ellene, eo nomine commodiores Christiano regno administrando
rila. Cleri disciplinam ad scriprucae pexelcripeum ec Cynodorum ac Princi.
Dumdecreca Epilcopi exigebane, incerim ec Poncisicum releripris rsi, quum
aliis acq aliis derebus conlulri Fuissenc. Aequehorum pluscula cunc extabae
tin licerasrelaca, primu ab Isodoro Tispalenli Epilcopos ac post eum ab luo-
NCPEATULO CAFHOTEN(I, QUX MOdICO EAIEN NUICTO CONFIHCBANEUE, E CO
quidem in locohabica, re consiliamagis quam oracula indicarenEUT.
Abbaces Benedictiresula, quam lolam ea laculanorac, (uisinculeabane.
Seroenim recepcum estius illud Poriticum, quod quia humanum est, a qui-
buldam (Kchnicorum liceemore) Ponsificium dictum est, quod Canonicum no-
EAri rocane Grariano primum immensum illud opus concarcience, quod sub
Friderico Anobarbo Factum esse existimacor. Ad cuius deinde exemplum
Decretales Gregorio Nono curanre conseripex lunt: dein sexrus Liber a Boni-
S Facio octauo, et Clementina à C lemere Ouinco, indead Faces rlqi dilcenlum
Extranagantium, regrance iam ee nihilnon audente Toanne Vicesimo secun-
do. AnnoDomini MCCCZVEE. Exquocem pore mandara hiominu primoin
loco e oraculorum quidem vice habica, scripcurarumq decreca postrema
in lubsellia reiecta lunc. Generalis aucem censticurio erae Synodorum de
PresbYEerIS: Nearmaferrent. Ne inhostemirent non euocati, ne venarentur aicip
tresve aut (aloes (Ha CDCCTCHVETOA UNC) alerent: Seuere aurem in illos ani-
Caulasmarrimoniorum muleis in locis indices ordinarii ciuilium nego-
IaM IN LaLCOMIASHA PCCIA MMOICabAEUF. Rarum illis supplicium capicis. et
incorummalehciorum omnium paena levior, maximus criminibus eroriis
taclls, quae hodieterme lanouine dMorcemcau. Alehanniincectas
nupeinsindicabane, s quis Pocrum, nurum, privionam; novercam, filiam Fea-
eris. Aliam Cororis, Fratrisrxorem, rxoris Cororem marrimonio libi copulal.
Lec: praecerea licilii Eraerum Cororumre iuncti marrimonio tuillene. In quibus
omnibus easibus locum habebac divorrium, boris eorum quicourra lepem
COIHEHE
maduerlum, qui auaricia sudio correpri curpia luera sectabaneur.
ciorum cosnolcebant, quorum eral e llorea peragere. Venus incelta et

## Folio 13 — 1691257834:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
coillent Eleo actudicaris. Franei Ripuarii diuorcio ee honorum contca-
tioni exilii paenam adiiciebancincestis. Liberi minorennes incesta libidine
Polluci libercarem amircebane, denumero seruorum hscalinorum censeban-
Tur. Sed de leriiis inEra dicemus. L enibus aurem de causis ab Alemanis sponi-
Calia soluebatur, ex licebac priorem incactam repudiare; li quisiurasser amo.
readductum, reca relicta aliam magis deamatam ducerer: neque maiorerat
repudii mulcta, quam 40. Tolidorum. Durabar tamen ea xecato lex illa dii.)
na, quae Eiliam sine parentum cucorumre consensu nubere non sinebar.
Franci Salingipeena duorum millium quingeneorum mulctabane, qui alii
desponlacam abstutisset, et coninsio sibi copulaset, Ledracum incerim cori-
iugium manebat. Sic enim habet lex Salica: Si quis sponsam alienam ru-
terit, ex sibi in conineium copulaverit TF DD CFS Di qui faciunt selidos
LDEIIS cusels ivd sponso aurem ejus DClis din. qui faciunt sst. X Y.
Culpts. iuto Seruum fugiciuum abignorante L. p. Scopo in Prelbyrerum or-
dinatum, li dominusrequilimssee, no asscrebat adeo Pacerdorium, quin Dro-
baca seruituce in pristinam condicionem remigrarer. Nec duin enim no-
enserat character ille indelebilis; quem scholx postea inventum Cacrificis
Tuisinuserune. Nec Francorum modo legibus; sed eciam Caelareis lustima
nicaucum legimus. C. ontra autem sapemanumisti lune serui, qui doctrinae.
commendatione ad ministerium vocari auc electi cMent. Extancenimve
ceres charcae mariumissionum, quarum rnam a me rilam libro lecindoin-
ter exempla rererum chartarum ponemus. Decimae proprix eccleharum e-
tant, certislimitibus, quas cunc Marcas vocabant, dilererae. Crebromen-
tiohemarcarum in Reoum diplomaris anciquis, praecerea in donationum.
concambiorum e praecariarum, re rocabane, chartulis, qua in colleoiis
pasim ec monasteriis recustis extane. Nec decimas solum; led nonas eriam
parces soluebaric coloni. F.c extacapud An lesilum capuc denonis ex decimis.
Alicubi de terrias dabane; qui eo pacto agrum conduxissene. Caroloian-
nomaiori domus, Pipini Eraeri, Frequenei in consessu procerum ex crudito-
cum placuie, ve aedes patochiales quam liberalissime donareneur, resoue
eccleliarum quocumque Fuco abalenaexe non line mulcta rectituereneur. 
lamtum enim exane, non Abbares modo, quorum auaricia dudum eccle-
hisnocuit, (ed Probiles criam laici, qui Principum inidulgentia abus, deci-
mas sibifreqsenter rendicabane. lxlegeaucem Alemannoruin non lice
batagros cceleliarum locarelaico sinecharta, Hoc est, tabulis, quae prerium
censumre de rei locatx condicionem continerent. Precariae durem charEX
illis Eaeculis dictx sunc, quod Fundus doniacus, cuius in charea hebac ineri-
tio, cum exprecta aligua condicione relictus vel locatus, precario posside.
retut, cerro aliquo cempore ad eccletiam redieurus, ni redempribilis Fuis
Pet. Porroeritum est precarii rocabulum apud iureconsuleos. Alemanni qui
precariam chaream postulari non octendebane, ipsa possessione priuabat-
cur. In torum autem neque aorosrendere, nec distrahere mancipia, Pa-
Aori ecclesiae licebat. ITabebac cammen locum peruracio, quum aD eF PrO
28ro, mancipium promancipio, charta interveniento, recipiebatuF. C Har-
earum exempla interius libro secundo apponemus, qua vecerem morem de
ricum clare docebune. Legem vero Alemannorum adscribere vitum est, quae
Sic habet: Nullus Presbyternec aliquis Pastor Eoclesiae potestatem habeat vendenat ecs
dlesasticam terram, nisi contra aliam terram, nec mancipium, nisi alium mancipium
receperit, ex si Concambium fecerit, aut de mancirie, aut de terra, Cemper existolam fir-
mitatis faciat, et contentiononfint, nec ecclesa perdat, quod lexirime possidere dibeat.
Primaria eranc cccteliae, quas tiodic Cathearales ro canE:. secur do loc0, led 8
exi-

## Folio 14 — 1691257834:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
Ciio camen, illae quae Larochianae seu Parochiae dicebantur: quibus ornandis
cuenasqe receres ill Principes es Epilcopiincre dibili benignitate attuerue,
non pastoribus modo, sed e plebisrariticantes, quoniam in plebem praeci
pua pastorum liberalieas demanaret. Nec decracillis; rnde liberalibus esse
liceret, e magna opum pars, qua in ccclelias collata Fuislet, pauperu e ho-
2 ru quimedioecri Forcuna essent rlui ex necessitari cedebat. Flodierebus aliter
habeneibus, ccclelias parochianas redicibus spoliatas cernimus, non paucis
Fureoillo incorporationis, Fucum dicere roleba, ita nup expilatis ex direptis,
vene derictu quide lacis esse prouilum lacriheis queat, niliplebis benehce.
tia adiucimale natis ricibus, ip loq Tacraru rerum abulu, quaestu Faciat. HIoc
enim supra modum noxiomalo nostra etiam eetas milere infecata CA. Nec
mirum, etiam li dolendum est, omnes rebes, pagos, vicos, villasqi Cermania
pauperum hinc inde discurlantium mendicitare tor annisfacigari, cumce
cletia plurimae à Ponciticibus, Ppilcopis e Abbacibius direpea, ne P’actores
quidem luos, reiam est dictum, Patis alane, nedum pauperes, quorum ra.
inen rlui proprie deseruiebane, qua illorum immoderaca cupidicare lub.
laca lune, reincerim de rapacicare illa taceamus, quam lummi P’oncitices;
bullarum luarum licentia ociosis hominibus hactenus induIsCruNE. AIC.
3manni, quum pars eseneregni Franeorum, pauperes luos adeo rasarinon
sincbane, quin domieosrelue ox Canonc alerent: bonis etiam quae occlesiis
donabane, ica alicubi parcitis, vrin dicioribus ecclelis pauxerum subuentui
tParces duxe, in cenuioribus xequales parres et clero e pauperibus diuideren-
Fur. Enimuero, velupra quoq dictum, Epilcopiips_ AbbateS Collcoiae
Parochias incerdum incicuerune non paruis redicibus donatas et auctas,
quas ex iplas demum succestores Cui muleis in locis, quibustibet de causis
adducti, peaeterea e damnoso illo incorporationis aucuxio animari, eccle
tisadempras, luos rurlus in vluS COnveREerunE. Ance aurem diximusnec
Fcclesiasnec Coltegia Cundari Colita tuisse, nisi Principis consenfu. Nec
cum erat Papaeius illud comprobationis, quam inucstituram rocane, sed Re
sisaut Imperatoris. Fcexrant diplomaca, quae, quod dixi, palam cestaneur.
Sed alio in loco de iure illo commodius reteremus. Illud non cacendum.
Carolilegem extare, quae cauebat, ne Parochix line mansis instiruereneur.
6Mansos aurem illilxcularocabane Villulas cum praediis, quae lingulae sin-
sulis Fecleliis Fuisent acrriburx, omni quidem onecc exempea, nili li quid
Fcelesia debereeur. Durar dhuc Germanicu nomen Sceln Bos, quo Man-
Cam sensilla, ni Fallor, signiticauic. Ouanq aurem SynodiFranciex Princi
pumauchoritace raciticatx non Monachismodo ec Nonis, sed etia Clericis
rlum coniusiinerarene, e nihilcamenminus omne fernicationem seuere
coercerent _ rindicarent: tamen haud ica mulers post Carolum annis pu-
8 blico quodam consenlu, et quod diuerlum Ccripeura in recustissimo cocilio
Nicanoad eum sen lum recepex d probatx docerene, Factum eR, ve P rest.y-
ceriper Cermaniamlesirima connubia celebrarene: Laici aurem (cortario.
odusmohachus Papataclus, e. Mesolus Seblimus cransnominatus est, Co.
consresata, cum licreras Papa relinuicus praelegisset, oranet qi P’apa cdicto
et audientes este, quaeqe cocitio placuistent reciperovellet, sepence canca lccit.
nem es concubinacum non Ferences, Pastoribus luis re coniugari essene libe.
TCKPCTMIEETEt. Ouem morem plusculis laculis recepeu, quum Fildebran-
eilio quoda cum luis in lealiahabico, Ceu impium ee P’acrum decrecis acuer-
sum condemnasser, conteltim licreras Ppilcopis Crermanix plenisminarum
milic. e lionore lacer dorii privari inssie, q decrero cocilii luipraererito con.
ingatiesse pergerene. Ancistesigicur Masonciacenlis, Synodo LleresFordia

## Folio 15 — 1691257834:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
R
TOMr
E FY2
b neoConen(UEKOrEa CR, re parum abTueric; quin Prxtul iple de cathe-
draderurbatus, celerique in cumulcutrucidatus elet, clamicantibus mulcis
lacius esse Fpilcopum Papxe Faucorem occidi, quam dosma tam roesanum et
haerericum cum canca Cacerdorii contumelia promulsari. Neque exem-
peus periculo est Pexsul; antequam promitterer, primo quoquetemporé
curaturum se, quo Poncificem ab huius sententiae austeritare deduceret.
Ouodquidem seriuo, hoc est. FTcinricho Ouarro imperante, accidisse cir. Y
citer annum Domini m L X X X. Lambertus monachus, FlirsFeldensis proi
didic. Mirum aucem aduertum coniusia lacerdocum Ctatuere Caroli xta-
renporuisse, cum Concilia camen illo cempore habita, ac illud imprimis,
quod sub Carolomanno Praecorii Praefecto Wunetridus Legatiis cum ali. 2
quoctrancix Fpiscopis celebrauie, intixc ferme rerba ingenue contessa
CInE; Nonlicere Fpiscopis, aut Imperatori, aut cuiquam pietatem custodienti, quie-
quam contra divina mandata praesumere, es c. FC Sole interim clarius Ac, nihil tam
adiersum Apostolicxe doctrinae; quam lege laca adl casticarem seruandam 3
cogere, quam necroluntas, necconatus hominis, Led rnica divina gr2- 4
tia larsineur. Sed laepe accidie, re quae palam impia sunt, Fucacissima il-
Ia speciepictatis Fccleliis obcrula line. Acque haec quidem de Collegiorum
staru hactenus dictalint: Nunc quae reliqua sunt de Monachis ec Moniali-
buslabiunaemus, inicerim ex alia quaedam, guxe obicernobis, (ve in Farragi-
ne) ad summam argumenei adumbrati masis quam exPrCNI DCFEIHerCVICd
Lune, in Cereuri.
Nonachorum dilciplinam priuacim Abbaces, gerieratim etiam Epi- 5
Scopierigebane: Abbacissis aurem (reillorum cemporum rocem vurpem)
ministri seu L ectores dabantur, qui sacris peragendis e moderanda disci-6
pliriae prxessene. Primum quidem rariora erane Virginum ccenobia, que
paulo post fceminae Augustae d nobiles alixe, nontam pietare, revidetur.
quam lexus amore illecta lummopere auxere. Vnde laudevirginitaris de
commendacione quibusdam permoris placuie criam Fceminas, Peu malu.
muspuellas relare, condere, restiri, congregare, cerram que ad noritam vi s
exinsticuere X exercere. Onod vemamtanco cum tructu pietatis eNetFa-
ctum, quantis sumpeibus consticic. E.F laudari Forcasse insticutum posset, s
ee haec puellaria ccenobia, ceu prima illa Monachorum scholarum instaE
habira Fuissenes in quibus ceneram de imbecillarti, de affectibus obnoxiam -
eatem ririgraves desancti, ac (I ita libuiNCE, MAEFOMX CFIAI I OFAEX de Ca-
Ax certoaliguo, sed conducibili tamen ad pietacem, disciplinx oeneread
tempusformassent de erudissene, quo maiore pudicitia e continentia pe.
Ficae iam et liccetas eriam edocta, religuum ricxe; quoit sibi vel nuptis vel
innupcis concessum Fuisset, mulciplici cum Fructu eranligere poruissenes
Hunc cum longe aliud, nisi tallor, spectarum videam ab ilsis, qui eomodo
virginesinclulerune, profecto non habeo quod caecibus iltis relprobaci.
mis cribuam praecer ocium plusquam delicatum de superstitionem immo-
dicam. Primum enim humanis doctrinis persnala, virginicatem relur de
suo rouene e ofterune Deo, iactara deinde pudicitia, quam nemmo cdineti, 10
ceudiximus, veram assequicur, nisi donance Domino. Deinde scripturis
lanctis, qua liberam Faciunc oprionem caltitaris, relisnoratis vel contem
Peis, vocum luum, hoc es, decretam cemperarix roluntatis sententiaM, TAH-
ei xestimane, ve konectis eciam ex piis caulisrisencibus; probatx lemel e re-
ceptae opinioni renuntiare seclus ese ducant: cum D. tamem PauluS caulaS E
hrabeac, cur in casu aliquo nubere virgines malie curcutqi condicioni man- 12
cipatas; quam inmuxeasmanere: Cumique idem non audeat perpetuam vir-
biria
   e   . 1  1  

## Folio 16 — 1691257834:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
ucacem rllis precipere, nimirum dono Dei equidemraro obveniencem;
illa conera pessimeimbucae, relhac de caula perperuam esse rolune, quia sc.
melin corripheorum suorum verbaiuraca illam promiserune e roucrunt,
duxlicisin tallor, concumelia culpabiles coram Domino: Vna quidem, quod
xem alienam e concredicam sibi, etium hrere rirgines ese constaret, maena
Fraude e ingracicudine pro lua Vsurpant e rendicane: altera aurem quod
munere ee donoDci aduerlus Deum, relur debitorem de Hexu aliis obliga-
tum, clacae lanctirare illa carnis ranissime ractata, libi referunt accepeum, ee
relur de luo profectum offerunt d conlcerant Deo, quod Coli milericordix
Wominoeracreterendum.
Deoperibus enim ec ceremoniis quibuldam propemodum ridiculis ve
Ditiil dicamus; non rideo quibusnam rebus auc commodisrlui ese posicse.
ensillud ricx cantopere laudacum muleis, nisi aur Paulas, aut MaxeellaS, aue
Flcdilias illa laribula nobis cderene, quae digna eene doctrina e Pietate,
quibus libri inscriberentur. Nec enim rocari postunemonachae nostrx ad
vilum Ecclelix Famularum, nec rilo caeruirité preese, denique quod adpic.
taris capeum acrinee, ne sibi quidem ipsis adesse aut consulere, londe minus
prodesleproximo, ridelicerinctula e ferarum in morem parieribus leptus
adeoquereligione obAricx, rene cum parencibus quidem de cornatis, ne-
duri cum proximis aliis rel cancillum commereii ee Familiaricaris habeanc.
Fcreuera dici postie, quod a doctissimo quodam riro dictum est: Canobia ali-
quot non monialium solum, sed monachorum etiam non aliud esse, quam conditoria quae-
dam in quae vini homines oris scilicet cxinertia consepiti sexeliantur, ec lic (E Diis pl2-
cec) mundo linemortui. C onera alia quae dam, qua siciaetant relixionem, re
domusnon hominum nec orationis, sed Dei iplius dicantur, lic aliena linta
culcudiumo, requiin illas secepci de iniciacimundo renunciarue, rc iplani-
Bilmagis, quam qua mundi lune, protiteantur d colanes Cancus enimilliee
preces, quibus hdunt quasque aliis negociando imperciune, quid aliud (Or0)
Cunc, quam elemenca, hoc est mandacahominum ee ceremonix de doctrinis
trominum Colida retragante pictare, institucae, indignae profecto, quae vila
exparce cum eximiis illis charicdeis Fructibus ec officiis coterantur. nedum
ex Scipsis rilomodo pollint auc debeane in bonorum operunumero censeri
exstimari. Sic aurem aliena Cunc ab operibus charitatis illarum Comnia, que
inccclehacamen habene locum, reiactaca illaru rirginitas cum operolarir-
binurere Christianarum casticare coterri nullo modo postic, reinterim con-
ingator cundu dallcalem non actingamus, sux non minus laudis
apud Apoltolum, quam illotuut, quichorumisnorant, aucharum, qua il-
Ixsodum cenriolato corporc exictune. Laborioliorimo illarum continen-
cia es; qua vel habene coniuges, relhabuere, quam harUI SE, quae con-
ingalium deliciarum ionarx Lum. Nec sine caula Factum novimus, veiu-
moresviduas Apoltolus nubeles ullberos sionere indlerie nihil minuspro.
Virgines Lcclelix, necreligione clatae necinAarx protestione, quod Do.
minus donauit, in Dominisleranteeltun, hoernum porillimum cu:
termicane, quod modo decorc lule eptum ad proximi reilicatem percinere
mulances, ne decssemileroruinopia relinc: tocum aucem nihil noi feretes
laborti ee risiliaru, quo cotormes ellericx Chrilti, hoc estomnibi. prodetler
_ 0
bans, quam subicum es prxceps castimonix leruande consilium.
rances. Ntheo caerutidelium, In quo spras Dcus constituie, nihil oficii in-
queat: luis matiibus rictum quaerune, rel ica de luo ricicane, re lupersiti
quodegencibus impertianc: adllac de Palenlibus, de agroris, puerperisquer
e lenio confectis benigne ancillencur: Lubinde divitum benchceciam exsti-

## Folio 17 — 1691257834:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
 ex quo de onDus mereri q optime pONinE. Ouod Aqux sunE, guix vet
raletudine relcondicione retratiantur; quo minus in caeru Famulentur, ca-
men aliis interim donis e fructibus praeesse mulcicudini non delstane. Ia-
lesfuere primxe illae Eecleharum ministrae rirgities ee vidux; quaruin Pau
lus ex Lucas meminerune: cales ex hodie ex opuleneis ee maominominis rir-
ginibusnionmilla, quae domunm pauperculas inuitane, néc carnis nodo, sed
animi etiam cibo latiant ee inebriant, (cribere iutriores e legere docene, ad
pudiciciam incerim e partimoniam e pacienciam masno studio inhortan.
tes. quippe hoc rrohncinnupeas probac Apostolus, quia liberiore condi-
cionedonacie, hoc magis quae Dei unt curene; quominus colendis maricis
liberisq educandis, e religia coniuigatis opera molestia, impediinE. Nee
minus incerini probat coingiistarum, re quimalie viroines caelibesqi nube.
requam rri, a contellus sic, honorabile esse incer omnes coniusium, ee cu
Bileimpollurum. Verumi cegno Deipromouendo incentus, porioré esse exi-
stimat eumstacum; qui ad piccatem colendam e supplenda charitatis osti-
cia quamminimum romorx hiabet, qui proprie quidem illorum est, qui in
hancliberearem dono castiraris asseruntur. P’orro illa virginitas, quae vocis
auctorata, e septa pariecibus, oeio praecerea e inerei racuicare Aaccessir et
difluie, adeo nihil haber cuni Apostoli laudibus commune; re ec reiectari
eam e damnaeam ab eodem conster: reiectam quidem, quia cuim oeio ec in-
ercia (renihil de supersicione dicamus) coiunet a cA: damnacam aucem, quid
nec liberam nec oracuitam, Sed humanarum Canctionum crrannide institu-
tam; innicae etiam ee conca puella peohtentur; quibus camen succum
bencibus e palam lascinientibus Pxaelulum indulgencia, (quemadmo-
dum de Clero omni) relcorreneur permitcie, re nubane non permitrit. Coni-
stataurem Paulum in riduis vel maxime arguissé ociuni ceufomentum im-
pieratis, nec aliamasis caula rirginicarem et ccelibatu extulissé, quam quod
instrumentum Forene ecadminiculum praecinctae iam ee opcrole beneticen
cixe: in existela aucem ad C. oritithios; rbi de caelibaru e virginitate disserie;
pexcipue danasse quidquid aduersum scripturae, hoc esthdeilibertacem, de
humanarum lanctionum peaescripro cum conscientia recipitur. Diserre e
nim inquir; precio redempriestis, nol. se serui fieri hominum. Rdhee palatm celtaeurs
Hemim se laqueum proprix lanctionis iniceturum. Ped liberum relicturun,
quodliberunobis reliquie Dominus. Negi eguidem istioro, quid magistri
quidam Scholastici coremplacioni ee oracioni, e plu sculdritinter (e puella
rum prinarx Ceilicer ex captinare sedulicati e Benchcentix tribilanit: led hoc
malori hiducia tiorum opinionem reiicio, quo cerrior sum, nullum vsqu’a in-
Ricuci eiulmodi inrniuersa seripeura extare exenplum. Necmirum quiderri
Plerosquetantopere laidasse, quodipsi lune protessi. Suum enim (ve in pro.
verbio) cuigi pulctirum est: Aenon Ctacimi piumi, quod quibu sda pulchruinis
e in speciem religio lum cria rilum est. Vecac enim seripturaidageré, quod
rectum estin oculis nostris, nis Domiium idiplum il berC Consicerit. RFNE
urum non est, quidquidauro EesIEUI, aut aurum SpleNdOFCIIIEaTUY, iFatON
esFrepence rirgineum, quod nominerirginicaris cum iactaca ec incili cor-
Poris incesricate iactatur: liquidem rirginitas; quam de carnis incezritare
mecimur, adeonon est viecas, re ex piis se impiis communis existat. P’euden-
cumenm a cuscarum  u Chirictus meminie, neque eas probae; quae
TaLHDAAESGCLAHCCKCCLIASMICenceS; Sed eas quae incerna puritacis oleuin re-
Sca. Llodenec teris, el obicibus, nec repagulis opus habene, qua verx
tonc rirgines; nequelane parieribus seu riltariis includinecesse est ne quie
corpuoriolet. ritalur enim non eani corporisactu, quam animi contentus
rirei
lee eeeso aeo ees ecae

## Folio 18 — 1691257834:0050
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
VIISIMICaS, ICde locamentem (ve sic Gregorius) muniunt, quod si defet Spiri.
tus, non adiuuat locus. Potaecclesta, quocurique l0c0 eAt, corpus Chricticst,
quxe Apostolo resteideurat in primis, ne quam specie maliin omnicreden.
cium caecu Ferat. Nemo Facile cactus est, qui rel Tolus, vel cum paucis coiun-
atus est, nec ririum eApropriarum, se d eximixe grarix, cum illo carnisincen-
tiuo luctari, re rictoriam erium pho dignam reportes. Proindehoc lanctior
exic rirginitas, praelertim Faminea, quo pluribus Adelium sele commilerit.
Acque ica fecisse recustarum ccclehiarum rirgines constat. Satis enim turx
Cunc relcastissime rirgines sub magistratu, qui rim, traudem e iniuriam rin
dicat; nec inuitx continebune, quxe rulso praestane, quod donauit Domi
nus. Veinam aucem carere hominum doctrina poruissemus, quam certum
estadeo intelicem esse inreligione promouenda, re quam libet Forcibus ad.
miniculis adiuca nihil tamen prokciat, sed hoc tere lolum perpetuo conaru
TuoaRlequatur, redum a Dominidoctrina ad lua placica dcheie, poltrema
iuxca D. Perri diccum peiora primis efficiat. Oux veronon lunt virgines,
vecunq inclu(x _ oblerata, adeo corollam non merentur, remeliore con-
dicione tuerir aEra illa in lupanar cracta, quae animi interit puritateinter
Anselosrerlaca eAt, quam illae sinc, quae rirginum in caecupolice de lupana.
ri cosiranc: in quibus iuxcailludpocex Saerrici.
Deprendas animitormenta latentis in aera
Corpore et.
Veprotecto conster optime sensseillos, qui Ornecia pluseutis in locis aet
disciplinam modo capiendam Fundarune, libera incerim optione relicta in-
srellis, reretnuberent luo rempore esresla, siulta causa inuicarene, vel
canobio delectorirgines manerene, modo in eo satunee cellare, necoci.
um alere, (ed adese e prodesle Ecclelia luderent. Verum ehasaedes ocio
e superstitione contaminatas videmus. Nam d ip(a cerrae normae addicta,
cantu, resticu, preculis, vocis, se leiactane e venditane ica delire, veca-
nere _ in lacris legere pium iudicene, etiam sinibilhorum, quae vel mustane
vel modulantur, penitus capiane aue incelligane. Adpingune de hoctiis
fuis Francileos e Benedictos, ve relinde costare pollic, incus esse Nonnas
quae rejecta Christianilmi puxirace ad hominum doctrinas defecerine. Ita
nihil Caperstirione considencius, nihil Cupimus, nihil arroganrius esse (olet.
Dicuncenim ec has oprione lonse posthabica, malle FOrnIcan Per CanOS
bia, quam mmaricos quaerere, ee coniugali molectiae pruriencem libidinem
subiicere: Duin laris esse pucances, si pinsuiilloin tuxu atque ccio lagina-
ca, nomine et habitu caltimoniam protceantur. Id quod intorum illis ulu-
venic, qua relparentum imperio, vel cognatorum perlualione, vel praecipiri
aliquo consilio, canobium insreae vocum sulcipiunt seruandae Castitatis,
quam nisi Dominus donarie, limulare quidem postune, re alia pleraque;
practare non postunt. Perinde enim acque animalia quae dam non man-
Suescune, quancumuis blande cractata, sed dimisa ad ingenium redeunt:
ita caro nostra, quancumuis accentishominum consiliis demulla per lualaci
Sublidar. tamen non mansuelcir, nec poniclibidinem, sed ad nacuram recur.
ric, nisi Dominus ipse dono cam calticaris cicurarie. Viderune, nili Fallor.
Proxima saecula, quam probe quorundam consiliis luccellerie, qui in ho-
minum grariam, ex priuaci commodimagis quam pieratis aspectus invitasf.
lias coenobiis incrulerune, violencissimo illo cactiratis iugo impolito: quod
quidem post disciplinam nuperrime per ocium ee opesluxatam, ita repento
excullum elt, re monalceria non pauca propemodum in lupanaria dege.
necaine. De Cermanicis aucem loguoc, negue his omnibus, llacis erin
Catten

## Folio 19 — 1691257834:0051
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
caste; etiam s pie; releriam eaure, sinon caste, multis in caenobiis rivi-
cur) de hismodo sentio, quorum ita pexesticuta est cactitas, re memorareli-
bidinem ciera pudorem nequeamus. EE monere quidem hactenus decasti.
cace hominum decreris instieura libuit, ne quis hoc iplo probare me ho-
diernum monachilmum pucaret, quia recerem eius disciplinam relu-
cidionam memoratu recenseo. Non enim probatur aliquid, quod iudi-
CaTUE, e memorandum proponituT. Ouanquam cuperem (quod antcL
quoque sum cestatus) calia hodic esse, ee cribus proximis (xculis fuissere.
cera inonalteria, qualia cunc fuerune, cum instiruereneur. Profecto minus
nobis curbarum riciaca quorundam licentia dedisser, neque auctus in tan-
cum Fuisser numerus caenobiorum, quae rix xstimandis sumpribus hacte.
nusccclelix Lacinae Lustinuerune. Adhaec, arma nobis torcasse in prompeu
eene, quibus horum conatus reprimeremus, qui iustistimis de causismo-
cicocum illud hominum commencum, Ccandalis nimirum es erroribusre.
Fercum, necrno nomine perniciolum, non damnant modo, Ced abrogancet.
iam es Follune, lacius esse arbirrati, desperari carcinomaris contagionemre.
Ccindere dereliquo ceclelix corpore, quam committere, remedelx Prxtex
cu malum serpac, ec amplius noecat.
AdCANOHIA AUEEI MONACHOTUM VExCucrcamuE: Constac Abbatum ele
ctionem perinicia magna parce ad Principem perrinuisse, cuius ea cura exats
renonnihidonei eligerentur. Dua in renec opibus, nec generiadmodum,
sedaecari e rircuri deterebatur, e inbebat Regula, re in Abbaces illimaxi-
me eligerentur, qui Caerae seripturae periti, praecerea casti e milericordesel
senc, nec nisie Dominipraecepeo suos erudirene dc instiruerent. Vnde cla-
reapparet, quod ance diximus, primos monachos praeleripro illoriex ar-
ctioris, non aliter quam adminiculo quodam e ornameneorlosfuisse. C la
macenim vel Benedicti Regula, lc aliudnon ese, aur protiteri, quam legem
quandam prohisiniciandis ex instituendis, qui Christo olim essene milicaru-
si: imo addic, aliud se non rrsere, quam ealem obedientiam, quae ChristiA.
demprotessos, nec elatostaciat in opere, nec quicquam sibi cribuat dehis,
guae dedir Dommus, sed operantem Dominum magnificet. Simultamen
magnoerrore, et lalurem docet ex obleruatione doctrinx hominum, e ope.
cum siduciam Corcicer inculcas mulcis in locis, re vel haernacaula nega
ri non possie, Regulam illam, quam hodie Benedictoadscribune, necrno ali
quotempore. nec ab rno lcriptum, sed dosmacum ex ceremoniarum ac-
cettione lubinde ab aliis acque aliis mucatam ex auctam Fuise. Porro Caro:
lusImperator cosnomento Magnus, communiedicto permilit monachis,
ve Abbates iph legerene, quod ance se ee Pipinus pater mulcis cano-
biis indulserac, adiecta camen condirione, ue ec Rcoumauchoricarem pro
more agnolcerene, iuRisqueillorum parerent et requielcerene: quodin
secuci camen Principes neglexerune, Capius ordinaris selectisque criam
excernis; qui monalteriorum habenis adhiberentur. Sed nec electio
ne ambicio sublaca, auc auaricia repressa est. Nam e a monachis lecti his
riciis obuoxii erant. e raros dedero Principes, qui per luxum e intempe
ranciam caenobiis abuli non Fuerine. Vsque adeo enim Carolo morruo,
ad quaectum et delidiam per domos illas declinatum est, re Ludonicus A
lics, C. oelto aguis habilo, Cbactus Fuerit, abusibus quibuldam Corre.
eto relere dilciptira alticam reuoeare. Futichii cuiusdam do-
crina trerus, quem magne M prerio apud Ludeuicum tuisse Vincencius
ScHIBIC. Celerum he se Guleem recunque redincegrata disciplina durauie.
qtuo tindouie obariae non clericismodo, ledeliam laicistromi-
0
nibus,

## Folio 20 — 1691257834:0052
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
nibus, in beneheium (scrocabant) concedereneur. L egimiis aucem ex subi
Dasoberro, quo regnance Columbaniis Rheciam ingressus est, eodem
morbolaboratum Fuisse. quod ipsum palan indicat diploma Repium, quo
cauetur, ne rel Epilcopi, rel laici quicquam iuris libi inredicus monaste.
riorum aut pocestatis rlurpene. Alienos autem e exorres, qui recundis
monasteriis impoliti sune, parcim eximia side Fuisse inuenimus, parcimra.
Pacicaciscantae, remonachimuleis in locis exeniplocerrici rivis dum ABBa
eibus alios surrogarene, ne priore moriente lupus aliquis Principisconni.
vencirimmissus orallari; exnocere caenobio portet. IIlud constat; immo-
dicam quandam licenciam criam F pisCopOS, R eGUI FaUOTCFrETOS, in mo-
nasteria sibirsurpase, haudraro nequissime cractatis monachis, plerumque
hurem ita rexaris, ve relinuris Abbaces darene, qui luo nominererum po.
cixentur, nec aliudillis permicerene, quam quodipliusisenc. Celebri zu-
cemmore est obseruarum, re qui a monachis electi fuillene, honelto aliquo
comitatuad Principem mittereneur, quiratam electionem haberet: Contra
auremi electi sdem dabant Regi, idque iuramento intercedente, ne aliud
prasumere rellene, quam Principes de religione e publica aequitaEC CON-
Sicuissene, nere aliud suispermierere, quam monalticae disciplinae norme
expoltulactet. Onem quidem contirmacionis morem durasse laris constar
vquein Rudolphum Auind(purGeNSEm ROMAnOTUM R egCM, qui CIFCIECE
annum Dominim ccc. ex humanis exceMc. A deo recens e nupera csinue-
cicura illa Abbacum Germanix, quam proximis annis Poncitices suam fe-
cerunes cocancea laeculisnon niliin Regum manu policam. Necindignum
enim nec alienum ab aequicate ridebatur illis, quorummaiores, quique ips
collesia passim e monasteria Fundassene, prinatam que electionem niona-
chispermilissene, quique ancenon nili Principe delionance Abbatesacco
Pilene, non minus iuris in insticuendo contirmandoque habere; quam an-
reaineligendo habuissene. Suas quippe opesillisimpenderane, suo inrcono
Poluerant xditicia, suis legibus institurisque erant curati, denique lua CurX
ex diligetitia inera metas veceris disciplinx concinverune. Leximus aurem
receres Francorum, ac post eos, primosillos Germanorum Reges _e ImPC-
racores, sclaroe eam pocestarem exercuisse, ve e Episcoposdarencecele
his, e defunctis alios Turrogarere. Praesulum quidem aliorum, sed nonnise
domelticorum consiliofreri. Sed e idem ius aliis principibusita contule.
runc; ve e legere e Turrosare Praetules apud ecclelias sux dicionis licuerit.
Verum reomniinnesocio piccaris ex relixionis est Factum, videliceE VECOE-
cidie dereriora kerene, et Subinde degenerareme, quae minime improbe insti-
tuta videbantur, ica hoc quoque more sensim luxato decritoque hodienon
nisRECATErNi, verocacnomnohdem AbbateS Regibus pEXstenE. Ouod
omen anteannos, ni Fallor, erccentos monasteria nostratia longe rum à
dominatu aliena, in corumignorarune: nulla magIS CauSa pEXelenCaTIS AB-
bacibus, gua rHaCIeS CHCtuX Functionisministri pergerenE. Reciarum E
nim adnationum nomine (quod retereS ChaTEX PExFerunC) non regalia illa
nupetrlurpaca, sedagri ee praedis d leruicia eria Rerum beneuolentiamo.
semuleis caenobiis Principum electionem, quam priuata e domestieario.
cuic. Impuros quidem (xpe dedit Regiim auchoricas, qui certe maono ee re
rum et disciplina damnodmissi sunc. Monachorum electio mulco (xpius.
nalteens donata, incellisenida lunc. Recahum nomen recentius non lerimus
in Chronicisreceribus. Nec Fuie quicquam illis pacribus regulae, qui pulla
velte induri, vlera e suprabapritim rocu ao ClaM, HOCCIEPFOPTIO, mun.
AuMa DlOrIAM CIUS AdIUTAFUHE. TIIHA COMILAL, IOHDCHIIMASHOCITUTaM TU.
Aueo

## Folio 21 — 1691257834:0053
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
TONr 5 2
Rudiis de factionibus eseraca, nihil non commouie, curbauit e perdidic, acgi
id quidem proximis maxime saeculis, quae palam suppressareligionenonniti
dominacum ex crrantidem quaesiuerc. Perinde enim acque in rrbe quon-
dam, ica in collegiis ec monalteriis quibu ldam Cermanix nostra est actum, 
corrupeis se contaminatis sustragiis Expediverhlecti Cune, qui repence am-
bicione extimulari, ac relut Furiis actiince cedereinuice, nec monitorem
Ferrenorant, Cedodiis alcernis, (qua ambitionis estrabies) inceltinas e exi-
eales discordias ica exercuere, es opesillas relisioni dicatas bello ablume.
re, e cede etiam partium rictoriam reportare libuerit, gloriantibus scilicee
de exultantibus quibusdam, si ri ec armis obtinuissene, quod Maiores sui Re
sum eurx ee curela summilerane; ne nocere rila violentia poher. Itamira
quadam rerum cduerlione Factum est; re mueroriem eriam in lciplam Arin-
Xericnionastica auaricia e ambirio, ex quo cenipore inhonorem e domi-
nacum abiic, quod anceanon nilioneris e laboris Fuissee. Sed serocamen il-
lapeltis, nec nilopulenciora motasteria rentauic. Prima enim; recurique
riciata, nec languine luorum rnquam, quod sciam, Fcedata sint, nec bello
intamiam concraxerune. Scd de Abbates receres quum grautus dissidium im
mineree, non armis carnalibus, sc dieiuniis ex orationibus pugnabane, nec
cantaillis auererum aucriculorum cura, rehorum gracia Christianae mode.
AIX. e sponce recepex disciplina liberer oblivilei. Ouadamcenus quidem
e illos centauic cupiditas, quae mehereule rel primis illis monacteriis ad-
halic, sed pluris camen innocentia xstimabacur, quam re permictendum sibi
illi duxerine, quod pontremiillimonachi nihilminus quam monachi, sbi li
centissima procacitare permilerune. Neciam nobis sermo est de lectis e (o-
daliciis Fracrum, qui Mendicantes cognominaneur, se d de hiscantum caeno-
biis, qua longe ancenacosmendicantium ordines Fun lata de reconcinnata
fuerune. Ouorum quidemi religioni a racuicacire cosuleretur, Regumedi-
cto consicutum erat, re quemadmodum collegiis ica de monacteriis aduocari
adhiberetur, quosricedominos alicubi vocabanemonachinee paruo honore
dignabentur: Principu nomine, a quibus impolicimonasteriis tuissent. IT0.
tum munus crac redicuu seruicioru, praediorum, rerumqu aliarum, quae luris
IDNALCLHOFE CFAHE, CuTaM gCrere: Frequenter quidé e Abbaroip (0 _ Fracri-
busiconum Lahibieis, i quid incidisser horu cognitione disnum. quanq
inaC domniuh postrema monachus cura erae longe masis teligio
niquam laeculinesorus addictis: prxcipuam, re dixi, screbane Aduocati, qui
cacdillatere de ricina Noollitate legebancur, quo maior Foret aurhoritasi ne
dam sulequam caenobla rel errore relisnorarione susciperent. Rarxta-
melMMonacteriis emplodum tabule risebaneur, FrequencissimC erane Dona
ionum, requae cum fere nounisidonatis rebus alereneur. Vnde moxpauloo-
Pesila enacx lunc, quibus ossse laceqi omnia patuerune, canto spatio agro
rum Pacoumq CorrauB, quantu (veaic Pertius) miluus oberret. Pabulaso
sucs abbal homminc inlcrdebancur, cuius quidem absenris ricem Decanus,
noncunqua de Prapositus serebal. Addebarur auc in charris, de trarrum e Ad.
vocacicosensus, ve exempHSLAII: Feo Bernardus Aucia Abbas cum consensu fra-
te. Decani e Praepols lere lae pueuse prae leribebane. Mirum aurem rel sim:
Plicicare barbara gencis, relllllelio breuiratis factum, reneque incabulis, ne-
que in chartis Franciets auc Alcanuleis, quas quidem ridere mihi con-
cisir nulquam cogno rel abBacumi; vel Aduocacoruim, bel cestium aue
Conitum asscripea Celaleut. Cuum hodieprope omnibus incabulis e Syn-
Braphisitareguicacus, rel aclnc omnipror sus tide de aimacione cateane.
Nec
trammeorumes Aduocaltet rahutat. Oc. Adquem modum, absetire Abb2-

## Folio 22 — 1691257834:0054
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000054.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
V. M R E R Y M
Nec dubium camen esse queac, quin illis saeculis eriam Ceruiles ee itisimo in
loco hrabicae Familix suis cornominibus non carverint. POrro Coli Abba-
cesmorem antiquum recinene, nomine scilicet edico, nec adiecto conno-
ritine: quod de ab Episcopis humilius nacis custoditur: Nobilesenimfere
genus edune cognomine prodico, quod rereres Ppilcopi in cocumneglexe.
FunE. Nam _ Romanis Rpilcopis ca conluecudo est, re nomen tolume
dane, sed numero tamen adiecto, ve quori ejus nominis existane, intelligi
queat. Ouin _ a Resibus _ Iimperacoribus receribus FranCOruM CAMO.
deracio custodica est, Tolisnominibus aedicis, reanciguis in diplomatis ecta-
Bulisnon facile incer Carolos. Pipinos, Carolomannos, de Ludouicos, (po.
cissima Regum nomina) nisi remporu ratione aliunde obseruaca, dilcerne.
re queamus. Criminalium caularum cognitio ad Comites pertinebat, à
monasteriorum administrationo adeoaliena, retaeinoris locotuisterhabi.
tum, si quis affectasser. Posteriores quidam Abbates, e proximis quidem
annis, dominandilibidincinsammaci, Reoumque abulinduloecias ne hoc
quidem gladii e aeculiiure, recum que prophano, es cum monachilmopu-
snance, carendum elle duxerune: lacis interim religioni factum arbirraci, A
non ipsi, Sed laiciministri suo nomine cognoleane, quum iplitam en ec suO,
e fraerum suorum nomine ius illud horrendum haurien di lanouinis a RC-
sibus e Imperatoribus suscipiane, coque nomine fidemillis, a guibus acci.
piunc,iurent, quodne Epilcopi quidem, lonseminus quam monachiaddi-
Ati eiuracis iurerilo in Pese (modo Christi sineministri) CrANSFerEC PONUINE.
Dabantur aucem _ Abbacissis curacores, re supra dictum ekt, quos ex illa ae-
eas Aduocatos et Vicedominos rocabac: quibusnelciis, non licebaerilum
contractuum pactorumre genus, quod modo in tabulasreFerretuT, pertice.
TC. Vecuerat _ Ludouicus, ne Fpiseopus auc AbbaS, aut Abbatissa Centena-
rium Conicis Aduocatum haberet, acque id quidem quo minus suspectaiu-
dicia esene, in quibus de monachorum monialiunque causis (xDecoonO.
sccbatur. PranEaucem centenarii iudices ferime Nobiles, a Comite consticu-
3ri, e anumero, veridetur, appellaci, quicertis de generibus causarum co-
4 onolcebane quemadmodum ex Caroli e Ludovici legibus Paret. A d C0-
S mitem aurem referebant Aduocati, si quid dignum ejus cognirione indica
(ene. Iudicia celebriora Legari Principis rempore constituro; post hosau-
tem e Comices et Centenarii, aux horum ricarii peragebane; quae qui-
demFrancis _ Alemannis, barbara voce, placita dicebaneur, _ placitare prO
corsurpabane, quod est placirum celebrare, quam vocem in Carolieciam
diplomacibus levimus. Moris erat primum, ve Aduocati canobiorum no-
mine pracita, Eguidnesoriiinclmet, adirene; inde inoleuir, vE et AbbateS
irenE. Nec absimilia suc Mldiens illis receribus d convencibus, hodierni
conventus e iudicia, que hodic ruso Neichetas Sammergeriche) Boriges
riche Candeag nominamus. Ouippe placiti rocabulo etiam comiciaimpe.
rialia incelligebantur. Ludonicus enim Pii filius, post pugnam ad Fontane.
cum cum tracribus habicam, ex obcencum Getnanix reonum, placicum apud
Vimam celeberrimum legicurhabuisse. Fcexrac praeclara Ludonici Piitari-
8 ctio, quaiubebat, ut in Mallis ex placiris primum ommum; vidua, pupillie paupe-
resanattentur: ex si ad causam acendam inhabilss essent: datu palionis Lunarentur,
Mallum vocabane conventum iudiciarium, Canoegeriche) in quo praeter alia
cciam deliberrare eelermiture, eacictoibus abebacut. Llal eltamLet
Calliua, quaeremindicatam in MManorichonMal. RCleIOHRC,NONrE
prodem, aucimicandas exilmem roces BalBaras, sedir de cacu cempo.
umadmoneam, nec sileatrel basbare rlurpaca, quo queatre, qu e illis (aecu.

## Folio 23 — 1691257834:0055
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
OMYS TER FY
Iistelipca suncincelligi. aciri enim _ Malli lex Salica ex Alemannica crebrL
Faciummentionem, heccaceneroc es illas Chronica nosttaria, qua ante an-
HOSFTCCCNEOS CeriDEa MANC. ArbierOF aurem diverla Fuisse ex patce ibiudiciis
Supranominacis, illa quae L acine publica indicis rocamus; rulso Bochgerich.
In hisenim de Facinorbsis plectedis staruebatur; quorum cognitionem Co.
mires fere absencibus LIncipis Legatis agebanc, qua ee meri imperii lignifi
cacionecellisuneur. Ialiis auremi de appellarionibus, aliissi id genusci
vilibus caums, quae Lefdcorum Regiorum auc Comicum praelentiatn requi
rebamc. iuris dicione maris, quam porestare, cognolcebaneur. Oualemho.
die aniuum concencum illustres FTelueriorum pari, (ub Fectumi loannis Ba-
Priltae in cascello Thermarumagune, non modo de appellacionibus comu:
nium Pexfecturarum, sed de relatis etiam ex obiter enatis cautIS, gnarum eo:
snitio ad Cummum magistracum pertiner; deCerMenTEs.
Loca ipla condendis monasteriis delecta, principio non nili Principum
Fauore concedebantur. Oux siliberorum homminum tuisene, de donatanon
ellenc, permucarione compenlabantur: C Alcalia, religionis caulla dabancur
Abbacibus. Vnde rerisimile est, quod in Chronicis caenobii ad5. allum lc- 2
simus, Sigibertum Franeorum Regem, non illum Austrasiorum, qui Brune
huldam rxorem habuie, sediuniorem Dagoberci ee Ruaguedcun do filium
Beaco Callo partem (plux, qua hlcalis erac, quam Abezellanam hodie roca-
mus, promonasterio ordiendo donasse, quod annisminimum centum ance
imperium Cacoli Factum esse collipitur. Vc vel hac de caula constare postie,
rixaliud monalterium per Alemanniam; qua cum regni Francici parserat,
retultius exrare. Siquidem Dagobertoillorconante, qui sedem Constan-
tiensem primus insticuie; Rheciam nostram Gallus insrestus est, nec mul
eo postea nemus illud Submontanum ad eiuum Scainatiam situm; inco-
luic, cuius proxima loca ei demum Sigibertus donauit. Fremam quidem
aeque eriam solisuainem Monachi Chronooraphi nominane, rerum paulo
frequentior hic seceslus fuie; quam auc Liremi aut deserri nomen sereret. 
Delertior quidem erat ager ABrZellanus de inculeior mulco, quam hodie
existat, illo marime in tractu, qui a monasterio recta ad Alpes procenditur,
sedeolonos camen habuirnon paucos, Ceruos ridelicet Alcaliuos, per Cyl-
ias illas ex dumera disperlos, quos dono Callus a Sigilberto acccpit. Nec
prorlus Colicudo fuic, rbi hodiemonacterium est. quippe lua iplorum hilto-
ria in liceras relata constat, proxime monalterium ageos tuisse nobilium et
liberorum hominum, qui Gallo denaci poltea tuerine. Indiciis cerristimis
constac, ilo in loco, quem rebis nostra maenia cladune, ance Calli aduen-
cum, Non trequentem modo, ted rererem eciam e Romanain retusta
com pexterentem hrobicactonem tuisse. Fe sunt nuperrime intra pome-
ria opbidi noctri repere Mlorris haud procul xde parrochiali D. MIa
ent degetei ex aerei uni Romani cum Imperatorum recerunr inseri
Pciete, qui rel remocam anciquieatem, aliis quoque de coniecturis appa
reitem indieane, de quibus nunc dicere omiecimus. Ad insticucum ince
rim tellert, leienau elt, Moatteria recera libenter illis Lpilcopis pa:
rume, iquorum diceceheleructa: nec multo crane Prelorteris p2. s
naior erar ex lege poena ilh coulticuta, qui monactium pullassee, quam
Se, verique Calucat vs Leoporum monicis ob segnebantur. Caro.
Joagnoplacuie, Locopireterimore comperencem monalterioru cu-5
tam gererene: comra auremmotachis horum dieto andientes esene, quod
rochlanis celebriores Abbacos, nilalblius illos relisio commendalict,nec
qui Diaconum. AbBales Cil Paleorum; Presbyceri muiltorum cutam

## Folio 24 — 1691257834:0056
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
2
A NE A N N
d Ludouiei Eliilese cautum est, nec licebat Abbatibus, ve excernis selene-
Sociismilcerene, nii eos Epilcopivel tua auchioricace, vel Principis iutu, ad
necelariam aliquam Functionem cuocassent. lildem enim eriam conciliao-
mnium Excularium officiorumrsum adimebane. Primum omnium auaricie
accestione Factum est, re Epilcopi luis ecclelis non contenci, de occupancdis
expilandisquemonasteriis consilia captarene, non iam ad disciplinamreti-
nendam, sedad ouxstum ex luerum Faciendum incenti. Vnde Mox AbBaFCS
calumniis concumeliisqi peciti de exagicari d iugo exeurienao, e declinan-
da Fpiscoporum errannide deliberarunc: quandoquidem ec iplis non hom-
nummodo priurcorum, (ed Regum etiam e Imperacoruitavor ec indulgen-
ciz nihilnon pollicebaturinec paulo optabilius ridebacur, proprio domminio
praectare, quam alienis parereimperiis. Adeo verum elt, quod quonda à F’a-
e biano Philolopto dictum Seneca in conerouersiis retulie; Dierias Seilicet
frucalitatem ex pietatem impuenare, praeterea malos patres es malus filios facere. Tu
Primum enim labalcererelisio caepic, quum qui illipextuere, divitiassen-
tire, admirari, ex consectari caeperune. Ouare Franeis etiamnum resmanti.
buscontisit, ue Abbaces opulentiores receri more a insticuro riolato, re-
Ccistisque obedientix rinculis, cocos selereiectis Rpilcopis curela Regum
commilerine, et diplomata impecrarine, quibus adeo afferebaneur, renemo
quicquam iuris, excepro Principe, in eossibirendicare posset, quihocho-
noris e auchoricatis L. pileopishabebat, ve disciplina monalticae recinendae
gratia coiure porireneur, quo in monasteriis administrandis ex exisendare.
ligionis purieace, recerum Principum auchoritare ex coscicurione donarier.
Senc. Primaisitur exemtionis species, qua vel bonorum ex piorum ancisticu
iugo selemonachi luberaxerune, illa Fuic, quam Episcoporuinsolentia de a-
variria acceptam reculimus. Sccunda que pestima Fuic ipsismonacbis debe.
mus, qui Principum parrocinio clacis de suam illam ad opulenciam admissi ee
coueri, demumne ipsos quidem cam benemericos Principes adeorcuerici
sune, quin saeculis in securis ex proximis quidem, quum Romanorum Ponti-
sicum porestosnon modonsens, sed Formidabilis etiam Facta eNet, _ con-
cempeim iam ab illis Germaniae Imperacores eractarentur, sen sim cstad vr-
bis Ancistires discestum, ee Romanae Cedi imm, ediate (VE VOCANE) Subiecti (UINE.
qui Francis e Transthenanis Cermanixe Principibus opes omnes de Fortu
nasuas debebane. Lanea enim indulgentia habicis reillosmerito parencum
locorereri damare, neoue aliosquaerere patronos debuillene, quorum hidei
_ prorectioni sele committerene, quando ica ab illis iam inde a iactis funda-
mentis procecti e defensi Fuisene, repraeter omnium rerum sccuricarem, 2d
opesillas e lacietarem plus quam modicam, non nIEI Principum FAHOTC PCF
c.gacaeCatulil. qubuS L. BHCOPOtUM eliBtIcaLI
venerine. Primum quidem nostriregnum illud nouum rebis, quodreiecta
Imperacorum auchoritace sibi ipsis nullo iure Pontikices arrorallene, edmis
raci, de luiscriam, hoc est de priuaris Dominis, cogitare caeperunt. Ouide-
nim aliud erac, sedi Romani lubiici, quam Imperatorum ec Lpilcoporii rete.
ri iuri ex auchoricarinuncium remiteere: quando iam orbis libiperlua (iAet
ita omnem ccclehastiea adminisrATIOIIS POCCHCALCMTMHIMIC PCdCIC, reguIa-
quidlemel le disillius nuru ee roluntare deccclut ee,  pu ne .
Petacoribus quidem, nedum Lpilcopis etectel. Lestt
quialienis opibus inhriabanC, hOCTHO DET IMILIA CTAMCCOILLCHCI GBOALION.
cela pacrocmug; praecexcu dicisima Ciermania monacteria luat utt palcicus
tecillent. doniscriam e privilepiis, honoraris AbBacibus. (MdMaje
au a annulus de landalium, e manica remalas l’apao a
Abba-

## Folio 25 — 1691257834:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
CCON
est
abbacesiam luos requarunc.) lam enim dicissimos quolq Pexsules nostrates
candem in nastam illexerane, ac veluemuro seplerar sux ledis potentiam, ne
quid inillam impine praelumere Imperaiiores nostriposlent. Cuiconatuir-
hiluccessie, tacile alia secura lunt,  allii ridelicerredemtio, arnarx, invelti-
cure, induls enciae. quae nocri, Poncitienm porencia ee amplicudine comoci,
sed e claricuccla, quae rel lcesum manuscoereeret, rleo etiamillis cocesse.
run. Veruiuriilli d mori exemprionis nuvernato cum rere lanctus ABbaS
Bernardus relister.E, negaretq id licere Abbacibus, rehocmodoorio e li-
ber.ae colulerent: (quippeiam ridebar, quem innerunilthac colilia demu
essem crupeura, eamen lalus facale illa calamicatem adeo arcerenon pocuici
quinbreui postracepore, quum cofectaiam ee bona ex parce opprostap Ita
liamKesum dignirasinceres, caenobia Forcunatiora Papx sele rucela comit-
reremagao numero perrexerine, moremqinec probumadmodunoctone
Aem, liceris auecabulis ac cirulis eriam suo nomine ae diris, palam ostencariiri
quod anonullis camen primum ducentis annis proximis factu esse constat.
VCJ enim ad Rydolphum Auind(pursensem Germanoru Regem, Aleman-
niae monalteria rel prima d dicillima electorum Abbacum coprobacionem;
quam rulso investicuram vocac, no a Papa, Ced a Principe, vel Resc, velImpe
tacore peciere; nec ad Pocitices, led ad Principe iuramenri praectandi grarid
millilune (quod alio in loco admonuimus) qui priuatim e domestico Eraeru
colentu in Abbaces electi Fuissene. Vecus n. illud ee Canctuius, cum dignitaris
cum etiam auchoriraci Romanoru Principum, a C. onstancino rsq. Maximo.
cum tructu eccleliaru omnium cribucum cA, quodiplum polteaingenci dil-
pencio echorribilicum perrurbacionerelisionis, nec linc armis ee languine;
silde Ponciticum ambirione ec adepeu. Francis quide illud perC arolu, re di
rimus, FlacrianusPapadonauerat: quod quidem minimenecesse fuisser, nisi
iildem eciam imperii nomen ee curam donaser. Pexperuacum tuic Empera
corum rrbis Faculeas, electos re kpilcopos coprobarene, aur hiustae caula tu.
illenc, reiicerent. Primus omnium Gregorinsille, ve Vincencius eradie, qui
VI. conomine Papatuie, Cleincicho III. imperance, circiter AnA. DOM. ML.
Hladciani consticutione riolaca, inuelticuram ledium lcalicaru redicare sibi
est aulus. Dost quem Grregorins VII. FleinrichiHIII. dignicato lupra modum
concempea e rexnca, idem molicis est, nitenei licer exanimi sencencianon
successerie Demum Calixcus II. idem laxum roluit, Fscinricho V. ca maxi
mecaula, in rebem admilto,  Legacis eius apud Surriam obuiam Factis pro-
milisser, iure seleinvestiendi celsurum, quumminimecamen ceserit. Vnde
diris douocus eanachemare percuslusnlurimis annisingente prolecurione
marua dt proxe incredibili costantia lustinuie, donec etia a luis minas Pon-
cilicias declinancibus delererecur, speqi omniatqi ope demu destitutus, re-
custistimo illi ex xe quillimoiuri imperntorio remunciare coactus tuit, extibi
co eriam diplomace, cuiushaec verba lunc: F. g0 teinrichus Dei gratia Rom. Imp.
dus proamore Dec, ex sancta Romanae ecclestae, et Domini Papae Calixti, es proreme
div anime meae, dimirco Deo ex sanctis ejus Apostolis Petro es Paulo sanctae Carholicae
occlesia omnem investituram per annulum es baculum, es concedo in omnibus ecclessis
fieri electionem es lberam consecrationem, _ec. C Otra C alixeus, iatm poritus voio,
in haecverba codixit Imperacori: P. eo C alixtus seruus seruorum Dei dilecto filio suo
Fleinricho Dei craria Rom. Imp. Aue. concedo electiones Episcoporum es Abbatum Ten-
tonici Regni, qui ad regnum pertinent, in praesentia tua fieri absq simonia, et aliena vio
lentia, vest qua inter partes discordia emerserit. Metropolitant es prouincialium conso-
lio vel indicio saniori parri assensum ex auxilium prabeas. Flectus autem recalia per sce-
perumate recipiat, enceptus omnibus, quae ad hom ecclesiam pertincrene scancuri cs qua

## Folio 26 — 1691257834:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
exhis iuretibi debet, faciat, _c. Fxeanc n. diplomata apud Vrspersentem dara
AnnO DOM. MCXXIL. 9. Kol. Octobris. Lxquocéporenomen Regaliurtur-
Pacum Abbacibus, iusqi invelticurx se diuei Germanicarum in Poniteum
manum delacii, quod mox paulo simonia ingenei coraminarum est. Coiicio
auteodem fere cepores se Principes ex Peclelias nostrares investiture e cle-
ctionis porestare receri spoliacos Fuisse. Sane et (ub Fleinricho IIII. aliquouF.
que coprobandorum Epilcoporulcalix Faculcarem Cua Fecerant Pontitices,
rerum iure adeo arcto, re cirra Imperatoru consenum ierica Cueric illorura
tificacio,  Ouinco primu Fleinricho succum bence in coranostriamilerie,
repecira quidem (xpius, sed clade innumera, quum non corenciinvestieura
Vebani Pexsulesiura etia imperii, demulearu rebium lcalix, qua ancea impe.
rialis Fuiser, Cui iuris ac poreltacis Lacerene. Sapc auc hac ipla de re cogitanci
ihirisum est, in Eirnem illa cocumeliam (einricho V. non sine cuidencirt-
cioneirrogatam fuisse, non lolum q clarissimum parencem abiici a Tegno,
Seq Ponriticum Audiis eligi, regniqi honore exaltari passus fuisee, verum ce-
iam quod a Papa perlualusiildem de causis paerem vehoste Fuit perlecutus,
quibus poltea e iplecoloillocrituleo percullus, Cuilqi prope omnibus abF.
pilcoxis delertus ignominiolam ad palinodiam compulsus est. NeC MC FIL
Fugit, esse quolda, qui ius illud Poncitciu detendences, nelcio quid originis
in Paschale primu reiiciune, aiuneqe ex rrbe in Gallias ad Ludonicum Pium
profectum, id primu orasse lmperacore ne iniquo animo ferrer, q Ponrisex
Tenelcio creatus esset, u ille ceu codonans, nomodo equo animoruleric, sed
indulleric er relibera in ribe, Principu coprobationeno exspectata, clectio
Re peragerene. Ouod quide ita corisisle a quoda bibtiochecario prodici fe.
runc, aucore haud lacisidoneo, ne dica suspecto. Veru liira res se haber miru
est. posteriores Poncitices intam 10g2 dilcordia nihil, q sciam, de cocelioil.
lolibiiure retricare aut allegare roluisse, led in cociliis horucemporu, FTeins
riciana _ Vuisberrina haerelin, ridelicee, recacholicx cradicioni a Spiricu
sancto aduerlam, Cencecia lua damnaca ee explosam Fuisc. Mirum eri2, p FI2.
drianus III. Carolo Craltoreonate m Poriticem lectus, 2d Senatu vrbiscete-
Fendu duxic, ne in oligendo P’Ocitice Principis auchoriras exspectaretur, sed
libera Forecelectio. L. acuiene Serracu Ludomcipmissioiaur est rerisimile, no-
pociscepore Fuiseisnoracii, quod auus costicuerac: Ve Elcam, p insecutilm.
peracores eodeiure quiere lunersqs in FTeinrichu III. vsi, quinimo cereoco-
Aec, Francosq. Ludouieu secuci lune, rlq in Ludonicu Arnolphifilium, non
Tralix modoregni amplilsimum, quod anee Logobardicenuere, se detiamis
Plam rebe Imperii ledem ica obsequonce habuisse, reillis releributa pende.
Fec, quories esset Aagicata, nec Facile quicquà Lpileopi dencrarene, loge ali
tertunc réporis animaci, q recentes illi fuerine, qui rerum suarum immodico
Audiosinegandu opcime merentibus existimarune, q opcimi quiq. de pien-
issimi Porisicesante se tot laculis, Regib. e Imperatoribus suis deculissenes
nimirum recanonice electus Epilcopus auc Abbas anemine conleCrATEEuT.
niiprius a Principe coprobacus ee investitus cset. Ouod ad me atrinee, Fa-
cerihabeo ejus rei redicarione Romanx se di plurimu de dignicaris _ poren.
cix accessisse. Veruenimuero coducibilius Fuisser; cum publice eraguillicaris,
cum ccixrelisionis e charicaris Christiana sraria, pede premere contilium,
tam noxium seriolentum, quo Pextules Romani desponsis animisillud eni-
tendum esse celuerune, re omniu ordinui, sencium, ccclesiari, obedionciam
expolcerene luam incerim ipsi nec prohcereneur nec peaestaret, ne luos qui
dem, hoc est. Romanos Imperatores ita agnolcences, quin ruiverla rrbis
ius e imperium Colis sibi rindicarine. Hoc enim. vno relur tonce quodam
Dectis

## Folio 27 — 1691257834:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
PONVS
eltis illa dulidiorum de simultacum scacurivir, quae cueoribus illis _e paErO
nis cccleliarum Christianarum cor bella noceneistima peperie, corcumul
cus excitauie; coemillium hominum calu e incernecione ceclehias aMMixie,
demque corinceltinis odiis Clerum distraxie a Laieo, non sinc lachrimabili
disciplinae subuersione. Oux mala omnia rel leui ec innoxiaimporcunorum
eciam e insoleneu Principum permissa colleracaque inridirione declinare, de
sumnium in bonum eccleliarum convertere pociissemus. Ouando enim A-
postolus Paulus iustic, reanima omnis vel Echnico ee Cavienti Magictracui sub:
dica sic cur non idem longemasis Christiano ex optime mereuinagistracui
largiendu eseagnoscimus: Ouando et Perrus Romana ribis ancictes; sub-
di In quies estore enivis humana creatura propier Dominum; sine Recitanguam prae-
cellenti, sine praescaibus, ec. Lc eode in loco; Deum inquic timete, Regem honorate
Nec dubium sicipsos ABostolos Petrum et Paulucam deculisse Principibus;
in quorum rrbe e populorictitabane, quam alios, vedeferrent sc omniho-
ROTCPEOLequereNEUE, inhorcari sunE. Summus aut Magistracus Rome quuni
Romanus Imperaror existac, quis cosequinon videac, ec his ipss Apostoloru
exeplo parererrbis Praesulesnecesse elle nec frisidos agerericarios, (ed hon
rum reltisiis insistere, quorum nomine tunctionem Cuam cueneur. uodA
adeo ab Epilcopis Romanis simulatu non est, quin Francos et Germanos d-
lios, quibus ec nomen e insignia obtulerue, pro luis imperatoribus ec agno.
vecine e reneraci sine, cosequitur certo; non minushis parendu Fuisse, quard
illis, quibus ex ius recus ecintignis illa authoricas coprobandorum Lpilcopo-
ru semper in mano fuic. Sino agnouere detucato ofticio lunt prosecuti, ne di-
cam perlceuris tiaud aliud profecto illa Cua periculola discordia quae livisse de
ambiisse ridencur, quam re ablesato proculq: summoto noministronore, le-
mel ec Imperatore racare, se rebem luam Facere, Cuumqu in ea Rrmare regnû
Porene. Sed paulo lonsius inuesticurx eractatione ab insticuro digressum mo
video; quanquam mulea Forene digna memoracu; de quibusForcalealioin
lococomodius releremus. Nunc de Monachorum obedientia ve dicamus;
latis coltac D. Flieronsmumnonrno in locoprodidisse, Aorprimonachos
e Sprix, luaxcare F pilcopis parere; Caeisqe diebus Frequentibus ccelessis le-
secomungere, ex lderis etiam my cteriis inceresse solieostuisse. Ilociplum
enim ex Lacrae liccerx iubene, re Dominiministris, quibus dispensatio myste-
tiorum Dei ooneredica eAt, reliquus caetus obsequacur et pareat. Nequehaee
retero, ceumeam opinionem inculcans, sed re comendans Bernhardi cona-
tus, cuius admoniciom (i Romani Lpilcopi parutissent, in hunc rsgi die Evi-
Scopisturs monacht Balerehe. NTullam enim iustam caulaini habenes quarue-
rilegacaHC, GuoMaloramecabonos etiam Ancistices agNOLCCFE SE Fevereri
delteru. Cercis enim teediis malorum PrxCulum avaricia coltiberi ex sine
labore mbicioni quorundas insolencix Franum imponi pocuiset. P. X eo;
enicempore, quo tora quidam P. pilcopihiac rna, quam diximus, caula
in aas RCAM LE CONTCILO DUCOSGS_E COIIEOS (aIUITATeSOTAECS FCMEAEEMII-
netiors caepislene; ABDaces dipsinecessitare quadam adacti, nec minus ex
ompre allecti, pari de causaitedia sese Princixum palatia contulere; par-
EII GUHILHI VE InEeF PAlaLIHOS CCHII, Lua tuerentur, pareim etiam re aliena
OcCapAtCHC, GUa (vECCAMCCBIatacum Lerui) pactarum rerum cumulo ad-
JiCCtENEME. GUaNGIIAIHIIHCHOH PACCAE, FFaNCOSVetereS, ex quo temporead
Aoc Chrilti conuers tune, ABeMeF _ Episcoporum ec Abbacum coluetu-
anerlostuitle, ledahostrequentius in consiliu adhibuille, quo ardentius
publica pietaci eosultum esse cupiebane. Ouod quidé d Cetmanicipostea
Impecacores ee pleratum e geuciu Reses Gus, in potremis hdc inibuce lunci
e
MONE

## Folio 28 — 1691257834:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
nore relureransacirio cusodierunE. Pamen graues viri de Caneti erane primi
illi Ancistices a parres, ornaméta ridelicee P’alaciorum et lumina, quorum
hocporisimum studium Fuic, re Regum Felicitarem _ Pocenciam mitigarets
e Christo Domino luerarentur, pronosqi deinde animos religionis amore
intammarene: quodiplum sancnon doctrina modo, quam Cacra lectio sup
Pedicabac, sed rics etia innocentia, qua erant spectari, assequebantur. Duum
ediversonuperi illi Prasules e Abbares, ambicione e auaricia distenti, non
iam Christum in aulis, Ce d Ancichristu quaererene, no diniciis modo publicis
collegiorum e caenobiorum, led luis eriam e priuaris dedici. Dux quider
quum sacis iam pelleree adeoq: ad summu aucta viderentur, camen hocina.
ior erat diviciaru sicis, quo magisopes illa creuistenr. Ouxres pottremoin-
ceperancius exercica maceriem illis maloru omnium lubministrauic. Satisn.
e plus laris experta lunc proxima laecula; duobus illis dominis, Christo et
Hlammona, neminem hdelé seruire posse. Defecere hquidé à Christo, qui
Nlammona unc securi. Pcestindubitacus cum aliishonectis actionibus insti-
curisqu quibus hominu lociecates eositune, cu inprimisrelivioni obesse (ole.
re studiu illud opum e pocentix, quod primis aliquor leculis relisionem si
iulances homines no auerricmodo a recicare; led omnino cria (relibere di-
C2) lubuertir d pdidic. Ouo dipsum sinullae r(qua seripturae docuissent, cer.
cu camen cosiranti facerent Echnicoru querela receres, quae bene insticuras
religiones luas dolec luxu ex auaritia corrupeas et cotaminatas Fuise. Ouod
in renebris suis nibilxquabile aurmoderacu ferre poruie pater illemenda
cioru Sacanas, quideum in lucecantopere libi aduerla ex invila incermilisse
pucamus, quominus omnia relisionisnostre decoramera Curtum deorlumq
iactata coraminaret. Suima maloru etiz hoc errore creuie, qu Epilcopi _ Ab.
baces haud rarominime bonis cosiliis instructi, Fucacis persuasionibustanq
praescigiis quibulda riq adeo illuserunt Principuanimis, re devicti demum
nonmodo conniuerenelicencissime asencibus, sed coprobarenceriâ diplo-
maris Ggnatis, quae illi nulla iulta causa AagicaNenE. Ad quam quidemintem
peranciam hoc proniores erane, in duris iltis et barbaris (aeculis horu animis
quoplus dignicacis ex auchoricatis monachis e presorceris omniu ordinum
perlualione deferebatur. Ven. olim Pribunorum in vrbe, lic illorum in orbe
Christianorecunqu degenerance, Cacrolancta crat authorieas, licernecmo.
tes lancti nec rica amplius pura, nec syncera admodum udia essenc. Abb2-
ces n. quidam, dum opum curam serume, morum es disciplina iactura ingen-
cetaciune, e reiecta religione nihil amplius q sublime e Regium cogitares
aulaeqi delicias luis canobiis interre, ac peltes qualdam canq doresillisre.
linguere, imo oberudere perrexerune, quorum habicus e protessioiam inde
2 Paparum exemplo ec insticuro de ducta, mihil minus Ferebae, quam quod il-
lis diviciarum accestione cormodis excaecatis placere semel et arridere cae-
pisset. Ouare lactum est, re Abbacum documenco percullamonasteria quae
dam diciora, rsque 2deo maiorum relictis instiruris degenerarine, itD co,no
mundo moreur viderenenr, qui laeris camen illis monalticis iniciari, Deole;
non mundo ricturostam lancte promilillene.
Caroli quippelaeculo, visente eriamnu disciplina, hac rnam gloriamte.
rebanc Episcopi et Abbaces, sidoctrinae e piecatis nomine laudari Fuissent.
Pullulabane quidem iam cum seminaria quaedam ambicionis e auarieiae in
mulcis monasteriis, sedincerim deprehenta in annuis illis Synodis Epilco.
porum relemendabarur, velcerte coercebuntur. Adhac e R ogucura mOr.
Bisillis quadamcenus inedebatur, missis nimirum grauibus riris, qui de di
Sciplina monaltica linsillarim perquicerent. Duare ee operis addictimen
nactiis

## Folio 29 — 1691257834:0061
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
nachi, consticuris horis laborabane, ec certas plalinis dabane, de Cacra biblia
verlabane, non diurna modo; reab ilto est dictum, led in bruma e trigoreno-
cturna cciam manu, addicis in super de collaris expolicionibus; quae a praecla-
ris doctoribus orchiodorisq: de Cacholicis incerprecibus a dicae fuislent. Cu-
ram enim aliquam Audiorum illis laculis tuisse illa bibliorhecae, quaruim (u-
pra meminimus, cestantur, praecipue Fuldensis illa et Laurestreimensis et
Tlirlaugienlis e Cxlarienlis prope Nordlingam aliae q in Cermania no pau-
ca, quasinter ee ea, qua Sansalli est, merito censetur, opcimis quondam lI
bris e selectis, exque ipsa lcalia allacis referca, led mulco (xpius expilaca. Pri-
museam C02bercus Abbas Ludonico Pio imperance instruxie, neglectum
antca ac prope nullo librorum ru habicam. Nulex enim coniceturxe PuINC,
quae docene, primos illosmonactios, qui amorre Gallimonasterium inco-
luerune; non cancum laieos, rerum etiam licerarum ignaros, aut cerre semi-
lacinostuisse; quod e charcae recusta, quaslibro secundo reteremus, palami
innuune. Auctiorem postea Grimaldus reddit Ludonici junioris Archica-
pellanus, (Sic eum vocabane; qui 2 Cacris IPCFAtOTIS EFAF) quem Bernuico
Abbaei, quia Locharii factionem Secutus esset, depulso, idem Ludouicus
monasterio S. Callipraefecerat. Ilictamethneciplemonachus, nec aliis a
monachislectus, Ced Principe iubence Abbatia donacus essee (iam cum enimi
in Benehcium canobia cocedebantur) canca camen in monachosiam (uos
humanieate, liberalitare e benehcentia fuie, quanta rilus ance se Abbacum.
Primusenim omnium haud aliud maiori Collicicudine nixus est, quairi vere
Fisilla Cudiorum ratio, aux cerre proxima receri; in luo quognémonasterio
excoleretur. Faridem curam Ilan ZmrErs, quemille viuus sibi succeso.
rem destinarac, susceperac, in super ee hunchonorem lacris libris largitus, re
codices duos (criprurae Cacrae, duro de genimis appararit. Pxcac etiam nunc in
bibliotheca monasterii plalcerium in membrana aureis liceris iisque elegan-
tissimis exaracum: praecerea duo illi codices scriptura Apostolica, auro; e.
bore, semmis rectici qui laeris in celebrioribus inferuntur. Tale quid ee lua
xiare factum Hlieronrmus seribie, parum, eam en probans fucacam quorun.
dam hypocrilin; qui pauperum cura neslecta in membranis Domminum co:
lerene, in corde ex animonon gerereni. In epittola enim ad Custochium; in-
fciuntur, inquie, membrana colore purpureo; aurum liquesoit in literas, cemmis codi-
ces vestiuntur, es nudus ante fores eorum Christus emoritur, ee c. Ouod quidem ee
nostra aetare asolene, qui ceremoniis, nelcio quibus addicti e consecrari,
Chrictum iplum, tioc est pauperes luos; non modo tior iuvane, relOr
boaAlictos, relegestare laborances, sed insuper (poliant_ expilAME, Drataim
rem se Deotacere arbierances, sijure in illos suo per summam iniuriam ee
concumeliam abutantur. Veceres monachi leculum aversati, non animuni
Tolum Cudiis honestarum arrium, sed corpus etiam pexelcripio aliquo la bo-2
riSDCHErC CxCFCCBANE. PFCTAMEOperE Omnes in AbBatis arbictio, qui ec la-
borem eecempus pio cuiusque rel etare, vel conditione oderabaeur, ad vi:
cum eriam ecalimoniam incenti, quo publicam eam multorum industria su
Rencarene, quam Colertiam postea e a nostris imitarione quadam rece-
peamdonationes Fregerune, limulgi’opereillo manuum collaplo lucri stu-
dimiri omine ad Cacra cstctanslatum. Regula Benedictireros cMemonactios
celtatur, qui manuum labore rictum quaerune, de negauie Cregorius, euin esse;
monachum; qui interra possessionem quaerat. Anigieur veri lunenionachi, qui la-
eta _ Cacrihcin licitaneur, ipse viderie. Nosinsicucum peolequemur. Ac de
victu quidem redicatrius, Comunis aneiquis victus exac, e extabaF lex CAcO-
lomanni. Maiorisdomius Francis ne monasteriorum es ecclesiarum bona diuide.
rentur.

## Folio 30 — 1691257834:0062
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000062.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
A L A M
R E K
rentur; neve ex diuisione iacturam ellam paterentur. Ouem rere beilem morem;
Hobilicas polteacollegiorum canobiorumq: bonis porita riolauit, parciris
Scilicet ee priuatum in rlum diuisis redicibus, quibus privacim diuilim q, se-
ortum etia exstructis aedibus, Fruerentur. Ilunc abulum pluscula polteamo-
nasteria emendarune, contractis icerurnumqe in corpus redactis redicibus;
plusculanon sine insignirerum omniu licentia recinuerunt: Neq. enim rigi-
Janc alicubi Abbates, ledmeru (rerulso dicitur) ex calosponune, quo parem
ad ludum fratresinvicent. Cibus omnibus modicus, e paucis terculis distin-
aus. Constabataut Fere pulmentis e leguminibus, interim ec carne appos-
ca, Grellocus relcempus postulasent. Negligebacur enim insticutu, quod ab
elucarnium arcebatmonachos: e ipse lane Rabanus, Benedictini Codalicii
monachus, in libro deinsticutione Cleri, cibarioru dilerimen danat, super-
Ritiolum esle afirmans iudiciu, quod hoc esse licere, illud non licere asserit; praeterea
mundum hoc. illud immundum coeitat. C exte quo cordatiora fuere caenobia, hoc
liberius cibo luneri, lonse dissimiles illoru dementix, quostrodie Obscruan-
tes rocas, libertare Christireiecta, vinculis sese mandatoru captiuane, e pro.
beconsuleu abstinentix putane, s carneno reseantur, interim vino optimo
2 _ elculeus exguisicissimis distenti EcFaxEi. V iNI VLUIS PaTUS _E CeMPCTACUIS CratI
receribus plerisqs nullus. Cereuisam bibebane muleis caenobiis nostratibus
Fracres, quirlum eiushodic in coruignorane. Peiunia iplano vehodie pran:
3dio distenta differeaq, Sed more receri, cuius meminie Augustinus, diciine.
dia costabac, monachis incerim nonullis biduo ctiâ Cese atthigetibus. Ouidie
iciunasene, canula multa respera capiebâc, quae Collatio dicebaeur, haud qui
dea Terculis, rearbieror, velur Symbolu signiticaret, sed a dogmatis, quae qui-
dem rel rescentes conferebane. Silelraturninitio ccenx, et erat quirescen-
cibus rel ex seripeuris, vel saera exhistoria deprompru quidda praelegeret,
quem Ainiente collacio excipiebat. Duranc hodieqi lectiones cam diurna, ca
ccianocturnae, sed ita eranstatae in cancu e fictulas, imo rero in opus ee meri-
cu, realiud reipla no sint, quam ceremonia quaeda, quae reserisinsticurince
Fructum quidem vilum nec moduhabeac, nedurllam verx piecacis speciem.
Canunturn fere anostris, quae veceres roce paululum inteta recieabant, ne-
queidarebat, quo meriti quicquam exeo labore Foret se dre instructi im bu-
rig Cacraru licerarum ministeriis, audientium mentes hoc ardentioriobse.
quioreligioni sesc accomodarene. Lceuocari qui in caenobiis agebât, publi-
cisqi Functionibus adhibiti, prodesse hoc amplius aliis possent. In corum aue
anciquistaneus (velic dica) ris or abstinentia, cancus renor disciplinx Fuie, ve
monachiposteriores luxaciiam ec Fracti Abbacui quorundam liberalitare no
aliamagis causa exculerine e comendarine, quam q mentas sibinumero fer-
culorum aucto, lauriores e pinguiores fecerine. Ineredibile enim est dictus
quancum postea riciara relisio non modo in frisidas qualdam ceremonias;
qux praecipuocamen in locohabebancur, sed etiam ad lagenam et pactum
quendam deiecta Fuerie, nominatim etiam expressis Ferculis eduliisqi ec vini
mentura in diesmen(aSQs CErEa, VClUIEE SCTIDEOEE CANOHCTCCIEATA, quIX MO-
nachis ec Presbyceris deberetur. FXtantqi hodie id genus indices passim al-
e
Ecripri, qui dierum anni prope omnium prandia, caenas; Fercula, de ve lum.
macim dicam, esculencum ei poculencu omne, in lingulos dies descripeum;
continent. Vnde collisi possit, postremos ceu ad carnem e orium, et (VESa-
crricus inquic) adbacchanalia converlos, incer placipua habuisse ee coluil
Cc. quae primimonachi sola naturx necessicate contenei, admilere porius
quam excoluere. Nam de resticu quondaadeoneslecto fuere, veexicurimon
nalterio melioribus eresliario allacis induerencur. Incerula Riebant de p.n
l

## Folio 31 — 1691257834:0063
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000063.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
inec
COUrs
hotulco, denigre aremeunicae, oblonsx quidem sed arctxe, cuculla super-
inducta, quod anclesux pictura latis clare indicane, Costac aurem aliquories
mucacum luisse Benedlictini Codalicii hiabicum. P.C auchores habeo, qui negac
Benedictum alio rnqua resticu Fuicterlum, quam illo ipso, quo homines ho-
nestiaecate lua reeretur. Vestes enim illae cam laxx de Cinuola Polteriori aeta-
ce, Tachilcenre ia disciplina monaltica, echrpocrili glilcente, recepre lunE. PE
huperrurpatu, reAbbaces quidam opulentiores lericis acque eciam brllinis
rcerentur indulis. Sed ebarbam alere Caroli saeculo decoruerarmonactis; 2
qui in rercicecamen rali spectabantur. Raraaux sunr ex recustis imaginibus
monachorum, quae barbamno praeferane. Arbieror aur rel dilciplina leueri-
eare, rel protessionis coditione Factum ese, re es criminoloru lacibulahaud;
raroiplamonalteria tuerine. Regibus eriam ec Ppilcopisralis e iuerusis, qui
vel mencis inopia, relanimi libidine Facinus aliquod desionassent; ruc indis
sni essenciudicaci, qui publica rerum administrationi prxessene. Sic enim
inerusi perin de aeque in exilium relegati, aut in insulam deporrarihabeban.
cur. Pipinius Caroli Magni filius ance Carolomannus dictus, quum aduertus
parrem conspirationem inisset, demum scelere derecto periudicem acton-
us ex inmionasterium detrusus eAt. Ad quem modum de l’allilo Baioariorum
Princeps; regnance Carolo, in publico indicio la (x Maiectatis acculatus et
convictus, quum capitali sencencia damnatus esser, Carolo demumilerances
(Crater enim conlobrinus erat) vna cum Alio Theodone deconsus in mona-
Rerium erusus est. Conera muleum existimarionis acculic caenobiis antiquis;
quodhorum sele, disciplinae vel Regesiph, laeculi cura rlero abiecta Cummi
serunc: quo d à Cacolomanno Pipini Frarre ee Lochario Ludeuiei Alio, Fa-
ctum esse lesimus. Jam quibus de caussis accideric; remediae xtatis mona-
chiBenedictum; pucros etiam rixdum intanciam corestos ralerine, de ve-
Aierine halld adnoaum constat, nisi purandum est cancum ceremonix il.
li moltallex criburun fuisse, quancum hodie quidam roris luiscribuunei
dum conlecraneis lues relisioneiniciacis, nomina ctiam imponune diver-
sa donis, quae in bapelimo Christi Culceperane. Verilimilecamenicara (oS
erelltos tuisse, quo bencius propolicum illud rica incicurum sulcipe-
rent hec amileseneme incectu, quorum curxe e disciplina erant com
milir. Obicormemolaieum mihi C huncadi Impecatoris, hocnominepri
misuamanicmi Princips dicturi, qui cempore quodam lraliarelicta, per
Rhellcos Alpes admonalterium S. Galli cum deRlexister, sicti sibi quoda
dicpros illos iullic, Maliuque inserta in loculum ac velue bellaria expio-
mens, labris sinsuloru areosnummosimmilic, quos exeteri quum iligi.
nscaceiperenci ruuis haldlacis Adens Imperatori, addubitansque quid de-
dillet, d scabricie monetd oftensus, repente expuienummumm. quod ille vi
dens; cc. luguie, si Dera onus monachus erit: laris innuens, bonorum in itu-
metonon habere le, qui auei amore allicerentur. Per monacteria aucem
incelses, quemadmodumae lenes, paulo indulsentius habebantur. Siqui-
dem a illis laxiore rictu opuserat, quo viresadolelcerene; hislauciore, ne
sucbumberene, qui proncutor erace cranc, ofticia cum publica, cum pri-
uaca, Cusleciam lactaHe Obibarie, tanca quidemi sedulicare; ve vilia
ettas ae abiecta ordine quollam sererencur, s estene; qui culinatiam s
veclaltamque praeleripeo mero dierum administrarent. D. Sineta au-
tem ctaC OICTOFUIMHOMICa. LC primum quidem Cancellarii, scribae, et
charrularii dicti tnOHIACMM. Gul omne genus conrractuum, auc donacio-
trum cabulas e chaceas conticiebane; haud raro Currosacis substicurisque.
qui

## Folio 32 — 1691257834:0064
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000064.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
GHILOLHECC SCFerent. Vndeillid est, quod in aneiquis diplomatis Ix.
Pehaec _ limilia rerba leguneur: F.go Inquirinus ad vicem Luiruuardi Cansellarit
scripso es subscripsi. Tcem: FCoitaque Norker ad vicem Winidharti monachi scripsies
subscrip si. Lcem: Fg0 Pureolfus indignus monachus ad vicem Ruodini (crip si ex subseri-
psi, ec. Non licebatenim pallim ex promiscue leribere chartas; led cerri
_ delesacimuneris ea Faculeas erac; quam Abbares e Aduocati Regiicax.
caceno nilimonachis coterebane. Camerarius dicebatur Frater Oeconomus,
qui penum curabat; condus scilicet e promus, reille aic, _ procurator peni.
Fosteri eciam illum hocnomine rocauere, qui Abbacis cubiculum procurat.
Sacratarium aiebate, qui Cacrarium: Cellarium, qui cella vinariam. Pospitarium,
qui percorinorum holpiciu curabat: qui bibliocheca pexetectus esec, Biblio-
Thecarius rocabatur. Lector aurem, qui Frarribus vel discumbentibus quiddam
ex lacris praelegebac, re ancea diximus. Franr eocempore et Ecclesiastici Lecto.
res, quiottcio luonon nisin Pacris peragendis, receri more, Funsebatur. Por-
earius erat exmonachis, qui ad porca alsidebar inonasterii. Nec enim omni.
bus nec obicer parebat caenobia, e arcebantur inoressa mulieres, niss quas
benemerentes religionis caularenisse consticisset. Frant et qui vigiliasage.
rent contra noctisincommoda, vique adco non tadebatopera rilius auco
neris priuatim obeundi fracres iilos, qui ec illud inprimis, ne qua Frequetria
alieriorum hominum, quantumuis industriorum, profesionis quieré incer-
curbaret summopere cutabant. Abbacum aurem quanqua in re omni lupre-
ma e dignitas ex poteltas essec: cam en adeo sibinon rribuebant, quin et Ad.
uocatis luis, quosmuleo in horiore habebae, exmonachis, qui ordinatiis Fun-
ctionibus praeerane, non grauatim non consilia nodo omnia comunicarenei
sedricem etiam administrationis commicterene, siquibuslibet de causis ab.
eRemionasterio fuissent coacti. Franc exmonachis praeposiri dicti _ Décani, 4
3 e ipsi reimonaltica curam serebane. Perinde enim acque in receciinilicia
Praefectierant et Cecuriones de Tribuni, et Decanis praelides scilicet exactil
Tima dilciplina, ita ex illis genus illud viea monalticum, quia specimen
quoddam miliciae Christianae de se extriberee; ceu transtatis dilivencix vi-
silanciaqi nominibus insignirelibuir. Oua res lanc relprimis _ receterna-
iismonachis arxisiE. D. enim Flieronymus demonachis A expriad Fustoch.
Seribens, Divist, in quie, sunt per decurias atque cemurias. ita vt novem hominibus De-
cimus praesit, es rursus decem prapositos sub se centesimus habeat, ec. Vnde incelligi-
inusnon decimosmodo leu Decanos, sedcentesimoseriam sue cécuriones;
ab illis praepolicos dictos tuise. Durat adhuc in caenobiis (reeciam in cactris
quibuldam) nomina, nec linc Fcenore: (noua enim mulca e ignora receribus
accessere) quuinincerim disciplinx non parum multa sine decracta, necha,
bechodieplures Decanos rel Frequencissima lodalicia; praecer rnum: d mul-
ta luntmonasteria, quae prxpolicis suis carene, quos olim tamen celebres ha-
sbuerc: cralato incerim in illos nomine, qui vel rillis vel humilioribus cccle-
Sis inpolei, solis propereditibus de proventibus, reiecta animaruin curai
behcenim diplomiata Imperatorum, tiabene breuia Pontiticum, quibustane
relur exulcanres, hoc pluscribuune, in terra videlicer proni, quo minuis lee
in rationem habenc, alicubi ee ricarii ex L ocumrenentes dicti. qui ee in oppidisre.
8 Sidene, et danictas quosdam, siue malumus publicanos; reditibus cen sibuseji
Coreridis reFerune. Pancum enim hrodiernis inonactiis duncixat veceruica.
oos saboris es. reopera quancumuis prophi
a apees suosue pranclastes cutaca em professionis auroramento
incermisso; necnismerciotibus ad culcum illumi monasticum adhibicis, ci
ius tamen praetexeu omnia sua, ceuiure debita, enentiir ec propugnanc. H3.
PCuti

## Folio 33 — 1691257834:0065
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000065.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Pcurx precepeis, pacrumqe iactacis costicurionibus obsequiineur. Ad operaS
auEVEFCHEETAmUE, PropenociuS est, qua rerelatu opus SE, mulcisin monaste
riis, praeter opikces rulsares, e librarios e pictores; (CulEoreSqs, quos GFXCI
Anaglyotas vocane, excicisse. Fuere autem quimedicinam ex herbariam prot-
FEFCHEUE, CANEA FaCILIEAEeS VE ExEOrNOS CtIAML _ PCTCOKO PFOFectOS adt curaciO-
nem adMiELerOnE. A deonihil illis raCUU ALIE RCGLCCFUM EFAH LMIEECBAEUE
adoperam quam cunqi honectam, iodo ee lua protestione dignam, paratis. 
Nec caruerunt nue ex laieis Prelbyceris monalteria, prxsertitm Frequentiora, 2
qui Pexpolicum agnolcebane, ad certam e iplinormam riex, sed monachis
mocamenlaxiorem, adstricti, nec nisi contiguimonacteriis, Pravolcoipl0
fere seortim habicare. Florum munus erac, plebis curam serere, intirtmos in:
vilere, Colari; palcere, Cacramenta poscentibus administrate, Cacex lectiont
incumbere, Caeris cum privatistum publicis inceresse, cui propernicae de 10-
lifunctioni abinicio fuerune, cosccraci. Parebant et L pilcopo paulo amplius
quammonachi, nimirum Dominiex Functionis ministri. Verum eam mole-
stiam caenobirx postea delicatiores Facti, e ad Execulum a Christo conuerti;
abiccerune, plebe demum adhorcata impetracac, uc seorum a niaonis qui-
dem expensis ecclelix exstruerentur: in quas (quod plurib. in locis Factu eAt)
insillud Puanselicu, quod Parrochiale rocane, eranstaci est. Monasteriu San-
sallenleinligne quondam Praepalicuram habuic, rerum redicibus postea, in-
cercu quibus de causis, in caenobium corractis abrogata CAE, quod _E in exFeI-
nisaliquor praepolicuris accidir nempeilla, que ad adem S. Alexandri FuiciM
ZBador Durgauiorum. ec ria, quae proximâ uburbio nostro in = dc D. L co-
pardi eximiis redicibus Fueracinsticuras quiferme omnes collerio subuerto
inmonasterium Cunceranstari. quod iplum ec lacerdociis nonnullis priliacim
insticutis accidic. Fxtanc quide de hodic in monacterio pauci cinium nostro-
rum liberalirare magna ex parre donati de insticuci, qui instar C’anonicoru
suparis pelliceis haeceromallis perqu incervalla candatis induuneur, haud a.
liisfere  priuaeis supplicacionibus, Cacrificiisque incenti, sed e ad Famuli.
tium oblequium que Abbacum Caera peragentium astricti. IIlud quoque non
omicrendum, ex laica collesia muleis olim monacteriis coniuncta Fuisle, ncc y
Eine resilas qua nituil camen praecer obsequium de Famntatum CUM CCrrO
quodam precularun humero exisebac. Mirum autem mihi Experitum est
cogiranu, quomodo deliderie, re rel ipla Caroliatare, rocorum supersti.
tionirlede adeo elodcum Fuerie, re semel morestis exrediicerum ee delere.
reinsticicum non lIVCret. Sumonebantur quidem ex caenobiis criaminui-
ei quinec admoniti correctirelipuisene: nuperqueingressi restes reci-
piebant. AChquis rocotblemnicer conctabilicorenuntiassec, re apoltara et
desercoFhabebatuT. Londere ex velare minorennes parencibus inuirisnon
licebac. Stquis eorondistet paena crat banni Dominieis qui lexaginta Tolido-5
rum umma xstimabatul. Solidus rulgaris duodecim denarios valebar: maior
erar Boenalisille, quem LFaICICa leges quadrasinta denariis TuPPUCaLM ~ 6
Rimariue, veliquis (excpseatia) Faeminam grauidam occidisset, poena
auorum millium ex octingencolum Colidorum mulctabacur: lese Salicaea-
emsummam in sepringen tos lolidos suppurante, quod dum Rebat, derrarii
quacraginca lingulis Colidis eriouebantur. Sic enim habet lex Salica: si quis
faeminam granidam occiderit, duoru illium octincentorum denariorum, qui faciunt
folidos septineentos, culpabilis ind. Lcem: Si quis puellam incenuam; infra annos
antequam infantes possit habere, seciderit, octingentorum denariorum, qui faciunt soli-
dor ancemiorculpabilio mandeut. Clerrim plurima capica videte etl in tese dalicas
qux lotidumistaTALIOHC CUPPUITAnE.
eale

## Folio 34 — 1691257834:0066
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000066.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Pauperibus aucem expercorinis recusta ccenobia, canca liberalieare proni-
debane, rere ipla non eam monasteria quairi xenodochia ridetentur: Siqui-
dem proxima caenobiis; e iildem Expe concepris incluTa PAUDCFUM CFAHE
e hosxicia; qua Fospitalia appellabane, quale  Sansalli quondam Flolpicale
S. Ochmariproxime xedem lacram, cuiusnom en eriamnum durat, cumni-
hiltamen durec, recerismoris, se dilludcen eane Fraterculi aliquor laici cere.
moniarii, ad tamularum monachorum astrieri, quorum redicuslonse lune
cenviores, quam illorum ancea fuerane; qui pauperibus alendis contulcum
Provilumque esecupiebane. Francenim monachi, qui ad pedes egroto
rum rero sele dimicrebane. Christum recipere se holpicio arbicrati, quum
egenum suscepissent. PExrebar animis illud Christi: Pauperes semper habebitis,
meantem non habebitis. Duodisitur Domino non pocerane carne ipla in cce.
lum recepto, hoc aictisinhrmisqi officii impen debane, qui quidemnon ex
agromodoricino, sed longinquis etiam à locis, relisionis erso renissene. BC
cantaanimi propensione eam curam lusceptam a mulrislesimus, veneale
prolisquidem adeo abhorruerine, quin benignissime d exceperine e ira.
ctarinc. Veinam aurem eo amore in pauperes esenemonachihodiernicam
opulenci, quo maiores iplorum Fuerune. Durac quidemmulris in caenobiis
Dinsuioribusminime rulsaris holpicalitas, sed que parumesentibus, ac non
rarorelindionis iMPCTTITUE, QULUM COFUMIRECTCA, QuI VETC LUNEAUPETESI
Dostremaracio habeatur; exuris alicubi ec spoliaris egenis, qui indiuramen
in Christinomine es clcemolfna donari debuissent. Olim au Abbatismen.
lam percorini rocabancur honestiores, qui vel calu aliquo, vel caulareligio.
nisaduencallene: hodie largis exulis excipiuntur, qui benemeruisse, velbe.
nemericuriiudicaneur; et Fauore non iudiciores agitur. Religionis enim
Scucrieatem, non assentatione modo leui, se deriam distimulatione ee palpa.
cione, abillis qui cam prohtentur, concaminatam esse ridemus, omtium a-
nimis cum admodum affectis, rerebus peaesencibus; quoiure quareiniuria
parcis conquilitisque lonsemagis quam aucreligioni aut piecaci consuleum
esse cupiane.
Fx AxeF recerestanci disciplinam maiorum exemplis contirmatam esti-
Iatune, requocies rilum eset, ad monasteria et collegia sraves aliquoc e
pios riros perquilicum micterene, rectêne an secus elerici emonachipre
Carene quod Episcopiillis e Ahbacesiniunxissene. Pa dere missi Dominiciit.
lissaeculis, praecerea Regum ec Immperatoru lesaci dicti lune, quibushoc mu-
neris delegarum Fuiser. Aegue horum quidem sencentia velut cenluranoca.
baneur; qui licentius rel a Canonum rel Resulae Praeleripro exorbicaNene.
Licebar aurem d aliorum ordinu dicta Facta di cognoscerc, et ad Principeim
reterre, Equid in leges _ insticura vel 2 Duce rel Comire, vel Epilcopovel
Abbace commissum. Fuiset. R esia diplomata ea cum dignieace ec honoreha.
Debantur, re qui concrairet, aur concemprim haberer, lipublico oticio pra.
dicus eset, co privaretur; li homo priuatus, exvensis legaciovis damnareturs
Eseruus ad palam (L udonico Pio decernence) nudis rapularee e condere.
cur. Miccebaneur aurem ferc Comires, Epilcopi, Abbaces; qui doctrina,
prudenciaqe de inceoricare rerunchabebantrem poras praecellebane. Verum
et hie mos rel probacistimus breui polt temporeita retrixic e clanguie, ve
quum ancca nulliprope parci pieraris recinen da maiori cura inuisilacum el
(ec, cer quaterremissis in anno, qui de collégiorum disciplina eosnolcerenti
demum Principes cenlatione, an disciplina cam rinbracilis ac prope desva
ratae Factidio srauari rix singulos ac Cordidos quidem illos de ignobiles inic.
Eerent. Audicum est quidem poltea inquisicorum notnen, led Flxretiexcan
bleter

## Folio 35 — 1691257834:0067
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000067.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
cuta pravitaci oblectuu necnihmonachis; acq: his quidem Mendioancibus
deleontum quinecdurlum oftenderune suis in caenobiis; qui criminis il-
liusreus exsticerit. IIlud costat post Carolum _ Ludonicum F. Paro rriquam
aequis animis admissos a monachis fuisse, qui caenobia eorum ingreMde di-
sciplinarationem exiserene, ec corrumpi se pecunia passi sunt letaci primum
Reoli; Bostea Pontihicii, ne in monachios luo more rictitantes inquirerent.
Adhxemliteras relatum est; cempore Orchonis primi, monastiex discipli-
Axe retormatae adeo impatientes tuisse nionachos quoldam Germanie, ve
hon Tolumivoum illud recus ee monachis dignum ferrereculatine, scd mu-
catis etiam relcibus emonasteriis aufugerine. Acque hic rursumm de Francos
rum diligentia reterendum, quanquam id lupra ex parce fccimus, qui am-
plissimum Reonum Cuum Ducum maxime e Comirum opera moderabati.
cur, quiinilla quidem ecace non sutam ceu propriam, led publicam reoni di-
ionem administrabanc. Perinde enim ve apud Romanos, Peoconsules, PFX
Sides, Ouxstores, Procuratores, ita in Francorum regno Duces, Comites, de
qui Camerx nuncii dicebantur, aliena porestatis frinctionem gerebanc. DN- 3
cestei maxime militari incenti erane; quod e Germanico ipsorum noimine
hodie quoque durance discimus. Berrog enim exexcitus Ducem Sgnitcat.
Comites aurem ex eis inferiores centenarii a ipl ricarii Principis iultitix ad.
ministrandx rindicandisque criminibus ec publica cranquillicatis reciidens
dae tanquam pexsides agebant. Camerae nunei per Franciaim se Aletrianniam
redicuum Regiorum ec hscalis pecunix rationem exisebane. Mis ipaqua
cer in anno caussis cognolcendis pexlidebant. Ilyeme quideminmense la-
nuario, KcM APace in Lumo, aucumnoin Octobri: uorum omniu
hodie cocca Vellioia extahe in indicio illo publico apud Roerrilam, cuifere
Comes prandee, sed tnibus camen iuxisditionis lacius, quam reteripromo-
reprororatis. Pauciorem enim in numerum concractis receribus coonitio-
nibus, Mes conneneu proterri fuienecese, quum paucisiam in locis e.
serecut, quoa plucibus acea Fuisset actum. Sed e imperisleillud, quod Ca-
mera rocdHC, IIdererentum est, quod e ipsumm Pexsidem haber Comicem
aliquemtieniore, qul relCelaris vel Imperacoris vicem administrac. Ouin
epubsco trodie lumpru, veolim ca iurildicio perasitur appellationibus or-
dinmH IIMIFCFII PExTeFCa CCcretis, mandatisq Imperatoriis exequendis prae-
cipuemeueum. Ouorus traud admodum distimilia iudicia lunt hodier-
AXFFAHCIA, quae diverHS M BartibuS TerNi COCIEUCA ParLEmentA VOCAHE. Ad
Miltos autem prouoeare acuexlum Comitum rel negligeniciam rel illatam
iniuat, etiam plebilicehac, actionehine data cocessaqi, qui se neglectum
traucacumre, duciniguius a Comice eractatum quererecur. Cuin ex tmuriere
suo et IpIa oleii dixnicate lape prinabancur Comices, quemadmodum ex F-
Dilcopt a Abbates haud ralo se capiteplexi; si quid acrocius superbiusre
Commutum Fuistec. P.uic M empus restancibus Franeis, quonec DuCCS,
nec bnces ermamia m lutis estene; quod quidem Pipini a C’acolitie.
queles netorix esfecerane, ermanieis gencibus passim adrses Sarmaciami
 Pecndam Pantoniam deurecis ex subingacis. V erum re diuno durant coa-
aa riolenta obsequia, ita reces libertati, simul acque res Franciex colla
PIA TUNE, GCTMTAMIInE LClEE. Oeanquam aurem Francorum relanimo
SICaLETCLHBCTASIEaEC esE FactuM. VE quae ri auc iniutia prinaci troines admi-
hIelusleui Fere poena rinceata line, eamen secus cuim Clericis a mona-
chisacum fuisse; exhorum celssbrum synodis palam incelligitur. Il2C c.
nim ordinemillum hoc Maiotalelplina coercebane; quo inagis noxia ene
exemplaridebancur, quae ince id poxulum demanalsent: quum hodicrebus
omne
 1 pe. . 11 1
 e i  e a e  e  te   e 1 1  1  e 1 1  1 1 1   1  1 a   1  1  1    a 1 1 1

## Folio 36 — 1691257834:0068
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000068.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
L. a
omnibuscantopere mutarisac prope deploratis, mulcis in locis Magistratus
no ferat, quod Episcopi d Abbaces in luis impune Ferunt ex indulsent. Con-
era aucemreimpia ex haeretiea damnene, qua non potsunc ciera iacturam A.
Poscolica doarina damnari ee reiici. Incollerabiles eranc Francis Presoyce.
Fiadulceri ouc fornicarii, L. exq illa Pipino regnante lacain omnium oree.
FaT: Nullus homicida, nullus adulter, nullus fornicarius, ad saorum ministerium admit.
titor. Ouare e concilia (corcatorem Presbrrerum Aagellatum carceri ad.
indicabane: Clericum aurem auemonachum cer r erberatum conriciebane
in vincula: Nonnas impudicas paena cadem repolcebar, sed rasas camento.
cocapice. Fraceniru e consiointamix nocanon in Honnismodo, sedinler.
uiseciam ec liberis sceleratis ex racordibus, quiconsi inmonalterium detru,
debancur. Faedissimum aurem habebatur, si Praesides commisissene, quod
in subdiris dignum peena iudicastene. Nullum enim unquam labetactata
Piecaris Christianx praelentiusrenenum, nullam pestem magisnoxiam ex.
perca cR Fcclesia C hrisci, quam horumrica ee mores acculerune, qui aliis
quum praessene, Pharilaica iustiria inslati docuero, et non tecere, iustere, et
non peaesticece denique impune commilerune, quodurrurpe e probrolum
ipaliis damnallene. Ouomalohodierquondeo infectum ridemus Eccle
Sxe Carum, reneque Pralides amplius errorum pudeac, et populus aRgecu,
dine quadam induracus, ip(o propemodum serlumalorum carcat: Princi
Desaurem sic in quorundam scudia ec conatus inclinent, ve videriprofecto
Possine, nihilmagiscueri ee alicrere relle, quam ricam C hriltinominetuca
cam, qua lonsemaximeramen a Chricti doctriva, e recerum Eccleliarum
moribus ceu in l arnam quandam (re dicitur) malorum degenerauit, e
verbistodie quidam religionem cueneur, reipsa oppugnane ee subuerrun
2c in plurimis exim iam quandam relisionem protestis rerba audimus, et
cernimus tucum, Facta ipla, opera ex Rudia cerrissima animorum indiciu
nonridemus.
Cacoli acace candimonialem Collicicalle abduxille, Aupralle, capicalee.
5FaC. Neque idmirum, quum Fchnici Romani Vestales luas ctuprum pastas
supplicio afticerent. Nunc impune monachae a monachis viciantur, et in
Parcem gloria crahicur de clarissimis familiis prognacas Auprase. Tancum
hodielicencix ridelicer roco casticaris permircitur, sed in corum mihireiri
dencurmiserie omnis Poncitices illis neleio quam Felices, quirerum luarum
succestu elati, cancum iudicii (ibi arrogare verici non line, quin divino con
silio non dicoreiecto, ledreip la damnato, legibusq a le inventiscam impiis
quam impossibilibus, intirmam illam natura sc lonse omnium delicarisi
namparrem ica orauandam esse duxerine, re VO rO semet concepto et
nuncuparo, caltirarem ceu luam in manum policam lonsemaximo animo.
rum calu, imperandam csle lauxerint, es lesis hrumanae crrannide graciarine
cormodisatictas consciencins. qllas lolaricam en de in lese Dominiedoce.
ri contimariqi oporcebac. Supa dictum CONTrHENFLamnOhomi.
Deinoltridonum esse. Fluius enitu lolius est a communiilla leze signendi
nisesse, re quam libercaci roluncatis suxcribuere quear acceptam, led solius
e crelcendi eximere, quam arcubusnosris primailla mundi constitucione
inservit. Proinde ex Chrictus xrernum verbum, in quo e per quodomuin
6 Facta lune, de caelibatu custodiendo Apoctolis respondens: Non omnes, in.
dauenim de incessebiberus obs. qum ex primauailla leser
resitte muliplicamint. L C. acdCamE de Con cupite atc, nisi Dominixratiava.
Quie, capaces sunt huius dictr s. dhi, quibus est datum, c. Porest enim relmorbo
velarre constare caltitas, na venon pollis cciam lirrat oecu
Eut

## Folio 37 — 1691257834:0069
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000069.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
lO
CIX AFASLEI COHLSBIAE. Nemo poFesnaturam murare sta roluntare, imo
nepilum quidem nlum alicercingere; quam à nacura rinctus est. Naturam
mutat solusille, quonaturam creanit, licur in existola quadam ad Trenaum seri-
Plc AmbrouS. Ouod iplum et Gregorrum cuperem ridisse ec ipsum ((I
modo regulam illam conscrip(Ic) Benedictum. Nam renon Aagret aliquo
tempore lexus humani fragilicas, seu (re Apostolus loquieur) non vratur,
non reique nacura sc led privilesio. Priuolum enim est, quod quidem ob-
sanniune, in hoc ridelicet sicam esse concencionis gloriam, quod omnibus
campus ille luctandi de pughandi cum carne _e concupilcentia laFCPAECAF.
lea enim docenc, qui suis relis nauisane, luisque riribus ceu panoplia qua-
dam arinati, Colis sibi per eor aectuantis pelagi Auctus e procellas inceoro
dum corpore eluctantibus, lauream neleio quam casticatis rirginitarisque
actribuune, reluclorise melius herri, citillari, cabescere, deperire, e disol-
uilibidine, quam carnis incentiuo illo nacurali laborantis Frasilicarem, pro-
nicatem demileriam non aguolcere, necmederi e curare pergere, quaerae
sania mulcis saeculis nocuie, adeo obstinatis hominum mentibus (quodhu-
manX perCuatiOni aCCepEuM FecimUS) re enacis inde erroribus non feren
dis nemo iudicium admoverit, omnes communem mileriam corriciis, pro-
bris, criminibus pollucam ee incer spexlam su lque de que culerine ee tranlini-
serine, cum ex aduerto tamen Apostolus clamet e doceac, Catius esselie,
vexacos ec alictos concratiere matrimonium, quam rri e agicari, nonne-
seius quam inquieca sinemence ec consciencia, qui rinculis humanarum san-
cionum decenci, aetu illo tam rehementi percelluntur. Neque rero pu-
enam eam fusimus, quam conera carnem ec Sacanam in bapeilmo lumus
protem, lednesamus castitarem humani consilii aut arbictii ése, ec asseri.
mus marrimonii remedio succurrendum esse carnis quae dono illo delticui
cur. Carnis incerim nomine non illam incellisentes quae spiricui aduersa-
cur, _ cum lege Domini bellum gerie, sed illam eciam, qua primi paren-
ces induri sunc, curque nondum pexeuaricacae rim signendi cum cuiden-
ei sexus diserimine indidie, quando inter caerera in P’aradrlolocaris dixit.
Crescite ex mulsiplicamini, ec. Ar vero vireinitas (inquie Flieronymus) prior
fuit marrimonio es Paradyso fruita est. Faccor: (e d in Parady (ocamen coniugium
noninsticurum modo, le d ec laudatum est, cum laudaFam vIrSInITAFCM HOM
legamus, nec vllo loco Ccripteura doccac virginitacem marrimonio praero-
saciua seumerico, quodillitingune, rilomodo praeterri, lieur nec riduicaris
hec ccelibatui quicquam cribui, quod macrimoniononcribuaeur, rnicailla
racatione excepea, qua qui rirsines auc ridux, auc caelibes func, hoctiberius
qua Dominilune, curare possune, quo minus rxorixe reimolesia derinen-
cur. Videac autem Flieronrmusiple, quam probe senserit, dum casticari sic
tribuic, et secundas nupcias adeo eleuat: cum Apostolus contra dicar, e d0.
ceac. Patius ese copulari, quam rri, nec admietat viduas in Fcclelix ministe.
rium nist Texagenarias. Luniores aucem non continere, sed nubere iubeat.
Solis Echnicis se cundae nupcia displicuere, ex est author Scruius, anciquos a
aeris coercuisse bis nupEOS; _ Valerius Anconiam laudaE, quX BEUEOMOF
tuoridua permanserie. Dido quoque apud Plaronem lecundas nuprias cul-
Pamrocat, e pudorem riolari illis pucar, quod ee Poror eius Farecur, dutri ad
Hupeinsillam adhorcans, inguic; Tu modo posce Deos veniam; Ec. Ced nihil cale in
scripcuris lesimus, quinimono ese bonum, rehiomo sic Tolus, quodiplum s
ab accitice illorniverix creacurae dictum non fuisset: tamen exiplocorporis
habien ec Forma, maris que de Fcemina nacura ex eodicione incelligi posterac
coninxium e Eccundicarem Cactos e0s ex erearos fuisse. Jam cumit heolog
2ALX

## Folio 38 — 1691257834:0070
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
aftirmene, _ ip sa seripcura lacis restetur, non coiugio, quod san ecui de imma-
culacum cAt, led praeuaricacione amistas ese Paraarsi delicias: adhaec gi.
enendae prolisrim ee benedictionem veliplo in Paradylo duracuram fuiste
videre protecto Flierourmus poruisset non tam rirginitatis cantopere à le
laudarae quam macrimonii a Deo insticuri capacem tuisse Pac adrlums modo
in sde e obediencia durarum Fuisset. Bencdictio enim est Domini, quod ad
sisnendum pronilumus, quamuis non simnelcius, realia mulez ita de hanc
aDconobis indicam affectionem non parum prxuaricatione riciacam ese.
Accessirenim huic iniquiSSIMA FCFUM X StIMLAERIX CONCYPTSCENFLA, quX
quoniam cum lese Dominipuonat, procul dubio in ala est. Verum quicquid
in hoc ricii e infirmicaris existic, in credentibus per lpirirumreconciliatio.
nis ec tidei emendarur. In illo enim ex proles in peccato concepea lanctiti.
cantur, e cluitur baprilmo culpa originalis, quam primo de PaTeMECCONETA.
ximus, non quidem vinon sit (veille aic) sedne noccar. Ouancivisicur C lrictus
_ APoctolus Christi Paulus diserre admonene, non nili marrimonis ardori
et inquiccudini illorum subueniri pose, qui donum calticatisnon habene
Pacerearbicrornon rnonomineerrare de peccare, qui lesibus suismileras
consciencias capciuasrerinene, riam que incere ludune liberrari Chricti, non
pauloxquius Ferences, siCcorcentur Nonna, Monachi, Pce Dyreri, ee resen-
cem Venerem pernephas Caciene, quam renubane, et macrimonio immacu-
laco lese Domino dedicene. Duum conster tamen solius matrimoniihove.
Rum esse cubile, reliquam Venerem omnem reexecrabilem damnacam. Pa-
ceHanciritur puona ee luctae illorum, qui ad coniusiimolestiam arcendem
armistam Faedis e spurcis relitancur: Facesane remedia pollurionum rocli.
brisprodica, indionis quos rel pudic lesant, vel rerecundi audiane: Facessae
Francilca illa Romana, quam miror laudari à Volacerrano pocuisse, quae Vc.
meris incenrinam ardenei larido rerendis admoto represer: E. OuasiverOr.
rimaluerit quam nubere. Ilac aurem omnia non diximus, relues paruoca-
Aicarem estimemus, quam eenos lumme exrollimus, deccium omnibus com
mendamus eius prestanciam, modo vera cacticas a Domino donara Sic. Flane
Tolam damnamus, quae coacta cum sic, casticas ese nequie, qua re lumma in
spurcitie sele octentar e rendirat.
Sed ad monasceria reuerrendum nobis: quae ec ipla Franci quemadmo.
dum e collesia quadam alyla esse voluerune. hoc eA Caera de inuiolaFL, re
nec rapi inde quisguam nec exerati auc vivila peri line praui paena posct.
Mulcabancur enim tere sexcenes solidis, qui immunitarem (sic cun alylum
rocabanc) violalet, hioc estpaena banni Dominici seu Regii. Lc in lege Ale-
mannorum de liberis seruisre ad Fccleliam Fugientibus haec verha leguri-
reu. Si autem vi abstraxerit, ciniuriam Ecclesiae fecerrt, decem es octa solidos ad F. ccle-
sam componat, e fredum solvat in fiscum sexaginta solidos, quia contra legem f. cit, es
Ecclessis honorem non impendit, es Dei reverentiam non habuit, es ut alue connescant,
quod sit timor in Christianis, ex honorem Ecclesis impendant. Flactenuslegis verba
reculinus illo haud dubie lct. Placempore, quo plurimi Alemannorum hdo
Chrlcatam Rohauim recCPELANC. Fredum aucem (VEOBITEFNOLEMUS) voca-
bancEtalel peenam Meo, iten Masistracui, debitam ob vim iniuriu
ve inalam d violacam lesem, qua maiores nostrimutata voce Fred. Idice
bancunc corrupcius rulso Sremominanc. Er mus Deni Fseuet1 rar est die
BeB) oder die Strafi over den Srede salen. Fredum erso pacem lesibus lanas
comabala rocaru, qua cepholica Pax dicebatur, non prriiaeis de pau
eis, reodietere, sed publice, rem sehcebellicola d Fera, indict a: hociei pet
Ccltitaliaata a tls m B. l Sotebi Laidessieo iScieostano) pace cderavime

## Folio 39 — 1691257834:0071
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
ON YS TF K +
e iniuriam indictam rocamus. In alylo aurem Episcopum, PresByterum,
Abbacem, aut Monactum crucidase multis in locis capitale erat: cum de id F
senus camen homicidiis alibi perpecraris, poena pecuniaria Fransigeretut.
Ludonicus Piusinillos, qui Prelbrterum lacra in xde cum fucte lanouino-
lencum fccisset. scavem poena Ctacuic, cuius rna pars Pcelesia, dux Presoy-
cero, qui pullatus esec dabantur. Frac aurem et de Diaconis ae Subdinco-
nis, adhaec et Abbacibus e Monachis caucum, neque adeo levis recungue
vindicaca severicas proheiebat; quin in gence illa (reverum Facear) animo-
sa ericoria subinde Lpilcopi Presbrieri, Diaconi, Subdiaconi, Ahbates e
Monachicrucidarentur. Dui Fpilcopum occidislet, nongeneis solidis: qui 2
Prelbrcerum, sexcentis: qui Diaconum, quadringentis: qui Subdiaconum,
trecentis: qui Monachum, quadrinseneis cranligebanc. Vecustissimis lane
et ab Cchnicis etiam exstructis templis hoc honoris habitum est, re exrratii
indequemquam aucriraxi, nis orandi aliqua causa, non liceret. O uod post.
ea e Franci in Dec dicatislocis magna curz ob seruarune: Famerl homines
palum cximinosi et Sccleraci alylix iurenon sauderene, ac eorum quidem
numerohabebaneur. qui iurciurando aduerlum Principem aut Magistra-
cum conspirasene. Licebat autem Comiri in rincula repolcere crimino- 8
(05, qui ad collegid monasteriare contusissene, criginta Colidorum vaena in
eosdecreta, qui postulatos conteltim non reddidisene. Ouod siclaps tuil
lene, iuramenco le Praelides purgabane, quod mihil csset dolomalo commis.
sum. Si collectamanu Comiti perquirenti repuonacum fuisset, paena CraE
sexcentorum Colidorum. Merum enim imperium penes Comices erac. F10-
dic immunitarem vocane libercarem illam alflix recerum Regum diplomacis
Cohrmacam. Vnde illa postmodum Pontisicum luy gectione immunitas ena-
ca est, quae magno quidem horum ordirium commodo, sed pessimoraimen
exemplo, sacriticos d monachos Ho aly losmodo e rueosreddidie, led omni
prorlus onere cributorum exemic, re ne in rrbibus quidem polici quicquam s
ferant ciuiliumi exactionum, nec populi cura auc ctudio rila in parre canxan-
tur. Numerant quidem Regibus Expe monnunquam e Papa, ledinuititere,
necnisimaioris damti mecu: tanca illis luarum rerum cura est: cum incerit
de publicamultorum Calute e comoditatene Commiare quidem, nedum (0l-
licici ese rideantur. Neque reronos peaeterie antiguorum Resum bench. 6
cencia, quae etiam hac in parce Collegiorum et Monasterrorum quieri e
eranquillicari consaluir: Sed monendos camen duximus Principes e Magi-
sratus secatis nostrae, meminiso reline, immuniearem de libereatem; quam
illiFundacoribus Citis aecepeam Ferune, non nis doctrinae, rircuri, moribus;
disciplinae que ereligioni concestam fuisle. Ilas enim dores aniriorum di-
snas duxere publica immunicate Imperacores antiqui. Nihil auariciae, nihit
ambicioni, longe minus quicquam ocio; luxui, supersticioni aucerrannidi
concettum est: nili verisimile iudicamus adeoraecordes Fuisse primosillos
Collegiorum et Moralteriorum autkores, ve iti illo eam sumpeuolo vromo.
venda piecacis nerotio pestem iplam, puca opes, luxum, ocium, dominacio
nemadeorel admittedas vel retinendas esse putarine, veimmunitare etiam
_ asplix iuremutierint. Ouis rnquam tam insanus aut Curiosus Faie, quino-
rum insanix e furori coterre postic; guihis modis piecacem protessi bellum
simul exiciale contra piccatem insticuissent; e pestes illasteligionis pro de-
Fendenda demum religione munrisene: Inuoturx quidem am EUMI CFrOri.
busnon pareis fuerune res monaltica, sed pauei eos senFere; aHIE CCrrEHe:
MO CTaE, qui agnopere impuenare Fuerie aulus. Proinde videndum;
num vicae lanetimoniâ ee abllinencia cales hodie sinc quidavi, qui aui
FaI
. 1.1 1 t 1. 1 1. 1. . 1. 1  1 16 1 1 1 1 1 1 1 1 e t p1i1

## Folio 40 — 1691257834:0072
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
TC
tam illam libertacem _ a(yliam FANEOPerC iaCtANE DE PraetexInE, quales
Fuerune, quorum ocionegociolo, haud omnino absre, cum eximia quadam
benignicate Resum consulcum est: videndum, inquam, si virturem aui-
eam, an rero magis pestem auicae rirturi e religioni aduerlam retincanEe
amplexentur: videndum, si reipla prosiceantur, quod nomine habicuque
eceremoniis tucant ex simulanie. Veenim merico ridentur ITobiles qui-
dammale feriati, qui maiorum Remmata ex praeclare res pectas subinde ex.
tollunt ee prxdicane, ne micam quidem incerim rircuris luorum reteren.
ees, ita lane indioni mihi Fauorenedum aurhoricace aut dignitace videnturs
qui religionem protessi, maiorum luorum disciplinam, abstinentiam, et
piccatem iactane ex commendant, e Festa criam celebrane, nec praeltaneta.
men rila parce vel dilciplinam vel abstinentiam, vel piccarem, qualemma-
iores lui Tunc protessi: e incerim camen (si Diis placet) ca caudene immu.
nicare, qua fauisilune, a quorum instiruris ex disciplina receserunt. Oua.
E vero pari milicix iure saudeat miles legirimus, de lertorque es cranstu.
sa, hisque reilli iure milicari rei liceac; quos camen rique adeo leges mi-
licares non agnolcune, re supplicium etiam ex capiris quidem in cos Aa
EuanE. Ouanco magis non saudebune receri immunitate, qui reterum
morum nihil habene, quod rcipsa iustis arbieris exhribeane. Sed recentia
diplomata obiiciune: Agnosco quidem illa, sed de iure (ve nostri aiune)
non detacto sentio. Ouarenon immunitas modoilla, quam Ciraeci àovniav
rocarunt, le d alia quoque dona, e munera, qua rnquam Collesiis ee Ho.
nasteriis Principum, Nobilium, populi plebisre liberalitate et benet.
cencia obrigerune, Coli arquernipierari e religioni donaca de dicata (unE.
Nemo hocanimo quicquam donauie, re ricia cum orrore coniuncta toue.
rec, omnos rircuri, omnes pietati, omnes disciplinae consulcum esse cupie.
runE. EA quidem de animarum Calus his mediis ( publica illa MCritorum
perluasione obcinente) credica de quaesica: verum ee hoc religioninoArX
cribuebatur, re qui ca oracia donasene Cua ec obculisent Caenobiis e L. C.
clesiis, de summa mericorum in se rransferenda nihil dubitarint. Veuiioi-
tur non abului donatum expentumque fuir ad huncrque diem, quicquid
inquam lacris peragendis ec exercendae religioniesimpensum. Juis igi-
cur horum senceciam relanam auc Fauore dionam recipiae, qui errorem co
Enicum _ deprehensum cuerimalune, quam abolere, ec rerum commutatio.
nediluere: Veobicerhorum refuremus inscictam, qui opinione ee simplici.
eace patrum nostrorum commori parumxquo animo ferune, si ad vlum ho-
dic nonpietate modo, sed charicate nicentem, hoc est legirimum et Chri-
Stianum cransferamus, quae ab illis errore certo, sedinnoxio camen id sevus
ricibus ex lacris peragendis lunt legata, qua non manitettemodo, led intru-
SiFerO CTIaM abUIU DETADUNEUE:
Tam ee hoc Collegiorum et Monasteriorum Germanieorum dignieati est
dacum, quod argenci sionandi Faculcas illis quondam cocessa eAt, no aliama-
siscaula, qua quidem explorata existar, quam quod carum rerum, quae lin-
sularem fidem es Cyncericarem requirune, cura curo illis delegari ridebatur,
quibus summaipla piecatis e incegritaris omniu consentu de opinione con.
credica tuiser. L ex iubebat moneta excudilicere rel in curia Principis velil.
lis in locis, quibus id muneris a Principe cocessum eser. Vnde hodiegi, maxi-
meper Fleluetia, quae magna quonda Alemannix parserar, aneiqui nummi
cernuncur Pexsulu ec Abbatu atq. etiam Abbatisaru imasine pexeferentes,
quos Aueustos rocaueremaiores, quia Rvoustorum nomine, indepea indeta.
Culcaces signarencur, e nomina etiam recerimore alerinlecus exhancibusli.
lCtS

## Folio 41 — 1691257834:0073
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000073.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
rerismulenummi indicane. Angusti rocati postea a nostris, un licera in H.
conversa, rulgo ngster qui rectius Zugsterid est Rugusti dicerentur. L. F vi-
dimusnummos aegenceos Facie muliobri non ica pridem proxime salodu:
rum repertos, duabusque liceris alcrinsecus e ex aduerso quidemnocaris B.
e A. gux Berrradam Auenstam; nisi Fallor, inhuebane. Fuic enim Berrrada, ve
CANOEU, CarOlI MTAGHIMaEeE; quae quanquam ance indexcum a C arolo
imperium ex humanis excessie, tamen hoc honoris ei amancissimus silius
etiam mortux cribuise ridetur, rememoriam eius Augusto nomine conse.
Ctarie, recaceam quod ab aliis est prodicum, Salodurensem Fcclesiam Ber-
ccadae liberalitare eximie donacam Fuisse. Necionorane; qui cemporumil:
lorum historiam cenent, auzustorum cognomentum, Colemne relprimistmi-
Peratoribus, corempore ad Francostranslacum fuisse, quo iildem imperii
nomino, reiectis Orientis Monarchis, oblatum est, ac deinde a nostris in
huncrsque diemrecentum; sedillo quidem abulit, quoct cum veteres, quo-
rum electionem Senacus probasee, imperium ingrels RugusI (aLUCAFCNEUE;
nostris nonnili ab Vebis Poncitice delibutis, quidam Sugusti cogriomeri
EUM PermitEaNE. Frgo ex Franci Augustorum nomine non in nummis (o
lum, Led eriam in sigillis Cis OstenEAFUHE. AC nummi quidem per Aleman-
niam excul, altera cancum parce monetam praeferebane, altera racui, id
quodhodicin illis hc, quos rulso denarios, Fleluerii alicubi angustos lierera
inverla, vedixi, cognominant. Dui in curia lignabantur, effigiem Principis
serebant nonnullis ita exeulis, ve dc imago oliux ramusculis alerin(ecus (ur-
sencibus ornaretur: quod in sixillo Caroli lunioris; qui d CFaNuS CognO-
minacus est, obleruauimus. Sed ec aquila insigniti apud nos passim reperiun-
TuF. Ec magno quidemnumero illi, qui d Colleriis _ NTonacteriis TunE ex-
cusi. Id genus officinas monecales habuere in Alemannia primum Mlona-
Aerium S. Leodesarii, quodapud Lucernam recustistimum exsticie, postea
Monachilmoabrosaro in Collesium Canonicorum commurarum eAt: iteni
Monalterium Virginum, quod Thuresi tuie (Sccum Figurum vecabane.)
Peaererea Mlonaserium S. Calli, cuius nummiagnum rexilliterum, hoc est;
Paschalem, praeferebac. Ouam monetam maiores nostri postea prope pari
ettixie lignarune: quod abunde docenc terramenta exculoria, quae in arctri-
uo Senacus etiamnum cum aliis Formis antiquis riluneur. Sed agno postex
successierrsus, (auum quidem ex milicaribus signis dignum animal, a Mona-
chistamen re ceptum ex adamatum, quia credicum sic, Gallorecens here-
mum ingresso rilum quendam ligna acculisse, quae Foco illius TuIFCeFCHE.
Estenim apud Cregorium in libro Dialogor. 3. velusille Chorbonii Fpilco:
pipedibus aduolucus, ad cuius eftigiem facile firie illum noctrum depingis
qui oblequio nacuram Frangeret, necriso anre hospici Carmenta eremi con-
verrereE: Sicuri e Ochomari rasculum ad exemplum illius, quod Bonita-
cius Episcopus Fccencinas apud cundem Gresorium habec, effictum vide. 2
tur. Ouodipsum camen non hoc animosentio, roluci parum eribuam mira-
cutis, sed quod constet illorum cemporum Monachos plezosque inillis re-
ferendisleni ac propenulla hde Fuisse. Ec experta est nostra xtas, quid amu
lacio religiolorum possic, re morbum illum sinamus sectis religionum co.
snacum, quo in suis laudandis efferendiSgue nUHUM MOdUM FENUEFUNE. II-
Jud cercum est, clarissimas rebes in insignibus resum habere: quo guidem
Riplomaiores nostrianre a merelato commenco, ve arbieror addiictipluri
misannis non lignis modo milicaribus e imaginibus passim adtiectis, lcdar.
sentoetiam liguando luners, hodieque receri morereuntur. Sed retineni
huie

## Folio 42 — 1691257834:0074
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000074.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 16 lines, status machine
A D HLCARYM RPRYM TOM. TII.
huic libro imponamus, id postremo nemini mirum videri debet, quodin
antiquis illis Francicis ee Alemannicis nummis purispuris (cum moribus
enim postea numilma riciacum est) Lpilcopos cernimus mirra bicorni ee
pedoinliones: Abbares aurem inferne barbacos, Cuperneralos (nWIIXtum
Abbacum mitrae eranc:) Abbacistas velatas Resummunere. Maiora enim
his dedissent religioni Principesillinon pierare modo, lednobilicace eriam
eliberalicate commendati, lconstancem eam ec certam Canonici e MO.
nachiprotessituissent: verum ica declinare ex labalcere sentim rocusilla di.
Cciplina custodiendae lollicirudo cum inmonacteriis, cum ipliseriam in C ol.
legiis caepic, renullo prorlus loco certa eius aut solidaratio consticerie, sub.
inde aliis acque aliis riciis grassancibus adeoque inctabiles animos agiranri.
bus, reluxu es libidine es incemperantia superancibus omnia ad ex-
cremum abulum manifeste conciderinc, qua inirio
menhaudimproberecepea e obler.
uata ridebantur.

## Folio 43 — 1691257834:0075
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000075.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
COF
GAL L. FNSIS
LFOIIS, NONASI
Ctermaniae veterions.
Vea a dictum estanobis, Donacionesillas tam Frequen
Fes, qua non aurum modo ec argentum, sed agros eriam
nao eiancipia Caenobiis addixerune, hand alio
ce, Oulam hducia demeredi de operum dignitate pro-
nacaschisse. Alix enim caulx Fuere, (ne quisnobisido-
POOAClAC) cur prima in monasteria cum publici, eum
lau privaci homines cam liberales excicerine. Siqui-
eHecMelcesrilopro opere dabatur, nisi quod manus
Mordchorum abloluissene, quocq exosicinavaniissee, nec sic raenalis pie-
taserae, epeaetextu eius negocanliberet, longe minusier inAati CFANEMIO
nachi, dquod diceret taverenere disnum mercedevilaiudicarene, et sic li-
berum illudviex e disciplinx geltus hominibus ceu mericorium conducti-
ciumqi pronlcuerene, quod iptlese nonnili humana Formacum e insticu-
cum prohicebaneur. Ciregorii primum aecas operibus ricuum Cacrorum, in
primis aueem monasticis Fauere caepie, qua noctri demum exiciali crrore
circumuenei a imbuti primum admirari vereligiola, mox transterre in lele
promercede, postremo ee ausere donationibus protulionibusque perrexe.
runc. Immodicas aurem cas, nc dicam nuxias, ipsi Principestecere, qui cum
Caenobiis ornandis donandisqe prodigi masis quam liberales fuistene, reli-
quiordines exemplo commori, ne non ec ipsi cercam libi riam ad Caluiem
plaepararene, adeoque opcrum monacticorum participes herene, dona.
riamulro Expiusmaiora, quam pro conditione aut Forrunis, cemplis lacris-
queinculerune. Francis quidem, tamethliberum non esetmonalterium
inscedi nili Principe consulco, quod iamtum essene, qui condiione dele-
ctaci orium masis quampietarem sectarentur: tamen hoc ampliusmona
chilmo Alemanni Fauebane, ve instar roci Molaici lese criam cauerene, ne
quiseum quiliber essec, remoraretur, quinres luas adeoqueseiplum ad LC.
elesameradere de lesare polternullo corradicente. Sic enim habet primum
capur Lesis Alentannorum de hominibus liberis ces suas ad Fccleliam era,
deneibus; sequis liber res suas vel semeripsum ad Ecclestam tradere voluerit, nullus
habeat licentiam conmtradisere ci. noro Dux, non Comes, non ella persorna;, sed spontanea
I 4
volum.
e

## Folio 44 — 1691257834:0076
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000076.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
volumare licear Choristiano homini Deo servire, es de propriis suis semetipsum redimere.
neat. es coram sacerdore, qui ad Ecclestam et ll super altariponat, es proprietas de ipsis
rebus ad ipsam Fcebesiam in perpetuum peraheat. Et si aliqua personar aut ipse qui de
dit, vel aliquis de haredibus ejus; postea as es de Fcclesta abstrahere voluerit, vel ali
quis qualiscunque persona haec praesums et facere, es effectum queminchoauit, non ob-
Et qui voluerit hoc facere; per chartam de rebus sais ad Ecclestam, cui dore voluerit, fir-
mitatem faciat, e restes sex vel septem aussocat. es nomina eorum ipsa charta conti.
neat, Dermarctum rabura  Caaiorem sancta Ecclesae, es multam–
quam charta continet, persolvat, es restuas storeadat, es fredum in publico sol
re, sux Principalium redicuum deces eel Lalta. Vnde videmus in
charcis donationum C. omitisnomen; imo Fere semper locoadlcripeum, in-
Comicibus, leguntur. Tubebat aurem ex Ludeuici Pu lex, re quivel prolua
animx relpropinquorum Calute donare reller, sub luo C omite id ageret, ce
vat, sient Lex habet. Flactenus lerem reculimus. Non licebat aurem agrosHlca-
les, aucpraedia, quxe cerlum Principi soluerent, ad vilam E ccleliam Contra-
dere, sed Comiris conlenlus requirebatur, cuius erat donationem rescinde.
cerdum aurem d Ducis, ledrarius. Pexecipua enim hac inre Comitutm au-
thoritas exat. In recustissimis chartis Resum incerdum nomina, praereritis
Ribusqi Ade dignis donacionem tacerer ratam. Charcae legicima omnium
contractuum de donationum primum nomina illorum concinebane, qui pa-
debacur, cum die ee men se d annoregni imperiire Principis, quicum rerum
ctiesseneaut donalsent: inde restes reliquos: tertio loco Nocariinomen ad.
Pocicus esec. Cenocandum est, releres chareas privacorum honumon
appensissionisligillisre, sedcancum aa ps Co.
cas fuisse. Principes aurem quanquam es iplinominus quam leribx e C an-
quasdam allcrivete dun. Cader lchil minus sixilla etiam appenderunt.
cellarii peculiaribusnoris ac signissesca cproalis Ihlcribebantur, quarum
Signum A K.
E.
Ponciticum aurem prortus nulla tum Rebatmentio, vE quorum parua per
Germaniam ratio habCreTE. Amnum autem a nato Christohaud seio an vI-
intra citabimus. Vidi e Berengarii Lcploaris cuuldam exemplum,
quod annum Domini habebat, ec inseruie quaedam libris suis rerum GerIa.
nicarum Beacus Rhenanus, in quibus idem ridere est, rtam propemoaum
Dum a charris differre. Fuerune aurem Charca P. Piscoporum, Abbacum, pri
vacorum hominum. Diplomata, (qua vulso Priuilcoia) Imperatorum, RC.
Sum; Ducum, Comicum, quivel Fundassent collesiamonalteriare, rel Eun.
daca ampliori proventu dicassene, aue immunitate aligur deCoTaHCIL.
la in charca receri riderim, qui plures camen vidi. In diplomatis quidem Re-
siis subnocacum lesimus, vi in illo Dasoberti, quod Nauclerus operi (u0
Chronicoinseruit, e iem alio Caroli Ccassinuper amerilo, cuius parcem
dem ab Y2bto Cbb Pibiclad PtoBIIC deiC butao YOCanE. Lu vi
Breuicer, Tabula erane publicarum auc eximiarum lanctionum; quas qui.
ul

## Folio 45 — 1691257834:0077
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000077.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
PONY S TFR Y
mum enim produsse existimant id genus dixlomata Ponciticum Romano:
rum, quum dominacum illum non rebismodo sedricinarum eriam civita-
rum e aerorum lcalix F pilcopi Rom. ciuiliiurildicione suppresta sibi rindi-
carune, recereinqi amplissimi imperii ledem tuam Fecerune, non iam Apo-
Aolorum, qui Principem rel Echnicum relcrrannidem exercentem agno-
verunt, sed Regum ac Imperatorum munere Functi: quippe quihiocipsuma-
sanc in Vebe, quodantea Imperatores e Regescgerune, reca de caulabullx
esc rideri debeane licrerae rabulaeqi omnes, juae huiuspotestatis pracextue
Fuco miccuneur. Sic enim Cenciune ex iudicant hodie doctisimi quique riti, qui
ministeriu Ctiricti a porestare e administracione gladii ita separane iure di-
vino, veririusq admmistratione neminirni permictane. Palam enim APO.
Aolicae Functioni gladii porectatem seriprura adimune; gua tamen eandem
Mlagistracui rindictam exercenti hcrribuune, re omnem criam animam illi
tubiiciane. Concludune ergo cius solius esse ius dominatus, cuins estrindi-
atx porestas. Pocestarem aurem rindictae ministrorum Luangelii non esse,
proindene sladii quidem de dominatusius eAe, Fchc bullas elle meras, qua
vel dominatum alerune Epilcopisillis, relcam districte, verocant, praecipi-
ences rindictam ec vicionem incentant. Pquidem renon laboro, diplomata
Cntnecne. Poriticix bulla, cum sciam hocnomine codicillos prope omnes
censeri, ita lane maxime cuperem calia esse summorum P’ontiticum diplo:
mata, qualia summorum Apostolorum fuere, quorutunctionem in le trans-
latam floriantur. Lxtar aucem diploma Apostolicum ActOr. 15. Cap. a Factui
minis, ostentatione, vlcione, a rindictatam alienum, quam pure e (ynCere
Ecclesiasticum. Non enim dominacus in iplo, sedministerium indicatur.
Sed ad charcas reuertamur: qua Francorum cempore donationibus Fere pri-
vatis deseruiebane. Donancibus aurem seu Principes Ccu Nobiles Bucple.
beituissene, merirum MESS A applicabatur; inscripeismemorix gratiaho-
rumnominibus, quidonassene; quigue obculissent: nec missa solum, ledon
rationum eriam serigiliarum opcrumqe monalticorum omnium communi-
catioranta contdentia e rivis d mortuis addicebatur, re e recticus et eiba-
riorum modus relucimeritorius donaretur, ex Cordes etiam (verete dicam)
monaltiex in precio essent. Charras autem rescindere aut riolare nesarere
relisio erac: neque in rlliusmanu erat, rem lemel donatam reperere, aucti-
demcharea praestica rescindere. Duod ab his demum maxime cstneole:
ecum, qui religionis sibinomen praecipuerendicarune. Fpilcopienim, tum
morum Pontilicum consensu admissi, mulcorum monalteriorum redicus
ineorum suos fecerune, non alia magis causa, quam re ad manum esser quod
luxui ee splendori arrogatae potentix sufticere pollet: Monachi quoquo
quidlibet causari non eamodo anferre Ecclesis fuere auli, quae maiores sui
donassent, sed aliena etiam in rem luam convertere speciolo illo Incorpo-
raxionis fuco, cuius superiori libro meminimus. Ex legerero Alemannorum
adcononlicebat lemel factae donationi contraire, remulctam eriam hlca.
lemchareae in illos decernerene; qui diuerlum centare Fuissene auti. Si quis
Parrem auc auum donassenegasser, celcibusquiure requiliris connictus eAee,
magiia paenae subiacebat. Ouodhierusta aur perdita charca elet; necpro-
ducicettes posene, inramenei incerpolitione obligario soluebacur. IIle au-
tem qui Funidum, aut asrum, aut praedium Pcclelix donatum precario rece.
pisset, censum in charra expressum Coluehat. Ouo detuncto haeres bonis
cedebat, nisi ampliorem porlessionis condictione charcula dererminaset,
auc ipla in charta donationis posteris caurum praeseripeumre fuisset.
Charca ixlx Latiné leribebancur, aut cerre lemi lacino sermone leripras
divere

## Folio 46 — 1691257834:0078
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000078.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
diceremalim. Non pocest enimnegaribarbaries; acque ea quidem crassissi.
ma, quam redolene. Ouxe quidem impericiine (aeculorum, an Audio magis
ac reluri daca opera, accidisse pucandum lic, non Facile dixerim. Rudia Fuere
laecula, rudes nostrarium ac propcelerancia omnis experces animi. Sed ri-
deri porestpropius ca lacula intuencibus, aliquid criburum ruloo e plebi
Fuisse Larinas liceras recunqi noscenti, nec nisi consulto ineptirum a lcribis,
recocmodis barbari _a(peri rideri roluerint. Ouanquam nerarinon pocest
in illa aetate, reinnostra quoque, longemarimam parcem Monachorucum
Cuo, cum etiam cemporum ricio rudis e asperx Lacino sermone rios, qui L a-
cinccamen loqui se e scribere purarine. Necessitace aurem Factum videtur.
rein genteilla Fxancorum ee Alemannorum armis X bello a Nueta, quae nec
Seribere lua nec legere asolerot, Larinx, hoc est Prouincialis linouae rtus
qualiscunque recineretur. Sero enim Ceripeus est Germanicus Termo, et ride.
cur Caxoli Maoni primum Rudio factum, re idem in liceras paulo Fulius re-
Ferretur: quippe dmensibus ab illo (re Foinhardus seribic) nomina im posca
sunc de alia quaedam ad rulsaris linsux rlum ampliorem excogitaca, quae
PriOrUm SC PFINCIDUIM CUFAM PEXFCFICTANE. FFAHCI IBIEUE LIMIEeM eran(.
sresiprimonontam luam, qua nec arte nec lese continebatur, quam alie.
na in pronincia repertam linguam addidicere, ingenua quadam verecundu
ealem linguxe suae barbariem confessi, quae civilicari ae humanicari pronin-
GialI MCTIEO LUBMIEECTCEUE. Ouare demum ad hdem ChristI CONVeTStabu-
las rulgares connentionum, chareasqs ee leres criam iplas e diplomata L a-
TinO Terone Scribi curarunE. Priox hic erat line dubio, quum Romanipro.
nincias cuco dum limire tenerene: impurus poltea tardicate ainertia nottra.
erum Factus, quum rupcolimice non modo provincias Furopae maximas, sed
criam Icaliam e iplam Vebem linouarum alcricem invalerune. Illam enim
Post Hcrulos d Rugos Gorthietiam, Logobardi _ Franci luccestione qua-
dam regnimultis (aculis cenverune. Arbieror aurem ex religionem simulos
addidissenostratibus, quo cam linsuam addiscerene. line cuius pericia reli-
eio constarura non videcetur. Sacerlibri, veceres interpreres, Conciliorum
decretanon nisi Lacine scripea extabane. Durabae quidem de CirXCX linoux
rsus, sed paucis nec niti gustu aliguo Freguentis lectionis nocus. My Steri2 (2-
crificiorum ex ceremoniarum Lacini libri continebanc. Posteri certehoc
honoris huic lingux cribuerune, re de in Cacrisrei ea continenter, licet paucis
noca, libuerie. Duod reinam EaNEO CuM FrUCtA FaCtUM CRCE, quanta est Sim-
Plicicaretactum. Deterre quidem e merico linguis debemus, sed negac A-
Postolus ea lingua recte rei Ecelesiam, quam nulli aut pauci incellisanE. Sa-
ne Rabanus author est, aetace lua (vixie aurem (ub Ludonico luniore) lectio.
tiem Cacram e cantum omnem inmissae, id est caena Dominicae celebratio-
ne ad plebis Fructum _ insticucionem raluisse. Vnde certe colligemusictis
Eaeculisericiorem Fuisse L acinxe linguae rlum, quam sic hodic, auE CCKFC Can
tata e lectaesse Germanice per FEclesias, guiXe paUCIOreS L AFINC OT2RCHEAUE
cantassent. Ouod quidem sub Orthonibus, Conradis. sHleinrichis Factuel
secertum est. Caroli saeculo lese admonebatur populus, re in sacris pera-
Sendis _ ipleSABCErS SANCErS, RC, CaNCTCE. Crecorumnimirum re
oazorlicari, qui illo in publicis lupalobusreebantur, au  0 Seosi
ast  12515 (O), azt 6) abrera) (9, ENenoor aSC. Ouodadhuc mulex Lcclelix
olltio IMccibchalsLaclra guata Gclcaca Cclatara ver tnalune lcel
cerrissimam hodie Cermanicam linguam habeamus Sed echoc Fortasselin.
Sux celebricact elt dacum, qua nusquam non habet lui pericos, eum linguam
IM patALCCMR TeMPOTC CEIam dCCAEAIIE, LOTEOL MIIICIDESa MASIICLACUSII
CTexIA.

## Folio 47 — 1691257834:0079
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000079.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Ednre
TE
Germanicam paucillimi tomines externiintelligane. In torum nurem con-
stacrabularum Germanice (eripcarum recentem esersum, ee lune anni pau-
eis ex quohxelingua ruleo scribi caexta est. Scriplere quidem de vereres, led
pauciderari, se relur periculi Faciundi oratia. Fxcac apudnos Sansali P Calee- L
rion a Nockeromonacho; quem ob lingux rardicarem Balbulum cornomi.
nacune, in nostram linsuami cranslarum Aenolphoimperante, canea verbo-
rum difficuleace, ie nonnihiab accento ee immorance lectore accipi et in-
telligi queac: carri dura olim e antelans recus illa Francorum ex Aleman-
norum lingua tuic. Sed pexstactoriase (rein Farragine) orationem Domi. 2
nicam cum simbolo codem in codice; ad(cripeam reterre; qua ad verbum
Sic BaDenE:
Faseronser, duinhimele bist. Dinna mo vuerde ceheilleot. Din riche chome. Din
voille ceskehe n erdo alsoinbimele. Vnsorra colicha brot kib onshiuto. Vnde unsere
scuilde belaZ uns, a lsso ouch vvir bela zend onsern sculdizen. Vnd in chorunga nit
leicest du unsich. Nu belose unsil fomeubele.
Nonreperiebam aurem Angelicatmi Calurationem eranllaram, ve quatn a.
iasilla incer preces non habuerie. Primuin enim, ve consicio, a Fratribus
Mendicancibus in preculas illas numeracas ee mericorias relata est. Cerina-
MChoren dicebane, quod Lacine dicimus rencare rel prchendere: arque inde
Chorane captacio, prehenlio. Simbolumi auc, quod Apostolicuini vocatuie;
Germani Covorf a coniiciendonominabant,  illi articuli coniecti e con-
scripei ab Apostolis crederentur, scuc exverbis Nockeri Symbolopraposi.
eis deprehendieur; hocmodo; Daz Craeci Chédent symbolum. Latini collatio-
nem, duZ chéden vvirgeovers, vvanda iz Spostolies sa menoion, unde zesammi-
ne gervi. f.n, da Z 12 Zlichen st Christianae fider. Also suh in pralio symbolum heic-
Ret daz Zcichen; da 2 an skilten alde an cemoten Worten ist, tannon ioglicheiro so-
eos irchennent. Allusumisictir est ad Grxcx vocis originem; qua drd S oyu
Eamar deducta essevidetur. Pranstatum aurem eodem in libro reperiebam
inhaec verba:
Ib teloubaean Cot alma chocieen farere. stfon himeles unde erdo: Vnde an simen
Sun den sev vichrer halca re cinizen unseren herren: der fone de mohé iligen qu’este
infansen vvard: fone Maria dero ma ecde cetorn vvard: kenecha ffiat vvard pt
Pontio Pilato: inde biimo an crucem gestatcer estarb: onde begraben ovard: ZC
hello fuor: an demo drieten tàze fone rode irstuoer: Ze, him elefuor; dar Siz Z et ZC
Coris Zese suuun des alma chrisen varer: dunnan chinfricer zeirré illene dic er du n-
ne vindet le bente alde rote. Celoubo an dun héilisen C’ist: le: loubo heiliea diu al
leluchun gesá menunga: keloubo zoha benne dero heilicen cemeinsame: ablas atro
sunden: G. lo tbo des fitokes urstendede: ecloubo ewien Pib. amon: Dazue ruon it
KCuNarO.
Inlacello periecusto Leprolorumi vebis nostrx, quod haud proculsubur.
bio Oriencalilicum est, proximis annis libellu reperi Omelius aliquor Ger 3
manice scriptas continencem, quem anteannos plusminuscrecencos leri.
prum esse collisebam, cersiore iaim et mitiore Carmone. Prima enim Omelia
de Domininaciuience ad huncmodum habebat:
Vus ist erschinen der gvore voille. Undo die menniheit vaseres halcares; des al
machtieen Crortes shunen, nih von deheinen rehten vverchien, die voir selbehan ce
ean, vvan nach siner michelun erbarme de hater un sih echalen, e c. In codemO.
Cron rauer onser der st in den himelen: Ceheilicet vverde deinname: Z che-
nedimriche: ac cet rvelle hie in et der aiso da selimle. Infer rasolich beroc eie
vn
racio Dominiea hisrerbis reddica lesieur;

## Folio 48 — 1691257834:0080
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000080.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
uns huno: Vna deret ons onser schulde, als vvir tuon onsern schuldigen: Vna leite
ons in dheine bechorunce: Vnd erlose uns von allem bele.
Reculihaec eolibentius, re constaret dialectum, quam hodio rerinemus,
aliam ese quam illa Fuic, qua maiores nostriinera spacium erium laeculorum
Tuner(. Scdiam ad exempla donationum ex charcarum medix antiquieacis
reniendum. Oux tamet s parum lectori probatum iri praesertim delicacoris
derem, non Aylomodoinculcissimo, led rili criam materia conleripca, ca
mendiona duxi qua adponerem, quod in illis ceu in speculo quodam illo.
cum comparum cum simplicicacem, cum eciam barbariem e ignoranciam
incueri licerer. Neque enim alia aeque certa esse existimo animorum indi
cia, quam quae id genuslicreris ex monumentis exprimuneur. Libuieaurem
illis Fere Colisrei, qua hodic excane Sangalli in monasterio, quo haud scio, an
aliudrilum apud Alemannos anciquius durcc: dignius quidem sempere
celebrius habicum est Ausix monasterium, sedminus eam en lonexuum no-
Aro. Paedii aurem leuadisratia paucula, ceu commentaria quae dam. de no-
Aro2diccimus, qua relcemporum historiam, relrerum seriem, rel Regum
nociciam propius indicarene, arbieratihac a parce rel parum erudicis consu.
lendum esle, ne e illisbarbaries otticerer, si line Fructu parum perspecta aut
COSHITAVUISOTCMPOTA PTOPOHCLCHEUT.
EXEMPEYM BONATIONIS MEEVS
marum lexipcum.
Dei nomine bona pacis. Placait alque conenit arque adcreuis mihi voluntas, 
Lrerram curis mei facerem donatione adhonorem sancti Callonis ex sancti Desiterio
In LOCOnANCAPate. Qu aciturnomn villa Athorins  anic hobas tres. e in Cunalihe-
Ppuriahobas TTIT. Duod e feci, quod ita ex feciterram donationis ego Aloinus, ex per
hanccharculam donationis, quae ad diem praesentem firma permaneat. Si quis vero, quod
ferinon credo, sieco ipse aut ullus de heredibus meis contra hanc donationem venire ant
acere conauerit, in primis Dei iram incurrat, es à communi corpore vel sacerdotio extra-
neus sit, e cum sisco aurilibras TI. argenti III. componat, e quod perit vendicare non
valeat, sed praesens haec donatio omni tempere firma permaneat cum stipulatione subne
Xa. Actum in monasterio sancti Callonis. Sienum Aloini, qui hanc donationem fierire
eanis. sie. Scephani. se. Lactati. R8. Perri. sie. Ynalaonis. sic. Candelhelmi. fie. Paloti. No-
tani quod feci in mense lulio ZIIFI. C. alend. Aneustas.
Feo Perrus scribst e sub serib sub
Theodoriso ReC.
Vehie Theodoricus Forcius Muius nominis FranCOruM RCK. SVaEHDE
Ladrem fuere Theodoriei. Primus Ludevici primum Christiani, que rulso
Clodoucum nominane, hilius, clarissimus Princeps. Sccundus Flilceperiis
quem alis Childpertum rocane, Elius, neposaurem Sigeberciillius; quem
Columvanus Calsias ingressus acie. Pextius, cuius haec charta meminie, L. I
deviet secundi Alius ralta te sarsorcuna, haud ita mulcis amnis post excel.
Dagoberti Secundi Alius à Carolo Martello Maioredomus, parre amisto, II.
betantes cuucalus ac deinde breui R ex constitucus, cuius recus quaedan
Chacta husrerbismentionem tacit; Notaui quod feci mense lunio, 5. C alend. Lulia
nanno X Y. regnante Domino nostro Zheodorioo Rexe supra Carolum Maiorem domuen
dic.
PEPSCVLISANNES AATEOTO
Cum B. Galli, necdum vIlo AbBAECIM CeILA CIUS CONSLIEHEOSASIEAFUS. O NAFEUS

## Folio 49 — 1691257834:0081
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000081.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
OM
ER
acc. Post que Locharius, ac nomulco post Chilperie illo regnauic qui a Scc- L
phano Papaper specie Locordie submocus Pipinu Marcelli silium (qui stirpis
cratno Resix sed Maiorumdomus) in Regernetu succelorem habuit. Fue:
runc ec Sigibereieres, duo Francoru Reses, quorum icamentioné laeiuemo-
nachiquida Chronographi, recotundore iplos videantur. Senior Siscber-
cus Locharii flius, qui coniusem habuic Brunchiildm illam L’anagildis Visi.
socchoru Resistilia, ex qua flilrepereum sulcepie, illoreghace C’olumbanus
relicta Fybernia primum Calliam, dein Rheciam primam, Poltremo et C, al-
lia ee Rhecia pulsus lcaliam ingressus est. lunior Sigebercus, cuius supra quoq
meminimus, eius Dasoberritilius fuie, qui Lpilcoparu C onstanciensem ee
Arzencoratenlem insticuit: ad que dc iplum Colunbanus dimissus a Locha.
sio peruenit Fuic n. Dagoborcis Francorum Austrasiorum Rox, qui palaciu
suum apud Froniam; qui locushrodie Sircheim dicitur, no lonioe ab Aroen-
corato habuic Lochario interim pacre interiorem Francia pubernance. Sa-
peid Factu est In FrANCOEHMFEONO, VE et Aliis habenasreBNI PATETeS ex Parre
COMIETETENE LxDC RVnX TraEreS regnatehE, plerumq auc diver ss in parcibus
pacer _ RIiUISFCZNOPECSenE. ApliMinum n. CtaE FranCOruM RCgnUM, de
in ipsa FFancranO Solum Sangalli d AugIX, sed eriam Campidonense motia-
Aerium, quod in excima camen prima Rhecia es, CenlebatuT. Alatmannia H:
iamdiu In EUS EE nOMeH FFANCOrUM CranSerat. Puto aurno indionum nota.
Eu receres CHartas Alamannoru, cestiu nomina vel prouincialia habere, hoc
est Lacina _ Ccaea, velbarbara saltem Latine declinata, ve in hac Charta,
Perrum, lactatum, Stephanum, Latina R GrXCa: dein Alomum, Vualaonem; L. an
dolhelmum, Valorum barbara hue CTermanica, se d Latine deRlexa. Ouod minus
videre estin Charris, qua post Pipinum ee Carolum M. Alium ejus leripcae
sunc: cerrissimo argumeneo linguxe PronincialIS senSII I VEREX Germanorû
miorationibus, succrescere seisicet Germanicalingua, ex Larina qualicunqe
receta, qua seriberetur. Equidem receribus et ante Marcellum Seripeis ChaF.
tis euoluendis, qualda in Rhecia, quam Curiensem Chronographi quida
cosnominac, scripeas obseruaui, que restium nominanonin Latina aux PFO-
nincialia cocinebane. Subtiocana n. Rhecia, ac illa maxime, quae secunidurmi
Rhenidecurlum Foncibus eius imminet, seto admodu Germanica linguam
recepic. Nec de hoc dubicandum, gnum hodiegs dureclingux veteris resti-
eium corruptum quide, sed q Romanum tamen sermonem palam reterae.
Vidiauerenditionis charta Carolo regnante seriptam, cuius inseium in lixc
verbahabebat; in Christinomine, exc. Domino nostro Carolo Reze anno Z V. CGDL H-
bicio Subdiaconus rocatus à C aluione, qui est a vice populi Romane, cum his quae le-
GAUnEUT. F. FIN EnE CharEx cestes erantadCeripei, aurelianus; Volcarius, Cuari-
nus. Andreas, _C. In resno n. Caroli (quod nocandii duxi) passim de Romani
Tuosmadistratus habebane, Anicimos Feaneoru ditioni, aux certe immixtos
alicubi, quodm uleis argumentis deprehendieur. Proinde e Salica L. ex RO-
manos HOCaE, hoc est Proninciales, qui Romana Proninciali linoua vrebati-
Tur. Sic enim HabeEL ex; Si Romanus homo Francum exspoliaverit, duobus milli-
bus quineentis dinariis, culvabibis iudicetur: Si vero Francus Lomanum, mille ducen-
is darts, guisactut solab. L L L. culpabilis indicerur. In alia Peruereri charta
minemctat lestium Homma meca Germanica Prouincialibus; hoc modo;
Armiphus, Landulphus, Loualons Csus, oanes; Valerius, Seianus, Campanus; _C.
TFCM AITAIn CHaFEUIL COILES CILABAHCUE, Valerianus, Fstradamus; Fscalco: C. rescen-
tus, PoL. Florentu, KusaLaxerantis, FTostaris, _C. IlabebaC _ alia
velalma CHarta PlaeleCnomina cestium; Berengarius; Lordannes, Vi-
Hor. Drusus, Cacusi latid, Sibntutab, Augustus Fonteanusilabision rastantius, Vi-

## Folio 50 — 1691257834:0082
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000082.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
LL A I A N N IC
vencius, alcolous, Visilius, Sdalramus: mixta videlicee L arina Barbaris, secd
Lariniscamen seu Provincialibus praevalentibus. Fc saudeneadhue Rheri
Nontani ex obuii suncapudillos Lueii, Caudentii Valentini, Donati, Dominici.
rrsicini rictores, Syluestrie Beari, ec ad Latinorum nomina deAexi Chunradini.
Illud eciam sciendum Flobam Barbaram rocem eriamnum noctris in rlu ese,
e fundi parrem sioniticare, matime pascuam, Vulslis nostrum huob rocac.
Verbum aurem, Componat cum fisco, huic laeculorsicaru fuic, ec in C od. Theo-
doltano haud ablimili signiticacu lesitur. Ab initio autem regni Theodorici
IHI. Sub quo hec Charca (eripTA CC VLC Adt XCAIEI HOALAAnNIDGCCLKXLIII.
mumeta.
AtLIVD EXEMLLIM OONATION
CAcrosatolta Fcclestae sandit Caaos Confessoris, ex aliorum plurimorum Marcyrum
es Confessorum, qua est constructa in sicu Dureauen s in paeo Arbonensis castri, ubi
nuc praest Aurmaris Abbas, qui secundum relieionem Deo servire videtur, e subnor-
ma reculari contirmati. Feo itaque in Dei nomine L. aurpertus filius L. andoaldi quondam
Es Beata coninealis ipsus: calis mihi decreuit voluntas vel devoriopro Dei intuitue a
nima mea remedio, velpro aterna retributione, es pahuc proptermeam substantiam,
quam ad ipsam Eeclesiam me vivente habere cuxio, vbi me plenius commendo, e proa-
nima genitoris mei L. andealdi. es matris mea Beata, omnia quicquid mihi suxernomi
natus genitormeus Landoaldus, vel mater mea Beata de compaternito vel seu conquiss
to aut coparato mihi dereliquerunt, vel quicquideso postea ac quissui, omnia ex integro à
dic praesente de meoiure in donatione LCclessa S. Calli vel Aurmaro eius Rectori, es e
ins Monachis, qui ibide Deo servire videntur, trado atque transfundo pro anima mea sa
late, ex patris mei, ex matris mea salute. ex sieut suxerius diximus, du vivopro mea sub-
stantia, quae mihi necessitas est: hoc est in locis nominatis in villa qui dicirur illinaunia,
es in alio qui dicitur Frbphratinchona, es intertio qui vocatur Maxistinchova, e in
quarto loco qui coenominatur Brunnica. es in quinto loco qui dicitur Madolresuvilare.
S in loco qui dicitur Flunisinuuans es Tetilinunanc, e in loco Llunichinuuilari, in
alio loco Tunrinde, ex in villa quae dicitur VZ Cinacha, e in alio loco Berolsesuuilari, ex
inalio loco L. uciteinse. Lucikunanvia. Ilaec et loca supranominata cum seruti, ancillis. pe-
culiaribus, cum domibus, aedificiis ex mancipiis domesticis, rum curcis clausis cum horri-
feris, pomiferis, vel officinis, quae ibidem esse videntur cum praris, siluis, aquis, aguarum
decursibus, mobilibusque atque immobilibus; cultis et incultis viis discedetis et recredien-
sis, cum omnibus adiacenribus et appendiiis, quae ad ista loca supranominata aspiciunt,
sicut superius diximus, omnia es ex inteero in donationem Eccle siae sancti C altt vel Au-
temaro Abbati trado atque transfunde cumstipulatione subnexa: habeant, teniant, atque
possedeant, in omnib. liberam et firmisimam habeant porestatem faciendi. Si vero, quod
Aerinoncredo, exoisse aut duns hatan deb puscate o ait ourolidet Dua
opposta persona, qua contra hant abna un vel tradicionem meam temprare praesum-
pserit, aut ullam calumniam generare volueris partibus fisei de muleta componat, id est,
aurilibras V. e argenti pondo X. coactus exsoluat, es ad ipsam Lcclestam duplam repeti-
rionem restituat, es quodeet per aus  ntatat alat fectat prasets
charta pmacsadset oaata n deatpet durare. Actum is Diua, qua dici-
cur luuanne, publice, praesenribus quorum hic sonacula continentur. Sie. L. anuur u
hanctraditionem feri atque tirmari roganit. Sig. Llariger ejus patrimonio consobi. sie.
Almarich consobr. Siz. Albrictust. S. r tot best. 118. Fholor Ctor hest. Je8. 
precht test. (18. Yverimbreche test.
Feoitaque Sylvester Lector roeu  Per a Latcobala)et p5 sab)ortoi.
Badu stit LtCL. Ca. des e b. atetad Lel. Co at dod cotaterto Mator eaomuisu
sib Chancharone Comite.
epe

## Folio 51 — 1691257834:0083
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000083.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
e
N
pe lesitur Chancharoix chareis sub Pixino seriptissE ericumitum Ho-
mentuilleintelaeur: diversostamen e divertis in locis pexefectos C’o
mitesfuie sp Charca docnt. Aebiecor aucillum Kyburcensem Fuisse, cy-
iuspasi Alamanni Thusicenlem cognominarunt. Castrum Porro Arbonense
oppidum illud estmlliario Cermanico a nocro diiunctu, quod rulgus Ar
bonam, receres Arborem Felicem dixerune, reculcissimum lane atq; illis ceiam.
annis clacum, quibus Romani prouinciam Rheciam prima administracune.
Adnumeratur ZHE et hodie Durgauensi pag0. Saculo illo Castrum dicebacut
oppidum, in quo Epilcopusnonerat: contra rero Opoidum, cuius erat Epi
SeopuS. Peoinde castrum  Arbonense, castrum Campidonense: oppidum autem Con
stantiense oppidum Augustense lesimus. Carolomannus aurem Maiordomus, Cuilis
hiaee charcameminie, Alius fuic CaroliMarcelli, qui ee ipse Maiordomusfuie
Ftancix ex Pipino cognomenro Breuigenitus. Ali erane a Resibus Maiores
domus, hoc est Pexfectipraetorio, pari plerumq pocestate vli, licec regiisticu
lISMOnDECreNEuE. Oualem Magistratum e hodiernitrancihabene, quiem
rulso legrand maistre, hoc est magnum masistrum rocâr, cuius porestate alune
secundum Regem maxima eNc. IIlud constat Maioresdomus (xpenON VIF-
cure modo et rerum gerendarum prudentia, se d rictoriis etiam (polusq ex
hollerelatis, Resum gloriam luperalle: quod et de Marcello prodicum est.
Cur aucem Maioresdomus dicti hnC, _ rude orrum nomen rideatur, à BCa-
eolhenano in libro Rerum Germanicaru explicatum eAt. Hlic est Carolus
HTarcellus, cui sexco annoinitx praefecturae Otomarus Presbyter c Rhecia
Curiens accicus, e procurane W aldratrio quodam Nobili caenobiolo 2
GalIO InSEIEUEO PFEFOTItUS, aC omnium prinm Abbas dictus, annoscirei.
ter octuaginca postCalli obicum. Callus enim admodu sonex lubDagoberio
Sigilberti II. Alio, quem invenem Grimaldus Maiordomus intertecre apud
Arborem decelE, circiter annum DOm. BCXD. Cum anno DOm. DC. H FTTI.
heremuinoretus esters sedecimo demu anno abingressu condendi caenobii
costioinico: quod latis clare ex Abbate Vrspergensi collioitur. NTullum aue
certum disciplina genus ab hisrecentu Fuic, gui Ctallomlortuo conuxerHHE.
parcosdomunculas ecadem aretissima, nulla parre ab heremi specie abtor
renceruma dificaca; homines quida Scori se alemannieolebant: quamtre
Ocomatus quide pauper Abbas aliis aedifciis peacer adiecu renodochiu
ampliauie lacihumilicarer(gs in Grimo2di ec GorZDerru AbbaceS dutate;
quimonasterioluxdifciis paulo ampliorib. ornaliete. Primus aueOcoinarus
Benedictiinstieutu ex libro Regulx eius, quem dono a Phaicelloacceperats
monascerio S. Galliinuexit. Ad Francos duc quod actinet, Marcello morino,
tressliireliguituere, Carolomannus, Pipinus, de Crito: quorutrie, e maioe
nacuerat, sualurxoris Suuanehildae Tracribus bellum indixie, occupacaribe
L auduno, in quamox oblessus caxtusqu et custodix eraditus el. Lrancia re-
onointer Pipinu e Carolomanniita diuiso, reilli Bursudia d W Cstria, Huie
Rustriasive Austratia, hoc est Oricnealis Prancia una cu P lamannia de lhu-
tingia obciperie: (ed breui vost ceporereonuomne Pixinus obcinuies Cayo
lomannus iI. ccedio curaru Pearorialium, et ex natura ad oeiu inaois quam
resgeredas nacus ecter, monactius tactus, prino in monacterio S. Syluchria
pudmonte Soracten hand proculrrbe Roma deri: aeinde Freguetia suoru
obrucus apudeassimensemmastarium S. Benedicti, quod reliquum cracrice
Franlesie. Abdicauir auE (ese tradistraca annO DOM. DCC XEr. Vndeckdrt
illius vetustas incellisirur. Solis postea Dixinus rem reticannis sepremr. Cui
Canerironopacerna modo sirelices, sedproprix ecia platimutame et diona-
tionis apud extetospCPeret nE. Ovare Roraani Ponciticesprior quide L a
Ctiarias

## Folio 52 — 1691257834:0084
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000084.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
charias subornaio Wunetrido EpilcopoMaconciacenli, qui de Bonitacius
dictus est: dein e Scephanus II. de excurbandis Icalia Longobardis consilix
verlantes, quidgnidpocueruthonorum in illu coiecere. Lacharias quidem
incernucio Bonitacioillokcge cum ancea destinaras, mox Scephanus aliena
pocentia promore in Cuum comodum abulurus, Childerico FrancoruRcgc
decoso e inmonasteriu ablesaro, Pipinum Carolinsum an. DOM. DCC LII.
sive, re Occo Frilingen Leradic, DCC CEr. in Rege Francorum ruxie, e aiura-
mento, quod Resi suo Childerico praestiterae, absoluit: cuius opcra postea
Frecus Lonsohardosadorrus est, quosnolonse postea Carolus M. Dipinit.
Deliderio Longobardoru Rege capro ex Chorbeien (c inmonalteriu intru.
Co oppressic, ec ad Francoslcalix regnucranctulic. Primusaut omnium, quod
Sciam. Regum Germanicoru Pipinus a pextorio adresnit accitus, comore
ractus, quo Creci Parriarelia ByZantini, Principes suosraxerat, cotuetudi.
nepoltea rnge di inducta, cuius supra meminimus. Fluius igicur Pipinianna
7. Ocomarus Abbas, cuius hxc charcameminie, pullus monasterio et Aupis
ab aduexlariis luis, Laberto quodam delatore, inlimulacus longogi carceris
(qualore colectus, dein e liberatus, sed durance cam en exilii mileria, demum
juxca emerlum Rheni, rbilacu Venerum coreditur, exhumanis exceAican.
noDom. DCCLVII. quo anno loannes Epilcopus Coltancienlismonacterit
Sangallensis administracione lulcepir. Videre est auc inhrac cMarta, 9 _e8r0
Ecribae illi semilacini Germanica locorunomina reddiderine, melius nimitu
reddicuri, acum (rehodic) rulgo ca lingua Ccripeu Fuiser. C au lam auEdoni.
cionum charre prope omnes produne. Vulgoerac perlualum proximaadla.
luceriam esle, sihis darerur ec offerrerur, quirelisionem protessi e hominis
praleripeu, et humano quideinstiruro, rinebac. Admiratione auc simpliciu
animis, cumraricas, cum erianouiras pfestionisingesserat. Fc monachiosvel
probioresitarum auidicas gux da pollidedi corripuerat, re e protestionis e
insticucimaiorui oblicino modono decrectarinerilum donacionis genus, sed
ambierincecia pleragi. qux cum monactica rica dis ∞)_ rascor (quod dicitur)
puonancee dissenciunc. Sacis erac primis illis Pacribus fauor Principum, qui
caepta semel a insticutam relisionem diplomatis, quasimmunitares vocalaE,
ruebancur. Francenim iam cum omnium ordinum homines, quibus partim
incognira  odiola relisio, parrim piecaris protectio ror indiciis auaritix co
raminaca, suspecta esset. Ouarna re Ocomaro colatam inuidiamne, an ve.
rius odium dixerim, coiicio: qui quide immodico quodam Audio donacio.
nibusrbilibet aucupandis incubuerit: Zelo Forsan celigionis, ve quide credo.
Sed zelum illum, quod in coteso est, alii avarICIA IRTETPTETALLSInE. FEnesari
noporestrel a lancistimis Epilcopis nedumonachis Picraris PeRTExEU exa.
ctacum rulso et eblandica tuisse mulca, quxe siad riuum (quod aiunc) releces
ee explores haud alind habene in se quam traude d imposturâ, quod ee pro-
rimis Caeculis in meree illa ee negociatione indulsentiarum lumus experti.
Necm rel opcimos rirostalce leduciin his, qua lonsanobis colueru.
doe Frigidismaiorum praeiudliciis cotirmara opinio obtrudie. Veaurem ta-
reamur, quod e ancea cectari lumes. Principum quorundam beneuolencs
pluleatum accestiste plexilque mbas esquis, cum, cum codita horutu
nobioninicio priuatis donacionibus praecipue auctum Fuise. DonacunEquI.
dem e Regestranci, Cedperaede pleltablodiplomare, auev
corum donaciombus e nis precer Chronicanostratia ricx etiaipse
DComasi de Calli in licerdsrelacxe abunde rettencur. ECtuic cempus, quatide
iussu aucreconcinnaca eent: tamen cercum est, hoc nostrum Ocomarica.
chartis indicararanre Ludeuici Piicempora: cum de protulis incerim priur.
edrat

## Folio 53 — 1691257834:0085
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000085.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
3
Charcarum recetuu, non nisi donaciones prxeferenciu mille ducenex de am-
pliusinhocnostro caenobio aleruatx: Paucis aurem ob barbarum characte
remlecta aur incellectae lunt, poltea perditae e distracta pareim conctasra-
cionibus, quas larie diras perpessum eA, partim belliciscurbationibus, qua
reliquere camen nonnullas, quasmitucalu quodam videre concisit.
LIVD ELEMPLNMPLAME BAR.
BALVM IN IPSO MONASIE.
rio Ccripeum.
abancta Ecclestae sancti Cadonis monasterio in paeo Dureaumsi. ubi Mutma-
Drus Abbas esse videtur. Strach (rid in amore Dei nostri ex remedio anima nostra
condonanimus ad ipso loco sancto, hoc est in pazo Brisigarinsi in villa, quae divitur Aeu-
rineas. quicquid ibidem visus sum habere, e in alia villa, quae dicirur Oninchoria-
similiter es in terria villa Mulinhaimo, hoc sant cass, casalis, mancipiis, peculiis, cam-
pis, prasis, vineis, aquis, aquarum que decursibus, mobilibus at que immobilibus, quaecun-
quehabuit apud se ipso ad ipsos frarres tradidit. Si quis ego ipse aut de haredibus meis;
aut ulla opposita persona. qui contra hanc traditionem ista venire tentauerit, quod nec
fieri credo, sic culpabilis cotra ipsos sanctos duplo repetitione sociente fisco auri libra III.
arcenti V. es qua repetit, vindicare non praenaleat stipulatione subnexa. Actum in ipso
monasterio, datum VI. Kalend. Novemb. Feo Strachfrid donarionem a mefactam reli-
ei sz. C orLberto. sie. Anno. sie. Puriso. se. Diberio siB. Liuiramo. sig. Froohonolfo. si8.
Feo Thioibaldus monachus hanetradirionem scripsi
es subscripse. anno HIII. reenante Pipino Reec Fran-
corum.
Sub Chancharone Comite.
TuIe Beisgauice deSuneduicx atque Allarix in charris sub Oromaro seri-
Plistrequenter obuia unc manifecto arsumento ex in illis locis vipOTE
tercilibus ee adreccuram accommodis Gallinomine e Tama perlualos fuise
opulenclores, qui luasres aemonacerium canto interuallo dissicum contri-
buerine. Vallis enim Rheni. dua proximerrbem nostram Brisancium ae C On-
Auences rerlus lonso cesctu rinetis hodie cultistimac ernitur, cumterenul.
lashabuitrincas, led Colo cantum pascuo et magna ex parce sylueltri ec in-
culcotuic. Id quod exempla recerum cabularum, quae hodicque receribus
codicibus in seripea cernuntui, indicant. Ouare alihitaboracuin est, vevino
oriam trarrum necessitati consuleretur, qui cereuisia catrien illa acacetre-
quentius quam vino lunerli. Cclebre aurem Callie Ocomorinomen illis
inlocistuisse lacolla cestantur recera horum tiomine exstructa, e rieus qui-
dam ab Otomaro cornominarus. Siquidem rara erancillo tempore (ve dixi)
monasteria, ad quae mortales Fama lanctorum inerebeleenre e Rimulos ad-
denee specieilla religionis nona, sed eemiraculis immodice pradicaris cum
rocis donisos Concurrerent. P’orro qui currebane, ita cranr édoctis neracua
manucomparerene. Vnde ec holpiriis ee aedihciis paulacim corctructis, PEi 2
mumrici deinde oppidamuris cincta extirerut. Sicur oppidum ad5. L cod.
sarium adS. Callum, praeterea in Augia Khenipostea exAructomonasterio,
quod Rhinaneiam vOCAHE, _ SChaFFhusii alcero icidem Benedictino, quod
Burgkardus Comes a Trelnous flncticuie, _ illud apud Scanium (VErOCAnE)
Qu0d fledriga Purshrardi Sueuia Ducis rxor Flcinrieho pritmoiDerance
Codtcit. uibus ommibusvet reccnrioribus pei. U vici leL, veril oodii
vilta
CHBatn.

## Folio 54 — 1691257834:0086
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000086.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
villa addIEA, MOL _ ODDIACK VICIS Facta ConiunCtA TUNE. EE recte monuie
Beacus Khenanus, ledes Lpileopales, quas Franei aut nouas insticuerunt aue
instaurarunt receres, causam fuisse rrbium restanracarum; quas Rhenum
e Danubium primo impecutransereMi Franci ec Alemanni aHlixeranE. NCC
cemere factum ridecur, re iidem vereribus praesidiorum locis motachose
Seoria praefectos ceu ad lastrandum expiandum que immilorint ec inavou-
rarine, reluci in Ausia lacus Veneri prope Constantiam Caelio, quem lo.
cum Callus lustrauic haremum nostrum insrestus, quod alias abun de do-
cebicur. Adhaec Campodunum. Fabaria, ex Forribus, quashodiemhFal.
lor, Fauces rocane, ad Lycium amnem exstructomonacterio, quod B. Maeni
nomine colicur, cum oppidoeleganci ad amnem Lycium, dicionis surem fi-
pilcopi Augustenls. Innuit aurem charca illa, quam rudes suboromaroleri-
bx quam que imperici Monachi Lacinx lingua Fucrine, qui cum quidemin
preciohabui lunc. Credibile enim estnon nih aptioribus lcribendi prouin-
Eiam delesatam Fuisse, qui camen ica barbaro ee incompro charactere suner-
Si rechareas illius lxculinon nih lemel irerumqu reuilas legere expeditene.
mo queac. Fuereaucem, veverum Fareamur, rudiores Francis Alemannis
Teronimirum, necmh Francorum victoriis ad Edem Christi converti: quos
mulco lapius rebellantes randem Pipinus cognomero Breuis Mliordomus.
Marcellus tilius eius insenri cum exereitu rastaca Alemannia, perdomue.
rune, paucis annis quam Oromarus ille nostere Rhetia accieus cBeF. No-
cum aucem Carolum Maccellum, Pipinum Regem. et Carolum M. Alium ee
Posteros Francorum trequencer ad Rhenum in illa parce Burgundia acqu A.
elamannix, qua hodie FTelueciae tribuieur, mansicasse. Regiamenimnabue.
runr apud Thurcoum Carolus Pacer et Ludouicus Filius neposqi Hludoui.
cus, quimonacterium Felieis ee Regulx instituic. quemadmodum ee in Tre-
veris aliisq Franeixe Orientalis locIS. Currim aUEeM FranCI _C AlemannI RC.
eiam Cer Palatium Principis reluri Corren vocabane, comicatum, hoc esrUE-
tiam palacinam signiticances barbaro rocabulo. Sed _ ricum _ domum et-
Zamquamliber seumantionem Currim appellabanc. Fxcabac aucem lex de il-
Iis CTacuIenS qui in CarE R eis furtum fECIssent _E TUMEVeTerES CHAFEX, GuIX Curri-
tom quoque rillulam seu domum rusticanam praediolo coniuncta VocaHE.
Obseruandum porro puramus, quod ante diximus, cciam Alamanniam illis
Exculis Franciam dictam Fusse, parcem videlicet eximiam resni FranCOTUM,
quod licer mulcis annis ignorarine monachi nostrares, nelcio quo loco
Franciam RAEUeNEeS _F IN IIIAM O EOIIAFUI (UIUI MIEEENEES FeMIEEENECSGI
tamennoignorauie W alatridus Augix Abb2S, qui CatZ bertoregnante G al-
lide Ocomaririras erium librorum volumine cleganrer complexus est.
ALIVD EXEMDENMDONATIONIS
OVM CONDLOTTONE PLANE LN.
comprum et basbarum.
NCbristinomine, Domino sancto  in Cihriste venerabili patri Andoeare Alibali
Dureauxnsisto de monusterio sancti Callonis, bi corpeus ipsins requieseit, pro erce
PEsees, aques; equarum que decursibus; ad movele quam immonels, omnia ex omisibsis
parte mea c inteera, quae mili inter sratres veos convenis adie prasente radoad c
de anmae ma sbltatutanea sed ip se readet pos aisoc. sa oe. dono vel is aura
tumque inperperuum vt permaneat esse vole hoc est in p.en Brisse avenst in vila; qui di-
citur arbinbach, es in arcionima,  e au ossart; quec quia
in istas villas visus sum habere, id est Cartis, casas, casalis. ancipite, aera prada solui

## Folio 55 — 1691257834:0087
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000087.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
On Y3
clestam S. Callonis es aumonachis ibidem sernientibus, ex pro istas res proscruire volo
anos singulis, hoc est soldum unum. Fs si mihi infansnatus fuerit in ipso sernitio per-
manest: es faemina mihi nata fuerit, ipsas res medias possideat ex proseruiat ini-
psum servirium quod superscripeum est, e illa media pars de ipsas resstet ad ipsum mo-
nasterium, es qua ita proservire voluerit, nulla exinde habeat potestate, es ip sa faculta
tula mea permaneat ad supradictum monasterium, ut quicquid exinde pars monasterii
facere voluerit; libera ex firmissema in Dei nomine in omnibus habeat potestate. Si ce
aut heredes mei ant ullo opposita persona qua contra hanc donationem ista venire tem
ptauerit inferat parti custodienti doplam repesitionem, es atisco auri libras duas ex ar
centi pondera eres: ex nihilominus praesens donario ista omni tempore firma ex stabi-
lis permaneat, stivubatione subnexa. Actum ad monasterium sancti Callonis publi-
ce. siz. Ccant zuerri quihane donarionem fieri roganit. Sie. Thietonestestes. Sic. annoms
restis. s. Fruochonolhrestis. sic. Tutheranni testes. Six. rulspert vestis. sie. Strachfreti te-
Fe0 Lui fridus Presbyter scrips YY. C alendas Nouemb. anno
teriio regnante Dominum nestrum Pixinum Regem.
Vactolabore de Macu illud assequicur scriba iste semilacinus, vesigni-
Lhccadezbercum ea codicione donasse, ve tes donatas quoad rixerici
possident sub cenluatinuo solidirnius: Pe reromortuo, li carear prole; bona
monasterio cedar; sAliureliquerie, ex incegra possesione centum Coluar do-
natu Rcelesixe; si Femellam, dimidiu bonoru possdeat cum cenluiam dicto;
dimidiu monasterio cedat: celum dare renventesiure possectionis priuetur,
donataq monachi recipiant. Mlirum aut in hoc genus chartis necnomina
exprimi prediorum aororumre, nec limites indicari, se d generarim modoo.
mniaiedenumerari, ve opecharcaru nec discerni donatanec probari osten-
dire possestio pocuerie. Nih rerosimile est, lice exorra inbonis discernedis di-
uidundisqi cestibus magis quam charris illa acace actu fuisse, cum hodiernis
camen cabulis omnia tam diserre prolixeque ad Factidium rsqi exprimarur. P
quidem vidi schedas receres cerca restimonia cocinences cum ad scriprisco
Rium nominibus, qui de hisrectati estent, que relipsi ridissene rel parencum
seniorumrerelatione didicisent. Rlamanni, repocebellicok, oladiiquem
Spacam rocabant prehenlo capulo restiticabantur, paraci manueria tueri se
rericate, quam semel aftirma sene. Luliurandu eria in indicio prestabacurma. 
nudexera sup er scriniolo, in quo quicq religuiaru eNec, im polica, non aucle-
uacas renos tiodie solemus: e latis costat, morem cum no tolu apud FracOS
Meruuingos ec Cactingos, (ed per Orchoru eria ec Heinrichoru imperia du.
rasse. Arbiccoraue in illa getis limplicicate minus cum doli e calumniaru in
pactis e contractibus Fuisse q eshodie. Maiores nostri paucis verbis mulca
siderestari sune, quum nostodie plurimis cenue adhibeamus. Forrasse e il-
tud annocandu, in charcis rivo Oromaro (eripeisiam Rurgmarum, iam Audo
maru, incerim ec Aurmarum ap pellari, quod dubiu est seribaru ne olcitantia
debeatur, an porius idiomati Rlamannico, quod propopulori rarietare (VE
hiodie quoq) rarie esse poruir. Legin. e alioshoenomine in rerustis Ec antC
Otomaru scripris chartis, Ced no aliter a Othomaros: Othmari n. vehodierei:
mur ex scribimus, no memini me in rila charca receri legisse. JIam e sanctues
in Christo venerabilé parre rocar, illius xecaris more est Factu. Siquide P pI(COPOS
ee Abbaces ruloo sanctos ex venorabiles dicebane, imo etiam summos (VE BCFn-
HaTCUS) a JanCrsSIMOSia HISS.CCD eS Tustiniani (xpiuS. REhodie Reverendos
ex leerendissimos. Plerunq: Hotanctos, led renerabiles eancum, vein recusta
CITaLCALCBBGUXHCBaDCBaI. Comno venerabili in Christopatri Rutomaro Abba-
Eis es cattono de monastertos. Callonis. L es Lus herns, ee c. Apudt licronsmum de
AuSI
Aes. sie. Porichonestestes.

## Folio 56 — 1691257834:0088
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000088.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
A L A ME A X
N RR E R Y M
Avgustinum; & priores xcace Cxprianum et Ililarium, sanctitotis nomine
honorantur Epileopi, monachi, rirgimes, ridux, qui rica e relisioneprae
exreris commendabantur: nec nisiriui sancti rocaci sunc, cum hodienon
nili morcuos conomine dignemur, adeo etiam hac in parce a Scripeurx mo-
re digressi. Sanctissimus hodie Epilcopus Romanus dicicur Tolus, ve Colum
eum Papam rocane, qui Gresoriicamen cempore non simplicirer Papa, led
cumlociadiectione dicebarur. Sic enim haberrecusinleriprio; B. Crregorii
Papae Romani, _C. EF Cermani quondam PrelbYCerOS TUOSIN EOTUMI Papas CO.
Bnominacune, id est Patres, rude ec hodie corruprae rocisrsus durat. Papen
enim Sacerdoces Germania inferior, superior Pfassen nominac. Flierony.
mus quoq.et Rugustinus celebrium Pceleliarum Antistices nonsanctos mo.
do eebeatos, led eapas etiam appellurune, quod quidem apudlicrourmum
Crequenter obuium est. Scriprura sanctosvocar omnes, qui recteam bulatco.
raM DCO. Ouare et Paulus trapeilmo Christi regeneratos live discrimine
sanctos vocac, quodiplum et Pecrus et alii Apostoli, quorum epistoIX CXTANE,
inrluhabuere. Verelhinc pareac error e abusus Ponciticum Romanorum,
quitranc faculcarem sibi permiserune. rehoche illi a moreetancum sanctero.
carencur, quos ipsi lanctos de beacos iudicarune, rel iuttueorum in Divosre.
laci lune, quum beacus Thomas insenue lareatur, non adstrinei sibi videri quen.
quam ad eam sidem, vt saluum esse es beuum credat, quem PontifeX in heatorum nu-
merum conscripsit. FC recte Augustinus multorum corpora in terris venerari 1os di-
Xic, quorum anima in inferno sunt sexultae, eC. Id praerereanotandum, rideri pos.
sedonationes iltas cam liberales etiam ab his Factas esse, qui monalticarita
exreligione delectacinon bona modo lua, sed eriam seiplos vitxe; revocant
regulari submilerune. Sacis enim costae, Nobiles quosdam caenobiaingrel.
osmuleu protuise illorum Farina, quorum sodales e consecrancifacties.
Tenc. Loquoraurem de primis relisionciniciaris, Postremi enim partis iam
et auctis rebus abusi magno (xpedamno collegiis de canobiis fuere, Cou2.
lioin locodiximus.
ALIVD EXEMPLVM CAMDETE SCRL
PEVM AAVDPROEVE BASILEA.
VIVENECLUIMI SE CaTAGENEC OFOMATO.
ETaliquia de rebus nostri au locis sanctorum vel in substancia pauperu coscrimus, hoc
nobis procul dubio in aeterna bearicudine rerribuere confidimus. Icitur ego in Dcino-
mine Podalus, in amore Domininostri Lesu Christr es remissione xeccatorum meorum,
Ur veniam dilectis meis conse qui merear in furure: Dono arque trado de iure meoiniure
es dominatione ad sancta ecclessa, quae est constructa in honore sancti Crallonis; vbi ipse
requiescit corpore, super fluviolum Scainaha in solitudine in pago Durgavensi, vbr in Dei
nomine Audomarus Abbas praeesse videtur. Dono ad ipsum locum sanctum donatumg.
in perpetuum vipermaneat volo; hoc est in pazo alsozas siras villas denominatas Ha-
buhinashaim; Campiduna super flunium Rhino sive Chambeti; Rudolfunilare, id est
cum terris, domibus, aedificiis, mancipiis, vineis, soluis, casis, casalis, campe, pratis, terrii,
aquis, aquarum ve decursebus sexus veriu (que maieri es minori, mobilibus ex immobi-
libus, quantumcunque in ipsas villas senuor mens mihimoriens dereliquit, es rassimei
nomine Amalhhisus ex Wuncfridus in beneficio nestrorbi detinuerune, cum adiacentiu
ad ipsam rem pertinentem, totum esadincesrum à dic praesente ad ixsum locum sanctum
trado atque transfundo. ut ab hac die ipsa Casa Dei vel conorceatio, quae ibidem adestr
vel deserviunt. ipsam rem superius nominatam habeant, teneant e possideant; es suc
cessoribuo suis Christo propitio derelinquant. Si quis F 40 aut hereaes mec. vel quilibet op.
Lese

## Folio 57 — 1691257834:0089
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000089.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
OM
posica persona, qui conra hane donationem a me factam venire rempeauerit ant irru
pere voluerit, tunc inferat paribus nostris vel successoribus vestris duplam repetitione:
es sociante fisco auri libras LFI. es quod rexerit enindicare no pravaleat sed praesens char-
ta prMapermaneat stipulatione subnexa. Actum in villa Chamber Z publice. F. e0 Po-
dalus donationem hanc ame factam scribere rogani. Sig. C hisalmundo test. Sig. W eri-
nulforest. sie. Libulse testis. sie. Strachalforest. siz. Charimberto restis.
Fe Arnulphusrocitus anno sexto Pipini Regis
die Mereuris XII. bal. lan. (erip si e subscripsi.
FstatUEXhXCCMaca Ocoinari tempore Crallonem dictum, quem hodiei
Gallum rocamus: glanqua parum retercisthaec expendisse, cum homi-
nesbarddri ex rudes quidlibet etiâ alieni in lingua audeane, quod ee rectium
nomina ltele e superteri inserta docenc, Olicera gignendi ca lum cerminan-
cia, ve Handerto pro Llaberci, ec. Ob seruanda pocius (xculiillius opinio, que
idcribuslanctis, quod scripcurae nonisi Deo Pacri per lelum Chrictueribu.
unc, imo(Guod estimgnius) donandu ese docuicillis, qui lanctosita colunes
reeadorene, e lpem in iplisponac saluutis ee iuctirix, amorem incerim lesr
praecexendes ec ad doli doctrinam reterentes. qua cum Funselio Chricti ex
diameero Vugnanc. Nihilenim rsqua pecendum, orandum, postulandum à
Deo Pacre docuit Chustus, nisi suo in nomine, certo pollicicus impecratir
rosnos quiequidcum ad modum perierimus. Voluic auere e egencibus lar-
siremur non celisionis, ledegectatis nomine, mihilminus feres quimocium
luxu es crapula cocaminacum. Duare perinde atq in le collatu accopeurut
sele celtarus est, quiequidin pauperes suos collacum per nostuerie: Damnas
incerim ec explodens illorum auaritiam, qui relisionis nomine quaestum fa-
ciune. Verum errori Facalinon habuere Laecula illa quod opponerent. Receu
pcum iam erac, repium ee Caluci acoommodum; quod reipla impium de no-
xium Fuic. Serplicauemalum rsqi ad nostram aerate ita specie pieraris fucatus
reancea a paucissimis deprehensum ee sero quidem, nec linchareleosnoca
invalum ex oppugnatum Fucrie. Ex omnibus auce rebus monasterio S. C AIIi
illis in locis donacis, neleio an vilae linchodie quae adhuc possideaneur. Rc-
perio enim ance annosminimum crecentos oppignerac e diuendica fuisse
propeomnia à prodisa illa e Bellieola nobilitare monactica: quae profecto
nibilinaulum reliquit. Non modo enim lansuine ee genere, lederiam reli-
sione clatanihil sibinon licere pucauie: neq non suspensum est cxca admis
racione rulgus parcim relisione, quae dubia crac, obstricta parcim corum po.
rencia e auchorirare decerrita, qui magno luo emolumento horu Audiis eo-
nacibusque suftragabacur, adinisso, e temporum praeleriprione cotrmato er-
rore Pelcitaciet adaeli. Nec aliud enim cum Principes orbis Christiani
senciebau, e piaculum erac prinacum quemquam vel luspicati de his vera
piaque esenc necne, canro consenturecepca inoleuissene. V ide e iniliciam Z
insrece ipendia melere medix anciquiraris Abbacibus libuie ee licuit.
Noluosetum ABbaCes armaris serviciis e in militiam eductis Fpilcopo Ba-
Eilien acierlum clariltillam rebem Bahleam suppecias culisse olim, ncc pa.
rurm ales illa Marcis Mollaltici de Porre decelise monasterio; quod alias
Plastalis incestinxe ex milalactionum curba excitatae difcordix aAixeranE.
AalaC a Regibus attuille, lea seruicia armasse, milisseqi auxiliacum velin
Chronesshostratibus legmus. Adchartam autemrtreuerEamaE; nON o.
micrendum solitudinis nomine non aliudillo tempore, quam secenum, 100
es heremum, Signihcacum fuisse. Iuxta enim cellam Calli recens polirari
culcum ee Certilem agrum fuisse ipse, qui Callonis ricam scriplie. W’alates
lbo Cencto CH, ex MOS I accisiuS. POCeA aucem vel in Cylua PatuH
arxla

## Folio 58 — 1691257834:0090
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000090.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
A L A M A Y
a
R E R V M
ampla ca ae soludo ele, nec aliud solicudo, quam a frequentia Pemo-
cum BoniHCanE. ChambetZ aurem lOCuS retustUS, Sed nocus camen nocris, de
a B. Rhenano ostensus est, haud lonre intrarebem Basileam prorimeRhe
nu Cambetis ab Anconino Aug. in Trinerario suo vocacus. Vassos dixicilla xtas
quashodieno minussbarbaro rocabulo rassalles rocant, illos quifeudi obli-
satione, quod benefrii cunc dicebatur, adstricti lunE. C AS a Deo, BarbaTaVOX,
Sedillis saeculis Lacina ec prorrica, quam nostri vul socranstatam (BosohauB
dixere, hodieq durance rocabulo nonambitiolomodo, sederiam affecta-
eo, quod aequisiudicibus expendendum relinquimus. Domus enim Oet domus
orationis est. in qua nihil ofertur eeu exnobis (requaestum oblacionum prx.
ECFCaMUS) Sedoratur exinvocatur Deimisericortia, quae peccaca nostra di.
luar, d relarciaciustiria sua per Ailium Chrictumm, qua Ccagilicas humanato
Pocest assequi. Oualem domi Chrictus memorabili exemmplo semorx de (a-
eris auaririx incticuie Macchaei 2r. Veno sic opus exeurere, cales Cintcalae illa
morasterioru hodierne, que illis laculiscasa ver rocare luncnecne: Res ipla
docec, orationumne an nesoriationum dormus ezistant. Sed hracdere lupra
dictum. Idnora dionum elt, quod Ferc omileramuS. In Drinomine Audomarus
abbas praesse dicicurs cum posteri Deioratia dixerine: quibus ciculis Epilcopi
ee Abbacesrcebantur ad humilicaris ostenraciOnCM, _ quod TUI ipTOEUM
consciinihilhaberene quod sibicribuerene peaccernicam hunsilicacem Ddi
Sracianicentem. Nunc ea locucio nd Factum ecsupiniratem ades que apicem
iplumhonorum omnem humilicarem abiiciencem achibetur. Deniquerel
illa xecate leoum praeseripeo factum esse supradiximus, vererum conacacum
delegatarum violacoribus de Fraudaroribus mulcte modus irtogaretur, ec du-
Dlodamnarentur, precer paenam silealem, gui res donatas reperere aucleph.
carescindere tuissent auli. Hloche in diplomaris Caelareis simile guidda (uH.
Seribitur cerrapcena auri puri puri expressas cuius pars dimidia parti laela,
pars alcera Camerx Imperiali cedat. Quod tane in priviteeris rulgaribus
Perquam rlicacum eAt, liceralia aeque alia peetix cdurione.
LVL
E X F M
PAVLO COMPTIVS LSNB C
m elp.
Dare Eleemosynam, ex omnia munda sant vobis. Etitem: Date, es dabitur vobis. Id
eoquereo Othram huins promissiones veridica sententia fisuserado aud monasterium 5.
Calli. atquo transfando quicquid in paco arcunense in villa nuncupata Cr. moltesho-
uanisus sum possidere tam domibus es adificiis quam campis, pratis, solvis, acuis, aqua-
rumq. ductibus, cultis ex inculris, mobilibus atque immobilibus; omne scilcer quod diei
aut nominari potest, ex inteero adium prinatum canobium trodo het pebualiter resi
dendum: in eam videdicet ratione, ot hoc ipsum ad merecipiam sub sustactuario ten-
pore vita mea perfruendi censumque, inde soluam annis sinculis unam seream in quocut.
que pretioporuerim similiterq filius mens Wolaram faciai post mem obitur; osauite
eius ventura cognatio. Si quis vero, quod futurum, esse non credos stecoise (quod absei)
ant aliquis de haredibus vel proharedibus meis vel qualibet vila oppesiba persona con-
tra hancchaream venire, aut eamerritam sacere conanerit, affectum quem insheauis,
obtinere non valeat. C insuper etam damnum incurrat. Locrantique (Co LA CEM
Ponat: id sunt auri vncias 12. es arcenti pondera V. corctus exoluar: sed mihol i
plaseno chariuluhac omm temporeterma es stabilio permaneot cum scipulatione subue
H Dei nomine perpetrandum est Micuique; quo d E Naneelicd VoX admone ales.

## Folio 59 — 1691257834:0091
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000091.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
LOM Y 5
TFR F
Xa. Actum in W a2Zarb C publice prasentibus, quorum hic scenacula continemenr. St
enum Ochram, qui hamt chartam fieri rozauit. sie. Wilhelm rest. sic. Ruadini, R uadpol-
ac, Rexinhelmi. sie. Ladiramis Richpolat Theriecris adalecri. sie. Sixirochi, tileibaldi. si
eo ilaque Fadapereus Presbyterroeicus scrixsi es subsoripsi
XL L. anno imperii Laroli Casaris, notani diem Domiinio.
cum 1II. Idus Februarias.
Sub datrico Comile.
Omes dreunensis hodie tamilix est Comitum, qui a Moncetorci cosno
minanieur: curus dicioni ricus ille Wasserburcensis non ica dudum paruit.;
Fxeantauc recerum donationum charcxe plusculae, quae palam innuunt opo-
lentam Fuisse F celeham Wasterpurselem, nequ alia caula postea preda aua-
rorum hominu facta est. Decime omnesillius (xcul FCcleMaFUI EFAC, quae
Principum Chorum eratinuestiturx) Fauore parcim nobilibus cocessae in be-
nehcium e praeleriptione occuparxe, ac dein caenobiis rel vendite suneret
legaca, parcim ab ipsis Abbacibus inre collationis (ve rocane) obceneo paularii
adempex parochiis e in monasteria translaex lune, quod ex illi Ecclelix ac.
CIdIE. ANHI CNIM CIFCIECFMCCCL XXXVTIF. Chuonomonasterii Sagallensis
Abbasiure; redixi, collationis animacus iam dictam F celesiam W alserbur-
senlem mêla caenobiiincorporauit. (Sic enim loguuntur) cuirei reparum
diena pixqu cum Comices eius loci sele oppoluissene, demum à Purghatdo
Episcopo Constantiensi eransigente ea codicione rran sactum cM, ve aureos
numos Khenenles mille quinsentos ab Abbate acciperene, Lcclelia rediri-
businterim pro lorce ipsi e annuarsura oppioneratis; donec praedictasum-
manumexaretuE, quam FTuldericus postea eius nominis Abbas postremus
soluit e numerauit Constantix anno DOm. MCCCCLXI. Perrenuesinitio c
tant decimae nostrates, praelortim ex rinetis: nec rancum crar rincatu pluri-
nis alemannixe locis, quancuta hodie colitur. Rarushoc e perpaucus rini
vlustaciebar. Inde cum luxi _ crapula pretium creuie, ex cum precio culeu-
ra: qua tamen accono protecir vineris rel latillime propagatis, quin a pro.
rimo Caeculo vini aecimacio mulris in Locisrripli et amplius accessionelit au-
ctameqi finis hodie incremenri, cum ex mulieres comesari _ perpotare cae
perine. Nomeminir auhec charca rivearum, licur superiores Sungruicx e
Brisgauicae, re coniectura sitminime leuis Carolicepore nulla dum illoloco
vineca, autcerte paucissima Fuisse. POrrONe quIE MIOTeTUE auE Cuspelum ce-
neac annus guadraresimus primus imperii Caroli, quem haec charca ponic,
quiarinis ipsum non pluribus quatuordecim imperasse coster: Sciendu et,
sCriPEOTES Ferum _ Feporum Cacolinonunquam e Regni e imperii annos
Cotundere solere, et iam reonia imperiinomine covlecti. D un d ee viven-
ee Carolo Factuese pExsens charca, quae sexto anno anre excellum ejus seri-
Pea est; Cosrmar. MTorruOn. Pixino R ere CaroluS AlinS eIuS ANNO XFaFISXZY.
cum Eracre Carolomano reonihabenas Cuscexie, cum frarre aurem annis tri-
bustolus, posteaerisinta amnis cernauie, Inde Imperacor factus quartodeci-
monnnoimperii, Xecatis aUIEL Z X TT. Ve in rita eius Lgirihartus scribic, Aquis
morruus est. Colligncurisitur anni Caroli cum regni cum imperii cius qua
draginta septem. Oui nunrerus in inlcriptione cumuli eius, quod Aquis
criamnum exctac, palam legitur. Vnde factum, ve de hic chartularius an-
num quadea selimum primum imperio Carolieribueric, regni scilicee annis
ad imperiiannos adiectis. Fc Casarem eciam appellarii eum qui nOn CXlaR
Ere receri more loquamur) sed augustus exat. Fuere enim in impeciorebis
CX12
Reginonis, Wotfheri.

## Folio 60 — 1691257834:0092
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000092.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
Cxlares incerdum non Augusti, sed ab Rugustis riuentibus cooprari, auxa.
liunde ad imperiu acciri aut designatii qui demum Senacus authoritate AU.
sustorum nomine con(ccrabantur. Vidimus aurem chartas receres, in qui-
busanni regniee imperii Caroli diuilim erane lub scripei ad hunie modum:
Anno imperii eius LI. Regni vero XXXV. Ice hocmodo: Peo in Dei nomine Pernicher
Peccator vocarus Presbyter rogitus scrip (  subscripsi, norani die XLII. L alend. Oct ob.
AN. XLLV. regnante Domino nostro Carolo Regc Francorum es Longobardorum, es
anno XI. Imperatore e Cubernatore Romanorum. Seicam ducem e icem Saieam
aliisicidem in charcis legimus; qua tamen voce quidilla xras signihicarie, no
omnium rna es opinio. Audiui quidem qui scrotam significare coniicerent.
illomoci, quod plusculis in chartis friscinee seiga lesicur, incerim scorlim et
iam friscinga que in censum data sic. Frisoineam aurem dici purane serotam ad.
ultam, quae ad pariendum lactandumqe idonea esse queac. 2 lactando enim
Saigam quali Seugam dictam: Friscineam aueem ab xtate adulta. Nam e Ho.
Ari venacores porcum syluestrum anticulum auc adulcum Grosehlina rocat.
Sunc aliiquimensurae fcumentaria genus esse putane. Nos incodicenostro
peruecusto legis Ripuarix invenimus Saieam vel Seieam quarcam paremtre
misses Fuisse: Tremissem aurem terriam parrem assis, hoc est Coliditabuiste. Solidus
autem reprimo libro est dictum, duodecim denarios thabebac. Verum solidus
dicebatur apud Callos numus aureus rempore etiam Francorum. In quoda
enim rescripeo Leonis Imp. Orientis e Maiorani, qui post Valencinianum
luniorem e Anisum Raucnnae puxpuram induic, in haec rerba lesitur de ex-
actoribus: Nullus solidum integri ponderis calumniosae improbationis obtentu recuset
exactor, excepto eo callico, cujus aurum minore astimatione taxatur. Ve inde coniici
Possierel aurei solidi duo decimam parcem Seisa nomine sgnisicaripotuis
Tc. In codice etiam Pheodolano solidorum adulteratorum hemecio. C’apite au-
cemplectebantur. Constancinommbence. iquis de marxine lolidi quiequam
decidiset. IIIud quog in hac charca obseruandum, rerum donacaru postel.
sionem non rideri concessam subcensu, nisihaeredibus recta linea descen.
dencibus, trequenter auremmalculis, quibus delcientibusres donate mo.
nacterio candem conceserine.
Donaruntaurem et Matronx monasteriis non parun acqs id quidem sine
cucoris indicato nomine: quodiurecamen nostri exigune, sirel donatum rel
lcgncumracum eAe debeac. Libuic aurem exemplum charex sub Carolo Ccri.
Prum adducere, quod in txc verba habebac:
NDei nomine. F.80 Contanvina ansilla Dei, dono atque trado ad monasterium sancts
Calloni, vbi ejus sacrus requiescit corpus: e hoc est quodtrado, quodeso in Lurimach
visura sum hebere, es in alio loco, qui dicitur Dersinoorses in locis, campis, silvis, es
omnia qua ibidem visura sum habere, es casatos tres his nominibus Ragingarius cum
infantes suos his nominibus Rihgero, Wantilo, Waltricho; es uxore sua Fastrata, ex fi-
liveorum Wolfrido, es servo eius I samberto, e alio servo nomine Wote, es Fiaccone qui
est inconcambio cum W’ichardo. Redemere se vult, det alium mancipium XL. manuum
longum. Ti sunt restes qui prasences fuerunt es stenaveruns. Sie. Cotauvinae qua hactra-
ditionem furiroeanit. sig. Wichardi. sie. Tuto. siz. Wolthahar. sie. Amalger. Zheorvald.
erolt. sie. Zvilo. sie. Wolfberti, sie. Asthari.
Loitaque Albuinus Eleribus tou ab Coranumahancchariu.
lam scripsi sub dic v II. balnd. Octob. In anno L. regnante Caro.
toano Reee.
Eque haec quidem charra Comiis nomen habet inlcriptum lolicomo.
tei quod i caula mss haleribendum pulo, quam lexiburil, no aa

## Folio 61 — 1691257834:0093
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000093.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
OMv
PE R FIY
cix modo, sednegligentix etiam incircum spectae, collerate ramen xtatecam
simplici e indocta, cum lese Alemannorum aliud postularetur. Barbariem
Prod Callont socabulum de sacrus corpus. Carlomannus autem, cuius hoc loco
mentio hE, Fracer Fuir Caroli MI. ex Bercha FTeraclii Iniperaroris(AlIa, que cri-
busamnis cum fracte tegnasse ante dictum est. Supra quidem Cacolomanni
meminimus Fraeris Pipini, qui non R ex, sed Maiordonius fuit. Reonauic au
tem Carolomannus apud Fran CoS AusrOsiOS, quorum parS Cxanc Aleman-
nimoreuus aurem non monachus, re quida Comniane, le d R ex, pridie Non.
Decemb. atino VOM DCCLXXI. ex quocempore Carolus MI. Tolus Francix
praetuic. Casatorum ex casalium (aepe meminere charre: qua voce; ni FalIOr, li-
becrini generishomines e coloniintelliguntur, qui conductum inhabita:
banE. Locantur n. hodieqi villa ex ca(xe certa redicuum aut cenlus codictioi
ne neernalocationis specie. Diuerherane ab illis ferui; quos hodieruloo
Reibeigen Reut rocane, de quibus intra dicemus. Freques rero tuir seruorum
cocambium, quali Flaco in hac charca pro Wicharolorecepeus, optioneres
licta redimedi sese sed aliomancipio, q rndccim manuum, id est palmorum
lonsum existac, quae menlura adulcimancipiiect. Mirum aurem leruum ceit
cruncum mensura magis quam xetace xestimari (olicum ex legeRipuaria, que
de alieno seruo occiloLic haber: Si quis seruum alienum occiderit solidos XII. in ca-
pitale restiruat, aut cum alio servo, qui habebat ZITII. palmas cumpolice replicato es
duos digiros in loncitudinem; es tres solidos in alio precio superponat: quod fiuns simul
solidi XV. O dura si alpera Caecula. Manus metura quatiior disitorum est, quae
expalmus dicitur. Rcguihic icerum Pese oferune Cermanica cestium nomi-
na alpera quidem ex ipso loro horrorem quenda prxferentia, led quae ip (d
eamen Germanis nominus apre signiticarint quam Grxca Grxecis, et L arina
Lacinis. Nocemere enim, sed ratione _ de natura moribusque enatâ caulaim-
polita lune, quanqua origine d cermologiam in multis hodie perdisficilis sie
deprehendere propcer riciaca lonooabulunomina, ex inutaca a posteris seri-
bendirationem. De qua relibro rerum Germanicaru cerrio scité ab Rhena:
noest prodicum. Saepe auc inantiquis chartis e omnibus fere quas suprapo-
suimus, quum monasterii S. Callimentio tic, additur q in eo ip lo corpore suo
requiescat, caneo asseuerationis sudio ve videri queac, dubitatu de care fuisse. F
Nam Fuldx dormire Callum Vicentius afrmat, Volaterranns auc in G al-
lia Boruigii corpus iplius quielcere seribic: apud W alatridu in rita Callile-
sirius, Fuisse qui corpus eius, auferre tuerint conari, (e d Frustra Bolone Lpi:
Scopo Costantiense postea riolatum sepulchrum redincerrance, a quo C+al-
IuSInEer DIVOSFClaEUS, ex (reipCoruin vertovEaF) Canonizarus est, Scliri 
Ochomarum Salomon primus cius nominis Ppilcopus COctaricienAS, CX L s
demumatinis abs obieu ejus, ceripore Arniolphi Imp. Canctorum cacalo00 in-
serip (E. Nulla enim cum in his Papx auchoritas in Cermania exac; sed Fpi-
scopis ius illud indigetandi, et in canonem latictorum referendi promoré
receri Fraricorum in ECclehis libi subiectis competebat, quod Poncitex RO
manus Colisibihodierurpauie, re alia plerdque.
ALTVD EXEMPLVMDONATIONIS
EYM CONDITIONESIB LVDEWL
dLalcuciltipClo
NDei nomine: Feo Ebarnuin ex fratermeus Fburhare tradimus ad monasterium
S. Calipro animariem nostrarum remcaio es aterna retribatione qurequrdm villa
Morum

## Folio 62 — 1691257834:0094
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000094.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
Morunsuuilare vel in eadem marca osi sumus, habere, id est, campis; soluis, aquis, aqua
rumve decursibus, quicquid dici aut nominari porest sub ea ratione; vi ipsas res ad nos
recipiamus, censumque annis sinculis inde persolvamus, id est medium solidum in areer
10, aur in aliopretio. Es post nestrum amborum discessum, praedicti frarris mei Eburhart
legitimi procreari filii cum sua posteritate cum eodem censu proserniant, es si ipsi legiri-
maposteritas defuerit, post obitum nostrum praesata res ad ipsum monasterium redeant
perperim possidendae. Si quis veroistam chartulam irrumpere voluerit, conatus suipri.
vecur effectu, ex in ararium Regis auri onciastres, argenti pondera quinque coactus per.
solvat, es nihilominus haec charcula stabilis permanear stipularione subnexa. Actum in
ipso monasterio publice prasentibus istis. Sienum authorum Fburnuini ex Fburhariis
qui hanctraditionem fieri voluerunt. Sig. Meginberri. Bg. LTiltr. siC. Tagoberii. sie. Ad.
alperti. sic. K expo. se. Kracanhars. (18. Puazo. sie. W’olsecri. sie. W alaperei. sie. Wolfolt:
sie. Maconolt. (ie. Fridubert.
Feoitaque Richoertroeatus scripsi e (ubscripsi norani diem Domini-
cum X V. Kalend, Octob. XVFIIL. anno Ludouvici imperatoris.
Ic est Ludennicus; quem Catolus M. ex FTildesarde Sucuorum Ducista
L Loenicum prius Regem Aquitanix constieme, deinde omnium cosensit
eFauore disdemateredimitum Cxlarem cum et Imperii colortem fecit. Pa-
tremortuo a Scephano NIII. in Calliam prohcilcente Caluratus ee rnctus est:
Pers postea obmorum lenitacem, ee quod adeAcreligioni rideretur, appel-
lacus, cuius imperil anni riginti sex numeraneur, ve conster seprem annis an-
ce obitum eius fcriptam esfetianc charcam, jua paulo est culcior, quam illae
Tunc, quastractenusreculimus. Villa, cui in ea hementio, dimidiomiliaris
Cermanici ab oppidonottro distar, rulsoSorssiveilen, in qua cum proximis
annis duobus in loculis humi repercis duo cadauera extareneica compolitis
BECOnCINNaEISOSIBUS, VEHOMINEM PFODCINECDPUI FCFCFTERE FEDENECTAN-
quam ad lanctos accursum est, nec line miraculis, demum e xdé lacraineo
locoextructa, quam nunc cernimus. Arbieror aurem ingenuam aliqua gen.
remillic habicaste, cuius familix Lbruinus ille e Frater Fberhardus Fuerint.
tam quod alius precii quam arsentimeminit, quo solidus medius Coluereturla-
tisinnuie Francos et Alemannos haud rno numismaris genere fuisse vlos;
puriorecamen haud dubicincesrioreqi quam hodic reimur. P. X nummisca.
men, quiproximisin asrismagna copia effodiuntur, nuper eciâ in ipla rrbe
eFostis, non meminime rilosridisse aliusmoneta, quam Alemannicx. RC.
periuncur quidem de Romani recucti, Cedrari ex paucis in locis. Frira autem
Francis e Alemantis nomina, L ibra, Marca, Oncia, pondo, GUOFUM FA EN COF-
Fupre seribae illi Pondus rocane, quum aliud significerpondus quam pondo. Du-
Fantaurem rulso Marca ex Pondo nomina, EsarceB vnD DFunor. Idem Porro
ligniticanelibra de pondo L acinis Ccripcoribus. ITabec hbra marcas duas, vncias
vero sedecim. P. senim oncia oct ava parS marCE, Sexta decima libre. qua pOn.
deris dinilione hodicq. reuntur Fabri monerariis astimatione quidem argen.
cinonmurara modo, le d palum etiam immodica aeris admixtione ritiata: Si.
quidem e publicum orbis bonum, Cumma quonda LInCCFIEaEC EraCtatuIM.
hodic in quaestum ec impecturam degenerauic. Sune enim quorum inexple.
bilem cupidicarem non pudecrilius lueri, e cuperem esse quam plurimos,
qui Factum tam improbu criminis Hoco HabereNE, MCCIHUILEHEran LMIETeTenE
Ararium auc vocar charcularius ille, quod aliisiscum, noctri rulgo Cameran
Principis. Fisci n. nomine publica pecunia Principis sieniticacur: vnde e Ad
vocari fissi dicti publicx pecunix Procuratores de Rarionales, vulgo ctia isc.
les, e Ciamera aduocati, qui eam Cunctione imperatoris nomine Berun. siipula
iionit

## Folio 63 — 1691257834:0095
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000095.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
C 1
F. L
IoIS aurem prope omnibus in charcis hementio, qua qui donalet, palam
interrogacustacam haberet donacionem necne: ratart se habere promitre-
Bac. Onomore apudnos manuetiam coterra in contrahendo cranligendoqs
Erequecer reimur, noctra linsua dicune, it Ver Banes ver hesssen versprechens
Bdirist Be SaKBEchlaes Ba Ichlagen eser gebe. Scipalasio enim est (redehniue
Turilcon sulei) conc prio verborum, quibus quii eterroeatur daturum facturum veid.
quod intrreatus est respondet.
Incer donationes Prxdiorum; quae sub annuo rediturecipiehaneur, quae
dam hebane eodicione redempeionis: que dam redemprione prorsus auto.
rebaric. Fluius exemolum adsccibere libuie.
Pi Coin Dei nomine Wrolsser una cum manufiliimei Fneileari (eccetriemanum
Prosipulacione) consentientis cradimus ad monasterium NI. pro remedio anima
nstrae, parentumqe nostrorum. quicquid inYZ Z. nruida ex in Bubininilare vel in eadem
marca visi sumus habere, cum domibus, adifris, pratis, campis, pascvis, silvis, viis, aquis,
aguarum decursibus, quicquid dici aut nominari potest, nihil exrra dimittens, sed omnia
tradens ad prafatum caenobion; sub ea convenientia vteasdem res adnos recipiamus, es
annis sineilis censum inae persoluamus, id est unum denarium: Si xiliter es rota procre-
ario nostra lezirima, si ensdem res habere voluerit. faciat. Quod si lesitimi haredes defe-
cerint, anobis verisqus zeniti, tunc Altagund filiamea ex soror Eneriarii filii meipra-
fitasres adse recipeat, e praedictum censum per solunt, redinedique licentiam nec ego, nec
Wolfier, vec P. ngileer, nec Altaguna, nec ullus de haredibus nostris habeamns. Si audem
Leiumanostra procreatio defecerit, unc ad sapedictum monasterium N. praedictae res re-
deam in anuri possidendae. Nullus hanc chartulam a nobis factam irrumpere audeat,
quod si quis hoi praesumpserit; illa componat quae in Lese Rlemannorum continentur.
Acta in VZC inrieda praesentibus istis, quorum haec signacula cotinentur. Siena autho-
rum Wolfert es Engileeri filii consentientis. (ig. Llettari, Ruadpert, Perachiolf. Heli-
dolflermunt, ueg.nolt lobinolf, uwadpolt, Kebchart, W alto; Risine.
Egoitaqne Fdelleaz indinus Diaconus seripsi ex subscrip(. Ietani
diem Mercurii YIXI. Kalend. Rueust. An. XIII. Siludonnici Regis
in Orientali Francia
Sub Cierolle Comite.
Pparet Ceribas vel illis laculis generalem quandam Formulam securos;
aquemadniodi ee nostithodie in emprionis, vendicionis et alioru con-
cractuum cabulis conhcienais exemplari iruneur. Varie auc de reditmédo ca-
vebatur, expressa semper pecunix Cumma, qua bona donaca quirent redimi.
Alieabi Colisiltis, qui donaltene, Faculcare redempeionis concella, incerdum
a hiaredibus, Freguencer auc e in mares copuraea posteritate, ve l amplius
Eliilestcihe procrentinoh esteneres donatx canobio monalteriore cede.
renc. LTane Mosicum guddam sequi ee rulso persuadere trorum temporû
relioolislibuic. Mulrum em cribuic lex nimirum mystica non coniploino:
do, ledremplieriam lacerdetibus. Vndoilliiusticix lux lerem Morli, quam
ChrtcerLMahselium, acLomoaare ac relucinstaurare abrogatam illam ma:
luerun hdeenim orandi osterendi peo peccatis, inde in otio ageridi et ab
aliacum rerum cura racandimorem, inde habirum propeomnem ceremo:
nialem deprompsere, vocum ceetam luum ec radendimorem ad octencatio-
tiem lanctimoniae inde rranslarum ese, certu est, hoc in super addico Faetiore
requod in leseremporarium fuerar, ipsi sibi perpecuum imponerét, quodqe
ad rempusnecnili in fgura lexiusserac, illi abrogacum reducerent; de iustitie
Fuanoelii lonse maximie prxFerrene. Proinde non admissimodo ludxorum
more rieco donances; sedinuicati eciaca et illecti curie spe lanctisicarionis et
t
Fetris.

## Folio 64 — 1691257834:0096
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000096.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
AL A N A N HE C A R Y VI R E R Y M
remistionis peccarorum: cumqi ad modum actum cumrebus donatis, quo-
modo lex Leuicici rleimo capite cum iis, quae roco donata oblatare fuilser
agendum decreuerat. Siquidem e lex dererum donatarum redemtionecta
cuerar, ex licobac quaedam redimi, que dam non licebat. Decenlu aueica cau-
cum in mulcis chareis legimus, re qui neslisenter Toluerent, iure polsesstionis
priuaretur. Chartarna C aroli Regis quadragelimo e secundo anno Regni
dcalici Pipini silii eius seripra de censu inhaec rerba cauebar: Si vero vno anno
illum censumneelexerint, aut non quiverint reddere, ex illum prome solidum darenon
potuerint in altero dupliciter solvant: sin autemtertio cripliciier: si vero deincepsnecli-
eetes apparuerint, supradictae res adiam praefarum cexnobium (clostarcum vocab ac)
redeant perpetualiter ad possidendum, C. SxpC aucminimu celum, ridelicet de.
noriirnius, dacum et acceptutegimus, hraud quidercilicacis causa, sed core.
stacionis de redonaca, quo heredes admonici lemel Factam dorationé agno-
Scerene, e eomodoratam sinerent. Res donatae, quae vel morre donanris, ret
haeredu defectione in ius exporestare caenobioru renisene, lubinde aliis acqe
aliis gravaminibus locabaneur, nec nisi precario, incerdum, Ced FarinS FAMeH
cocambio mutata raria coditione. Vnde e locationis genusillud exortum
Coiicio, quodhodie fauore Principunonulli Abbaces exercent, rulgo Feudu
appellacu, quod originciplanec canonicinecmonalticis le dciuitisiuris est,
caenobiistam en occalione donationum permistum. Penuibus aucintiis (re
estingenioambitio) maior postea Facultas accessit, neqi ho ex ad didic Fr2-
aru auaricia, Fraude e calumniis refertum: hodicgi no locata precariore pol-
sessabona, sed ppria multis in locis Fcudi obligatione rencatur. P’orro quod
in charca Scripeu eRe (illa componat quae in lese Alemannorum) itlius céporis vlu et
more estFactu. Nam componere, hoc esponere, Ccu loluere eran lactione inter.
veniente paena rel mulcta flcovel erario, velad Elcum xrariumre dixere, p
eoquod est arario inferre. quibus poenis plusculae chartae excomunicarioné
iam cum abului parencem adiiciebane. Ex lese aurem his, qui sidem trepis.
Tene, mulctairre sabacur non erario modo, sed hdemeriam fervati parrilol.
venda: quodiptum hrodicqi Principui dixIOIaTA ReFerUnE, ve Cupra diximus.
Fudouniens DuE, cuius haec charca meminie, Elius fuit Ludouvici Pii ex te.
mingarda priore coniuse (duas enim rxores habuie) cunior deinde cognomi.
natus, quavis seniorem eum Oebo Frilinsenlis cognominarie, ad Eliu scilicee
exiplogenieum respiciens. Ilic inseti expeditione Pannoniam perculic, et
e Boiohemiaractauir anno DOM. DCCOXLVF. Duec ip foru RactOCAPEOeE
exoculato. In ca puonagraue rulnus capite excepit. Muicis postea annisre.
snoFrancoru pocitus, postremo in rrbe Alemanix Francotordia deccMic. de
Laureacehin caenobio sepule est. Alii inde rectu C apodunum nobile Rhe.
cix prima rrbe, e iuxta maere Erminsarda sepulcueradune. cuius poster oMa
extiumata in summa renerotione monachis illis habica linc. quod quidé be-
neticeciae d liberalirari ei Capodunenles debere se existimarue. Mulrisn. in
Locis hocrriburu eAtun datoribus auetoribusqi morrasteriorus reincer Diuos
reterrecur, adcogi reru est,  d C. Plinio dictu est, Fomine homini esse Dett, aFq
hanc rna esse adimmorcalicace riam. FToc n. honore eriam w eltonem IIII.
veneratur caenobiu Alcortenle, quod hodic Weingarrenle roCanEprOXme
Ravenspursum, in liberalicaris de benehcentix memoria. Fveren. Vvethileu
Vretfones (reehocobicer notemus) Comices eiuslocinobitissimieriam C a-
roli M. atate, postea Duces alicubi creari. Ecest in liceras relatum, Ludcumi.
cum Caroli Eilium post morcuam Trmingardin, cuius iam meminimus, ludi.
eham Vreltam rxore duxisse, ex qua Carolu cognomeco Caluu genuic. Gu-
etforum lansuinis tuireria Chumiadus Comes, a postea L. vilcopus COctan-
eotiis

## Folio 65 — 1691257834:0097
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
+
EE X XI
aenls incer lanctos Tetatus est, quum antio Doin. DeCECLXrI. ex huma
nis excellisset. Comnes aurem dicti sune W clh per excellentiam; linguano
Ara, Die CBrassen: cancaliorum aliccoritas e dignitas ćrat. Vnde cerraconie
ctura adducorre existimem, Granenspureum rocacum praeclarumi illiidRtie:
cix primae oppidum, quodhodic prima liciera elisa R auen spursum rocicat.
Testancur enim receres Chronographiaree istam in colle licam, Ravenspur-
cum dictam, planiciem aucem sub arce Ravenouvam; rbi quondam ricus cracs
nuc oppidum a colle in planiciem decliue cernieur. Hlabec aucemetiamtio:
Aer sermo rulsaris huncmore; re licteras pronunciacu ditticiliores frequen-
cer elidac aut intermiceac. FTodie nulla illic arx cernitur, se d humilecantu x
diticium in colle eius peafectura, quam Suevicam cognominane, nupet it
pigrius dacae Baronibus a Waldpurg, qui rulso Dapiteri rocantur. Anccaue
dictu, ehic curlum onendum; Franciam orientalem non illain modo lighi-
sicacam rideri, que hodie ad Mlaenum amnem celebris cst, se dcractumcriam
Hcluetia de Rherix pritmae Fermetorum, quemilla acas ex iplum Fracixtio-
mine complectebacur. Lluius parcem Rhenoinimineritem Austrasiam roca.
banc seribae Callici, veluri ORtasiam, tioc estin Oriencem verlam incoletes.
Nam ex Ostrosrancos dictos receribus in Chronicis lesimus Francos Orientales.
ec Theuronicos, quonia Cermanica maxime lingua reeretur, incetiore Francia
interim Romana, quo d in ea prouinciali lirisua rei non debistene, qualihodie
Callosranci coenominacireuntur. FcOchoFrilins. Francix Orrotirali, qlia de
Thenionicum reenum vocac, Baioariam, Sucuiam, Saxonia, Thurinsintis Fty=
siam se Locharingiam cribuie. Necinani coniectura diicitur Rhenatius, We-
siram aliquando dictam Francix parre occiditam, qua hodie Corrupre Ven
sria dicicur. Ouondam enim de Corthi, Germania licet logd interuailo disi
cihisce relutinocis dilcernebancur, re qui Orienrem versus habitaret Ostro-
corthi, qui in occidente W’esteotti, ac deinde Wisogorbi dicti fuerint. D Aehim
Germanio Furum, vest Fauonium honiticat:
Sapeaurem Factum est, rehomines libeti sciplos cum rebus suis omnibus
rictus ec alimonia sracia monasteriis pacto aliquo incerueniente addicetet.
Ecanced diccum est, monasteria e collegia recusta non cam caenobia tuisse;
quamxeriodochia. Ouare e alimenrarios habuere, rehodic quogis caeno-
biaanciqua. vnde eciamnum alimonia coempea charex exstane, quarumr.
nam peruecerem ee lemilacinam vidimus, qua huncin modum habebar:
NChristonomine. NNos vero CauXsinus costat me dare atque donare Ludomaro Ab:
bari de parnula terrula mea pro mercida anima mea, vel pro seruitium; vel pro nudri-
damentum, quod interuino seruio Audomaro; es ille me nutriet rue porestaie quantum
ad mepertinet casa, si las orta, aeras prada, in pomiferis in siluis fructiferis; in pascuis, a
eris es accessos sivis, omnia ex omnibus ex interro quantum in mea villa ad ipsam locum
perrinet. EF si quis quod non credimus aliquis aliquando haredis meur contra hunsfa
ctum, quod eeo pro mereida mea vel per nodrimentum quae me dudomarus nutriet, it
retemptare aut inrumpere volueris, sit excommunicandus à sancta P.colessa es soluat iu-
diciali liveras duas; es carrula donarionis sua obtineat firmitate, aquilianis Acalianis
leges esstipularionis qui ad omnium chartarum accomodat firmicatem. P’acta chartu-
la donationis anno X X X. post reenum Domini nostri Facoberii Regis die LTI. Ialend.
Sextemb. sub praesentia ista qui ab ipso rocedisunt, subseriprum velsigno factum. Nota
vi diem es reenum ex testis qui ab eo subseriudere conroeanerunt. Signum C’aut zoinii
qui hanccharculam fieri roganir. (i2. P aldoaldi test. sig. asteeri test. sie.  olfroaldi. test.
c. Lantcoditest. Lantonis test. Pie. Prudolrestis. Fg0 Rudo Cleriens rogirus ad Cati-
Peruihane charculam scripse es intestemonio sur, Reo Wolsuminuo sui inter vbihume
chAY.

## Folio 66 — 1691257834:0098
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000098.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Y
chareula facta est in testimonis subscripsi chareula donarionis Audomaro abbatis (ru-
viscat cum oratia Dei ex sancti eciri
Vidrero indoctius insulsusre charraista ese porerie, quae plus latis im-
modicam horum cemporum barbariem indicae. Nec mirum in populo
tam rudi nuperquad Edem Christi converso. Paueis enim annis ante Oco-
marum Abbarem Germaniplurimis Francorum rictoriis adducti, Christiane
Ceserelisioni submilerune. IIlud costat concempribili in locohabicosfuisse
Abbaces quosda cum apud Nobiles, qui studiu illud opum in monachis parii
aequo animo terebac. cum etia apud F pileopos, quibus AbbaceS Crant suspe.
Ati. Ouare e Oromaro accidie, re auctis sua opera cumulatisqu quadamtenus
canobiirebus subindenon ab exteris modo, led a suis etiam rexacus, deinde
e Abbatia deiectus alieno in solomortuus fuerie, caenobiliure in Ppilcopos
aliquor Constantien sestranstaco, qui R ip( (VECFAMEEEM BOT2) ad quae suM
ex comodum incenti canobiis Rerum Fauore occupandis regendisqu inhia-
banc. Sidonius quidem Constancientis Epilcopus insolentius ruo du Oto-
maro, deindeloannes d ipse paru sedati anmi, post quem Lginocraquillioe
Paulo, e proxime Lginonem W olAeozus Ancistes, Sagalli monasteriu per-
Decua luccestione administrarue, lecto quide incerim ABbacC, Le d Sne Fructu.
Treccurum n. quicqua nec quietum monachis nostris fuierg; in Grimoal.
du, qui Ludonici lunioris a Faeris, quauis monachusnon CACE: Famen mona
Serium (re supra est dictu) annuente Principe in benehciu accepic. V(9; ad-
eo relillis laeculis inauspicacum Fuie monachis diniciarum Rudium iam olim
damnacu proleissumq in his, qui laeculo nuncium remisNenE, quod MaenUS
illemonachorum parens Cresorius, etanre cum Benedictus Baciliumimita.
cinoncam doctrina, quam riex exemplotancopere lunt decestati. P’orroq
Squilianarum e Arcacianarum lecum charcularius ille meminie, facis innuit
Francos eAlemanos Romanas leges retance obtentu Icalie rernunoiono.
rae. Ilarumn. preseripro Romani occupatas ab illis prouincias administra.
ranc. Cherstianorum aue principum leges primus omniii D. Theodosius Tu-
nior Imp. Christianistimus a Constancino L. Christiano Imp. orsus codicer.
nocoplexus est, qui c Zheodssinns est dictus. Post que annis minimu centum
Postinianus Imp. Quastoris sui Triboniani inprimis operartus, cum codicé,
quihodicinrsueladidic plarimis legibus e Theodosi roluminibus in sua
cranstaris, Frtinicoruecia Principum, qui Costantinum praeceserat legibus
insertis. Ouod ixlur sudione ordinis auc aequitaris iuvade, an magis in Con-
tempeu Chriscnimi FactuI SIE in CertuM CA, CTIaH COACE PeibONIAHUIM NON
Cordidu modohomine. sca impium etia Fuisse. Pocuicisitur Ludovicotsil.
dericihlio, qui primus Francorum 2d side Christi couertus eR, Aliisqse eius ee
reporibus Theodoli codexnorus esse nondu edico Lustinianicodice. Flien.
imperare caepic, quum in Fracia regnarer L.udonici filii. Veru pocteris Fran.
cisd Alemanmshoc mante cépore, quohac charta fcripta est, nocus eso
S TuMahuS Pocuic. Fc exlaheleses Arcadii lmp. quae instrumenta omnia
Legicie cofectarard edct, re videre est in codicecum Theodoli, cun
etia luimani, rbi de TCHaICIIS agIEUT. Lere aue Aquiliaceneharur eciaille,
quicsosapumauc restamcu deleuisser: lonse mapis ipieur qui viola-
Seclhac et,  leouaMsimus ille Feriba obicer mominic. Fnie auE
Zaeouuersusille, cuius hoc loce hementio, socunctus eins nominis Franco.
rum Rex Lheodorichi l. Pacet, quem costare rideo AnHO DOM. DCCXV.
de Hac luce Morase, More Lvubrico relicto, quem Carolo Marret
IOMALOFIdOmUS FxARCKE SMeriens commendarat. Ance vero dictum L
hobis hoc barbarioresrideri charcas Alemanicas quo sume recustiores. Nec
Ed CIC

## Folio 67 — 1691257834:0099
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000099.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
Facile dixerim quid à Seriba illo sc vocabulo fruniscat signitCaLE, nil VeFOH.
mile est vecere rocem _ (rE Fectus Pompeius author est) Caconianam frn-
niscorexprimere cum roluisse. Caco enim fruniscor vluspanie pro Fruoraue
Fruileor, de frunitum dixic prudenrem quod coftui licerer. Fe sic W oltuvi-
num disere voluisse, Frunileatur Oromarus donacione illa, cuius chartam
ceo lubleripsi cum graria Dei ee Pancti Porri: nisi frunisco arocetmonotlla-
ba fron enacum rideri queac, qua Germani rereres commune publicum et
Populare dicebane: Flinc compolica Fronsast  Srontreuk Srongare 1. Fronzes
Beno, e Frouen mulcis in locis de Peruis dicieur, quando communes ex debi:
ias dominis luis operas praestant. Sed o duram e incluibiletm barbariem ma-
iorum nostrorum, quibus lonso cemporenec Lacine, nec Germanice lcri.
bereconcestum Fuiei
Vidimus et aliam coemprae alimonix charcam, se d non eam barbaranis
quam etiam adleribere libuies
iGo Wildebola senio meoprouidens es ei quae illud comitari solet penuria, irado ad
omonasterium S. Calli. cui modo venerabilis Abba Tlarimurus praest, terrulam.
meam, quam habeo inYzonunilare; hoc est X X iucera, eo pacto, vt ipsa terrula ad do-
mumpereerinorum seruiat, es ecoibi in domo lospitum suscipiar, ex v sque ad finem
vitameae ibi victum ex vestirum habeam sieut primus illorum imniorum, hoc est omni-
bus annis vestimentum lineum; es aliud laneum, e tertio anno pallium, si vetusit a at-
eritum est, es calciamenta es alias impensas accipiam sicut cateri in ipso ministerio. Et
hoc volo 2+ ipsa pesse puncula nulli onquam in beneficium praesterur. quod si factum
fuerit, et ille agerab  Tospitalitollotur, es eeo ibi victualia mea habeam, meaque mihi
absque vilius contradictione vindicem. Actum in ipso monasterio prasentibus, quorum
hic lienatenentur. Bc. F.neilrammi LTospitarii. Sie. Llerrarii. centurionis e aliorum te-
stin. see. Wilheri. sie. W alapere. sie. Ilarrman. B8. R ichpert. Sc. Zancxeri. sie. Ruodperes
Peoitaque Tockor ad vicem Wimidharci monachi scripst es sub-
scrips, notani diem Dominicum X VI. P. alend. Lun. Rnnum XXX.
tertium reeni Fludonici lunioris.
Sub adaberto Comite Dureouensi,
Ceclam illam e vigisantem cliram pauperum peregrinorum, cuius prie
ehoromeminimus, hac charca contirmat. Perecrini aucem a Germanis
BElge Cortupre de ex Lecina voce, qni hodic rulgo Wilgen, id est pere.
oini apPesanEuT. DaTac adhuc domus perecrinorum. Ccu Pospitale pauperum
cognontalacum proxe adem Ocomaro dicatam, quodnunc Flospitelefra-
rum. dicicle, Sacticm Oromari anciquis in monumencis nuncupatum e
magnissuonca Cceous in sructum. luniores aurem delecti videneur NOF.
kericempole dd paupelum ee perconinorum Famulacu Fratres laiei, veeome
nisterid exereici e altlaltihoc apriores ad reliquam disciplinam monacti.
camretendatieret; que Poptiores pauperum se le cura subinitissent. IIodio
in eac coo pal acecnlaicitracerculi ec quidem barbari, sed rnico
tante modehorum talulacu diccricti d occupaci. Pauperumm enim cura im
cochth exolenit. Fure duem LTotkerus monachus ille Sangallensis, qui e iple
demamincer Diios lclacus  praestari quide ingenio, led parum Felicituie
ob balbatem in guaminclacac. Pocticen e Mulicen praecipuo studioco-
duic. Cxlah. vica B. C.C duchore hexameeris versibus deferipea duris quir
demillis e incompeis, Lea Lalistamen illo (aculo. Liuruuardo aurem V er-
ceehsi Episcopo e lanc Columbani Abbati, Cancellario aurem Caroli
e lerien librum calellorum, quas sequentias rocant, Cermanistracri
bus

## Folio 68 — 1691257834:0100
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000100.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
us aulicis quidem Ochario ee Salainione Aasicantibus in seripsIE; veroque
inopere llonequodam _ Marcello; qui Saticalli docebane, magistris ec pra-
cexeoribus rlus: Sub FIludonico aure PiiEilio rixisse cum lubleripriohuius
charex indicas, quiregno suo ad annium sextum secricelimum peruenit. Poc
enim annosregnicius numerar Vrspergensis, reerrare constet quoldam qui
annis cum duobustancum es rigincireonasse pucane. Conuincicur enimre.
cerum cabularum tde lonse amplius cum resnasse, cum peasens charca an-
numregnieius Xxxr. indicet. Successirenim pacri Anno Dominivece.
XLI. quo annomiserabili puona prope Foncanerum Ludouiei Pii filiilele
2Mixeruns. ExceMIE aurCm ex hUIANISANNODOMINI DCCCLXXVI. SEDC
quidem, recciam supra diximus, dinisum Francixreonum. Aequoindeta.
ctum, reincerdum mulci e Reses d Imperatores Franciruo aliquocempo:
tetuerine, nec fracres modo Cracribus, sed es parentibus Alii, aliis acque aliis
in parcibus reoni divisione adcum modum propasaca, (uccollerine, nec pa
rum rariarine Chronographi, iam hosiam illosreferentes, qui sibi ordine
SuccesTerine. Proinde paucistroc loco admonere risum est, ne quem contu.
Sus ab aliis relaca implicarene. Imperacorum ec Regum Francicorus qui Ale.
mannix praetuorune, succesionem hoc tere ordine Chronooraphinostrates
Ponune, re CaroloM. primo illiusregni Imperacori Romanatilius Ludoui.
cus Pius, Pioancem Locharius F. huic Ludonicus F. huic Caluus, postr’a L. u-
devicus Calui hlius lunior dictus, acque huic proxime Carolus Croilos fi.
lius, Crosso rero Arnulphus, qui Cirosti ex Carolomanno fracrenepos fuie
Arnoldus a monachis dictus successerit. Reliquie aucem ex Arnulphus Ailium
Ludouieum, qui e ip(c in imperio parri successir Carolingorum (recredi.
cur) Postremus. Indeenim rebus Francieis collabetactaris inclinare impe-
rium in Germanos Pranschenanos caepic circicer annum DominiDCCCex.
amplissimum sinc conerovertia Fucurum, nisi Franci sese iplosodiis preliisque
incestinis prostisasenc. Inccorum enim sc Colus quidem imperium à C ar0.
10 Paere Ludovicus acceperac, se dhochumanis rebus exempeo tliiimmo.
dica regnandi cupidicace accensiica lune funestissimo praelio commisies aE-
erici, venocam incer se reomrires risi sinc diuibisse, quam perdidisse. Id quod
mulcisreonis ex iphinprimis Romano Imperio exiciale fuit. Porro L. udoui-
ei filii ex Irminsarda priori coniuse naci Fuore Locharius et Ludouicus de
Pixinus: ex ludicha aurem GuelFa posteriore Carolus cognomenco C al-
uns: quorum Locharius paere eriamdum riuo quum lcalie praeesset a P’a(cha-
li Poncilicernctus et coronacus ae mox a parre in imperii conlorcium alci-
cus est, cum illo postea in puona ad Foncanecum ricto (Colus enim reonum
parernum sibi rendicarae) Carolus e Ludonicus regnum diniserunt. eo
pacto inico, re Romanam Franciam Carolus, Fheuromcam Ludouicus,
peracoris lomine subernatl. Llorum Frater P’ipinus, cuius eciam supra
Ococradic e Vrlpergen (. erra Meminie) ee Ludouicum, qui patriimperio
detutisencitu c Hulla es hutcerinico P’acer onem imperio quodan.
incernam ex meridianam parcem cum lcalia regno L orharius recenco lin-
mencio facta est, Aquicaniae R ex riuo dum pacre constirucus est. Neqi quil
quam horim sise prole e haerede deceTic; cantumg reneracionis apud ve-
bis Poncilices Francicum nomen illo cemporehiabebae; ob Caroliridelicet
_ Ludovicimemoriam, re quoluis parcium illarum Reges Romamprote.
eospronierolentes Cxlatescicntea ingerene, Locharius Locharium
Bet auo Corharinsiae quillam dacumi nomen aucumane, quam.
vis Occo Eriungensis a Seniorerocatam (cribat. Prarerea Cacolum prouin.
cix Crallica Principem (hanc enim a paere administrandam su SCCpeTAE, I
nis

## Folio 69 — 1691257834:0101
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
MVS PER
X
pesminus quindec geserat, abdicaco monastico habita apud Promia
canobium conlenuic. L. Ocharius Lunior ab Hlactriano Pontisce excomuni
cacus, p Thiebirsam rxore luam inique repudianerae, Placentiae morcuus
est. Pixinus auc de ipse Ludouviei Pii filius Alium senuie Pipinum Aquitan.
ciresniharedem, quem C’aluus poltea Epilcoporum quorundam consilio
conderi de apud Suetiones inmonalcerio S. Medardi ricaagere inssit. Idem
Caxolus. Caluus quanquam minimus nacu incer Pii hlios, camen a patreriuo
Pheciam alemanniamqe e Burgundix parcem rixdu puericiam egrestus (u-
Scepie. Inde parre mortuo Calliam incetiorem eo divilionis pacto, cuius su.
Pramemmindus, Corricus elt. quam lane multis annis adminiltrauit. Demum
moire Ludonnici, qui Lochario parri succelerats audira Corrissimo cum ex.
erciru lcaliam ingressus Romx ab Toanne VIII. Imperiali corona redimitus
rnctus est annO DOM. DCCCEXXV. Perrio deinde anno extralia proticis
Seens in iplis Alpium iusis reneno ab Ludonnici lunioris Aliis per Ludeum
quendam Zedechiam lubornato extinctus est annO DOI. DCOCLZXVIIES
Nocuisse eiimmodicam arrosantiam credieur, quae muleo laepiusinuidiam
vel porencissimismonarchus conslauit. Dolendum nucem ita FrancosFram.
cisimnilos cuisse, re eomodoregni lui Maiestatem premere ecaMigere libue.
ric. Caluus igicur silium reliquie Ludouvicum, qui Balbus cognominatus,
qui eipse parri successie duobusiridem liis relictis. Ludonico scilicet, qui
tiaud muleis annis ririe, de Carolo, qui puer admodum paerem amilie, plexit
que postea Simplex dictus. Hlic Fracremorruo pacernum regnum factionib.
plenum xore indepcus, demum ec insidiis incercepeus, et quingueninali cu-
Rodia dereneus ex humanis exeelie, infance Ludonnico relicto, cui ex Flain-
richiprimi eius nominis Imp. Ailia L ocharius silius genicus est, quem pacri in
regno successiHe AbbaS VElperS. Fradic. Acq. hactonus quidé de Caluilinca,
nunc de Ludounici (que alii lunioro, q Ludouvici Piiflius, alii lenioré, quia
Eudonnici TII. parer, rel propcet Ludouvicu Locharii silium, qui neposeius
tuic nominarune) icem Lotharii de Calui Fracris proles quae nostrate, hoc eAs
in orieneali Francia regnonie, dicemus. Ludounico enim cricesimo (exroret
gni luianno detuncto liberi luverstires Fuere Ludounicus, Carolus e C’aro-
Lomannus, quorum Ludounicus Francorum orientalium R Ox, CaxlOanno
bxenimoreuo, Daioariam recepie, ruso Bsicariori ec Nlemannorum Rex dictus.
C’orolusaur e iple in Alemannia regnans post parruum cuum Carolum C al
uum Cmip. veneno sublarum ingenei cum exerciru luveracis alpibas Romane
xore eomice conrendie, ec a loanne Octauos qui ex Caluum rnxerac, una csi
Richoarda coniuse rnctus de Imperacor appellatus est anno DOm. DCCO-
xXX1 Rorencidemae e amplo imperio cnectus partium cum oriencalium
rum occiduacum regni Francici, qui postmorrem enmen parris divilointer
Eraeres resno solam Alemanniam cum aliquor L ocharinsiae vrbibus, quas
ob vinicopiam libi delegerat, recepir: Crossus aurem ceu crassus d corporis
habieu (recreditur) cognominarus est. Regnauit aucem cum Fratribus plus-
culisannis. Vnde Factum arbieror, vr Chronopraphi quidam, inter quos e
Lambereus elt, cerciu L udouvicum secundo Ludouvico pacri substicuerint.
Regnauien. e Percius Ludouvicus Tolus por orientem, led cum Carolora.
ten Caelomanno aliquandiu. Sexro aucimperii Aorentissimi anno Craltus
Subitomorbo correpeusnéc ea corporeq animo deticiens, a regnodeiectus,
ex cius in locu Ccassi ex Frarre nepos licerillegirimus in Regemelectus; nec
mulcopoltea Imperator axpellatus est. Carolus aut eodem anno, quo regno
eA priuatus, ILalend. Tanvarii morcuus; et apud Ausiam maiore sepulcus est
BM. DOM. DCCCL. XX LVuI Princepsoprimus, sedprodixus maxis is liberalis.
DEX

## Folio 70 — 1691257834:0102
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000102.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
L A M A N N
2
R Y X
praeterea _ luxui e inerri orio dedicus: Lirteratorum tamen amancistimus,
e qui religioni addictis nihil non concesserie. Donanir enim quaedam et
monasterio Sangalli, parrem ridelicet imitacus, qui priornonnulla donaue.
rac. Florum enim Principum prospe solorum liberalicarem Monachi Sauct.
sallenles senlere, cum priores perparca in ip losmanufuissent. OrthoFri.
lingen (. Seribic eum cantam adt egeltarem renisse, ve rel panis egens Arnol.
phistipendiis Fueric alicus. Non praerercunduhocloco. Carolum Craltum,
postremum imperatorem Francix, Tcalixreghu nullo dum Rege aliogiie.
eadmnistrase, Sub CIIUSMOEEem Romani C aroli C aluI FASU CE AFFOGANTIL
cerrici Berengarium L ongobardum, laudacissimum in re milicari vieum,
Rerem Tralix, ac mox Ctriperacorem consticuerunt: qui moriens Herenssari.
um Sccundum acq. item Tercium eius nominis succeNorem habuir. Verum
hrunc Octho primusta Palchali Poncisice, cui suspecta ese BCrenGArIOTEM
Potentia ceperac, primu deuicie, deinde rebellione editance OppFCMIEeE
vna cum coiuse in exilium releganic. Aenulphus Caroli C ralii, ve dixii nepos
2exto anno postregnu acceptu Imperator factus cotionore reliquolexeno
functus est. Filios duoshabuie Z vencebaldu, que a RegC HIOTAVOTII Z VETC.
Baldus q sacro de Fonceiplu leuauerae, nominariroluie, cui in COMIEIISNT OF
macix habicis Principu cosensu Lorharii ternurradidic: quauis ro desincq
Zuencebalduillesicimu Arnolphi Elium esse dicac: Elios aure legicimes ex
Aonecepriore coiuse Craca Arnolphu cognomero Malu, BaionrioriiRC.
sem, cuius wicichindus libro primo mentione taci. ec Wrcrnlierii sucesium
comirem: ex posteriore aur coinse Diera Ludonvieu huncnostru ec Chun-
radum, cui postmorte Z uencebaldi. q cum Fraeri Ludonico lericime electo
sese opponeret, publico bello opprestus de necatus est, Lorharii repnu obri
Sic. Plurimunesocii Arnolptio cum Beresario primo cumei Funnis fuie q
cum primu Anicima Vnparix loca ex ipsam etia Germania hostilibus ineur-
honibus infestare cepAHE. Aenolpho ex elephacinsi morcuo ee Ratisbona ad
S. Emerammu sepulto. Ludounicus tilius tuccesir. Is ancequa Imperacorio
nomincinsigniretur, 12. regni anino linchaerede moricur arino Dominig 12.
Racisbonx ad parre sepulcus. ITunc Fallogd2 a Beregario capcui X orbatum
luiminibus cradidere, q ipsum came Ludouieo Bosonis Reois Lorobardoru
filioaccidisse Luiepradus Ticinesis FeCAEUE. Postremus atie Catolinoorum
Germaniciregni tuie Ludonicus Arnolphisilius: stacim n. Chuiradi ee Tlain-
richi ex Trasrhenanis Danubianisque regionibus electi inlecuri (unc. Acgi ha-
aenus qde de Ludonici Piihliis eiusq Posteris dictu Hc: q amplissimu FFaCO-
rum regnu comodo, quo dictu est, divilim ica administrarunE, re ad riq eius
calum e inceritum nemo postea (olusrale renuerie, quale ipsum Ludouieus
Pius a Carolo paretcacceperac, iplac Functio lmpacoria nullo cerco ordine
Sed relur delultoria iam histam illis obcigeric. C erto aut costatregnum illud
nobile Francorum nunquâ aue poreneius fuisse auc illustrius magis exrietsse
quam quando ipsum Ludonnicus administrauie. Ad Nocherum aurem quod
accinee, habes auchores q cractune Lcodienlem cum LpilcoPelclunte.
Ouodlel, miradum elt neverbo quiee custeoseMC, qui plu.
riumcamen meminere. Costac tamen plures Fuisle NOckerOS: qUIOEII PLHICIUS,
Gulsacalaseriplit Poctices e Mulices, rediximus, msuosa
aliaruartium cognitione clarus, ob linguae cardicate Balbulus cognoinatuS.
lsprimoanno Chunradilmpac. eiusnominis pun s Catto t.
ctorupoltcarclarus est. Altertui ipensnum abeCE. 1o.
MmImacus elt. Lercius MedicustucceLIccor, que Seno prinussD. Cum ao
Maredies Sangallis diverieret, cucur es senio celectu inuitie. Dluiusnepes
Cx 10.

## Folio 71 — 1691257834:0103
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000103.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
D_
S
TE R
X
ex COKORC Norkerus coSHO Labeo invenis admodum OectoneTI. Iimp. ap-
probare Abbas bloateal Dequibus omnibus in peruerusto quo-
Balbus erat orter, Piperis eranum fuit alter,
Tertius hic L abeo datus est aenomine lato
rectore mandarum cestans L. abeo quo que latum.
Larior hic Labeo puronemo videbiturillo,
Ecce fauos labio quales stillattibilato.
EHIAR FA LAE CAREE EXEMFLIM
SVB EODEM LYDOVICO
Scriptum.
Hristi adiunanto blemendia complacuit mihi Crrimaldo Abbari onacum consensi
fratrum, nec non . Aduocato nostro Podololto; vt res quas LLasuo Presbyter adno-
strum tradidii monasterium ei per hac precariam reprastaremus, quod ex facimus. Tra-
didit nm nohis pradictus eresbyter onam hobam cum manu Chumberti in paeo Ar-
gengaune in loco qutdicitur arguna, eo videlicet pacto, vt ipse praefatam suam hobamo-
mnetempus vita sua possideat censumq. inde annuum persolvat, id est onum denarium.
Et si praedictam hobam redemere voluerit, cum sex denariis redimat. Si autem ipsenore-
demerit, es eins obitus de hac vita contiaerit redemptione no peracta, tunc pranominata
hoba fne ulla contradictione redeat ad monasterium S. C alli perperualiier possidenda:
Actum in Wasserbure publice praesentibus istis; quorum hic nomina notatur. Sic. Cri-
maldi Abbatis es Aduocari Podololii, sie. Waltharii sacratarii: siz. Ruadhai Fospitarii:
se. Encilrami portarii. sie. Paldariti cellerarii. signa aliorum testium, Selbo: Fneileold
wistrich. Folcarath, Ruadinc, L. iutxold. Rathelm. Theorhold, ilhelm; Sigiheris Ecirir.
Feoitaque Otine ad vicem Noronis seripsi ex subscripsi. notani
diem reneris Y. NTon. Octob. An. X X LXI. IIludonnici Rexis.
Sub Wodatricho Comite.
Vidprecarium lc, ec quid precario possidere, libro primo est dictum: simili.
Lcer e quid hoba. Repraestare dixic rem donatam donanti cerra coditione
locare, qaetas illarem donatam sufruchu in beneficium accipere dicebat. HVOFAH-
dum rero exhis qui donasene lxepe copiatm Factam minimo precio redimedis
quod donacu Fuiset, rehac de charra discitur. Ouod cacaula coiicioamo-
nachis Factu, quo libetius Comices donandimore Ferrent e probaret: Odio-
Tumn. videbatur duriora Rapitare illos, g spore obruliRene; ex raros habebae
illa saecula, qui semel donata redimeree, prxelerrim precario recepra: FanEuM
teligioniillimonaltiex e Carionica rribhuebacur. PSt auc Arguna ricus cele-
bris iuxta lacu Brigaritinuim ab amne, que ruloo Areum rocane, dictus, acque
inde eria Arzaneauu. Cermanin. cractu alique rurestrem Connrocitane, qua. t
lem eepasi rocabulo lignificasse C a Car ridetur de bello Caallico scribensnon
rnoin loco. Hirum aursc coferrim lese longinqua in loca coterre contue-
hissemonachos officiarios donacionum oraria. Sepeenim ita Factum veceres
charca indieant: ex arbictor non alia maxis cau la ab illis sc ad publicos Con-
vencus, quosmallos sc placira rocabane (de quibus lupra) concurlum Fuille, i
quam verebus angendis cumulandisqe inhriarene. PrOFectO agNA CUFL, HC
dicam cuxidirate ab illis semper ee accepex suncreligionis obtetu donario-
nes; _ mulcorum celtium sidene dilaberentur, ratiticarie.
Jam quo costaret, quod libro primo docuiimus, seruirid noni modo libera:
litate Principum; se d priuatorum etiam hominu, monasteriis donata _ ixa-
dica tuisserreteris charcx exemplum adiunscrius, que ad hune modu tabet:
Yita
dam codicehosverliculos legi:

## Folio 72 — 1691257834:0104
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000104.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
M R
TNicuigue enim conueh opere adimplere quantum ei vires suppetunt, quod Domi-
nicussione constat esse traditum: Date, es dabitur vobis. Quapropter ego C. 0Z olt
hac voce Dominica corde compunetus erado ad monasterium N. quinque mancipia, quo-
rum ista sunt nomina Theormunt, Oimunt: illimunt; olasrid, Nannida: eadem
videlicet ratione, ut eadem mancipia ad merecipiam tempus vicae mea: post obitum ve-
romeum ab sque ulla marricione adiam dictum monasterium firmiter permaneant per-
petualiter possidenda. Si quis vero contra hanc tradirionis charculam venire remplane-
rit, aut fratermeus Adelbert, aut aliquis nepocum meorum, aut qualiscunque persona, in
ararium Recis muliam componat; es conatus sui priverur effectu; firmaque ex stabilis
chareula huus traditionis permaneat stipulatione subnexa. Actum in Oniruvane publi-
ce praesentibus istis. quorum hic senacula continentur. Sienum CoZelti qui hancchariu-
lam fieri rocavit. sic. Warimheri. Fleitari, Alpheri, Adalprechi, Striterim. Iem Aalphe-
ri, Ochind, Wolspreche, Xaudteor, Strello.
Feo iraque varimberius indienus Leuita scripsiroearus ex sub-
serip (. nocaui diem Lunis prid. Kalend. April. Anno IXI. L. N.
dounici Regis Alemannorum.
CAcis indicat charcula haec qualem sensum serixcuris cribuerinemonachi
plus latis auari, dum in aucupando cmulsendoqe lucello lic corquenclo.
Cosaliquoc, quiad dandum Christi Adeles adtHOFFANEUE, De palam costornon
habuisse Aagicadimodum. Dareiussie Dominus. sed egenis _ xororis adeoq.
alimonix quaerendae occalione desticuris, non illis, quibus rictus e amictus
supperie, quiqu rlero suscepeo orio ex celatione malue aliis oneri ese linetru.
ctuvilo, quam operam dare, renesorio honeste partis rebus rei liccat. Mirui
aurem cancaiplum contidentia factum elle, vemox paulomendicicatiscitu.
lorelisionem iactare non puduerit, aliis interim insignes sibi opes clauiupo.
celtate rendicancibus; qui vatro suo artiscio vel a mortuis (rein prouerbio
CsF) tributum exegeruHE. Porrohodieque dicistimis in monasteriis id genus
Teripeurx Corlonis pExHoUNEUE: Dase es dabitur vobis: Date eleemo synam, et eice
omnia munda suns vobis. Adducur e encomia; sapienter collocat beneficiu suum.
qui protransiorio promeretur aeternum. P. Lirem: Dui parce seminat, parce metit. PFO-
inde ex mancipia eriam donaca Cunt proanimarum remedio, que ec ip la lunc
recepta, hoc est ea conditione donata, renon nili ab obitu donantis redde.
rentur, non iptamodonominacim recenta, led Eilii etiam Elixqi. Parentum
enim nomine de proles concinetur: alioquin plusquam leuis donancis fuistet
coditio. Marricione procersiverlacione e calumnia accepisse ridetur. Mar-
rire enim rerbum in Aleimannia puro natum, alcercari ex calumniari signiti-
cac. Nam rulgo etiamnum sScarrassen dicune lenibus de rebus alcercari. Scri.
Pa eAhaec charra sub Ludouvico Seniore:nec difticile Fuericannum Domi-
nicolligere exanno regni. Fic Ludouvicus, re est dictum, crestilioshabuit.
CarOIU CONNOMCHEO CraSUIM, EE Carolomannum AEnuIphI PAETCM, PFE.
cerea e Ludouvicum Regem, qui Frarri Carolomanno in Ducatu Baioario.
rum successic: de quo alio locoadmonebimus.
LiCebAEAUECI, LCGC ALAIANNOrUM PerMIEEenEC, sertiOS SerUASQ; MUTarE
concambio, revocabant, non minus quam praedia. Ec concamtrii quidem
Seruiciorum hoc exemplum legimus.
Olum sit omnibus praesentibus atque futuris; quoa leo berhardus ABO Moa.
stri, cut nomen est Palastd, d quodu onine cur nomen est Tisi. Conveniligitur alqe
complacuit ex veraque parte, vinos illicraderemus praedictam ealdsindam, ex nos e con-
tran coeambium reciperemus ancillam propruiuris ipsius nomine tdalhiliam. Quod
cmmm
sterii sancti Calli rocatus sum pro concambio cuiusdam axcilla monasterii no-

## Folio 73 — 1691257834:0105
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000105.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
FOM rS T ER FY
cum consensu fratram nestrorum, e cummanu Aduocarinestri Wionis firmanmum
aequepereoimus. Actum in Nnaa publice in praesentia Lecaiorum iimperatoris
Salomonis Fpiscopi, KOLZperI Consitis, Ruadhai Lbbaris. Ciltebolar Comtis, in praesen-
Lmi Adalierr C.omtu. SiS. BeMat abharis es Rduocan eins risonis, qui hoc
vatraveruns. Soz. LalsLock frid. Andraas, Leheres Keginzer, Pato, Kunderoch,
Feoitaque R aspert indienus Lenita scripsi es subscripse.
Norani diem vL. foriam LII. Idus Nonemb. Annum C. a
roli l peratoris V.
Adalberium Comitem.
D Ac contactus cumtraerum consentu, cum Aduocaci eria sipulatio
nctrmabancur. Dabantur aurem d Principe aduocari, ve suxra est dictum: 
quibus poltea ammanni (vulgo dici) successere: deinde e Curia maeistriillis
in canobiis; quae couerla ad Caeculum aiorum incticutis ex d. sciplinae nun-
cuim cemiserane. innuic aurem charca ee hocgenus corractuum pactorumque
coram legatis Rogiis peractum no minus inceritii et aliis de caulis cognicum
suisse. Non lesimus aurem in horum cemporum chartis, nisi vel Abbacis vel
Aduocatirel Prxpolicilignum, ve lic rerolmile nullo dum communisigno
tracrum consen sura Fuisse exprestumi. Priuatim enimi signarimi chareas plu
rimas motiachi officiarii, Decanus puta ex Camerarius; Sacracarius, Cella
rius, Porrarius, (lolpicarius, ee c. Sed poltea Factum Abbarum insolencia et li-
bidine; ve haec a parce caenobiorum proventibus Fratres vranimi consen cu
consulendum duxerine, obcero videlicet lignaridiiure. Duod quide deribus
proximis lacilis ica inoleuie; re parum tiactenus rarum fueric quicqua AB
batis consensunilitiuius signo ee Crarrum ligillum accesserie. Scripta est au-
tem haeccharea (ub Carolo Imperacore non Ml. illo Pipinifilio, led Craso;
seu (realii coonominarunc) Grolo; qui cciani Male feriatus dictus est; C’aroli
Ml. protieporo. Subtiocenim Bernhardus ABbas, cuiushaec charea meminit;
rixie. Tresaurem tuere Carols Tmiperarores (ve Carolum simplicem inter-
Miccamus.) Priius Pipini silius, in quem primum omnium Francorum, ne
Bleutis Orieneis Principibus; imperui Romani honos à Poneitice Roinario
rranslacus est. Secundus Caluus cornominatus, Ludouvici Pii filius. Pertius
Crroltus Senioris Ludouvicihlius. Obceruarumqi cam Caluurri quam CFaL.
suine Magni sibi cognomon vscrpasse: ie plane errent qui non lacis expentâ
teporum luxpucarione repenre ad Carolum Pixini Eiliu aninium adiiciunei
vi publicis incabulis diplomarisre Masni cornomen leour. De Caluo qui
domnon rideo dubicari, quin se Magnum cognominaric. Crasli autem diplo
ina extar Sarigallinuper ameritum, in cuius sixillo plumbeo ipsc Imp. laci-
rercus certiirur cuhaciriscrixeione. CanOErS BF. ArGVOers. e in altera li.
filliparce haec verha icidem laureo serculo inclusa leguneur, R ENOrAFIO
R CoM Fxan. En hineaucem dixlamaristraee verba leripea tunt: vata Ions
Cd. Tob. Anno incarnationis Bonim BCCCLXX XLII. Indictione secunda. Anno ve
omperii Domini Caroli in ttaliFrr. in trancta lI. Actum Papiae in Dei nomine fili
ciler. C.X suppueatiotie ergo atinorum collisirur hoc d: ploma lexagintano.
Hemannis polelhiotiprimi lmperacorisncreem ceripium tuille, nimiruni
CFillloimperanes uive dirimus, morcuoiam Caluo antio DominiDeeo
L _X HL. Ronix est a Toanne POncihee coronars. Velinamas incerim quod
non constac, sel Pixint Malcelli Aliu, vel Caroluiri, vel Lndointicum
Viuri quicquaridonasse, cribuissere cirtobis sangalli, prxcer diplomata
quadem immutia etu Nobilium d P. FiCcopotum suxinicatena
itupe
item L anaffiu.

## Folio 74 — 1691257834:0106
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000106.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
M
impertaca, Pracerca a ius illud prinacim elisen di quem ex suis rellent. quod
subindecamen iph Principesneslexere. Primus omnium Senior Ludouvi-
cus quaedam donauic, quem proxime secucus Craus filius incer alia pluscu-
la donaria Abbaciolam illam Massinenlium, guae in 2gro est C ispadano, cu-
iusq illo diplomace mencio sir, San gallensimonasterio. Luicunardo C ancel-
lario latagente, accribuie (iam cum enim auaricia invalescente monacteriae
monasteriis ab Corbebancur.) Verum hac de se Rarpercus quidam mona-
ehus Sarigallens. qui sub CraNo rixic, abun de reculic in eo libello, quo AbD3.
cum aliquoc ricas rque ad lua cempora, hoc est ad Caroli Crasti obicum.
complexus est.
Exemplum MaxrmESsiONIS recus hoclocoapponere libuit. Ilabebat
enim ex Mlavruessio locum, in Alemannia pexlercim seruisplena.
Vehoritas Eccle scastica parenter ammonet, insuper expotestas recia Canoniea re-
lixioni adsensum prabet, vt quemcunque ad sacros ordines ex familia propriapro-
monere Ecclesia quaque elegerit, in praesentia sarerdotum Canonicorum (imul ex Nobi-
lium laicorum, et eius cui subiectur est, manumissione sab Libertatis restamento solemni–
ser roboretur. Idcirco eeo in Deinomine Fneildruda quondâ ancilla Deicum manu Ad
nocari mei Richolfi, quendam meum famulum nomine sigimarum saeris ordinibus di.
enum in praesentia nobilium virorum liberum ab omni vinculo servituris dimitto. Cui
Komana per hoc authoritatis restamentum statuoit a vE abhodierno dic  tépore bene
ingenuus arque securus permaneat, tanquam si aborizine fuisset parentibus procreatu
vel natus: eandem pere et partem quamcunqe volens Cananice elecerit, habensque poriat
aperias, ita vr deinceps nec mihinee successoribus meis ullum debeat noxiae conditienis
servirium neque aliquod libertatis obsequium, sed omnibus diebus vita sue sub certa in.
eenuitate sicur alii ciues Romani per hune manumissionis aut ingenuiratis titulum be-
nesem pes ingennus atque securus existat, suumgne peculiare quod habet, aut quod ad
huc adguiri poseris faciat inde secundum canonicant liberrarem quicquid voluerit. Et
tothaec restamenti ac ingenuitatis authoritas inuiolabilem obtineat firmitalem, FCD Pn.
piltruda Luhels Aavocans cus amborum manibus subvertirmanimus. Sacerdotes
quoque i nominari manus suas in praesentem ingennitaris chorculam miserunt, Pere,
Adalman Flillicer, Rodpot. Dat. Lantols. actum in nilla tLestrahun nuncuvata
in prasae salomonis e RecinIfE missis domini L. udonnici Regis. Sic. YVilsibalai
MS Lonorari Comitis. Sig. Oab. Bg. Liurprechr. sic. L Ladxert. seg. L. vitram. siz. Or0.
sie. RacBZ. Sig. Ruadmunt. sie. Wilihelmi. sie. Dioterih. Sig. R ceinelt. Siz. Rathelm. (12.
PItIO. Sig. L Lmo sig. L. inipola. siZ. dalhelm. sig. W olfari. sic. F. linbota. sie. FeEbrecht.
f8. Fromant. sie. Llenno. Pie. Leloh. Sie. Siemar. sie. Warmunt sie. Ffirih. siz. Dan
Le0 itaguo ato Diaconusrogatus scripsi es subscripsi. Notani
dic Lou in YFLI. Id. O etob. regnante Domino LIludouvico
Rege Mlemonnorum e Peivariorum.
Sub Chunrato Ducenobilissimo feliciter amen.
Raltei d iph devincendis Roltibus iure gentiumriplurimos ex capeiuis
inleluiture redeserune: inplunis aurem Alemannos, quosno rictosmo.
aotrequeee Glalatu edrebelles eria lemeliterumqu cravistime
aRixerunc. In regnis enim ambiendis e hgcdis sedibus dubicaremCFAECOE
an vila rnquam sences perinde in (ciplas laevierine, acu Cermani (xvierune
in Germanos. DeFlerulis enim hoc de Cocchis et Lonsobardis, prxrerea d
Burgundionibus et W’andalis ee Francis ee Alemannis e Norrmannis An.
elisque et Saxonibus claristimahictoria cestatur. Non Tolum aucem Ale.
mannos Ecanet Rhenum cran(BrCHI, Cc d alias icidem seuces eodem serul.
ruris
terste. Rvodhar. (8. Subo. siz. W olfhare. siz. Racperr. Pi. Rhebrot.

## Folio 75 — 1691257834:0107
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000107.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
OMYS PEK
Curis iugo srauatu. Vndefactum est, ve ec reliqua Francia seruis abunda-
eir. Scruum aurem rulso noctri ein eignen Deanni oder Peibeionen Donnt
rocane. sicuc leruam ancillamre ein Rcibeigen ZBcib. EF lacis constarnostra
tium scruorum lonze meliorem condicionem fuisse, quam recerum Ra-
manorum. Nostris enim propria bona posiderc, propriis in domibus age.
relicet. Noc enim in dommitamilia cenlentur; ee alicubiiudicandimune
re Fungi e cestimonium ferre, adhaec d harcdes abincestaco relinquere, et
in iudiciostare, _ rem propriam negoriari, sed e cum dominis suis conera-
herepollune: quorum nullum priscisitlis iure Romano Ceruis permitreba
cur. Vica aurem necisque pocestare, quam receres domini in Ceruostrabe
banc, lic exempri lunc, re hodie non licent in scruorum delicta e malencia,
nisi publico inre e indicio expostulare. Mulcis enim in locismon seruimo-
do, ledipheciam domini alienx porestari meri imperii subiccti lunc. Tamen
hilcemrerim oneribus gravantur, quod impune illis non nilicum ancullis
propriae tamilix concrahere maerimonium licet nisi ex pacto (de quo intra
monebimus) aliuid Fuissec permilsum, quod liberi maerem le quuneur, qui2-
lioqui in liberis aut cinicare donaris patris porestate lequuntur: quod certas
opecas dominis luis praestare cosuneur: quod fugere; laticare, Ctacum disi-
mulare laae noca ee amplioris paena irrogatione retantur: quod civica
tem Romanam ambire, duc lacros ordines obire, nili manumistis non licers
quodridi certis e staris quidem exactionibus deceruntur, repoce pullis, gal-
linis, numis; cerris operis, quas alicubi rulso eagmeret alicubi fronveree, in-
cerim ellam eertagmen appellane. quibus oncribus etiam liberti, quoru ali-
bimenceel laciemus; pacronis luis obligantur. Nequeenimolim parti:
bertas ibus, neque nostris hodie libertis liberrinisre par manumiltionis
benehelum obrisis. Seruis morruis aerarenostrano Alii modo Aliaere, (cdips
cciam amni succedue, alcubi dimidia bonorum parce, multis in locister-
eia, Pllqi se quarca: inclum ee rectes exiguneur selectx, e pocoractabulis
extralm, nec linc ordite; quo vel pacer rel siliustamilias iiorminorre
naci Cxlumanis excessetic. CQua dere lupra aliorum diligenciam Vlrichus
Zalus lure consultus doctissimus in libro Singularium incellectuum pluscu- X
la aclloranic. Apud recetls thapropeomnium Ccruorum condicio erac, nili
quods Gulemadmodum e Francis et Alemannis quidam publicierane,
quidam pruiaci. Ex publicis aurem Ceruis R. eii Peu Fisco inis dictinostris, quo-
rum rectigal ee rsutructus acsiscum pertinebat. Prant d Fcclesiastici. qui ope
ras luas ecclesias pendebant. Laecerum et Regiorum et Feclehacticoru lon-
semstolerat condicio, Heul alleo ciniles domini Lpiscopos _monachos
benigmeace ricerune: cum concla hosrel rno relisionis nominc admonitos
neoblaca quidem libi hacsp laim Coruicuris mileriam catn dure cractare de-
cuistet, limodo veram magis uam simulacam religionem proticeri roluit.
fene. Cranc  Nobilium e priuscorum hominum serui, quorum logcaequit.
linx eranc staeus lui condiciones. Apud Francos enim, licut e apud Roma-
nosManumissio, id est libercaris calio, eximium locum habuit: _ cstnaturN
comparacum, ve ad libercacem, qua generihumano pra omnibus aniimanci.
busdonaca est, omnes alpiremus. Pere enim VIpianus TC. Manumissiones, ir-
res a inrecentium originem sumppl. Sipol um iure naturali homines liberi nasceren-
tur, nec esset nota manumissio,cu seraltus esset incognita. Sed posteaquam inre gentium
servisus envasis, securum est benepum manumissionis, es cum una nacurali nomineo–
nunes tomines appellarentur ausc usiins cria esse caeperiont hominum cerera tibereie
quiciuris centium sunt. Est autem manumissio datio liberratis. nam quam diu quis in
servieute est, manui ex potestari suppositus est: es manumissus liberatur a potestate. iba

## Folio 76 — 1691257834:0108
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000108.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
his contrarium servi, ex tercium eenus libertis id est qui defierunt esse serni. Flueulque
Vipianus. Libertas aurem, re eam Florentinus Turcconsuleus detinie, naturalis
faculras est ejus quod enique facere licet, nisi quod vi aut iure prohibetur. Seruitus au-
cem condisio est iuriscentium, qua quis domino alieno contra naturam subiicitur. Ser-
in autem ex eo appellari sunt; quod imperatores captivos vendere iubent, es per hoc ser.
Harenec occidere (olent. Mancipia vero dicta, quod abhostibus manu capiantur. Ex-
80libercacis in seruo restiruendae rnica medela manumissio est, hoc amplius
Chrictionis cum seruis cum dominis digna, quod scripcura etiam leruos id
libertacem (modo ipsam commode asequi posint) adhortara est, et in do-
mino eximium d dignum laude charitatis specimen eA, li Christranx liber.
cacis memores hoc ipsum donene fracribus rere liberis, quod iphsita domi-
nus donauie, re hdei quog libertacem adiccerie, qua cum seruis in vnu Chri-
AL COEPUS CORlUERHME. Piè ergo sententia mea beatus Gregorius Montanum
_ Thoma Ecclesix sux, nempe Romanae, seruos manumilluros in haec verba
Praetatur: Cum Redemprornoster terius condicor creaturae ad hoc propuiarus huma-
nem carnem voluit assumere. vi diurnitatis suae gratia derupto, quo tenibamur capiinis
vinculo (eruituris pristinae, nos restitueret libertaris salubriter aertur, shomines, quos ab
initio natura liberos proculit, es inscentium inqu substrtuit sernitutis, in canatura, qua
vati fuerunt, manumittentis beneficio libertari reddamur, cum HIS qua SCGUUnEUY.
Trec linenaturae instinctu Factum esse credimus, re Kthnici ccia libereati do-
nandxe adeo lauerint, re tallam ecia eaulam manumistionis lemelprobaram
non recractarine: peaecerea bona cestamentorum, ex quibus nemoliares exi-
Aerec, ca una eaula addici alienis parerentur. s in iplis manumissio reldire.
Eta vel Edcicommislaria ad eripca Fuillet libertacum conseruandarum cau.
Pa, reluci receri iure prodicum est: sed ex pexpecuam este libertatem volue.
Finc, nisi culpa eius, qui ipla lemel eRec donatus, diverlum comerita Fuisler.
ManumicrebanEuE autem receres serui iure Romano ex dominorum cosen.
Sunc rolunerce vel apud Consulem vel Pracorem rindicta, hoc est lictoris
virsa, quae espici serui Colemnibus rerbis addiris imponebacur, plerumque
ex sinerindicta e lictore absence peragebacur manumissio, quae e apud Pro-
consulem ex Cxelaris Legacum locum habebat. Imperacor aurem Ferc (ola
roluneace de sine rindicta manurmicrebat, saepe in treguenti luorum con-
veneu leu concilio, re in Codice rocatur. LicebaE _ FeCtAMENEO manU.
micrere, (apc e linemanumissione ad libertatem provenire. Vndeciculiit.
li frequences libro Pandectarum quadeagelimo, Demanumissionibus, Dema-
numissis vinduta. De manumissione fideicommissaria, Dehis qui sine manumissione ad
abercatem perueniunt, ad quos Lectorem remictimus. Flabebat _ in xde lacra
locum manumissio. Libertorum aurem, hoc est eorum, qui a PervIEUEe ManU-
icrebancur, cria genera Fccerune lurecontulci reteres: primum Romanorum.
quimore, quo diximus, manumissi cinicaterna cum libertate a sequebatuES
timtr alcca ciuium Romanore lerui: secundum Larinorum Lunianorum, qui
ex lese Junia Norbana per epistolam aurinter amicos, aut in conniuioma-
numilhellene, quorum libercas perntissa magis, quam Colemniricu praestita
Civicscem non capiebae. e morientes tilimo ipiricu simul e ricam e liber.
cacem amicrebae, ip Coru hona peculii nomine dominis rendicancibus. Per.
cium Dediriorum ex lese sElia Sencia, qui licer intamia atiqua HOLaLI: FamOn
a dominis suis quacunq: cau sa permonente manumissi esene, quorum lane
Poltrema conditio erac, quia intamiam semelierogatam libertas noncolle.
ret, id eoque e nomine intamiam crahence Deditii rocabantur, quemad
modum ex Ciraecis insticutionum Justiniani libris ab Angelo Policiano in
Miscellaneis suseradicum elt. L Xtat X liber Insticurionum C aii 16. et libet
Setb

## Folio 77 — 1691257834:0109
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000109.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Our S
Senenciarum Paulis in quibus detis; quae diximus, liberiorum generibu.
prodicum est. Lccorundem hemenrio libro sepcimo Codicis lustiniani, e
inciuldem instirucionibus, rbi de liberrinis ee libertorum succestioneera-
ctacur. Flic enim Imp. quornitormem et culitaris capacem libertarem cor
Ricueret, Lacinam illam ex dediciriam libertatem abrosauic; sola Romana
relicta, quae manumissis limul et libertarem ee cimtarem conferror. Vnde in
eodem libroriculi extane, De dedicitia libertate tollenda, icem De libertade Larina
tellenda, quibuis contuaantea ee curbaca libertariseatio dilcusla vrio liberta-
ris genece decerminatur. Franciisicurmorem manumistionis in prouinciis
recercum imitaci, simile quiddam obseruarunt. In legc enim Ripuaria du.
Plox manumillio ponieur, aleera sccundum lesem Ripuariam, qua Domi
sii vel eius ricarii consensu coram Regeticbat: altera secundum Romanami
quae locum habebat in Ecolelia, aeque ideo praesence Epilcopo vel Presby-
cesis e disconis in populiconspectu, quo celebrior eser tacimenioria per-
sebacue. Pubebac aucem Archidiaconuscabulas manumissionis Ccribi, quae
destaruliberci cauebane. Manumiccebancaucem Episcopis AbBaFeS, Abba-
rista, Hobiles ingenui; vequem leruum, quamqueancillam vellene, sole-
mini rdore ad liberrarem perducorent. Opcima quidem craccondirioillan
ra, qui coram Rese manumissi essene: cametE de Regiislibertis plerumque
seruiles opera imponereneur, si-ue e Lcclelasticis, ledmelioretamencon
dicione. Ilorum pars erane, qui Coloni dicebantur. Prane eniin et Rcgii C0.
loni e Fcclelisstici ad cerras operas e pensitationes obligaci. In Codicetu:
Piniani ciculus excat: Ochis qui in Lcclesss manumitruntur, rbi Imperator place.
re libiaie, 2r in Fectessa carholica libertare Domini fanulis suis praestare possint. ( sub
espectu olebis ass. stensibus Christianoru ancistitibns id faciant; vi propier factimemo-
ria vice actorum interponatur scripcuraqualicunqe in qua ips vice testruvi sienet. R ara
erac Epilcoporua Aboarucam liberales manumistiones, veommiprortuso-
rere eximeret. Qualis illa Abbacilla fuit, cui exempluadscriplimus. In Ce-
dlehadue manumissi Charculorii ex Tabellarii rocaci lune. quia nonisitabulis
aut charta intervenience mahiumircebancur. Elis n. Ocensisctacussui con
ditionem coram Pacronis prohcebaneur, quoties essentrequilici. Acacerut
nostramanumieredi Faculcas ica privarim admissa, et ad Dominos relata ests
veneque in Ecclelia, quod sciam, neque cordii Principe, Cedliceriscantum
denonraro cuique cciam absencimillis, peragitur, velibuerie, velgracuito
concerre, vel cercapecunia pacilei libertarem. Soli fermeMonachi, quiter.
noscamen relprotessionis nomine dilisere, et Cummaindulscnciacractare
debebane; liceras manummissionis condicione illa Cacis dura commaculanes
qua cauene, re qui manumistus est, camdiu libercate Eruntur, quamdiu exerd
lolum ee pacitam secuituri obnoxiam agir: quod srediorir pristino sernicuris
iuro Tubliciatur a rereserulis exictar. Quodiplum licet haud iniutta caula
siccirideatur. ne videlicet paucorum libertas inulcis decrectandae seruicutiss
auccocurbaridi dominii occalionem praebeat. tamen sipropiius considere.
cus, ridere elt mhilaliudip (osquerere quam redominatum ee ryramnidem
quam in omne hominum getius inm olim rurpare caeperant, cancomasis
Ctabilem ee locuram reddere possine. Morem aurem hrodieraum ianumie-
cendirr Cacilis ee pronustion probandusmodo, led cciam laudandus, preler-
timin Germania, qua, ve Facitus auehor est, veros seruosnunquam habuits
Liberiquondam eranc alemanni non iminus quam Franci. Verum Fraucis
tibidinerconandi accensis, vilum cs gencem Alemannorum tinicimam qui-
dem, Cedhocmase suspectam seruicutis iugOPrCErE _L CXarIMaTCTOEmO.
ais memorasam libereatem, nenoceteriresatienae posse, vemericonoros
E+
pudere

## Folio 78 — 1691257834:0110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Pudere cius oneris debeae, quod a FranCIS FaM VIOLENEEFPATrUMNOSEOTuIM
humeris impolcum in posteriearem srauissima no solum ignominia, verum
etiam capriuicare deductum est. F.F Alemannix (cuius magna parsfuic, quae
hodie FTelueria rocatur) quondam non alia causa, quam porencix meruram
Faedam servicuris maculam inusserune Franci, ac deinde ceu benchetlocoin
Fpiscopos, Abbates ee Abbacistas trans suderune, qui cohdenciores factimi.
erami plebem haudrno crranidis genere nec paucis quidem Execulis, exeru-
ciarune. EEpauci sunc FTelueciorui pagi, qui rel recustissimaru charcaru cesti.
monio eam seruiturenon seruierine, illi praetereim, in quos vel Episcopis, vet
Abbacibus aliquidiuris fuic, quod in se religionis praecexru receresilli Fran-
cieranstulissene. Oux seruiture cum mulca se rirtuce postea extricarine, par
estillos ee luorum limilia lufterencium meminisse, nec probare aucaliorum
ceruicibus imponere, quod ipsilonse maximo labore, imo rero de languiné
de suis abalienarune eE reieCerUNE. F. R enim ea propria libCTEaEIS VITEUS, vE
quodipla depellendum a selo decreuir, aliis suam in Locietatem recepeisno
imponat. Nec est diucina libertas, quae inique se gerie, ee seruos esse exluis
cupie, qui eodem, quo ipsirsi sunc, iure liberi pronuntiantur. Romani ex ser:
uis e aduenciriisliberi factierrannos eciam expulere: moxnon in ricinas (0:
lum genres, sed suos eciam eyrannide insticuta sic immodice progresi lunes
reimperium amilerinc, non aliena rireuce, sed propriis rieris et incestina dil-
cordia, Oua derealibi Fusius. Ad insticucum aurem vereuercamur opereli.
bercorum rarix eranc, non agrestes modo, quas parronis praestabane, (ed er.
iam artificiales. Frane ex oblequia parronis debita ad honorem quidé ec ob.
servanciam perementia NTon licebat enim liberco aduersus paeronum actio.
nem Camolam infticuere, nilirno aur altero crimine acroci excepco: imonee
in ius sine renia pacronum rocarelicebar. Pcadigebantur liberci ad alendie
paeronum, qui adinopiam devenisser. Non omiccendum e paenas alicubi
Liberris cacuras, qui relingrari in parronos rel inosticiol fuistent, renocaris
incerim ad seriiture qui proceruius deliquissene. Porro sicue relatiue (e ha-
bencsernus ex dominus, ica parronus ec liberrus. PF Parroni quidem nomine
eciam Parrona incelligieur. Fic aurem manumissionis incerueneu, ve qui do-
minus erac, parronus trac, quiqu seruus Fuerac, libertus existar. Ynde ae ciculi
illi in Pandectis ee Codice Deoperis libertorum, Deq obsequiis es operis quas patro-
nis suis liberri debent, Deiure Patronatus, ec c. Soccedebane aure libercis Pacronis
Frincciculi Deseruile cognatione es libertorum successione in Codice e Incticurio
nibus. Hlodicq: Ceruis nosracibus acq; criam liberris domini ee patroni (uc.
cedunc. Duam Faculcate rulso Erbreches rel ErbschaHC, praererca SdIl vnD
ClaBnominane. Ptisenm oncribus plane seruilibus in mulcis Alemannia
tocisnon feruimodo. Ced eriam liberei, maxime Pcelelrastici distringuneur.
Na, rediximus, d restes auferueur ex humanis excedencibus, quod (Bmand
FauIa pecus abisieur, quod Baupefau rocatur: niEs sine, qui aliis modis do-
minu patronumre deninciant. Sepiuscule enim pecunia erantigitur. Adob.
sequium autmagis q ad operas actinere ridentur gallinx illa, quas Aleman.
ni Sabnache Bunr rocant quanq alicubi e a seruis penducur, enme inliber.
cistronoris arsumentu magis, q oneris ridentur. Porrohieur libertis liberta-
busque pluscuta onera non adimuntur manumissione, sed ad posteroscriam
Percinene, nihinsenui hanc, ita e praediis olim propriis, postea vero aliena-
Eis, seruitutes quaedaimpoliex unE: quaru haec praecipua apud Alemannos
durac re quociesager Fundusque venditur, cories rlura aliquidad illuredeat,q
primus alienanie, guire ius illud serurcucis iustis causis suum Fecic. Ouales
mulea Cunc seruicures receru Monasterioru, acqi etia Nobiliu, aur eoru, in
60

## Folio 79 — 1691257834:0111
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000111.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
Cd MY S
I LL
quos quacunque caulamosille retus cractatus eRt, iure exercice in ea prxedia
quae Germanice (Fhrschahige (Bater rocamus: rura aue, que renditione pen-
dicur; den Grschah nominamus. Id rero obicernocandu, peaedia quibus ser-
nicus en imposita es antiquitus BON A FFSCALTA rocata Fuise, quali ad EICu
sive xrariu Principis percinencia, quae illoru poltea liberalitace, hac camen
seruicuris condicione, recognicionis ergo, l alienari ea concisisser, impolita
monasteriis donaca fuerune; quae criamnum rulgo FBrschahige Bosauter
nominantur, e vet hac maxime nora a BOn FS, qua Salica appellata tune
Treve LeBenguser, di(cernueur. Porest auchxc fernitus, licut reliqua ominia ser-
uicuris incomoda, vel pactione rel eranlactione redimi. Siquide de liberris s-
vereproprius dieam, liberrins (coditionem enim haec vox exprimie) incenui
hebanc Francis e Alemanis, coram Rege ridelicer iactato denario, bcuri e
receri iure Romanorum coram Principe, cum iuri ee porestari Patrehiica
eximebancur; renec operas perere, nec obsequium deliderare, nec ad lue
cestionem bonorum renire posser. Ouanquam enim ingensi dicaneur, au-
thore Marriano Turecontuleo, qui ex matre liberanari sunt; camen nihil minus
ingenui siune liberti, qui ilri PAErONOruM in EOTuM eximuNEuT. Ouod ride.
re licerlibro Pandectarum quadraselimo, in cieulis, Deiure aureorum annulo-
rum, de Denatalibus restituendis. Flis enim modis eriam libertis bencticium in-
senuicacis Princeps conferebat. Ilabebat aucem locum ingenuitas, s Pa-
erono consenciente collata Fuisset. Imperator enim Commodus ius aureo.
rum annulorum illis adimebae, quiid P’aerorio inviro inipetraslent. Necta-
cile imperatores receres quenquam natalibus restituerunt Parrono non consentientes
id quod Marcianus prodir suxtadicto cicul. Denatalibus restimendu, in L. 2. Frari-
corumetiam leges, Romanasimicacxe, mulctam irrosabane libertis, qui pa-
tronospraeceristene, aut a non justis parronis Fraude ad ingenuirarem per-
venissene. Dabacur ee propretio ingenuitas Franeis, ri ec libertas apudve-
teres seruis. Simile quiddam amibiunthodie, qui R quires CrCaNEUF a PrInCI.
De, auri scilicet sectandi copia facta, aut qui oblcurius naciimaginibus do-
hancur, simul ex diplomare recepto, quo idem munus lesicime posteriratiaF.
Seritur. Suncgi hodie imagines plu(quam renales ee precio et Forrunis magis
quam rircuci et meritis parenere rerissimum esse rideatur, quod ab Flora.
tio est dictum:
Tt eenus ex formam Rexina pecunia donai.
Maiores nostri, nisi Fallor, anredictu genus ingenuorum voce lemilacins
semigigermanica semperfrey appellarune, a quibus alii lunt liberi illi, quorum
maiores nullam seruiture seruierue, quos ruloo PTohiles dicunt. Noomicceri-
dum hodiernos liberrinos etiam migratione ad ingenuicatem peruenire, li-
berrinicace lemel omni lublata: quod quidem pactis cransactionibusque ob-
tentum est. Vcapudnos Sanoallis Aguis libercinus ex aoroAbbacis in agrut
nostrum auerrbeixlam cinitace imperrata commiorac, ira omniiuri liber-
tinieatis eximicur, vene obsequiu quide Atbaci vilum nedum oporas debcat;
etiam linuico Paeronomioret. Oualiiure e xenodochium rebisnostrae do-
natum est, vein agro Abbacis (noster enim exemptus est) quodcurqe prediu
servitureilla, enius paulo ance teminimus, orauacum emerie, rlura semet
numerata ita liberetur seruieure, re perpetuo careat eo onere, cciamhaxe.
nodochisiure Fueric abalietiacumi. Ad seriios auere redeamus, Non licebae
servoaliam sibimarrimonio copitare, his coequalem, hoc est seriiain, nec
guamliber Ced eam (ola quae eiusde dominiiessec, nisi aliud convencione pa-
cilcentium dommora licuisser. Quodide a in libereis libertabusqi obscrua-
batur. Nec rnu erar muleta genusin illos decrerum, qui coiuxioinequalia
5
PCFB.

## Folio 80 — 1691257834:0112
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000112.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
W
Peregissene. Pater Alemannus liber Eduas Alias syperstire Allo reliquissee,
quarum alcera libero, alcera liberio, seu eolono, siveregio, sive Fcclehastico
nuxhset, agripaterni heredicas (oli illi cedebac, quae libero nupsisser, alceri
mobilium rorum dimidium. Liberta cabellaria, qux seruo nubebac, in servi-
curem remigrabaE. Faemina Alomonnica libera si feruo nupsiller, necdu Per.
uiles operas praestirissee, abscedere amarito licebar: quod li operas praestiris.
sec prolem non nisi lerua gisnebat, ica camen recororrionnio currente actio
ipsrindiciarum secundum lIbErFaTeM COpCFerCE, vel coram Ducevel C0.
inice, vel pubtico aliquo conientu peragenda: si amplius criennio apudcon-
iugem mansisset, perpecux setuicuri addicebatur. Salica lex, hoc est Franci.
ea (praecipui H. Francoru Salsi fuere) adulceriu etiam damnabac cerra mul.
ctairrosata, siquis ingenuus aliena ancillam suxrasser: Dui cum ancilla resia
maechatus fuisset (verba Cunc legis) mille ducentis denariis panebatur. Francus sa-
lingus qui servam publice vxorem duxisset, sernituli ver petuae addicebatur: qui alienam
ancillam Domino nesciente duxisset, cemum vesinti denariis, hec est, solidisrribus pae-
nalibus mulitabatur, aut rribus quadracenis vapulabat. Franeus liber Rixuarius;
(Ripuarii eranc prouinciales Franci) qui libeream regiam rel F celeliacticam
duxissec, prolemnonili seruum signe barlibcetare interim incolumi. Ouod
idem in Ripuaria libera, quxe liberto nupsissec, iure obseruabacur. Amicteba.
curaurem libertas. (i liber (eruam duxistec, vel libera seruo nuphsec, de in set.
vicurem repecebantur liberti (i seruas sibi matrimonio copulaent: led ec li.
bercacibus condicio inceribac, si leruis Cele coniunxi AenE. Oblcruacum au-
cemeciam 2pudEraneos et Alemannos, re in comingiisinae qualibus proles
macerriam condicionem segueretcur. Exmacre enim seruanon nil seenis ex
liberrina non nisi libertini, licur e liberanonisiliberi Ceuingenvina lceban-
cur. Duod iplum d in receriiure (quod eximic camen Fauie libertaci) eradi.
cum est. Treogabanc aucem ee illis muletam Franci ex alemanni, qui seruum
alienum ancillamre, libercumq de libeream Collicira Nec, abduxissene, Furdet
CNTene. (cu de mundeburde, hoc est ditione seu dominio auc cliencela patroci.
niore abstulissene. Sic enim habsec L ex Ripuaria: St quis hominem Reciumta-
bularium tam beronem quam faminam de Mundeburde Regis abstalerit, L. X solidis
culpabilis indicetur. Duxe poena et illos manebar, qui de Fcclelicalicuius Mun-
deburdeno seruostotum, sedeciam libertos absulissenc. Plec exculabacma.
crimonium, cuius camen proles ad Bundeburdem, rude serua libereare ab.
latatuisset, perrinebat. Pueri aurem ex puellae e luis domibus turco ablata le
se Salicarindicabantur. peena mille quadringentorum denariorum, hoc est
Colidorum erisinca quinque in illum decreca, qui auterre Fuisset aulus. Scruis
aurem Fureo ablacis ita canebatur: Si quos seruum velancillam valentem XV. aut
XXV. Solidos farauerit, aut vendiderit, seu porcarium aur fabrum sine vinicorem aut
molinarium aut carpentarium seu venatore, aus quemcunq arrik cem YY DCCC. (HOC
eAduobusmillibus octingenrorum den.) qui facnont solidos LX X. culo. iud. exce.
procapisali es delatura. Capicale vocabane precium rei XsFIMAEX, GUIX FUEEOLB.
laca elt, sive homo live anim al aliud, scures quaepiam Fuissec. Delarura nomi-
ne precium incelligebacur, quod delaEoriCraE COnCITuCuM. Precio enim LNE
hodie quoque) delationes ec indiciz invicabant Frzei, quo cicius depretien.
di Turra ex arceri polene. Scrui de Turco Connictihand raro cerrisictibus ra-
Dulabane, nonraro caltrabantur se cundum legem Salicam. RIA ZHX BCEMB
Lubdebacur, qui seruum alienum, aucillamve occidister. Junin re Aguiliane
leris pexeleripeum quadamcenus imitaBanEUT. Sed _ in dominOSIMECLENA.
corum cedunda bane seruorum delicta et maleEeia, si vel cn rudisienc vel rul.
necastent, rel occidissencivel luraci tuillene, delincenditteme, vet pmile guin
lab 1c

## Folio 81 — 1691257834:0113
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000113.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
delionaent: dabaturq actie aduersus dominum, cuius seruusnoxiam Recil.
sec. Vndc a in receri iure Romano cituli De Noxalibus actionibus leguneur, in
quibus si damnari Fuissene, deditione corporum, quae deliguissent, euitare li
cobatlitis encimationem. Vndenoxa dedere leruum diccbanereteres, quum
illi addicebacur, cui nocuisser: Beur dt in lege dominotur, qui compenta-
rerem furco ablatam non pocuisser, renundabatur. Ouippe noxiam da:
mnum rocune Lureconsulei a seruo illatum: noxam rero iplum capue; quod
obnoxiam dedicur. Apud Alemannoshodiernos; quo liberiora lunt serui-
FIa, HOCMINUS IBLOFHINOMINEAOMINI CONVENIUNEE. DUTAE camen XquA-
lieas ex inaegualitas; cuius supra meminimus, nostra lingua Cenossame et Dun
bnossames appellata. Nequeraro pacto aut connentione accidie, re ex alie-
natamilia seruam ducere mex tamiliae leruo: concra ex eius tamilioe; cum
quo pactus lum; seruo seruam icidem de meo dominio in rrorem accipere
impune licec. Pam conventionem ruleo den Roub nominane; quoniam
ancillas alienx Familix hoc modomatrimonii inceruentu seruinoctri in do-
minii nostri familiam ceu praedam quandam abducererideantur, rxore in
mariei non modo Camiliam; sed etiam dominium cranstaca. Ouali pacto
haud muliis seculis exactis pluscula Alemannix coenobia Benedictina ter-
uicils suis mucuum connubiorum rum impune permilerune. FTaud raro et
Hac conditione permista Cunc ex pacto mucua il la Peruiciorum connubia; ve
foboles inde proereaca vetiulque domini conimunis esset, nec nili parci-
tIOne PEOBILA HICCCL. FTabeE aurem e Parricie SuUMPiEuM, ve alcer demi
norum aLimum nacii silium primum; deinde alcernacu marimam siliatre
legat: Iinc rice rerta lerdulum recipiat, qui prius ancillam, contra ait
rem altam recipiat qut primum seruum legerur. quem morem diuidendi
Namedd chiartam remenuum; quae et Lcclehatiex de R epix authoricaris
demandmiccendo setuo lacrs ordinibus desinaco meminic. Vbi aduerren-
dum, nton hoc modo de caula, sed aliis gibuslibet, re est dictum, manumis
Tionem M Leclehia locum habuisse. Sic enim hobet lex Ripuaria: Hlocenam iu-
bernns. Ol qualiscanque Franchs Lipuorus seu Tabularius seruum suum pro animee
sua remo. seu propretio secunann leeem Rsmanam libertare voluerit in Ecolesta co-
ram Presbiteris; Diaconibus; seu cunctoclero ac plebe in manu Episcopi cum tabulis tra-
dut, e iscoous archidiaconum lbeat, ut ei tabulas secundum lecen Romanam; qua
Eccles Anis scribere faciat; ex tam ipse quam omnis creario ei us liberi permaneant, es
Sobrutione Ecclesiae consistant. omnem reditum status ex seruitium tabulariorum
Ecclesea reddant, es nullus tabellarius dinarium ante Regem praesumatiactare. Quod
Sifocni, ducentis solidis culp. ind. Cs misominus Tabellarius ipse expostericius tabel
larii persstant; es omnes redicns parus eorum ad Eccl. siam reddant; e non aliubis
nistaa Cobusiam, vbi relaxa sant alum teneant: Tlacterus L ex. Scd _ C ano-
nescehe Conciliorum mecae etatis, quae liberris P celesx ingenuitaremi
nils ex parroni consensu non pechictune; ad servicium incerim reuocati-
teSHIBCrtOS inOFaCOS; qui patrOIIIS MLUItaNenE: quorum s GTracianusme-
MiMILL2. Quae L. 2. rbi de rebus Lcclestarum non alienandis agieur. Recte aucem
Sig. Cnnitur, qua vrius dom in o Palet. Communis autem familia, que duobus
Plustousre dominis seruie, ex l’ailo Tureconlulco in l. A quis, n. de Nox act.
aeacriodum enim in praects ex aeris xdihciisque; ita e in seruiciis
Proprietas locum habet, re proptus dicatur, qui inmer solius potectare cA,
apropria familia; quae in meo toltus dominio cAt. Non Colum aurem re-
lachie se habet propaus termus ad commune, sed etiam ad alicnu:
aexe
Germanice Den LcMel rocanE.
e Lacine leriba ille familiam propriam dixit. Ica enim in l. 195. X. de verbor.

## Folio 82 — 1691257834:0114
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000114.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Sxpeenim Ac. re in aMenis macipiisrsutructum aliquem habeamus, quino-
bis relinpionus dari, rel commodati, rel precario concessitune, quorum in-
cerim propriecarem non habemus. Adhaec proprium seruum manumictere
licet, alienum eriamti in rlutructu mco est, non licet, quo d illius siciusma-
numissionis, cuius est propriecas. Proprias aurem es anciilas dicimus, quae v.
nidomino seruinne, communes, quae duobus pluribusre. Testamentum (cri-
baille haud rocte pro instrumenco poluie, quanquam lui laeculimore estta-
aum. Nam ec in Ripuaria Francorum LegC; cic. De venditionibus: Siquidem,
(inquie L Cx) aliquid vendiderit. es emptor cestamentum venditionis accipere volue-
rit, in Mallohocfacere debet. Portas veroaperias Colemnimore charris ingenui-
caris in screbane, repore ex legerranslatas, qua sichabet: Si quis seruumr suum
liherum fecerit exciuem Komanum, portasque aperias conscrip serit. Supra aurem dixi-
mus, cum liberraco etiam ciuicacem conecstam fuisse, non in rrbemodo, led
etiam in provineiis, idque Dini anconini consticucione, qui roluic, rein orbe
Romano qui eenccines Romani efticerentur, re Paullis IC. cradicin l. 4. X.
destac. hominum. Ouodiplum declinancibus imperiirebus multo larxius
concesum cA, Prouincialibus ridelicet in hdererinendis, re rel serui adli-
berracem perducti cinitare donaretur. Vnde e ad Francosidem mos dedu.
atus est, quum Franci contrmatis regni lui riribus, e aucta etiam religione
Romanorum prudenciam, quam summe anre oderat, amare iam argi eriam
obseruare caepissent. Cicancur in lustiniani C.Odice verba Constancini (ve
coniicio) lunioris ad Olium Epilcopum in cic. Dehus quiin E eclesia manumit-
tantur, quae he hrabene. Qui relisiosa mente in Eeclesia crerio seruis suis meritam
concesserins libertarem, eandem co iure donasse videantur, quo civitas Romana sole-
mnitaribus decursis dari consueuit. Sed hoc duntaxat hois, qui sub aspectu antisticum de-
dorint, placuit relaxari, ecc. Fcceius Romanum, quodB. Gregorinsimitacus:
Nos, inquic, Montanum e Thomam famules sanctae Romana E EClesia CMM D ed an-
ehore discernimus liboros ex hac dic, sivesque Romanos efficimus, omneque nostrum vo-
bis relexarms servitutis peculium. Ilanc autem manumissionis pasinam Paterio Ve.
bario scribendem dictanimus, ex propria manu ona cum tribus Presbyceris prioribus,
Ex tribus Diaconibus propleni ssima firmitate sub seripsimus, vobisque tradimus. Actum
in urbe Roma, _0. Hlactenus Ciregorius, Presbyterosprieres rocans, qui ec Car-
dinales dicti Cunc, lonse alii hodie facti, quam cum Fuere, cum opes ee Factum
irnorauic E celeli2. Ecculium aurem dixere Turecon sulti, quie quid leruus do-
minipermissi possidebac, quod a charculario illonostro pecultare cecte e L a
cine est dictum. Ouicquid enim adpeoulium accine, peculiare diciporest,
auchore Valla libro (exto.
Ludonnicus aurem, quo regnance Sigimarus manumistus est, CraNI Imp. _
Carlomanni parris Arnulphifcarer Fuit. Ilis enim filiis Pacer Ludouvicus
Senior, qui ee Alamannorum Rex multis in charris cognominatur, regnum
Tuum se riuo destinauit: Crato quide Alemaniam, Carlomanno Baioariam,
quam dudum sux ditioniadiccerat: Ludouvico reroreliquam OArotran.
ciam, oux _ ipCr aliquid alamalie concinebar, accribuens. PXFanCcamen
_antiqulae licerae, qua L. udomculm Bauariam aliquam dincenuisse restaneuE.
Saneiam Baioarioruiam Alaamoru sele Reges inscripierunt Franci, qui
EliusArnulphus in Baioariam successie, ille qui deinceps Crasso parruo de
Functo imperium adeprus clt. Alamannix enim C rastum Elinm à Lr douui-
copacre pexelectum tuisse recusearta cestatur, cuius sublcriprio haec verba
habec: Feois eque Luiro indienus onachus nec non es Diaconus in vicem Thivrhar-
di Prapositi serix us a. bmem Voneris YIX. Idus Seprem B. anm. X X X I1I.
Ulado.
tamen Colis BaVArIS AVE AICMANMISHON PEKCTANE. MOrtuO auE C arolomano

## Folio 83 — 1691257834:0115
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000115.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
T, OM YS TER ZLV
Filuamniei Regis, esad filio eius Carolo Rectore eiusdempagi, in quopraefatae res sit a
sunt sc est orssosm. Scripeaenim erac charca illa donacionis in Bubliniluui-
lare. Dleque isnorant relmedia xcatis cemporum periri, pagum Brisconi-
cum ad Alamaniam aerinuiste. Noca omnibus Baivaria est, Cedionoripleril-
quc omnibus reteres Baionrix limires. Lacissime enim pacuic gencisillius
sedes, ex 2dalpesrique Tridentinas porrectas tuisse conltat. Comitatus c.
nim, qui hodic Cirolenlis coonominatur, pars quondam Baioarix celeber-
rima fuic. Indc est, quod Orcho Frilinsensis Brixiam cinicarem minorem no
Proculralle Lridencina sitam in Baioaria Ctacuic: sicur et Noricieractus .
rientalis, quem hodic super anysum cognominat, Dueum Austrixe dicioni
coningiorum (re creditur) inceruencu adiectus. Hloc denuo animaduer-
cendum, charcam illa manumistionisnon Comitem, sed Ducehabere (ub.
leripeum: quales mulcas ridimus, sed Frequeriores camen C omitunomincs
TIIa AUFeM XtaLC _E DuceS e Comites, re supra quoque dictum, non luiiuris,
Sed Resum ec Imperatorum oticiarii ac reluciministri erane. Neque obscu-
rum est, alemanniam pro sencis claricace es Forcicudine Pexstantes Duces
habuisse, qui postea quam collapla Francorum res fuerane, luiiuris factipo.
cenrissimum illum Sucuix Dueatum Cune auspicari, qui mulcis laculisneo
magnicudine, nec opibus, nec rircure rilum superiorem habuic, hodic (re
regnorum instabiles luncrices) ita extinctus e ablorpeus, renenomen qui-
demadmodum memorabile existat.
EX EMPL VM M ANVMISSIOHISEORAM
  = = L = C ta. OVOD LL IRAHS.
actionis speciem pexterr.
Cnur dum pluribus coenitum esse consur, qualivernos N. es Rdvocatus noster eos
soparribus monasterit II. quemaam hominem rnderust nomine ad scruituris ineum
artrahere doluimus, es ideo in Manspulico coram Comite Wodalrico, scilicet eco.
es praedictns Aduocatus nosa um pleniter ad servitium praesato monasteriono-
sro quaesimus, noba  successeribus nostris illum subiueare conari sumus. Ille an-
tem in eo conpio, pradcus delicet Indurust; studuit se reconciliare quam servituri
suecumbere. Sacacibusque flaeitationibus a nobis ex Rduocaro nostro vi se nobiscum pa-
vificare valuisset. Atnospropter amorem Domini, illius rocitationibui sen sum accom
modantes consentiebamus, reconciliationem non renventes. Rque ob idiam dictus ho-
morndurasi de medio quod habuis territorio inter Flacenbuah  Elieance ac Snetta
inchos quaruor ad reconsiliationem nobis dedit, scilicet et a dic prasente ita ingennus
consistat, quasi si ab incenvis parentibus sit eenitus: Losque ea ratione illud accipientes,
quasenus ipse nostra ex parie ab omni seruitutis vinculo sit exurus in perperuum, tot aque
ciusaenstio. posteritas ex procreario similiter set absolura sub ea conditione quae modo ab
illo genisa est es deinceps progenira fuerit, tanquam si ex liberis fuissent parentibus pro-
creati, hocq conscriptionis vinculo firmari in ssimus. Actum in  incerduro coram Yol
darico Comite ex catero populo. Sig. N. abbaris ex aduocari sui Possonis. Piena aliorum
restium Voldaricus Comes, adalhol, Wanze, adathelm. Wideer. Landfrid, asthoris
Veo Fridun. Lantolat, (Leitar. Vunniraat, Scrello, adatram, Other, alpheri, Thios-
pere, Cumizo, Fadabere, Wolfchrie. LLuppert, authoiunior.
Fes itaque Thiothar recognon es sub scriph. notautarem Mercr
XL. Id Februar. ann. XVII. LIludouvici R exis in orientali Francia.
Sub rodatrico Comito.
Vecum.

## Folio 84 — 1691257834:0116
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000116.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
R Y I R E R V M
Lcunqi Barbara  Meulta charra ista rita est, iamen dignam duximus,
qua adscriberetur, quo constaret relapud Aleimannos recerimore ser
voserrones auc fusiciuos sue latitanres de stacu luo incerpellatos a dominis,
ee ad seruimurem reciocaros fuisse. Iloc enim iureRomano seclusa omnirem.
poris pexleriptione licebat. F laph aucem serui ee peresie profecti quiquem
Fugaessene, plerique dolomalo libertatem simulabane, nec parunegoriita.
ciebane liberis hominibus, qui cosreluriliberos excepiAene. Sxpecciam vel
coonicirecipiebantur, quo curius possenelaricare, ee ablcondedi caularetu.
sium praectabacur, quod impunecamen no febac. Deprehensi aurem vel re.
vecebantur pristinam in seruirurem, rel cum dominis pacti non sine decri.
meneo aliquorel rerum rel pecunix oblacae manumirrebaneur. Juadere
hodieribes pleraeqi pagiq liberineminem recunqs mericus civitace donant,
nisitabulis octensis, qua de sacu eius palam cestihcentur, quas rulgo sDanns
recheebrie rocant. Non potest enim comuniiure liberorum hominum pau-
dere, qui riliushominis proprius est. Caererutm FIsudonviemille R ex, cuiusin
charea Aemencio, imniortuit C rassi _ L udouvici e Caroloanni parer, cu-
ius paulo anre meminimus. Comes autem rodasriess ejus Familiae Fuie, quae d
Kyburs cognominata est, celebri quondam, led prorlus extincta. Comitatus
ipse Kyburgensis ca arce municiltina diconihodie claristma ribis Tiguri.
na subiectus est. In eo licum cA oppidum Wrintaraurum, etiamnum ita voca.
eu, ab Anconino aurem in lcinerario suo riroduram dictum, culcum quondam
e povulosum, le dab Alamannis prouinciam ingressis afflictum, reltaurarum
camen: nec sicus modo amaenitace, se d copin etratm rerum quaru lIBEF, PEX
cerea ciuium singulari tumanicare, celebratur.
E X EMPLYM CONC
A G R O R V NI.
Orum sit omnibus tam prasentibus quam futuris, quod ceo LTarimutus abbas
monasterii S. Calli una cum cor sen su fratrum es Aduocari nostri Fleilares, quas
Walater in Zillenslarte sub cen su unius maldri habuit, hoc est L. X LI. iuchos, ad nos re-
ceximus, omnia videlicet ex inteero tam domibus quaadificiis, campis pratis, aerisi
pasenis, seluis, viis, aquis, aquarum ve decursibus, mobilibus ex immobilibus, cultis ex in
cultis, es deincexs possessuri, ea videlicet rarione, vt in Kebiratesmarca ipse  aleteres
legirima procreatio cius aqualem partem illarum rerum lirum tempiu vitae sub sen su
unius maldri sine ulla contradictione in concambium recipiant, redempsione ipsarum
rerum ipsis omnino denecata. Actum in ipso monasteris prasentibus istis, quorum hic
henacula continentur. Sig. Flaremuri Abbatis es Adrecari eius Fleitar, qui hancchar-
iulam concambii feri decreuerunt. sic. Thiorhardi Decani. sic. Folchardi Praxoliti. sig.
Fharrmanni cellarii. sig. Paldariti Porsarsi. se. Fneilrari. hespicalarii. Ric. Richberti sa.
cratarii. Sie. Ortunini Camerarii. Siona aliorum restium, qui ibidem presentes aufue-
runc. Re. W alaber. sie. Walaram. sie. F. neildold. sie. Llerbranidt. sie. Réginger. sie. L. ant.
preche. sie. Cannols sie, Ean 502. si2. W allod.
Feo iaque Pureolsus indignus monachus ad vicem R madiri
onachiscripsi ex subscrip (. metani diem quartam feriam LII.
Latend. Lul. Am. X XX V. IIludonnici Regis.
Seob Adalberto Conite.
MB
LCic conaab recalntuo Mellus ab emprionis d vendi-
riouo Coactil  polleciorcempore necetlicace quadam adinuentus cst.
Vod saculailla incontulcissima Concambium dixere. L atine permutario di
uii

## Folio 85 — 1691257834:0117
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000117.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
IOMYS PER FIY
Ouiequidaurem eini ee rena porest; hoc idem et permurari porest, pactis
etiam de condicionibus intermeniencibus. PXtat aurem in Pandectis ciculus,
Derumpermutatione; quo docetur, diuerlam esse ab emprione de rendicio
ne, de quem L. ectorem remietimus. Maldri rocabulum Alemairicum etian-
num dutac malter quacuor udiosnostrates comprehendens. Apparec du-
rem dnhac charta quam duculcer Germanicas rocos reddiderint seribie
illi d charcularii semilacini. Juod enim hic Scrip (E Rebirates marea; Maiores
nostri Bebharhmarce nominarune, incerim eciam Bebharoenil. Z illenslate au-
cem Suchlat. LFrideri pollet rel Gallice rel Angliee peririores fuise Mona-
chosgnoldam (Scocosenim et Callosquondam cienobium nostrum aluit)
quam Germanice, nili constacer mulcis postea seculis linguam hostrain rul.
50 letbi capeam, acque ideo ne nostros quideim adiniodum ericum rluin
lingua seribendxe habuisse. Adalbercus aurem; cuiis haec charca meminie,
Comestuic Durgavorum. Lc extant adhuc rillae iam dictx Haud praculrr.
bonoltra; cuius agrum ex lithicem Comicarus quondam Dursauoriim rn-
diquaque accipicad Alpesvque Abclzellanas ee rallem d Rheno cognoini:
nacam procensus: cuius demerum imperium ominé incer leculi spatium Fuie
cam in AolZellano qua eliquo caenobiiagro exercitum. Scripea est aurem
haeccharca XALV. al LIludonniciscuius lupramencionem Fecimus; anao
nimirum rrio ance obicum DominiridelicetBCcCLXxrt.
EXEMPLVM DRECARIE CIM
Concambio coniunetx.
Li Cd N. cum manu Aduocari mei Cozolci accepi a quodam homine nomine Aueber
r e Curicheove in loco qui dunr Estinhona ad curum Lincauva pertinente.
ViIt. iuehos deterra starim in ins nasterii redicendos; es dedici alios vi it. iuchos in
Durgouve loco qui dicirur Elinkoue; ea ratione vedies vitae sua eandem terram sub
censa omus actpsa r es uxoreius post eum; ex post eorum obiium in
im monasterri renocctur. Actum in Cella, Idib. Februarii, Anno imperii Caroli secon-
do. Rdalberro Comire in Dureouve. Frhisunt restes, Orhere; ire Orhere, Bnozo, adal
ram, Zuc Z0. Manealoh, CoZolI, Erchanolt, Richart, Fburhari, Rarbere, Vadolhart;
Gebeharr, (lilteboli; adalunq. RIchZOUvO.
Lg0 Nocter iussas descripsi.
Palet e in hac de superiore charca nion perinirasse inonachos; nil
LLmactosuo commodo, adeo temper auida rerum fuit monaltica religios
quae rerecundius camen priniis iuis seculis sose gessic, quam posttemis; qui-
busprotecteeie quicsuanoc; Resibus incerim in rerainque (quod di-
cicur) aureri sces cmunicibus. Saepevero chareae aneiqua pacum
Turegi a paco Dureauorum (eparane, interim vno rreumque nomine complexis
quem Ticurinum olimtuisse minime rana coniectura est. Curiis L intonia ho-
dic celebrum oppidum est, Lmdanium dictum, in lacu Brigatieino; Rrinales
trionaBici L incaneiam vocaiie; cuin ceenobio veceri, quam coram incendio
contagrasse legintus Anno Saluris DCCCC X Lrrit. Brennio videlicec pol
Rachilea morreni, qua noca est Lincaugienlibus. Curres Alethanni vocabane
locacelelria oppidare, aur in ipsis opvidis domicilia celebrium hominium.
Scripea autem esttixc chatea C arolo Gronoimperante, quem in Augiamai
iore, quae intra Bris ancinum lacui el, se pulcum esse supra diximus.
Libuit

## Folio 86 — 1691257834:0118
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000118.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
M A N NIC A
Y ut
LF Nt
OTTLOHIS OTTARIVLAM ADDERE
BAR BAR AM OYHDLM ILLAM, SED VETEREM ANTE
annosminimum DCCCCZZ. Ceripram.
Ominis in Christo fratribus cogrecarionis S. Cralli, ubi Toannes Episcopus vel Ab-
bas praesse videtur cum Tarrrico Decano es Bilifrido Praeposito es aliis quamuis
PlurimH. Feouaq Rihbertus filius CorZ berti venditor, constat me vebis vendidisie, hoc
est in paso Dureauen se in villa quae dicitur Berrinouua, quicquid eco ab adalsuinda cum
coprerio adquae sini, hoc est iurnales XZ V. cum omnia quidquid ad ipcam terram conspi-
cit vel cominet, hoc est campis, sluis, praris, pascuis, viis, aquis, aquarumque decursibus, cu
omniadiacentia vel appendicia a die praesentr de meoiure in vestram trado dominatio.
nem habendi commutandi, vindendi, vel quicquid exinde facere volueritis liberam ac
firmi simam habeatis potestatem faciendi: es accipio a vobis seruum nomine Rhadoinu
adtaxatum preciu coram testibus, quorum hic nomina continentur. Sic. Rilbertus ven-
ditor. sig. Wanze. sig. 150. test. sig. Erchanbert test. (ig. Thiorbaldo test. sic. Cramannotest.
S8. Fororest. sie. Caribaldo test. sic. Rehinbert test. Senum W olframnocar.
Feoenim Waringisus Cancellarius rogiens es petitus à Rih.
berro scripsi ex subscripsi, AnnOLLIT. regnante Carolo glo-
riosissimo Rege. Notani sub die quod feci mense lunios die
Oct aHo.
Sub arino Comile.
IIaCcharta Ca Barbare seripra. e quidem (quod mirari liceat) à C an
cellatio. illorum cemporum in Alemannia insciriam arguie, pauciseum
acraro etiarepellis, qui l’atine possentidsenus cabulas cohicere. Saris enim
vilum illis, Esensum lemel qualicunqi lermone, modo Lacinurcliperet, ex-
primeret eligniticaret. Micigata cam en est postea barbaries Pipini d C aroli
victoriis, quum devictis L 030bardis Icalix regnE FTaNCICO COIHNXCRUNE. In-
de n. e doctrina paulo amplior de lingua quanculacunqi puritas ad Francos
e Alemannos esteranstaca. Admonendus aue Lectorhocloco (quod supra
quoqacrigim) rel in redicionis cabulis specialirer nec nomina bonorunce
finesmarcasre, re rocabac, vllas exprimi aur indicari: quodhodiecamenita
exisitur, recaIa sinccabulae, quae agri empei ee redicinecnomen nec sicu aut
fines corinene. Ouare indubiu tueric, illa aecare in lire mota plus cestib. actu
fuisle, q cabulis. Vnde e illud es, quod Francica leges derestib. in cmtionis
corractu adhibendisita cauene, re si medioerisrei tuerie septe nimiru rectes.
Anmagnae rei duodecim adhiberetur. Id quod d in cran lactionib. ob seruaru
eAt. Saepeaucline cabulis corracta est apudillosenicio e rendicio, Polis testib.
adhibicis puerisqueaccitis, qui loleniricu admoniri memores esserei lemel
Deractae, e licmemoria rei ad legirimu aliquod praeseriptionis cepus durare
Polent. Sien. habet lex Ripuaria de rradirionibus ee restib. adhibedis: Siguis
villam aut vineam vel quam libet possesscunculam ab alio coparauerit, es testamenium
accipere non potuerit, simedioeris est cum sex restibus, si parua cumtribus, si magnacum
XII. ad locum traditionis cum toridem numero pueris accedat, es sic eis praesentibus pre-
tium tradat, ex possessionem accipiat, és unicuique de paruubis alapas donet e turqueat
auriculas, ut ex postmodum restimonium praebeant. Si autem testes non poruerit conere.
eare, vtei testimonium praebeantiumerem sua cum sex vel cum siprem cum sacramenit
interpositione sibi studeot enindicare. Moris n. erac Fracis ee Alemanis, ve vnus ali-
quis, cui coerouersia moca Fuisset, eu plurib pro tidei sux cestiticacione adiu-
iuran du admiereree Enguloru dexera manuno leuata, vehodie tic, Ced Cupra
CapCula, cuireliquiarit aliquidinelet im polica, ita tam en veeius, cuins causa
vercebatur, supremamanus esset, e reliquas prehederer, qui e lolus cocepea
Cacramenci rerba proterebat, Sit me Deuis adinuer, es illae reliquia, ad̀ quas ma
N5
BVIEEEV

## Folio 87 — 1691257834:0119
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000119.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
eHiliiseius obc lientiam et hdehi anuini primum super Dionyhi, deinae
suxer Mlartini, ercio lupels Cctimanicorpus cum pritmoribius suis impou
tartalle apud Vepersenlem lesimus. Vricur aurem peaetata lex verboevin.
dica e, pro eo quod enincer Romani dicune, quod emphasin quandam habee.
Plus enim est quam vincere. Nec enim superare tantum est indieio vindica-
eimms, sederiam rem respollectionem abducere; Llinc vindicia pro porer
Boneiis Logibus anciguis Duodecimcabul. _ apud I. L ivium.
ER ANSACTIONYM CONVENTIONM
AARTAS PAC AFTONVI VOCABNNL
quarum vnanlempore Caroli Calui a dicam
delcriplimus, qua Sichabebato
Oium soc omnibus, videlices praesentibus es futuris, quod eeo Dalomon tuntor
Costansiensis sodis Episcopus, e Carrmutus caenobit S. Calli Abba, unatum con-
Hemenssa es consilio vrroque loco fratrum caterorum que fidelium nostrorum omnem
mali tiosa artes litem aique dissentionis contentionem de subsoripta re ipsis in locis infu-
surum praecaiendum staruimus internos; ut vencrabili abbari  frarribus praedicti
monasteri decimam in subnotaris locis (Beut illius temporis in illorum erant vesticuraz
concederemus, hoc est in Alcchingen simul cum Salica terra e hobis, qu’a Canonicie
perinebant; es in Llemihofun cum salicaterra e hobis; e in Goldahun cum salica
terra simul cum illa hoba quae illi adiacet cuius decima tunc in mea vestitura erat. quoa
irafeci; ea scilicet rarione. ut mihi contra donarent quicquid in Liensenilare ha-
buissent. es in villa Bnoch hobam vnam. ex in Syrnaha cureilem unam simul cum ad-
iacence proro, ex quicquid habuissent in syluicula qua dicitur Fecernmosinter Syrnaha
es Gloton, quod es ia fecere, e vt frmior es credibilior omnibus in fucurum mane-
res, placiiit inter nos chariam pacationis ex vtraque parie alleuari, quod Tuitisce stion-
bunchmminamus, cum manibus Aduocatorum nostrorum Isamberri e L. antolf. (uc-
ce(sres vostros ammonendo vi ab sque vllius inquietudnis scrupulo inconnulsa es stabi-
lis omni tempore in anumpermaneat. Sie: Salomonis Episcopi ex Flarrmuti Sbbatis
quihu se charcam pacationis fieri decrcverunt. sic. fratrum Monachorum; Perenhare;
Rimes line; 1ob. Frfolt; Siena fratrum canonicorum, FLenno, Ercho, Tucemans Llart-
prechI. Bena carerum testium, LLeripers. Engilbold, Sano. rntto. Wetti, Starcafridi
RWHerE Thierbold; Kuohtpert,  erdos LTerebrant. Orto, ir olfram, Miloh; LTueox
Act in in villa Romanistiorn anno regnante imp. Carolo II. sub Comite Adalberro;
cn). Lun. due reneris, inditione X Y.
Feo Ercho indienus archipresbyter in us
scripsi.
Res Salomones Episcopos non magnocemporis inceruallo ledes C on
Rancien(iS haBuIE: primum sub Ludounico Piohonoratuin rirum, le-
eis dum luniorem coonominatum b Ludouico Juniore e tratre cius Ca
1o atho, cuins rac charea memelE, quo cummonachi Sansallenses ora-
e Mua dilcordiami exercuere, en ca modo caula, quod exigere quaedam
Pretractius a nostrisridereturla quogu, quod relilla aetare (rei diximus)
ccenobusoplentioribus inuitum clac factum E pilcopocum tioinen, deo-
dio, vesc dicam, Vacitriano dissenciebane F. pi(CopLeC ABBatCS: Lortium, que
smul _ Episcopus ConstanC. X Abbas S. Calli e Augiae Maioris suic, mini-
memalum Pralulet. a quo pacochin aleeca oxpidi nosri ad D. Maptium

## Folio 88 — 1691257834:0120
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000120.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
Mt
Aenulpho Imp. consentience fundata est. Regum enim ec Imp. ve alibi quo-
que diximus; non Poncitcum consenluillis laeculis Francia ec Alemannia
Ecclelias insticuebai, neque aliorum quam R egu insillud inuesticura, quod
VOCANE, EraE. Vnde d inhaccharta vestitura incelligitur ius poslestionis co.
cedenda, quod Epilcopi Abbaresre a Principe accepissene, nis rideri queae
vesticuram hic dici, qua rulso Lehen dicieur. Salisa aurem terra dicebaturs eu-
inshraeredicarem Coli mares adibane, nulla prorsus porte eius ad Famellas
arcinence, reluci lese Salica caurum erat. Pc hodie extar lex lubciculo, de
Alode, qua roce quid signiticarum rideatur, à Rhenano cA explicarum.
Zuirisce dixie quod vulgo Theutonice. nam _ Theodiscam linguam illi dice.
bane, hoc est Cermanicam, Die Fcussche Oprach. AlemAnNIS SUHOBeN CFAE
Paciticare, reconciliare, cranlisere. Vnde Sumonbuoch, charra id sCHuS COn-
ventiones complexa. Excanc adhuc rilla illae Durgouiex et rieus Romans-
hon rulgo dictus non incelebris occiduo in licrore lacus Brigancinimedio
in eractuincer Constanciam. _ S. Callum.
SEDET ABBATISS E OMNE GENVS CHARTAS
AE, OYARYMYNAMPRECARTAMrI
dimus laris longam hocinicio.
Flristi icitur fauente clementia, Ceo irminarud ex Berechtrud venerabiles abba-
rissa silia rodalrici Comitis ex Pcrechreidae una cum consensu amicorum nostro-
rum ex cum manu Aduocati nostri tuoni, complacuis nebis otres quas nobis Eneilbirie
tradidis ei iterum per hanc chartam precariam praestaremus. In sine aurem Lic. actam
in loco qui dicitur ahadors in ipsa Ecclesia S. Alexandri Marryris publice prasentibue
istis, ec. Inima autem parce (IC:
Feo itaque Tospercus indienus Presbyter scripsi ex sub-
scripsi. norani diem Sabbathi LLI. Kalend. Anoust luna
X XIITI. Annor. Caroli emp.
Comite vero Adalberto.
FNde coniicimus. Dursauicas Fuise, Forcaltis eius caenobii, quod proxi.
me Vicodurum ad Folam amnem sicum est. Alcerum enum, quod supra
ricum Ahadort ad anam amnem cernimus, non ica vecuctum est, ve eius
Abbatillas incellisere queamus. Hlaber enim pasus Durscunicus caenobia
puellaria mulcarum recusta, cum eciam opulenca. Supra acie diximus, in A-
hadors. pexpolicuram quonda exririse, quae pottea in locu Dursavoru, quem
Volam nominane, cranslaca ridetur, supprello quide peapoliturx nomime d
insticuto ricario, qui ab Abbare Sangallenh rediribus corrahendis aliisij; id
benusnegoriis administrandis praekcieur. W ila Cane villa Fuic, dein ricus, de
inum castru Comitum Poggenburgiorum, qui e ipsiFrancica oripinis tue.
re poltremo caenobio S. C alli pictatis ersomagna ex parce donatum est sub
Abbace Chunrado a Bulsnans, anno Domini MCCXXVI.
Supra anobis dictum est de Fracernitace monastica et confortio illo opre.
rum, in quodnon domesticimodo es indisenae, le d exteri eriam et peresri.
nihomines recepri luncranta accestione capicum, ve Faeminae eriom lore-
rum in numero cenlerentur, praecerea et Reges de Nobiles Fucataillacom.
munione Freci fratres conscripri rocareneur, quod Chroniea nostracia pas
Jam celtantur. Proinde exemplum ruum ee alcerum exmonacterii sansal.
lenis Annalibus deseripeum huc adpoluimus, quo et huius generis chac.
carum Lectori copiam Taceremus. Dignae enim (UInE, quae expendanEu
Rexcimum quidem percesinum, mor domelica reteremus.
Anno

## Folio 89 — 1691257834:0121
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000121.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
TOIrS TEK
x
Anno ab incarnatione omini DCCCCXXIX: indictione iI. Xenonvald vene
racio Lipiscopus profectus abanelis, omnibus monasteriis pertoram Cermanium cum
oblatione de arcento non mbdica es in idipsum a R Anglorum eadem sibirradita vi–
sitars Lbas Octobris vsit ad monasterium S. Culli; qui erarisume a frairibus su–
(cepus  erusdem parrot hostri Festinitatem cum illis celebrando quatuor ibidem dies
comoratus est. Secundo aut ponquam monasterium ingressus est, hoc est in ipso diposiiio
nis S. ralli dic basilica intrand, es pecaniam secum copiosam artulit; de qua pariem al-
tarid imposuit. partem eriam otilitati fracrum donault. Posthac co in conuentumno-
strum introducto omnis concrecario concesset ei annonam omus fratris; e eandeme
rationem, quam pro quolibes de nostris sive vivente sds vita décedente facere solemusi
pro illofacturum perpetualiter promisit. Iac sunt autem nomina, qua conscribiiussa
veloranit Rex Anglorum Adalastran, Kenonvald Lpiscopus. Wiehart, Kenun. Cun
onrat, Kronolas. Vundich. Lcondrud.
Ex annorum suppucatione clarum hr, Renouitialdum illum Flainricho
Primoregnance sangallum renisse, impecrarum seilicer, annonam, quam
rulgohodie praebendam rocane. e precum communionem; quae qualistue.
tictiocipso docetur; quod non nilipaciscencibis; aut liberalicer oferenti-
busconcessa est. Nemorero miretur Cermanicorum nominum apud an
plosrium, quem haec Annalis commonstrac. Iph enim Anoli Cermanitue.
re; a lictore Germanico in ip lam Bricanniam cranAdei circicer Valeneiniani
imperium: quo cempore et Saxores Bricamniam inculami inuabise notius
est, quam reindicarimultis debeat.
ALIVD EXEMPErN.
Nnoncariationis DCECBZ. Comes Saxonicus Marchio contra Sclavos vir
reliciosus, Keronomont, à liminibus Principum Apostolorum reversui monaste
rium S. Calli drarionis causa disitauit. Oui cum à fratribus beniene ex hospiraliter
fuisset suscepeus; spnam d creditur, admonitus instinctu, studiu sancta convrsarionis
sibi corde cenus placere professus est, cepiiqe humiliter es luctuosissime à parre monasterit
flagitare, ut in consortium fraternitatis mereretur admuni, Libras quoque areentiveto
loco sancte denore ex fideliter obrulit: C si quo pacto vel apud Recem; vel apud quemli-
bet Procerum proprietarem (ive possessionem quam libet infraterminos a lemannia con-
sequi pornisset; monasterio se sine dubio collaturum esse promisit, es in emnibus caenobit
necessitaribus siue nexoniis iuxra scientiam facultarem que suamtam inpalatio; quam
in pruato infarieabiluer adsticurum. Cuius precibus Abbas cum conerieatione an
nuens omnem consucrudinariam fratrum constiturionem sine inorationibus seu visti-
tu es vestualibus tam viventi quam defuncto ex integro condonanit. e or hoc nullu
posset oblivione deleri vel neeligentia intermiti per annos sineulos X. Kalend. Apriles
(quamodo haec es experiir e obrinuit) commemorationem eus inter sacras missarum
hostias sancitum est fieris harc denique pactionem in regula monasterii inscrixiione fir-
mari.
(c, quo ato Oerho ptimus eclaleum Rex ingenci cum exercicu Icaliam in
srellus acturri illum cicum Laccadlum, quem reteres cognexe Callixe eri-
Duerune; subiuoauie, quarconcino deniuni anno Roirix a loaine P’oni
rihce acuni Ailio Oichone colonatus. Pocuscisitur Kero; Toluco Oecho-
his chcccicl, Romam proticilei, atque inderevetlus Rlicticio iuBistup
LX anno incarriacionis Chriler; cuius hic Me, CoIS ABBd-
Lcem Cralonem ad hunc modum cum Kerone Marchione pactum fuil-

## Folio 90 — 1691257834:0122
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000122.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
eis Sangallum diuercere. Mirum aurem in illis (ae culis Facticiam illam mona-
Ricorum operum comunionem canro in pretiohabitam Fuisle, re haudce.
mererilis nisi eximie donancibus, aut alioguin oxandia pollicentibus paci-
Tcentibusre COnCederCEUT, _ nOSrOS (FranCOS dico e Alemannos) sic in-
volui errore poruisse, relabes ex Pordes; humanam puco insticiam, auxo, ar-
senco, agris, mancipiis comparare ex luam facere maluerine, quam iusti-
riam Christi, ee illam vere Ecclesialticam bonorum omnium novoriars
quam in Symboloprohremur; restigare e prehendere, quae profectonee
auronec preciorllo renit, Ledemprorereiecto gratis dacur, nec ab rilopre-
hendicur, nisioraris eam sibi offerri extiberique seiat ex inrelligat, damna-
eisinterim et anachemace percussis, qui suam iusticiam tam operolam divi-
nae iusticix, quae hde est, s non praeterune (alcem aequane, vel divina pra
eis accepea ad quaectum de nundinationem abutuntur, negotiantes intem-
plo Domini, e oues Christi religionis praecextu deglubences. Monachie
nini horum (aculorum non solum Cua in opera invicabane omne genus
mortales, redemcilia videlicet ad ricam ec latisfactionem, se d opus eriam
eleemolnae in se collacumita extollebane, rehaud cemere rila in partere.
atius locacum videri deberet. Solam enim de maximam eleemosynam ia-
aabane, qua collesiis monasteriisque subuentum fuisset. Ouod iplum rere-
res chariae Fulissime cestantur, quarum ruius exordium modo (ne Fastidio
Lectori esemus) ad scribere libuic, quod sic haber:
Dum fracilitas humani generis perrime scit vlrimum vita tempus subitanea trans.
Positione venturum, oportet ut non inveniat onum quemque imparatum; ne sine ali-
quo honi, operis respectumieret de faculo, nisi dum in sua potestate consistit praeparet
sibi viam saluris, per quam ad eternam salurem valent pervenire. leitur ego Recin-
Sind tractans pro Dei rimore. vel remedio animae mea, e anima filit mei Perchtol
ai, dC. Scripea vero tuit charca Anno IT. imperii Caroli, ReenI AULCI ZXXV.
sub Erloino Comire. Vnde latis constare puro, qualem opinionem MOna-
ctii animis hominum infuderine. Exculationem camen mereri Principes
Francos, supra est dictum, qui cerro destinatoque animo religionem Chri-
Rianam suis illis conatibus de expensis no aucturi solum, sed culturi etiame.
xanC: aliam aUtCM, quaM EXCOICTENE, quam que aVCtIOTEM FACCFCHE, nON
habebane, quam quae ipsis ad fidem nuperrime conversis Facali illa cem
Porum calamitare Fuerac oblata. Adhxec. non paruam reilicatem consecu.
tisunt in disciplina e doctrina monasteriorum vecerum, quae exilis _ mo-
dica, licermuleis in caenobiis Fuerit ac rix digna xestimacione, si vecerum,
hocestearum, quae ante Cregorium AoruerunE, Eccleliarum cum doctri.
nam ex eruditionem, cum cciam hdem _ pictatem concemplerIS: FANEaL.
men eecalis Fuic in sence illa inculca e barbara, hec ica pridem ad religio-
tremadducta, ve haec ipla sine illa parum constatura videretur. Ouare e
Nobiles ex priuacihomines ingenei illa errorum, ve sic dicam, inundatio-
ne velut torrence quodam abrepei, quam oprime locatas putabant opes
fuas, si eos in caerus illos monalticos, Fucatam ridelICet operum ex cere-
moniarum obleruantiam, conculissenc. Arbitrabantur enim homines Frgr.
ci e Alemannis candidi quidem, se d barbari, ec nuper ad Christihdem con-
verH, iusticiam riex assequi se operehorum tam liberali, neque non vemi.
nus pauperibus largiebantur, quicamen nec egeni, nec xrumnosiaut milo.
rabiles erant, Se d rlero e sponce pauperes, quorumque tmaiores homines
minime mali dinicias ve noxias, ex aduersas religioni iamdudum explole.
rane, non ignari, quaneopere Dominus studium diviciarum in Pharilais
demmarie, de quem in sinem erumpere loleuc immodica rerum cupidiras.

## Folio 91 — 1691257834:0123
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000123.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
COMrS PER FI
de qua intra diseremus. Hunc ad Reronem veniendum Marchionem contra
Sclanos, qui haud dubre extimum limitem tegni Francorum cenuit. Fran-
ci eim Romanos imllaci extremis devictarum senrium sinibus illustres
 ceimilicaris pericosrle imponebants ad coercendas ridelicet finicimo-
ruin Incursones. qui delnde a Marca, Hoc est limite. Marchiones rocacis
rulso; quos e Margrapos locamus. Sclani aurem ab ortu ex meridie Saxo-
nes altinsebane: ab oltu quidem Poloni, et coniunctim a quibusdam Scla-
uo- Loloni postea dicti: aheridie aurem Boihemi. Veconstare inde possicRe-
ronem Familiae Marchionium Brandenburgensium fuisse; qui ab ortu solis
Polonos, a meridie Bonemos Ainicimos habene, Scichicx originis popu-
105, gllorum pars ex illi Fuere, qui Danubium cransgressi iusta IIlyrici par-
te occupata, (olihodlenomen rerinent. Ouanquam aucem adinsticutum
non actincat: tamennon indionum est memoratu, P’oloniam et Bohemiam
hoc Christianismo debere, quod cum ance Ducibus paruissene, stipendia-
rix Cacee Germania Imperatoribus, postea Regesacceperine. Pcimum
enim Resem Poloni dccepere Fainricho Oninto imperante; Circrer an-
num Salutis mL X X VII. Bohemi aurem a Friderico Primo, qui Anobarbus
cornominatus est. Contra Regna Fuisse constac, quae hodie non nih Du-
ces Habene; ve amplulimum quondam Burgundionum rernUIM, PEReter-
ea e scalorum T00acx Csallie; quod Ciorthi, L ongobardi _ Franci, e ex
Icalia oundi Berensarii mulcis saeculis administrarunt hodie in Ducacus
distractum est. Sed e Giermania regiones aliguor Ducestrabent e Mlarora-
fios, quae quondam retere historia cestance Reres habuere nisisidem olim
dici sine Reges, qui hodie Principes auc Duces, quod lane quam ec proxime
adrericarem alludere ridetur.
EC
ZV R LLEMPLVM EVNDATIO
TIS PAROCHISE SVB HAINRICHOOVAR.
co: quod quidem apponcrelibuir, ne non ehuius
generis Formulam recerem Lectori
exhiberemus.
Voniam ex Varietare rerum moreallum es remporum contumura prolixitato e
Lhumani generis debilitate memoria erum gestarum oblinionis irreptione extruat-
tur udeo prudens industria hominuim id quod posteritati voluit esse certum lapiss-
liquit successoribus suis testamentis confrrimatum. In nomine ereo sancta es maitlana
Trinctaris notum sic omnibus tam futuri quam praesentibus; quod eeo Noipertus 
chorum S. C au Ecclesiae Abbas in novaliloco, qui Abbacella nuncupatur; in coualle cir-
cumpositorum montium sito basilicam ad servitutem Dei condidi, quam es adificatan a
Thiermaro Curiensi Episcopocum licentia es rocaru Rumaldi Constantiensis Eiclesiae
Presulis per legirima consecrationem loce illius incolis ad oratorium stabiliui, denique hac
eandem Ecclesiam praebenda pueri unius de claustronostro es vesa W’atspenda es bene-
Hersberck, ab alpe Solino a accelispasa Ca a ortarisapla a CBranperch, a ri-
ficio unius Mansus exomni post subscripta decimationis determinatione dotant, a mote
nulo Buchenbach, abostio flanioli Rota 2)g anshit in Sitterum 2)g. ad orieinem. ita vE
Calta sunt hac anno ab incacpatibde Domini Wt L. L L. indilione nona, rcgnante eet
proclivitas circumposocorum montium ad eandem Cellam secundum liquentianiuis im-
minet aperti sime dererminavi. Clac etiam dotatione sacerdoci ibide Deo servienti ben-
reste
ne Rumaldi Constantien (is F. piscopi consen su fratrum nostrorum perpetuo iure stabiliuis

## Folio 92 — 1691257834:0124
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000124.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
M a N N IC
2
Y N
nostro FLainrico Romanorum Imper. anno quarto. Siena restium. Wiltone Rduocato;
Oprecht, AZZD. Ficiprechiiridalrich, CieboiReson olt, Fppo; Fleilman, W olfracht es
es catericomplures.
FOpersus hiericelimus quineus tuitinter Abbaces nonalterii Sanealli,
L qui priimus ommium; quod quidem obseruare pocuerim, AnnivextariI
Tuum ica insticuie, repriuacim de suo lesaret, quodillius peragendae expen-
Es sufficeret. Norem enim illum iam cum in orbem inuexerane dogmata
magistrorum quorundam; qui metico e incercestionimonasticae nihilnon
cribuerune. Porro Nonalem locum rocat nuper exculcuin ee habitare cae.
Peum. Aser enim, qui hodie Abszellana dicionis est; rniverlus paucisie.
eroactis xeculismonasterii S. Calli fuie; paulo inculcior cum quam eAt ho-
dic, sed de servicure obstrictis colonis eius, quicum omnes monastiei dice.
bancur, rulgo Zergleur) immontaniincerim rocari. Verum seruiliaincoin-
moda primum quidem armaci decrectarune, haud leuiter aAlictis monalte.
riirebus: deinde ab iildem pactionum crarilactionum que incerveneu ma.
Pna ex parce liberati (unc circirer annum Domini CCCcITr. ex quo compo.
reprimumrnum innomen Abrzellanorum coaluere populialiquoctiniri.
ini, qui ancea e foro e iudicio erant dilcreci, coloni camen monastici e
Abbatis imperii omnes. Anno postea DominiMCCCCFII. Pagus Hel.
vericus facti. Puro aurem basilicam rocari in hac charta, quam nos rul.
50 Ecclestam; receres _ ademsacram, _ oratorium, icem sacrarium e aediculoin
etiam nominarune. Ambrolius basilicas rocac domus Christianoruim pu-
blicis connentibus consecratas, in quibus Cacrae lectiones _ cractatus. prae.
cerea e oraciones; e mista, hoc est, coena Dominica, Peragitur: id quod
abunde ex libro Epistolarum ejus quinco colligieur. Veceres publicis ru.
bus destinacas edes basilicas dicebane, in quibus iudicia CxerCCbRNEUF, quX
hodieque in plusculis Tcalix rebibus nomina licEE MUEAEO duITANE. VCFOII-
mile aucemprimos Christianos id genus palatiis Principum Fauotercicae.
Pisse, atque inde exsructis cemplis ad culcum Christianum consacratis no.
men balilicarum relictum ese. Sed _ illud ob seruandum, in hrac chartane
verboquidem feri Romanx porestarismentionem, led Episcopostantum
memorari, requorum cune cemporis inceora Fueric luarum dicecelconad-
ministratio, qua primum (quidem Hlainricho Ouineo oppressos post vin-
dicarum investiturx dominium Romanx dicioni pAEVETUNE. Anni isieur
CCCCLXErTI. Sunc, ex quo AbeZellana E cclesia Consticura est, guX vetUI-
stacetamen omnes alias eius pasirincit, rna Hlerilona excepta, quam la-
eis constat sub Carolis et Ludonvichis Francorum Reribus celebremtu.
ise, duobus saeculis ance quam Abezella conderetur. Casa aucem, vulgo 2
BdB) etiam anciqua cst ad rallem Rheni pertinens, a qua parre e prouin,
cialia e Callica receta quaedam nomina eciaminum durane. Recencissima
sunE Trogen(s _ Putentis, _ qua GTuObACOgNOINatUE, intra (X culi (p2.
eium iure ridelicet separaTIONIS (VEVOCANE) constituta, quum antea prios
res dux ad Parochiam rrbis nostrx, qua ad D. Laurenicium est, acrinerene;
Fercia aurem ROr(ChaheNsem, VE maerem AgNOSCCTCE. Inveni aurem et
Frundunilanam ad adem S. Leonardi innostro suburbio peremuisse. Ane
AbcZellanam nulla prorlus immontana in illis parcibus Ecclesta excicie, led
adeam, qua Sansalli est, aliasque praecerea qua in ralle Rheni, e iuxca la.
cum Brigantinum iaceneab immontanis populis concursum est; Ratis qui.
dem diebus, veolim in Alemannia coca, nec nih ad publicas inicsas, quate.
Ais diebus pecasebalicur. Prilacas etim diu istOrarunEPat octiX, Deque
ealdcdlia

## Folio 93 — 1691257834:0125
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000125.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
ca
SRC
eantum emolumsenei ex anniversariis fuie, quantum eA hodie; rel iplo
Nocpertocestance, qui protecto nouam illam Ecclesiam cam liberalicernon
donaser, si quae stus ille tantopere postea auctus eum, quem hodie cernimus
per Ecclesias locum habuisser. Verum hic de luo acculie Ecclelix ad Dei
Terviturem (reiple ait) condica, quod quidem licce celtibus adductis et B
gnaco diplomare perpecuoiure in illius possestione e manu eACroluienon
bannomodo Lpilcopi, sed tracrum eriam consenlu contrmacum: tamen
Noreperti posteri detrahere illudiam dictae P celelix auli, quod ille perpetui
jucis ciculo donarat, hirursum incorporatione inceruenience sui iuris fece-
runt, relcistis lemel, quae ab illocam lancte erane constieura. Vnde lingulis
postea annis mulcam pecuniam decimarum nomine a monachis est exa-
ctum donec D. echelmi Abbacis consentu Factum est, re quod maiores sui
F.Cclelix illi ab straxerane, Abcz ellani denuo re dimerene, quod sane non me-
diocripecunia est Factum. Waispende rorbarbora rectium donacionem -
gnilicabat, quashrodieque certo cempore luis Abbates ec L Pilcopieribuune
War Germani resticum rocane, de arman dictus rulgo, qui pannos ren-
dic. Spenda aurem rox apud nos eriamnum durat, qua annonam cerco dio
cerroque dimensu pauperibus distribuendam signiticamus. Quod aucem
liquentiae nivis charca meminie, de rulgari icidem ee receri sermone Ala-
mannieo decractum est. Anciquae enim cabulae Ciermanica annis plus du.
centis anco nos scripex hxc terme verbahabene, von obnende Der Dergent
alo der Oetinee schmiinet I re _ Norperrus decimas ad ca rsqe moncium iug 2
excenderie, a quibus inerorlum niues colliquarae difluerent. C’ erte AI
pium e Auviorum ee moncium nomina, quorum hie mentio kc, in pago
Abezellano cciamnum illala perdurane. Illud obicerhic memorandumile-
sipastim donationum charcas, quae sub Flainricis, Chunradis, Oethonibus
vque in Flainrictium Duarcum. _ amplius xdiex lunc, cestium nominibus
Fere Alemannicis e Francieis, qua quidem primum sub excessum Flainri-
ci Ouinci noua illa cemporum Facies mucare capic, cum Pontihces exorto
ab Imperacoribus inueltiendiiure sanctionibus suisiam in Germania ac mmOx
Pauloresnare caeperune, illaro simul et Hlebraeorum, ex Cracorum, de L. a-
tinorum nominum ru e recerum charcarum Formulareiecta, e Anniuer-
lariorum Fun larionibus (re vocabanc) nouis charris riciata. Pol Cirego.
rium enim Sepcimum Cuspectistumae ritxe Ponritcem, Doctores emerlere
Scholastici, qui Cregoriirmbras e riliones admiratiinsuper e nouas qual-
dam commenei Purgatorii opinionem orbiimmodice commendarune. Vn.
de nostris anniverlariorum; oblationum, Catisfactionum qu negorintio com-
mendaca est, quam paulo post ex indulgenrix secuex lunc: Primum quidem
Fpiscoporum priuaca necniliprae seripromodo e rempore demum sPon-
cihicum generales de riuis e morruis actriburxe, quae mulcis Exculis Pccle-
sias Occidentis ingenei cum religionisruina quaestuosissima nundinarione
expilarune. Acque tractenus quidem de Collegiorum et Monasteriorum
sacu diximus. Superest, re de disciplina casu ex cemporum inclinatione,
(quamuis id magna ex parre in operiscran scurtu a nobis Factum lic) pauca
quaedam cubliciamIS.
Constanter aucem produne medix xtatis Chronica nostraria circiret ex-
cessum imperatoris Flainrici Percii, Cacuraca iam quadamrenns auaricias
cleriambitionem lonse maxime incruduille, nec detussse hisce remporibus
Episcopos e Abbates, qui opibus luis, praecerea e Principum in dulsentiaa-
nimaciiam dum de regnis dominiisqincticuendis cogitare caeperunt, annis
amone Carolixino minus ducencis quin quasincar Pot Renulphum etiig

## Folio 94 — 1691257834:0126
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000126.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
_Alium ejuis Ludonvicumica largx Factae cratie Prinespum donationes, ve
oppida eciami ec rici Epilcopis concederentut, e Ducacus etiam permitre.
reneur Episcopis. Nam ee muleis annis Francoruti Ducacum, quos Orien.
tales hodic rocane Wirczburgenses Fpiscopi tenuerute, unde ee Ducem
Francix Cenominar Antistes ille, sicut Ppiscopus Allaciae L ainderatium. Si.
quidem ee in aulis Regum magno honore dignabaneur, d: plaulibilem il.
lum morem pradicandi F. uanselii adeonon poluerune, quin vel Arctiepi.
Scopismoris fueriestaris diebus sugrestum conscendere. et lJominitermo.
nem Ecclesis annunciare. Forempore, reeradit Lam berrus nonachorum
tomen rehementer intamatum est, ad quaectum ridelicet ex ambicionem
conversis caenobiis, quum monachicam en rel hac maxime de caula orbile.
secommendasene, quod nomine e hrabicu, led vococriam a profestione le
culicuris sele e iuramento quidem incexcedente suberaxissene. Proinde, rt
idem auchor seribie, iracus est mundus, VHdC LANEUS PCCUKIaTUM SCateret
Auuius, rnde Tancali e Craesiopes in priuacos hommes conirestx fuistene,
in cossinquam) homines, qui crucis (candalu ee pauperearis ciculum octen-
carene; neque aliud praecer rictum ex resticum quaerere se e opeare limulal.
SenE. Veprotecto ex Deoesse deprehendamus (quod ab A postolo dictum est,
anaritiam (cilicer, radicem omnium malori esse: ee rere dici queac de dilciplina
Felesasties opibus riciaca _ corrupta, quod est à Sacrrico P’occade Romd.
na parsimonia dictum:
erima percerinas obscena pecunia merces
intulit, ex curpi fregerunt sacula luxu
Dinita molles, dc.
Solts enim divels omnem morum ee relixionis riciace cortuprelatmae.
sepeam referimus. Proinde luxacae iam dt Facescenei recerum canobio.
tum disciplinae noni (quosrocane) ordines successere. Podem enim Flain.
richo imperance sub Victore Ferrio Carrhussenses Brunone quoclam aucho.
reprodierune, xrumnosum eeinucilehominum genus, ee reequidem sen-
tio, Higra bile gravacum. Mox _Cisterrienses (ub Vebano secundo ab Aediu.
eoquodam Anglo congresaci, ac deinde Pramonstraten ses Nocperco L ocha-
Fingo authore, ee Chamaldulenses, quos Rominaldus Rauennas insticuisse
FCFEUE, Postremo Vallis rmbrosae FraEreS a Floremtino quodam GSUIBCFEO.
Gregorio VII. Ponc. qui eipse monachustuerar probanre, inforimati, ica
Regulam Benedici aretiore quodam _ELCCONCINNAEO riCX generCLUnEPTO
Fectr, repristinae disciplina normam licec aliis atque aliisricibus divilam A.
denri quadam ostencatione sibi arrorarime, homines nimirum ee suis se hu-
manis decrecis nixi, acque id quidem annis minimum cencum quadragin-
TA AREC exOTEaM Mendicantium relixionem; quae Friderico Anobarbi ne-
pote imperance primum omnium 2b Flonorio Ferrio Poncihice, ve alibi
quoquo diximus. probaca de contirmata est, annis abhinc plus minUSErE.
centis octuaginca. In cancum etim horum, quorum ante meminimus, mo-
resmaona parte retrixerune, re aliis prorsus opus ese vidererur, qui vicam
Scilicet Christianam de proximo instaurarene de exprimerene. Ica enim de
monachilmiiustiria sibi rulgus Christianorum pollicebatur. Vnde Factum,
rerarus cnet citulus obleruantix onaltica, nec hius paucis canobiis cn
BBCFCTUE, QUa SpCCIMOM GHOAAAML VELCII AHCIBIMIA CKMIDCBANE: quem-
admodum hodie franciscant de obsernantia a Bernardino retormari coono.
minaneur. Vnde incellisas, Minores frarres luam regulam non oblerua
TE, LCGHCIAAC raES MIIME DEOOHAEI VIdCANEUE, qui non ita muIEis aN-
nisdurane, adeo humiles, rr nec abiectius illis hec interius quidcam esse
ali pIu

## Folio 95 — 1691257834:0127
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000127.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
lOM YS TER FT
aelius quest. Tactatam enim illam ex humanis regulis Cuffulcam perte
ctioiem nunquam ad praesticere, de trpocrilin prodiderune Rudia; qui
busstoeonum emper guaesicum est, re in otio, quiete, ex laturitare riue:
recHI. RdhaeC e Prinebum Fauor centatus ee imperrata diplomata haud
aliue spectancia, quam DE exera celorum iaCtuM eAenE; nullogne eUrbAM
ce paco trui, ec ad cuntulum adiicere liceret. Opum enim parandarum
viam tam ex modum didicerane, qua vel rna caula primum omnium recu-
Ais molalteriis ad opes a laeculum converss ordines illi, quorum memini-
us, Lustnde alii ex alis enaci e probacifuerunt, nec id quidem (incoran=
di melioris disciplina pollicicatione _ spC, quam ec ip(aL FAMEH VECUN
que or lemel nec rud in loco retormacam cxdem pestes adorrae TunE,
QuX PTTOTA (C SE ANEIGUIMA CCenOBIA SuBVCEEeruNE. In cantum aucemiam
inde ab hiciis cura omuis diviciarum in monachis ex professo est damna-
ca, re qui postremi excirerune ordines, tanquam in concumeliam prio-
rum cchobiorum pauperes le ee mendicances cognominari roluerine: ve
inde Las IIguere pOssic, quibus e Fontibus rariecas illa monachilmi EOE
spectebus e Formis diteracta emanauerie. Ouod si Rcoum e Prasulum
cura ca severitas discipinx recinendxe postremis in laeculis durallee quam
priora la cula caenobiis Benedictinis luo in ordine conseruandis Coercen.
disque amibuerune, Folcasse non nisi Benedictinos monachos; quorum
plus Carrs iustus numerus exac, hodie haberemus, nec condictitios mer-
cenariosre, auc mericorios, immo ne Magnates quidem; led tales, qua-
les primos illos Fuise supra a nobis memoratum est, Ferremus. Onod si
qui lune, qui examina illa caenobiorum aliis caussis, rnde enara Linc, ad-
scribane, nihil retragamur; siquidem minime nos lateat; quid operum
nobis e merici perluasio in orbem inculerie: sed monemus incerim, me-
minisse reline, vel iis iplis de caussis insticura ccenobid recentiora can-
cum a doctrinx puricare detecisse, quancum recustiora Cuis consiliis re-
licta, iam olim a maiorum suorum conementia de parsirionia defece-
FC. IR EOEUM auCeM CAURAIM OMHem COrTUPEA disciplinx rideo a CHTO-
noccaphis sedi Roranx cribui, quae praecerquam quod paucorum exi:
imationi nomen religionis concessie, ee hominum doctrinas inastima-
bili Cumpeuum onere Ecclesiis impolito ratas habuit. Ouanquam illa
parce lonse magis nocuie, qua ab annis Gregoris Sexri adeo ambitio-
ni _ auaririae CCTRE, re nihil Romae non venale Factum sIE, de sedes il-
la recus cor rircurum praeconiis laudata; a muleis non Apostolica; sed
plane Apoltacica e Simoniaca diceretur, ee verum esse demum con-
ltarec, quod TTierourmus lapra Oleam scribens, obseruasse le ex cempo-
rum decurtu eradie, quod non nili Sacerdores Ecclesias scandalis suis sci-
derint. Apex ipse Ponciticalis non iam rireuri se merico, sed muneri-
bus laroitionibusque parebat; Clerusque _ populus, Denes quos recus
Illud ins electionis manebac, Rudiis artibusque COrruPeuS de distractus
in parces, non indicio, sed FavOrE ASEbAE A FANEO NOnHUnqUaM FuTO-
re exagicatis re e cade ex lanonine mulcorum POntiACeS LeGEFEHEUE, e
Faincicus Terrius Factionum Audiorum que imanitare corimorus quin-
que ordine Exilcoposnacione Cermanos illi ledipraefecerie; hoc modota-
Ctionibus occurturum axbieracus, qui cantum camen non profecie, quin suo
eriam tavore electi miris modis Fuerint vexati Acque haec quidem amm-
bitionis erat maceria, quum incerim cerris regrisque occupandis aua-
riria suderet: qua ipsa dum donacionum, e parrimonii ciculis nihil
nOm

## Folio 96 — 1691257834:0128
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000128.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
e
Y
Y N
non rindicare Romana Ecclesix nicieur, neque aquo illud ipsum animo
ferre Principes Romani possene, in harenam illam plusquam sladiaco.
riam descensum est, qua Epilcopos illos aduerlum Imperatores et RC.
ses lonse sracissimo LCcleliasticae disciplinx calu, praeterea _ ruina FC.
clehiarum Oriencis mucuis odiis dissidiisque enaris miserrimo spectaculo
commilit. Cereum est enim excorempore, quo Romani Ppilcopi ambi.
cione luperaci, ministerii humilicare reiecta, ad regna dominiaque alpira-
se caeperune, nunquam postea quiequam pacis aut quieris habuisse cum
Imperacoribus vel Orieneis, propcer monarchix studium, cum Cubiicisibi
Crxcas Ecclelias Aagicabane, vel Occidentis propter Icalix rebes ee iura
ab illis pecica inualaque, qua paulo ance dicionis Caelarum et Imperato.
rum Fuissene: Accesic malis bellum ictud, quod Vrbano Secundo sualo.
re pro Syrix e Palestinae detensione cempore Flainriei O uarti aduersum
Saracenos a cocius Occidenris Principibus suscepeum est. Ouod qui.
dem qualetueris, non est meum decernere, quum exicus iple docuerie nec
Pic admodum capcum, nec prudencer sectum tuisse, eciam si lummisper
inicia acqueeriam lanctisriris, incer quos e Bernhardus Fuic, pluslaris arri.
seric, nulla arbieror magis caula, quam quod dignus riderecur locus il.
le, in quo redemprionis nostra mysteria consummaca Fuistene. IIludcon.
Atac, publica Christiani nominis ignominia desise, cum iam ab Veba.
2o Sccundorsque ad excessum Nicolai Duarri ee regnum Rudolphi A.
uindspursentis, hoc est, annis terme ducencis, sectum esec, cencenis am.
pliusmillibus nostracium dehderacis, reincerim innumeram Nobilitacem
cutri regnorum aliorum Furopa, cum praecipue Cermanix, quae pecte, ta.
tc, Cerroque non ab hoctibusmodo, sed a noctris ecram, hoc est, Chri.
stianis hominibus, perlcaliam, Pannoniam, et Crxciam excincta e COn
Fecta eAt, non censeamus. Post bellum enim inceprum, cum aduertisre
bus nOCtri premerentuE, nec lacis Duoum consiliis luccederet, e exorei
cus partim cadibus, parcim morbo accereretur, id iuris ee auchoricaris sibi
Ponciticescribuebane, re _ crucis praedicacione cum indulgenciis eorem.
Porenatis, omnis peccaca condonancibus populum e anachemaris eriam
incentione Principesipios de Imperatores rrgerene, quo sele ad cerrae lan-
ax e parrimonii Christi detensionem accingerent. Obseruvarumgue in
conesocio, hocintensius quoldam illorum invidia veluc ad lanienam pe.
cicos, quo rehemencius Iuspecti illis e exohfuissene. Pa causa factum pu.
tane, re e Fridericum Primum, claristimum Principem, secundo iam in
Srriam cuncem amilerimus: Chunradum aucem Imperacorem eius nori-
nis Fercium; _ Fridericum Secundum aeore receperimus: vedomesticain.
terim damna; qux ablencibus Imperaroribus illaca sune, caccamus. No.
caca rero est a hide dignis scriptoribus Gregorii Nonipertdia, qui Frideri.
eo Secindo magnammo Imperacori cruce lignaco, ex in Syriam prote.
eto Apulia regnum masno exercicu conscripeo. Cuam in porectarem re.
digere estconacns. Quod re Facilius assequererur. rumorem per Apuliam
de Friderici morie Enxisse et (parsisse dicitur. Vnde Apuli commocindeo
consternari sune, re rrbes mulex, quae antea summa in side Imperatorum
imanlerane, repence ad Pontitcem detecerint. Germanos que e Spriare.
meantes rario morris genere crucidarene, ve merico exclamarie Abbas
Vespergenlis in Ctironico Cuo: Duis ralia facta recte considerans non deploret
es detesterur; quae indicium videntur. es quoddans portentuns ex prediemm rumis
Ecclessae; FF ve constaret, cobello rem luam agere Pontifices quoldam, e
iplo canquam exitio quodam in eos, quos odistene, abull. Gregorius ille
NOnUS,

## Folio 97 — 1691257834:0129
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000129.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
Nonus (reidem Abhas scribie) lireris de decennali pace incer Christianos
Srrix d Saraconos per Fridericum Secundum pacta de contirmata acceptis
perlectis, adeo indignatus est, re diploma ipsum iniperacorium iniro
cum supercilio abiecerie, ee respuerir. Porro quum Orbis proxerotus an-
chematum Ponciticiorum relisionerenererur; iuramenta qua cunque ex-
comunicaris Principibus Facta remiccerentur, cum incerdicto, ne quisiue.
si auc recipere adessererila consuerudine auc familiarieare illi velie; qui g-
nachemare percussus eser, postremo excitatis laudacisque qui sic exeom-
municacis auc decioris porius damno ee pergerent; ita Plerumque clarii-
simi Imperatores dubium quam iucta caula maximis periculis inuoluei lunes
re re ipta non excommunicaci; sed proleripri pocius, et Epilcopi illi Ro-
maniin eanta feriendi licentianon Lpiscopos, hoc est Chricti ricarios; sed
Syllas magis e Marios agere viderentur. Paschalis secundus nuncio de
Flairrici Duarci morre ex sepulcura accepio; Epilcopum Tuliacenlora in
communionem recipere noluic, nili eadauei Imperacoris, quod in moria:
Aerio quodam condiderae, exhumacum lummoca omni Funebri pompain
certam iriconseccatam defoderet, rnde poltea hlii commilerationorurlum
extiumacus  in Fcclesia Spirens sepulcus est. Ancea quidem idem et FTil-
debrandus fecerat palam minicando rel moricurum sese vel Flainricho de
regnum e animam ablaciirum essé. Innocencius quoque Perrius retiéi
mencis e ricorii animi Poncitex mansuecistimum Imperarorem Philippum
Priderici Primihlium, incercum, quibus de caussis canco odio inlectatus est,
re Epilcopum Surrinum lexatione apud Philipeum Functum episcoparu
privarie, ec in insulam relegaric, non alia de cdula, quam quod lacris in-
cetdictum, de ab Fcelehastica communione exclulum humilicer orancem
relticuiset: Adulphum aurem Archiepiscopum Coloniensem ob corona-
cum Aquis Philipxum Epilcopacu dciccerie, Brunone BunnenliPraepol-
coineiuslocum Turrosaro. Consticueracenim, neque clam habebac; hoc
sebreui acturum, re aut Philippodiadema criperet, auc ipse conera Ponci-
tex luo careret: quod audiuisse le Romae sub iplo Trinocentio Abbas Vespei-
sensis in licreras reculie. Ouin eciam milicum cruce hionatorum opera de
duxilio aduersum Philippi Faucores in lealiarlum esse constars qui crucem
eamen non contra Imperacorem, sed Saracenos rectibus luis asinssenie. Ad
illum igieur modum agicaris rexatisque Principibus, quum omniura ordi-
tium Rudiis factionibus omnia arderene, Exepe dccidie, veilli conera reiin-
dionicare commori, non Tcaliam modoinalorum Foncem, se diplani eriam
Germaniam ione, Ferro, caede rastarent. Postremo aurem cransmarinis
expedicionibus domestieisque bellis de decrimentis exhrausti sumpeuum
parrem a Collesiis de Monasteriis exigerent, plerum que in benekcium (ve
rocane) elocaris Fccleliarum redicibus decimisque impignoraris, non ra
ro e illis seuerius habicis, qui Poncificum lese Rudiis factionibusque im
milcuissene. Vnde demumi rario inica viderur, re dilereis Imperatoribus
ee Regibus dicistimi Episeoporum ec Abbacum Gerinanixe in Pontificum
ee ledis Romanx dignicarem e porenciam inclinare, ac deindecoros subii
cere se spelibereacis assequendae acceperine. Cui rei maoriam occasionem
dedie incerrestium illud, quod a Friderico Secundorsg: in Rudulphum A-
vindspursentem riginci eribus arinis durduie. Post oppresos enim inlca-
liaEriderici hilios, Chunradum de Chunradinum, rebusque imperatoriis
cancopere anictis de conculcacis; nomorepereus est rel marimorum Prin-
cixum Cermania; quicoistiseie cum Poiltitioibus retum que es lamx ad
eoqua

## Folio 98 — 1691257834:0130
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000130.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
L A M A H H X
1
eoquericx periculoprx cNe imperii habenis rolueric. Incerim admilsa per
Germanias Ponciticum auchoricas indies magis ac magis irrepsic, donecad.
eo virescreuere, recontra moliences auc lentientes, quam illa Panxislec, a
nachemate ferirentur. Admissi e C anonesillinuper naci, quorum praeseri-
peorniuerla rerum Ecclehacticarum dispensationes administrata. Pun
primum immunicate E celeliarum liberius obcenta, rebusq in cocumita tir-
macis et conctabilicis, re (quod diximus) nehilcere quidem concra, nedum
Facere cuiquam liceret, amptistimuslocus auaricia, ambicioni, ee ipsi an
ccalia simonix concestus est, vlque adeo adopes ex quaectum omnium ani-
isconversis, reparum esserelisiohriderentur, qui iidem diuicesnon el
SenE. Ouare ex Mendicancium postea Trarrum protessio laudata eAt vulso,
quia concemperix opum rideretur. Tunc primum Romana Ccdes postmul.
eosrariosque conacus ceurriumphans luo rocopocita est. Sola Grxecia ob.
cirie, quo minus de Monarchia illa laboriolstime qualica criumpharet
Igitur Philippo Priderici Primi Alio, e Friderico Secundo neporeciusim.
perancibus, quuni renalia omnia Facta eRene, neque amplius limonix An.
ciltices puderer, ribe ipla Romana iudiceiam ex aestimatrice licisiorumo.
mmnium constirura, repente ita creuere opes, re quidam minime malus
Prophera encomium illi rebi recinerie, quod apud Vespersenlem in haec
verba legitur.
GAYDE M AFF R NOS F R A. R OM A OY O N Y A M A -
PEREYDEVE CATARACTA THESAPRORDM IN TERRA,
VF AD TE CONFLVANE RIVE ET ACCERES NVMORVU
EN MACHA COPTA.
L XXARF SYPER INIOYITATE PHLIORDE HOMTNrM, Ovo-
N IA ME AN RECOMPENSATTOHEM TANTORVM MALORr
DAEYR YIDE PRECINM.
IOCYNDARE SVEBR ADTVFRTCE EYA DISCORDTA,
QYIA EEYBEE DE EYPEO INFERNALES ABESSE
YY ACCYMYLENXY R YEBY MYLF A PEGYNEA R YM
R
1
FIADES OrOD SEMPER SITISET DECANTA CANTTEN,
OVTA PER MALTCTAM HOMLNYM NON PER EYAM RE.
LIGTONEM ORDEM YECISTI.
AB YE YRAHEF HOMINES NON EPSORH DErOTTO,
AYX PVR A CONSCTEHETA, SED SCELERVM MVETTEFL
CIrM PERPEERATIO Ex LITENM DECISTO PRECIO
COMPARATA.
Excra enim concrouertiam est, nullam onquam E cclesiam ApoRolicam.
quas plures camen ex inclytas e ACa e Furopa habuierel luo, vel ApOlO-
lorum nominerrbium cerrarumre dominatu aftectasse, auc rila parce eiuso-
Desposedisse, quas omniu postremo Romana Fcclesia possedit. Noculisset
n. primi illi Christiani Principes relisionisnomen hilce rebus grauaris quas
poltremilmperacores religionis maximenomineinuicari Ecclelix indulle.
runc. Flincilludmanauit, quodxetacenostra habiru ornacumqu P’ocificibus,
veinulicaru receribus nec ab Apostolis, led sencilibus porius erallum prum,
opprobrarunt, quodance alios dudu e Pomponius Lxetus Fecit, (ed adeo 0b.
lique, repauci animaduerrerine. In rican. Diocleriani, qud Romx Ceriplin
Dioclerianum divinoshonores imperatoribus Aneustis habendos praecexisse, quumque
priores et Cosules salutarentur, ipse primus adorari se eer saru more voluerit, velut ince
esset

## Folio 99 — 1691257834:0131
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000131.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
essit caelestis Maiestas. Illi enim Principes suos Reges Regum appellant es adorant.
Adhaec cum imperatores antea monus exosculandas nobilibus praeberent; post au-
rem suis manibus levarent ad oris osculum (vuleus genua exosculabatur) Diocletia-
nus edicto sanxit, vri omnes sine generis discrimine prostrari pedes exoscularentur:
quibus etiam venerationem quanaam adhibuit, exornans calciamenta auro cem-
musgue ex marcaritis, quod fecisse antea ex C. C aligulam memorant; et Tleliora-
balum semmas nobilissimorum arcisicum calciamentis applicuisse Lam-
pridius in vica ejus prodidit. Sed e Callienum gemmacis calivis rlum
esle constar. Fundemornarum Dioclerianus immiscuit vestibus, ut aueustior et
S, e cum conventus esse debuisser (inquit L. XEUS) quibus priores faissent insieni-
bus, quae Priscus Targuinius accepta ab Etruscis indixit, reperit ex ipso habieu vir
Deus haberetur. maisrique sumptu vanam arsacis eloriam superaret. Ec eodem
loco: Reces (inquie) Persarum thiaram; qua vrebantur. tribus coronis exorna-
bant: subindicans (nih Fallor) habitum illum ee ornacum Ponciticum non
ica pridem inductum, praecerea ee morem olculandorum pedum ee chia-
ram coronx eriplicis, nec a priscis Fccleliae Romana Anciltibus, longe
minus ab Apostolis ex Christo, sed impiis ab Imperacoribus cranstacum, aF
quo his maxime, qui Ecclelix Christi hostes immanes Fuisene. Culciera
aucem sublimem reli parritiae digniearis quondam insigno crac, mox Rci
publicae rebus collaplis Regibus e Imperatoribus Francorum honor ille
conceslus est. Vnde ex Pipinum ec Carolum Mlagnum a Scephiano con-
sentu P. R. Parricium dictum legimus, repostremo et hunchonorem in le
Poncihces rerum Romanarum poricieranstulisse rideantur, qui exEotOta
men nihul habere creditur, quod receri Christiana e Apostolicx discip HI-
nae relpondeat. Perrus enim in Actis Apostolorum Cenrurionis nuncium
lename dictirans, peccatorem se esse, cancum abest, ve sibi quicquam ho-
noris acrosaric. Sed Poncitices, qui quod sunc, dissimulare nequeunt, e
fere agunc quod Epicurus, qui (ve est apud Ciceronem) rircucis nomen
commendabac, cum incerim non nisi rolupeatem de delicias prokceretur.
et C. Gracchus, qui cum largirionibus effudissec ararium, rerbistamen de-
tendebac xerarium, minime dissimiles illis, qui Curios simulant; es bacchana
liavivune. Oux quidem non hac de caula dixerim, reluE OpOS HOXIASEC.
cleliis existimem, qui tancopere praedam illam damno, quam auari homi-
nes incorporacionis ciculo maxima cum lactura ministrorum et paupe
rum per Lcclelias Christi proximis primum annis crudelissime exercue.
re: led hacmagis caula, quod in diviciarum Lcclebasticarum administra
tione nulla maioribus nostris anciquior cura fuie, quam ve opes posside
retie, de cgencibus larsirentur, non aurem ab opibus obseni captiui ce-
herentur, nihilquenon permicrerene auariciae, qua, rererissime est à P’au-
10 dictum: Omnium malorum radix est. Illud admiratione dioneimr, in il
lo cempore Colas indulgentias, quxe proximis saeculis longe omnium Pon-
cilicalium mercium quaestrolistimae fuerune, primum gracuicas Fuisse, et
sine prerio oblatas, verum Colis illis, qui cruce altuca roto se euendae
terra lanctae obstrinxissene. Sunc qui tradane, adeo largas cum fuisse et
Faciles, re inde praui ee Scelerari homines post cruces allutas audacio-
res facti nullo non iniurix genere srallari e nocere perrexerine, hacr
na Educia propolica, impune ridelicet quicquid liberet, si crucem allue.
renc. Lc erane concionatores, qui dogmacis inaudicis inescabane homi-
nes, quo libeneius domo, rxore, liberis relictis, acque ipla cciam vica le
el delpona in dysiatm ganientene. Dua de le quirelichespersealem te

## Folio 100 — 1691257834:0132
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000132.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
zacin Friderico Sccundo. Mihi sane latis magno indalseneias redimis.
Se rideneur, qui rica sc languine illas redemerune. Ad insticurum aurem
DE FevCTEamUE, Post Rudolphum Primumomnium ex Comice Reoem
in Synodo Lusdunenh, Crcgorio Decimo Favence electum, quum iam
Syriacae expediciones incerquiescerene, mulcum publieis moribus insul-
cibusque decractum cst: quanquam ne sic quidem sedacis parcium ani-
nis, quin aamilo IaM EE RECEPEO MOTECFEBTO, Ad ALIALCCULTTCEUE, ne-
que vilus finis essee sudiorum ee factionum non modo in lcalia parente
dissidiorum, sed iplis etiam in Cermaniis, quarum Epilcopos et Abb2.
tes canta colendarum Ponciticum religio caeperat; re piaculi loco habi-
cum Fueric, ab illorum decreris placitisre vel lacum disitum dilcedere. O ua
res Regibus nostris Imperacoribusque magno (x pC daHO FUIE, nOnC
cu cancum excommunicationis, quam quibuslibee de causis infictam:
Ponciticibus illi magno sudio ratam habebane, Sed Furore etiam dissen-
sonum _ odlorum intestinorum, quae nostros paulo amplius imperii di
onicarem aduerlus Ponciticum insolenciam rindicaturos supra modum gra-
vabac. Nihil minus ex Callix cum aectuabane, quarum Regem Philip.
pum Bonifacius ille Octauus lacris interdictum regni limul iure deiece.
rac. Verum Bonitacio incerfecto, et resticuro Philippo, quum inutacis
iam rebus quinque ordine lecti Poncitices lcalia acque ipta Apostolorum
Scde Roma neglecta, perpecuis sexaginca annis in Calliis agerent, VI
hemque e lcaliam non nisper Legatos ee ricarios administrareue, sub.
indeincer nostros e Pontiheiostomentailla recera bellorum exarlere. Im-
perii enim dignicas iam olim ad Germanoscranstaca, cametli incerregno il
lo supra a nobis memorato non parum per lealiam affecta diminutaque el.
Sec: camen adeo non suc cubuic, quin nuperrimi Imperatores RudolphusA.
vind(pursenlis e Flaincicus Seprimus Lurzilbursensis in Fecruria acqi lea-
lixagris d rebibus ricarios luos, quoscum aueustales cognominabane, habe.
Fent, quorum opera de cribucum recerimore exigebont. ee rebes imperiales
in Fderecinebant. quanquam nonnulla pocenciorum rebium dublumre.
rumnenouicace, an recerimasis Germanicinominis odio, on (quod recoli.
milius iudico) emulatione d contentione factiolorum rebelles Factae no pe.
cuniam modo imperacam recusarune, se diplum etiam imperii iusum detre.
ctauere: cum quibus ancea quidem Rudolphus per Legacos, deinde e Tlait.
ricus ipse cum exercicu lcaliam ingrellus rario cuencu belligerarunt, de
mum Flainrico clarissimo Prineipe per venenarum Fucharilixe panem de
medio sublato Ludeunicus Bauaria Princeps, rir non prudentia modo. led
fidc etiam d magnanimicace inlignis imperii disnicarem adeptus, quum ri-
dexecres Icalicas cor arcibus udiisque et factionibus collaplas, milertusre.
rum imperialium, lonse instructissimo excreicu haud alio cosilio lcaliamin-
SreNtuS es, quam rerrbes cerrasq quae in Aidemansistene aduersum Ponciti
Cestueretur e contrmaret, rebelles aucem e insraros adobedienciamim.
Periopexctandam reduceret. Verum haec quidem asencem e moliencem
riearii Poneificii apud loannem X X FI. cum in Calliis agentem, reluc (u
spectum Ferum nouarum, _ in Perri pacrimonium intriantem decule.
FunE. Vnde homo hic nacurA VCHEMENS _E IMPaTIeNS, plenUSquC ITX.
rum e inexplebilis auaricix, summum virum re hoctem Ecclesix factis
incerdicie, simulque (quod maiores sui LepC FCCCTUNE) a Cacramentis ablol.
vic, quicunque ei sidem rilam iuraBec, Praeterea eodem banHO dam
anc, qui cum damtaco iam ec diris deuoio communieare suittene aull
lace

## Folio 101 — 1691257834:0133
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000133.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
oMt
inde rurlum incendium insens eodem de cinere et Fauillis sisdem eru
pic, rnde priora Poncificum ex Imperatorum bella nata FuCrAHEs _ fini-
cum riclebatur alum Toannis morre; nisi oleum camino secuti Ponci-
sices intudissent. Benedictus enim X FI. loannis sencencia probatatanto
factu imperii dispensandiius ex porestarem sibi rindicauie, veoppidis ct-
iam imperialibus per lcaliam vicarios impoluerie. CleimeHS AUIFEM SEx.
cus, qui Benedicto breni morruo successie; non concentus priorum iniu-
riis concumeliisque, Carolum Boemix Regem Imperarorem declararie,
negocio conteltim daro, re Ludonvieum nullo non loco quancis posset
viribus insequererur e premerer: cuius postea succestibus e ille opprel-
sus, haud muleo post ex humanis excessit, postremus omnium Imperaco-
rum Cermania; qui Fulminis illius Poncificii, videlicet bannitelum ee
Fulmen sensic. Postremus enim omnium fuie, qui jura imperii per Ita-
liam rindieare; adeoque instautarO COnatuS est. Carolus enim Ouar
cus Toannis Luzelburoii silius; qui Ludoniso Bduaro succesie; dubium
rerumne desperacione, an indulgencia immodica; quam benchcenciae
tamen Fuco leniebar, an quod vero proximem ridecurs auaricia adductus
recera iura imperii cum rebium multarum largissime numerancium liber-
tate commurauie. Duod ipsum e Rudolpho ricio rerlum est; cuius be-
nignicas e FTainrico et Ludouvico clarissimis Imperacoribus non parum
nocuie, mulcis rebibus ad rebellandum hacmaxime spc animatis, quod a
liis pecuniam offerencibus hioc modo libertatem obtigisse animaduerris.
(ene. Jea breui cempore indulgencia Imperacorum Factum est, ve ne mi-
cam quidem, quod equidem sciam, lcalia hodicimperii nomine Cerma-
nix penAIECE, quae inEra annOS tamen crecentos magna parte Ciermanis
Imperatoribus cribucaria fuic: concra vero Gerinama huculque opes
immensas Imperacoribus e Poncilicibus numerarie, quae cribus tamen,
aue ad lummum quatuor recro saeculis omnium Ponciliciarum exactio-
num immunis Fuic. Ouorum quidem omnium poristima caula Fuisse existi-
macur perlualio illa publica de Functione, pocestace, et auchoritate POn-
citicis, de dogmacibus quibuldam scholasticisprognaca, quae mox et i
ph in luis decrecis decrecalibuSque, rE vOCanE, CONFrMARUNE, de pOstre.
noglossacores e interpreces lecurissima quadam hducia deFenderunt. Vn-
de ec Perri pacrimonium ita auctum est, ve hodie Cumia duodecies cen.
cenum millium aureorum lcalicorum aestimecur, praeter Fortuitam illamv.
suram, quam licigia e collaciones dispensationesque Pontihciis ofticia-
riis numerant e pendu AE. SuB HTainrico Tertio, Hoc eAt, AniioDomi-
ni ML. ea eciamnum e dignitas ex pocencia Imperacorum Germanix per
Tcaliam erat, re de illis anathemace feriendis ne cogitacum quidem à Pori-
cificibus videri queat. Nox Ponciticum rebus Imperatorum benignita
ce paulo amplius firmatis, quum conceptam iam animo dominandilibi:
dinem res modica nullo modo Faciarent. Primus omnium ImDerALOTUM
Occidencis Flainricus ab Flildebrando longe procacistimo viro, qui Gre
gorius Sepcimus dictus est; Cacris est incerdictus: cuius sencentiam lecuti d.
lIguot Poncihces, ratam habuere, nullis maxis caussis, quam quodinue.
licura ius iam olim Carolo, e aliis Regibus Imperacoribusque cributum
recineret, neque obsequium pexestaret Catetae Marri F. Cclelice, Praeterea
expedicionem contra Saracenos pro tuenda Syria lutmmopere dissuade
ret, quam Vebanus Secundus corivente in concilio Lugdunens summo
conacu reliquis ordinibus pertualerat. Ance quidem et Lochatiom lunio.
Fer

## Folio 102 — 1691257834:0134
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000134.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
rem excommunieatum ab Adriano supra libro primo diximus, sed iusta
caussa, quod dinino iure reclamante legitimae exori aliam superinduxis-
sec. Post Flainricum aurem duarrum Eilius eius Flainrieus uintus, qui
Parencem camen in graciam Poneiticum pro hocte habuerat, eiuldem rei
caussa Fcelehaltica communione priuarus nec ablolurus, antequam op.
presus, et adcedendum conctus. Dequare lupra a nobis dictum eAt. Frane
cum quidem Epilcopi Romani nomine quidem serriseruorum Christi, re an-
Tem e porestare RecesRcgum, quippe qui et Reges ee Imperatores Toli aue
Ferreneauc probarene, (ilibuissee, auc tulmine ferirene, srcacisrilum fuil-
sec. Illud in cranscursunon cacendum, primum ertam Flainrieum CUar.
cum a Gregorio Romam licteris cuocarum, quo de criminibus obiectis co-
ram Epilcopo cautam diceret, cum ancea de Ponriticum criminibus, qua
aur cines Romani, aut Clerici, auc Epileopi aliiillis obiecissene, non fereni-
EImperaroris auchoritare incerueniente cognirum tuisset, quod de rulga
cissima historia remporum nocius est, quam remulris sic inculcandum. Pro.
Ximo a Principibus loco celum anachematis in eos verlum, qui victrici
iam Fcelelix aurrribucum nesassene, quodilla impoluissee, auc Panctio.
nibus decrerisre non obremperassene: quin es Epilcopis permillalicen.
cia, re Eccleharum, aeque etiam singulorum Cacer doriorum redicus censu.
ra anachemaris extorquerene. Quod adinuelticuram arrinet, Lareor equi-
dem satis auare eam a uleis Imperatoribus exerciram Fuisse, acque inde
Poncilicibus occationen: de illis rindicandis relictam. Dux quidem mi
nus inigua rideri poruisset, si tam parce e benione nullo quaectus respe.
au Poncilices Epileopacus ee Abhacias clocaRene, quam auare ee Cu.
Pide Principes aliquor illas rendiderane. Modo cum orbis clamet, nul.
quam ec nunquam auarius exercitas investicuras fuisse, quam nocro lae
culo, neque pluris inquam constitisse myeras ee pallia, tanto Audio po.
cunix re Cardinalis Volaterranus scribere non sicrerieus. Omnia Roma
venditari, nihilque necari pecunia: Ouis oro Principes illos accuset, quod
bellis) maxime cransmarinis exhaulti exrenuatiue, de bonis Eccleliacti.
cis parcem sibi expensarum cumpeuum que relarciverine, quum idem e
quales illorum Pontitices fecerine, ee hodie Christianistimi Francosal.
lorum Regesreterum more Faciane, quories e re rilum fuerie, ab omni
ordine cleri cribucum nullo retragance exigentes: quis, inquam, divi.
noiuri, quo illi nicuneur, concravenire audeaE: quis negare, auc eius
praeleripeo recalcierare, quod omnes animas illorum porectaci genora-
li edicto subiccir: Illud constat, minus decessisse Ecclessis ee monasto.
riis, cum in Principum Germanicorum manu ius illud recus contirma
eionis exicteret, recunque cum grassancibus renancibusque Pextulibus,
nequo rancum fuisse Fcelehalticarum pensirationum, quam hodie cer-
nimus. Non culissent enim Imperacores, ve orii Caginandi gracia can-
cum opum ex alienis Ecclesiis sibi corraderene pileari Ancistices, quan.
cum poltea Papx indulsentia incerueniente Cur iuris FCCeTUINE. Ad RU.
dolphum reuertor, quo regnanre munia prope omnia Ecclesraltica quae
Rui deleruierunt. Epilcopienim luis sedibus non contenti, alias occupa.
Funt acrationIS Pratextu, mox ricarus luos ae locum cenenti.
tulum exemplo à trusalicare ex Partimonia ad oves de rapinaM COHVET.
in centus luos annuos pacochiarum expilationibus ditaverE, reperco cum
bus, qut Pocillimam redicuum cua o aoe I CeteM, qubd
suxerena Canonicis relue metle Cou lenguetent; qui e iph Pra

## Folio 103 — 1691257834:0135
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000135.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
lOMYS TE R X
e admo ineporacionis fuco. lonse omnium nocentisimo; quo tane
rniversa ruestris alimonia cum Choriepileoporum, cum eriam paupe-
rum Dicecelinorum in colleria ee monasteria, polthabica parochiarum
dignitace, concestic. Porro ex monacteriis P pilcoporum auaricia lape
molesta tuic, coempris ridelicet, auc in praemium concessis Aduoca.
tiis, quae polt Arnulphimorrem miro de ipla quactui patuere. Constat es
Abbaces ambicioliores (aepe mucalse caenobia, nec line larsitione impe
erasse, re Abbaciis pinguioribus prxehcerentur. Ance enim diximus, nun-
quam ita sui ruris monasteria tuisse, quin Aduocatos rel Rexum rel Im-
peracorum nomine millos terre cogerentur pexecipua illis cura iniun-
cta, ne quid derrimenri caenobia vel lua iplorum, rel aliorum culpa ac
ciperent. Ilorum isicur cum cerra quaedam et liberalia quidem Cala-
ria Regum iussu constirura eRene, Factum eA, ve et hac a parce prastan.
ce cupiditace repence ad luerum ex Farinam decorra Fuerine, quae antea
non nili diligencix rigilancix que pacuissent. Empras autem constat d
Principe, vel ab eodem in benelicium (re rocabane) acceptas, qua
paulo lagacius exercieae plurimum emolumenti afterebanc. Non modo
enim ab Epilcopis, Ccd a Nobilibus et Abbacibus eriam, qui alienas Ad-
vocatias incerdum coemerune, magno quaectu lxpius administracae lunt.
Ouare Abbaces plaerique ex ipli parandis diviciis incenri, Ced ee indignum
racihorum insolenciam ferre, qui riam sibi opum ausendarum, adcoque
regni insticuendi occalionem praecluderent; Aduocaciones Principum
decreto consticuras, quas vulso Aduocarias rocabane, grandi pecunia re-
dimere, acque hoc se iugo in cocum eximere perrexerune. Triex cum il
lis Regum crane aulx, ec paculis horum auribus abusi, cancum his licebats
quantum dudumi nostracium Principum clementia ex bonitare P piscopi
abulituissene. Proinde e Abbacibus illorum indulgentia permissum, veo-
nere Aduocaciarum liberacirel ammannos constiruere, vel euriae (quosro-
CanE) Masistros; qui abbacum dicto audiences essene. sutroxarenulloim-
pedience liceret. Advocati, hodie rulso Turores appellaneur, quibus er-
iamnum monasteria non pauca rarios quidem. led graves tamen ex ma
ouos reditus pendune, alicubi ee equis cerro numero missis, qui mona-
stico pabulo laginentur. Nostra xtas Abbaces ridie, quipostredempram,
verocane, Aduocaciam, e omnimodam libertatem indeptam, canta 0-
pumcuendarum es seruanda dicionis follicirudine commori, ac velucper.
culli fuere, re parronis non modica pensicatione allectis; perperux lele
rurlum elientelae hdeique volences submilerine ee manciparinc, larius ar-
bicrari hoc modo partis rebus consulere, quam alcam illam ludere; quae
dicissuna caenobia non raro ad exrremam inopiam redegie. Lam e l’aro-
chiarum praebendarumque (Ve rocant) postessiones, collationes, inue.
lticuras rendere, mutare, praeterea seruata redicuum parce locare, Ro-
mana sedis exemplo, Clero omnilicebat, rique adeo licitatis sacerdon
eiis rnivexsis, re parum incerim cura estene, quae iure patronacus defen-
debaneur. Ouxe res tamen erins Alpes adeo licenter exercita eA; oc:
cupatis videlicer alioque cranslatis eollegiorum coenobiorum que redici.
bus, realicubi rist superesset, quod horum alimonix, qui lacris peragen-
dispeafectiessene, susticeret. Mlalecum, re semper, audiebat simonix no-
men; quum sinioniam incerim omnes tulla Fronce e prohterentur, et
exercerene, re mirum rideri cuipiam polset, qua de caussa pestis il.
la nocencistima cancum sibi licencix rindieacit, cum apud Luicpram.
duru

## Folio 104 — 1691257834:0136
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000136.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
104
a ML A N N LC L
dum lesamus, Loannem Ponciscem cempore Orchonis Primi a Presbore.
ris suis Cardinalibus in concilio praesente Imperacore veluri criminis ac.
culacum Fuisse, quod precio accepeo EpilcoposFaceret, gnun nemoigno-
rec, muleo leuius esse precio accepeo Lpileopum Facere, quam lucrirespe.
ctu rendere Epilcopacum e L. celclarum redicus in quaeltum illis conce.
dere, qui longe essent a cura omni animarum alienissimi. Ec s vel maxi-
ne esene quales esse debebane: camen simoniaca pravicace polluci in
laxum eE VOlUpEAEeM ECCLELIAEU BBH COVCPEEFENE. ExIeranE enim
non ica pridem bullae ex ribes quae ad ocium e lurum nacis hominibus
copiam faciebane, occupandarum Ecclehiarum, quae mensae Ponciticis,
ve vocane, vacallene, quoad summam redicuum annuorum crecenris qua-
dringencisre aureis nummis astimare possene, amplam videlicer praedam
paucis in salcibus facturi, quam nemo tamen sine magna Fceleliarum ca-
lamicate assequi postic. Proinde non ica pridem Flelueria nostra Frequen.
tibus in Comitiis Canxie, decreuieque, re proximo in amne mergeren-
cur, qui id gonus pestiteris bullis grassari inera luam dicionem auti fuil.
TenE. Verum hxec omnia recunque indecora, fuco quodam beneticen.
cix praestandae rerebantur, necalienum esse a religione videbacur illis ora-
ciheari, qui rel de Regibus (nam _ Regesidem ertOr cenuic) rel de Pon
tificibus bene merici, rel MaXIIE MCTIEUTI VIdLEFENEUT: quae lane simula-
eio in hunc rique diem ita simonix parrocinata est, ve 2b illis eriam non
aduercentibus probaca admissaque sic, qui nullis non libris ex liccerisno.
men ipsum simonix craduxere. Nam ec generi, d vircuci, e dignitacis c.
rudicionique hactenus indulsendum quorundam opinionivilum est, reil.
lorum in Graciam palam tuerie ab xquo _ justo discectum, concessum.
que, vernus aliquis mulcis in locis Episeopus ave ABBaS, inultis in Eccle.
hIS PEXPOSEUS, Canonicus, PlebanUS, ad do e SacellanuS FaCtuS, rebus suis
priuaris manifecta simonia consuleret, nisI IILC (IOMIRM NON exerCCE, qui
rebus laeris ad tucrum ex quaestum abucitur, et simoninei habendilune, qui
PTODECUNIA ACCCDEA rES TACEaS LargIUHEUE _C vendunE, guuM CONTTA PC.
crus Apostolus simonem Maoum hac maxime caussa reiccerie e damna
ric quod lueri Audio rem Caeram in se cransterri cupiister: quanquam eam
teus crimmis Fuisset Apostolus, si pecenciipsi e pecuniam ofterenci, rem
Cacram vllam cribuissec, quam reus erac Simon, qui lenis rei iactura quaestum
ingencem ambiebat. Perinde enim reus est, qui rem Cacram abusui con-
cedit, acque ille, qui ea concelsa ad suam Farinam abucieur. Supra aurem
a nobis dictum est; hanc pestem Sacanae consiliis ciro in Ecclesia noce.
re caepisse, excerum noc nocentiorem factam esse proximis laculis, quo
induloencius admissa est. Armorum Rudium, in audicam que receribus bel-
lixerandi raesaniam EpI(COpi sero sibi arrogarune, ac primum quidem Ar-
ma(quod quidem (ciam) nostri, hoc est Germanix, Epilcopi, deinde et
Icaliae Poncifices Germanorum hominum exemplo adducti, licencissime
ehctecere, ooretuaue cans cu a cede e Canguine alienos FuisseVr-
bis Episcopos, quam diu Imperatorum cum Occidentis, cum Orienris di-
snicari ee auchoriraci delatum fuic. Nox ingo abiecto, gnum aliud in Vr.
be regnum quaererene, nec iam amplius parendum Oriencis Principibus
Tratis sererentur: Pipino enim ec Carolo Marcello vaere eius apudFran.
eos dominaricibus ea rario ricionis quae lica cA ab vebis F pilcopis CFCB0.
decreuissene, de bellis armisque cosieacum est, sed Falibus, qua nONprO.
Priis, led alienis ee lumpeibus e aulpre uus tensons oocenedDe.

## Folio 105 — 1691257834:0137
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000137.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
Ein Secundo ec irem Tertio, re aduersis rebus agicati R eoum operam adiu-
cricem imploracent. _c hc ad atma excicarent l’rincipes, quorum beneuo
lenciae sele concredidissene. Ad quem modum Gregorius Secundus Anci-
pharium L. OGobaedorum Regem aduextum Leonis Imperaroris F. XarchOS:
Nec mulco post Scephanus Secundus in Galliam profectus Pipinum Mar-
celli Elium pacrem aucem Caroli Magni aduersum Ristulphui Longobar
dorum Regem cuocauit, a quo Aistulphi exercitus rictus e oppressus est; et
defuncto P’ipino Carolus Magnus ab Hladriano P’oncihce aduersum DCs
derium Longobardorum Resem ob crepta quaedam Romanis oppida exci-
catus est. Ouobello Delideriusrna cum Alio luo Adalsilo opprestus regno-
que corlaeculis celebri privatus elt. Occho quoque Primus à Pascinali Ponti-
hec aduersus Berensarium in Icaliam rocatus cum represit, ee denuorna
cum coniuse in exilium relesauit. Posterioribus aurem P’ontiticibus cum 2.
prisiam et oppidis parrimonii praecextu per lcallam porici ehlent, hocam-
plius audaciae accesiE, ve e de luo armaret milicem, nec iam alienis, sed pro-
priis auspiciis bella SCrerent. Primusq omnium Pontiticum RomaROruM
Leo Nonus ancea Brunorocatus, aduersum Nortmannos, qui le auchoro
inasro Apulo consederane, cum exercitu esrellus, rictus praelio ein fugam
verlus est, plus mille annis post passum Dominum. Panto cempore eriam
MOTUI COrFUPECla ROmaniS ANEICtibUS INCFUCNER MANUS FUIETC. L FaE aurem
Leo natione Germanus, Familiae Comitum Dagispurgenlium, primum
Tollensis Episcopus, deinde Romanis pecencibus ab Flainrico P’errio in
Poncilcem delionacus, rir per omnia spectaca probicacis sc simpliciearis in-
Rocuae, illoq quem ex luo ss Fcclelia nomine concraxienaeuo indignus. Pri
ma enim omnium Pccleliarum Apostolicaru e Pola Romana Fcclelia hoc
probroa (perla ec infamaca est, quod de Christilege, ee Apostolorum doctri-
narecerumque omnium Eccleliarum disciplina neglecta, exercitus parares
miliciam ingredis luisque auspiciis ee lignis cum horte conAigere aula Fuerit.
Costacaurem primos ex Gerinatis Fpilcopis haud alicer belligerase, quam
quodcum Resitsus tuis _ Imperatoribus aduer sum in Edeles, vipore SataCC-
nos vel Hlunnos, nec armaci ips, nec armatis copiis comitati profectisunt,
sedmemores eriamdum professionis sux relisionis magis, quam armorum
Rudium eueri, piisq quam ricoriis contiliis adese Pcincipibus magis lacage
bane. Verum breuihonestae rei specimen manifesto abulu est cocaminatum,
e ad clexi etiam progressum rlcionis Audium, proclive quidem in omnem
perniciem in sence pralertim ad armorum glotiam naca. Sed cum primum
maxime obcinuie, quum doctrinae ex religionis cura langHenEO, ExCuli CUEX
sele commilere, qui mundum _ (xculum abiuraranc. Regue reinam quibus
dam ex nostris errorilleira innocuisser, re se Philolophorum non Apostolo-
rumimitatores Factosincelligere poruissene. De Philolophisenim quibus
dam legimus, quod simul e lapientix studium, ex rei milicaris scienciam pro-
Feli Tuerinc. P’excipuus AEChicaS ille PATeNEINUS FUISEMCMOEaTUT, quum
concra Apostolus Paulus Christiana milicix ancesignanus, haud alia arma
norit, quam spiricualia, nec aliam vllam functionem prohceatur; quam dis-
venlacionem mssteriorum Dci. Similem ad modum Monachi Fecentiores
illorunomina utane, quossux factionis mylteriis imbuune a LaCranE, RO-
manosimicaci, qui ex adapcando Se manumitrendo (a pe mutarunt nomina.
Namquod Perromucatum esF d Christonomen, ea causa Factum eR, VeFun-
ctiomseus conaio _ praecellentia indicaretur, non re exemplum darerue
alis mucund homina; qui miliciam Chvistietlenc in srelli, lonseminus tris

## Folio 106 — 1691257834:0138
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000138.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
106
c
N I
qui à Christiinsticuro ad numana invenca et laqueos defecissene: eth dioni
mihi rideantur, quorum nomina bapeilmo luscepta mureneur, qui ba-
peilmi roconon concenci sidem Christo datam violane, eiusque iusorcie.
Atohumano sele iugo subiiciune, ec armis spirieualibus exuci humana pa-
noplia sese aduEFTUS CAEHCM BE SACANAM UNIUHE. LX GERANIS autem P.
piscopisplus laris bellicolis Brunonem Flainrici Primi silium Colonix A.
srixpina Epilcopum, pestimo exemplo es pastorem ee bellacorem egissele.
simus, exculabilem quidem quorundam iudicio, quod paternis rehuseu.
endis operam nauaric. Sed operam rel parencibus nauacam (criprura veri.
cas damnauie, quando cum Epilcopiparribus et ofticio pasnac. Occhoni
primo Brilacum obsidenti muler Epilcopi affuerunc. Sub Ochone aurem
Secundo Abbaces etiam milicarune. Hlainrico Secundo imperance W eru-
herus Episeopus Argencorarenlis collecto Alemannorum exercitu aduer-
lus Burgundiones pugnauic e ricit. Sed omileram rictoriam, quam Lpi-
Scopi, hocest Christi ministu, ee apostolorum succellores, non sine vl.
ciorie e languincreporcant. Cico quidem lese de tactionum ec rebellionis
LociosFecerune Epilcopinostri, Ponciticum arcibus lapenumeromirismo.
disinuoluri, nonnunquam interfecti, de cum leuispaena cHec, luis sedibus
depulhiinque exilium relegati. Sedrariora tamen armorum ee serendibel.
liexemplacrane, donec auariria ee ambicio opes Eccleliarum ee monalle
riorum Germanix lux libidini erranndique lubiecerunt. quod poltremis
illis saeculis accidisse supra est dictum. Ouemadmodum enim peltesiam
ance anobismemorata in rerum FCclelialticarum admnistratione prope
omnia Curtum deortum que iactarune, ita Furorille belligerandisildem de
Pestibusproonarus adeo lese Cumma incemperie de Ppilcoporum et Abba.
cum animis insessic, re e Fpilcopi incer se commissicladibus luis Catarum
eriam e Resum Forcunas involuerine. Ouod quidem in Icalia trequen.
eius ee mmaiori cum damno piecacis factum constac, quam Germania vn.
quam experta fuerit. Oux ec ipla tamen intra annos crecentos Epilco.
Pos videre concta est cum Abbaribus quibusibet de caulis tanco vicio
nis Audio commissos, re de oppida exusta et arces dirute deiectae que, ad
haec e villa incenlaasriquepraeda, isne, terro raltati cernereneur. Pari
modo ex in subdicos nonnunquam arma moca lune, nec rrbibus partum
auc pasis, quorum mcenibus camen et sepris collegia e monacteria con-
cinebancur. Fidem Corrastis apudisnaros temporum luperat: sed docer.
cacamen c hronicorum hdo convincicur nuperrimis saeculis Epilcopose
Abbaces Frequenti nobilicare, praecerea ee leruorum de libertorum arma-
ea manu instructos. Regibus a Imperatoribus sipendia meruisse, redi-
cibusque e privilesiis donacos (aepe rediisse e milicia, rbi res prolpe.
re seltae Fuissent: contra rero aere alieno mire scauasse Ecclelas, (I aue
morbo contecti, auc in pusna cali, auc curpi aliqua fusa clapsi FuiAenE.
Cuius impudencia CaULAS CHI MOTUM S TemPOruM praUICati, Partim
etiam Nobilicari nimioque oblequendi Audio debemus. Temporum
vicio Factum est, re quae reipta nec decora, nec honesta, neque pia el
Senc: camen rlucuincence. et quia lummiriri cadem ausi Fuissene, ab ho.
minibus inconsideratis pro honestis decorisque admilla ee habica lunes
maxime rbi relisionis rnenda rerinendaeque tuco aliquo commendata
Fuissent. Nobilitas aurem collegiis _ monalteriis praefecta haudrarorum
receri lua rircure, cum eciam disciplina monaltica neglecta, adhaec e ge
neris clacteuditre pocenciaglC, de CoBnacocu attinium que auchocilate
La

## Folio 107 — 1691257834:0139
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000139.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
EOUYS YFREIN
nimata, hoclicere sibi perlualic, quod haud raro parentum, quod cognato-
rum, quod aftinium consilia insestistene. Nam re animos ad arma de vlcio-
nem nacura pronossileam, lacis constat Nobiles quoldam, qui amplx co-
suacionis essene, non minus aerate illa collesiis de monalteriis nocuisles
quam cildem Mlaiores lui protuerane. Saepe enim ad arma de ritionem ex-
cicatos fuisse lesimus non Lpilcoposmodo, sederiam Abbates, tieillos, qui
neceslicudine aliqua sibi essent coniuneti, deseruisse riderenEur. Nec atri-
nec Forcasse meminisse, quanto illa suorum damno milera calamitare no-
xiam illam ambicionis aleam lulerine, quum inclinata iam disciplina ad
titulos et honores et opes animi prope omnium converh riderentur, ne-
que aliud essec relictum E Celehis praecer habiEA e anniverlarias qual-
dam exremonias, quarum rum qualemcunque hodieque durare vide-
nus. Cuperem autem admanum elle nobis, quod illorum querelis obii-
ceremus, qui coenobiorum praecipuorum Cerinanix relipionem in domi-
natum; disciplinam aurem in luxum ee ocium, postremo et caenobiaipla
inpalacia converla esse clamare non delinune, interim de Regibus e Im-
peratoribus magnam parcem culpa cribuentes, quod et in bellum cuo-
carinemerentibusque stipendia numerarine, adhxc hidem operamqueil-
lorum domi militix que experri praeposteris quibusdam oblequiis sibi de
uincire conaci Fuerine. Vehementer enim ee illi impegerune, dum protel
sionis condicionisque, aut (re rerius dicam) Porris luarum partium oblicis
Mammonae seruire ex hominibus, quam Deo magis obediremaluerine. FII
sucem dum ad hunc modum merencibus et errancibus quidliber linciudi-
cio e d serimine obculerune, riculis etiam ex honoribus collaris, qui prae-
terquam quodministris F. Celelarum ofterri donarique nec debenenec pol.
sunc, in monachis primi illimonachilmi authores, quos incer Diuos e indi-
reces numerane, nulla in parce velagnouissene, veladmisisenE: quippe qui
hoc prove Colo praeconio orbi commendari lune, quod omnia dereliquil.
senc, e Chrictum esene lecuri, quod A vera TunE, quae de parrum suo-
rum vicae incescirare e morum Canetitare, et in primis laeculi rerumque
secularium cura eam concemprim habita reculerune, et liceris manda-
runc, quae nominarim receusere lonsum Foret. Nihil dubium est, quin
vel suorum parrum ex fundatorum, quorum tamen divinicarem Fectis
diebus miro Audio ccremoniis selectis renerantur ex celebrane, confel
Ia ( reuini(CanE) de dicta sencencia caussam omnem Cuam amisturi, et 2-
nachema omnium lonse srauistimum excepruri efene, qui tam longe
ab his dissentiunt: quorum camen nomine de turcla quicquid cenenE,
SerunE, agun d latagune, cuencur de detendunt. Ouim imo illud inso-
lenei curbx obiecturos nullos dubito, quod loannes obiecic pextractistus
dais: Ne coeitate quidem hoc vobis vile futurum, quod vatrem habetis Abraham,
ecc. Dionum erso admiratione, quomodo Factum lic, re postarioribus
omnia oblata recipere rendicare que libuerit. (inc omni relpectu lorris e
condicions, cum maiorestamen lui lenicula, de quae inoften sa relivione ad-
mirtere poruisene, respuerint, maiora aurem cum inculatione reculaFinE.
Sic Christusreonum, sc Apbstoli honores indebitos pecuniam et munera
retucarune. FF memarabile sane est dictum Columbani Scori, cui prope
primas à Benedicto monachieribuune, qui Sigilberco seniori Australiorum
Regi nihil non offerenti ita respondie: Dur nostra reliquimus; ut secundum
Fuancelicam inssionem Dominum sequeremur, non debemus alienas amplectidiui-
bias, nis forre praemaricatores serus Domini mandati. An aucem rllum abbacem
reIE

## Folio 108 — 1691257834:0140
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000140.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
recerem rlius caenobii adducere possine, qui ance annos crecentos Prin-
cipis nomen alidire, nedum adinictere auc arrogare voluerie, ips vide.
einc. Constac equidem meri imperii rurpacionem recencem admodum
ese, et nuper publico morcalium errore illis admistum. Vecustior est di.
niciacum cupiditas, Rudiumque opum monachis propemodum cornarum,
Sed e ipsum non solum reiectiim a parribus; sed etiam adeo veritum, ve
B. Gregorius ionachum esse negCE; qui possessionem in terra quarit. No-
Ari lanc nesare nequeune, ita maiores luos annis crecencis proximis a pri.
morum pacrum insticuro e disciplina defecisse; ica opibus, riculis, ct-
pcionibus, dominacu protestionem Cuam orauane, re reipsa Christo re-
nunciase, e laeculi curam amplexi esse rideaneur. Nili Forre rerosimi.
lecs. Episcopos esse non eos modo, qui rerbo palcune, e Christi my-
Aeria Ecclesiis dispensane; sed eriam illos, qui honore lublimes myeram
serune ex pallium: Monactios aurem Abbates non illos modo esse, qui
subiecti Episcopis laculi curis nuncium remilere, sed illos etiam, qui
mero imperio praedici restem ex nomen cum pedo et mychra recinent.
Fuic enim cempus quum id genus erraca e abulus in Feclesiam subin.
Sresos legicime congregata Concilia LEPTIIEFENE et COCrCCreME, nulli
rei maxis incenta, quam re recusta, et a Panctorum paerum restiviis de
ductae disciplinae consuleretur: id quod crecerum conciliorum innume.
ris decrecis e Canonibus norius cl, quam VE FCFeErO SIE OpuS: NeCC.
nim doctrina Colum. Sed ee morum ex ritxe rario habica est in Synodis an-
eiquis, curatumque anre omnia, ne quid Ancistices comimitterene, quod
in exemplum crati, auc aliqua ex parce oftendere Ecelelias posset. Ha-
buece quidem concilia Poncifices posteriores, sed rara, ex in vrbe fere
nec more reteri celebrata; quum iam cum decretis mandatisque homi
numi omnia cribuerentur. Consuebane enim Episcopi et Abbates haud
aliud publice cacuentes, quam priuatim sensisene ee proballene, prio.
rumque Ponciticum relimpia praeiudicia pro scriprurarum oraculis habe.
banc. In ore quidem illis crane scripeuix _ Patres, Sed reipla nihil non
decretis Pontitieum, guae uno iam ee aliero (x=ulo mire inualuerane, dil-
cuciebatur. Excac apud Vesperpensem cestificacio Adei; quam Pascha-
lis Sccundus Flainrico Ouinco imperance in Synodo Laceranenti Face.
re conctus est, inlimulatus scilicee, quod Imperacori Flainricoiusinvecti.
cura concramaiorum; Crerorii scilicer Seprimi, et Vrbani Tercie, decre.
ca corroboraser. Oux digna mihi vila; quae hoc loco referretur: Ad hunc
aurem modum habec: Amplector omnem diuinam scripturam veceris ex no-
un testamenti, legem a Moyse scriptam; es sanctis Prophetis: amplector qualior
Fuancelia; septem Canonicas existolas cloriosi Doctoris B. Pauli Apostoli. Sanctos
Canones apostolorum, quatuor Concilia universalia sieut quaruor Euangelia, Ni
cenum; Ephesinum. Constantinopolitanum. Chalcedonense es antiochenum con-
cilium; es decreta sanctorum Patrum Romanorum Pontssicum, es pracipne de
creta Domini mei Papa Crecorii Septimi, es beata memoriae Papa Vrbam, quae ipst
laudaverunt; laudo, quae ipsi tenverunt; tenco, qua consirmanerunt; confirmo, qua
domnaverunt, damno, quae repulerunt, repello, qua interdixerunt, interdico. qua
prohibuerunt; prehibeo; in omnibus; es per omnia, es in his semper perseueraba
Flactenus Palchalis a Ccripturis quidem ortus, sed pexiuciciis obrutus, in
craciam Concilii contolsus est Roma circicer annum Domini M C X LI.
lacis innuens; quo in lococune temporis placita Pontiticum habica Cinci
qua lequencibus camen laculis lotise maiore relisiorie recepta e obser.
U2Ca

## Folio 109 — 1691257834:0141
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000141.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
OM
F
Uata FuCrO. Cacerum de disciplinx emendatione ne rerbum quidem po-
Aremis in Crnodis reperias, errams sinc; qui horum temporum Papis
neleio quid cenlurae in mores es vicam quorundam eribuane: verum qua
auc qualis illa fuerie, ne verbo quidem exponune. Hlud constat; ejiis
vindicandae ee retormanda muleam tidem nostris Fecisse Poneitces, quo-
ciesnecessitas aliqua ita rreebae; re ad opem Principum e populariumi
auxilia Forec retusiendum; neque alia magis arce publicam orbis que-
relam consopitam, quain concilii polliciratione, in quo de disciplina
Eceleharum cognolceretur. Innocencius enim ille; qui poceltaris pleni-
cudinem sibi de iure ee supra ius dispensandi arrogauie, Cum rebuIs CFAN(
marinis rroencibus lub Orchone Ouareo bullis quaguaversum missis Chri-
Aihdeles ad recuperationem terrae lanctae inhoreatus esset, dubium, su-
dione piecatis, an potius in caussa sux commendarionem; quo inaio.
re tauore aludum felsis extraustisque Fcclesis insinuarer, ingenue confes-
sus est, suorum temporum Racum generali Ecclesixe reformarione indi-
oeres de in hoc cerro se Futurum re rniverx Ecclesixe retormationem
allequeTCEuE. Promisie aucem illius bulla (vEciuS Verbis VEaE) Conepliuii
generale; iuxta priscam consuetudinem sanctorum Pacrumz in quo vi
ria extirparentur, vireures plantarentur, excessus corricerentur, mores reformaren-
tur; haereses eliminaremur; sides roboraretur, discordiae sopirentur. pax stabiliretur;
oppressi invarentur, aliaque id genus, quorum Vespersensis meminic, qu’e
nec ab ipsornquam, nec ab aliis, quod sciam, Poncihcibus postea ser-
uata auc praesties fuere; Exspectaca quidem in Constanciensi ex Basliensi
Spuodo. Verum _e hos caetus ica nobis Pontiheum ambicio involuir, de
sulpensoS FenUIE; re pexsticetie Forcasse nunquam conctos; quam cantis
sumpcibus factos paruo cum Fructu dimissos, ne dicam contempios fu-
ille. Duod si tancum solerriae risilancix que publica pieraei Rpiscopi il-
li adhibuissene; quanicum privacis rebus autrendis Babiliendis que adhi-
bueruine; profecto minus hodielaboraretur, minusque tumulenum e pe.
riculorum illi sencirene, quibus cum riciis corrisendis e inoribus vindi-
caridis perpecuum certatien est; quique hoc rnutn rroene, re Ecclesin
Christi ad normam veceris verxque ec indubicacxe relicionis recormé.
tur; quo deinceps artica vireure, de ortamentis vere Christianis speci-
inen illud Aposnliex synceritacis referre, luoque le modo de ordine con-
cinere possic. Aore enim relingnimus, qux lonea nobis consuetudité
commmendaneur. Perdishicile est, illorum errori occutrere, qui e opum;
et porencix estimacione dignitacom, adeoque relisionem Lcclesxe me-
eiuneur. Capirum enim, tioc eR, summmorum Ponciticum velsis, non ex-
ehiplis modo, sed etiam documeneis nactenS COnHrMATI SUNE, quI sua
tam obstinate detendune, nec ionorant P’alchalis Secundi sencenciam;
qui in Synodo quadam Romana (Sicuc Vespersensis sexibit) Episcopis
honnullis ob concempeam Flainrici Ouinei limperacoris auchoricatem eil-
mulcuancibus in hec verba respondic: Eccl sa primitiua Marirrum tempo
reftoruit apud Deum, es non apud homines: dem ad fidem conversi sunt Recess impe-
ratores Komani; Principes; qui macrem suam Eoclestam, peut boni filii; honestaue-
runt; conferendo Feclesiae Dei praedia  allodia, saculares honores es dienitates, re-
calia quoque jura es insienia, quemadmodum Constantinus, caeterique fideles, e ca
pit Ecclesia florere tam apud homines; quam apud Decim. Tlactehus Palchalis;
cuius lencencia ica postea obrinuie; ve xtas nostra etiam Lulios C acapHra
los ee Alexandiesnihil non auderices ihspexerir. Reque rcinam cordiette
illi

## Folio 110 — 1691257834:0142
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000142.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
illis Poncisicibus pocuisler, quodcam Adelicer Crn is ers monuie de huius
mundi diviciis, quod nemo duobus Dominis Scruire postic, nemo Deo
seruire e Mammonx, ex Facile gloriam ab hominibus quaelicam abiecil.
sene, nec ad illa semeliuraci Christo respexissene, qua ipse Dominusnon
doctrina modo Frequenter reperita ex inculcara damnauic, sed Fuga etiam
decestarus est. Ecdecuisser alchalem, repoce lummum Poncificem, me-
morem esse rerborum Christi ad hunc modum Pharilxeos exstimulantis:
VOS ES TFS, qui instificatis vosipsos coram hominibus. Deus aurem nouit corda
vestra, quia quod hominibus excelsum est, abominandum est coram Deo. Nun-
quam ergo ex aquo coram Deo ee nominibus Ecclelia Aorebit, cum quae
apud homines Aorene, apudcum Christo rele Rorere nequeant. HIo.
moridetin facie, Deusiudicar in corde. Floridam rero Fccleliam Fateor,
sua ad hunc modum cum saeculi Resibus non gladium modo, sed hono-
reseriam ex dignitaces communes haber, limulque es laecularem de spiri-
tualem Functionem non modo contulo. sed etiam converso dispensatio
nis munere rindicat. Caecerum C acholica sic ex Apostolica nec ne; idin
medio quaerendum relinquimus, dummodo cerrum habeamus, hocpu.
tiorem ex linceriorem semper tuisse Ecclesix carum, quo recuctior suit
honoresque e opes concemprim habuit. Deceriora aurem ommia P’on-
citicum placica ex insticuta habita, quo recentiora esse dignolcuneur. Ve.
rum de opibus quaesitis e ambiris honoribus plus latis dictum cA. Quod
ad doctrinam arrinee, ita proximis seculis prope omnia Collegia e Mo.
nacteria Crermanix detecerane, re nisi cesfacionem illam publicam de iner.
ciam nostris hominibus indionam opcimi aliquoc Principes recenter insti.
curis Academiis emendassene, hodie non artibus modo honectis omnibus,
Sed liceris etiam de linguis, quas veteres Ecclesix tantopere excoluerun.
in eorum careremus, vique adeo Facali quodam recerno circumventi, e
ad luxum ec ocium lua omnia converrerune, qui relisionis doctrinaquo
excolenda nomine iam olim fundati donacique fuerune. Jam vecandem
finiamus, necari non porest, quin in denla illa cemporum caligine e plus
quam duris ac barbaris saeculis Ecclelix Cermanix non paucxe lummos
riros Antistires habuerune, nec Abbares canobiis detuerint cam pictare,
quam doctrina e cruditione praestantes. Sicuc enim in aspero aliquolen.
cicecoraro videas ita omnia spinis d repribus obducta e impedira esse, quin
e Aores passim de odores emineane, ita tenebrx illae profundxe irnoran-
cix quancumuis aerx ee crasa adco F. celelias nostras non oppressere, quin
riros luis omni rircucum senere probatos ostenderie. Quodiplum ee de il.
lissencimus, qui hodic rerum poriuneur. Sunc enim mulci, qui non priua-
tomodo in caecu, sed aula eriam ex palatio adcorel opum aMuentia, vel
rerum domesticarum splendore, relineorum vila auenominis, aur lunctio.
his sloria non cansuntur, aue insolescune, quin vocis omnibus cupiane
caulam reritatis, qua cempore tam longo sepulca iacuit, cueris ricamque
e disciplinam eorum, qui se Christianos prokcentur ita componi, emen-
dari, retormari, re a primaua illa puritace rere lanctae Fcclesiae Cacholi-
ea quam minimum distareus. Duo sensu de Abbares quoldam duci et
abundare haud dubicamus, qui oblatos cum annis mores exceperunerl.
la tua culpa, quandoiam conttel pala mulca esse a receribus quibuldant
pacribusrelisionispraecexturecepta et admista, quae ne probari quidemiu
Aa vila causa queane, nedum desendi aucrerineri. Quod ad Monachosat
Cinet, cot scclte vattebalod, dem pioeritosteneite video, quodtentiidoat.
timllo

## Folio 111 — 1691257834:0143
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000143.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 13 lines, status machine
P OMRS PER ZENS.
simus Fralirus quando dixic: Bonos monachos Feclesiae esse ornamenta Maloscar-
elle Monachi, auic boni rideri queanc. Nobis denique, qui noltris attecti-
buslocur darrius, ec hrumanis consiliis omnia perimus, nec ad dimina relo-
cimus, quio de cerris e indubicacis, e xecernis nicamur ee haereamus, rure-
nic, quod omnibus resnis luo roborenixis ascidie, quod a sencili Poeta(ceis
Proxhecam dicere malumus) dictum est:
Damnosa quid non immminuit dies.
AEtas paremum peior avis iulit
Nosnequiores, moxdaturos
Procennem vitiosiore.
imoa: conqueltus incerim perquata pallcos cMC LCa HOICA, GuI reEL
RR

## Folio  -  — 1691257834:0144
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000144.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
i
ounneion sionte
  .  1         . 1        t   tti

## Folio 113 — 1691257834:0145
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000145.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
s
DBITIODES
ACHTIMC
VI C ONSV LIS
AR A OINE M _L LCLI
QYLF ATV M.
ADIA
BTNG FR
R A RA T ZO N ZS NuerUS F
nt
DToN Rheni ex Danubus apa Ecclesta Christana.a r
plucuum erant lignea; sine omni luxertlui ornarus
curatineq maona structure elegantia. Luiusmodi fuie
illa ad Rixa Danubii in Norico, cuius Pugippius Ab.
basin rica S. Scuerini teminit. Nec alia cempla Diis
uis exstructa a Germanis. Na V elleiusin Gallicahisto-
iadc DC2Cita, quae Augustx Vindelicum cultas scri-
II; Cuius templum ex lieni barbarico ritu constructum. _C.
 hibarico, id est Germatico. Nam Germanixat ezo-
xlu Barbari dicti, read Sidonium notauie Loannes Sa-
varo d ad Finhardum Melchior Flaiminsfeldius Goldactus, invenis ex vera
nobititace, id est. rircuce, ac morun probitate, ee omnium oprimaru arrium
ac d Cciplinarum cudiis ornatistimus, qui ec Cuperiorum locorum; cum hos
libros rraocioli perlegeremus, meadmonuie, e alia plurima in his additio-
nibus nostris, qua esprompeicudine, suggessic. Vcestillud circaannu Dom.
ccce caepisse lavidearem pla a Christianis ex aedificari. Ouale Fuicillud Bri-
sancii ad lacum l’odamicum à 55. C’olumbano ee Callorepurgacum, rele
sicur apud W aletridum e W ertinum in vica Callis apud Rapertum quoque
CaD. 1. ec Theodorum in vica S. Magni. Ouale _ illuid Kirchbergenle, cuius
Thomas L vrer e Felix Fabri originem cradidere.
Sub Palenriono ejus nominis Terrio. ) Subhoc enim Germatios Rhenuerari. iin. a
crelsos in Romanas prouincias irruisle authorum omnium consentu con-
Aac circiter anH. Saleic. CC CCL. vel vi Sigeberrus auchor estan, CCCCLXXIV.
Franci longius à rixis Calliam ingresst.) Oechio Frilinsenls lilo. 4. cap. penut. Ibid. 2
timo.
in vecustrssimis Codicibus.) Lesis Saliex, quam posteaquam haec Vadianus ibid. 5.
corisletut ediete lonanes thocotat enta atio recerama l egama Vibuie.
K
omi-
Kemigo an.ess L ousee .  CCCBC. 10. 4

## Folio 114 — 1691257834:0146
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000146.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
1do
Nomine imperii ad Francos, atque inde etiam ad Cermanostranslato:) De impe:
riicranstatione ad Franeos e Germanosride libellum Marsilsi de Padua de
Translatione imperii, e qux dam apud Ens elberrum Abbatem Admoncenlem
define Romaniimperii.
Lothario, quem Clorharium scribae Callici vocant.) Fallic enim Franc. Cuilli-
mannus, qui in libris Anciquicacum Ceribit licceram C. in ciulmodinomi-
nibus idem ROTArI quod R VNFC. Flac enim ratione omnes e Cacerdotes, et
monachos, _nobiles e plebeios Reges fuisse concedat necesse est, quo-
rum nomina n receribus instrumenris  lesibus Francorum manuleripeis
ita Ceripta _ picta ob seruaneur. Nacus aucem error ex barbara illa, e imis de
Faucibus ducta pronunciatione, qua LTeluerii nostrihodiequ l.borane. Iline
sinc dilerimine in illis libris legitur L udounions, Fludonnicus, Chlodonnicus, C. lo-
doncus. Lotharius. Flotharius. Chlorharius. Clotharius. e C. Racionem eius rei era-
dic Bodinus in Mechod. histor. IIac Coldastus.
ADacoberto in oprimam formam redacta.) L. eses Francorum d̀ Dasobertoin
Formam re dacta, nihil habet quod pacanismum resapiat, in epilogo legis Franco-
rum, quem Heroldus tecir praetationem lesis Salicae, lustinianum (OpinOr)
imitacus. Coldactus.
Nihilminus donatas ex ornatas, quamillas priores. ) O vas transportarune ee lo.
eis mutarun. Flinc Rauracenlis recus in Basilienlem, Vindonistensis in
Constanciensem, Auenticensis in Laulanensem, ec c. migrarunt ac transpor.
EAEX lUNE.
trenaus verus aurhormeminit.) Adversus haereses lib. L. c. 3. vbi _ Ecclelart
in Calcismencio. Nam e ipse Lusdunensis Celearum P pilcopus Fuic.
Due apud Curiam est vecusta. De eius recustare Cuillimannus Ib. 4. C. 21
Scholarum vicecaenobia essent.) Talia Fere hodic esse nouimus C. Ollesia le-
Suicarum, suo more modog: Vnde _ ab aliis seminaria, etiam Cymnasta vo.
cantur; in quibus seilicet ad F. cclesix sux ee Rcipub. regimen semina incben-
TUT_ EXETCCANEuE, praeserum in America, re ex EP Aolis laponicis, sIvera
sunc, quae ibidem memorantur, cognoleimus.
Pronincia Callica canobia vidit.) Sub Arcadio, Vexo ec FTonorio Principibus.
Auxic postea insticucum Marrinus Epilcopus Furonelis, qui collectis disci
pulis leueriorem quanda monastice disciplina regulam circirer annu Salut.
CCCLXXKII. Craciano imperace protestus eAt: cuius rica Scuerus Sulpitius
Rhecor, et ipse polteamonachus, cu multa ac propeambicio la laude mona-
Stica rica in liceras reculie anno c C C C. plusminus. Flunc postea secutus 1o-
annes Monachus cognomenco Caltianus, qui ee ipse de Monachis Corpri,
e monachimi laudibus in liceras reculie, de monacteria duo Massilix condi-
dic anMUM CIECA CCCCXL. requidam roluc. CeNacum dem nonnihil, quum
magno omnium cerrore Corchi in lcaliam, in Callias aurem Franciirruil.
Cent. Verum illis ad Edem couersis, auseri amiplius, (e d inc. a modum camen,
caperemonastoria. Clodoneus enim 2 Remigio baptizacus non defuiemo.
nachilmo, qui ee in Alemannia a se devicta e masna parre in seruitutemre.
docta propasandae gracarelisionis, monacteria incticuit, domosscilicet, in
quibusresiis donacionibus Fovebancur, qui verbo Dominirudes iIlas eeFeras
Pecesadhde Christi cohorcabatur. Subhocn. Principe duo monalteria, rni
spud Turegu, alceru apud Lucerna a Wichardo _c Ruperro taerrib. Ducibur
Alemannix seu Sueuix, Fundata lunc, omniu, ex Cciam; Alemannicoru mo.
nasterioru recustissima, circa ann. Dom. DerI. regnance in ltalia Theodorico
Cocchoru Principe. PoAtea annis plusminus xxx. Tub Lustiniano (D, CM ei-
ErS. Benecicus ille aprspalssos monachorum, onno BominiDxX.

## Folio 115 — 1691257834:0147
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000147.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Cuum Theodosio tunidreimperante.) Videndum an tempore Valenciniani c bid u1.
iusnouS PMI.
Cuius B. silium f.cere authorem. ) Cuins existola ride ad Gre3. de vita solitaria. Ibid. 15.
Anelis et Hyberns. ItLic noca monachilmunon quide lule Gregorioin An- +bid. 16.
olia e Llybernia, ledancea incepike. Colubanusn. ec Callus xxr. annis an
te Gregoriipontifeatu ex Flybernia in Calliarraiecerunt. Gregoriusipicur
monachilmoiam recepeotauens, Anglis ec FIybermis aftuie, mislis, qui incti-
cucum monachulmuiuuarent  Foverenc. ita enim Labercus eradic; Cregor.
Pava auzust n Archiexiscopu cum monachis in Britannium misit, ut centi anclorum
verbum Der euang. li Zarent Dominicae insarnationis ann. D Xerr. Idem quo qi Era-
dic Sigebertus monachus.
Et veteri eriam in Germania pluscali consederint.) Ouale CstSCOFOruIMOn2. Xbid. 17.
Rerium Flerbipoliad Maenu, quodabhinc aliquocannis culcorib priuacu,
Monachisp luliu Episcopu ex lralia cuocaris recolinon ica pridé occaepit.
Anachorecarum. ) Anachoreta Lepore priores Fuerur Ccenobicis. C ae perue ibid. 1
n. cepore persecurionu Decii d Valeriani annis plusminus ccr. a Chriltina-
civicace, re Hlieron. auchor in rica Pauli Hleremm. c0. L. Llinc est quod Ilidorus
EpiL. lib. 7. Ferm. inqC; anachoretae LTelia es loanne, Canobitae apostolosimitantur.
Neque enim adeo vil addictierant cerco loco.) Tales quoquemonachi fuere D. 1bid. 9
Hieronymus, Simplicianus, AugustInUS, _C.
Venon maena ex parte Ecclesiis interesse, exc.) Vide LTierotiymum in vira FTila-bid. 20
rionis, ee in Insticue. Monachi ad Rutinum, irem ad Paulinum, e de Custo-
dia rirginic ad Fuctochium, ec Vicas paerum passim.
Cerrotixrqe in locohaerere.) Adeo ve Anstrelmus lib. 2. de similicudinibus non ibidi st
vericus sic scribere; In somnis (nempe erso. in lommis, inquieille llaurinus se-
HCX) si vidisse angelum Dei describentem sibi quis esset verus monechus: nempe qui
locum suae habitationu perpetuum elieat, in quo perpetuohabitare disponat.
Sarabaitae. )Vide 6. quae lc. T. C. quidam monachi, _ C. qui vero.
Qund inflari vacarentur.) Inde C provasi dicti, An segiL. lib. 4. c. 45. SCd dehis 1bid. 33.
e aliis Monachis plura legere pores apud Ancon. histOF. PaFT. 3. CIC. 16, 5. 4.
Quan vt aturba strexitu es saculi curis semoricarnem fraenare, _C.) Sic P’laco in Ibid, 24
Timxoleribir, Sacerdores apud Achenienses a populo separacim couixisse.
nealiqua protana coragione eoru castiras seu rira pollueretur. EcHlier. Con-
era louinianum, Seoieus vir loguentessimus de vita aniquorum sacerdocum loguens
ait, quod omnibus postpositis neconis semper in templo faerunt, es rerum naturas atque
cansas siderumq motus seudiosis.ae e concemplabantur, es nunquam se mulierib. miscue-
runtnanquam cognatos, propinquos, vel liberos viderunt ab eo repore, quo diuono cultut
servire caeverunt: a carne es vino semper abstinuerunt propter tenuitatem sensus es ver-
tiginem cavitis ex libidinis refranationem: pane raro vescebantur ne oncrarent stoma-
chum: cubile de foliis palmarum habebant, es oc.onanguam torpebant, c. quae vide
apud eundem, ex lacobum Magni Sopholos. litbo.7. c. 1. er ad dc opist. Balilii ad
Gregorium Nazianzen. derica Colicaria.
Mores componere, abstinentiaque sese exercere.) Sancto Monasteriorum vsu pasientia bidits
coaluit, ex durioris observationu consuetudo laborum rolerantiam harssit, licur de LU-
seblopilcopo lcripsr Ambrosus lib. epist +0.
Nemoranium suo consiliorribuebat, vnearet rescindipesse, _C.) Vide F xa(IU 1bid. 26.
in vita Flieron. Luc Faciuc que seribic Epiphan. Cypri E pilcopus cocraMon.
canistas. haerel. 48. lib. 2. FOI. T. Nos vero non necessutarem imponimiu, verum cum
bono consilio admonemus exhoriantes eum qui pocest: non antem necessitatem imponi-
musnon potenti, neque rericimus ipsum a vica. Sanctum enim omnibus praedicauit, et de-
bilium intirmitatem pertemus; velut etiam ipse S. Apostolus dicere comperitur, e ta
les redurevere, qui non sunt eius dem domii tuniores iniguit, viduas rerice.

## Folio 116 — 1691257834:0148
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000148.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
bra. 30.
tiasco
1bid. 34
Ebid. 35
bid. 20
Eiden
Duines enoeari sunt sepecmonasteriis, cc.) Possidonius in vica Auonstinie.
es. Proficiente vero doctrina dimina sub sancto ex cum sancto aucustino in monasterio
Deolervientes. Ecclesia Cipponen si clorici ordinari caeperunt. Ac deinde innorescente de
dic in diem Feclesia Catholica pradicationis veritate, sanctorum que servorum Dei pro-
Posito, continentia ex paupertate profunda ex monasterio, quod perillum venerabilem
virum es esse es cresoere caperat, magno desiderio poscere atque accipere. Episcopos e
ctericos pax Lsclesie etque vnitas es cexit primo, e postea conseenta est. Nam forme de-
cem, quosipse noui sanetos ex venerabiles viros, continentes ac doctissimos, B. Aueustinus
diversis Lcclessis, nonnullis quoque eminentioribus, rogatus dedic. Simeliterq es ipsi ex
illorum (anctorum provosito venientes Domini Eccletis prepacatis es mon steria insti.
suerunt, es studio crescent adificationis verbi Des, caleris Ecclesis promotos fratres ad
suscipiendum sacerdorium prastiterus. FIxCille. Iustinianus Imperacor prohibuie
Episcopum ordinari, quinon X v. annosin monacterio monastica Conver.
CacionempleNec, Nouell. 123. C. F. LF lacobus Magni Sopholog. lib. 7. C. 3. Ccri.
Dic, concludere Hugonem, quod canones rarionabiliter diffiniant, nullum esse in Exisco.
pum elicendum, nisiprius in saeris ordinibus fuerit religrose conver satus. Rusustinum
fuisse monactium cestatur ip (e epist. 89. ad Flilar. in An. 4. Qua A. X conera lic.
cer. Pecilian. lib. 3. C. 4. e Ambrohus parc. 3. Term. 9 +. ex l’Ollicon. in vica AU.
dustini c. 5. Fxmonacho Presbyterum, ex Presbycero E pilcopum Ce fuctum
eses e quaratione seribieipse rbertim De communi visa es moribus Clerucorum.
Cract. I.
Ac velur in ludo ad cerramen instituri. ) Flieronymus lndu vocarmonaAteriorum:
quia exillis canqua ludo proditoane riri exerciri a picrare et disciplina, qui
magno cum Fructu Ecclehis adhibebantur. Ilinc a Baliliomonachos aoni.
ras hoc est exerciratores dictos Fuise) Gregor. Nazian Z. in orac. Funebri in
laudes Baliliihabica docer. Vnde d aorxixor, id est exercirarorium, Basilium
Ceriplisse Flieronrmuseradie, cuius Fragmenca quaedam Volacerranus eran-
Aulic, cerra rica modum proponens, ad quam le monachi componerence
exEKCETCNE.
Tabore illo manvum.) Alimonia monachis ex laboremanuum, vide Auou.
Rinum in exposicione p(a lm 199.
Vocaautem que monastica dixere.) C. au la adliuvans tducix operum rocamo.
nactica.
Necmandata sed hominum praescrixro insticuta.) Frustra mecolunt docentes doctro.
nac hominum. MaccK. 15.
Diriores carahiso inscripti fratrum in numero haberentur.) Vereres Christianos
muruo Se Fracres appellase rel ex scriptura constat. Sed postremis tempori.
busii canrum Fracres appellati a monactus, qui aliquid victur de amictuieo-
rum suppedicarunc. Alicer quam ab Augultino in P Cal. 99. vbidemonachis
aic; Laborant manibus suis, inde setransigunt, non auare aliquidpetunt. Quicquideis
infereur a piis Fracribus cum sufficientia, es cum caritate veuntur. Fraeres vocat ho-
mines Christianos quoluis, non eostancum, qui praebendismonasteriorum
Cuo sibi oeculio coempris saudeanc, rehodie.
Cregorii.) Vide Cregorium in homilias. in Ezcch. in Anc.
Augustinus.) L ib. 10. Cap. 22. de ciuitare Dei.
Bernardus.) In sermone de Anmunciatione.
Sed gratis darecur sctientibus aguam illam viuam. ) E (a. 55. Lo2n. 4. FFieron. In F.
(ai. d. c. 55. quem ride.
Nec dedit errores.) NB. Carolus Maenus non dedir errores Ecclelix, led
remporum riciorecepit.

## Folio 117 — 1691257834:0149
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000149.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
D LIBEVM PRIMVM
P A C, 2. N VM. T.
So Maconcaens. Synodus Masonciacensis celebraca est anno D0.
mini BCCCTTI. Tub C arolo MagnO.
Maeno Franci ex alemanninobilitatem, 55. ) Pacicus in libello de Moribus bid. 2.
Germanorum, Adamus Bremenlis hilt. P CeleL. lib. L. c. 5. WicichindusMo-
nach. L. L. Lexes Francorum, Alamannorum, Francorum, et alii scriptores.
Nallicum erant Episcopi suffraganei.) DC E pilCoPOrum auE deriuatione et 0. Ibidis.
rixinerealiquid dicamus, sciendum est, quod Episcopus dicirur qualiinspe-
aor d specularor. Hloc enim len su Cicero Ccrip sit le epilcopum delisnatum
2 Pompeio, reoram Campaniae maricimam specularerur. Ab Arcadioau-
cem lureconsulco, qui pani cxceris que rebus renalibus inspiciendis prxsunc,
Episcopirocacur, l. VIF. X. de munerib. Chonorib. Inde rocabulum illudabEc.
clehe Doctoribus proprer aingularem emphalim pastoribus etiam Christia-
nigresis accribucum est, quod ouium curx lux commillarum doctrinae, rita
emorum inspectores essene constiruri. Ab inspectione igitur, rigilancia, Cu- 1. 2 I. 31. b. 34
raslabore, hide docendi, qua P. ccleliis debene, dicuncur Ppilcopi. Vnde post- l. vlcim. C. de
ea _ L atinX FCCLCLIX, SICuE _ Presbyceri dc Parochis Diaconi, ee alia nomina l. 5. auch sed
acros. Fect.
comuniloquendirsurerinuerunt. lidem aut Fuerunt Epilcopi, Presyreri, dt negue. eod
Parochi, iildemq nominibus promiscue rocantur tam in liceris lacris, ve ad Nouell. 54.
Philip. F. ad Timoch. L. 4. 2. 2d Pim. T. Ac. 20. quam a Pacrib. anciguis, vetTie
con. in epist. ad Oceanum, e in epist. ad Pir. C. legimus, dist. 93. Se d e à C hro-
nosraphr. Francicis e receribus tundarionum charris, Caepe L. piscopus pro
Parocho, _ e contra: d Parochia pro dicecesiponitur. Duodideo factum ri-
decur, quod omnes olim paris sradus e xequalis authoricaris esenE, _ Vno (VE
Ambrolius inquic ad P. phe L. 4.) recedente sequens ei in ordine succederet. Veru quia
comunis illa Presbycerorum administratio per rices rila estincomoda, e (e-
quentes Presbyteri caeperunt inveniri indigni adtenendos per vices primarus, aicidem
Ambeol. ideone indigniremere rsurparene, et esset mulcis scandalum, cum
etiam re dissensionum materia ex Cchilmacum Cemina collerentur, de vellie.
ronrmus inquie, Ne onusquisque ad se trahes Christi F eslesiam rumperet, Factum est.
vernus ex Presbyterorum ordine in sinsulis ciuiratibus ordine cxereris pea-
Aceretur, ita re cum corum cosilio omnia sereret e aciministraret. Ilincno-
men Exilcopi, quodante omnibus erat comune, aerribucum estrni, quota-
cilius insign aliqua propriaqi appellatione a caeceris discerni posser. Proin-
de ex eorepore reliqui Prelbrceri nunquam Epilcopi lunc appellari; quauis
Epilcopi Presbycerorunomenno respuerint, re legendum cst apud Fuscb.
lib. 5. C. 33. hist. LCclel. _ Priparc. lib. 4. C. 24. Mulciplicaris aurem per omnes Euseb. lib. 5.
prouincias Eccleliis, cum neq ad comunia capienda collia, quibus sem per c. 24.
opustuic, convenire, neqi comuniper omnia consenluresi posserideren , 12g 1. dist.
cur, contulionis rican dae caula certa quae dam rario es Forma cogendoru C∞- 80. c. exisco-
cuum, quas synodos rocabae, instirura est, ex, ve coniicio, ub Costancino M2- pi.
8no, dinisisper spatia certa regionibus, ica vernulquilq. P. pilcopus lua regio-
ne contencus, ab alcerius administrarione es cura abstinerer. Qui enim taci-
lius relreilius convenirene, quam quosipla vicinitas, eadem lingua, iide ma-
rima ex parre mores, ex mucua in rebus ciuilibus comercia, copulanE: Flinc
dubio procul post ordinem incer eiusdem oppidi e ricinicerricorii Prelby
cerospolitum, illa epilcopatuu in diceceles amerropoles distribucio caepie
a Constantino Magno reddica F celehis pacc. O ux tamen, verocesip(a ar-
suuncia Cracis L. cctchis orisinem habuisse riderur, non quide, quodscian

## Folio 118 — 1691257834:0150
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000150.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
ab aliquo cocuntium Parrum Cocilio aut decreco protecta sic, Ced quod na
cura luadence d necessicate Aasitantead exemplar Rcipubl. Komanae eAor.
mata est. Flocenim rule illud Llieronymi epistola ad Ticum; Noverint Episco
pi consuerudine se maxis quam Dominica disp. siionis veritale Presbyleris esse maiores,
ecc. Scante enim Republica Romana, erans prouincix in diceceles, qualigu.
bernationes dicas, id est cerca spacia, distribuex, in quarum precipuis ribi-
bus Pexhdes conventus suosarebane, euius nocem Plinius in Alia nume
rachist. nacur. lib, 5. C. 29. X Peq. quarum seprem in Apocaly plirecenleneur.
Mecropoles aucem dictae lurccinicates, ex quibus deducta tuillent aliquan.
doEcclesx: qua appellatio postea penes celeberrimas ex trequencisimasci
NICAFES MAnSIE, quali materna quadam authoricare eminentes. In oppidoigi.
turcuiusqs diceceleospexecipue primus Prelbyter, qui e Einarazenor L pi
Scopus rocabatur, in comuni quoriciana iurildictione, exceris cum rrbanis,
cum aliis eius resionis Compresbrceris, id est cori diaeccli praecrat: non qui-
degradu aut imperiorel dominationis auchoritare, sicur Bernardus ad Lu-
geniuminquielib. 2. Nomen Episcopinon sonat dominium, sed serniturem: rerum
ordinc _ primi in Cacro conseslu loci dionitare, Ccribence Rurustino epilt. 19.
Secundishonoris vocabula, quae jam Ecclesta vsus obtinit. Fpi sceparus maior est pris.
byterio: in sngulos quidem inspectione hactenus habens, reeos e otticiiad.
moneret, e derebus ad dicecesin relmorum censura spectancibus ad Com-
Presbyceros suos (quorucaecum, Senatum Ecclesiae Fhieronrmus vocauiE, C. Lc.
dlela, 16. g. T.) referrer, lenrentias rogaret, e quod ritum decrecumqiesset
pronunciarer, a quo iudicio ad Enodu prouincialem prouocarelicebat, C. 6.
9. 3. _4. Ouoniam auc reoio incerdum latius pacebac, quamve comodeinvi.
bem quaus occasione renire possene, Ppilcopi, ve rerilimile cs, orio e quie.
iconsulentes, rieis de paris, qui non minus quam rrbes comuni inspectione
csehanc, vicarios quoldam Ppilcopos ordinare Colici lunc, qui Chorexiscopi
nominabatur, quali zcemoi id estrustici, resionarii, sue ricarii Fpilcopi: q2
non in ciuicare, ledruri per ricos d pagosmunus serebane. Ilorum primam
mentione factam invenio in Cocilio Ancyrano can. 12. irem Neocaelarienli
vin spstol. Can. 13. d Antiocheno can. 5. X10. P Cquiainsolenrer selc cum Epilcopisgc.
rans 1. 86. LeC necrila laris bona rario eorum insicutionis apparereC, eorum munus
5dist. 68.c. lublatum scantiquacum est: in quorum cam en locu luc cesise rel TurrogatOS
quamnis, es fuisse mihiridencur Archipresbyteri vicani, de quibus in c. vIc. de officio Archi-
Can. Apost. Prelbyc. Mopoleos aurem Episcopus in spectionem ee éxionorlu in eiulde pro.
dinciae Coepilcoposiabuic. ad quos eode, quo diceccleos epilcopus in luos
Copeoyceros, ordine, bis autminimu semel in anno cogresatos deomni.
annis, 18. buscoccus uincia nerociis, e corum qui ad synodum prouincialem pro-
dist. cap sicut uocaru CoerouerhisreFerebat, ee sencentias rosa BaE, ve quodmaiori parci
us. eha rilum eHlec, decernerec. Ouod si pares Fuerune L. pilcoporum sentencix, cum
bobaur, 5c. alios aliquote propgua plouincia cuocabat, qui ambiouicacem cum pro-
seq. c proprer, uincixe LpOpis collences, quod alceri parcirilum csec, contirmarent. In
gell. 123. de Qua synodd L. Pilcopus, qui alicuieius prouincix loco praeeset, et ipleveMe.
Epi ciopolitalus elCabatur, nec ab ca sencencia cuiguam ab omnibus prouin-
cix Epilcopis damnaro provocare licebae, cavere id Concilii Anciocheni
Canone XV. Fchac quidem fuit Ecelesiarum Christiinarum per diaceles
de prouincias distriburio, non cemere profecto, sed prudencer e comodéa
nonullis inchoata, e deincepsmuleoru covencuu Cacrorum decrerisinrni-
nerlocerrari orbe cotirmaca, re Concil. Nicen. CmII. 6. aHHODOML. CCCXXY.
_ C OnC. ConSanFIHOPOL. CAH. 2. 2B. DOML. CCCL X X = I. iuncta l. 3. C. Theod.
dehde Cacholic. Nulla ducem alia l’acrummens fuit, cum hanC apcsciar
Damasi
ConCb. A
ioch. Can. 3
28. cst. 110
oM
us

## Folio 119 — 1691257834:0151
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000151.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
in dlaeceles, et has rurlus in Provincias sub rno quopiam caeteris prxecunto
distribuelene, quam re Lcelehic non cuiusquam arbitrio, led comuni suber-
tacorum divinicus consticutorum, ee in nomine Domini rite s ordine con-
gregatorum sencentia _ consensu, Gcutinter Pares resereneur. Diaecolano
videlicet primo Prelbrcero in crimestribus illis convencibus, quoru restioia
quaedam adhuc extant, sic luis C Ompresbyceris prxeeunte, _ primo Provin-
ciali Fpilcopo in semestribus provincialibus synodisita omnia incer F. pilco.
Posmoderante, risquem admodum reteribus canonibus dilerre praecipieuro
nec aprimo Presbycero absque luorum Comprestrterorum, nec a primoF
pileopo ab(que luorum Coepilcoporum sencentia e consensu, nec ricissim
quidquam ab ictis ab (que suo duce es moderatore serererur: quin ordinem
_ in generalioribus acq adeo aecumenicis synodis oblcruaru eAe Cx carum
historiisliquet, Rutino lib. 10. histor. _ Socrate PCclehiast. hist. lib. 3. Vsque
adeo aucem humanohoc insticuro quamuis pio ex nunqua lacis laudaco, ne
que Sachanx ad irrependum in ipla Ecelelix rilcera adicus laris fuic occlu.
lus, neq coerceri ambicio ee auaricia, pestes illa religionis deterrimae, porue.
runc, quin hominum ricio, non patrum culpas succellu remporis pulcherri-
mustric ordo in olisarchiam quandam ex demum in horrendam illam Anei-
christralals Cactude Secumenicam cransformatus lic. Cum enim rpa-
sasia ta, Guxe ordinis e ilteneris ab inicio fuie, Postea sublata electionis li-
bercare, quae loco succemtonis per rices constituta fuerat, e cerra ciuita-
eis secactaieta e perpetur constiura, gradus luperioricatis ex imperii, do- Ex ennon. 3.
minactos ae porestaris praeminentia facta cM, spiricus ambicionis ee aua- Concil. An
ricix tabeltrupic, et quodrnum synodorum remedium habebat ab ApO- iechenis
solis aeuerlus omnes haerells _ aa Eiar Lcclelia, malum om nium pessimum
cuales e peio quide n sradum luperiorem, moxabhocgradu inhorri-
bilent am sannidemen(cendic. Epilcopienim Diaecelani hac irpcoso
oias inouatione e obcescu omnia lentim ad le percrahere Rudcbac, nec lo
tum Petorcerosuo Scorras, quos Laieos appellare caeperune, qualiad F. cele-
siast aevra Eiar nihi Pecementes, expulerune, led etiam aliis C ompresby.
ceris tuls latu nonprecunces in comunibus deliberationibus, sed arbitrio
suo aales, alios quadem ad luas parochias relesacos ab epiteopalicon-
silio excthlerune, alios relb quor es quociessibuie, allumere caeporune, non
quibus Can proprie delcous cclelix deliberarene, (cd quorum operarica.
ria ctem. Vndecaltaem pro Christiano illo presbyrerio OMciales, ne-
seio quos e Curiant LMuednorum Principum Foris nihil differencem ha-
beredcapit. Proninciales ducem illi Epilcopi, abiectis modeltissimis ciru-
lis Apoltolicis, quibus ellaec aliis in recustis illis ex purioribus canoni-
buspmt eresbiter primi Episcophicem xpoercera rpcora naDedpas appellari lune,
ee ads pesmasniheisillis d Lactuolis Parriarcharum, Archiepiscoporum. Me-
rropollanorum, non minus ambsctbse se geserune, aliis aliorum tines quam.
uistaltatum ynodori coous delcripeos inuadencibus. Nocum est c- Can. vIc. sy-
nim exmolumrem polumncbria, adeo incer se rumulcuatos esse, quum nodi Ephe
pno DOt
Cynbeuo H. Cana cogelecu d flibernationis Cux tinibus, re nullum AneM ECCENEM.
coctlactones illa Mabicura Cene, nisi libellos acculatorios ab Epilcopis
sibipropolicos conseltosionem Constancinus Imp. abiccisser, Puscb. de
rica C OMIFaHE. lib. 3. 5. 13. LLaH. MIIC. PccleI. lib. 1. C. 16. Sozomen. hist. DccleL.
lib. 1. c. 58. C. VIL. dill. 22. lausheccum quide dehicrint. Constancinopolica-
nus Chu, Cutas sellessullu nomen acceperat, telte Ciclalio Primo, medum
reincet Mecropolicanos cchlererur, non dettirir, donec in Concilio Coctan.
cinox cillano primo lelundum ab EpilcopoRomnuo locu ecHOnOTEPLima.

## Folio 120 — 1691257834:0152
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000152.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
tus incet Mecropolitanos obrineret. Oua dere est canonz. eius Concilii e
in synodo II. Constantin op. Can. 36. e Nouel. 131. _ L. 16. C. de LacrOL FccleL.
vbiab Imperatore Z enoneidem confirmatur, ex in l. 24 C. eod. ab Justinia-
AO TMDCFACOFCVOCAEUE capus relignarum Ecclesarum. Videtur aurem eadem
nisuseatione, qua Romanus E pilcopus dominari iam caeperat, nempe, quod
Constantinopolis Reria esler ciuieas, et Nona Roma. O uod cum Gclahus
ille in epist. Dacdania E pilcopis in scripta merito irrideret; Alia, inguiens,
est reeni sacularis potestas; alia dignitarum Ecclesiasticarum distributio: camen 2d.
eonion profecie, guin ninilominus in Chalcedonensiibla Occumenica Sy.
anno Dom. Hodo; alioqui quod ad doctrinam renerabili ex orchodoxa Constantinopo.
licano non eancum primatus ille secundus, licet repugnatibus t pilcopiRo.
mani Legaeis contrmacus, rerum etiam conera Constantinopolitane Cyno.
dicanonem 2. dirio longe lare que ampliata fuerit. Verum necum quidem,
qux ambicionis rabies est, modum vilum renuere: Sed aliquanto postrem-
ansigua; Pore, in sexta Constancinopolicana Synodoin Prullonabiea, Ouartumui.
de priniles. Faeusille, quo Romanus Occidentem, Constancinovolicanus cum vicina
ine aist.
et rotam.
resione Oriencem, Alexandrinus Africnm, Ilierololymicinus aurem dicis
De Ancio. Causa quarcum locum nactus est, Antiocheno, cuius anceanobilistimmae FC.
hena vide clesix sedescertia inter Mecropolicanos numerabatur, exrerisque deinceps
Chrysost. h
. 3. 016. Merropolitanis sub Ouarcumuirorum illorum iusum redactis, ad instar
Friumuiratus Romaniinnectus est: guxe non magis Repoblicam Roma
nam, quam hia ille Fcelesiam Christianam pesumdedie, ec perdidie Ouem.
admodumenim Friumuiracus adicum Auoustoad imperii monarchiam p2.
cefecies pari ratione Duarcumuiratus ille dommarioni monarehiexinFe.
clesia iatuam aperuie. Cum ertim Alexadeinus _ Flierololymiranus, quino
carica, quanta reliqui duo ob ledem imperii ee honorem, dionieare prxeemi.
Crepo. lib. 6. HeFenE, Sed inera Tux se sedis limices continerene: R OmAhUS nec parem
pist. 188. e magis, quam Pompeius. nec Constantinopolicanus maiorem magis, quam
194. lib. 7.
Distol. 74. 7
CXetaE, FCrEC POTuIE, d qua(I (Ve Alexander Dario re (POndic) siout mundus à
8. C ad duobus Solibus, sic Ecclesia duobus Parriarchis recinequiret, inter DuummirosiI-
Eulog lex. (05, secabus teliquis duobus, inFNIEa de PrIMAEU ORTA CunE certami-
Episc. in ex
eot Barc. Z na. LCSte u quidem Romanus aduersus loannem Constantinopoli
p. 30. 5c.ec. Castum, qui se Selumenicum, id est, rniversalem vocari volebac, recte e
ProbC CcripCI, Antichristi praecursori hanc appellationem convenire: Ce d impru-
acHet, LMcare Cbsicans concra Cuam iplus sedem Propheta exsti.
anno Don. cit. Bonitacius enim eius nominis Tercius, secundus a Ciregorio, tantuin
onno Dem abFuIE, VE PEadCCCNOrIS SUI SENEENEIAM PFOBAFCE, rE C Concrario à parri
cida illo Phoca Capitis Eccl sia Christianae, ve seribie Paulus DiaCONUS, vere
Fib. 3. degest. Antichrictianum nomen postularu dc impecrarie. Ouod haud alio Fon-
Ees quam a pasaoia illa cerexe sedi, electionis liberente sublata, perpecuo 2d-
dicta, ceudiximus, emanauie. Cum enim dominatio hinc quaedam Epi-
Seopalis Dicecelana supra Compresbrceros, Mecropolicana supra Prouin-
ciales Epilcopos, Patrierchalis quadruplex supra Mecropolitanos C oat-
chiepilcoposs inuecta acque constitura erar: eadem cerre parique racione
Monarchicum demum supra Compatriarchas im perium, sive Cacholicum
Curira Cachrolicaim Eceleliam iniversam dominium crectum tuic, nec anre
quienir ambitio, quam gradatim ad Fastigium summu horribilem suam ey-
rannidem perduxerie. Inde Factum, ve Sachana incerim dum his de rebus
iltirixaneur, doctrinam iplam miris modis depravante, in iplam quoque fi.
dem dominationem vlurparie. Id quod iam Bernardus etiam quaestus Fuie,
cum manitelto leripsic ad Poneiticem epittola 23 0. Ei olim quidem eratu eon.
pra
ce. distin. 87
g0. desim
ist. 93.
DXLIATI.
DCHHIT.
20M, C. t

## Folio 121 — 1691257834:0153
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000153.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
ON
ER FLV
Tra. Adestolum Petrum dominantes in Clerum. imo ex contra Coapostolum eius Pau-
sum demnabimini paet torius orbis. At nunc nouum aliquid addidiscis o survantes
amplius  in ipsam religionem: quid restat, nisi ut adiiciaris es ipfos angelis sanctis
dominari Duin immonec ilta in rmileras conscientias errannide concen-
cus; ipladenique Caelarum _ Resum Scepera sibi, honorandi lacriministe.
rii obceneu lubiecerir. Ouam calamitarem à loanne in Apocalyps, e San-
eto Pauio epiAol. 2. ad lhesal. aperrissime praedictam macurceriam praeui-
dic CrcgorusIlazianzen. opcimoiure omnem illam vescopiar penitus (ub.
latam es(c exoptans, qui de ca inoratione post suum in Vrbem redicum in
haec verba dillerie; Propter hanc, inquies res omnes nostra iactantur es concu-
iimntur: propter hanc fines orbis terrae versantur in suspicione, es bello, eoque (ur-
ds, ee ne nemen quidem habente: propter hanc periculum est, ne abhominibus esse
censeamur. qui a Deo simus; es ne magnum illud es nouum (nempe Episcopi) no-
men amitamus. Duod vtinam neque esset praesidentia, neque loci praelario; negue
violenta praeminentia, ut ex sola virture aenosceremur: Piunc enim dextrum hoc
latus, es sonistrum, es medium; ex sublimior es inferior sedes; es illa praecundi.
vel eodem gradu incedendi consuetudo, multas nobis clades nequicquam intulerunt.
es multos in foneam impulerunt; atque ad hircorum locum abduxerunt, non ex in-
ferioribus: sed iam etiam ex pastoribus, qui quum essent magistri israelis haec inno-
rarunt. Tlactonus Grcgorius, cui non tolum Fastuola illa nomina, ledres
quoque ipla, non minus quam aliis quoque P’acribus, adeo displicue-
LunE, ve ne Exarchi quidem appellationem, longe tamen modestilsimam
eclacrarum communionum deliberacionum inceptori conveniencistimams
ferre poruerine, sed ini celeberrima illa Carthaginensi Synodo expressis
rerbis expunxerunt, e generaliter ciulmodi roces omnes damHarunE, aE-
queadeo certam Merropolicanis illis appellarionem, ne primi quidem Epi-
scopi, Sed duncarat primae sedis Episcopi aignaTINE, CaVENECS He FuOTUS Il- Concil. Car
hagin LL1.
le fastus mundi in Eccleliam inEroduCeretUE, quxe lucem SimplICICAEIS Et can 25 c. aL
dimistionis animi iis peaefere, a quibus conspectus ille diei Domini expe. onde c. pri
cieur, licuciph Pacres in existola ad Caleltinum Vebis Romae Lpilcopum masedis, ai-
pot. 99. 55
missa scriplere. Nec praetereundum; quod ante Concilium Chalcedo- sogg. c. mul
nense, quod incidic inannum Christi circiter CCCCEV. nulla, quod ego moguicun-
deprchenderim, subseripeio Synodica comperiacur, in qua Archiepilco. que distin, 4
pus inscritiatur. Sed concedamus Pacribus nihil male suspicantibus pro
primis Epileopis archiepilcopos de Parriarchas iam olim rocatos Fuisle,
(Euerune enim initio iidem Meeropolicani, Archiepilcopi, e Pacriarcha
dicti) tamen cerrum est, primiciuae Leclesix ignora haec nomina Fuisse:
nec dubicamus, cum posten rlurpari caeperune, quin iam cum sc moli-
cus Sachan incero crrannidis illius Fundamenta. Apud Francos qui-
dem _ Germanos, ve est apud Anlegilum libro r. cap. 8. neque MeErO-
Policanus line Coepilcoporum luorum consilio, neque Lpileopi rur lussi
ne Merropolicani Sciencia in parochiis quidquam innouare porerane. Vn
de Epilcovi, qui ad Meeropolicanum respiciebane, Suffraganei eriatm dice
bancur, qua li Mecropolitanorum auxiliarii, quod auxilio ec suftragio Mle
eropolicanis alsisterene, rel absentium rices sererene. Qua lignilicatione
vlurparur eriam a Radcuico libiro 2. de gestis Frider. cap. 74. Pariquera
cione Chorepilcopi Episeoporum luorum sufteaganei quodammodo c.
rant. Longe tamen alii verique à posaycezas live miniatoribus illis e Ca-
remoniariis, quos mulco post cempore insticutos SufraganeOS etiAM e
Vicarios rocarune. Operxprecium aurem, nec minus Lectori reim
sracam facturum nos pucauimus, si Metropolicanorum Francorum, lee
et.
Chrysost.

## Folio 122 — 1691257834:0154
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000154.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
A M A N NLC A R YM R ER Y M
Geranorum, qualese quoc quilque sub se F piscopos, vel Metropolcon
quales sub loillocempore civicaces habuere, diltribucionem ex vecustislimo
quodam Codice, qui anno Regni Caroli Magni XI. II. Imperii aurem IX.
Ecriprus est, delumpram hic subliceremus, qux ad huncmodum habet.
BR E VIS ANNO TATIO DE CIVITATI
3EL ME LROPOLEIS, VEL OYALES
lub se habenccinicaces.
erima Provincia Lueshabet Cultates numero r.
Asesropolis civitas Lue dunum.
Cinitas Fanorum.
Cinitas Lingonum.
Cinitas Capillonensis.
Castrum Marisconense.
Secunda Provincia L. uedunenns habet cmitares numero L.
Merropolis cinitas Rotomaeus.
Cinitas Baiocasscani.
Cinitas Abrincatum.
Cinitas Ebroicorum.
Cinitas Saiorum.
Cinisas Lixoviorum.
Ciuites Constantia.
lerria Prouincia Lvedumensis habet Cniales humero YLIII.
Mecropolis ciuiras Zurones.
Civitas Cennomania.
Cinitas Redonis.
Cinitas Anacenis.
Cinitas Tamnetis.
Cinitas Copitu.
Cinilasene.
Cinitas sisus.
Cmitas Dioblentus.
Quarca Pronincia Luedumensis habet cruitaes numerol.
Metropolis cinitas sonmenes.
Cinicas Carnorum.
Cinitas Orsodoro.
Cinitas auiri.
Cinitas Lruasium.
Civitas Auteltas.
Cinitas Parisius.
Cinitas Meliois.
Prima Prouncta Belaahadtats o
Merropolis cunitas Treueris.
Civitas M. domarris, id est Metis:
Cinitas Lecorum, id est Tullo.
Cinitas Viriduno.
Secunda Provincia Beleica habet Cinitates NUMerOXII.
Merropolis civitas Remis..
Cinitas Sessionis.
otdtao C abatolot.
Cinitas

## Folio 123 — 1691257834:0155
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000155.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Cn veremuitad, id est Noniomaens.
Clustas AIraNITUM.
Cinias Cama: acus.
Cruitas TurnaCUS.
Cinitas Silvanctis.
Ciritas BCLUIRCB.
ours
Ciias Bda.
Prima Protineia Cermania habet ciuirates numero L I. Mlctrixolis cinitas a eripyi.
n, id est C plonia.
Cinitas Tuneris.
Secunda Proninsia habet civitates numero YLIE.
Mecropalis eruitas AoconacuS.
Cruiras argenroratensis, id est Stratbure.
Cinitas Nemnetis, id est Spira.
Civiras Wangionum; id est, Wormatia.
Cinitas Wi inceburgensis.
Cinitas Constantia.
Castrum Rubilocus, quad Fichsteri dicitur.
Crmitas Auzusta V indelicum, id est duverpurch.
Prouincia Baroariorum, id est Xnricus Ripensis super Danubium, sive Hri cus Me
diterronea habet cinitates numero VI.
Mleropiliscinas lunano, id est Salzbare.
Cinitas Regrt.
C IMIaSLataa.
Cinitas Frteo.
Ciuras aa.
CinitaS Satos.
Promincia Sequrnorum habet cinitates numero vI.
Metropolis ciuitas refextio.
cinitas Equestris id est Aventicus.
Cinitas Baslensis.
Cniras rindonensis.
Cinitas arcentariensis.
Cinitas Fhricunensis.
Cinitas RauracensIS.
Provincia Aloium Cenninitarum habet cs Mero XI.
M. Trepalisciuiias Centronium, id est Darantae siL.
Civitas ralensis.
Promincia Mexinsis habet civitates numero Z.
Moropolis cinitas Vunna.
CinitaS GennaVE SEC.
Cinitas Gratianapalis.
Civitas Aben, nuns Vivario dicitier:
Cinitas Detensis.
Cinitas Valentina.
Cinitas Precastma:
CduraS ass.
Cinitas aurausibus.
Cinitas Ambianii.
Biuitas Morinus, id est Ternacus.
Cnettad Eodovetol d at toled. Gud darbiob a ls be dbontor.

## Folio 124 — 1691257834:0156
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000156.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
R N M
item Pronincia Meninsis habet cinitates numero LIII.
rn
Ciuias Amennicus.
Metropolis cmtas Biturieas.
Cinitas Catusea.
Cinitas Limoatum.
Cinitas Cabalum.
Cinitas Vellaborum.
Secunda Pronincia aguitanica habes ciuitates numero ri.
Merropolis ciuitas Burdegala.
Civitas Rcemnensis.
Ciuitas dequolinsis.
Cinites Santonis.
Cinitas Pictavis.
Cinitas Perrocorio.
Prouincia Noua Popularia habet civieates numero X IT.
Mecropolis civitas Elosacis, id est Anstins.
Ciuitas Aquinsis.
Cinitas Larcoruntis.
Ciurtas Consoruminis.
Cinitas Beatius:
Cinitas Berunensis.
Cinitas aeurinsis.
Cinitas Vafatecas.
Cinitas Turbandis.
Cinitas Florona.
Cinitas Eloratis.
Prima Provincia Varbonensis habet cinitases numers YEit:
Metropolis cinitas arbonas.
Cinitas Tolesatis.
Cinitas Rcatensis.
Cinitas Mecalimensis.
Ciniras Birerensis.
Cinitas Nemonensis.
Cmitas Lmunensis.
Cinitasrtiense.
Secunda Provincia Warbonensis habet cinitares numero Y HI.
Mecropolis cinitas aquensis.
Cinites aptensis.
Cinitas Regensis.
Cinitas Foriali.
Cinitas Vaxcensis.
Cinitas Segestino.
Citiitas Antipolidanai
Merroxolis ciuitas aralas.
Cmitas Massilia.
Cinitas Cabellieus.
Prima Provincia aquitanica habet cinitates NMIErO YIHF.
Cinitas Aruernus.
Cinitas Rotensis.
Cinitas Albierisis.

## Folio 125 — 1691257834:0157
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000157.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
5
at
Prouincia alvium marisimarum abes CUMateS NuMeTOVETI.
Civiras Sunitimensis.
tednc Dicccleon dmecoporcon distribucionem, quae sub Carolo Ma-
gnotuic; apoibus Imperacoribus P piscopacuum eranslatione et no-
voruminsticutione lepeimmutacam esse minime dubium est.
Canonicrantem dit.) Cmonier aregula dicti: hinc canonice vivere, cap. quo-
niam, 12. quaes F. An(eGIL. lIb. T. Cap. 69. in finc. Ouidam a lectione librorum
Canonicorum Canonicos dictos putane, licur e C’anonicas horas, Bullingerus
hommil. 54. Quod iure acque merico irrilic Coldaltus illenoster, cum anno
DOIINI NDZCEZ. a ine quaesicus ica luper hac roce licreris responderet
Fg video veteres in omni vita es scientiarum genere tradendo certas requlas es com
pendiosas institutiones plurimum adfectasse. Inde Vcectius lib. 3. cap. 26. recenset reeu-
las aliquas generales bellorum. Idem Medicis praestint in Aphorismis lippocrates. Fo-
dem fine anianus ex l’auli sententiis quasdam Corthis suis selegit, qu’ae hodie Récepia
Paulisenventia dicuneur. Ita veteres Fpisiopos Fratribus suis (ita vocabant eos, qui cum
ipsis in communi vita constituri vivebant) certos vitae disciplinaque atque adeo omnium
dutorum factorumque canones, id est regulas praeseripsisse indubium esse arbitror. Obser-
navi ex Aueuseino Clerieos non separatim (vehodie) sed in eisdem cum Episcopo adi
bus habitasse. Sicenim ille De communivita Cleric. Serm. I. Nostis omnes, inquit, aut
paneomnes. sii nos vivere in ea domo, quae dicitur domus L piscopi, ut quantum possu
mus, imitemur eos sinctos, de quibus loquitur liber actuum Apostolorum; Nemo dice-
bat aliquid proprium, sed erant illis omnia communia. LPrum Fratrum officium atque
institurum quid es quale fuerit, persequitur idem Lurustimus in expositione Psalm. 99.
Durbus idem Augustrnus certam vivendi reculam praescripsit, quae hodieque exstat.
Nec moror heic P. rasmi censuram, quam Richardus Cenomannusiam olim refutavit.
Regules autem Cracinavovas nominitant. Vnderit. Pandect. De diuersis reculis iuris;
lib. 2. Eclog. 3. Bepilc. C axud Llarmenopul. lib. 6. cap 2. inscribitur ec xavorcor 214
Diocor vouspecor. Ind ergo dicti Canonici fratres illi in consortio E piscoporum, à C er-
maUmherra dumo, quia in eadem cum P. piscopo domo versabantur. FTxcille.
sidute
AEdes Exiscovorum exc. Monasteria dicta sunt. Collegia etiatri Monasteria Bid. 5.
dicta, hodic enser. antiquirus Dominica appelaca, non à domo (quod pa-
ce Coldaltinoltri dictum volo) sed a Domino, quod in iis proprer Domi-
num eoibane. FTinc Germani Fpilcopalia, e C’achiedralia cempla adtiue
Fomeirch e Canonicos Fomherren appellarie. Vide Fulebium lib. 9. Cap.
10. Caspar Fledion, in edicto Calerii Maximini, de B. Rhemanism. C laustra
quoque dicebanene a cludenan, quoniam (ve inquie B. W olkuinus Abbas in
Seidichenbach in hornil. Cua, quam in Fuangelio Marcti. de 2iz ania de lemi-
neconera clerivicia lerip(IC) non soium corpere. sed ex corde intus manentes omnes
sensus suos ab apperiru soculari, ab omni concuxiscensia temporali stremve clauserunt.
Hodre a claudicanda rectius dicuntur, quia viri clanstrales rebus temporalibus in-
hiane, quast in verataque partem claudicantes, dum seruire Deo volunt ex Mammo-
nae, relicioni es ambirioni polo simul e foro. Ideo autem Collegia, Monacteria et
Claustra quoque promisene dicta tuisse puco, quod vicae racio a Monactio-
rum insticuro non mulcum discrepabat. Iliri E Canonicis ordo es monasterialis
com-
Merropoliscinitas Forodunum.
Ciuitas viennensis.
Ciuitas Ricomunensis.
Cimns Solmensis.
Cinitas Clunatecas.
Ciuitas Celmenensis.
Cinitas insntessis

## Folio 126 — 1691257834:0158
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000158.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
R E R Y M
competentia in diplomate quodam Regio apud AIbertum RranEZ PrOCO
dem ponitur libro 2. hictor. Cap. 15. Sed poltenquam Canonicorum Loda-
licia nonnulla iis vinculis solura liberata que lune, Factum eA, ve caereri ab
impericis, qui rim rerbi Graeciparum assequebantur, non simplicicer Ca
nonici, (ed Canonici reculares dicereneur: quasi diverla esfec veriulque ro-
eislignificatio, quae camen rna caderique est, ee sicur in doctrina, ica rita de
moribus quoque plane limiles lunc.
Comitatus primis illis. ) Acolushi dicebaneur, quod Epilcopum comita.
baneur.
PAC, 2. NVM. I.
Nec luxum decere, nec ornatum Episcopos.) Vide cap. iubemus, de conscerat.
distinc. I.
Anto omnia illud acebant Episcopi.) Quaruor sunt, inquir Abbas WV olkuui.
nus, in quibus Fpiscopus renetur subdiris: exemplum bona conversorionis, pabulum san
eta pradicationis ex temporalis sustentationis, es diligens execurio officir, ex suffra-
eiem devota orationis. Flieronrmus epistola 100. alloquens Episcopum; Do-
mus tria conversatio constituta est in gracia publica disciplinae: quicquid fecerit, omnes
faciendum essoputant. Caueisitur, ne malum commitias: quoniem qui reprehendere
voluns, repudiantur, si delinquentes fore videanur. FEmOx; Subvenire pauperibus,
visitare laneuentes, caudere cum caudentibus debes. Videndus lacobus MagniSo.
Pholos. lib. 7. C. 3.
Carerum es huncsanctissimum morem.) Idem Magnus d. loco; Plurestamen in.
sipientes sunt viri, qui vica maculari ad prasidium sublimantur: es quad decestandum
niis est, ed prasidentiam tanquem adparmonium curritur, vetorumque exemplane.
elieuntur.
Cum ariium aliarum sum sacrarum litterarum.) In anriguis Christianorum
Feclesiis cerri quidam depuraci erane, qui non cam Cacras liceras, quamreli.
quascorius Philolophix, Medicinae, Turisprudentiae, necesTariASArEOS, Au-
diolis hominibus prohcerentur. Loca, in quibus docebanc, oxonas Greci, vu-
de Scholastisi, quod dignicariscancum non en hodicq; in Fccleliis perman-
Gc: _ didaoxanaia, inde Didascali, quales Fuerunt Panaetus apud F uleb. l. 5. Cap.
20. _ Diarmusapud Ruftinum l. 2. C. 7. Xc. qui Alexandrix claruerunc. Hac
Cooldast. Lectores apud Crxcos ararrcosas dicebaneur. quo munere aliquan.
do Functum ese lulianum Imper. cestis eAt Pheodoretus. vide Triparc. li
brO9. CaP. 38.
Furpissimum, docere velle quod non didicissets.) Novella 123. Cap. F. S. damus, d
Facit c. officium tur exrr. de elect. rbi GlolI. e c. quamuis, cum gloII. Ru. de x.
cat. et qualic.
quic; Nonnullos ex senlious ad Chsa on sos eillem sernasse morem. utic
nes apud se servarent, non ramon ad culcum, sed in amoris sienum: vide Bullingerum
in libello de orig. erroris in Diuorum de simul. culcu. Rara cum in cemplisno.
Aris limulaera Fuisse, vel illud arguic; quod à Carolo etagno in Spnod. Fran-
coturtiann. Domini DCcxctr. Connocata. decrera seprimae SynodiCon.
sancinopolicanae, ceuiconolatrica, damnata de rescissa tuere. Ouineriami.
PleImperator Carolus contra Imagines cleganrissimum librum coicrips
Picturas.) Paulinus Nolanus ptelurarum in templis auchor cepore Theo.
P A C. 3. NVM. I.
aur mulla autrara in saeris adibus semulacra.) F. useb. lib. 7 c. 24. F. CCL. tiAOF. in.
rbiinter exetera; Domus Dei decorem non inimaginibus materialibus, inquie; sed
in vircuribus refuleentem licet videre. vide A uencinum.
2
doli II. X Marciani.

## Folio 127 — 1691257834:0159
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000159.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
C Ou
Ll
Religusa danctorum.) Reliquiarum honos et cultus cépore Flieronrmi cae. bid. )
pic. Aduersus quem Vigilancius scriphe, e ance cum Percullianus in liboro,
quem Scorpiacon rocauis, e in lib. de Relurrect. carnis. vide Rustinum lib.
IL. E.CCl. hist. C. 33. e Ausustin. lib. 22. C. 10. de cinic. Dei. Constancini Magni
rempore cum Fcclehis par data cRec, caeperuemirariMarerrum olla magisi
quam rica insticucum ex cestimonium. Flicrourmus aucem primus supercti-
tionem hanc adserere conacus est. Bullinger. in lib. de oris. Culc. simulach.
Ab Ethmcseriam cordatioribus. ) Pexcex Pextum Cicero lib. 2. de L egibus, ibid. 4.
quancum opes a saeris abese de beanc in illis rerbis docer; opes amovenio. Vbi
e Placonis adducir rerbahaec: durum es argentum in orbibus e privarimes in
fanis inuidiosares est, ec.
Insueris antea e insolitis auxis.) Ouas a Romanx ledis Epilcopis, Gregorio bid. 5.
Mlaono cxremoniarum magistro, eas primum instituente, accepie.
Eum luxum disciplina corrupsela.) Vide Bullinger. in lib. de origim. exr. Millx. bid. 5.
dureos quondam P resbyteros, exc.) Sacram caenam non aurea vasa, se d aureas men- 2bid. 7.
res requirere, Chrylostomus dixic. Pc D. Ilieronymus Exuperium P. pilcopum
Tololanum laudac, quod in lacra ceena calacho ex calice ricreorsus elt.
Ficibum es somnum communem. exC.) In Concil. Hagonc. Can. derica cleri- Wid. 8.
Corumi TZ: G. I. C, necelaria, ec dilt. 32. C. PERLCF.
PA6. 4. N F M. 1.
Et lesm prascripio dec. J Antegitus lib. 2. c. 26. Cod. Theodol. lib. 16. in lic.
de Epilcop. Lcclel. aClellcis, Flieronrm. ad Fustocn. de seruanda virsivitat.
FOIO L.
Ouam Asrica Episcopi.) Dehocride Cyprianum.
Vine restamentarium quide constitnere.) Ambrol. lib. 2. OAC. CaP. 20. L OH. Iba. 5
cil. Chalcedonen(. _ An scgil. lib. L. C. 22. Mlonachis e Clericis erat lege pro-
hribitum nehaeredicaces capcarent. Fcdoceripse Flicronrmus, quod mona-
chorum e clericorum avaricia locum Fecir legi, e lese coercerioporeue.
ride cum adt Lleporianum.
dicebaneit. Derlaraus . 4. au LuGCMum; Memento Saluatorem Judam aere-
nomum habuisse. Quid F.piscopo turpius, quam incumbere supellectili; ex substantiola
sua omnia sciscirari. de singulis monere, de suspicionibus moveri ad quaque deperdita, c.
Hliracur ibidem, cur Pexlari corinueniane, quibus curam, animam com-
mictane, e camen invenire noline, quibus luastacultaces in curam extribe:
anc. Vide lacobum Mlagni Sopholog. l. 7. c. 7: Dixi aeconomos fuisse. Oua-
les olim e Lollegia habuerune Principum nomine adhibicos, qui censuum
ecredicuum, hoc estannona, gerebant curam, quos Magistros curix hodie
rocant, quia cura; id ehiurildictio, opulencioribus Caenobiis et C. ollegiis
accesseric: qu a recera intorum carverune, sicur e imperio. Nam nenomen
quidem relmeri vel mixci imperiinocum erat E pilcopis, longe minusmo-
nachisssuppcalichu  a cunctione Lccleliastica.
Aduocatorum suser tia relinquerent, _c. ) De bonis Fccleharum e aaMLIIIIIL2- 1612. 5.
tione corundem, quantum quidem ad res cemporales acrinet, Impp. Cuis le-
sibus cauerune, quibusepilcopi obremperarune; incerim camen illis dere-
busdocuetune, non quod adeo ius sibi vindicarine ciuilis administracionis.
quae sane ad ciuilem policiam artinet, sed quod functionis lux officio postu.
lance octen deren, quid ea in re lacris eloquuscradererur, ec iure divino prd
1bi
Advocati.) Aduocaci sxecularium rerum enula Fpiscoxis daci: hi Occonomt ibid. d
Nemo-
lcribeLCCGE:

## Folio 128 — 1691257834:0160
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000160.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
bid. 7
Memores doctrina Christi. ) LuCL 22. Macch. 2c. Bernardus lib. 2. de consi-
derac. inquic; Si dominari apperis, praesse concendis, Crencoricuoccpra.
Ferre conaris, qui gloriam dominandi fugit, ee crac lubditus Principibus
Tuis: Ideo lancti quidam riri adeo ab imperio alienierane, re ipsum criam e.
piscopatum. (peciem tancum inperii habeneem, decrectarine. Nam Am-
brolius (memorabo exempla; qua apudillos auchentica lunc) mulierespu
blicas (id estmererrices) in doinums suam inoredifecie, re illis visis electio
reuocaretur. Fugam poltea accepit, sedprodicus a Lconcio reuerrickt con-
ctus, reincius rica lesieur. S. Marcus pollicem sibi abscidic, reindignus la-
cerdoriohaberetur, ve scribic (Teraclides l1b. 2. P aradisi. S. Ammonius ele.
atus in Episcopum aurem linistram Ferro reseeauie, linguam eciam ablcissu-
rusnili dimilissene. Ouidam monachus in Epilcopum electus. oracione lua
impeerauie, repridic contirmationis moreretur, Friparr. hist. lib 3. S. Circgo.
rius in Poncihice electus columna fulgida luperiplum delcedece, vbilacica-
Bac Cognitus est. S. Marrinus Fugiens electionem, an serum srepicu prodi-
cur. Ouidam rero Epilcopacum non quidem renuerune, verum adeodo-
miniu. nullum adFectabane, revicam, quam prius alperam duXEKAME, AspC.
riorem longe produxerine, re de Abbare Vacila legieur in Vicis Pacrum lib. 2.
P. 10. _ AbbacC Opilib. Z. ParE. I. Ec Canenon es Fuxiendus oblacus Epi(Copa.
cus, reinquic Isidorus, sed humilicer serendus. P.FGregor. in Paltoral. l. 2. C. 7.
Nullus se extollat ex electione. sed maxis se humiliet. Beruhardus in epist. ad Epi.
TCOp. SenOnCN (. Noli alcum sapere: quia altum sapere diff. cile est, es om nimedo inn-
sirarum: es quanto inusivarius, canto periculosius. Rus ultinus epilt. 66. P Ct. Vrcogi.
resnihil esse hommibus in hac vita, es hoc temporelanus, felicius; e acceptabilius Ept
Scopi, aut Presbyteri, aut Diaconi officio, sitamen non praesumpruuse, aut adulatorieret
aeitur: sed mihil axud Deum miserius tristius ex damnabilius si male fiant.
Principum suorum simplicitate.) Ppilcopi Principum indulsencia ec simpli-
cicate abuliin (olescunE.
Prapingues quidam ex opilerisi Prasules. ) FT05 AbBas W OlKuvinuS Sacerdotes
Baal rocat, quod ad maiores cendachonores perambicionem; de limul gra-
vicer in dominadi libidinem inuehitur. Vide Ochonem Frilinsenl. lib. 2. de
seltis Frid. c. 20. rbi de Arnoldo Brixiensi scribic, e Cuncherum lib. 3. Ligu.
rini, ibiq. Spiegelium _C RLICTCESHULIUM INCCTPTCTES.
Victues vestrucontenti.) distinct. 47. C. 3. ex Ambrosio, de rider2. 9. T. perto-
cum. Rugultinus de communiric. d morib. Clericor. Parc. L. Approhensuse
Presbyter factus per hunc gradum perueni ad Fpiscoparum. Nons arculs aeliquid, nec veni
ad hanc Ecclestamnisi cum his indumentis, quibus illo tempore vestrebar, de c. Flieron.
epist. 94. Obsecroreiterum atque iterum, ne officium Clericatus, genus antiquae mili-
tia, in vanum assumas, es ne lucra saculi in Chrestr militia quaras, ne plus ha-
beas, quam quando clericus esse caepisti. F. C illico; Procuratores atque dispensato-
resdomorum alienarum quomodo possunt essa cleriei, qui proprias iubentur contempere
Facultates, _C.
VEpars ONA EpiscoPO, _EC. F2. quXst. 2. C. robis, c. Vulcuran, c. concesO, Cap.
quatucr ec legq. An segil. liV. L. C. 80. Synod. Wormatien (. anno DOm. BCCC.
Ludimazistros vtalerent. ) An SesIL. lib. 2. C. 5. X lib. P. C. 68. C. quibuldam, dist.
27. C. L.C. Gula nonnuls dc M 281 I.
a c. 5. NYM. 1.
LxXIII. CelebTaTA.
Non alia maxis causa Canonici; exc: quam quia de redicibus ecclesrasticis,  C.
Noltuminus abbas inquic: Rara auis in terris hodic C amoniems a canone vua.
Vnde

## Folio 129 — 1691257834:0161
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000161.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
POMVS PER ZTYS
Vndeeres. Audi vnde. Est hamque canon vita, ut dictum est; es est canonpecunia,
videlicer alicuius pensionis certae. Inde solet dici; Solve mihi canonem meum, id est
penstonem meam, id est statutam pecuniam meam. Lia ereo. d Canonice, invenimus
canonemmum, a quo derivaris, id est a canonepecunia, non a canone vita, id est a C ano-
ne recionis, non a canone relicionis, ec.
Omnes relieionis amore exciri. ) Relisionis amore, de vircutis caula donatio. bid a.
nes facta tanquam esenis, ne deesent alimenca his, qui rebus Cacris delerui-
rene, l. privileria, C. de sacrol cccler.
Sedetiam Pontisices.) Episcopi Germanix eriam pontisices summi apDCllati: Ibid. X
Iea W oltharcus Presrcer quidam Lcclesix Fychsterensis Fpilcopo luoFF-
chenboldo Waldeburgis ricam in scribens in hec rerba oeditur; Domino Bea-
ris.mo Deog, vere dignissimo Frchemboldo Pontitci _C. F. C in V Suardi Martyrolo-
sio; quoddedcauit Carolo Magno, id nomen (apiusreperitur. Pxraces Cu
rix in aede S. Luciirale cpicaphium Valenriano Lpilcopoa nepocepolicum;
SCF. HI. EPCS.
HTOC TACET EN TOHOEO OrEM ELEVE RETICA FELEYS
MAXIMA SYMMDAYM CEORTA PONTIELENM.
ABIECTES OrE ERDEE OPES, AYDATAOVE FEXEE
RGMLHA CAPTHIS PRAEMTA:LARGA FERENS.
LSF PIETAS HTCINA POLO, DEC ENVERIS TOTrII
ENFIE OYANS EACTIS OVT EPL IX ASTRA BOHIS.
TIIS POLLENS XIXVLIS VACENTLANE SACENON
CAEDERIS A CYHCTIS NON POTVISSE NORT.
OVE VEXIE EN HOC SAEC. ANH. PLS MN. LXX. DPE.
YE
D GP. IOTAN. SEP. BO BASIY CCC. TND
XI. PAVLLAYS ADerS IPSIRS HAC PTERL ORDIIArII:
Nec detuere eta luperiori barbaroillo ex iniquo lxeculo quihoenon ad
vercerinc. Na Peerus Rauennas LC. qui aliqu’adiu in Gormania rixic, ee Eliu
etia habuit Bremenlem Canonicum, ita lcripcureliquic in Dictis luis Noci
bilibus: Semel reprehensus fui a quodam, qui se renebat sapientem es doctuminiure,
quod apellessem piscopum. summus Pontificem. Pra inva sit mes es dixi: Et eg0 et ia sum
iurista habemus inra. in quibus E.piscoxi appellanur summi Pontifices, in c. srofficia. 6.
qui Eoclestasticis, 59. dest. 5. si F piscopus, 1S. dist. Fuit necesse, quod deveniremus ad libros.
volebat ramen pertinaciter suum errorem defendere, nec poruit. Llaec ille: quoruri
oblernatio, nec quidreciceam Croldacto nottro debetur.
Neque Episcoxicantum; Ced quilibet lacerdos olim Pontifex dictus. Vide
Ansegil. lib. 4. in praetat. C aroli in addicionib. Dereroque pluscula annoca-
ui Savaro in sidoiium, quem contule.
PaC. 6. NrM. 1.
rixpiscopi nelerum, sed populi eciam manu. _Ec. ) Electio Exilcoporiiimi
quondam penes clerum simul acque populum. AnsesiL. lib. L. C. 78. Cypria.
nius lib. L. epist. 4.
Aut erincipes aut Duces.) Octo Fritins. suc Kachuvieus lib. 4. de Best. Fri- bid. 2.
deric. Cap. 7 L. P lacina in Dama (o II. X L ConC IX.
imperator aurem electionem haberet ratum. ) Vide Ferrarien l. practica in For. Hbid s.
malibelli ex sub sticuriorie, S. ee suo corpore.

## Folio 130 — 1691257834:0162
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000162.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
abid. 6
2bi
16
0ta.
Ibid. 1
it
2bid. 5.
2bid. 6.
2bid. 7.
130
L A NE A N N LC A R Y M R B R Y M
Fainricum.) FLainricus IV. primus omnium LImPCraTOTU L GrCSOriOVII.
anachemace percuctus. Orcho Friking. lib. 6. C. 35.
Nec mirum si sunt qui querart ) Vide l. si quenquam, 30. C. de Fpilcop. et
clericis.
Nolle se cumclero.) Moremelisendi Ponciscem, vel Friderici L. cempore,
quanquam iam bona parce in C ardinales inclinaree, tamen clero omnipo.
Duloque omni Romana praelente et de cligendo consulcance, obseruacum
elt, constat ex Occorie lib. 4. de gcst. Frider. CaP. 70. _ 71.
PAC. 7. NVaI. 1.
Carolo Pipini silio.) Marsilius de Padua in lib. de Pranstarione Imperti, cap.
P. GFatian. dist. 63. c. I Tadrianus.
Post Crecorrum extitisse Papas.) Vrlperzen. in vita Flainrici HIII. _ V.
Venostri, id est Cermaniae Principes.) De hocride Ccorrii Hlaymburgens
TC. Contutacionem primatus PapXe ance annos cL. ee plus sub Sisilmundo
Imp. Ccripeam.
Veparum hactenus rata fueris imperacorum electio.) Aveneinus lib. 6. in epist.
Adriani ad Sepremuiros EcclehasIEOS.
Veteres Cermanorum F. poscopi.) Cuspinianus in FTainrico IV.
Simonix crimen.) De hoc erimine ridendum Aurcum Speculum Papaee
eius Curix, Seriprum ance annos cC. Adi Cratianum caul. L. 96. C. si quis, c.
porro, eccumomnes, Anlegil. lib. L. C. 21.
Parcim amburo, partim avarma.) Abbas Woltuninus in (xpe dicta homil. de
Temine e Zizania contra cleri vicia inquic; Fribus generibus sacerdetum Diabo-
Iustres filias suas, quas habet, despor (anit: Superbiam videlicet, anaritiam, e L uXu.
riam. Superbiam sacerdonbus B:al, id est. ambinosis, es dominari volentibus: Ruari
tiam sacerdoribus Dacon id est, cupidu es curiosis: Luxuriam (acerdotibus Beclphegor,
id est impuduis es l. bidinesis, exc. AnCelmus de Similicudinib. Cap. 25. Pralacos
ambiciolos comparac pueris renancibus papiliones, qui dum sequuncuril.
los in Foneam cadune.
Alomanni parochiam vocabane.) Vide Budxum de parcecia, et Alciarum de
Parochia. in lib. Praecermistor.
P a C. 8. NYM. 1.
Et iabebat Canon.) AnsexiL. lib. L. c. 85. d Concil. W ormacien C. anno Dom.
DCCCKXKII. AncexXX annosnullus ordinabatur. Anlegil. d. l. L. C. 49.
Duod cerceciuramentis.) Formam iuramenci lesc apud Ochonem Pritin
SenL. lib. 3. de gest. Prider. L. C. 19.
Licebatlareis pastores.) An legi L. lib. 2. C. 5. _ lib. 1. C. 30. 35. _C 44.
Caena Dominica dabatur credentidus.) Lerminimum in anno, Vide Anlegil.
lib. 2. Cap. 43. X C. 38. Calix cum aqua milceri conluevie, vide canon. Conci.
lii Wormacientis, qua opinio quondam tuic Crpriani, quamcameniple cou
recractauir lib. 2. CpiFr. 3.
Beprismi e Fucharista.) Vide Rabanum de Insicur. cler.
MaconCIaCI E WV OrMAKA) ANNO DOMINI DCCCXZXTLI.
Compatres ex parrimos) Au(cDiL. li b. 2, C. 35, C. 44.
infanses. ) Spiricales Aliolos; quosvOcANE.
a C. 9. IVvM. I.
Priuatim ex inprimis aprotis extracaerum.) AnsegiC. lib. I. Cap. 150.
brare Msp ete  Comticarene. Vnde deprehendicur. Missam aliudnon
ruisse quam parcicipationem Fucharictix in populum, necillocemporepri.
UaCa
Missam vocabant caenam.) Carolus Maonus recuic Presbyceros Millas cole.

## Folio 131 — 1691257834:0163
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000163.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
OM
nocx Milta rlum tuilte. Alio qui quomodo Mistas celchrare pocuerunt Prel
byceri, quiipiinon comunicarine: Vide AnCesiL. lib. 1. C. 6. Idem cauetur in
Concil. MOGUIMCIACCNL. anHO DOM. DCCO. XTII. Missa auceim nomen Crecis
incognicum ab incerprecibus loco s narsprcias policum, id estofficii emini.
sterii, apud Aimtrolum lesitur, qui dicicmissam facere, a POstremacaetus par
CC, qua OraTUF, de gracix aguntuE: quibus finitis populus dimicticur: in exist.
ad Marcellin. 33. lib. r. vide Bullinger. in lib. de origin. err. in misa. Inde Mtissa
pro dimissiohe de line. Toannes Caltianus lib, 3. Cap. 7. Praestolatur conprecatio-
nismissam, id est re caecus e conventus absoluacur ee compleatur. PE MOX;
Contenri somno, qui a missa viciliarum atque ad lucem coceditur. Adi BCaturm Rho-
nanum in Pereullian.
Innfantes suos altari admonebant Fucharistiae crasia. ) Yide Anscs. I. 2. C 155.
Ibid. 2
subebarcanon, ut Presbyter. ) In Synodo Maconcincens. Praelide Bonitacio, 1bid. 4.
tempore Carolomanni anno DominiDeeXEr.
Desfacile admitlebaneur vel Presbyteri vel Episcopi.) AnCegiLlib. 1. C. 2. _ C. 66. Ibil. 5i
e C. 135.
Synodi annua,) Idem AnsegiL. l1b. 1. c. 13. de distina. 18. cap. 127. in Decreto Wdid s.
Grariani.
Cossirent aut cunctarenir. ) Nec poteranie ance peractam synodum dilce. Wbi. 3.
dere fIMOmagnA Paena.
Author est Rabanus.) Lib. 3. cap. L. de Instic, cler.
1bid. du
Refrixit synodorum celebritas.) Ds hoc conquestus est P’errus de Aliaco in 1bid. J.
libello de ReFormar. Ecelelix, quem Parribus in Concilio Constantiensi
obculit.
D. Scsplina erstodienda baua medioerem medetam afferebat. ) Auttr. de Canetit. bid. ie
Episcop. Collac. ric lcacanon z. Concil. Poletani rr. Nulla peneres disciplina
mores ah Feclesta Christi magis expellit, quam neelieentia sacerdorum, qui contemptis
canonibus ad corrigendos mores synodos facere neelieunt.
Per Alemanniam Principis edicto monebantur.) AnlesiL. lib. 1. C. 20. 32. 58 76. Ibid. 12.
103. _ 16O. IteI IN C: ONC. NIABUMCIAC, ANHODCCCZXXTII.
Symbollarciculos, e c. exponebanc.) E E monebanEuE parentes Sub paena, VER- 2bid. 1B
lios luos siucadmonalteria, liue Presyreris eradant, quo tide Catholieait.
AFUCLCHEME.
Vinolentr.) Deohibicum erat alium eogere ad bibendum. An SegiL. lib. L. C ap. Ibid. 11
138. 154: 265. l1b. 4C. 46. 873. _ COnC. NIOSUHC. ANNODCCCXXXLLI.
Auxuriorum, ec. ) Idem AnSegIL. lib. 1. C. 62.
P superstoriosa sublata sunt.) Idem lib. L. C. 102. 203. et lib, 4. C. 46. 47.
PA C, TO, NVH. F.
Adeo inhesit nestrorum animis, vi sint passim, exc. (Veiti Bursoraviacu Nurem-
bergensi in rico Fecec, dicionis nune AnBacensis, exiamnum adiniceuturca-
lesmonomachix, Faculeare nimirum Facta a Rachinburpiis a Buropramione,
quinunc est Macchio extamilia Brandenburgenhi in placiro Ansbacii.
Quoprobanda innocentiae monomachia concessa fuit. ) Vide Alciatum in libello ibid. 2.
de monoriachia live duello.
Purgoper Cucharistiam. aCCcaacae cuinmonae . 3.
missum. vide snod. W ormatie. ano DeCCX VIII.
Siquis vinum aut annonam.) AnlegiL. lib. L. Cap. 23. 119, 123. _ SCq. _ C. 75.
Memorat Ansegisus.) L. ib. 1. C. 155. lib. 2. C. 33. In Concilio MosuncinO XITI. Xbid. 5.
Anno Tciperii C aroli in balilica S. Albani elarerris habici anno DCCCXTIT.
Ux feltiuicares conlticura (utu. Pascha cum feria secunda, certia, quarca s feria
quinta
Ibid. 1
abia. 1
abid. +

## Folio 132 — 1691257834:0164
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000164.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
quinta andie Missam licemca fuit arandi ex semivandi, es horcum es vineam excolena
di. e sapem circumcludend, ab aliis vero oxeribus cessatum, e post missam ab omnio-
pere vacatum. ascensionis Dominipleniter: Petecostes ut Pascha: apostolorum Petri ex
Pauli per diem vnu, 5. Toannis Baptistae, Assumptionis S. Maria: S. Michaelis: S. Remi-
eir S. Marrini, S. andrea: Vatalis Dominiper dies quatuor; Oetavas Domini, Epipha-
nia, eurificationis Maria, Iiem festiuitates mariyrum, quorum in vnaquaque parochia
corpora quiescunt: ltem dedicarionis templi
Sub Ludonnicorero Pio e Lochario, Anlegilo ceste lib. 20. C. 33. hic dies
Festi celebrari sunE: Dics Dom. Paschae, cum omnihonore e sobrierate cn rota hebdo-
mada, a(cen (. Dom. pleniter: in Pentecoste v in Pascha. S. Pet. et Paul: per diem vnum:
S. Toan. Baptistae, assumpr. 5. Maria: S. Michaelis, S. Remic. S. Marrini. S. Andrea, In
natal. Dom. dies quatuor. Octavas Dom. Epiphan. Purificat. Mariae, es festivitat. Mar-
eyru, quorum in vnaquaque parochra corpora quiescunt. Id obicer nocandum (olo die
Dominico placira Mercacus FuisTe incerdicta: sicuri criam omnia opera ser.
uilia, et reliqui actus ciuiles. vide AnSegiL. lib. 1. C. 75. _ lib. 2. C. 6. _C c. 139. Item
Concilium Noruncinum.
Licaniam maiorem.) Sinccamen omnipompa, re caueturin SynodoMo.
BUNCIAC. AnHODECCXXXI.
Festinam esse iussit.) AnCegiL. lib. L. C. 158. de lib. 2. C. 32. Festu quoque Frinitatis
sub Carolo MI. Caepisse restis est lacob. de Voragine Term. L. in Fecto Prinita-
cis,i rbiinquic: Festum de Trimraceolim ab Ecclesia no fiebat, sed quia circa ipsam Tri-
niratem mulca hareses sucere (erbant, ideo Carolus Christranissimus imperaiorroeavit
Alouinum magistrum suu. uchistoriam de Frinitate componeret, per quam erroreseli-
minaret. ex fide Carholicam edoceret: qua composira ordinarum est, ut festum illud so-
lemniter celebraretur.
Mullis etiam veterum credicisint.) Exiphanio, Ruftino lib. FI. hist. P cel. C. 13.
Ambeol. in epist. ad LTebr. Augult. de cognit. rerxe vic. C. 39. de rerarelig. C. 55.
decinic. Deilib. 10. C. 12. ex l. 22. C. 29. in expolic P(alm. 108, de CuTA PTOMOTE.
SCr. C. 15. de Spir.  anim. c. 29. in expol. P (al. 85 Tub Kn. Oux st. Cuper Exod.
208. de alis prucimis in locB: BedX presrcero in prxtat. Mareyrolo8. Petco
Licebataurem Principi in resno.) Vide rniuerlam historiam FCclosiasticam,
Confestim à Comite compellebancur.) Vide in Synodo Mogunc. Tub Bonitacio
Hoc modo es Ocomarum. ) Racperrus in lib. de calib. Mon ast. S. C all. Wala.
Noeminus interim domesticor. ) FLocoman. ride in libel. de Francogall. C. 10.
Comitia.) Oux annuatim Ldl. Maii plerumqihabira, quod gencrale placi.
Paro ullum diem eximie festum. E ginhrarc. in vica C aroliM. Rimonius libro
4. C. 15. 30, 97. 74. 116. 117 icem lib. 5. C. 3c. _ 50. Sigiberr. in C hron. an. DCLXII.
Crcg. Turon. lib. ). C. 4. NroFrisins lib. 1. de gest. Frider. C. 40. de 43.
PAC. IT. NVM. 1.
Dabanturautem ex lesibus.) De GubS rebus in publicis illis Convencibus
Haltica e omum spocouactd. LMccphorus lib. 8. C. 14. ex 49. Iib. 9. C. 5. 12.
32. _ le94 lib. 2. c. 3. e paltim. Drco Frisins. lib. vle. de sClL. Frid. c. 68.
Quam
Damiano Mcdicar. C. 40. _23.
d. 
vidic
bid. 
bid. 14
abid.1 5.
eridus in rica S. Ochmari.
e recerum Synodorum omnium acta.
Velremulentiae vel fornicationis.) An(cgil. lib. 2. C. 23.
PraehdeanNO DCCXLII.
rum de Conventum generalem ee curiam ap pellarunE.
ascretur, vide Hloroman. IC. in lib. de Francogall. C. T1.
De Conciliis indicenais non nisi mperator. Saclut Mierlahistoria P ccle.

## Folio 133 — 1691257834:0165
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000165.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
O N
Ouim Romant Conrisices nec vniuersales nec Catholics.) GrX eI IMPCTATONES L.
pilcop. ribis sux Auoustx sanctissimos es beatissimes es Catholicos cognomina-
Tunc. vide auch. vt determinatus (it num. Cler. CoIIat. 1.
a. 3
Scacim à Gresorio Cc.) Immo Ponriheum Romanorum ambicio pluribus bid ti
ance Gregorium annis pullulalcere caepie: cempore nimirum Concilii C ar-
chaginensis, cui ec B. Augustinus incertuir. annoc CCC. L.XXXr. in quo iam
cum de iure ledis Cux. ve nimirum ab omnibus Mecropolicanis ad illum ap.
pellaretur, allerendo ambiciose nimium per Legatos suos contendie, suppo-
ito etiam per erimen Falsi canone Concilii Sardicenlis, coc murilato, pro
catione Concilii Nlicaeni, cuius auchorirate cribucum sibiius illud fuisse af-
frmabac. Sed cum Fraude patefacta ab rniversali Synodo de falso conrictus
e condemnacus esseu decretum est, ve lua deincops dicecesi et praefectura
concencus esfer. Sedadeonon protecerune Paeres Carthasinienses, quin
asserere libilus illud perrexerie, tirailiqu Falsicace et impoltura Cracian Post.
ea in suis Decretis Spnodorum Canones corrumpens contaminare non e-
FUBUCHIE, NEAPPAFCE Cx Cap. renovantes, dist. 22. e C. placuit, 2. G. 0. icem 6. q. 4. C.
Osus. vide Nicephor. lib. 9.
Et imlitsetas relata est. JOuo FrilngenC. lib. 6. Cap. 39.
A C, 12. NI Y M. +
Pustat Sancalli vesustissimas codex. ) OvinunC DeneSMCAPerHREUE.
Vbidi.
Lesibusicitur Principum. )Suas quoqu Leses habuerune Baioarii, SaxOnCS, Ibid. 2.
Frisiones, Burgundiones, ee religui Cermanix populi, quae ex Bibliocheca
Fuldenti sudio e opera Toan. Fleroldiinlucem edicae FInE.
Mmnasteria ettam ex Collexia parebant. ) Eademratione, qua sub Romanis bids:
Imperaroribus, reridere est in Cod.  Novell. constir. Justiniani.
abisodoro Fiispatenss. ) ICodotus ITispalentis F pilc. primus releripca P onriti. Ibid. 4.
cum collegie, cempore L. ocharii Imperatoris.
Gratiano. Jlus Poncisieium a Crariano Doctore Bohonien( con Carcinatum Bbid. s.
anno Domini NCLZ.
Clementina. J a Clemence V. Anno Dominiiso8. in Concilio Vienmenti bid o.
Ecclolia oberula.
Hac Decresi verba.) AnlegiL. 1ib. 2. C. 47.
In illos animaduer sam. IIdem Hb. 2. C2p. 36.
renusincesta.) In L. CgC Alaman. Lit. 20. C. 2. _ L ege Baioarior. cic. 8:
alemanni incestas nuptias. ) L. Cs C Alameman. cir. 40. d L. cBC BaiOaT. C. 8.
P A, C. 13. N Y M. 1.
tribeo
Durabas Lexilla dinina, c. ) L. ade apud Baio avio s. re in le ge Baione. C. 11. cie.
14. ec 15.
Seruum fuxirioum.) Anlesil. LD. L. C. 33.55. 82:
Casareis iustiniani.) L. iubemus, 6. 2. C. de F. pilcop. es Cler. icem in auchr. dc 1ora. 
Sanctitim. F piL. _c auth. de Monach. CoIIaE. L.
Crebramentio fi Marcarum.) Anlegis. lIb. L. C. 149.
Carolomanno Maioredomus.) Sub Bonitacio anno D C CX L. II.
Resque Ecclestarum.) AMlesiL. lib. 2 C. 29.
Lnt. 6.
Quod lexirime possidere de beat.) Sacramrem in pienus dare. niti pro Capriuls bid. 7.
redimendis, non licebat. Anscsil. lIb. I. C. 88.
Quas hodie Cathecrales.) Anlexitus lib. 1. C. 40.
Pa C. 14. NYM. +.
Postorum liberalit as demanaret.) Parochienim abhorpaale riden-
cac. Ahieiqui le vocabane cos. quipaulo lac eilstiospicio exeixiebant pere.
pritios. Vide Bullaeu et Ateiacum.
AN
atm. 1
b otl. 60
Ibid. 3.
16
ab
l. 4
3

## Folio 134 — 1691257834:0166
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000166.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
toaecons aer habensibus.) Bernardus super Cancic. homil. 75. Quoniam
parci sunt, qui non quaerant, qua sua luns ex omnibus causis (vis sc. Ecelesia. Dilieunt n.
munera, nec possuni pariter diligere Christum, qui manus dederunt mammona. Vnde e-
nim astimas ralibus rerum asstuentiam superare: ut puta vestium splendorem, mensa-
rum plenicudinem, vasorum argenicorum es aureorum conceriem, nisi de bonis sponsa:
Ft inde est quod Ecclesia inops ex nuda relinquitur: nec studens ornare sponsam sed spo.
liare: non custodire sed perdere: non instituere sed prostiiuere: non quaerunt pascere grege
sed mactare es devorare, dicente Dominoper Prophecam: Qui devorant plebem meum
seut escam panis.
Memanniquam parsessent regni Francorum. MendiciapudAlemannosnul.
liragantes. An SeoIL. lIBE. 4. C. 52. _ leq. X lib. 1. C. 80, 112. 218. 126.
Intenvioribus aquales partes, esc.) L. Priuilesia, C. de Pacrolan. Fcclel.
Carolsledem exstare. Japud Anlexisum lib. L. Cap. 85.
Mansos.) ManuS, RchMBoss Mansus dicitur quancum quis eum rno pari
boum laborare pOTestin anNO: rENOL. in C. L. L. XEr. de cens. _ in rLIb. Feudor. si
deinuestis feud fer. controver s. cap. 1. 5. penulrim. Barco l. ad L. siiva. f. de auro es
ere. leg.
omnem fornicationem seuere coercerent.) An (cxiC. lib. 2. Cap. 92. Videin Conc.
TubBonitaciOanNODCCXLII.
Er quod diversum seripsura. Pc.) Vide dist. ; 0. c. l quis nubrias, e dist. 25. 6. b
quis, ee dict. 31.
Quemmorem plusculis saculis receprum.) Yide dist. 32. cap. de ilIo, d Ceg. Fum
morem quum Nicolaus I. Romanus P’onrifex supersticio le religiolus, durius
quam prx decelores sui persequeretur, ec diris execracionibus Clericosma-
crimonioiunctos insectaretur. S. Vlricus Fpilcopus Augustanus (qui sub
Flcinrico I. _ Orrone l. a quorum consiliis crac, rixir) elegantem existolam
2d Poncisicem de presbycerorum coniugio seripsic, qua illum ab co fucore
miona granitare reuocare conacus cA, pic admonesne noua errannide per.
dicionis eausa mulcarum animarum existerer. Cuius existolae Aneas Spluius
quoq meminit in sua Cermania. Scd quid pia illaadmonitione protecerie
apud deploratx excicaris homines, posteritas restarur.
Hildebrandus Monachus Papa.) Dui Fuic A. D. 107 4. ad quem rsq. morem illu
durasse in Gallia acq. Cermania lacobus quoq. Faber Scapulensis auctor est
in suiscommeneariis. Ec Lambertus Schatenburgensis sua historia comme.
morac, Epilcopum Treuirenlem habuisse in macrimonio fororem Regis
Ruzenorum. Fum primus, quod sciam, in GCranIA PFOESUS CUFBATC TenE-
nic Leo TX. R. P. Concilio Maguncino subFlcinricoTII. habico, cuicen.
cum e crisinta Episcopiincertuerune, uc narrac AIbertus Reanez in lu2 Sa.
xonia lib. +. cap. 43. Lluncinsecucus postea Nicolaus ille II.
Sacerdotes quoq Anglorum, qui ex Germanis Saxonibus oriundi, suas
Exores rq ad cempus Edeari Rcgis, hoc est. ad Annum ~ ChristOnarO 960.
recinuisse seribic Polydorus Virgilius in rita eiuslibr. 6. Flenricus cciatlun.
cinxconensis libr. 7. reterr. Anno Domini Lior. (ub ITenrico Repc ejus no-
minis L. Anselmum Archiepilcopum Cancuarien s. Condinihabuisle Con.
cilium, quo Clcticis Anslis nupcias, gux illis anccanon cranc prohibice, in.
cerdixit. Tum anno post2f. Ciusqe FTenriei Tomnnes Cremenss Cardina-
lis Ponelhieis lloman. Legacus cam i Angliam venissee, Londini sy.
nodum Epilcoporum coesir, in qua cum de rxorib. Clericorum seueristime
tractarer, inter cerera dixir, Cummum esse (celus, Cacerdore a lareremererri.
eis ad corpus Christi conticiendum turgere. Sed ipse cum die proximo
corpUSC MRTSEiimtunmita contecittod qux sequebatur in adutcerio
depre
bit. ci
bid.
obid.
2bid. 6.
2bId. 7
1bit. 5
bid. 3
Bit16

## Folio 135 — 1691257834:0167
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000167.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Sepretien sus ett. Icaq iullo Deiiudicio graui cum ionominiare infect a RO
mamredirohabuienecesC. Verum cu Papanullus reller acquieseere, idem
rex Hlenricus anno reoni lui 29. recora libi ab Epilcopis commista, Postgra
vem ec dicurnam deliberationem, eAecit re clerusrxores à se peounia, ex ca
non parua redimerent.
Repenteranta seditio, e3c.) Orro Frisingen L. lib. 6. Cap. 34. Nauclerus genc. 2bid. 11.
FaC.36.
PAC. 25. XVH. F.
einricho TV. Emperanse.) Oui, miris hac dere per Cermaniam exeicaris
mocibus, Synodo Masoncia convocaca, ab Epilcopis Ponrihreis parres cuc-
cibus pertuasus. Clero omnimatrimonio denuo incerdixit.
Wonnetrians Lecarus.) Anno DominiD C C. XL II.
Abid. eo
ad casticatem sermundum cogere.) Vide Crprianum ad Pompeium comtra L 1bid. 3.
pistolam Scephani, AmbroL. li. r. de irginic.
iam aduersum apostolica doctrinae.) Flunc ricum Apostolicum nupriarum bid. si
Graeciretinuerune, neq rnquam adduci potueruneremutarene, etiam quu
Ecclesix alix aauiar recepissent. Ec Fralmus in r. ad C Orinth. 7. aic: P tâte
Pauli cum inter innumeros Ethnicos perpauci esse ut Christiani, fortasse commodiuse
rat a marrimonio abstinere: nunc mutatis rebus haud (cio en maxis expediat sanctum
connubium es immaculatum thorum sancté pureq, colere etiam sacerdores, si qui non
continent, quantohorum tamingens obiqe numerus est, ex c.
Monachorum disciplinam.) AnsesiElitoc. r. Cap. 69. libr, 2. Cap. 8. LbF. 4. CaP. Ibid. 3
5.
Lectores.) Vide collac. Me. auth. de lanctiMi. Fpileop.
it
Velare.) Anciquus est relandiricus quo de meminerine Concil. Carchagi. 1bid. 7:
nenElLL. Cap. 4. Milenitan. Can. 26. Ccla sius Papa can. r4. d r5. Innocencius I.
Epist. 2. Ca. T2. Augustinus Expe. Ouorum locorumme commodum Golda-
Aisille noster monuit.
Tondere.) Augustini cemporibus casuram monialium nec dum Fuisersur. 1bid. So
patam liquet ex eius rerbis in regula monialium, quae est P. Pictol. 209. Non sit
notabilis habisus vester(alloquicur moniales) nec affectetis vestibus placere, sed mo-
ribus: nec sint vobis tam tenera capirum ceemina, ne reciola subter appareant. C. apillos ex
nulla parre nudos habearis nec foris velspareat neeligentia vel componat industria. LX
quibus rorbis eriam id liquec monialium. Professioni coremporenullaScer-
eas rectes Fuisse accommodaras. Id camen paulo post reheret decreuie Con-
cil. Carchasinense LEII. Cap. I2. Sonctimonialis vireo cum ad conscerationem
sui Episcopo offereur, in talibus vestibus applicetur, qualibus semper vsura est, profesponi
e sanctimonia opris. Videibidem cap. 104. vbi religiolum habicum a laicali di.
Cinguit. Ec Rugustin contra Faullum lib. 6. C. 9. Inordinate vinere ex diuersi ee-
neris professiones velle miscere, vi vel sanctimonialis habeat ornamenta nuptiarum. vel
ea qua se non continens nupsit, speciem virginis gerat, omnimodo peccarum est. Videno
rieginalem communem habicum monialibus fuisse non cercum aliquem et
ab vlicaco discretum:
Corcamqe ad normam vitae.) AnlegiL.lib. 4. Cap. +5. Cypriani cempore mo-Wbin.
nialium rocum continenix non verpecuum fuisse rel eius rerbis liquee in
lib. epist. 1. Cap. II. Sisese, in quiE ex fide Christo dicauerunt, padicae es castasine
fabula perseuerent, ex ila forres es stabiles pramium vireinitaris exspectent: Si autem
perseverare nolunt veb non possunt, melius est vt nubant quam inienem deliciis suis
cactam
rirginitarem velut de suo vovent.) AmbroL. li. 2. do Virginicac. Llcg. Cnm In Ibid. 1u
pecanporest rirsiniens led opeari.
e

## Folio 136 — 1691257834:0168
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000168.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
HiC
ru
Scclus esse ducant.) Adeo quidem, re qui rirgini (acrx se PocianetII, Ce
Caedera lacriles ag milcere diceretur, e a laera communione detrudererur
AnlegiL. lIB. F. C. 100.
D. Caulus.) AdFLCbEX. 13. L. ad C Or. 7. rbi AmbroL
PAC. 26. NINM. L.
ad vllum Ecclesia famularum. ) Prohibicum Abbaissis relbenedictiones da-
terelrirgines relare. AnlegiL. lib. L. C. 7F.
PAO, 17. NVM. 1.
Esiam coacta puella profitentur:) Ambrolius lib. L. de Virgin. tbi necessitas im-
ponitur castitari, austeritas libidini datur: nec casta est vireo, quae metu coenitur.
Praesulum induleentia.) Duam indulsenciam cum reipla detenlare non pol.
sene, tabulis id conati lunc. Vnde ficta impia illa de Bcaerice Comnia, qux
muleos annos in omni scorcationis genere libidinem dum explec suam, vi-
ces cius inmonalterio S. Maria semper Virgo gestisse non minus impuden.
cex quam impicab illis scribitur.
riolacur non tam corporis actu quam animi consen su Firginitas.) PFolper in libr.
Viremitas carnis nlacto corpore habetur,
Vireinitas animae est intemerata fides
Dua sine corporeinil prodest cura pudorit
Sedmentis pietas auzet verumqe bonum.
PAC. 19. NVM. L.
Communtedicto permistr.) AnsegiL. lib. F. Cap. 8F.
rocerem disciplinam monasticam renocare.) ve leribit Sisebereus.
PaC. 20. NVM. 1.
Vepriore morienie lupus aliquis Principis.) Vide Rarpercum e F.kkchardum
de Casib. monast. S. C alli.
Germanorum Rexis Imperatores.) Chunradus R ex maiestatis reos iudicavie,
qui necarenc lmpetatorem de Ecclehastieis causis legendisre Lpilcopis e
Turrogandis cognolcerepose. Vide Ortonem Prilingenl.
PAC. 2F. NVM. I.
incollesiis es monasteriis quibusdam Germania nostrae.) Vide R acpereum, PKKC.
hardum, Concadum de Fabariis, Ilerman. Concractum, e W alatridum.
PAC. 22. DIVM. T.
Criminalium causarum coenitio.) An(eDIL: HIbE. F. CaP. 6.
Duodne Episcopi quidem.) In lesibus Carolitre quencer Epilcopis iniungi.
cur, re bene riuendo e recte prxdicando, populis sibi committisiter vicx
pexbeanc: C omitibus vero, rciusticiam diliganc es Facianc. Vchincfacile de-
prehendi possie, nihil minus cositasse cum Epilcopos, quam deiuregladii
in Cecransserendo, quod ab iplorum officio lonse diserepac. Vide lib. 12.C. 4.
_ r2. _ passim e AnSCsiC lib. 4. C. 60.
Cerris de generibus causarum.) Civilibus Fere.
Ad Comitem reserebant Aduocati.) FTorum enim auchoriens d Lpilcopis e
bid. 12
apiorammat.
AboacibUSPaltoeMabaTuE.
Caroli es Ludonici lecibus.) AnlegiL. lib. 4. Cap. 79.
convenic. Indeplacita Psophorum apud Ciceronem de alios aneiquos di-
cta Cunc. Flinc rulsacam Formulam, qua Scriba Regii etiam num in legum
e consticurionum clausulis reuneur. Duoniamita nobis placet, ex illo rocabu-
1o placisi deriuaram esse recte existimas HLOTOmn_VS L C. Proque ca poni
Lolere
elacita dicebantur.) elacitum eciam Lacina consuecudine id proprid dicieur,
quod dere inmulcorum consilio guxelica e deliberaca candem incer iplos

## Folio 137 — 1691257834:0169
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000169.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
FOn Y 5
TER X F V 5.
Colerc. Duia vale est nostrum placirum. lib. F ranco8 a l. Ca P. 12. X commenty r. de
verbis feudalib.
E abbatesirent. ) Monactis veco 2d placitaire prohibitum etac. Vide Wil. 7.
Ansegil. lib. X. C. 69. lib. 4. C. 69.
Cudonicii Pri sanctio. J apud Ansegis. lib. 4. c. 95. d 46.
161c. 8.
Reperinon sinebat.) PCena 15. Colid sacuta, si quis restibus convietusturi et. 2bid 9.
vel 15. ictuum à Ccabinis accipiendorum qui caulamprius iudicaver unc. Vi.
de Anlegil.lib. 3. C. 31.
P a Cc, 23. N v M. 1.
Ouaesi liberorum hominum fuissent.) Idem AnCegis L. b. 4. C2. 27.
in Chronicis Caenobis.) apud Ra(perrum _ W alaFridum.
Ibid. 2.
Socessus.) Rccessus pro Colicudine Ciceroni eriam dicirur lib. 12. ad Acticum: 1bid. 3.
Mihi recessus ex soliindo pronincia est.
Nec mulio erant presbyceris Parochianis celebriores abbates. ) AbBaEis de ParO. Ibid. 4.
chi. Parxltimacio, sicuri Monachieriam de Dinconi. AulegiL. UBr. 3. capir.
25.
rEpiscopi veteri more, Cc.) Idem AnsegiL. lib 2. eap. 4. 8. de Pa lim, auch. dc 1bid. 5.
lanctisI. F. piL. auch. de Monach. collac. 1. Adeo subic:ta Ppilcoporum admi.
nistrarioni Monasteria fuere, vene condi quidem Principes anciqui mona-
Aerium permiererene Episcoponon consulto.
P A C. 24. N Y H. T.
iodemeriam Concilia, es c.) Vide C onC. Monguncin. Prxside Bonitacioann.
742. Crracian. Caul. 18, 9. 1. 82. 2.
Drieras fruxalitasem ex putuem, ec.) Immodicx Ecclelarum possestiones Ibid. 2.
ad auaririam es impiecarem perdueunc. auch. Ye dererminat. sit numer. eler.
collaL. 1.
PAC, 26. N v H. Y.
Nec me facit esse quosdam qui ius illud contitcium de fendentes, exc. ad L. udonicum
Pium, exc.) Immoquidam Constancino LV. Constancis Ailio, qui Anno DO-
mini DCL X X. imperauic aftingune. Ica enim Sabellicus Cnncad. 8. lib:
6. Constantinus, inquie, Mulsa bona animi in Benedicto TI. Cernens statuii, ut quem
onte Clerus populusque Romanus cum exercituereassent Episcopum, is vere vicem Chri-
si in terris eerere crederetur, nulla Emperatoris aut Exarchi approbatione exspectata.
PAC. 27. NVM. T. 11
Exeoenim rempore quo sordidi quidam Episcopi.) Cherloctomus in homil. de
Joanne Baprista: Neque lasciniae dans seipsum perdidis, quam habebat, excellentiam.
Quodenim non serurebat la lciuiae, monstrat sola solitudo ex carcer. Si enim vellet mol.
libus vestiri, non cremum inhabitasset sed Regum palaria. F. CL LICEONVIMUS IN NIATE.
Cap. FI. 2d illa verbra, Eece qui mellibus induuntur in domibus R.cum sunt, e C. F X hoC
ostendirur, in quic, risidam vitam es austeram praedicationem vicare debere aulas Re-
cum et mollium homnum palatia decbinare.
Duud quidem es Germanicipostea Emperatores.) Exemplo Constancini Nasni ibid. 2.
qui semper secum Sacerdores tanquam animx custodes habuic, ve rectacur
Euleb. l1D, 2. C. F2. X leg.
Sominallo legi astumi consucetm ad munera F celcliastica qui proba
cillinae incer ip los rica  crudicionis habebantur, re docemur ab Augulti-
noad Aurelian. _C ex c. nosaurem, C. lesi, 10. 9. 1 _ per coram illam qu. elt. In
qua promocione Abbaris, de rica e moribus restimonium pech hencis. con-
Met :
ten-
PAC. 29. Lr. c.
Veteres Monachi saeculum auersari) Proinde ex Nonasteriis veluri ex quodam

## Folio 138 — 1691257834:0170
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000170.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
bid t
AE AMANHTOARVM RE
Mt
Eenlus requirebatur. Ad ministerium aurem F. celesixe rocaci monasticum
insticucum officium qi deserere cogebancur, remaiori a praestanciorimune.
refungerentur, quia veramqi simul obire e exequi polsenon ridebatur. Idco
_ Clericus ricam monacham amplexus miliciam Luam, ve Gregorius ait a-
micrebat. Monachus enim non Doctoris sed plangeris hrabet oficium: C lc.
rici a. est docere e pascere populum. Ouam ob caulam cum nulliinmona-
Aexiis esenc presbrceri aur Olerici, monachiranquam exceri ex populo qui
Laici Crace dicuneur, ad communem omnium xdem lacram percipiendo-
rum Cacrameneorum caula (c conterebane: incerdum presbyrerum accerle.
banc, qui lacra celebrarec. re est eradicum in c. non elt, de regula. _ a P ANOP.
in c. dilectus. de Capel. NTonach. Tustinian. nouel. 133. _x d. CauL. r6 g. I. C. hine
etiam. Acidcirco, re dictum est, cam monachi quam eorum anristites Eccle.
Sx presbyceri erane subiecti. Verum rehac molestia liberarerur monachiine
ad communem Ecclesiam accedere aut presbycerum accerlere cogerentur,
caeperune postea exhis aliqui in luis monasteriis presbrceri ordinari, quica.
men, veluri quandam Ecelebam inter se constituerene, in caetu cantum (uo
Lacramenea administrarene. Inde Factum reidem presbyceri, i. c. Pastoris acqi
Doctoris, e monachi ottcio Funperetur, d. c, 16. 9. r. C. peruenic, c. incerdici
us. Triperc hist. li. 8. Fciubebae lex Caroli MI. remonachus si ad clericacum
peruenister, propolicum monachiea profestionis non amitteret, apud A.
nlesil. libr. 2. C. 27. Ancea quidem de Cregorius Lpilcopuin monalterioli.
euroiam celebrari prohibencem acricer increpauicidemqi Bonifacius fecil-
selegitur. Postremo cum ad luerum e qualtum degeneraret religio, e aua-
ricix Furore vecus illa cum monallica cum Fcclehastica disciplina e abstiné.
tia quocidie decerius haberet, e ipsa er in rrbe in Epilcopos eligerentur qui
monachituissene concessum illis est, re vel inmonasteriis policielaicis Cle-
ziciherene, de reliquossimul ordinesciculo renus, h. c. (ine cura pastorali, hac
Tota causa reciperene, ne quid eis ad merieoria illapro riuis exmorcuis laeri
Ecia perasenda decsec. Post illa omnia ex hoc indulcum est eis, Ve incer Pele,
Abbaciscamen arbiirio, presbrceros constiruerene, qui lcelesiarum dunca-
Xacillarum Parochi dicerentur, quarum bonam redicuum partem incorpo.
rationis praecextu lua in monasteria contraxissene, acqu inde ricariosmicce.
renefere laeculares (reip(rocane) Lacriticos, qui curx animarum praecNene.
Ouare quancum Farine monasteriis paulo anciguioribus sic allacum, res ipla
Facile indicat. Ad recentiora vero quod acciner, non desinunt queri e luge.
re omnium Fccleharum egeni, quod ociolorum quorundam es poupertaris
ciculo se se renditancium hominum mendicicace omnis cisalimonix praeri.
piacur occasio, qui Forres camen ex ralidinescio, quae opera d lacriticiare.
num exponere de licirari malume, quam manuum labore victum PaTarC.
Sed corpus etiam praescripeo aliquo laboris genere. JL AbOTE ManCuM MONACHI
rictum quarebane, reiam dictum. Oua de caula a GrXCis ZaPoraI VoCAtI
TunE: Tcem aonra. FEicem monasterin ascerria es asceticum opus. EC exCaETIE.
in Nonell. Justinian. De Ascere, item in Codic. ascerriorum he mentio. Vide
Basilium in quaest. compendio explicatis, quxe st. 284. Xc in Moralib. Cumma 48.
Capic. 7. FF Augustinus in Pfal. 99. Seribit: sic ex in illa vita communifratrum
quae est in monasterio, magni viri sancti quondie in hymnis, in orationibus, in landibus
Dei: inde vivunt, cum lectione illisres est. Laborant manibus suis, inde se transieunt.
non avare aliquid petunt. Duicquid eis infertur a piis fratribus, cum sufficientia e cum
charitate viuntur. Xemo sibi o surpat aliquid. quod alter non habeat. Omnes se dilieunt.
omnosinuicem sesustiment. 5C.
uit

## Folio 139 — 1691257834:0171
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000171.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
OMV8
TFRTIVS.
Mmimanuum labore victum quaerunt.) Duod adeo rerum est, vecelebretur wids
in Ecclchaica hilloa Cuiusdam monachi ap ophcesma; CMonachus qui non
operatur, uroni parindican dus est, Priperc. lib. S. C. L. C ua propeex _ Justinianus
Imperator; Duabus, inquie, pori ssimum in rebus operam es dilicentiam reponereo-
portet Monachos, vt aut saeris vacens Scripturis, aui quas manuarias vocare solent ar-
res decentes meditentur exerceantqe. Siquidem mens inerti ocio dedita handquaquam
(ane quicquam bonorum pexererit. (ouell. 133. c. Ult. Fc Pclagius Poncifex de MOna-
chorum oficio disterenshaectria ipss accribuic, quierem, orationem, es laborem
manuum, 16. 9. L. C. A cupis, e c. de prxsencium.
Nemonasteriorum e Ecclestarum bona dividerentur.) Vide Concil. NogUnL. Ibid 
praehide Bonitacio, an n0742. de addc Ansegil. lib. T. C. 72.
PAC. 30. NYH. Y.
undam hoc illud immundum cogitat. ) L. ad C or. 8. 10. ad Roman. c. 14. d 15.
Macct. C. 7. C Ol. 2. C. 17. 1. Tim. 4.
rinc vsac. ) Vinirsum incerdici voluic Eeclesiasicis hominibus tacobus itri
Magniin Sopholos. lib. 7. C. 2.
Mreminis Augustrnus. ) L ib. 2. de Manich. morib. c. 13. ec lib. 30. conera F aus. Vbid 3.
Tercullianus conflictariones anima rocacieiunia, soros ex aridos aestus, et C. quE
nostriangarias, Paulus apictas ad C olo (2. Scuiftiguns, des Leibo abbruch.
Dua vereres vocepantulum intenta recitabant.) Vide Ausustinum lib. 10. C0n. Ibid. +
Eell. c. 33. ec lib. 9. c. 1.
P AC. 3F. XVH.
nimus, quod simplicianus noster ingenti lalicia donanit. In Mlarerrolos. Rom. III.
Non. May; Mrediolani conuersio d. Snsustini Fpiscopi a S. ambrosio Mediolamensium
Sed es barbam alere.) Anicetus Lapa Primus consticuisse dicieur, ne cleri. asid 2
cus comam e barbam nurriac, celce Manerrolos. Rom. ee Maurolycomes-
sanensi Abbace, X V. Ral. Maii. Ideo aurem clericos ee monachosralos Fuisse
cenlemus, quod cuiuscunque appararus d splendoris le Contemprores pro-
Acereneur. Comam enim nutrireis solebant, qui elerancia, ornacus ec lauci-
cia Audiosiores essent. Iline curiolitarem ex delicias recerum Romanorum
in coma e capillis inlectatus est Senecahis verbis; Quidillos ociosos vocas, qui-
bus auesd tonsorem muliae bora transmitruntur, dum decerpitur si quid proximanoite
sucerecit, dum de singulis capillis in consilium itur, dum aut dissecta coma resticuitur aut
deficiens hinc atqe illine in frontem compellitur. Quemodoira scuntur si con Cor paulone-
elicentiorfait, tanguam vivum conderet: Duomodo excande scunt, si quid ex iuba sua
decisum est: Et quid exera ordinem secuit, nisi omnia sua in annulos (uos reciderunt:
Duis est istorum, qui non malit Rempublicam suam turbari quam comam: qui non sob-
licirior sit de capiris sui decore quam de salure: qui non comprior esse malis quam hone-
stior: bostuocissos vocas interpectinem speculumque occuvaros, eC. de Breuic. Vita, c.
12. Apud Lacedamones lane, relegieur apud Plucarchum, ingenuirantiim
comamalebane. Ilinc illud Aristophanis in Ruibus, cuius meminerune
Parcemiographi; dSn Ocrnouer exas, id est, seruus cum sis comam habes. Idem
quoqueapudFrancosinrufuisse ex lege C aroli Mlagni coniicio, qua exstac
apud Ansegil. lib. T. C. 137. in qua de convertione liberihominis asieur, quiin
monalterio comam depoluerit. Comam ergo deponcrelanctioris cuiuldam
dedirionis argumeneum Fuie, ve auetor est P. Amilius in CaroloMI. Echuic
sencencix Custras ancur ca qux scripsic Aupustinus in lib. de operib. Monach.
MM
Cap. 31.
Denigro antemtunicae.) Ambrolius parc. 3. Cerm. 94. de Auxustino; Nouum
Christianum nouis vestimentis cuculla niera induimus, cinculo ex corionos ipsi pracin-
Prasule baprizati es monasticonieroque habituinduri.

## Folio 140 — 1691257834:0172
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000172.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
YC AR V M
Cap. 31. In Hnc, e in lib. R erractac. d Polydorus V irsilius de inventio. rer. lib.
4. c. 8. Duidam exemplo Llazaraorum Molaiea lesis inductam raluram vel
consuram monachorum ex clericorum putane, de quorum inctiruromencio
tcin lib. Numer. cap. 6. X apud loseph. lib. 4. Anciquicac. Nazarxi aurem di-
cebantur, re quidam erudici incerpretantur, quosincer Origines in d. Cap. 6.
qui reliberius racarent legi, discenda e expendenda benignicati Dei, alio-
ru commercio se abdicabant ad cempus ex Domino le roros dedebant: vel
qui cum protulus rino e reliquis corporis deliciisrifuissent, poltea seuc.
rioris ritx generi se mancipabane, recorpus aMiserent. Gregorius Nazian.
zen. monachos Nazarxosrocat qual segregaros e coronacos, et Balilium
Nazarenum, otac. Funebr. in laudes Balili). Aliis a lacerdotibus A orpriisid
orcum alferune, quorum meminie Hcrodorus in Pucerpe. Diuus aurem
Paulusin epistol. F. 2d C orinth. FE. indecorum aic riros comtos esle, idque
nacuram ipsamnos docere seribie: vn de sumprum est c. prohibete, distin. 23.
Ouxadmonirio huius Clericorum incticuri Forre caula Fuit. D. vero fliero.
nymus, quod et in Decretis Canonicis scripeum legitur c. duo sunE, 12. 9. 1.
raluram, quam coronam capiris rocane, ab insticutione Lcclelix Romanae elle.
_ ralum capue diviciarum omnium derelictionem ee cemporalium depoli.
tionem signihcare dicie: ad capillos, quiremanene, aliqua sacerdoribus esse
retinenda ad sustentacionem. Oux Glolla incerprecario cM, qua, ve Polydo.
tus Virgilius inquie, bene mulii sacerdores caudent, ritusque servandr cau salate verii
cemradunt; sed ex magnis opib. quas habent. nihil impertire, nihil deponere, nihilre-
linguere volunt. Hlodie profecto nulla alia magis causa conderi rideneur cle.
rici, quam recognicioni (xcularis, quem rocane, iudieis eximaneur, velre
Feclehiasticum aliquod beneticium possincemere, quoniam habene bestix
characterem. Ponlura aurem olim; reid quoque obiternoremus ex Raba
nolib. 1. de instic cler. in clericis admodum lacxe erane, nec mulco plus super-
exac crinium, quam in monachis derasis superse, cum hodie aliquoccantum
capilli sphaera instar in rerrice condeaneur. IIlud quoque hic admonendum
duximus, apud Francospromictam barbam inconlum que capillum. Regix
nobilicacis insigne habicum Fuisse, quod capillicii regiiins vocabanc, requi Re.
ses a populo creari aut Regio genereprognari esene, comam alerent, camei
atronce dilcriminatam rnguentisqi delibutam decus aeque insione rerium
regixqi Cirpis haberent, celte Amonio lib. 1. C. 4. ec lib. 3. CaP. 6I. _ Agach. de
bello CFocchor. lib. 1. XHlocomanno in Francogall. cap. 4. O uodiis quando-
que abscindebacur, quibus rel regnum abrogaretur vel adipiscendi regni
Spesadimeretur. F.C exstar memorabilis hictoria de Regina matre Crocildes
quae duobus hliis capue abseindi, quam comam maluie, apud GregOF. LUTO.
nen C.lib. 3. c. 18. lib. 5. C. 24. X c. 44. Cuirei caulam dicie L. Salicaimeic. 38. de
homicid. paruulor. Ponluram quoque poenx genus, idque graue e ignomi.
niolum fuisse hilce perlonis, ex consticurionibus Caroli Magni, e aliis qui-
buldam Principum Romanorum, quae apud Hlarmenopulum exstane facile
deprehendieur. Decons enim per iudicem in monasteria decrudebantur,
qui relmencisinopia rel animi libidine facinus aliquod delignasenc, aucin-
digniesenciudicaer qui publicae rerum administracioni praessene. Sic enim
incrusi perinde acque in exilium relesari, auc in inculam deportati habeban.
TUE,_C.
incruatabebaneur Epilcopulresbrceri, Diaconi. Subdiaconi Lectorese
Clerici, qui vel luderene ipsi rel ludencibus communicarene, vel publicis
Iudis spectaculore incerettens, auchiene. de sanolistim. Exscop. capic. decimo.
e cap.
bid. 3. Criminosorum latibula handraro monasteria.) Lege Justiniani in monasteria

## Folio 141 — 1691257834:0173
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000173.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Tonvs
_ cap. scxiscopus, distinctio. quinquasesima. Fuic ergo e his CarCCF MOna
Aerium.
Pipinus Caroli Magnifilius.) F. sithare. in rita Caroli Magni.
Chanradi imperasoris hocnomine primi.) Ouodretere L.kKehardus de casibus Xbid. 5.
monasterii.
re vilia etiam es abiecta ordine quodam sererentur.) AnscBiS. lib. 4. c. 45.
PAC. 32. DVNT. Y.
abbarum suprema es dignitas ex porestas ess.t.) Ideo rocabaneur Archimandri-
ta, quas ductoresagminis. Iustinian. auch. de monach. Collat. 1. Sidon. ApOl.
linar. IIb. epist. 8. Tuvenal. CacyF. 3. MCarcialis lib. 5. ad Paulum.
Et monachis qui ordinariis functionibus praerant.) Adeo re ne librum quidem 1bid. L
snc eorum consen su de auetoritare monacterio au li FUCFInE exPOFEAFE. R etu-
lirmihi Familiaris ille meus Coldactus, ridisse se in Bibliorheca monasterii
Flailsbrunnensis, quod non lonse abest Onolsbachio in Burggrauiaru No-
tinbergensi, recultilsimum librum ex orchodoxorum Paerum lentenciis col-
lectum, in quo primus eius monasterii Abbas monachis luis hdem pro libro
hisrerbis dederie; Hunc librum de licentia fratrum mecum sumpsi in iter Bauari-
CHM, _C.
Perinde atque in veserimilisia.) LXod. C. 18.
1b
Ceu pranstatis dilicentia vigilantiaque nominibus.) Oua dere Ruoustini ver b2 2bid. 4
sunt in lib. de moribus Ecolel. cap. 31. qux adducir Bullingerus, de Errorib.
Fol. 55.
renonem hominibus decimus prasit.) Decanus capur coneabernii. Vide FL. V c- Xbid 5.
vecium ec Modectum.
Dui vel villis vel bamilioribus Ecclessis.) AnCegiC. lib. L. c. 110. lib. 4. C. 45.
ricarii es Locumtenentes.) Binpprobstvno tatthalter.
Danistas.) Vel Srabarchas.
PAC. 33. NYM. 1.
Ad operam quamcunque honestam es suaprofessione dienam.) Neque enim ab.
horrebancabhominum congrestu, nec ica ocio dedici cranemore pleudo-
monachorum nostricemporis, renihilin communereterrene, ee le homi-
nes elle, hocest, ad locieratem hominum iuuandam naFOS, nOn recOrdaren.
cur. Reperti quidem lunc, quorum supersticio nemini Cano probari queat.
Oualisillemonachus, quem Pheodoretus retere (exaginta annisnequelo-
cucum cum riloneque a quoquam conspectum Fuise. tlicrourmus quoque
in rica Pauli simplicis Fremiex, ee alii de aliis. Sed rarioracamen Fuissetixc
prodisia compercum est.
Laieis presbyteris.) Cegenpriester. Eli Parabolani olim dicti, ideo Forcaltis quod Nbia.L.
tem periculo plena FractareHE. Vidcin L. placet, de in L. parabolani, C. deopi-
scop. ex cleries
Laicacollesia muleis olim monasteriis coniuncta faisse.) Duorum Frarres Zolharei bid. 3.
dicti, qui alii sunt a Laicis, re docuit Bebelius in Priumpho Veneris.
resemelineressis egrediiterum.) AnlegiL.lib. L. C. 26. _ C. 69. lib. 4. C. 45.
Panaerat banni.) Apud cundem d. l. L. C. 95.
L0rd. 4.
1b1d. 5.
Duadrasinca denariis suppuratu astimarunt.) Nec ablimilis erat ae Cimarione Wbid. 5.
hurei colidi, quem phenensem vulsorocamus.
PAC. 34. AIVN. 1.
Ibid. 6.
Lenodochia viderentur..) Kenodochia Fuisse appenaca aoecuzut. Clacl.
97 in loan. rbi aic; in Antiochia primu post ascensione Domin appelbas sibt aspult
Christiani. sicuc lexitur in Actibus Apostolorum, es menasteria es renochia posteasume
appet

## Folio 142 — 1691257834:0174
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000174.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
LL A M A N NZC
V1
pcuata nocis nominibus: res tamen ipsa es ante nomina sua erant, e relisionis ve
abe rmantur. qua etiam concra improbos defenduntur.
Dux hospitalia appellabant. ) AnsexiL. lib. L. C. 70. x lIb, 2. C, 29.
Mis Dominici.) Mictsimiles Fuere illis, quos Craci aonrapzas dixere, qui
Pacis publica curam gessere, concencionibus paltum dilcordiisqe ledaris.
rela Canonum.) In libris Ansegiti passim, lib. 1. c. 106. lib. 2. C. 12. e 26. lib. 4.
Ca p. 34.
Resia diplomasa.) apud eundem d. lib. 4. c. 28.
P A C, 35. ITVH. F.
Tempore ononis Primi.) Vide axud Hlirsteldenseto:
Perinde vr apud Romanos Proconsules.) Vide Ciceronem, lib. I. exist. 2d O Fra.
crem, et ad Acricum, lib. 8.
Dacesrei maxime militari.) Dc quibus in legibus Baloar.
Comites antem es eis inferiores Centenarii. ) Vide lupra de Comiribus, e Anse-
SIl. HD. 2. C. 6.
Mise ipsi quater in anno.) Ansegi L.lib. 2. C. 28. e lib. 4. c. 80.
Actione hins data concessage, e c.) Idem lib. 4. C. 2. F. e 44.
P AC, 36. IIYH. I.
Lexqe illa Dixino regnancelata. ) In concilio sub C. arolomanno, prae side BonL.
Facio, anno DominiDCO. X L IF.
. 2. Nullus homicida, nullus adulter.) Seneca in Declamar. Pcribic apud Roma.
60l. 3
nosnullum obcinere poruisse lacerdorium, qui homicidium relFornicacio.
nem commisiser. Vndelacobus Magniprobus auctor, lib. 7. Sopholo5. cap.
L. exClamae; Autisitur apud censiles sacerdotes dieniores erant, aut tempore moder.
no lacerdotium pauci merentur.
Faedisimum autem habebatur si Prasides. ) Vide An (esiLlib. 2. C. 4.
Nullum onquam labefactata vietaris.) Zurpe est Doctori quum culpa redarevitii
psum reccapud Dioursium Caconem
restates suas stuprum passas.) Vide apud Seruium, lib. 2. A neid.
Apostolis respondens. ) Macch. cap. 7.
P AC. 37. NIVM. 1.
Apostolus clamet.) t. ad Corinch. F.
Secundas nuprias adeo eleunt.) Fercullianus cum Cacharis ee Montanistisin
quibusris Adelibus secundas nupcias damnat. Flieronymus vero infensisti
musquories libuie nupciarum hoctisin clerico pexcipue damnauic. Vide Bo
2am in lib. de Polygania.
PAE. ZBNFULF.
Pacestanc ixicur pugna es lucta illorum, _tc.) L exelibros C ertonis de Pollucio.
nibus, ec Fuge.
Mulstantur fere sexconeis sol.qui immunitarem, _ C.) A n segiC. lib. 1. C. 134. de lib.
2. C2P. 26.
Erim lege Alemannorum.) Etin leee Baic atiorum, c. L. FiL.3.
P16.39. VIrM. I.
Muleis in locis capitale erat.) Vide in capiculis C aroli Magni, qua ad lexet
Longobardorum addica Tunt.
Lut Cpiscopum occraisset.) Apud Baloacios liL Pileopus incerheereeur, hc-
corebatur qui occidisser. Si aurum non habebac, aliam pecuniam, vel Fes a-
lias, donecrorum debicum compensacum fuiser. Si vero non habebat quod
darec seiplum cum rxore e liberis E celesixe in seruitucem dedebac, quou lqe
seredimere pollec. Yide legea Baione. ia e. t. IC. 10.
bia.
bidid.
5
b
adid
id. 
bia
did.
1b
bid.
bid. 2.
in
baccunica plum boaad stacuram occili, de quod pentaret auro, cancum dare
Licibat

## Folio 143 — 1691257834:0175
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000175.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
OM V1S
ecaan e com m vincula reposcere. ) AnlegiC. liB. 3. CaP. 26. 18. 9. 4. C. 26. 1bid).
ae lequencious.
Elodic immunitatem vocant libertatem illam asplia.) TuItA CerEE asylorum au- bidi d l
chorieas ea quondum fuic, ve iniuria atectis de pocenciorum Formidine op-
prellis e insidiss cimencibus magis quam scelexaris hominibus seruiree, idq
vel Plutarchus in Theleirita cestatur. _e Thucydides libro secutdo. Pacicus
eciam libro 3. Faceneur, quibus expresum convenicius ciuile, in auchene. de
mandat. princip. ex Cod. in ciculo, de his qui 2d Ecclel. Contug. Moyses qui-
dem Cacer ille Dux excribus, quas condiderar, rebibusalzlum consticuille
lesicie, quod illis protusio Forec, qui delicta non roluncarie commilisEHE:
_ extant huius reipassim restimonia in libris saeris, re Exodi 2r. NUMET. 35.
Deurecon. 19. Iolux 20. T. Regum r. 2. 3. Romulus vero ad exemplum Cad-
i Thebani, re quam oeysime rebs cinibus repleretur, locum constiruir, ad
quem quilquis quamlibec scelestus confugiens ab omni paena turus cset.
rememoriae prodiderunt Plucarchus in Romul. Liuiuslibro primo, Diony-
sius Halicarna I. libro sccundo. Inde Factum purorerbique screpencium
templa tanca dis nacione habira Fuerine, re qui lupplices in ea contusiAene.
cuiusris criminis impunitare conlequereneur, nec inde educi possent. Our
de Couarrunias libro secundo, ResoluF. Cap. 22. Pacicus libroz. Polyd. V er-
sil. libro 3. Cap. 22. Coralius libro 5. Miscell. Cap. 23. Ouarum insticurum
Poncihces postea Romani, increbrescente supersticione, securi seclaratos
quosris quancumque orauia scclera commisissene, F celesiarum immunitare
paudere voluerune, cap. incer alia, de immunitat. P celel. Dicitur aurem asy-
tum 2 privaciua particula a ex verbo suxau, sive ovegu, quod estrapio, quia
nelas sic quemquam ex alylo rapi. Elinc asyliae ius illud libertatis ex venix.
quod quisapud Eccleham relaram consequitur: ex aspli, homines lacrolan-
eti quosactinsere linepiaculo rel prehedere no licet. Videdus Budausin L.
quis sit fugitiuus, 5. apud L abeonem. f. de adil. ediet.
Ye ne in orbibus quidem posiri quicquam ferant riuilium exactionum. ) 12. Qua st. 2. bid. 5.
cap. nulliliceae, cap. clericis, de immunic. P cclel. in Vl. c. quanquam de cen-
Sib cap. non minus, c. aduersus, de immunic. ccclel. Lure camen divino echu-
mano muneribus lesicimis ec ordinariis obnoxix sunc E cclelix: Scata enim
cribuca e rectisalia, qua canonem rocamus, cum Reipublicxe nerui fInE, ne-
ino decrectare porest. Ideoque Chrictus cribucum Caelari pendinon (0-
lum Brxecepic, sed ipse criam illud cum luis Apostolis exsoluie, re legitur
Macch. c. decimosepcimo. Abiisrero, qua exera ordinem Principum arbi-
erio indicuneur, immunes sune, nili grane aliquod periculum e necesscas
immineac Rcipublica. Ouocalurario poltulac, re eius etiam oneris par-
rem homines Ecclehasticr Feranc. Incer ordinarias aurem praectariones il-
lam quoque collacionem, quae belli caula indici solebat, relacam olim fuil-
Setam exiure Ciuili (leg. Placet. L. iubemus. l. neminem. C.0d. de Cacrolanet.
Ecclel. I. nullus. Cod. de Decurion. lc8. 1. Cod. de Indict. 11. quaestio. I. Cap.
magni, et 23. quae ltio. 8. cap. rribucum. Duaren. libro quinco, de Lcclel. cap.
decimo.) quam Caroli Mlagni capicularibus convincitur: eoque iure Ro.
ses Francix criamnum reuneur. Oprimo igitur iure monactris e clericis
noltris tam praetracte ex sinc omni excepcione ius illud immuniraris pra-
rencentibus obiici potest, quod Dioclerianus Imperat. neloio cui Philolo.
phorocationem numerum poleentirespon dic: Professio es desiderium tuum in
ter se discrepant. Ncm cum Chulosopdum reesse proxenas, vinseris avaritia e rapacila
scil. Protectio. C. demuner. patrimon.

## Folio 144 — 1691257834:0176
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000176.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
EVI RERV
baotum  a beneficientia.) Vide Duarenum, libro quinto, de Pcctel.
PAC, 40. NVM, F.
Antigni nummicerrumus.) Duorum c8o aliquoc habeo aegenteOS puTOS
PuTOS: sed quorum Resum auc, Imperatorum Fuerine nequeo discernere:
quia nulla habencadiecta nomina propria. Iplorum aucem Epilcoporum et
Abbacum ne exloco quidem licetcognoscere: quia omnes lumernitormes,
quorum axud Coldastum nostrumnonullos admodum elesances vidimus.
PaC, 4F. NVHL. 1.
Duos vulso denarios.) Alamannis, Dfenning)ricinis Callis adhuc Denier.
apudeundem Creconum.) L ib. 9. c. 1. Dialo5Or.
PAC. 42. DIYM. I.
Micrahicorni es pedo insienes.) Cuiusmodinup er repereus in vinea quadam
noltu Croldasti, ab alcera camen parce racuus, Formâ pari cademq cum an.
sultoneq amplicudinemaior. Veplane mihi perluadeam omnes eius pon.
deris acq Cormx nummos olim anguAOSVOCAEOS.
LIBRVM SECVNOrM
=AC. 46. NVHL. 2.
ad vulcaris linguae osum ampliorem xcogitaca.) A deo ve eam etiam idem Ca-
tolus cert esus a Cattomibus conceptam Provincialibus (id est, Roma-
nis) reopinor cradererencauerit. Nam Germanicae linsuxe Grammarieam
conscriphsle, celtis est F intrardus, ec alii. Ouid si criam barbaris e inconcin-
nis concionatoribus, qui ad populum dicentes rerba Lacina ica corquebant
in Germanicum rlum, re nihil minus quam Germaniam (aperene, de ane.
minefercincelligerentur. Nec mirum illocam barbaro ec imperico laculo,
quo Cermanicus sermo nondum scribi caepeus, aur cerre paucistimis con.
luetus erac, non pocuisse percorina verbaac phrales in linguam Lacina con.
vertere, quum superiori la culo nondum reperri eNene, qui illud praestare sci-
uissent, adeortin concionatores, quosbarbaros, inconcinnos, ineptos, insulsos de-
pranatores Latinae es Germanicae linguae appellac, libellum cdiderir lacob. Wim.
Phelinsus abusuum sui cemporis no inepeus astimacor. In quo inter alia; sic
etenim dicunt illi illexidi concionatores; Dixit lesus, ibat, ambulabat. Canabat, docibat,
respodebat; Der E_smas sprechenier mas quon er vas mandelnser vas gefunde
machen ser maslebren mas antoorten) sicque de innumerabilibus: Vb. simplex verbum
Germanicum sufficeret, Der BC no sprach, er grens l er mandeles er mache gesundet
erlehretser antvortet. Ille enim modus est Ciermaniens, praeserrim in Heluetra, id est,
Alsaria, es inCermaniar rarhenana, quarum parres (unt Ortovaui ex Briscauia, _c.
Cuius loci d sentencix simulme commonuie Goldastus. An e Ocherydus
monachus Wissenburgensis Rabani Mauri discipulusignaris lingux lacer.
docibus Grammaticam suam Germanicam praeleripeam ese voluic: quo-
niam, re Rabanus auctores, suo tempore in haeris ee cancu omnia ad plebis
tructum ee incellectum valuiste, hoC CA (GICUTCSOInCEKPTCCOF) C ermanica
lingua celebrata fuisse.
bid.6.
Cap. 10.
Ibid. 2.
AC. 47. NNVM. L
Excat apudnos Sancali P salterion a Norkero Mlonacho _C.) FRnUNC PCHESIHE
inmea Bibliorheca, quod ruleare _ pubseu  Muate ecepoet
Coldastus cum amplissima prilcorum verboluexpoctole. Modhieme.
pte volui, ve ab aliis ellacitamanto le el paltlatum Auatolisauriserus
vellerecur in dacx hdei metIOEa.
Orati

## Folio 145 — 1691257834:0177
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000177.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
eit
orationem Dominicam.) Reculic eam omnium primus a Vadianoacce. ibid. 2.
pram lohannes Scumphus in Chronic. ticuti pleraque omnia eius scripco-
is, quae de Purgonia e Podaico laCU lEgUNEUE, NON LunE, Led HOCEI Va-
diani, veluc ex ejus commentariis a nobis aliquando cum Deo edendis So-
lemeridiano clarius tier. A Scumpho descriphir Crelnerus in Mychridate, ab
hoc Nachan Chrerxus in Nocis ad Calateum C alX.
Omelias aliquot Cermanice seriptas ante annos plus minus rrecentos.) F XIaE e bid. 3.
apud Baronem de Flohenlaxium in arce Forseckia renerandum anriquica-
tismonumentum; ee quod rere aureumrerum Germanicarum chelaurum
continet, abhinc, annOS C C C C L. e amplius seripeum at LmpEFAEOTO
Henrico, Cuoneado rege Tuniore, aliisque linperii Principibus, Ducibus,
Marchionibus; C omitibus3 BaronibuS; NNObilibUSS BEC. II CETERMINC; Ve
Goldactus arbicracur. Musico: qui mos ab Aulis nostis delueuie. Fxstane
e alia apud Coldactum nocteum. ve Hlenrici de Crauenbers E quitis Suer
ui, qui ance crecentos minimum annos rixisse mihi videcur. Nam libearius
restarir le librum exeripsse de receri codiee absoluisseque, anno vomini
millesimo rrecencelims exaseBoquinto, in die P’almarum. Llabec _ idem
Coldactus Garrani hiltoriam, seu Porius Fabulam cirea idem cempus at
incertoscripeam. Hlabee ex Christophori ab ILelm (dorA compendium Bi.
bliorum non intra illa cenmpora scripeum. Iabemus ex nos Scrikeere cuius
ino RndoL
dam librum de sestis C acoli Magni, de Rolandiin FTispania, _C ICem ANONY. phiabrms
micumsdam Pacaphrasin Poericam supra illud auum scripeam. Vrinam el testo Libli-
lene complures riidocti, qui ciulmodi scripea diligencius, quam hactenus naro
clacciorus
factum, rimareneur. Non enim dubito tore, quin breuires Ciermanie nOltrX siee.
lonseillustriores clarioresq habicuri esemuS.
L AC, 48. LNVM. 1.
Sed minus tamen loncaenum nostro. Monalterium Angia Maioris. Eive Divi-
iis, quod appellane, Fundacum est auspiciis Carol Marcessi, anno Domini
Sepeinsencelimo vigelimoquarco, sexro onnoregni Caroli, L. and fride duce Ale-
mannoru, es Perthaldo conite Durgauens, quorum cura ea ip la Fundacio per-
fecta Clt. Pundauic aucem in grariam Pirminii Episcopi, quimonachis aliquor
comiracus, Icalia derelicta, zelo percorinacionis in Cermaniam exrestus
eAt: a Carolomiro Fauore excepti, e in cam insulam, quae tunc sindle sovva
rocabatur destinaci. Donavie monasterium ex bonis hlcalibus circumia-
centium locorum parorumque, in primis aurem regia villa erfmuetineen
Fundacum aucem est in honorem Maria vireinis; es Apostolorum Perri es
Paulo, luxcareoulam lancti Benedicti. Loca illa jam cum rinecis culra Fue-
runc. Voluicenim Carolus revinum, quod Fucharistix conscerandae _ L C-
clelix erosanda requireretur; ex trtrutingen daretur. Ilxc ex diplomaie
fundationis, cuius cestes fuerunt ipse Carolus Marcellus. Carolomannus fi-
liuc. eiximus filius; Hupere Maiordomus; Kaldrammus Archicancellarius. Si.
Enum CacolI.

## Folio 146 — 1691257834:0178
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000178.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
TCA LYM
PAC. 49. NrM. I.
Post quem Lotharius. ) Vel Clotharius, realii eum nominane. Rationem supe-
rius acculi ex Goldastinostri opinione.
Dacobertus Franeorum Austresiorum rex. Dacoberrum hunc libri quida Chro-
niei Falso Theodberrum nominane, qui Llileperti ex concubina filius quum
PatremOxcuoregnum Occupaset, ropence est a Pheodorico, secundo LHIIE.
perei lesicimo hlio, auia Brunihilde instisanre, apud Coloniam Asrippinam
oppresus. Nequealius post cum Theodberrus, led Dasoberrusille Locharii
Eilius, Australis pratuit.
PAC. SE. NYK. L.
Arborem Fellsem.) Proprorasri Fercilicatem nimium pomiteri, e omnium
rerum abundancia saudentis: cum etiam ob lociipsius amcenitarem lacul.
que cum praecerAuente Rheno amcenieatem. Sic Arabia Felix cognomina.
ca quod teusibus, Faecibus, palmice, odorumque luauirare praediues cRer. Sic
_ Aucia Dines, a quibusdam cciam Felix dicta.
hid2 Paucas domunculas ex adem erctisimam, _EC.) L. XFanE Charrx nomine GOF.
cetridi anno Ducacus ejus vigesimo SCrIpEX, amnis pluS INUS Z FFT. antC
Abbacem Ochmarum: in quibus apparet, Callum in x dicula seorsim ex
cructa condicum Fuiste, ee prope iplum, Eccleliam Fuiste, cum iure Paro
chix, quae Forreilla est, quae hodie lancti Perri dicicur. Nam paltorem rune
cempotis fuisle, ca Charca rectatur. Icem monachium aliquem reluc proAB.
bacehabicum, sicur eo rempore Scatcarium, cuius Charca meminic. Ll25
Goldastus.
PAC. 53. NYN. 2.
Duasmihicasa quodam videre contieit.) Ouodita accidit. Ouum anno Do.
minimillesimo quingencelimo erigelimoprimo, civitas nostra locum Mo-
nalteris, qui muris ambitur d includicur, a Contaederaris suis Figurinis et
Glareanis cerca pecunia Cumma comparauissene, eum ciues primoineuntis
annimense Palatium, quod esane, irrumpere illudque primo despoliare
caeperune, rixlectorum lupellectile saluaca e alio cransportaca ab Ilierony.
mo Schorringero CoNouens pacruomeomagno, Monacterii cum 2 IIII.
Pagis Praefecto. Cumque omnium omnis aracis hominum concursuste.
FCE, OIMESGUO ANGULIAEGUEAFCX DEFTCFUFAFEMEUE, FCPeFEX FuCrUNE in qua-
dam cista Charea membranea amplius 600. breues illa quidem led per-
neculta, in quibus continebaneur omnis generis donationes, lepaca, red.
dicus, census, Xc. a Nobilibus ex plebeiis, cemporibus Ludorrici, Caro-
li, aliorumque Regum Francix, Monasterio dacx arque cradica. Has
Charcas quum pueri per rrbem gectarONE, PEXCepiE SenREUS, ve in Cu-
riam perterrene, ibique custodirentur. Ouas tandem Vadianus, Consul
CrCAEHS, ad se receDIE, e aliguot in hoc secundo libEO InTCFLIE. PAES CL
rum ad me, aliquot etiam neleio quo calu ad Goldactum nostrum per.
venic.
L dats ati xpina to toba, el.) Llatet Comemotala et
Scopi Cella, quod primo Monalterium fuit a Salomone Constancien.
Si Episcopo Fundatum, postea abiecto habitu monachico Collegium Fa-
ctum, candem luccresccus adiiciis muso cinctum. Idem cum Luoer.
abidu
Cllam rno a nobis miliacio oppiaum lacls elerans acque amanum Epi-
naaccieIt.

## Folio 147 — 1691257834:0179
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000179.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
L AC. 54. DVY M. 1.
Reciam babuernt apaod Thuregum Carolus, _C. ) Figuxi lOCUS FuIEIHSIBIIS CUM
erce _ palacio, quo Frequeneistime rh (unc Francorumreges. Ilaburceadem
arx lacellum nobile, quodrna cum arce poltmorrem Priderici Secundifun-
dicus cuerlum est. Locus arcis hodieque eminens est cum arbusto amaems-
simo, e linsua Cermanica, auff dem Bofrocatur. Durauic idem palacium,
anno Dommi 1153. Exltanc enim liccera Wernheri comicis de Baden, qua
Friderico Secundoregnancem eodem palacip imperiali dacX LunE.
PAC,55. NYM. 2.
rusurandum etiam in indicio praestabatur, _C.) P lures eriam CmuLiuraruNE, CO
more quieradicur in fine legis Ripuaria. Cum aliquiillis, qui periuramen-
cum coram Missis (i. legaris) dixissent, obsannirene, celtes sparis luis appre.
henlis deuotabane, le hoc quod dixissene, coram Resibus ee Principibus di-
cturos es aftirmaturosrsque ad lansuinis effusionem.
PA6. 56. NYM. L.
Superstaniolum Scainaha.) Sic barbari monachi dixerume, quar qui ele-
panciores haberi Peudebane, Perrosam nominarune, re Racpercus et LHke.
hardus.
P AC57. NVYM.
Callonem. )Fline Sanctigallunum in recustissimis eribus chareis legicur; Sicue
a Rexinone Reginunum, quod R. ssum hodie dicicur.
Unde ex militiam ingredi es stipendia merere.) Milicarune monachui eriam (uB abid. do
Francis, incendum nonnihil milicia exempri, Peaerer eam quam LIpCFaLOF
iniissee. Flinc rererum Abbacum milicandi officium, quod more magis Gten-
tis quam iure rilorccepcum e insticucum est. Abbas Augix cogebacurmili-
care, re e S. Cralli. Epilcopus cuocabat Abbares, liquando Calar expedicio.
nemparans, illos adesse mandasToc.
PAC. S9. NVRI. 2.
vicus ille W asserburgensis.) W asserburs, celebris vicustempore Caroli Im
peratoris, in quo 602bertus Abbas curtes aliquas donacas monasterioha-
buic, lcucaliis in locis muleis. Abbaces habuerune Curres, id est, Relnsi os Ciuo
Renneho in aliquocrillis, veC0Norr, Flerilorr, Komanstiorn, ecc. ad quas
mulci census reddirus q dabancur ad monalterium pertoresidi.
P AO, 50. N Y M. L.
reguenter audet srassnalis.) Lire feuda masculina, annoleten.
PAC. 6T. NVM. 2.
Fia. Nam quum anno r529. Senacus decreco, cui eriam ipse Vadianusincer-
fuic, praelencibus contaederacorum legatis, nempe Tisuro Diechelmo Rc
Aio cotule, e lacobo  errmullero Ouaestore, sClarona Cunrado Schind-
lero ex Fridolino Klinio loculus S. Galli adaperiretur, nihil in eorepercum
tuic, praecer imagunculas ligneas, linceamina recustare purrida, caluariam,
dinsentem quendam dencem. Nec alias retiquias in Ochmari loculo rc.
repertas ipse Vadianus oculacus prapros in schedis luis cestarum reliquit. V-
cerque aucem loculus erat admirandi pretio e artihcio operis, ex auro, ar-
senco e cupro inauraco rnionibus e margariris preciolissimis ornaco, ex
abocc anas nohico eec. Hlas Cullie Dchomariraj uine nniorionone
Tanto asseverationis studio, vt videri qulat Luvitarum de ea refuisse.) Neciniu-

## Folio 148 — 1691257834:0180
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000180.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
impudencissimi illi hypocrice adorandas ostencarune, his cor divitias acgiin.
numeros Fundos concumularune. Prat precerhosloculos e ingens quedam
crucitri imaso, quae in Licaniis a orationum indictionib. olim circumfere.
bacur. In ca icidem nihil FCPCrTUM, PEXTeF receres quoldam nummos Sant.
Sallen les: ipla aurem crux ex ligno ciliaco tabricata, simulacrum aurem cru-
cilixi pice a bicumine Fartum. Duam rem magnae Fuisse circumltancibus ad-
miracioni, memorix reliquit idem Vadianus: quonia monachi superstiriola
Plebinescio quas preciolas reliquias in ca cruee aTeruari pro concione lem.
perperlualorint. Prac consuecudo maioribusnostris temporelicaniarum e
Tolemnium Festinicarum panes e alia cdulia cruci admouere, perlual ex eius
cactubenedici acq lanctikicari. Ica mileris modis maiores nostri à se duetorib.
ictis le dueti FueFunE.
PAC. 62. NIVM. 1.
ruleo sorsvilen.) orschvils olim Cub Salomone Episcopo rocabatur
Morinesunilere, re ee in hac charca, ee Isanbrechtsuvit.
Libra ex pondo Latinis scripeeribus.) Vcurpasse criam Libra nOMeN C CrmA.
nos, noca hxc H, qua pondohodicqi lirniteatur, demonstrare ridetur.
PAC. 64. NYVM. L.
ali inde vectum Campodunum. ) Ocho Frisinsen (i5, lib. 6.
PA6, 68. NVVM. 1.
Annum reenieius XX XV. indicet.) Duas charcas ridi, quae habene annum
XL Y FF. regni, sub Crimaldo ABbacC.
PAC.
Focharius iunior ab Fladriano Pontite excommunicatus. ) Ocho Frisinsentios
lib. 6. C. 3. _ Vrspergen(s.
Crassi ex fratre nexos licet illegirimus.) Alis lesicimu Carolomanni Eilium tuisse
COnTeNdUIHE.
PAC, 7O. NVM. 1.
Fohonore reliquo sexennio functus est.) Rerum soctarum sloriainsionis. Vide
Sigebercum.
Cmi Lorhariireenum tradidit.) Pc prxecerea Ludouicum, qui P’acri in imperio
SucceMIE.
PA6. 7T. DIVM. I.
Tractum aliquem terrestrem GOUH VOCaNt.) MLarCAS AUEEM VOCATUNE, quX nune
cerricoria, rulso Beginen appellane. Flinc Z uturiederomare, GONorrero.
marko, _c. In charris cempore Pipini, Caroli ex Ludonici, de posteroru leri.
peis, requidem exemplis docetnocter Goldactus.
Bia. 2.  Duos mallos ex placida vocant.) Malli, Lanogeriche, quorum nomina adhue
durane. Canoegerichcim Kurgom (Dy Ravenspuro Dy Rancemuli comicum de
Monctore, d aliis locis Alemannix plurib. Diri S. ex Cenceria nostri Croldacti.
PAC73. NrM. L.
Dabantura Prinioeaduocali) Sine quorum manu Abbares nihil ausirarit.
care, tradere, vel cambire. Si Aduocacus abesler, consentiebat Vicarius. Po.
Aeriores Principes sibi rindicauere nonnunqua aduo catias Monasterioru e
Collesiorum, quum Poncilicum auaricia grassari in Germahorum F. cclesas
caepissee circicer annum millesumum ducentelimum. Sic Ruodolphusrex,
quicomes erar ab Hlabspuro, Aduocacum lemonasterii Pigurinifecie.
Deinde es curia Magister.) Noca in monasteriis Bofmeister Impes esse plano
nonum acrecons officium.
PAC. 75. IVVM. 1.
i 2.
PAC. 88. NVM. I.
lrich Zasas:) in stonsor. ll. ac onat. 1o.
Mhundrs ad aham amnem.) ahaders cempore Caroli, celebris ricus e FC.
Clelaciculid. Alexandet Matcsti. Luille ridecut Lutlommochalletus daticttud
nialium, rc ex aliisrecultis licceris conicitts.
A14
bid. 

## Folio 149 — 1691257834:0181
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000181.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
AequetiaeC actos L Corres es qualaliudasences, sux incer lesedumme-
moria luggellic, annocare primum in margine, et post, quiano indignaami-
cisridebaneur, quae a Christianis e equis lectoribus cognoscereneur, cumul-
cuaria colligere opera, e in hunc libellum coniicere placuie, quemcamen
accurare per toren lesnon licuir occupaciones. Finemfaciemus, rbiprius
caappoluerimus. quae in aliis schedis quibusdam Vadiani manu exaratis de-
prehendimus. Noluimus enim ce Fraudare vilocanei riri nesnnico, quod qui-
dem adincticucum Faciac oporis peaeseneis. Sic aurem habent scheda.
Francorum ee Longobatdoru cemiporibus, quoniam occupacis iam pro. Camino.
vinciis Romanis lonse laceG prxese ccepissene, cancandi in Laeris rieus ad.
missus imtodice acque auctus est: idq. Principum ee Nobilium cura e su-
dio. Semper enim cantandi sese studio Germani oblectarune, e Monachis
qui in Principum geaciam emerendam semper sudiosissimi Fuere, nulla par-
remagis pracilicari Principibus Cune conati. Inde cancus plu (quam BarbarUS
_ clamolus admissus.
Denarium unum in argento prebato aut ferramentis, aut vestibus nonis, e c. FTis Consur
modis censum praestabane sub Cio2b CFco.
Sub Werone peena riolate donacionis, etc. A sacrosanctis altarib. excommu-
nicetur, anno C acoli XV L.
Tempore Salomonis Romanishorn ad monasteriu S. C5alli accinuit. Sub eo-
de Milo quid.  cenlum de sumbri admonaseriu ordinauic, pro anim X lux
Calure. Salomonis Aduocatus tuit PuoiO.
Sub Grimaldo Factae donariones admonasterium, quo hrutrirenturiuve
nesquoad ad prouectiorem aeratem peruenerine. Adalhare de ccngen cum
luis aduocatus, Eginonis e Marchrati.
Thiora Abba5, qui ec Thieto, led in anciquis Pabulis Thioro. Potempore Co-
mices sub Se Fribunos habuere, re habec retus Pabula, Bernhardum Comitem,
Winonem Fribunum, _c. lub cempore Thietonis.
Gorberei Aduoeatus Fuit. Adatrammus, anrio Z II. Ludouici Imperacoris.
Tempore Ludouici eres Corores in Aleheren, divilerun haredicacem:
quarum rna Resi parrem suam, alcera monasterio S. Cralli, cerria lansuineis
dedicac.
Bernhardus Abbas. Wino aduocacus anno primo Arnulphiimperatoris.
Engilberri Abbaris aduocacus tuic Hugebertus, antio regni Hlenrici Z I.
Icem Flaremuori Abbacis W OlEpercus aduocarus, anno X I. C arolilmp.
SubBerrrigo Abbace, Fuit Ludouicusrex Alemannia, in Z eurschlandt: _
Ludonicus alcer Imp. in Francia, Tub quibus Gcrolcus comes in Purgouia.
Sigmarisvvane olim dictum, quodhodio Sybermangs cempore Cirimaldi
Abbacis, ex Lutoldespure quod nunc Lucisburg.
EgmoLpilcopus, etiam Etegino dicitur, tempore Caroli Roctor Caenobii
S. C alli. Aligux licterae restaneur, Fsinonem Lpilcopum prxetuissemonaste.
rio sub W erdone velcum Wcrdone Abbate.
Villa Pappinheim, cestibus anciquistimis licreris, Cuit in Pa90 Furgausiensi
nempecemporereois CaroliannorI.
Ante Salomonem ee sub eo Bibliorhecarius Fuie in nostro monasterio, hoc
CA. peaefectus Bibliocheca, _ qui libris scribendis e apparandis operam na-
varec. Ovalis sub Salomone fuie Waltammusmonachius. Francaurem Bi-
bliochecaris le ccbendi probeperici.
Lacus Bdamicus anee nativieatem Christi, et muleo etiam post cem-
Pore dictus Fuic Cromnus lacus (Fromasec) un de Cromanshorn, quod posteaRo-
mansborm, nunc Domishoru. Lacinicum Aoronium app eHtaCUMC, VEPOHPOH.
1
InCeL

## Folio 150 — 1691257834:0182
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000182.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
a
M
A N NIC A R V M
Incex oFiciales pertonas monasterii nostri tuic Ediruus, non concempruo
necpoltremi ordinis: quippe qui eciam Tabulas Donacionum lignaroc, de
in FCCCI CITAECEUT.
Sub Bexurrigo abbace seribicur in licceris Donationum, Eludounicus Im-
perator, es Tludouviens inniorrex alamannorum, cempore Geroldi comiris Dur-
Bruix: quo tempore Puato aduocacus claustri FurE, Ilanbere Decanus:
Sub Vlrico (puco) Primo liccera Donacionis sc haberin Ane; Notani reeis
Oconis adhucpucruli annum V. Cuonrado duce. Handolto comite, erc. Porempore
Flerilorrad monasterium pertinuit.
Anno Domini DCCCCL X X I. Fuicannus Z. imperis domini Octonis,
duee Burkardo, comire F. Berhardo. Fuic sub Abbare Burchardo.
Tempore Ludonnici regis Herinsou Parrochia fuit sub Salomone Abba-
ces lonre antiquior Ecclesia Abezellana. In antiguis licceris Carolus Ma-
onus, postea Imperacor Augustus Fac inscribicur ica; Regnante domino Carolo
rece Francorum es Longobardorum, seu Parricio Romanorum.
Sub Abbate Crimaldo aliquae liccera AC TuBCCrIDEX TUNC; Anno XX XVF:
ovicitet
Tempore Ochrnari Caralomannus Mlaiordomus in licceris aliguibus Dona-
tionum ubCeribIEuE. Fuie Featee Pipini. Flabuie _ Carolus Frarrem Carolo-
mannum. Icem ca xcastabuie in monasterio Lectorem, qui le hoccitulo la-
De Sublcribic sub multis AbbacibUIS.
Sub Gorberco Abbace subleribitur in aliquibus licreris; Regnante domino
Fludanico imperatore nostro, onno XVITI. Carolo vero anno LTI. (ub Frchanbaldo
comite in Turenuia. C arolus Fuic Alius Ludichae, rocacusque Fuic lunior, ee ha-
buicparcem diuisi imperii.
Scalch receribus Franeis seruus dicebaeur. Inde in antiquis liereris scalchos
invenieur eriam Lacinis pro Coruo, et reluc proprio nomine serui. Salomon
accisicimperium Conradi, sub quo serui Ochalch dicti.
Crimaldus Abbas Flaremuocum (absticuisse ridetur rivus ex ralens. Nam
ita lirrerae quaedam sub Crimaldo dacx ConanE: Signum Crimaldi Abbaris e
successoris eius Caremuoti abbatis, qui hanc chartam prius neglectam cum manu Advo-
care sui Teliaberri eidem Thiorpoldo consenavit.
Seruos din habuerune Monachi _ A bbacCS, inter quos et concambia cum
comicibus e liberis hominibus Fecerume: _ latentes appellarune bonis eorum
admonasterium oedinaris.
Clansrum nostrum inaneiguis licceris eriam Carolicempore, sexibieur,
Siumin Durerove inpa5o Arbonensi es Oucari alamanniae.
Stimhim Cub Pixino celebris rieus. Ec aliguae liccerx subscribuntur in
huncmodum; R. gnante Ludunico rese in Orientali Francia.
Conatoh comes Percheoldi filius Monalterio nostro mulca praedia villae
rrange e parcem suam balilica ib idem constructae, aMHO X X X IFF. C aroli
regis Franborum.
Agaunum recus est ec Fundarum à Sigismundo rege Burgundix, Siprichi
regis parre, anno Dominis1o. praelet propeer. Vocatur hodie S. Mauritiiin
rallesea zu O. Deorinen in ZB allio.
VrioharduS _E RUODEFEUS FFAEEeS. Duces miliEUm AICHILAICIIla, HuC Su
vix sub Ludonico Pio, dinilahxreditare paterna, Principis consentu, duas
sa honore lanell Mallis, de loclorum eius, e Pancti Leodcsaris Marey.
FiS, 
Ecclehas Cundarune: alcoram in castro Turicino iuxea Auuium Lindema
cum RUOPertuS Dux; alceram ad Lucernam se Auuium Rusam Vrighardus,

## Folio 151 — 1691257834:0183
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000183.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
E
ris ee omnium Sanctorum, insticuto Monalterio, et se AbBatO Facto quo
Bocui Monaclios ca conuocau, Allunico quodam docto e scripeura
rum perico homine ordinaco, qui luanselis praedicatione muleos illius
Revionis homines religionis amore insammanic. Lundem postea succel.
Torem suum consticuit. a rectorem caenobii fecie, anno Wominioos. Flie fuie
Ludonicus Pascher coonominaeus, quem CTalli C lodoueum rocane, qui ee-
temnnos subiusauie, quorum iusta pars erac, qui hodie d receri locigente Hel-
horii dicuneur. Vide Concractum in suis Chronicis.
Caroli aecare Lindemazus amnis, qui Pisurum secac, dictus est, rEpaFeF et
iam in licreris Docacionis Caroli Magni, quae Figuri riluntur.
C arolus Leclesiam Tieurina Canonicorum non Fundauie Led auxie reddicibus,
gnos passim ceu stipem quandam nobilicas coniecerat, quo animas crimini-
bus alligatas redimerene. Pa enim eaula moros fuisse C arolus iple luo diplo.
MaECFCSTaEAF. Vocac aurem aosales annaiones reditus illos, quos de suo nobi-
les conculerunt ad rictum e alimoniam eanomeorum, quiacum subrnote-
Ao ec rnis in aedibus, quas Mnasterium rocalane Habitauere, uno pistore de
promo communi condoq.vtences. P.2 re e Fratres rocabantur, quanquam
nulla Monachilmi reGUtA FENEFCREUE.
A Ruoperci fundationerqu ad docationem Caroli anni interierune 107.
Canonias P. celesiarum Cgetredcalium aux Collegiorum Nonacticorum Pa-
rochias, Hoc cst. 28r0 luo, qui Diaeresis voeaeur. policos homines sua prouiden-
tia curabane, ee tamularu comperenti populo seu Eccleliae delcruiebant, pa-
Storali rigilancia magno laboreadhiibica. Demium crescencibus diriciis, et
ocio, ve hic, adlubescenre, cellacum est, ad luxum ridelicer ec ambitionem
converls animis: et pauci delecti seortim qui plebipraeeslene, elbanige Voca-
e lunE.
Cantores leromulcis in F cclehisinstituri, ex eanendi morem minus quam
pronunciandi reteres ille adestenuere.
Nconasterium Ticurinum Sanctimonialium condicum ee Fundacum est à L. hu-
derico seniore (nam Calui Eilius rocatus est lunior) Caroli Crani parre, qui
Curtim suam rebis Fisurinx, reipse inlicceris fundacionis rocac, cum ince-
geoiure e omnibus ad se pertinentibus reddiribus eo concribuit. Pagum et-
iam Pronia, quihodierri dicitur, quem e Pazellum rocac, cum mancipiis ee
iure omni ad praetatum Monasterium contribuie. Ludorricus eius primam
Abbacillam siliam FTildesardam consticuie, et praefata omnia concestE, sic-
velicceris fundacionis clare concinetur: Pollicicus cuicionem ee immunica-
eis detentionem, acc. Mandiburdium. Datx lunt licrerae, Anto X X. Regni Orion-
ralis Francia in acxenspure Sixnum L. huderricio
Fdemonnoremens A X V L. C taioum Cucat; quae in Paso ThuregienC
eA. Monialibus Ligurinis donauit.
Idem Ludouicus anno reptri eius ZZ X II. Orientalis Francia, candem
immunicacem contirmaniead preces ca Conubls lua, quae Aliam Ber-
ca Aldesarda defuncta cidem Monalene pratcet.
P’od hunc et Carolus Cractus silius omnia L̀ Parse concesta contirmauicn
dora

## Folio 152 — 1691257834:0184
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000184.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
N
donationibus ee immunicace contirmatis, anto 885. in oppido Vima. Lagum
Zurichgaugenlem rocac, rbi constructum lic Monacterium.
Idem Ludenicus Senior Caroli Crassi pater, Sacellum S. Pecri in villa Z u.
rich eximiis redicibus doniacam, in benehcium Beroldo presbrcero, qui Hlil.
degardae hlix Adeli ministerio seruierar, cocessit. Iluic lacello capellas duas
Vallis Vronix conianxie, in locis nominatis Burgela es Sylina. cum manci.
Piis, decimis, cerris, culcis de inculcis, donauir ea cohdirione, reeo morruo
respraedicta ad prius memorati Monalteriirium ee posesionem reuerteres
cur. Facta est haec donacio Annoreoni Ludeuvrei X L V. in Orienrali
Francia.
Turisdictio rel Caroli etate concelsa eK Monasteriis. Ouod latis ex Diplo.
mace Fundacionis Rusix deprendicur. De imperio rel mero vel mixto, nulla
Prorlus in rilis anriquislicceris, quas guidem cooriderim, mencio.
Hlenricho IV. Imperante ica primum irrepliclimonia, cmendis Abba.
eiis e Monasteriis Fpilcopacibusqi re in aula Principis omnia ranuprosta.
renE. Auchormali Fuic Rupereus ABbas Bam BergeMLS, qui MCTCatuS CraE
Abbariam Fuldenlem roc. Marcis auri ab Imperatore, a quo pracerea quic.
quidroluie pecunia impecrauie, celtance Lambertoin C ATOM.
Francia Theuronica Lambereo dicitur, qua ancea orientalis dicta est, quum
Germanici adhXC RegeS FranCI in OCCaIU IIPEFATEHE. O Uibus exrinctis
Provinciales illi succe Herune, qui lingua reuneur Lacina COKTUPEA AuE PrO
vinciali.
Clodoueus, primus Christianus R ex incer Francos, A lemannos vicit. C a.
xolus PipiniAlius rebellantes compescuie.
Ducarus sueuiae ralde anriguus est, de re ex actis Francorum consicieur eo
cempore consticurus in alemannia, quae ee suenia dieta elt, quum à Rese Lu.
donicodenicti. d reono Francia addici, ac reluc in Provineia Formamreda.
ati lunc, quod circicer annum Domini 500. accidic. Flic Ludeuicus focertuie
Theoderici Regis Corchorum. Regnum aucem invalic vel recepie patre
Childericoniorcuosantio Domini +83. LX V olaFerranO.
Fanca tuic auchoricas C x Carum in Epilcopis numerandis _ eligendis et.
Jam (ub Flainrichis; qui postrille annos postnacum Christum im perarune.
reFTermanus Concractus in collectaneis luis Chroni. Cunradum quendam
Colonieri L. pexpolicum. Preuerenlem à Cxe lare nominaeu, se d a Clcrorame
e populorciectum, nihilo minus cam en sescincrudencem, ac propterea in.
cexfectum, maxerrio coronacum esse leribar: cum iure camen divinorice ele.
atusnon sic; nis qui ex cleri xpopuli consensu fueric adinissus. Ec Franco.
rum etiam xeare lesendi Episcopi auchoritas penes Fccleliam, investiondi
aurem penes Celarem exricerit. Ouod concractus ignorauic. Vide Platinam
in Damma(oIL. Fol. 08. e in LconclX.
Monasteria primum ab exteris, deinde à seipsis ob incestinas dissentiones
_rixas, quas ambicio e am ortiabendi CxCIFATANE, AMIEtA LUIME: SCMPCF EZ-
men exdonis e eleemosinis eecreaca, demum e corporationibus dicaca.
Tempore Henriei III. CiFegorius V. invelticuras Imperacoribus extor.
quere conarus est. Vide Vincencium lib. 26. spccul. hist. vide Vespergenlem.
Henricus Ll. Pumus ommum per clcuorum Principum Cuftensia Impe.
rium luscepie. Vide Palmerium B2g. 13T. ec Placinam in GFCOOF. V.
Investicura ius non solum iure divino commmune esse debet Principib.
e Magistraribus Christianis, hac caula quod et ipsishonor e subiectio de.
becur exemplo Chricti e omnium Apostolorum, led eriam ea caula quod in
maore parce omnium donacionum Lccleliacticarum ius Habec pacrOnacuB,
quia

## Folio 153 — 1691257834:0185
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000185.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
O
quiaiptorum oxibus omnes ec subdicorum donis tundaex ee in temporaria
piouitione donacx lunc. Id quod a primo Constantmo ad vsqe lustinianum,
quires Focleliarum corius linperii Romani curauit, vsqi ad nostra cempora
clarius nociusqe est, quam remulris necesse SIE CxBOnerC.
Galtiadhucrecineneius investicura Fpilcoporum ex Abbatum ex Leg0
Praomatia lanctionis. Duam rem impiam elle Volacerranus in Cacolo V I.
Ecribir: Sedpia relic Romanus Poncitex tecie, postquam ei omnia renalia
Facta luNC.
Fribucum Anglicum quidam Adulpho Rexicribuune, qui Lochario Lu-
dovici Piitilio imperance regnauis, uc Anconinus ex recultioribus Chroni.
Cistic. 16. libri historial. S. P. annotauIE.
ludista Ludenici Pii coniun, Caroli Calui macer, Furonis in Monaste.
rioS. Mareini sepulca elt.
Poonaiuxta Alcilodorum Cacta eA V II. Calend. Tulii, Feria V II. Flora
diei quali secunda in rilla Fonris, gux distac ab Alcitiodoro 8. miliaribus
Francicis.
Theodericus OArosocchorum Rexmorruus ost Rauennx anno Christi
ccccLxirI. auchore Blondolib. 3 Decad. I.
Corchi ex lcalia penicus pul (anno Domiini D L. Z IV. auchore eodem
libr. 4. Decad. 4.
Albuinus Lansbartorum Lexledem Kegni lcalici Veronam fecit. Lo-
cuerunecemplis ee Saeris Langobardi, quia nondum Christum imbiberans.

## Folio 154 — 1691257834:0186
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000186.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
LOI
DR L F PISFO L A
AD FOLDTSTMVM YADLANVM CO
DE ANTTOVITATIBVS CY.
RTA EN REXZA BR LM a.
R A F IAM ec Pacem à Domino lesu Christo. Literas hu.
manicaris tux accepi, rir ex mic, ac in primo verlu exhorta.
risme officiiiam dudum impolei re ex annalibus, si qui to-.
rene, scilcicarer exordia e Fundaciones Cachedralis Eccle.
Cxac Monascerii Diuo Lucio laeri F90 quidem diligenter
Scilcitacus lum apud Dinum Lucium per omnes fracres eius
convesscus. alluculqs nihil reperi. Ancemenlem milerane ad meingentem
Codicem membranis delcripeum, antiquum, in quo praecer historiam Diui
Luciis quomodo a Beaco Timotheo quondum ad Christi Sidem convertus
dicitur, penicus nihil reperi Elis vero diebus cgo ipse Mlonacterium inprel.
sus perlustrare cupiens annales corum. Acilli luarum rerum adeo isnarire
nihil supra, non norune rempora primordiorum negi nomina Fundatorum.
Demumsicre(pondebant, Monasterium illud Praemonstracentis Ordinis
nuc. quondam ordinis Diui Benedici Furse. Floc quoqi cercu, ene Monalte.
rium uum ance annos plurimos Ramma penitus consumpeum, et post qua-
draginca annosrursus pari cladeinceriise: ob quam cauCam luarum anciqui.
tacum nihuilxeliquireperiri posse, De Cachealrali Ecclelia nihil quogi certi
adhuc adeprus lum. Custos eius Ecclesa promilie me in archiuum inero.
ducturum, re ego ipselibros eorum verram ac a puluere discuriam. si quidre.
perire poltim. Hoc quidem, quancocius poruero, Faciam. F.Goquidem, Do.
atissime Vadiane, hôc lulpicor, hominibus illis suarum fundacionum bales
_ exordia adeo lubrica e labulola rideri, re porius celare libear quam pro-
dereinlucem Nihilominus operam dabo concinuo ec pro virili, re aliquid
nancilearcuo operidignum ve inleratur.
Ouo N.sins diuerteric, prius ad re seripsisse puco. Dicuneur varia de co.
Cercum est quod ad palacium quoddam parum municum admistus est pau-
cisriris, ac perpaucis municionibus, cciam cormenta Cua in quodam locodi.
mittere coactus est, e qua ad cormenca perrinene, re puca puluerem ex lapi.
des, in aliis locis, re quando ridere libeat concedarur, led coniunserenon
DEFMIETICUT.
Demonasterio Diui Lucii lacobus Salandronius noster pix memorix ica
dicebat, virum quendam nobilem de Vnderrresen ex Scantieralle quonda
aquis Blasurae (uffocatum ac illic sepulcum e pro Divo Lucio venerari, e a
suismonasterium illudinicia Cumplisse. An Fabula sic mec ne, isnOrO. ValC. FX
Recorum curia, 26. Lu lii, 2532.

## Folio 155 — 1691257834:0187
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000187.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
Ou
E R FF
A L I A
Cratiam _ pacem a Deo Pacrenosro e Domino lelu Chriso. Imperasti
mihiamdudum, rir spectacissime, re diligeter inguicerem primordiae Fun-
daciones remplorum Kachedealis et Diui Lucii. Fg0 quidem quam lancto
juro, quod dilisencissime inquirendo indasandoqe nihil perlerutari pol
sum. Monachi diu Lucii proxlusignari lunc luarum rerum. Denigi pertu.
Rraui ego ipsc eorum Bibliochecam: ac nihilrepec praererquam haec Batba-
ra verba in quodam magno Codice FTomeliarum: Anno Dameni mille(imo
CCC. XXX. Anno combussum est ecclessa sanct Lucii Regises Confissoris in die
Canesi Lu Fvangelista. POstea sequitur de F. cCelia quando conlecrata (IE, _
de reliquiis alcaribus inclusis, De P cclelia Rachedrali exacte qua sivi apud
Magistium Lucium Irer eius Eccleliai anonicum es custodem, etiam apud
MI. Caudencium de la Porca (alias BYX (ch) Canonicu: qui parirer responde-
banc. Ccilicet sele monumenea non pauca habere luarum anciquicarum in
depoliro rectula, Led eis non elle locum aut cempus perlerendinili aliqua
necessitas rrgeret. Idem responsum dederunc eriam egidio Scudo, qui ca-
dem rogauir qua ego, veluis Chronicisinsererer. Wihil icaq aliudnunere-
sponderopollum. Dabocamen operam in polterum, li quid per meaucaliu
quempiam inveltisaroqueam.
Exlaremaiune Mancuam remisseance aliquoc dies, illic Fortican hyber.
nATUELM.
Ouidam sacrikicus Parochus in ditione Clauenensinuper speciem Dei-
para Virsinisementicus cuidam enellx apparme, ac mulea nugamenca xedi-
dic. Duiramen deprohenlus capire eruncrtus ricam Aniuir. Iluius historia
toca series descripea a ludice ip (o mihi dabicur: postea humanicacicux mit.
tam. am nebulo ille conatus est Fuangelio Christi obesse scelestissima hac
Fallacia. Vale vir csresio. F.x Curia Kherica, 17. Nouemb. Anno Christi1532.
A
Cratiam d pacem a Domino Literas humamtatis cuae per L. conardum
Eacrem nostrum accepisacq. ea. gua concineban cupidissime percepi. Nuo
rerocabellarium nactus adeo commodum, abstinere a Ccribendo non porui
quamnis argumentum Forcasis minus dignum lictuis auribus. Duo habui-
mus Monachorum caenobia Curix (quemadmodum nouic e ridiereueren.
tia eu2) qua nunc Monachis cuacnaca, ex inrlum Rudiinoni converta initio
quidem latis anspicato. Rector sudii, quem Ludimagistrum rocamus, Ri-
pendio centum aureorum conductus est. Alius sub illo ee cumillo laborans
quinquaoine. Pertius quidam ex nostratibus Pocen admodu doctus, quin-
quaginta quogue Dehis omnibus Pabellarinsille noster, qui caenobiorumil-
locum reddicuum procuracor est. diserere melius e commodius porest qua
exo lcribere. Poeca ille Commencarios C.xlaris interprecari inc epie, reniiq
iamoridem ad hunclocum: Boiesque qui trans Rhenum incoluerant, e in aeruim
Voricum transierent, Noreiamq, oxpuonarant, esC. Norciam, LToribersAM InCEF-
precarus est. Purane quidam ex auditoribus cum hallucinatum esse, nec in co
eastuquem Geographi Voricum appellane, Norinbeream licam ese. Fluius
1ag discretionem a re Geographo pericissimo Aasico acqs ob secro. FX
Icalia Ferrurres ip lorum indiesmelius habiruras.
Vale, rir eximic. ExRherix Curia,
4. LTonas MaiaS 1540.
585

## Folio  -  — 1691257834:0188
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000188.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
att
l1
11
eis
     e e t  e      te  e ute e e e e        a et   e   ete te  ate e e  e   te 
e noei omns

## Folio  -  — 1691257834:0189
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000189.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 15 lines, status machine
V. LIOB.
OACTIIMIVAOIA
NTSANOTGALLEN.
SIVMI CONSVLIS
DF
PRIMITINA ECCLESIA
STAIV.
SF. Y
GMIRISTTANISMIAETA
TIBVS
Liber impertectus.
et
c
le
0

## Folio  -  — 1691257834:0190
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000190.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
1.1

## Folio 159 — 1691257834:0191
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000191.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
Epi
C
RC
t 
 a
L2L
L L11015
1LL L
ATOVE AROENTEA CIIRI
STTANISML A FA TF
ELORVIF.
Liber imperfectus.
V amr+S libris superioribus destaru Collegioi
rum e Monalteriorum, ve Francorum ec insecu-
corum, aliquot Principum tempore habuerunto
deque dilciplinccatu e cemporum inclinatione,
Caris dictum ricebacut calelt operxe precium,
iC Mmus Lcconem plalat lalcutos nosar-
eauas  Pctua LCClCX Aacu; que
ret, qualhorribilicalu disciplina omnis Fcclehastica Eerilm viciata labaF.
eereceperies donec tande taede contaminata ex plus quam corrupeainne:
s
auteaclea Cllammu alatedeteiina
mus, qua recta ex l.’axmetesinaono Rudio
necminore hde collepiiussabiiceremus, rt col
plinsrepratu acclenus, accu uus, Guod peruertane cmlala
hominln alotetu e plautum actmranut, iulho Clbuct Palchl
Atacud
latione primarae illius tcclesix; cum insecuroru acqs aded tostrorum cem:
porum moribus d disciplina Fcclehastica insticuta scanto magis clucesce.
tandimi ex deplorandam malorum mpriadem degencrarit. aequehiocam:
noltrorum hominu iudicia ita disciplinam omnem Ecclesiasticam meriun.
rur ee atcernunes requam poltremam norune; hane modo primam e ablo
lucam ilacuane: cum contra vetus illa, qua vel ab illisisnorarur vel neoligi-
cues lons omtum opcla e oblolurillima exciceru: poltremavique adeo
doctrinis hominum ex latictionibus (realia linamus) riciaca adulcerataque
inceat, re etone Guidem Christianae disciplina admodutir digna eAe
videri queac. Verum illiluum; hoc est carnis indicium le quuneur, néc ex-
Pendunt illud Cliristi: Kolite indicare sechun anso
Lorgemdus illud lauli: animalis homo non ascipit ea quae sune spiritus vel. IEuI-
ticia liquidem illi (unt, nec potest coonolcere quodspiricalicer iudicatur.
Linimrero qui opes, quiluxum; splendorem; dignicacem, pocenciam, qui
i

## Folio 160 — 1691257834:0192
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000192.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
160
AL A NE A N NL
AE R ER Y Mt
Ratui E cclesactico, rerum iam dictarum à Auencia r (que adeo referto d di-
Rento adeoque in ocioe indulgentia bcaco e (plendido, venulla rnquam
Exculaanaco Christo lageniam adsimilem Fuerine experta. Ac qui Adeilane.
qui Forcicudini, qui colerantia, Cobricaci et innocencix, qui rerum cempora-
liuni es caducarum concemprui, doctrina praecerea e cognitioni lummam
cribuic rerx ex linccrx religionis, in his hominibus praesertim, qui se Chri-
Ei et Apostolorum rel succellores relimitatores protirentur, quiquerieu-
l0s gerunc mundiabiurari: Ili profecto ne hilum quidem invenient, quo
Poltrema haec tempora cum primis illis seculis lonse maxime probis et
spectaris, pietatis xstimatione conterri (qua illorum opinio est) aut col.
Laudari postic. Durac quidem perpecuo, nec disseneic rnquam à capice
suorere credentium L. celelia, jux Tane a mundi exordio licCt FeMEaFA P et
Parces suas aHlictac Fuerie, tamen nunquam vel lacum digitum à cerex Adei
amussi delirat: neque olim aliud onquam sehtiec, quam quod à Domini
Spiricu praeleripcum est. Carerum illa qua sic _ quorum numero conster.
ne Prophecae quidem e Apostolicornouerune. Solus enim Dominusno.
uic qui sui sinc, reluti a Paulo esttradicum. IIlam ergo quam nos de certahi.
Aoriarum side cognolcimus mulcis modis rariatam, ee ceu xraribus qui.
buldam deductam mucatamque Fuisse constac: quippe quae primum virili
Fobore persticie, demum in senium quoddam s xcacem plulquam decre.
Ditam detecir: quam que auream reliquit constans illa Christi ee A postolo.
rum doctrina: eam demum postrema aecula XNCAM SC FCFTCAM CACCCTUNE.
Mihienim Cxpecosiranciminime inepre heri vilum est, si quas XtaEeS C u.
mxam illam Sybillam priorum Exculorum decur suicribuisse Ferunt, eas nos
Exculis posterioribus, qua a passo Domino ad nostram rlqi xrarem deduxe.
re, cribueremus.
ATALA ATASECCLESIA
VR ex enim Fuic Ecclelix a Gloria resurseneis Christi aedonoillo
CL Spiricus lancti, hoc est a postremis Tiberii antuis adulo; Constariniim.
Perium deducta, annos circirer CCL. XVIII. Ouo cemporelicer omnie
plenainiuriis, calumniis e delacionibus Fuerins, tamen siC crane animari
Christiani, reilla Ferrenemagis quam Facerent. Nam ex Ferro hocEorotem.
Doreica cst Ixuicum in Eceleliam, re plane ferrea rideri illa atas possechis,
quinostram a diviriis ex lplendore auream esse iudicane: cum tathen vel hac
de caula Aurcameriro Fuisse credicur: quo d auri suMQ _ PErPCTUA COTEM.
PerixFuic neq. auri Colum sed carum eriam rerum omnium, quarum admira-
tione impiecas capitur, Domino nostro primum omnium cestante non habe-
re filium hominis quo caput suum reclinet: dein e A postolis conticencibus nec
aurum se nec argentum habere. Sed insignia duncaxat Christi LloOna quXe pC.
centibus impercirentur. Cerre _ Apoctolus Paulus ad Gences crudiendas
vocatuSneqe aurum se neqi argentum abs quo vis homine accepisse tectacus est. Nihil
enim magis aurcum, hoc est eximium magis ex preciolius este pocest, quam
animum sublimibusrebus capelcendis renatum, ita re a cura. Pollicicudine
ex cupiditare rerum Frapilium de momentancarum abducere, venonilicae.
lestibus ediuinis xrernisq; bonis se le capcivare e ad ducere authori bonoru
omnium cocupilcac. Mihi lane ex cradicione Perri Apostolihoc eria magis
aurea risa eA, quomasis exploratione fidei, que lonse auro, quod perit. pre.
auenstrlib. ciosior est tame instar auri rehementissimo sprope incolerabili persecutio.
 a eA Probaca, re_ innocemcia riex e doctrinae puritate ee motu
Lancti
Mlareh. 12
. de Ciuus
IL. 16.

## Folio 161 — 1691257834:0193
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000193.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
ateoamnibus psteainsecutis seculis exehrplo cNexoruerie, nec po-
merirmodo sed ddebuetir. Sicur enim aurum Ferto eHoditur etigne ptoba-
cur, ita de Ecclelia Perro deipne persecurionum centata, le d ex LIxrericorum
insulcibus rexaca supra modum, haud alios fructus qnam aureos edidie.
Primum enim cercissima scripeurarum interprecatione accepie, ee claué
illa donata est, qua Pold aperieur de nemo claudic; claudicurq. et nemo aperic;
doctrma videlicer; quam Christus Verbum P’arris de caelo deterens, no Tuatm
sedeius este a quo missus esser contrmauic. Ouam deinde Apostoli ceupée
manuscradicam ab eodem magistro didicerune; primum quidem concio:
nance de de regno calorum iploscum priuarim cum publiceadmonetces
mox etiam a relurgence, quum mencibus iplorum aperre scipsum in Mole
et Propheris ee Plalmis indicauie: Postremo quum ione Spiricus lanetiin
Rammatirexence in omnem vericarem de ductilunt. Proin de primatur illam
ee lanctillimam Eccleliam in doctrina Apostolorum perleverasse legimus.
Hacenim Chrictum aperiebat orbi in lege e Prophecis promistum _ ilII
xcaciprecium. Ouidenim aliud est doctrina Apostolica in liceras vosteate.
laca e omnbusin Lcclelis Domini receribus lanctissime culca d oblerua:
ea, quam ostensio e indicatura insticix, sanctihcationis, et redemprionis
nastrx per lelum Christum silium Dei riveneis e Ouid aliud Termo illecae-
lestis seruorum Christi coco illo instrumento, quod Nouum appellamuSi
compreherilus, quam commencarius quidam explicacislimus a Spiritulan-
An exaratus, quo quicquid in Lese _Prophetis ancea velfiguris involutumm
vel enigmatibus perplexum vel imbra aliqua obscurum erac, de Christo; de
doctrina Chricti e rerum xcernarum promistione, ita elucelcaE, Ve reterace-
iamilla magna ex parce nec perplexa amplius nec vllis difficulcatibus invo.
luca auerilis cenebris caliginola, se d simplicia, sed aperra, Led obvia omisib.
et Calucaria possinemdicaris Sapienterenim ee pic ab illis cradicum arbierors
qui Verus (quod rocane) Pestamentum Legis ec Prophecarum nerantrecte
vel capirel incelligi, nisi à lucc illa doctrmx Apostolicae, seu quod idem est
doctrinxe Chricti, primum ordiamur. e post diligencem lectionem noux le-
eis vecusillud, quod norum etiam in se Propherico spirieu complexum est.
aesrediamur. Fieri enim nequie, vecenebre rllinili per Fulgencem lucent
dileutiantur, iuxea illud Apoltoli: Fratis quondam cenchrae; nunc ause lix in Do-
mine. Frustra etiam Christus Ccrucari scripturas iusTi Iec, Ei lucem illara Spiri:
EuS, pet quami orinta erram peofunda scrueari liceE, CuOruM anIMIS, quoSr
niverlum in orbem missurus erat, non adhibuiset.
Inprima isitur illa aurea _ vere aurea _ Caitet d xtdre ardentissimiresn
ChrrstI, eA CFAE dIGHATIOMO_E AUFHOTIEAEC SCTIDEUFA HONZ, M DX aB CXCCNTUI A-
postolorum magna ex parre agnita ex recepta venihul Lanum. nithil Tolidums
nihil denici pium auc hdei Christiaccommodacum esse existimaretur; quod
illa palam non docerec: nitul aureum, hoc est vere Chriltianum credereturi
quodillatm act coriculam adhibicu spectara piecaris nora no abRulitser: Con-
eraauremnihil non veimpiurir e ablurdum anachemaca feriebane, quod d:
henum abilla vel contra illius cradicionem exeODIEREU et ReCEDEUMIFuIC-
sec. Vnicaillavalebacresula, quam Ecelesin ab Apostulis; Apostolia Chri:
Ao, ChrictuS AD GOPAETE ACCCPFAM EFAdIdIIIEE. LFCFAEreC epEA OmHinm CONS
colensu senrentia, quae d in sequenee aetare deterisa est; de (0Ia Scilicet Teris
peura nihil dubicandum, rel. qua omnia vel doctissimorum horiinum seri.
pea cum adthibiro iudico legenda, VE quX BENE SCnEITeNE, I GraEiau lcripeu
rorum reciperentur: quae minus, veilli adueclareiicerentur. In gnaretin-
rum abelac, ve peclonae lius qulaneuimtiome. ix duc oncellencio, aciu tia.
BerCCUC,

## Folio 162 — 1691257834:0194
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000194.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
H
A
berecur, vene de calo quidem Ansclum, quialiud docereinsticuissee quam
Apostolieradidissene, rilomodoadmiserine,
Hlabuere quidem Ccremonix; hoc estinstiruriones externx d inditse.
rences suum locum, gux quidem ca duncaxac caussa admiccebaneur e aehi-
bebantur, quo omnia meliore oedine ricuque herent in Ecclelris, quxe aD0-
mino prxecepea illis e in Apostolorum monumentis relicta FuisenE. C aete.
rum eius generis erant omnia, re neque quicquam libertars Ecclesis era-
dice adimerene, ex lubin de iuctis caussis Aagitancibus mucari ee pro xdifca.
tione alicer alicerq insticui poruerine. In animis crac omnium Apostoliedi-
cum: Omnia decenter ex secundum ordinem fiant. In rorum autem paucx et
modica etiam xRimatione habicx ceremonix.
Sacramenca duo pracipua, Bapcilmus es Fucharistia. Namoleum, euius
Tacobusneminie, ad corporis non animi xgricudinem accinebac, ee multis
Poltea aeculis, rariis in Fccleliis, alio in vlu non fuit.
Ecclesiae cunc erane d dicebancur congresariones Christianorum paulo
celebriores, Episcopis luis hoc est vigilibus e magistris disciplina subiecta.
Hlaru primeerant A postolica, ab iplis scilicet Apoltolis condicae de Fundate,
reluc Fphelina, Corinchia, Philippelis, Thestalonicen (Is, Romana, deC. PFC.
cercaeliero Colymicana ex Anciochena Srriae, e Alexadrina, inter precipu.
aStrabicx: quib. adnumeraca lune quorquotab Apoctolis passim Cuncinsticu.
cenec doctrina priores posteriorelrenec hde sed annis tantum, quoru sup.
pucacione Cirxcx Fere Komanam antecellerune. C aecerum x quales omnes
pocestare e Functione, necreip la plures Ecclelie locorum interuallis dister.
minace, led ve ruum corpus Christi capicis, ica eciam vna l celelia comuni.
eatione bonorui omnium donorum q, ee insuper indiuulla charieare cons
mencaca. Prima _ rna lancta C acholica e Apostolica, ex qua reliquae pro.
enace lunc, ec iplx hac pocissimum de caulta Apostolicx, quia cum illarna
Ederno pixicu, rno sensu doctrina disciplinaeq coniunat Z. Sicenim omnes
prima, ve inquie Percullianus. ex omnes apostolicae dum omnes unam probant vnio
tatem. Proinde plures Fcclesie per Aliam. Puropam, ACricam, quae partim
ab iplis Apostolis, parrim ab APOstoliCIS (VE AFrICRNX OMneS) eranstula
quia in rireure Christi de hdei cerrirudine, adhaec ee regni Dei administea
eione e Functione mysteriorum Chrctivno in corpore rni capie implext
eranc, vo2 videlicet charicate donatae, plures quidem numero, replurarni-
us corporismembra, Adetamen, qua omnium Eccleliarum robur d Funda-
menrum est, rna Fcclelia Apostolicatuere. Ouas inter Romana Ecclesia
RCCPTIIR CLAENEC CapuLeraC, neC Suma, le dincer primas e summascele.
bris, et inconcusso Fracernicacis Audio prae omnibus tamiserata. Nequie
enim capur essemembrum in corpore, quod capici est subiectum.
Epilcopi lane ec ministri omnes huius xetaris cales erane, qualis erat
Functio quam exisebac doctrina, de quales praetici E cclehis iullerat Aposto-
lus. Ouodaquivelintrmicate (vec st humanum) vel errore quopiam ricti
oftendissene, repente aderant qui admonerent et ad meliora cohOrtareN.
cur. In legendis Episcopis nec Fauornec precium nec gehus habebac lo.
cum, le dvicae duncarat, meritum, tantaque cares perquilitione, ersuitate
e dilisehtaascbau, honaboabus odo aMeum Vocatis, lea
ipla ociam atiscora Fcclelia, ve ec Echnici homines, quos inter Christiani
cum a Cuoe Catouaenis laudibus crexerinc, de me
morix posterorum monumentis licrerarum commendarine. SUMMRTUIm
e cocinencia ee abccinecia Lpileopiera edDeles quant
redoctrine puricarem cum dilcipline lanEtITAEE COIUHCtA FUCTENEUT. LF qUIA
nullus huius xcaris Masistracus Chriltianus excabat, qui reru ECclelis obia.
carum

## Folio 163 — 1691257834:0195
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000195.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
TOH Y S
F E R F Y
atu calavllam lasciperene, lane ec hac à parre Episcopibonoru curam et
cognitione in le cransferre (une eoacti: se dharum cancu que pauperum (ub.
leuandae neceslicari, curandisqu aegxoris e senib. icem q morcuis Funerandis,
capcivis praererea liberadis, auc cerreiis qui vel in carcere rel inmetallorel
exilio essencalendis, aliisquid genus officiis dilectionis de seruicbane. quorit
omniii dispenlatio secundu Epilcopos ad diaconos perrinebac. Prime qui-
demecclelia Christi ca crac hdles in Deum, ea in proximu charicasi vecum
recum quilqi luaruiure esse dominus poruistec, camene quid publicisrlibus
decsec. dc re qua opcimelocaretur, quae cuiu squ propriatuissene, in medium
conterre omnia qua prinacim quiequa postidere, maluerie. Duod quidé exi-
mium factum diuma iucticia, relur exemplum quodda posteritati relictura,
sic racii habuie, re lubicamorre exspirarinchomines quidatucati. qui limula.
cionetallere malebant, qua laneta tide lemel promista praeltare. POltcaverci
insecuri Chrictianiica priuacim res suas, minime malo more, poslederunt de
administrarune, re nec publicis Compribus cocidiana collarione actauctis
quicqua decsec, ecamici etiam palsim e inimicireligionis Christi prinacis
erosaciombus propcer Christum adiuvarentur. L’acileomnia perluadebane
lancte plebi lanctiores Evilcopi. Nec habere porest quicquam priuatum aue
proprium Christiana charicas. cum nacuralis illa, que omnium gencium est,
quamqi eciam bruris anirhalculis in seruit diuina providencia rerum eslere.
secur, quod recustissimo proverbio postea cuulsacum, ridelicer Amicotum
debere esse omnia communia. Ica eciam liberalis est ee prompra comunio rerum
apud Christianos(Chrictianos roco qui ex animo colune Christum) renon
amicismodoiurca illum recerem adasionem, sedinimicis eriam egencibus
sponcaneam sele aperiat ec imperriarur.
Nunc quancas perlecuriones Fcclehia illa primitiua, que multas Mareyru
myriadesnobis dedie, perpessa sic, reterendu. Prima quide omnium e (0la,
acrocissimis Fthnicoru persecurionib. no in rrbemodoerranoru genetrices
sedomnib. etia in pronineiis, nec lemel nec parimodo afflicta clt: neqi vila
ilqua e unqua ad carnihema supplicioru genera excogitara lune, quae hau-
riendo languini Chrictiano achubica non fuerine. C. dula eiusmali P’rincipes
illorum cemporii exticerune, qui parrim luopreingenio laui, parrim delato
rum calumniis exstimulati, ee quod sua, vecere scilicer, supersticione ab Fch.
nicis eriam Romanis Poeris, Ilictoricis, et Philolophis deriluihabica ab an-
norum praeserixtione de Forcunispopuli Romani, magni aestimata. mibilno
conaci lune, Sacana instisante, quo et tuam a Daemoniis comendara relisio
nemretinetene noctram auce inaudicis donis prodisiisqee rirturib. admira
bilem, nec ab ea quae naturx lese pex seribiturx quicare abhorrente, fundi-
cus opprimerene. Indefactum ve d Liberio ad C onstancinum vq e amplius
nihilcurum Clrictianis, nihil quod huiustmodo Exculi est, integrum fuerie.
Negi alia rnquam xtate eo modomilitatum est in hac vita pro Christisle-
ria quo iniltacrecentorum fereannorum milicia, lub Ducibus Apostolis e
et Apostolicis Episcopis, Christo lelu aulpice e Impeacore, est miliFatum:
necaliornguam arbierorcem poro cocies de vertusL hristi cogiratum, qui
bus admonuie, venturum ess tempus, vi qui suos occiderent; rem eratam se Deo
facere arbirrentur:acqideo cohorcacus in le crederes dixerie: Ne metuatis vo
bis ab illu qui occidunt corpus; animam aurem non possunt occidere: quitr e DC2FOS
tucurosut pelteCueem pacianeur propter iusticiam, quoniam iploru bE
resuum caelorum: bcadt estis (inquit Christus) cum probraiccerint in vos homtnes,
e insola fuerint es aetent omne malum verbum aduersas vos mentientes pro-
prer M. saudete es extitate quoniam merces vistra multa est in caelis. Ecillud
APO

## Folio 164 — 1691257834:0196
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000196.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
2
Apostoli ex Pfalmo, non tolum Epilcopis, led omnibus Ecclelis ob oculos
vexlalu: propier e mors tradimuriora die, habiri sumus velut oues destinatae macta-
tioni. _. Fuerunc quide exictis Monarchisnonulli, qui Christianos recunq.
Eulerune, crruere pallune, quamuis religioni esent infenli; vextare nOSTA
_ maiorum, mulci principes eximie fauerune ludais, ipsino ludaei sed Chri-
stiani, de ludeoru supersticioni infensi. Incer omnes cerre, qui à Chrictore.
ceptoin caelosimperium cenverune animis contiliisqi rehementer est va-
riacum, iilde haudraro, modo blandis modo lauis. Spes quadam in Liberio
effulletat, Christum incer Deosrelacuro ni Senatus obsticisser: locus camen
ineius imperio Crictianis cocessus, cdictum qs ne Christiani de relixioneac.
cularentur. Sicn. recus auchor Tercullianus prodidic. Sevicum camen post
Tiberium inChrictianos a ludeis ec Echnicis: cuius rei Paulus locuples restis
est. Prima Faxrabiohssima perlecucionis Nero Furc, Chrictianis qui Roma c.
tane, incer mulca Facinora ecia de incendio quod iple cotauerac, insimilaris.
Eius scincillas postea excitauie Domicianus, porrioNeroris de crudelicare,
reluclcripsic Sepcimius. Praianus incer miciores celus Plinio Bychiniamce.
Reneire(eFiP(C: on regurriovortere Christianos, oblaros tamen duor oportere. Fa-
uisse e Hladrianus rilus estlege laca, ne caula mdicta Christiani canareNIUN.
Alii Veriinconstans animus, e ad Exuiendum prompeus, eisi iptum MI. AV.
relius Anconinus Philosophus, quo cum imperium sesie, inceidu coercvis.
sec. Sacis costac Aurelium, benehcencia Christianorum milicum comorum,
non tauisse modo Christianis costante roluncace, sed eciam promilisse cum
conlorce luo Alio Vero, rehonores adipilcerentur, e cdixille, ne molestus
eRecis quisqua relisionisnomine pergerer Scd ec Alexander Scuerus Chri.
Num in larario colur e Christianos amauic. Pquidem haud scio, an aliiIm-
Peracores rili, quiConctantinum praecellerunt. perperua in Christianos be.
nevoleria Fuerine. Solo illo Aurelio excepro, d Philippo illo, qui, Cordiano
Perinsidias incerFecto, Imperacor ab excicitu dictus est, que nonullisnelcio
quancahidchiltoria bapcizacum rna cum coinge Severa a Fabiano vrbisE
Piseopo eradune, quorum restimeno (relur aic Fgnacius) hominis perfidia fidem
abroeat. Cxreri quorquoc a Fiberio ad Chlorum numerantur parrim lubrica
Ade partim summa perhdia in Christianos fuere. Sed acrocissimi omniiipor
Neronem e Domicianum, Decius, Dioclerianus e colors imperiicius Ma-
iminianus, C3alerius Maximinus Constanc CONTOES, Ox ex Nlaximinian
iunior Seueri conlors, dehinc Maxentius, qui Seuero per factione oppresto
successie, de omnii postremus, et a C ostantino nondu Augusto, ob animili.
Concumberene, quod Asinina capita venerATenEUE, quod sele in (ccluSS.
cramenco alteinseteni, quod paltIa CMTLeME. pacentes, liberOS, TratI eS,
bidine a insolenciam oppressus, Licinius. Incostances aure d lubrici Gallus
e Volusianus, Valerianus quoq per inicia benion verum mox dirarabie e
ipse accesus, que perhidia e in Calieno se Tulio Maximino apparuic. Reliqui
miciores, (ed nulla hde re inde Facile appareat rel veceris historix hde luF.
FFAGAMLC, QHaHCO II PCTICCIONiCa _ TOrcunarum omnium illa ChristiEde.
lium erisseclis FeFCXFAS, Ver(aEA SIE: quanque breuia, angusta, de incertatue.
rintrespiracionum incerralla paucorum Principum benignitare concesta
miacisquam oblata. Peleten. ese apu soanos cuobcnuse D. Hlieron.
ctac, mua Christianus absg. necarione dimietetur, qui e et aa EOrUMIU.
diciumpertractas faisset. Delacionum de calumniaru infinitae crant species, et
quo quisqi medacior in Chriltianos, hoc sibiprxclarior ridebatur. primum
Faedusrumor de mendax rulso Ferebatur de Christianorum lacris, videlicee
quod carnehominis velcerentur, quod cana quadam peracta promiscue
Lellu

## Folio 165 — 1691257834:0197
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000197.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
OML YS TER F
intet rilia haberene: quod recerem Lacrolanctam ec indubicatae reritatis re.
ligionem; qua cepiser creuister que ex lummam ad Felicitarem perducture
essec imperium rebis ROMX,nOn COntemmerenEmmodo, (Cd CFIAII CAEPCFENE
ee insectareneur: quod Calarum ec Augustoru maiestarem leni xestimarent,
imagin: busiplorum contempris ex reiectis, adhaec improlpeta PrecarenEuE
Rcip. _ ludibrio habCrenEKIEuS coL Cxculis cohrmatos: quod ab omniciusli
humanitare e Cocietare ahorrerene: quod ludos Fugerent publicos, nec
interessene spectaculis populo datis: quod Tudarcae (ludx os eniim rocabane
Christianos) ex sceleratae noux maletice et immodice superstitionis rencrio
fecti; DeoSrerereS, iimPerii ANFHORES _E PUEORES; HON VEMCFATENEUF, _E vo-
ta Cacriticia, incen Ca, iis debica relpnereie: quodque omnium deterrimu eset,
nephariarum conspiracionum auchores estene, quoridiana se diciolx super-
Ricionis accessione innumeram plebem; ad nouam suam d pestilencem
demenciam cum iactura e derrimento Maiestatis traherene, qui perluadere
omnib. aduersum ricus ex ceremonias maioru non delisterene. quib; omnio.
impudetissime obie cis colophone adiiciebant, quoniam recentium Oracu-
loru hde acuidencia costarer, res imperi Principum qlaluas else non polse,
Diisridelicet iratis e implacabilibus, nili exicialis illa ex per Aagicia omnib.
innila Christianorum lupersticio, de medio rolleretur, roros elle aicbanc in
hoc Principes oportere, rene quid huiusmaletleii ergo Respublica damni
Pateretur, ec reeradicaretur, qua reteribus, quae certis ex reri ommum suc.
cestione coperris, qua Lacrolanctis ec luis ex maiorum luorum insticuris, ad-
Ver(aFEEUT. FLxCn. _ illiusmodiinnumera E celehis Christi, ab F chnicis eFA-
vissimis acculationib. obiecta Fuisse, no nostroru modo, qui verissima ramen
prodiderune, sed Echnicorum etiam (quorum libri eciamnu extane) historia
restatur. Camino illi supremi furoris oleum (veanume) infundebane Ponriti-
ces Romani e gentilium Deorum Cacerdores; quorur Romxe opesmagne
erane, maior ob religioneim disnitas, maxima vero de laeris omnib. corno:
scendi decernendiqs cocesla Facultas. Nec Romanimodo sacerdotes, lod ec
prouinciales lacritiei (quorum non minorerat apud uos, quam illoru apud
Romanos auchoricas, nihil no concumeliarue calumniaru in perdendos de
Fundicus exrirpados Chriltiarios estundebane. Fuere ee quadruplatores, qui
ad rem priuatam incenri questum hinc faciebant, quum prolcriprorubona
velhlcocedebane, vel subhasta veniebane. Ausebane malum ludaei, et ipst
Christianis intensi, re qui post Chriltum, luce saluris et redemprionis; perti-
dissime prodicu, ex regno receri acqs omni dignitare exuci, per qs omnes pro-
vincias Iparsi, de quauis lonsissime a Christianori religione abessene, camen
exru scripturarum recerum, quae ipsis cum Christianis comunes erane, ni-
hilo pluris quam ChriStIANI XCTIMaTeNEUE: InMIdiOLC ANFE TUAGI HOCAFEHEUE
incerim qui exane Christiani. Itis Furiis accedebane, et calidam (quod aiune)
Suftundebane artitices opihce (g, quibus, quae pertua (a exac FFhnieorUMre-
ligio, IUCrO BE qux SUICFAE. RcCedebac d privaca omnium; qui vecer, p202-
nilmoimmersierant, corentio. uorum omnium rabiosismisdelacionibus
incensi Princeps e Magistratus, exquilicissimis (appliciis Christianos aAli:
sebanc, multis millibus credentium miserrime crucidaris, non Rome Totum
(lede scilicer antiqua Carniticum Christiahi languinis) Ccderiam in omni;
busorbis prouinciis quagi verlum inera limices Romani imperii costicuris.
quorum celebrem mémoriam Lcclelie omnes orthodoxe in huncrsq diein
Summa CuI LaMa, Cxultatione e graciarum aCtIONE DEOSEGUUHEUE. POF-
ro cteri le e purpale a cledis mendaciorum calumniis concumeliisque
Sdetesi C HR L 8 X 1 apu xequos indices poruistent, rel sola mysteriorum
expt
o
oeesoroo oarras
111

## Folio 166 — 1691257834:0198
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000198.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
166
AL
TC
NH RF
YMt
explicatione e ratione hdeicormodis Panctae Xx innocuxe, nisi animaduer.
cissene, animos Furore accenlos sermione veritaris irritari magis, quam per-
uaderi aur demulceri. animalis enim homo; quemadmodum docet Aposto.
lus, non capit ea quae sunt spiritus Dei. Culticia equidem lunc ei nec potelteogne:
Scere, quod spiritualiter diiudicatur. O uid enim siibus cum gemtis_CIMAF-
saricis: quid canibus cum rebus cam lanetis ex divinis E Proinde hetilibus il.
lis ex morri obnoxiis rasculis exui, cumque Christo elle ee a seculo cam malo
Cummis rotis liberari maluerune riuacissima illa ccclesie Chricti tulcimina,
quam impras Principum aures celectium rerum explicacione trustra (Fren.
dence pealertim persecurione) Facisare. Simile quiddam Christusmorrem
obicurus apud Pilaticcibunal exerac, qui de gratias csie patrr luo, quodarca.
na Calucis a Capiencibus mundi ablcondica, paruulis duncarat ex electis luis
celeuarie. Jam e huius xecacis exempla nobis scripeura reliquie, quibus ad.
monemur non taeile abinsicuro decrahi, quorum animi, nocendilibidine
e vlcilcendi Furore Cunc insamaci. Scephanus enim Diaconus adeonon
Protecit quancumuis lonsa oracione, quin ludxos oxnneupaxinss de rabiola
malignieare distentos ad se lapidandu criam irricarir. FC Saulum illum Chri
Aiano madencem languinenemo cohibuisser, nili Chrictus iple caelectiione
circum septum a sccleraris consiliis luis decerruisset, Paulum iplum Faciens
quiance Saulus fuisset. Nec protecic adeo Senatorillerrbis Apollonius, à
seruo suo Scuero, quod Chrictianus esserprodicus, quin lecto in lenatu a le
Scripeorolumine, e abunde reddica sucreligionis ratione, Cenatus sencentia
(reluci Flieronrmus cestacur) nihilominus pro Christo, capice Fuericerun.
cacus. Porro sublaris adcempus ee laciaris incerdum Echnicorum turoribus.
quum Tyrannis matis ex Cauis boni Principes succesifene, reperti lunein
Ecclehis eloquentes eecrudici rici, qui ecu parroni, caula Chrictianorum
Sulcepta, cum agere coram non daretur, e paucis res tanta explicarino pol.
sec, apologericos, hoc est deten orioslibros, cum accurata Christistianilmi
commendatione Principibus porrisere ex oHterre iphnon dubitarune. Pri
mus Christianorum Ouadracus fuit Achenarum Episcopus, qui Hladriano
Achenis hremancilibrum veilem, ve aic FTieronrmus, es plenum rarionises fidei.
dienumque apostolica granitate porrexir. Scrip sc Tuctinus postea NTarEyY, CONtrA
Echnicorum relaniam, ad anconinum Pium: icem Melico ad Anconinum
Verum, ad quem e Modestus Cerrphiseeradicur, quemadmodum ec Apolli.
narius ACix Fieropolicanus F Pilcopus. Ecad M. Anconinum Commodum
Imper. librum aduerlus gencos vir doctissimus Milciades. Postremus aurem
Tercullianus ub Severo, Pertinace _ Anconino C araCOIla, R otanos Ma-
sistracus erudicissim olibro nec line insenua quadâ sidei liberrare admonuie:
e Arnobiusiplo Diocleciano imperance librosaduerlus gentes edidie, licuc
Trieronymus eradit. Obseruatum aurem in hoc letibendi genere icaillossti.
lum cemperasse, reloeos nonnisi de communiphilosophia d recustis rati-
ciniis oraculisq Peritos ad perluadendutm accommodarer, de Fchnicorum
magis quam Proptiecicaruim e Apostolorum cestimoniis vrerentur, mire
incerim praecerieis e de industria recondicis de occulcaris nostrae tideimy.
seriis; quorum explicationetancum aberac, revel Principes Lchnicorum
dignarentur, vene cachecumenis quidem nili probe institutis de exploratis
IMPCIEIFENCuE. Hloc ita Habere palani innuune lustinus Marere, Lercullia.
e Firmianus Lactancius. Commendabancur aurein ab iltis Christiani aba-
dicorum miraculorum magnicudine e nonitate, a viex ingocencia a bene.
ficentia ersa omnes, ab obediencia ersa Mogistratus, a precibus indetessis,
quas ad Deum luururnicum plo erincipum taluce, pro telicicaca im pecuis
Pio

## Folio 167 — 1691257834:0199
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000199.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
LOUrS TEL
propreepiiblicai oinnibus E. celehis efundebanc: gux omnia remotione
calumniarum alpersebantur, cum recaxacionericuum quorunda Paganis-
mi, quine ruleo quide Echnico d protano latis probabaneur. Scdehocc
dicheremace rh tune partoniillireceres, quod opcinti ee lapientissimi ln.
Peracores Christianos amiarine, scelerati dt languinarii (quorum aeta sena:
cusnon Cemelrescidiser) nullis iuctis causis oderine. Verum hic ingenuus et
plenis charicacis labor non nili lmperatoribus pra sceibebar: pramineeriti
de lani illos insecuti, hocmagis ferocietianeinininocuos, quo maiothibibo-
nis Christianorum accessio crar Facta. id quod in Diocleriane de Marimis.
A0 Rugultis illa ecas experca est. Rebus enim indique pacacis, e qualiAo
rencibus, repentereerque in Christianos exartit, canta Mtrage Patictorumo-
maibus in ocis facta, venon aequasse modo Neroneni, sed luperasle eciain
crudelicace ambo viderentur. Leue aurem e colerabile tuislee cdictum, quo
prope rro dic lacella Christianorum de oratoria omnia lubuerei e xqua
ri Coloiuserane, nisi breui etiam cemporo, de velur ad condictum diem infi.
nicamilia corporum crucictara laniare libuisser. Aenec dum hnis matoruiii
in his itmperii pexesdibus alioquicancis, sinoAroru a Canguinc abstinuissenes
furor inseris ex in Calerio ee Maximino cenledie e iuniore Naximinianos
quibus nihulo inferiores Furore d immatrirace Licinius et Mlarenciustiie
reinfestissimi Chrictianis, quorum acrocitate factum est, ve rix decimo dé
inum anno Imperii Constancini pax dari Chrictianis poruerie.
Templa perhiuius aecaris inicias Christianis nulla Fuere, concregatis enim
e lingulis, quisquelocus commodus oblacus pro ceniplo erae, id quod ex a-
atis Apoctoloruri nocius cAt, quam reambisi polsic, sequenrilxculo doinus
pasim exstructa paulo capaciores, reruline luru ex arre, ex Cumpribus quam
minimis; quae ex ipla cempla vocata luncinulli aluirlui dedicata credeticium,
quam restacis diebus cottuerencips _ de disciplina inquirere; scripturasF
pilcopo sequence a crudiente scrucari; e iustis inysterioruin functionibus
reitrui pollenr. Palluncurigicur incircum specti quidam C hronographi, qui
gnocunidam ambiciolam magis quam linceram curiolicatemimitaci, Ceti-
Plerune Decio imperance. Kothiae Pecro e Paulo conidica cempla in qua
tiox corporaipsorum cranstata fuissent, quast verosimile esse ponit, Rome
eo rempore hoc ipsum vel Principeni Decium Christiano infenilumi; vel
Poncihcesimpios, sua in religiorié Rorenees. vel ipsuin senacum, hocipsum
falsurostuisse, ve Pecro e Paulo Christianismi auchoribus, e des caneae ino
lis, quanexhodicqi riluncurs exeruerencur, de limuliiomen Chiristiariorume
Deccocum in rebe, cum in provinciis Caevience, incronecioni daretur. L. am-
pridus equidem in Alexadro Scuero scribic, Scuerum. popinariis cuni CRri-
Rianis de publico quodam loco occuparo contendentibus rescripsiAe. MC-
lius esse; re quomodocunqu Dcus colacur, quam re popinatiis dedatur, dec.
Sine omnino delicaci quidam homines; qui piismendaciis in hioc setere
Scribendi locuni esse cedendum purene. Fgo conera in hiltoria piccaris; et
eerum in ccclesiis Christi gestaruni, hoc minus inendacii quiequam admie.
cendum, nedum commiccendum arbieror, quo maiori veritatis preroaci
ia, Christireligio ab omnibus commendatur. Illud plane constat, nottris
Rora et alibi crypeas e hyposca reniplorum instar tuisse, sanctis, in qu’ae le
Furore perseciitionumi astitance reciperent, ee (quoniam palain ec triécit
Principum non daretur) clam a noctu, ad lectionem precationem, exfa-
crum illud dominicum consuxerine, cidem rlui cauerna et speluncae ser-
vierune, quae hodiegne percorinis Rome monstrari (oleHE. NequeHXCnaE-
rereluri ruri cethplorumi, quanicimilis itisiscuuri dainitiem suceleuem,
vE q

## Folio 168 — 1691257834:0200
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000200.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
A M A H X
N A R
requi sciam necesse esse Christianos subinde in caetum colligi: sed quod
aurexhuiexetaci, ee intorum relisioni nostrae, luam libertarem vindican.
dam esse dueam, quae profectonecmenla sidicnec templo, Ced spiritu e re-
ritace. Nam e carcer de mecallicae Fodina capriuis Chriltianistempla tuc.
res re AEEx lupanar, re Lacroni caluaria. Sanctum enim cemplum est, rb:-
cumqueara nostra Christus est, proinde et nobis domestica cubiculaaram
habene Chrictum, ad quam purarum precum offerre hoctiam ec abundeli-
care liceat. Dominus enim in manutaetis no habitat, se d in lapidibus riuis a
Le crearis: qui spiricu sdei consmetaci cemplum esticiune Dei. Sanctis quip-
De depuris lancta lunc ex pura omnia. Dixi aucem Christianis primis templa
Dulla Fuisse, led in loca quaeris commodum oblaca sese consresasse. Vs
quidem sunc et Apostoli remplo Flicrololrmicano, verum aliceriplonon
lunersi pos scissum relu ex ceremonias legis sublatas, quam divexlorioillo
Chrictus, in quo caena paraca norum illud suum ec aeternum cestamentum
redemprionis nostrx, amplissimi mysterii dedicatione consecrauit. Hladria-
noimperance rempla extirere Christianoru, se d humilia sine ornatu, Factu,
splendore, in quibus nulla prortus simulachra, sed lapides duncaxat riui
quocies in ea tdeles essent consregari, id quod nullis rel ludaeoru rel Echni-
corum cemplis quamris sum peuolis _ splendidis obcinscbac. Flumilia au-
rem ex postea securishuius aratis laculis cempla omnia, et oratoriamagis
quam cempla tuisse hoc iploabunde convincitur, quod xtare moxinsecu.
casmaiora omnia ornatiorage Facta Fuisse recus historia prodidir.
DeCachedris alrem E pilcoporum Ilrbis _c aliarum cccletiarum ApO-
Aolicorum, quod quidam pucarunetam celebres hac aetare Fuisse dignitate,
Poceltare, (plendore, opibus, tauore omnium, quam postea securis xecatibus
tuerunt, rulgarissimo errore illorum est Facum, quibus ausopnoia, recerisvi-
delicethistorix ignoraneia impoluie, quique a praesencirerum Aatu ee qua-
licace recerametiri e imspinari sunt Colici. Neque enim hoc ricium picto-
ribusmodo, plactis, ec stacuariis vulgare est; (ed doctos eriam ee piosimpli
cac, qui periria anciquicatis desticuuneur. quae incuria e Placinx veterum
Pontihcum Vebis ricas cractanci rehementer imposuit. Porrosisidem, s
peaestanciam doctrinae, s rica innocenciam, si dilisentiam in subditosrete-
rum Epilcoporum huius xraris concemplemur, nihil profectoillarum ca
chedris alcius, nihil praeclarius, nihil exceslentius tuerie: si oves et splendo.
rem e dignitace, qua genusee opes afferune, cogicemusrihi humilius, nihil
abiectius, nihil nisi pauperes Fuere, pauperem Christum lecuri. D uod si opes
manum erane, non eranenili pauperum, nec lomabantur contribucxe, sed
crogabaneur quocidianos inrlus esencium. L. C Romana inp inis Ecclesiam
Charitare e benehcentia in egenos insignem FuSC, F USeBIUS FCSFAEUE. Ad-
haeenemoillorum ica sibi placebat, quin hoc rectius e meliusministerium
Sibi commistum serere viderecur, quo propius adnudicatem illam APosto-
lorum à Christo pexeceptam, humilitarem que accederet. Vnde Factum veee
odiasi Ailiis seculi, a Trrannisinuili, vicam prope omnem cum periculo vice
ecFamae exigerene. Iomnibus enim si placuissene, Christi Seruinon Faisenr.
Proinde a primo Paulo Apostoload vlque Spluestrum, nullus Fpilcopus
Vebis cachedram cenuie, de quo supplicium sumpeum non sic: incerim de
Diaconisad paenam rapeis, quod eeillustri Marerri L aurentio accidie, qui
cum Epilcopo luo Sixto, persecurione Callieni perdicissimi erranni, silii
Licinii Valeriani, maxerrio coronacus est, annis plus minus XX V. anreim-
perium Diocletiani. Causa suxplicii Cuisse videtur LhesaUEUS EYFAnNONeZ-
cus, quicsemorum in sublidium erat coHecus: cviuorei de Ambroliusilibio
OfFicio.
68

## Folio 169 — 1691257834:0201
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000201.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
ofliciorum secundo meminie. Ouidigicur huius xcaris Episeopis ed affingi.
mus, quae ipls illorum tempotum historia non permitcie e quid in sedesno-
scio quas excollimus reluciusta libercate donatas, quibus in vrberytannieis
perlecucionibus xstuanee dmaxima ex parce pasanilmo dedita, omnes For-
tunx iplorum rractx in periculum dircpea que d tilcohaudraro adiudica.
exetuere: quid ceulus, asios; lacifundia illis altionamus, qui ne scipem qui
dem coniectam, ec inopia pauperum recumq; lubleuandae; descruientem.
eueripeo deliderio e auarissimorum Prinaipum e Faucibus cxipere potue:
runt: Ouancoisicur candidiores probioresque exticerune, qui narratione
minimetucaca, minimeque abicio(a Chriltianae Fccleha exordia deleri
Plere, rcipla Apostoliex licterx magna ex parre deliniarune. P’anco leniotes
e inerciores mihi semper rihi lunc, qui pucidula quaedam, dominium rideli-
cec d liberam quandam poreltarem redolencia, de luis mutuati de anriquis
intempestine alferere maluerune, quam lanctam illam, e a laculi sapiencia
condemnacam; Adelium condicionem suis (qui in Prompru FaMCN CFaNE)
coloribus dexingere. Adrabiem enim Tyrannorum Vrbis ex implacabilem
lxuiciam demonstrandam, illud quoque non leuc argumentum est, quod ec
Syluester Epilcopus Constantino iam impetance, rlque adeo Maxentiiinsi.
diistionnunquam exercicus e rexatus est. re e Vrbe excedere ec lacitare ce
iam prae hominis ferocia cogeretur, Nec hnis iniuriaru Fuisetrilus, nihi de.
mum ip (a Tiberis Trranno ab Corpro, reliquura quicquid eracincendii per-
secucionis excinxisset.
Flactenus de side, concimencia, constantia se Forticudine Sanctorum. con:
eravero e deimmam Principum Romanorum errannide diximus. Oux
quidem licecimmicior e acrocior fuerir quam quis calamo tacile queacex.
primere, camen re inde exicialibus illis Furoribus plurimum damniillacum
eht, discrelcencibus indies ex pessum abcuncibus Imperiirebus, in illamile
rabili echorribili laniena omnis aecaris, sexus, ordinis Christianorum; plus
timum lueri _ Faenoris fuit, commurarione nimitum caducarum ec mOr-
cidebicarum rerum cum arernis et inectabilibus imperrata. Alius curbo
lonse riolencissimus, Diabolo luadence, exorcus est, quod animx hdeli-
um (quasnullus Trrannus occidebac) de plae scripeurxe Cacrolanctae, spe-
aacae iam magna ex parce ee luo honore et loco habita, canta Flaererico
rum peruersicace, audacia ec impudencia peciex e inualae Cunc, venili mil-
tare se in Raciones armacura Ccienciae Aidei inducae Ecclelix recepissent;
lotse maxima inde clades relisioni fuissee illata. Minus aurem mirum
fuissee, E sublacis iam de medio ex exrinctis Apostolis, hoc malum primum
serphsee, quandoquidem rein lesibus, sic in Ccripeuris, procliue est alic.
num sensum sequi, nec Facile cenere auchoris menrem ni diligenter in.
spexeris: vevero cum ee Apostolis C HR LS F V i praedicando; nCq nON
Fundandis pastim P. cclesiis Frarres Fals de circumcitione (quos _ ip (ostlae-
recieos Paulusrocar) doctrinis luis riolentis e renenatis Fecetune, mani
teltum cA, nihil unquam tam sanctum cam lincerum ec spectacum Fuisse;
quo non abuci pocucrichumani ingenii malignitas, rbi lemel nocere per-
rexissec: neque vllam xcacem adeo felicem innocentix e dostrinae puri-
cace, quae, reastirel opcimi silicem alicubi ex Zizatiam, Cic ec ipla prauc
affectos doctrina e moribus homines passim aluerie. EA tixec Fraus, SCr.
Peneis de calo derruli, prithaux inobediencix author, ee iam inde a pri-
mis hominibus condiris pestiteri ee mendacis, qui er P’aulo negociuin fe-
eie, quum essent quisilloinstigance, lesem doniunsere Euanselio, de con-
Tutmd-

## Folio 170 — 1691257834:0202
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000202.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
Tumatam Cheistiredemprionem d iustiriam per opera legis obtaleare, et
Sua Dominum in floria spoliare pergebane. Ouibusreprimendis coercen-
disque plus careris omnibus laborauic Apottolus. lidem pariralania Chri-
stum ance Mariam noni Fuisse, hoc est purum hominem FuiAe nugabanEuE.
Ouorum pars Hlebionerac d Cerinchus, 2duersum quos loannem APO.
stolum, quo tusius de xcernitare seriberet, commotum Fuisse Flieronrmus
eradic. C aeteri qui excestum Apostolorum (unc securi, arbierio sibi superci-
Liolissimon teripcuras rindicaro, venon modo reiicerent, qua suIs CraNECt
toribus aduerla, sedeciam exreccpris à le Apoltolorum monimenris cra-
derent pluscula, audacia plusquam Cacrilega, qua admista lemel vercisini
sux aduerlabantur. Ouorum impiae cemericati sese doctistimi riri m illis er.
iam (quodmirariliceat) angultiarum curbis e calamicatibus, x dicislibris
oppoluerunt, cum mirisca scripcurarum commendacione e returarione
dogmatum, quae hrumanx philolophix curiosicace conera Apostolorumera.
dicionem Cuncineroducta. Fam rem mmagnra cum laude cractarunt Graci
quidem e Larini, praecipuecamen lrenxus e Percullianus, viclni APoHO.
lorum cemporibus: quorum reriusque insionia opera contra Llarecicosex
aracahodieque legic Lcclela. Prodidirnonnulla _ Cyprianus, quamguam
eruditione et lrenao e Perculliano (GFlieronrmo credimus) inferior.
Plurimum quidem incerim ab omnium provinciarum P pilcopis ad.
risilacum est. Caluberrimo illo e neceslario more iam inde ab Apoltolisre.
cepto d conseruato, re quorie crroris aliquid, Diabolo latasante, rel hac
vel illa n Ecclelia Tuborcum esser, contestum Ancistires per luas quilqi pro-
rincias condictum ad locum consuerene, necnili leripeura iudicc ec vindi:
cecondemnarene, quod conera fidem Christi e lanam doctrinatm Spiritus
Caneti asertum spartumre Fuisec, auchoribus incerim dogmacum senel ice.
rumque admonicis e exhoreatis: qui si parebane, luero accedebane Fccle.
his, ampliori duncaxat paenicentia imuneta: C relstebane, anachemace ferie.
bancur, Cynodalibus licteris concinuo cransmissis, re quibus Ecclelix cele.
briores de pestis omnibus, quid, aduersus quos, de quaqi de caulla actum de.
crccum q. Fuisser cerrikcareneur: rebellium et concumacium nominib. haud
fatointerris, quo e iph luis pTolpICCTCHE, e Cuma OPC CAVCreHE, ne qua
noxiorum dogmacum coneasione parum accenei implicarentur.
Neque habuic cora haec aecas alios vilos conventus aucspnodos quam
quas Proninctales rocamus. Nec dum enim Christianis cam libera erac, e cu-
carerum agendarum Faculcas, re coirerndique et Ader de rebus linemetu
eractare licuerie. Morc enim nostratium cosuebane, qui Decano diem pra-
Scribente, certas ad Gynodos conAuune, qua conciliahodie rocabulo dege.
nere, degenerem scilicetmorem exprimere, Copitulum noinanE. DC qua
xe supra libro primo dictum cst.
Primum aurem omnium concilium, quod Crxci oinsporxd, nostri Ce-
nerale, id est rndiq congressis Epi(Copis congresatum. vocane sub Constan.
tino Magnoad Nicaam Brchinix, Post conceltam Chriltianis pacem cele.
Bracum est: Priornulla Fuic, nili mucuarum licterarum, congrestio. Neq. alie
prima illa ex aurea fidei acare magis controuerx macerix, quam de bapril.
moquem iniciandi ab FExrericis accepissene, praeceres de laplis, hoc est de
iis qui aectuance persecutione spectaculo supplicioru Fracti ee derecti Chri
Aum lelum abnegaHene, Diisq. Coencilium vica sracia redimendae lacrifi.
easenc Calarum imagines adoraNent, eC.
Ex ne quid libercas Luangeli abcosuca lesis prae setipro debere viden
Potte

## Folio 171 — 1691257834:0203
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000203.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
OM Y 8
TE R XIY S.
posset, de paschale suos aur receres huiusaetatis scriptores concentio
nepermagna cerratum est. Ac de baprilmo quidem ab Ilaerericis (ulccpco;
diuregnauir plausibilis Cxpriani sencecid, C archaginenli quadam a sehabica
Ginodo trequeri Atriox EPileoporum colenlurecepta, quae baptilmo LIX-
recicorum, requorum cum Fcclelia Christinec ius vilum, nequevlla com:
munio forer, camquam inurilem ex intructuolum reiiciebat; néc nisi ortho-
doxum probabat. Sed ab ea postea rariacum est, decrerum que retinsi opus
non essevilos, qui a Flarecieisrincti fuistent. Quam sencentiam posteaD.
Augustinus in libris contra Donacictastuissime ost prosccurus.
Solaaurem fuit a peculiaris huius aetatis de L. aplis quae sio: Guum eNene
Erpriani e Cornelii cempore homines insari Nouacus ex Nouatianus, al-
cer Crpriani, ad C archaginem, alcer Corneliiad Vrbem Presbyrer, qui lare:
rioris dilciplina simulacione nesabanc, recipi in comunionem credentium
Posse, qui persecurionerrsene Chrictu mecumorris abnegassene, de impiis
sacriticiis ele polluissene. C Orra P colelia charicare comota, ee milerta infr-
micatis, minime arcedos esse a gremio trarerni colorrii Adei célebat, qui tra-
dtihorrore et mortis metu perculsi defecisene. Indignu n. ducebane, F cclo:
six toresillorum lachrimis praecludi, quorum certa e contestata de crrore
paenicentia perlpiceretur, quando omnes, qui oncrari ee grauatiessene, ad
serenire Chrictusiusisset. Summa aurem cura et st auitare de Lapsis inqui-
rebatur, nec Facile admirrebaneur, qui leri ex crepidance animo semelice;
rumq laplituisenc. D. Crerianus negabat admitti ad Epilcopatum debero,
quipoltacceprum bapcilmum Christi, quacunqi necessicare adactusidolis
Cacriticare, quam viram cum morre commucare maluisset.
Ad Palchia aurem quod accinebac, quanquam liberum erat, vel primis il
lis Eccleliis, quocungi die, e illo etiam qui à ludaislese praelcribere obser-
rabatur, Paschacelebrare, quod costaret Elium hominis Christum Domi-
num esse eriam Sabbari: sed ee noxiamagis quam frusitera ea videretur con-
centio, quae multas Ecclelias necbreui cempore sollicicarat. Pamen q2 P au-
lus Apostolus Adeles Christi a legis ceremoniis cantoperc esset dehorcarus,
de quia receres aliquoc Epilcopi, quoru prxcipui Polycarpus et Polyeraces
Fuerane, cum ipsis ludxeis paricempore, sed non pari hde, juxcacempus lese
praeseriprum hoc est, luna XIIII. mensis primi, perinde celebrandum aste-
rebâc, quasisthac ceremonia abrogata inductaq non cser, ex legis (ub im-
brisfigurisqe azere Christiani cogerentur: racio inita eR, ne Pascha amplius
ZIIII. cum Ludaeis, led insequentimox dominico die, qui Christi returre.
cioni estdicatus, peragererur. Ona rarione Factum est, ve quoniam cempus
Christi, Agni nostrimactati, incempus legalis Agnino sine Sacramenti B-
oniticatione incidisset, eaqs de caula ob cemporis ex lacramentimemoriam
longisip laincervallis separare non conveniret, Dies ludais suus relictis (E,
nostris aurem lequens Dominicus quonis anno paschalis eser. Ouem ordi-
nem postNicene in (rnodocotirmacu, et lonse ancea certis lupputacionu
resulsmsus alhosdseltuese, lesimus. D. Flierourm aurhor est. Li u-
sebiun p omumetus rei explicaca rarione ostendisse, circuloillo de-
cem deolem annoru seperio, cui ex alios adiccir posteriras, canca quidem
indultria, re in illa quacumsis rariance mutatione arinua, nec couemri cum
Iudaeis, nec orrari in sostis bilo modoposit. Numerus aurem lune pateha.
lis solus sueem ex Conaus matietille, qui intra duo decimum Ralendas A-
prilis a dccima quatca Lalend. Maii a nouilunio suppuranci, decimus quar.
tus decurrerit. Oui Dominieu autproxime antecedente dieminciderie,
sexrimo post domini le, hoc eAt Dominico lequete, falchanostrutucu.
FuT

## Folio 172 — 1691257834:0204
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000204.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
ALAN A N NTC
N
VM
rum delisnat. Vnde e illud obseruarum est, P’aschanostris celebrandumim
Lunam vicelimam primam, nec amplius, hoc est sepremnon amplius dics, a
decima quarta luna dcccdere exabesse polle,i acormediis incerim diebus sin
gulis Palchae fectum ricistim recipiencibus. Qua in retam circum specta e
Polerti, merito subierit admiracio cogicanti, quonam modo acciderie, rein
illa cam arduis difficulcaribus impedita xFaES, Pexsidibus Rcclesarum ocii
aliquidiis sudiis, quae magis decora quam necesaria, le d ramen ad discipli-
nam acqi ordinem perquam accommodaca crane, impertiri poruerit.
Tustior quidem _e magis necessaria seribendi cansa illistuir, qui cum Flae-
reticis magna Cudiorum intentione Felicisime pUDNaFUHE, quiq; SexIPEU-
ras veriulq cestamenci, locupleristimis libris aedicis, lunc interprecati. Ouo-
rum ee hac aetace plures exticere, sed omnium camen Cummus Origenos
Econidis Marerris EluIS, e Alexandrini Ppilcopi Clemenris discipulus,
quem D. Flicronrmus ingenio immoreali ex labore infacipabili tuisse aftir.
mac, Vnde e Mammex Alexandei Seueri Imp. marri, FaueneiC hristianilmo
chacus fuille eraditur. Adeo Felix d accuratus in enocanlis scripeuris Pro-
Phecicis e Apostolicis, renegene doctillimi riri relhedie rilum este secun
dum quiprimo illi ponelocari, auerilomodo conterriqueat. Sexruplicem
hic aedicionem Bibliorum Lacrorum ingenti labOreCOportarat. non abhor-
rens rel ab Hlxrecicorum cranslacionibus, quo ex illis rndiqu collaris, lanus
_ rerus (cripturx sen sus exguiri _ ceneri posset. Cerre eius nominiscace.
lebritaS fuIE, re a Proninciis eciam, quae eius doctrina perornari cupiisene,
inuitaretur. Prxcerea _ laico in Racu, neque dum Presby cer ordinacus, ad
munus docendi in Eccelehis Fueric admissus. Ilieronymus illum incerprerem
admiracus est, ve dogmaristen cum iudicio lerir. Nam d ipse cor doribus e
labore tam peruigili ec improbo, resic dicam, ornacus, hominem adeo ex-
verein lcribendonon poruic, quin alicubi deviarie, ee laplus fuerit. Verum
Flicrourmi sencencia de Augustini, de Ccripcurarum expohicoribus cum iu
dicio legendis, HaCAUTCA LEaTC, qux Scripeuras Cumma reneratione obler
iauic, pridem obtinuie, ipso etiam Polycarpo veceri et Apostolico praeside
concendence, ne quid pro vero reciperetur, quod cradicum ab Apostolisto.
recnécneno constaret, id quod ec insecura xtare, de qua iam dicturi sumus,
magno omnium doctorum piorum q: consentu obseruatu est.
ARGENTEA A TASECCLESIH.
REEH ZE A M AUEEM Xtarem, quam oblervatione temporum e mo.
LCrumdoctrinarumque discrimine : Constancint iniciis ad rsque lustinia-
num, lustininepore, excendimus, spacio annoru plus minus C CZ XVIII.
comprehendemus. Ouam quidem ex iplam religionis nomine non postu-
musno opcimam contiteri. Verum muleis ee iultis quidem de caulis interio.
TIS MOrxX _ astimacionis fuisse, quam aurea illa omnibus ornamentis dona-
ca, Adem Faciene, qua de recert Eccleharum hictoria in licteras relata (unE.
Promde _ Argenteam rocare libuic, re dictum est, quod nemonon opri-
num de rsui mortalium icidet expolicut esse argentum et reliqua metalla
omnid ancecellere agnolcaE, aUTO TameN nemO vel EGUEE, neduM AnCePO.
nac. Vetum enim illud POCCX:
Vilius areentum est auro, vircucibus aurum.
cella, ipso etiam Naxentio demedio sublaco, ceu publiea quadam hde e
pacc Chrittiana L. eclesix emieverun, ac reluc cnautrasiotucum aliquem
in POF.
COMIMAMLIMI IDITAE BENIDNIEAEC LAOTaCa Cum CMene perlecuionum prO.

## Folio 173 — 1691257834:0205
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000205.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
OM YS YER
inporrum delaca liberius paulo asere, congre dis loqui, doccrei deniqi nul
losnon debiris ofticiis colere ee prolequiceperunt. Princeps ipse cum in
nocencia ricae ee mocum eriain lanetae religionis adinirabili costantia con-
motus ance omnia curam habuies quo a ses Caceae C Hristianorum in quastu-
rorille Viocleriani d Hlerculii consortis perpecuo fere decennio Lauierac
non Romx solum e in lcalia, se dortinibius etiam ii Provineiis Aoreneissimi
rum Imperii extruerentur. Oua restiim primun accestione quadain ope.
rarum de sumpruun, nec sinc splendore peracta est. Anec enim domuspri
uatae procemplis exane, nullo prorius ornacu affectaco; ac ne locorum qui
dem discrimne curiolius obleruaro. Nam que Boltea publicis coneticibus
accribura lurit aedilicia, tanca siriplicitace condica fuere, ve Christigregein
clauderent modo inculci parieres, et cectum rude cceliniuria arcerec cae
leltibus mysteriis priuatim ex publice racarciur. Nequeades latie. Sed edi-
cula pecius, neccenipla sed (dcella e orarorra reip sa eenr: que licer rempla
vocarint scripiores Fchnici, cemplis camen, que Constantino im perance ex
Aructa lune, conFerri nullo modo pocuerint. Rcceserunc aurem nouis e ré-
terdnon pauca Gencilium cempla, quae Constantino imperatice, posteie.
ca limulactira ex lubmotas impiecacis aras, Chrictianis cacibus dedicaca
fuerune. Nec xdes modo lacrie led opes eriam lacerdociorum pasamimi, in
vum Christianorum ex parre eranslacae lune, Pecleliis paltim prore e caul-
sadonaris; ne necellariis desticuereneur. Sanemodicas Fuisleillas verosmi-
leest, cum quod ca eranc ecramum abstinentia e parsimonia Lpilcopi, ve
rlera id quod lacis esset, gravari sele e rebus saeculis immergi pallinon fuit.
sene: (negacenim llieronymus; guihuius xcaris Ferme hnem acxioie, vere
clericum eNe, qui durum ee argencum ee vartam supellectilem posideac)
cum etiam quod sipem iactam recerimore acciperes sarisqle dicbus colle.
aam facere, in pauporum rlum de alimonian Lpilcopi conlueuisene. F. F est
auihor Commencartis luis in FZechielem D. Flieronimus; Cuas hoc est hac
ipsa xtare quam argericeam rocamus, morem tuisse eccleliis Cheicti, vepil-
blicoeloco Diaeohus post collestam peractam, horum nomina recitaret,
quiliberalicer obculistene. Contribucio enim illa, quae hodieque durae (re-
rum auarieia serule e quaestui) pauperibus e pereorinis debica collecta Fuie
ee oblacio. Collicta quidem, quod a Viaconis quicquid dacuintuislec, disperi-
laricum colligebatur: Oblario auceim, quod a dicioribus charicaté ee comile-
lacione commoris, Covendis égenis oblatum Faissec. Omnium aucem rexilir
donacarum Faculras de arbierium penes L piscopos erac, necnilitioruin con-
silio e arbieratu Diaconi quiequam croga banc: caticaque moderatione de
diligentia omiria dispensabaneur: ve prima cura pauperibus, securida C leroi
reliqua raloruti Pccleliae luimpruumque, qui eius noinirie paltim lele obtu-
lislene, adhiberetur. Epilcopi, requipaceriioinomnes, prompeissimo au-
tem in egenos aniimo essene, nihil sibi cupide, nihil auare vendicabaHE. RCH
qua protunctionis merico hceliumque liberalicare, paulo vberius ad mia-
hiumm erane, haud prauatim aliis v: hus larrirentur, sgux id heccMTaS PO-
Aulauisset. Ex valis autem licet secunda illa Xtare pluritira P celebis ex auro
atgeneoque esenersui, quo sacramenca honoriticentius administrareneur,
neque huticornatum retucaree relixio, tamen ne quid charitaci negaretur;
herearctiore quilquatm illa relisione quam decoret obsetuarer, ade0 expo.
sica erant publicis rlbus, laborancium peaeserrim ex egenorutm, vecapriuis
etiam redimendis conAareneur. Neque grave crar Epileopis, néc molestum
Fcclesiis, id genus ornamenta deterere, echostibus ctian precium daté quo
vinailla de Splicu Chrilli conla ala memibia is LecletiS ECdDETERCUE.
Cxeno

## Folio 174 — 1691257834:0206
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000206.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
LL A M A NHIC A R V M R E
R V M
Egenorum certenecessicati omnia bona Eccleliae seruieb ac: neqi alio magis
tinc primum collecta; quarum meminimus, dein de etiam popularium do-
naciones Principum huius acatis liberalirari accedebane, quam re eRenE
centhelauri quidam publici, qui senibus curandis, Fouendis aegrocis, pupil.
lis, oxphanis, riduis alendis, peregrinis hilaricer excipien dis, lingulis Lccle.
sis prolociqualicare hominum q Frequencia Cufticere pose existimaretur.
Amplissimum imperium à paere Constancio Constancinus Marimus ac.
ceperat, negi ancernqua amplius nuimeroliutre Chrictiregnum in cerris vi-
Tum, necinposteru rnqua cor cantilq. Fcclehis rila aetace cam celebrefuit.
Frac quidem de paganisini nondum in torum exrincta malionicas, cuius
restaurandi retinendique cudia ex inlidiola consilia multis cum in Vibe,
cum etiam in prouinciis, non decrane. Verum Principum concessisimmu.
nicatibus, releripei (que dira minancibus, si qui Christianos oftendisent,ta-
ctum est. rehorum Fracta e incercepta relivione, nostra lubinde numero
hocheret auctior, quo proniores in Christianos Imperacorum animi exeis
rissenc. Extac Constantini releripeii in Codice lustiniani, quo P’aurum prae-
Fectum Pracorio admonee, placere libi, templa pasanorum locis omnibus
ecrrbibus claudi, ex accessurecar perdiros, in tocum aurem lacrificiisillos
consueris abstinere oporrere, paena capits e contilcatione bonorum in il-
los decreta, qui conera ire Fuissent ausi. Acg hac quidem huins xracis ini-
cia; haec rerum incrementa Fuere: Florentissima plane ex (plendidissima, si
ab inoraris animis ex D e 1nottri miscrarionem auerlantibus nOn exCCPEA,
hec ad morum murationem admisla Fuissene. Pius Principis animus de rera
relisionisamans, mortalibus non nih Dei dono concedicur, Magnumisi
cur donum, Constantini imperio dacum Ecelessis, cuius liberali clementia
Factum eR, renon adiuci modo nostri, sed prohibicieciam lacrilque coclecu.
orum decursu custodies incerdicti fuerine, quum pace illa publica nihil
Practancius ausedis religionis ornamentis, nihil optabilibus rideretur. Pa-
cempraecerea lecuca libertas nullis non accepra, immunicas nullis non sIa.
ca eser. Verum (reficin oxum administrarione) primum publica reilicas,
charicate inhortance, omnibus cure tuic: mox ad priuara descenlum ests
paucorum quidem animis centatione ica superaris ee deuictis, re qui aliisre
pundis coercendilque praefecti esent, Sciplosregere e coercere nequirent.
Opum enim admiracione ee commodi privaci amore adducti quidam ex
PexCulibus Eccleliarum Cua magis, quam que P. Celeliarum esene, curare, se-
iplospascere, ac ceu peculatu quodam res Fcclehis ex Christo dicatas alio
cransterre, luasfacere, luxuiqi e libidini, laeris pictacis pestibus, indulgere
perrexerine. Sed e ex ocio et quiereremilsior quaedam cura desparum spe.
ctata rigilancia, certissima videlicet se curiraris comes, irreplic: Pone rero e
xmulationes ex concentiones enaex lunc, quarum intemperiis Ecclelia
mulce rehementer osen (x fuerune. ( uam qua id malum non hac xcatepri-
mum, Cedluperioris Aine e illo decennicemporeradicesiecit, quo Diocle-
ciano ec Maximiniano nondum imperantibus, ea quorundam Principum
requanimitas in Christianos apparebar, quae ec insperata recro ex anteactis
Caecuus incognita rerum omnium trastquillitare polliceri vidererur, quum
aperceiam ee increpide, vel in aulis quorundam Monarcharum, Christum
conticeri, ex Christianum esse proticeri licerer: Onare abinsigniauchore
Fusebio Calariensi, qui Constancino imperante rixie, libro Rcclesiacticae
historix 8. Csp. 12. Prodicum ec in liceras relacum est, Fccletias Christi ex-
crematuiam ee deceluatent ectani perlecurionem, iusto Dei iudi-
Elo d Mebellatia saltant Cbrtexcione divin E manus, Perpellas tuitte, cum
Priores

## Folio 175 — 1691257834:0207
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000207.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
COM rS
2
Mlores omnestere inculparis de innocentibus illacx fuissene. Fraditau-
tem ex mulca liberace muleaque indulgenria mores Eccleliarum vicia.
rosec dilciplinam corruptam, hoc libimali accexhiuisse, reinctar torrentis
errannicituroris ardor omnesrbique Fcclesas nullo discrimine aflixeries
poucorumque peccata, promiscus mulcieudo fidelium innocuo Cansuine
tuo, deluere concta fuerit. Dnemadmodum enim lub Moyse nunquam de-
fuerunc Iraeli impii e scelerati maximarum scilicet aMictionum et plaga.
rum auchores, ica sub Christo nulla fuit aetas eam Caneta e Felix, qua bonis
ecinnocentibus plurimismalos ee improbos immixtosnon habuerie, quan-
doe incer primosillos ad Fuanselii Functionem electos duodecim Chricti
discipulos, numero ridelicer cancillo, reperrus est, qui pecunix sudio (uDe.
racus Dominum luu eoE mOdiS MCTITUm PIOAETE ex ETAdETE I MOTTeM
FueriEaUTUS.
Carerum veeremintstrae Tolene riciorum diuiria, in iis prxserrim, qui
harum relamore reladmiratione reneneur, ira lacis constar, hocmagisli-
cenciarice remiltioris, hac aecare laborase; quo magis annisin lecuris lccle-
liarum opes creuerine. Opcimi quique de lanctissi pastores postidebants
non luo ledpauperum ee aliorum ruum nomine exiure, quorum caullae
tant contributx. Deceriores harum amore capti ab opibus polsidebaneur,
sudiis etiam adeo sordidis addicti, re rir lanctissimus FTilarius huius xecaris
alumnus alicubinon cacuerie sux xecaris P pilcopos fuisse, qui ex oblacione
quaectum Facerene, de quod pauperum alimonix Cuisser datum; idiplum
auaririxe calcaribus incicari suis rlibus accommodaueriné. Ouod malum
et Augustinus mulcis locis nocauie, nec incactum pracerlir Hlieronsmus
Cummencario Cuo in Oleami, palam celtatus ex omni cemporum decur
suobseruatum a se, nullos unquam maioribus (candalis E. celelias seidisse,
quam lacerdores. Id quod hac quidem Christianimi xcace suppullulauici
sequentibus lonsemaxime ac prope omnium delictorsque nded incruduits
rehanc secundam s postremae ferrex conteramus, plane aurea ee plus-
quam aurea videri possir: quam Flieronymus camen cum prima atace
collatam in Malchirica facem appellare non dubirauir. Neque aliomeres
moriemasis, cur hanc etacem primxnon aequarims sed arsenteam appellai
rim, quod qui ancea subdicos ee lux curae commissos Adeles CHR LS TF
non docrina modo excellentia led riexe etiam puricare es abstinentia ad
ad omne rircucum senus inricarane lesibus, incerim disciplinx rerinen-
dae perseveris adhibicis, mox paulo diviciarums luxus, dignicatis es ho-
Horis cudiis corrupci rita Fuerune paulo deceriore, de exemplonocucrune
Ecclehis luis, quae Fere cales essemoribus ex disciplina Colene, qua les lunc qui
ipsis praeticiuneur.
invenio aucer aemum alale dolosrects alestercorguebs
donari ceprum esfe: quamrquam quidam helcio quam probe id quoque
(rcalia permulcasine rila historix tide) primae etari, quo moresposteare-
ceptosorbi commendabiliores Facerent; a ctnXeruHE. PIUIANIIIMLCAUFCM
tractati sunc lerui, de quia scriptura Noui Feltamenci seruis libercatem pre
catur ee commode imperratam probat, maluerute Ecclelia liberris liberci-
nilgi quam Ceruis vei. Noca enim lunc Cresorii verba, duos Fcclelix lux ser-
vosmonumissuri, que a Gratiano ctiam luis Collecaneis interta (upra lIb. 2i0
reculimus. Sed e Principum huius secundae xecaris legibus cancbatUE, ne
quodmancipium Ecclehasticurel Iudao rel Ethnicorenderetur. Dienum
enim exar, ve quoniam mansuecudo peculiaris Christianorum eAec VirEUSS
AUATILIA GUOEUIAaM IN hARCITICCI PAECIM PCCCACIILCOCLCCTCCUE.
Sicue

## Folio 176 — 1691257834:0208
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000208.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
AE
EVN R
TN
Stcucautem rerum oblacarti administrarione dersu de ricx Panctimonia
nonnihilirelur diximus, decractum est, ica suotihilominus loco et dignita.
te leripeura tiabica es, cacumqi ei renerationis accest, praelercim in Larinis
Ceu(reab aliis rocaneur) Occidentis cclelis, rehac maxime acace lanctini-
mocum incerprecum labore ex diligentin cum ad inodum Everincillustracx
eexplicarae divine licterx, venec xtas vllaraneo numero viroseruditione.
doctrina, piecareque excellences habuerie, e insecuris acatibus qui scripse.
rune, maono intervallo abEuerinc a primis, qui InCCF SeCUndOS FUINECEH. MlC
Fio aucem rlcimi Cunchabendi, qui incer postrema xraris leripeores omni.
umi sencentiis primi lunciudicaci. Porro Orientis Fcclelia reomnium do.
etrinarum e erudicionis genere excelluerune, ita huius quoque acatis plo.
Fia non carverunE, tanta quidem cum praerogaciua laudis, renostri, hoc est
Lacini scripeores illorum restigia securi quancum imicatione profecerine,
ingenue sinc confessi, labore incerim in Graecis Ccriproribus eransferendis
adhibico, quo publicae Fccleliarum Lacinarum reilicari contulerecur. F10.
rumnomina recensere ac ceu cacalogu rexere superuacaneum ellet quum
liber exster Flieronrmi de Viris illustribusidemqi Cennadii raplodia, qui.
bushrorum cemporum leriprores abunde lunerelaci. Illudnon cacendum,
DFIIOSHOTUI, EE CIETA COEFOVeKLIaM SUMMOS, FanEa artimi mOderaTiONC_
continencia fuisse, reerrare alicubi e labi de nitut humanum a le alienum
essenonagnouerine modo, sed dilerre erium lectorem admoverine, ne non
_ cum iudicio legere quodictorum vigiliis elucubraTu CNCE, _C CAFENUSLE.
cipere et probare vellent, si quod eseceradirum ee explicacum a seripeura.
euim contessis cradicionibus non dissentiror. Flinc Rugustinus concra Pela-
sianos tlilarium, Ambrolium d alios doctores, cicances: Solis, inquie, Cano-
nicis debeo sine recusatione consensum. Sed e conera Pecilianum lcribens negae
Epilcopis vel Cacholieis accedi oporcere, sicubrdecepeos esle constirerie,
de cum scripruris pugnancia docuerine. D. eriam Flieronrmus in prologo
ad Calachas Marcellae iudicium de Scripeis luis licet muliebre adco non
reliciere etiam commender. Turniversum enim hec piencissima sencentia,
argenteaillaxrare licut et aurca prima, oraculirice habica de ip (o ab Apo.
Aoloomnibus Ecclelns praeleripta cA, vene quid pium, Calurare, divinum.
e indubicacum existimeeur a quancilcunque auchoribus prodicum d cra-
dicum, quod a doctrina Spiricus lanctu Ceripeuris ridelicet P’ropheticis a A-
postolicis dilisenter expensis ec magna reneratione collaris vlla parce dis.
Tenciret. Dua dubia aurem ee peroblcura cranc, posterorum iudiciore.
linguebacur iuxca donum Prophecix, cancum aberac re quidqua cemereal.
sereretur: id quod in libris, quos scriphc Ausuctinus luper Genclinad litte.
Fari, Facile estcognolcere. Acccdebantiis de Imperatorum leges ec reseri-
Pea, quibus cauebatur, ne quid celigionis nomine admicteretur quod à side
Christianorum discrepare constaret. In hunc enim modum à Theodoloe
Fionorio alii(que huiusxetacis Auguctis non semel reseripeum est. Proinde
vulso ectam hacxEaECNOTi _CcrIEI Ccripcurarum libri eraME, GEXCISHO CdrX-
ciimodo led Lacini etiam, Lacims aurem non Lacini modo libris led et CrXe
ciplerilq oblingiiarum rsum in illa impersi adhine Rorencis amplicudine
Deculiarem. Id rero ve obleruaretur magria cura priuacim ee publice a lan-
Ctissimis Epileopis curacum est, et adeo Frupiferum ese V. Flicronrmus exi-
Rimauic, re barbaram eriam in linguam laera Biblia Dalmacis luis cranster-
renion sic dedignacus, e lueubrationes suasnon paucas difficisium locorum
clocum doclrinae lum ettam leteticia Canctaru seripcurarum vondieurenon
craccaconibus plenas mactoms rommoaque inleribere, laUdeni DEXTeTA
dubi.

## Folio 177 — 1691257834:0209
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000209.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
POMrS PEKF
dubitaveric. LraEEZVus L acina lingux adeorricus e rulgaris in Occiden:
eisprounciis, vehand aliamasis cum plebeegerint Epilcopi. Fclatis con-
stac expoliciones Ausustini in Plalinos omnes aliudnon eie quam Concio.
nes ad populum habicas. Neque quicquam periculionquam doctrinx e si
dei deplebemanauie, simplicem ee puram sidem animo minime auc haesi.
FAHTCAUECUIFIOSC PFOHTeNEC.
Maximi errores Ecclehis ab his solis iniectis quivelingeniinibil sibition
cribuencis hducia vel odiis dnarulencis excicari relimmodica philolophia
exercicarione inRari lua magis ingerere scripeuris quam hrarum oracula re
reri einerico loco habere pertexerune. Ouod genus hominumi XhXCXtaS
habuie, adeo quidem praetractos ee pestilentes, reinaudicis ancer distnlio-
nibus persecurionibulque Fcolelia Pese iplas mucuis concenclonibus aMi-
xerinc: nec parum nacueric Principum Furor, qui parcium actione e astu.
cia circumuenei e perluasi orchodosa ex Frequentilhimis connenicibusrece
Peadosmatas perinde acque impia ec haereciea no modo Epilcoporumi mor
ce careere, e exiliis, sed aliorum quoque sidelium non pauoorum casu dc in-
cernecione per seqnebatue: conera vero impia ex hdei Ccriprurarum rndiqi
aduersanusamenta, quae curiose illi e immodice subtiles dotendenda rece.
perane, perinde acqi orchodoxa et Apostoliea tuebancur. Ilaereliatcharum
prrenipui erane, Arrius Alexandrinae Fcelelae Presbyrer, Manes quidatri
Perla, Vonacus Numidia Episcopus, ex P’elagius Monachustiacione Bri-
cinnus. In arrio quem Constanciniimperium excepic; crudicio multitarid
tuc, qua habulus non fuitter, locum incer exeellentes Ecclelia Protessores
alsequi pocuissec. Mlanes Ecedi erroris auchor Diocleciano imperance cinet:
lic a luis polcea nominisinuidid declinata Mlannes dictus, velurretere Au
suctinus, quo minus dosma tuum Furiolum eleuarinominis prelasio pollet.
Donacus Constancini tiliis iniperancibus ca terc animi contidencia e lupi-
mtace fuie, qua tuerac aecare prima Nouacus: quem insecuens Pelagiris AP:
eddio ee Hlonorin imperancibus, longe omnes pexlumprise e hducia su-
Peravie. Acque hoceciatm nocencior tuic error, quo hic carnis industrix e
iactari arbierii humani liberraci plausibilior ridebarur. Veenim intaeminis
comparacum videmus renullae inagis Forma quam quae tInIMC (UMEFOF-
mosae, Sicin nacura intumitare heri cernimus; venullis praconiis illa magis
oblectetur magisque aures arrigat quam que sibinihilnion tribiuunt e afcti-
bunc. Carnem enim omnem sui amancistimam esse, sibiejs nihil non cribue
relolere, P’rophetica e Apoltolica lecipeurae celtantur. Coercendorumi
aucem Flaereticorum cum hdc xrate lonse expediciorracio eset ad manum
anctissimis Eccleliarum rectoribus, quam anteacta xtace Fuisec, LibCxEatE
videlicet Principum dono permilta, vc omnibus à partibus orbis rnum ali-
quem e condictum ad locum contluipoNet.
Nicex Bychinixe adberlum Aerium Gnodus Constancino rolenre et exi-
sente est celebraca. Prima quidem ominium a Cynodoilla Apoltolorum, cu-
jus in Acis meminie Lucas: nequo alia rriquam aticea omspicinen seu (vevo
CAHE) Fniversalis Habica. In qua cum aliis muleis concioversis doginatibus
cerra rarioc Eacris oraculis peae serixea est, cum Artii blasphemio errori ma-
smarei deliberarione obuiacum est, gtadus quoldam in Peinieato ica Raru-
enci, rehilium Cubstantia alia a patre de quidetm tactumi; hioc est creaciim, di-
cerec: Spiricum aucem Sarctum Deum esse nésaree. Cui etrori cumi lcri:
Peurx pulcusa Pelperantincellectx blatidireritur, moxpaulo à sequacibus
eiusicamalione apx e à sen lu luo natiuo e orthodoxo detOPER (UHE, VE
quicquidde C trills p Cond duabusnocuris cotistance, iutea turanae nacu.
FX PEC

## Folio 178 — 1691257834:0210
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000210.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
M R
r M
Ex proprietarem diceretur, hoc ipsum omne nullo habico dilcrimine ad na-
Fura alteram, pura rerbiinereaci _ xeterni, reterrent e perticaci cocentione
accomodarent. Dua in re factum est (quis crederer 5) re ec CoAtanciuslmpe.
ratorpaere Constantino iam humanis exempro, reneno Arianoru quorun.
dam (vrestraterrimum Sachane arciticium) cectissimis verluciis imbibitoica
mente mocus fuerie, re quas inculic nostris clades ex strages, illarum perlecu-
tionumnon admodum absimiles fuerine, quae primaxcas ab Fchnicis n2-
ena F. Celeharum clade perpessa est. L euis autem horum crat pcena, qui exi.
liO eRenE muIEaLI. G NOFUM InMUMerO CK OEXCis CrAE AchanasiUS AleXAN-
drix Fpilcopus prelentissimisinsidiis longorempore agiracus: ex noctris au-
cem Flilarius, quem luos de Prinicace libeos exulem seripsille prodicum est.
Porrolonse postea cadem rabre concicacus Imp. Valens, mihilmitior Con-
Rancio, (hOroho credimus) auchor tuise existimatur et Gocchis et V anda
lis (forrilimis Germanorum nationib. in pronincias inoress) quo Ade AF-
riireciperer. Vnde e maior e diucurnior Facta dissenlio e attlictie hocma-
sis polteanocuir quo plures illi prouincias obrinuerunt, nec quiecamanere
Docuic a Vandalis inrala ACrica, quam D. camen Augustinus paulo anceain
genei qua tucraersus diligentia et concentione parauerat. Iilarius auctor
est, Constantium, quo plures in suam haeresin eraheree, ea verluria V(UM, ve
Epileopisbenedicencibus capur submiccerer, plusculis censum capicumre.
muceree, multis rectisalia donaree, verx ridelicer religioni cosulcurus, qui
veram incerim ecorchodoxam leripcuracum hidem oppugnaret e aMliveret.
Constat sane nullam unqua relhuius rel primae xcacis haerelin exticisle, que
maiores rires cundo ac ceperie, vel morumaiore Pcelesias minime alioquin
tide e relisione diuerlas colliderir. Ouod quidem corum cemericacieribu.
cuin est. Non porest enim non difficile a periculolum esse pietarisnegoci.
um, quum qui reru pociuntur, malione pertuahi a arcibus circumuenticeu
pium e orhodoxiiiubent e edicune, quodipsissima cum pietate dissencie.
Acque hoeminus Vonarista quam Arriani nocuerune, quodiplorum
incellecto e prospecto dogmare nullo unquam Monarchae Fauore sinc ex-
cepti. Sola AFrica pestem illam perculic. Donacus enim dubium quibusfu-
riis agicacus lermonem sparlic in rulgus, nec paucis Episeopis perlitasIE, Ec.
clebas Atricae priores Diocletiani persecurione scripruram sacram Erhni-
eisprodidisse e cradidisse: mox mulcis suam in sencenciam cractis ica cere.
brosecumulenacus est, re ec luam solam veram esse diceret Eeoleliam Chri-
Ri necaliis iulliciae protessionem quam Cuis permicteret. Deinde Epileopis
Macario e Caciliano Carthaginen l. grauissime accularissica se luolgi omni
commereio orchodoxorum lubduxie, ve e altare (ceu inquie Auoustinus)
coneraalcare erixeree, dersu Pacrameneorum nostris nepaco rebapcirariiu-
berec, quiciqs ad iplum ab orthodoxis deFecissent. Adhaec ita iactaro sancti-
monix einnocentix nomine, re qui sectae eius essene, sine peceaco eslelese
etiam colellu honoritcenctore asaletu. CaPelacalun luo Constan-
Aione quadam aeros acas iam has lat illas L. CCleltas Ollllodoxorum acorti
cCpt.
e viuere prohceren. cooos el Comeciolarioieret
eio, nec pacum rlgi in Llonoruimperium auctu tuic. doctillumis eriam riris,
accurara quidem illa e lavera specie religionis seductis, ab illis in erro-
rem lalus Garnnes Lcclehiae Cacholica nes ltonus alica clactu
circum leripicta. Nam e posteri DOIaC TCICMIS LEIMEL LCGIEMIS OIBISO.
mnibuslibitonselloctrina puricnce  amacaeoamunren
dicabane, relolos Clam le cacholican LCCc BHOVererencur. ParS
horum inceres ledibus rastemamcams HOCABAHEE, CCMIOLIA HBSTM.

## Folio 179 — 1691257834:0211
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000211.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
deplebe ape mulcos e ip (osinterim Episcopos Fustibus exTos necabanE.
Necaliamagis caussa fuie Maximiario Vagtenls Lcdelix in Atrica Epilco-
po, quodad Lheodolium Imp. prorocauic quam quod a Donacistis indignis
modis esset eractatus. Pari enim noluie, ve Fcclesia Christi (UIX CUITX COnCTC.
dita Flaerericorum incursionibus pateret, sed rIEore Imperatore lecVAFETME.
Multis autem annis, qui deilla factione doctiores habebantur; nostros
hoc estrere pios ec orthodoxos atricae Lpilcopos, rixis plusqua calumnio-
sistanta obstinaria e incem perie Faciparue, reip los etiam ad Principes pro-
vocatum, e ipla de controuertia publice cognitum; lites praeterearum pri-
mumtiniex Fuerine, qua acculacione sulcepta iplo Constancio imperance
radicesiecerant, veluri inlibris aliquor de habica Donacistarum et Cacholi-
corum contencione seripeis cectacus est AugustinUS.
Manichaeorum haerelis Lane Rulca, sed noxia camen de vecerum cum Phi-
lolophorum cum FParecicorum e scholis deducta est: eo Fucocamen e spc.
ciere ec Ansultinus rircantus ante rempus bapcismi Mediolani susceprian
nis aliquoccomalo laboraric, moxerrore Dominiorntia perspecto iuvenis
etiam muleis libris in vaelana ip Porum dogmara fucricinvectus. Priru Dcos
duos Faciebane, de Marcionis credo schola Furorem mucuacisbonum rideli-
cecnonirectamenei ec malum receris authorem. L.a caussa retus cestamen-
cum abiiciebane, nouo eamen de iplo calumnio serractato reebancuF. P pilco.
pispastim Presbycerisquo inctitucis, qui quidem nupciis damnacis, xguiores
crancFornicationi quam corcui qui prolem vilam aedidisset: lulticiam de per:
fectionem nominore quam Donariltae Aducia siBI AFFOZANCES. POrrOinCAU-
eose simplices admirabili quadam abstinentia e casticaris simulatione de-
mencabanc. Longis enim iciuniis dedici, rino ee carne abstinebanE: 25105,
pecuniam, domus possideri a rere Christianis pose nesabaHE: amima lnecA-
reaut arborem excidere nephas ducebant. Animam duplicent, AuECeKTCVE
Deosica duasicidem animas Faciebanc. alceram bonam boni Dei partem;
alceram malaim, led ec ip(AM EAMEM XTErNAM. Pius ret caula dislerebane
Dermeciam bonum in mileria esse, Prxeterea e Poenitere, de Poeniteni-
ciam accipere, de id genus absurda mulea. Onibus omnibus illud adiicie.
bane, quodlacis constaree D E Vm Cumme bonum mali auchorem eAe nON
posse, quia rero constaret emalum ipsumesse, consequens Forecalium es
seauchorem inde malum in mundum istorueric: quem quidem ec iptum
DEVM CNC, DE ANEC dICFUM, ANEUIIABANE. PUTUM HOMIHEM C HR LSFV MC
Fuisse vel Flebion vel Phocimus ingeseraE. D ut AUECM in CrEOre aXi-
me protecitene, eos Electos vocabane, adeo sublis vircuru culmine Polcos
renon modo non peccarene led ne possene quidem h vellenc. Ablurdis
aucem id genus permulcis licet impudica quaedam arque etiam (clcrata
addiderine, veluer in libeo de FTaresibus innuie Rurustinus, tamen Fle-
Etos vocabanE qui doStrina _E VIEA In (BCCIEI CONSUMIAEA VidCBAHEUE: AN.
dirores aucem, qui perfectorum lchoiam Frequentabanc. A deo aucem ser-
Plc malumnon CExcis modo sed Lacinis eriam in Eccleliis, Ve de xtatirer.
tix a nobis reletendae, de etiam quarcae, plurimum negorii secisse sic in licre.
rasrelatum.
Del clasionune dicemus Lliccoscla aaat co pelateo: Gut
sui perquam dissimilis (Monachum enim asebac) scripcuris quibusdam liu-
mano atbierio cribuencib. mordicus arreptis adco sele contra cruee a oia-
tiam Christi laude ex detensione nostra natura veluci inccorx e lanxe cre
Xc ve hominem acetel peccacum omne non de nacura led de roluneate
conclanere, nec ni luius consen suillu concaminari, ee cam ruiacbicrio
hort.

## Folio 180 — 1691257834:0212
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000212.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
AL AM A H X
hominiseribuebat, re excitare sese ad opus D e O Grarum adeoque emereri
Deum mandara seruare, ee vivere posser. Ouod quidem homo tacundus
e crudicus quanta poruir (re Ausustinus inquic) arsumentarione deten-
dic. Cum e diuerlo Ccripcurae cum P’ropheticecum Apostolicenacuramno-
Aram laplu riciacam adco intrmam ex imbecillem esse contirmene, re ade.
merendum Deum legemque praectandam prorlus sicintrabilis, sed ee secua
Hcpeccaci e mmancac, nili sracia Dei impium iustikcance lubleverur. Icg2.
batautem peccatum originis Pelagius, arque hoc magis errorem cuebaeur
quod paruulos sincpeccato nalci; de maiorum culpa racare, mOx autem
aduleos roluneare peccare aiebane: qui ipsi camen, li rellene, icidem line
peccato cMe et insticiam operari pohtent. P’orrolocilune seriprurx nonnul.
liquibus Deum (xperoluise innuicur, hominem aurem noluisse. lea enim
e Christus MacchX 23. Quories (inquie) volui concrecare, o Fieru salene, filiostuos,
quemadmodum congresat callina pullos suos subalas, ex noluisti. Oui locus (ane ita
_relle e nollehominieribuere viderur, velur suaprenarura hiomoaliquid
PolTic. Nec ablimile vero elthisanimacum Pelasium hoc audaciusin erro.
reperstirisle, quo plausibilius erac dosma seripturis manifectis quidemin
speciem sed parum camen considerare expenlis et collaris, contirmarum.
Idem enim Chrictus, qui noluisse Flicrulalem dixic, in eodem l’uanselio
Macchaei cap. 13. Besacillis dacum rereline rlque adeo ur vel videnes non vi-
deant es audientes non audiant nec intellieant. O uX (i Pclarius ob seruaset, arbi-
Erii libertaci non cam cemere deculister. Socios erroris habure Tulianum
quendam e Caelestium doctosrieos, qui libris sparsis cueri Pelapium, quod
que attirmaNer locis aliquor D. Crpriani, Hlilarii, Ambrohi, adeoquellie.
ronmiipsius ex Augustinilibris pallim decepris decorrisque detendere et
Perluadere sunt conaci. Verum harelin illam cam bla sphemam, camquam
arrogantem e supinam DD. Patres Hieronrmus et Augultinus lense do-
cissimis lucubracionibus ica lunt adorti, re confecta prorlus hydra illa plu(.
quam lernaea videretur, rindicatis et scripeuris et P’acrum locis quibus illi
esencabuli. Nam e ab Hlicronrmo Crpriani locus detendicurabillis ca.
lumniose cicatus in libris dialogorum, qui hodicque contraP clagianosseri
prileguneur. Necparum laudacus ab ip(o Augustinus ob ingeniipexstanci.
am; quam in illa Cua cum Pelagianis pusna ostendebat. Augustinus etiam
ipse lolerueri e acorcuolis illorum Arophis detendere conctus cA, a calu.
mmnia detensis incerim ee Flilarii e Ambroli de Flieronrmilocis quibuldam,
quae horum quidem rerbis, Ced lonse alio senlu, adducchane, quam illiseri.
Psssent. Pribuere aurem ridebâtur orchodoxiilli Pacres libero axbicrio, re.
luchociplo ad Chrictum converci, mandare persequi, d tauorememeret
adcoque sinc peccaco eMe e rivere homo poner: rerum non de illoar.
birrio sehciebant, quod laplu Adx rulnerarum errannide peccari seruire
conctum est, sed deicto lolum quodinicio ee ante laplum Adano donatum
Fuic, ex quod postlapsum gracia Christiilluminante _ crigence Canacum est.
Id quod innobili illo suo de Nacura ex sraria concra P’elagianos Ccripeoli.
beo Ausustitius fulistime explicavie. Ouare ec ipse Pelasius haud lonse
Polten celebribus in synodistuius secundae aecaris damnatus est, et dogma
diversum leripcuris cogencibus omnium consentu receptum est. De Aibi.
erio scilicer hominis milero peccatoque d iex obnoxionec lesi perticien
da praestandere nequerilibono operi (quod placere inodo Deo postir) ido-
neo, nisi Christi gratia subleuetur siuc quodidem est nisihidein Chrictum
illuminetur. Sunc isicur apudFlierourmum aduerlum Pelasianam illa
seupocius Lucilerianam considentiam rebicci loci ptulculi ee peixulctum
flicinit

## Folio 181 — 1691257834:0213
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000213.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
quorum ille praecixuus (omnes enim enumerare huius instieuri non est)
qui lib. 3. Dialo8. rbi locum Pauli 2. Corinch. 3. Cap. Quod non idones simus vel
coeisaere aliquid ex nobis, ecc. in haec verba lesitue: Adhue audemus per liberum
arburium superbere ex aburi beneficiis Dei in contumeliam lareitoris; cum idem vas
dectianis aperri sime scribat: habemus autem chesaurum illum in vasis fictilibus; ac
abundancia fornitudinis nostrae sit ex DE 0 e non ex nohis. Unde ex aliolocoretum
denshareicorum impudentiam loquitur: qui eloriatur in Domino zlorietur; _C. PC
eodem in libro paulo intra: Omnis hominum forcitudo marce sit es deperit, si à
Der auxillo de seratur. FFemo (inquie Christus) venire potest ad menisi parer qui misit
morraxerit eum. Quando dicit: nemo porest venire adme, franci superbienrem ar-
birii libertatem, quoa eriam si velit ad Christum pereere nisi fiat istud quod sequitur (ni-
sparermens caelestis traxerit cum) nequaquam cupiat es frustra nicatur. Flactenus
Flleronrmus. Cuius sensum clarissime ee ad Fastidium vlqe Auguctinus pro-
securus est. Vnus enimipsestudio, labore, industria e rigitancia (quo ve-
rieas hdei Cetipcuris _ gloriae C H R FS F L vindicancur) omnes illos lon.
80 inceruallo superauie, a quibus hac aecate aduertum Pelagii pernicio.
sillimum dosma pugnacum est. Sed ec priuacim illustres ejus setiretiriae
eliguneur, quarum illa rna est, qua legitur in expolicione ciusin Plalmo
trise limo primo. Opera ante tidem non sunt vel bona vel accepta Deo. Non enum sunt
bons, quamdiu de radice bona non succedunt, _cC. P Calt. 21. Nisi formaret Le Deus
ad bonaopera, non nosceres nisi opera rua malu. lcem PCalm. 65. Crraria Dei exe-
raris non viribus tuis, ecc. PCal. XF8. Idem roeandum esse Doum ve qued a se
praeceptum est largiatur. Ec ibidem Sermon. 5. Viam suam dirigere nemo po-
test nif Deoregenre es faciente, eC. FC PCalm. 134. Nemo (inquiE) incipit bene
viucrenissa side, ecc. Ad hunc modum Ausustinus quocidianis suis in con-
cionibus F celestam suam docuit, quod Facere recte non poruisset nisi Favore
publici consentus orchodoxorum e doctrina ab omnibus piis rulsOTCcC
Peavericare mixus Fuisec.
Porro non hare modoinlaniam liberi arbirrii concra pratiam excollet-
di parres illi huius aecaris magna grauitace damnarune, sed minime eriam
Ferendum esse, Ccripcura decernence, docuerune, perfectionis nomen am-
pullolum ec insacum in vilis hdelibus Christianis, quanciscuque donis sras
cix e hderinsignibus. Trahicenim de haec opinio persuasionem quandani
ricium noctrarum eamquam eximiarum post accepeam gratiam; velut et
ipsisiam Canacis (re sic dicam) postliminio reuersis haud parum praemii de
bentur meriti re spectu. O uod renenum Pelagiano illi ricinuiri primumica
incaueas mentes supore lubuereie, re et sibi cribuere relur ex sebonis, de Fri-
side agnolcere sratiam donacam es Christimericum, quo solo niten dun
CFaE PergANE: Prxecerea ilam liduciam sui, qua omnium pestilencissimd
exautia es, vanae slorix e Pharilaiex contidentixe seminarium esse ridere
neolioane. Sicuc idem riribus luis e merico hluss elaajus iton dedic, quanis
doad riduam quandam, qua sancti orare debeane, (E Flicrongmo credi-
muS) inter alia in haec rerbd seripGE: Ille merito ad Deum extollit manns. ia
preces bona conscientia fundit, qui potest dicere: ru enim nosti Domine qua sancte. quam
innocentes, quam pure sint ab omni fraude ex iniuria es rapina quas a d te expando ma-
nus, quam iusta. quam immaculata labia et ab omni mendatio libera quibustibi vi mei
miserearis preces fando, ecc. Sic ad vidua illam Pelagius, arrosatu nimiruinno-
centix plusquam pharisaico sibi primum iusticiam cribuens, deinde e D e Y
oxem reluti sibi debiram aenolcens. Cui non possunt non Cintillimi esse
qui postaec excam srariam ita tavene Factis suis udiisque et operibus Feu-
d
aibue

## Folio 182 — 1691257834:0214
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000214.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
ctibus seilicet Adei, re quod boniinest suum admericum masis quam adme
ricum Christi e geaciam periplum accepeam insencierrore adlcribanc. lu-
Aicia enimes perfectione supini, et in Chirictum scruarorem ingracinon me.
dicorormodismerenci, sed sibiiplis, ad lcribune quo lani lunc: scd nesciune
hoc le minus iuctos et perfoctos, quo sibi magis horum nominum ciculis
blandiuneur. Ouare opcme e piencissime ab illustri huius aecaristeripco.
reD. Elieronrmo libro 3. Dial. iis verbis Pelasio responsum est: Christiani
est hec an Charisai superbientis oratio, qui etiam in Evangelio loquebatur: DEYS
cracias aeo ribi quod non sem sicuri caereri homines, rapiores, iniusti, adulteri ? c.
Lc libro primo, Dialo5. aduersus cundem in hunc modum scriplerar:
Tuncergo insti sumus quandonos peccatores faremur, es iustitia nostra non ex proprio
merito. sed ex Dei consistit miscricordia dicente sancta scripeura: lustus accusator est sui
imprimis sermonis. Fr alio loco: Dic rupeccata tua ut ustificeris. Conclu sit enim Deus
omna sub peccato. ucomnibus misereatur. Erhaechominis summa est iustria, quicquid
potuerit habere virturum non suum putare esse sed Domini qui larcitus est. Plactenus
Hlieronrmus: qui eodem libro locum Apoctoliad Phil. 3. exponensindicar
Apottolum suo iplius exemplo demonstrasse, nihil adeo in hominis Christiani
vita quario scumque conatibus contendente perfectum esse, quin ipso rolicto ad posiora e
excellentiora perueniripos. 1, Ut quodhodie perf. ctu putamus dum ad meliora es prio-
ra extenditur, cras imperfectum fuisse connincat. Acq. ica per lingulos pradusdum
velipse Apostolus nunqua instacione se d semper in cursu est, imperfectum
docet quod homines pucabamus esse perfectum, solamque pertectionem e
reram iusticiam Deicancum rircucib. Coaptandam. Hac est enim, inquictlic.
rourmus, vera sapientia imperfectum se esse nosse, at que (ve ita loquar) cuncto.
rum in carne iuctorum impertecta pertectio cA. Idem auchor in Epittoland
Cceliphoncem, argumentum a dilcipulo quodam Pelasii concinnacumhis
verbis cecicar: Sinhilago absque Dei auxilio ex per singula epera eius est omne quod
cessero. Freonon ee qui laboro (ed Dei in mecoronabitur euxilium. Frustraque dedis er-
bitrii porestatem quam ix plere non possum, niscipse me simper aciuverit. Deftruiturn.
voluntas quae alterius oxe indicet. Scd liberu dedit arbitrium Deus; quod aliter liberum
non erit nisi fecero quod valuere, _c. Postremo sic colligebar ille discipulus: Aus
vtor semel porestare qua mihi data est, vr liberum seruetur arbirrium: ani si ait. rim epe
indigeo, libertas arburii in me destruitur, ec. Acgi verba his verbis reponictlia
FonYmuS: Quihaec dicit, quam non excedit blasphemiam, quae hareticorum venena
non superat. asserunt seper arbitrii libertatem nequaquam vlra necessarium habere
Deum, Gignorant scripeum: quid habes quod non accexistis si autem accepiste, quid elo-
riario quasi non acceperis: Magnas asit Deo gratias (Pelasius) qui per libertatem arbi-
rrii rebellis in Deum est, quam nos libenter amplectimur. ita duncaxat ut acamus sem-
pereratias larsitori setama sqe nos nihilesfe, esi quo d donauit in nobu ip se scruaverit, di-
cente Apestelo: Lo est volensis neqe currentis sed miserentis Dei. relle e currere meum
est, sed ix sum meum sine Deisem per auxilio non erit meum. Duit enim item Apostolu:
Dens est qui operasur in nobis velle es perficere. Lluculq locum Flieronrmiretu.
limus. Parimodo ee Auguctinus mulcis in libris sravissime admonet, cauen-
dum nobisne invila bonitate operu relur nostra efferamue, auc quidquam
in illiscamqua nobis debitu hducix collocemus; Sed hanc Colam illi essecri.
buendam, cuius graria in lucem erenebris rocari e ex irx Eliis filii Deifacti
Cumus. Peimum in commencario in Canonicam Toan. luper illo: Chariias ex
Deoest, deC. Nocinisiu (in quic) ex nobis es perfectio eius ex D00. FI si charitasex Deo,
tota nobis ex Deo est. Aiertat enim Deus hanc amentiam, vi in donis eins nos prio-
resfaciamus, pesteriore ipsum. Deindo in libro Degracia e lib. arb. c. 6. Verissimo
Linquicd nibitur, quod dona sua ceronas D L Y D, non merita rua, de lequenti cat.

## Folio 183 — 1691257834:0215
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000215.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
OMrS TER L
Si Deddona sunt bona mertua, non Deus coronat merira tua ranguam tua merita
sed tanguam merita suva, aC. Idem in PCalm. 36. Si (inquit) Dominus gressus homi-
nisnon alteeret adeo praisi essent ut semperper pronairent es semitas curnas sequendo
redirenpissent. ec. Vnde e nobile ciusdem dictum in PCalm. 118. Serimo. 5.
riam sumper se nemocorricere porest nisi Deorceente ex faciente.
Pronde aetashaclcbunda, quam ArgenCCam roCamUS, Cummam curam
adhibuie,ne lcriptura lancta, qua homini meritum bonorum operum et
praemium eciam iuxca parabolain Christi decalentis commissis adleribune,
superba carnis pralumprione riciarentur, e ipla quae soli D E0 per Alium
Christum debetur gloria regnanes Ader non D EO Sedhomini reluE ex le
Merenei CriBVCFCEUC. Cum certum incerim a indubicacum GIC, ica merica
nostra se habere, re si vel maxime diuina nobis ipla clementia in verbo scri-
Peura communia Faciae, incerdum ceu propria sine depingar, tamen sum-
maboni e quicquid esmeriti (IIFAICIEnEIX que D E O ipSI OratISNOS VOCAH.
ci e lananei adlcribi debeat: contra, quicquid est mali ex peccati, idiplum.
solisnobis acceprum ferre oportere. uodiplum dum cogirat animusici
entia Adei imbucus, tc repeasumpeionem, superbiam calce premac: hu-
milicacem aucem peccata conticentem in corde lOcCE, d Cum Rege PFo-
phecico dicat: Cor contritum e humiliarum Deus non despicies. Inveniemus enim
nospeccatores, cum in scripturis sanctis contemplati fuerimus quantum cunque profe-
cerimus. SiCuF in PTalmo F4 0. Scripsic Augustinus. Ouod enim peccatura
nobis etiam graria praedicis, nOSEFUI HOC CCE, NOSEEX INAEMIR naLUEX CAtS
quod bene apitur, de beneticio est D Er. Ouare nihil iactandum glorio.
se auc nobis contidenter cribuendum maximi huius aecacis riri ex inuin:
cibilibus seripeuris demonstrarunt. Omnem enim sufficiemtiam nestrem Cx Deo
elle, ip se Paulus altera ad Corinth. capir. 3. docuit, Perfictos alicubi vocans,
quihoc lano sen su sunt praedici, redumm perfecti videneur lese carnis in ipla
perfectione impertectionem, hoc estintirmitatem e peceatum, agnolca.
muse contireamur. Ouando ec Ciregorius alius aratis scriproringenne a
Snoleat, Homines in opere omni etiam bono peccare, non quodid qued donigralta
inxta lecem spiritus bonum est, ea ipsa ex parre Cr malum (quisenim Canusiea (en-
tiat:) sed quod natura nestra lesepeccari granata non praestet ant dione satisfaciat, eo
modo quo deboret quon prastat es facit. Vndeillud Christi est: Cium omnia feceri-
ts, dicite lerniiniles summ. Quod enim debuimus, Fecimus. Icem illud P(al-
mictae: Si iniquirates obsermaneris Domine, Demine quis sustinebitur: FCt enim na-
cura nostra per leinuica ad praestandum quod lege iubetur, ex quod in ipla
ektleginon consentie sedrepuenac, quod abunde cap. 7. ad Roma. demOM-
Arame Apostolus. Eximie isirur oraciae est Christu, qua qui eloriantur in Domi-
nclorintur iuxca Aposolum. Pugnat enim gloriari in Domino esimulalee
denobis sapere auenostris overibns meriti pertualione blandici. Verissime
enim dictu es ab AuDuK. IN P (a l3T. Si vis alienus esse a eratia, jacta merita tua, dC.
Ouodquidenon ca caula dictu eAt, relur nullum sit mericunostru, cum cla-
relcripeura de mericu agnolcat operucharitatis de mandatorum Chricti, et
peamium ecia morencib. Racuat, quemadmodunihil de proximomerenrib.
Panam. Verum meminisle oportet quodcalencum, quod Dominusnobis
adrlutam Faciendam contradidic, non nocrum est led Domini, quirarione
subducta noncalenrum modo sed ec rluram per calenta Factum sibivendi-
cac: Teruum aurem, qui accepeo talenro nihril lucracus est. in cenebraS ex.
ceriores ciiciiubet. Perinde enim Faciunt, qui bonorum operum mericuni
velut de luo narum sibi arrogane, aeque ii solene qui de Porre alienarturam
cum Faciane, non cam rurx quam Corris possesione efferuneur: quibuspro
tecto

## Folio 184 — 1691257834:0216
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000216.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
104
AL A M
LN
W R
M
Facto nihilodiosius, nihilingrarius est. Nam ee Apostolus: Pratres (inquic)
mei dilecti stabiles sitis, immobiles; abundantes in opere Domini cum sciatis quod la-
bor vester non est inanis in Domino; _c. ITon inariem tucurum aiclaborem no-
Atrum, rerum non innobis auc exnobis sedin Domino, hoc estingratia et
misericordia Domini, qui lua nobis perinde acque nostra sinc communeta-
cic, quodquereuera suum esthocnobis adseriptum nullius indidus xcernis
Pramiis compenlat. Flanc tidei scienciam qui non habene, ne lpiritum qui-
dem qui ex Deo esthabenr. Per huncenim leimus, quae donaca lunenobis.
Acque haec quidem de arbirrio ec merico ex huius xcaris Pacribushoc
Fuhus reterendum esc. puraui, quo rehemencius admiracus Cum esse poruil.
Ceinsccucarum aecacum tiomines, quihaerelincam Faedam, ec cam cuidenci-
bus Ccripcuris Pacrum canca diligentia eo follam ex represam, admictereice
rum ec inter orchodoxa dogmacahabere non dubicarine. Ad insicurum au.
cem re reuertamur: in Arrianis oppugnandis primas cenue apud Grecos
Achanalius: apud Lacinos Filarius, Ambrolus, Flieronrmus, Augustinus,
pracipui habetur. Donacistae, AugustiniFere industria lunc oppreMi. NNec Sa-
tis (cio, an rilus alius Manichaeorum inlaniam magis erudice ae picmagisre
preserit. Illud cercum est, neminem ex Pacribus Pelasii dogmamaiore di-
ligencia contucasse. Exricir quidem hac ipsa atace Prilcillians Llispaniarum
Epilcopi haeresis, parcim de Manichais parcim etiam de Pelagii Foncede-
ducta: verum cito est (reaic Hlieronymus) non modo totius orbis auchoritare sed et-
iam saculi eladio damnata.
Noncacendum vero quod lib. 2. aduertus duas epistolas Pelasianorum
Ccribic Augustinus, adulq: suam aecarem e imperium Flonorii paucistimas
haerelestuisse, quae neceslitarem synodorum Lcclesiis orieneis e occidentis
impoluerine, sed luis qualqi locis opprellas tuisse, maximeillas quae lanctis
Seripturis eradicionibusq; cacholicis palam aduexlareneur. Doctrinam qui.
demeancum, non eciam vicam Llxrecieorum insectabaneur Fpilcopi huius
aecacis. ECad Donacum Atricx PrOCONC. Scripsic Augustinus, Non decere vt
Praesides Ecclestarum in vitam quancumuis immanis Clarcrici quicquam moliantur,
sed magis ne supplicio afficiantur intercedant, e vi corverrantur curam adhibeant.
Oportetenim esehaereles in Fcclelia Paulo restante, quo qui probari sune
manifesti tanc. Exercitan. est ab Hlarericis Pcclesia C atholica, de (reinquie
AuouCin) ex iis qui male sentinnt probati sunt qui senriunt bene. Multa n. ait latebat
in scripeuris; ex cum praeci(i Faretici, quaestiombus exitaverunt Pcclesiam Dei. AEque
ita factum reexorto Sabellio dilerre loqui de pertonis Trinicaris Eccleba
allucueric. Nec crar cam probenoca muleis amplicudo paenicentie Christia
ne, quam post Nouacum innocuic. Aerius e iple anlam de dicnostris hoeri.
terius asseren di conrernam divinitarem Frinitaris, quo seuerius inillam in-
vectus est. Sic ec Manes, veancea Valencinus d Marcion, intame reddidie
Christianisimmodicu studium Philolophie. Donacus, qua opprestuTUS CraF
Fccletiam, eanda ip secrastusa maiore cognitione rericaris fundauit. Pela.
eius ac e Sconprosressus  acisqu e doctrine ee eloquerie presidiis armatus,
hocmasis eminente tacir elorium Crucis ee merici Christi, quo inlolentius
mericohominis et arbirrii libereati patrocinari conac est. VI9. adeo omnia
his q credue inbonu operantur: _ caula sic euides, cux Ferre nos Hlaereticos
oporteat Ius cogedi certe nulluhuius ecatisministris fuie, ec caule religiois
apudciuiles magistrar Frequeter acte lunc. provocarionchinc ad Imperato.
resFacta, E qua dereiniqui cognicu Fuissec. Cosebac Imporaeores curabât
edictis ne esencampli qui scripeuris manifestis estene conicti, P a in re cura-
bancEpileopisne quid durcus sonciretur qua Chuistianamodestia Ferrec: Lub.
lacis

## Folio 185 — 1691257834:0217
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000217.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
a
lacilgs, quadcum in iplis erae, eapicalib. Peticenciis Reges orabane, ne pranio
res, quam pecunias pcenas edamina percinacib. inAigerene, et locuni poeni-
rentia vel serx relinquerene. AuFerre enim haereles ne (IME, vix PONUnE, ar-
ceriduntaxac, nenoceane aucoftendane, nere in rila Eccleha molestisine,
postune. Ad hunc enim modum ex cum Donacistis actum esse dugustin serin
bie, qui et librum de Donacictarum correctione compoluic. P’orro quanti la-
boris e periculires lic consigere cum impiorum dogmacum Zuchioribus, et
curores impiccatis seripcuracum panoplia adoriri, adeoq hdei Christianae
vericatem suam rindicare praesenee religionis controuertia eripinca iam an-
nis e amplius durance laris luperqs expercitumus.
Eccatrien hac secunda cam nobilis aecas, quemadmodum ex prima, non
hoc Colo cani oraui ex violeneo curbine agicaca est: alia cempestas luliani
Imperatoris pecfidia exorra est. Frarhic Constantii Fracris Constancini Ma
onisiliiis spectaca indole, adeog. ad licieras bonas e omnitariam nociriam
Prona docilic, reapud Constancinum imp. Craerem suum patruclem quan-
quam dissimulancem rel eo Colo nomine magnam in inuidiim inciderit: d-
mumum camen ejusmulca Cama celebrem amancemque Chriltiane religio.
nis impii praecepcores detmuin, adleo COrFUPCrUHE, DE C x CaF Factus COn-
Atancio volence, mox rero in Calliis rebus prospere sectis Augustiis a MI
licibus dolence Constantio appellacus, palam paganilino Favere et nostros
palam odisle occaeperit. Ac primum quidem racillans ex Auetuans Hunc hos
nuneillos ariplectebatur, resticucis ab exilio vel orchodoxis pilcopis quos
Arrianis fauens C’onstancius decrulerat. Faliebat a ludais, necobscure(.
siiificabat varieracis eam lubricae ee inconstantis non puderese, quo citius
Sulcepei imperii sui inicia publico omnium orditium homitium que Fauore
contirmarec. Id enim assecucus, perhdixe iam manifestae bla sphemiam ctiam
coniunxie, lelumi Scruacorem quem ancca crat renciacus per concumeliam
Callilxum appellans: Primuni omnium de opprimendo Christianismo ed
Coscepic cosilia, re de a Canguine d cxdibus abstinendum sibi duxerit. Nec2
hamagis via grauandos Christianos decreuerac, quam re concemprosabié.
Aolq necmunere rilo nec honore dignATCELE: BFCUI FUEULUIM FAEUS, VENO
Ari, qui paucorum ante se principum Fautore enecti CNenE, VeteruM DCOruI
laerisreuocacis premi iceru e ad nihiilum redipi possent. Remerooadorel-
lus Christinnos paularim de publicis non pacis modo sed ec belli Functioni-
bus clim honore et dignitate coniunetis desticuie: mox ec derium et do-
etrinarum protessione incer dixic. Marerrum monumenta, A quo locohond-
ratiore polita essene, sabuerei curauie. Templa Deorum a Constanemo
claudi insla re seripeis quaqua verlum missis aperuic. Sacerdocia locuplecara
erioiis quibuldai disciplux legibus emendaca reuocauie, tanca quidem
concentione renerandoru Numinum; quorum auspiciis (repucabac)res
imperii crenissent e contrmare essenc, verrbes omnes cruore victimarum
reluenouo e mulcis annis interdicto polluerentur. Nirum aucemne mili-
tari quidem insenti curd coereeri tulianum poruisse, quin ec calamonoce
re Christianis perrexerie. Septem enim libros in ipla aduexsum Parchos ex.
pedicione conera Chrictum seripsic, oblervatis passim veriusq Pestamenti
plusculis locispiignare in speciem aue ablurda quaedam prodere rilis, quos
homoperrersus d menee captus canta dicacieace e scurrilitare surtum de-
orlum iactauit probando, re velhaertia causa rahidum cum canem rocicarie
Ilieroriyiius, sc ipsis ab Kchricis exiscimacum hc, divind eum ricione peris-
se, qui elorix audissinus omtium homhinum Fauorem captare consucuistees
inredici enim a Paschio, quosiam mulsis oppidis reccpris tugatac, vielor.
ipe

## Folio 186 — 1691257834:0218
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000218.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
ipseprecer um opinionem ab hoste Perta subico incursanre perieusce.
logi inlacus Caucius haud muleis posteahoris rulnere excinctus elt: Dignum
Canemonstrum, quodnon in acie se d in ansulo crucidarecur. Poenim modo
Callus tracer eius, quem d iplum C onstatrius CX Carem LCCOTAC, proprerin-
lignem animimalignitace percussoribus submissis trucidatus Fuerat. D. Hic-
ronymus, qui rica sua macuriore (licuri ee Ambrolius ee Auguctinus) nolon-
Be a tinchuius secundae xcaris abtuic, seribit se puerum adhuc de in sramma.
cicoludo exercicum Luliani morte nunciata ab Pchnico homine audiuisser
qui ludens dixeric; quomodo Christiani dicunt Deum suum patientem e are Eiandv
nihiliracundius, nihsil hoc furore presentius, ne modico quidem spacio indienationem
suam differre potuis, ac. Merico isitur incer luos Diuos relacus est, qui ab rnius
Deiculeutantopere separarus e vicione diuma vel luishoc fatencibus per
culsus Fuerac. Nec est quod dubicemus, quin silongiorem ei vicam vlcorille
vertidie donasser, cam breuicempore paci e cranquillicari E celeliaru omni.
um abesse poruisser, quam cius anE. a patruus C Ostanc nusprotuerat: rOcmi
nus damniillacuru Fuisse religioni intidio la sua quauis (anGUInC CAFENECPCE.
securione, quam ance mulco cum Canguine credencium LchniciImperaco.
res conculiffene. Ilac igitur procella Tuliani fuic, hic curbo ad pieraris (ub.
vexsionem excitacus, Constancii quidem de Valeneis conacib. ve distimilisica
etiam lonsemagenoxius. Illi enim peaecexcuiuuandi Christianilmi Chri
Rumiplum leclerari dognacis aPercione ob (curabane: Sic doctrina Chrictis
quantallea protessus tuerat, perhdissime abnesatahoernum omnibusro.
cibus Contendehac, ream plicudo imperii cum recerum Numinum reuoca.
Accis quidemmalis dlcommodiscamersi lupra, quam Facile cogira.
ri pollic. L. Cclesia Chricti C acholica laborarie. rapacibus videlicet lupisru-
diqi prella d circumsepta, camen ea eriamdum constancia ex animolicare
Fuc. repma illa religions cundamenca, P’uricarem dico Apostolica doctri
na ministeriique aequalicacem se charieacem mucuam nulla non in parte
rucrecar e custodirer. Nocebac quidem ambirionis quiddam ee auaririx
non nihil in his duncaxac. esul opu e dignicarisillecebris capri (xculiblan.
diciis elatteleretiri, re supra edictum. Verum eamen a plurimis carpeban.
cur quolidie, qua a paucis erahe commicta, e in cocum enormibus riciislo
cusnullus cedebatur, qua quidem rel ad morum labefactationem velad
doctrmae Concaminationem eOmmodare poruissene. Diusrei arsumen.
cum curdentissimum tuie; quocne Principibus quidem orbiimperantibus,
Siquid enormius commisistene, partum est. Fc Theodolum (quis credace)
Imp. Ambrolius obhomicidia licerius, quam aequitas ferrec, indulta, Pccle-
lix communione exclusiE. Nlocactac ae omnium animis insica spirirualium
bonorum comunio, quam mucual gracuitam habene credences a Pacro
auc (quodidem est) corporis Chriletmysticiper spiricu adoptionistiliorum
rum spiricus Chricti es omnium dondillmtidei. Pce diuerso rbi communio
cuius quiarnus spiricus, rna hdes ineMcum ex omnem doctrinam Chrictis
lacibat ett   Philalto Lotume humero sistima ere derium mulciudo cona
DEx
coculeninomine CreligioncCKHICreEUE.
per spilicum hdei tli sui lelu Chestetconlorrium ee civicacem sanctorum
recepci, e membracorporis Christifacti, quarnius Cacholicae scurniuerla
Deitoro orbe cogreraci individua comes est. Vbicung; enim Ecclesia estor.
chodoxa, ibi est e lanctorum comunio, hoc est participatio omnium bono.
CKlanctoru Dei, corpus ridelicet Christi diuersis e membris Ferruminanre
spiricu contractum e conslucinatum, ibsi Fccleliam eNe Christinecesse est.
raus sensus, eevna roluntas colendi Deiee proximi iuvandi colictit es ducac

## Folio 187 — 1691257834:0219
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000219.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
praeltensalic, e omes omnium terrarum L. celeliX reip Ca vna ECCLCsIAHE:
sicur ciuldem eciam rnum capue, ruum fundamencum, rnus lapis angula
ris, praepurii ee circumeisionisrnica perra Chrictus cA. In Chrictumisieur
quidquid bapeilmi inceruencuper sde incorporacum cst, quidquid caelesti
illa ciuitare donacum est. per eandem sidem assequieur quidquid Christus
est imo, quidquid Christus est, chelaurum scilicer incomparabilem stacix,
iustia, Capiencix, lanctiticacionis ec redempeionis, hoerno poctulatoreau-
choreinnocetiae ex lanctiracis Christolelu cognito iam experspecto et perh-
demapprchelo, ipse recere hominem cocupilcenciis decurpacu et peccaco
capciuuponac, ex nouum induar bene de proximomerente professione lin-
cericatis ex rericaris. Flin. Cunc Fructus bone ex hidelis arboris, que arborèno
Facunebona sedindicant: nec ad dunc quidquam arborisrisori, led de ipla
suam lumune, adeo q boni luneno libi sedip G debencarbori. Nonn. Bonx
solu se dee male arbores Fructus edunr:nec lunc opera rel perra fidei velche.
Caurus, sede coerario perra operu ipla hdes cA, quae chelauru homini Chri-
cum eriumphance ad dexera pacris e incercedence pro luis adeo omnis suF-
ficiencix plenum reinsufficience rel cogitare nephas. Rddere auce velle rel
insticie redempeionis ecrice nomine, lumma blalohemia lic. LTunc chelauru
dudum policu perq; omnia con summacu e inastimabili vireure perfectum,
spiricus movens e illuminans indicas, Ades apprehendic, spes in cordecol.
locas, charicas Cructu de operensignem Facit. Dehuiuschelauri mercepre:
ciolsima animae acientes e clurientes latiantur sine rilo precio, sed ColaA-
ducia nihilhaelicare ecomnia Chricto rribuente: quod rerbisrorundis Pro
phecae, quod Christus iple, quod apostoli Christi docuerune. Llaecmenla est
caelectis e rivitice lacuricaris, ad qua invicacoseraris latiat Dominus, modo
qui adcune reste sinenon (purca auc Cordida se dnuprialiinduri.
Fluius rerminimeignarahaec aecas, summam torius religionis eollocauie
inhide, qua soli Christo ex roluncare Patristonos omnis ex ploria omniseri.
buicur iuxta illudaecerni paeris: Hic est Elius mens dilectm, in quo coplacitum est:
ipsum aud. ce. Ance enim Flaias dixerat. Omnis qui Adicillinon pudehet. Sed
e Alius Chrictus Postca: amen ame dien vobis, qui sormonem meum nudit ex credit
ei qui miset me, habet vitam aeternà es in codemnationé non veniet, sed transiuit à mor-
tem vicam. Idem alio loco fguram corpori e rmbram luci coiungens: sicut
(inquic) Moyses exalranis serpentem in d serto, ita exaltari oporcet filium hominis. 2t
omnis qui credit in eum non pereat sid habeat vitam aeternam. Su enim Deus dilexit
mundum; ut filium suum vnicenitum daret, ut omnis qui credit in eum non pere
et sed habeat vitam aternam. Onis crediein eum: qui corde conerico et lu-
milrato agnolcit e cernie, quid in ipso pater milericors nobis dederie
donaric, larsitus (ic. Duam rem verbo Dei, reiplum calamo Spiricus lancti
in licreras relarum es, discimus e cenemus. Hoc Faciunc Pcclelix orthodo:
rae nonniss Pastoris lui rocem agnoscentes, hoc Apoltoli doctorosmonent
e horcantur, ne hominisrerbum Dei rerbo praeteramus.
Dui habencisicur fidem, limul ec charicatem habene dictulam in cordi-
bushdeillustracis. Ouibus donis sancti Spiric effcitur, primum reredem-
Peiper Christum no innobis, quinihil lumus. Sed in Domimo sloriemur (u=
cundu (cripeuras: dein re e nobis nihil priuacim vindicem, Ced omnia (po-
ce comunia habeamus cum iis, quoriiommunobilcu milereus ck DominuS:
Nonquaerien. Cua charicas sed aliorum reilicari interuie. nec eam inrida auE
suiamans esse porest, re quod sibi gracis eenullo merico donacui este quocidie
coticetur, idiplum (nacure le se violaca) aliis e iplano lponte es vlero obue-
HITENOCOMPTCCCTI N OPTCF. Nouic haec ei probecenet omnium Lsctelia
FUE

## Folio 188 — 1691257834:0220
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000220.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
rum sdesidona omniamebrorum corporis Christi, que aliis acq. aliismem.
bris privarim donata lune, hac ipla de caula comunia e gracuita esse debe.
re quod nonoctra bona sed Christi dona lunE. Adhaec omniaca sincexitare
e dilectione a Deo perenda esse proFcclesia, quia _ F CclelIa Orare pronO.
bis desideramus. Omniaigitur e gratuica e spontanea mutue charicatis of-
ficia habet comunio illa lanctorum P.Ccleha Chricti, quam in L’cclehactico
Cymbolo crederenos coticemur, dum dicimus: Credo sunctam Ecclesiam catho.
licam sanctorum communionem, _c. VE enim Ades, que donum est Spiricus Dei,
membra nostacic corporis Christi, ita charitas non modo comunia habec
omnia dona Christiinmembris omnibus, sed eciam comunia sracuitaq. ve
linc, longemaxime curat. Ouodenim gracuicum non est, charicaciaNeribi
non porest: nec pietas putanda est, Sed cupidicas, que in proximo iuvando
mentis candorénesocio reners exterminac. Meminise enit OpOrtCECre.
dentesrnum se panem iuxca Apostolum, e rnum corpus else indiuilaetra.
cernicaris, qui rno de pane domini corpus sumendo participatie e languiné
Christi comunem habenc abluentem es repurgantem ab omnipeccaro, qui
dernocalicetororerrarum orbe Christ, (anguinem bibunr. Flocn. mylle.
rio, seripeura ceste, noredemprio modo per CChristum contumata sed eriam
unicas corporis Christi arnicacis Charicas omnium mébrorum Chrilli an-
runciatur. Nihiligitur mercenarium habuie rel probanic hec xtas in dono-
rum spiricualium X opcrum comunicatione, led reritare leripeurx ample.
xaca leivic e cognouie, primum lua hideiustu vivero, deinde hde praedicum
_civicate Dei donacum communicarione donorum spiricualium Christo
auitiore saudere, nec esse in hominis manurel pium arcendi a donis Chri.
Airelinipium ad dona Christiadducendi, sed eius lolus esse, qui iustifcat
impium, quiq. illum illuminar Colus, ee re quis Alius Dei Aac lolus auchor est.
Perillum, scredis, gratuicam habes ricam xcernam et in colortium recipe.
ris omnium donorum de mericorum Christi. AB illo si 2ienUS CS, CXETACOF.
puseius es nechabes quodmebris debeas quiiplenec membeum esriuum,
neq. vilocapicis spiriru relmoru regetaris. Simembrum escua fidefactum,
omniacibi graris precatur, statis opcac, sracis orar, gratiâ Christiagnoleens
Ecclehe Christi Fracernitas. Ica enim et absceoraripro se, e rem diuina pre.
tionullo constarenoignorat. Carec enim Fermento Pharilaico, de viqu adeo
estaliena a quaestu, rerecipere se cosi ralde dolcac, duin relegectatevel a
pricudine premichr. Pa enim charicacis liberalicas est, ca graciae puricas cAt, vi
neluspicionem quidem ferac mercedis praecticae ne dum cupiex auc quaeticx
culpami e nocam. Verrttime enim dictum est a Flierohrmo: Dona spiruualia
semper viliora fieri. si merces media sit. Prcq. rem aliam magis ostendic e docuie
haec secunda xtas, quam quod e in prima seripcuris iubencibirs deten sum et
obseruarum eA, nihil minus Ferre posle charicare Eceleliastice comunionis,
quam beneticentiam cupidicare ricintam. In corpore enum Christi, velur
docec Apottolus, (pontanea Ck Collicitaci membrorum omnium consensio:
que nisi gracuica liC, purano erie, led Simonia Fcedabieur. Ouod dum AE, non
modonoinen sedeciam rircutem amiccie: Negi erie xomonia illa omnium do-
norum Christiincer Canctos hde; (pe _ charitace praedicos, quam Paulus et
Lucas cantopere praedicarune, Ced porius euronn liuc Europia, hoc cAneso.
ciacio quaedam impurorum seqi ip (osamancium hominumi, quos PCELUS A-
Postoluse leudoprophecastiominat. Veuntur enim Fucaris Facticiilq. Termo-
nibus, et cadocent, quae noi oportee, curpis licrigraia, de quibus et l’aulus
admonuic. Verum quod tucuros eserales Apostoli prae dixere, in reliquas a
caces illorum mentionem ditteremus:
Nunc

## Folio 189 — 1691257834:0221
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000221.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
OM Y 5
TE R 2
Nune de sanctis uius eratis, hoc est hdelibus, dicendu est amp linS: nCCFa-
cendum (eriam lres properaodum rulgaris e noca est) sanctos rocacostuil-
seinprima e secunda xtate non eos; qui licet dormiant a morie camen ad
ricam misrarune ecasune cuin Christo, Led riuos hdeles q qui e hdei puri-
eace e vice inceorieace lunt commendati. Sedenim de Pchnicis Larine locu.
eis sancti dicti (une qui ritx inculparxe ese viderentur. Vn de Sancta coniunx
Maroni dicta quae casta, e aliis verbis Iloracio integer vitae scclerisque purus; _C:
quilanctus esfet. Cicero e ip (e ad Acricum scribes, Dionysium Cramacieus
cuius operamulcum rrebatue, sanctum rocac. Ad Sulpicium autem sanctita
rem, puricatem ee innocenciam riex nominac. Sed e Apostoliariss vocane
Sunctos, qui piriru Adeiin reonum Christi cranslaci e bapeisino consignaci
contorrio sraciae ex redemprioms per Chrictum impetrarx exultane. Lcho.
rum eciam proprie es comunio, quam proticemut in symbolo: Beacienim;
qui suncapud Christum, nec Ade exercentur nec erehuneur (pe, sedcoram
iis bonis Fruuneur quae milicantis Leclesie lancti nonnisiper speculuti e in
anigmare cernune, olim aurem es iphi detacie ad faciem lunc riluri. Acne
seio an vpiam in omni Ccripeura A Postolica legerim hancrocem aliis quam
riuiscributam. Duod quidem non dico quali Latine dicinon postinc. Sanctae
anima morruorum, que Cunc apud Chriltum. cum Deum iplur qui lpirieus
est Sunctum rocec, ec Maro Sanctamammam dixeric: Sed quod concterea ro-
ce Apoltolos e reteres prope omnes milicantis non criumphantis (reroi
canc) Ecelelix membra ligniticasse, quam aecascamen postrema ferenonili
dormiencihus Chrictianis arrribuic, rno Poncitice Romano incerimnolan:
Ao led sanctissimo appellaco: quem omnes Epilcopicamen e huius secundie
e prime xtaris haud alio citulo dignaci lune quam quibusiple alios Fpilco.
poslalucauic. Veenim nomen Xhonosica e porectas F pilcopis huius eciam
etatis aequalis Fuie, canta quidem communione Fraternicaris, venec rilo de
primacu reluc dominaruro cum cosicarum fuerie, ee alius alio lupetior dil
penlacionis pocestace auc Fuanselii administrandi Functione habicus no liE.
Praecipua quidem dignitas, Faceor, Romane sedi delara eR, non cam ABOltO.
lorumi nomine e memoria qui Christi doctrina illi rebieradiderune, quarri
sloria e auchoricate imperii summi, p Vebs cum duica libertare etiam dum
lonse lacegs renebat. Byzancinx enim Pcclelix, que e C onstantinopolita
nadicta est (licer nec retus admodum nec Apostollca eller) camen quiale
de, quam Conctacinus illue diuilo imperio transtulerac, cantum honoris et
dignicaris imperii nomine accessiE, rexecace insecuca cum non paruum X
mulacions incendium orrum esser, Romana ledes palamnec line eurpiant.
bicionisnoca deprimacu cogitare e illi Cedi lese opporere, demum PHocd.
ceimperance ecu primam orbis Lccleliam etleire de scaruere tuerit aula. Vc-
rum id humanis Cudiis haud Catis pucis ad Ccribendu est. Oux diiina ctane
e Apostolica non Apostolicis solum, rediximus, led eriam aliis Ecclesiis
aequalisiuris tuerune. Vbienim Chriltus natus, passus, a excieatus riee prae-
dicabatur, e sdes in illum cum cotessione nominis e meriri ejus a crederib.
renebatur, ibi Caluis omnibus Ecclelie iure siue pletiorixe Functionis vecban-
cur. Ouodabundehuius xracs scripror Flieronymus ex seripturis lanctis in
existola ad Futaorium, ee in comeneario in epistolam ad limochieum tecta-
eis est, non paresmodo Epileopos lediploseciam lingularum P celelarum
Presbyceros paris cum Epilcopo luo porectaris faciens. Proinde Vrbis Epi
scopuson Colus rel Papae vel Ponrificis sumei ciculum habuie, led alii pastim
Lacinarum Fccleliarum celebrium Pxaetules ae ministri P’apx dicti CuIHIE, EC.
Ribus Flilario, Fhieronymo, sugustitio, eiui C ornelio Carchaxiten II L piSco-
P0

## Folio 190 — 1691257834:0222
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000222.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
90
LL A M
c
AE R ER V 1
Doopus suum de Prinitare inscripeurus ita orsus est: Dominobeari ssimo ex sin-
cerisima charitate venerands sancto fratri es Consacerdori P’apae aurelio Aueustinus
in Deo salutem, cC. Sic _ Flilarius Saturninu Arelarensem Fpiscopu aduer.
Parium Cuum Papam vocac. Sic Flieronymus Cromarium Aquilegiensem Pa-
pam: e Epiphanium Crprium non lemel Paxam axpellac: Rugustinum es
ipsum licetiunenem, cum ipse admodum senex, quia Epileopus estee Papam
beatismum rocat, illog: encomio honorac re dicacatate filium, dienitate paren-
tem. Porro ec Theophilum Alexandriae L pIlCopum Papam beatissimumnomi-
nac: _ Augustinum Expe, _ Alipium qui apud Rugustinum Hlipponensc.
Bac e fratrem et Papam. Inde est quod apud chronographoslesimus Crallia-
rum ee Germaniarum Episcopos Papas esse dictos, de quibus supra libro se-
cundo: nec Papas modo sed Contifices etiam summos ex beat simos e sanctisi-
mos, quod mulcis modis norius certius q est quam venesari pollc. LIodiéqi
enim adeoericum d rulgare cst iltoc Germanis rocabulum, ve Papisticos
eciam rictimarios passim Papaenomine non dedioneneur. PF MIEUIM SE PO-
Arema xcaterni velur lummo deferri porursse, videlicer ausendae dignicaris
sratia, quodhacatate commune muleis. postrema aurem rilistimis interim
non estnegatum. Requercinam commune mansillet opcimis quodrnius
ambicioni es relictum, e decus illud rerus _ ChTiSTIAHUI FFACCERE CONCOE-
dix calemmansister in posterum, quale ilta mazime acare cultum e oblerua-
cum tuit. Verum illa discuterenon csthuiusloci: necadmodum retereme.
minisso functionis Epilcopalis in verbo praedicadoec sacrameris administra.
dis, cum illam hodienallinoninculcent qui de Ppiscopis, de Presbyreris, de
Diaconis Subdiaconilq; horum cemporum loguuneur. Lam cerre functio.
nem huius aecaris Pralides deministri Cumma cura custodierunt. Onidquid
enim ab illis rel publice rel priuacim est actum, ad doctrinae puritarem con-
Teruandam e subditorum curandam Calurem actinc bat. P. ius rei causa con-
ventus habici, non quonouis subinde reloneribus rel ceremoniis Ecclesix
gravarentur e seinderentur, paucorum interim procuraris emolumentis,
Sedne quid conera rel doctrinam vel dilciplinam probaretur admicteretur.
re, quodcum regula illa receris e Apostolica, hoc est Christianae cradicio-
nisnon quadearet. Nulla cum cura illis exterioris policia auciurisdictionis
Fuic, negicaulas audierunt Epicopireiudices sed rexestimatores delictorum,
vehquisenormi crimine rel legem Christi riolaler velnoxio exemploEc.
clesiam oftendissee, paena inficta rel ordine monererur relcurpirer comissa
debicapaenitentia compenlaret. Sapeaurem contentiones dilsentionesqs
sidelium vel externis de rebus exorex haud alioiure aut lese ab F. pilcopis
Frequenter direpex de sedara sune quam charicacis ex religionis, neridelicee
duriora experiri coram iudice cogerentur, quos Chriltiana Fraternicaris
Professio ab omniprocul concentione abcNcadhorcata cst,
Cetera desant.

## Folio  -  — 1691257834:0223
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000223.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 16 lines, status machine
T. NIOB.
TOTIIMIVADIC
TISANOTOALLEN.
SIVM CONSELIS
DF
GONIVGIOSERVONVM
EPISTOLA.
AD
IOHANNEM ZVICKINM IC. ET PATRICINM
CONSTANTIENSEM.
Cum
PIYSDEM ZVICKIIRESPONSORIIS.
LEONIS IVD E
DE DIVORTIO
Epistolis.
IOACTII.

## Folio  -  — 1691257834:0224
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000224.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
1
e vononeenun
1
s
   o  ot    sa  ps

## Folio 193 — 1691257834:0225
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000225.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
a
si
1S
AD IOAL NL. M LVV.
 M, CCCL C
e
sasten Constantumm ClarmumC-
aittsSeum.
CCTB MCPOISaiebus, Claristime VII,
2 re quidam ex noltris ancillam quan dBI PAEHIE
Ale adicam, perrenuctam virsinem, macreleruas
alle colonogenicam, ea condictionerxorem du-
etie, Rincra costicurum tempus manumissafuis
Cec. Liberam enim se, auc cerre libercinamrxorent
eiHon seruam; aleuerauic. Armiccicur enimci-
ditas nostra id genus seruitibus coninsiis; Ei vel
seruam itisetuus duxerie, vel ingenua seruo nu-
 Pcatuerit nihrepece Tubueniac manumisio. POr-
roviroiu aureos lolidos dec polpondie, siis habeat opus, he toH ase.
quimamissionemlicerci. Pella condictionem recepie; ex vemanmiere.
recursedulo Cuaun. Tetummerea tempus; de quo connenerae, exaetuim
el, necdum iplamanumilla eA. Alesac etiim Dominus quem quam le exli-
beris seorlum manumillurum, nisi de mater de reliquiicidem liberis quoruim
tion magnus numerus est, paricer re dimantur, pecunia ridelicer octo aureo
tum numorum in singula capita constituta. P’ater colonius egectare presus
hoc quicquid est, pecunix tion pocuie ad diem pealeriptum corradere; de
perir plulculum remporis Elia dari. quo voncomposteriquxac: spemet.
iam Faciemanumictionis corrami, cutm elicreris Nocariorum quorunda cum
etiam euideribus celtimotiis illorum, qusmanumhonis roluincaceni apuc
Dominum, nobilemhominem; impecrarune. Conrra ciussillenoctet. Ho-
motunarius, pectacxricx, nesaele sponle velcempusvllum amplius, vel
bilaii pecutiiam debere, propcer expiranrem tacrimoinii condictionem,
quam ca lesereceperie, hintra consticucum cempusmaniumia (vitlet, ra
tis esse deberet macrimoni consensus: sin minus; Poluerlimul eser ec irri-
eacondictio. Acque hoc quidem intence; non quad animo ersa illam;
quamvnice ainacs alieniori esse cepetie. Ted quod molesta ei facta sic pro
cratinacio, qua dies ex dietrabicur: Iistenim ci grauis ccelibatus noncam
R1
PFO.
d
E

## Folio 194 — 1691257834:0226
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000226.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
AL. +
propter carnis immodicam aslictionem, quam liberorum curandorum Au-
dio; quospriori ex coniuse luscepit. Noltri lanc, qui iudiciorum marrimo.
niorum pexfecti sunt, peaelenteme, cognitonegorio et simul expenloquam
Fauorabilis esec macrimonii caussa, cempus se squimenstruum puella am-
Plius indulserune. rehinera hoc iplum reditmi e manumieci polbc, lcteris
manumistionis legitime imperraris, cacum exictat condictum marrimoni
um: n minus, de caussa iplas cuius actricem se puella fecie, per sententiam
decernatur, quodiplum funario nostrominime invico Factu est. Ouumhxc
rerongerentur, dilcepracum incer consuleandum e quaelicum est, an seruo
Ceruareliceat inrico domino macrimonium corraheree e anticracum hOc
modo concractum matrimonium E Rcobicer quidem lentenciis, rehc, ra.
riacum est, quibusdam licere existimantibus, aliis aurem non licere asseue.
tancibus. Fuic aurem hoc magis addubitatum, quo rarius hoc genus con.
exoverlix nostro in Foro accidune. Carccenim ager civicatis nostrx seruisin.
cocum, quemadmodum e vicinia (quod sciam) omnis, exceptoaeroDur.
Bauico, cuius nobilicas spartim aliquos sed paucos tamen, si conteras, et
benignislime quidem habicos, seruos recinet. CITaFI AUFCI SUMEINFEF CON-
cendendum canones Poncitcii, et Legum rractatus nonnulli adducti, in-
primis aurem scripeurx habita racio, quae e in vereri ee nouo instrumen.
coleruorum meminie. Mihi lane postea coritanci non ridebatur ad hanc
quaectionem commoderesponderi posse, nili cum acuraca divilione achibi.
ta, qua protecto in omnire dligeneius exponenda, re ec a Placone cAera-
dicum, requiritur. Posset enim Dominus seruiciis lui Dominii rel omnino
matrimonio incerdicere, nec permierere re velincer le rel alienis in tamiliis,
auc eriam cum liberis rIlis sele matrimonio iungerenE, vel HOCFAnEHCarete.
ne exera leruiles tamilias sui domimri, sedeuM CONSCrVIS AUMEAXAL, CONErA-
hecenc. Oua distinctione pramissa, mihi quidem de priorimembroita est
rilum, non licere domino in eorum arcere servicia a macrimoniiiure, seurir-
eines sine leu caelibes qui quaere arcentur, led libera esseiis contrahendita-
Culcacem inera proximas maxime Families, modo in cxreris tdelem operam
dominis luispraesticerine. Ishxc assercio nicimihirisa eR, primum Ceripeura
Tacra, qua sicliberam Facic macrimonii faculcarem omnibus iis, qui dono
continentix destiruuneur, ve in genere decernat de innupeis Apostolus,
Sarius esse matrimonium contrahere quam vri, r. C oxinth. 7. F Fiple Chrictus aliis
verbis Macth. 19. nominacim interim admonente Paulo, ne, quoniam pre.
eioempei lumus, cam libertacem nobis rilis hominum placicis cripi autab.
rogari Gineremus. Non pocest enim humanum concilium quantocunque
piccatis Fuco illicum quic quam ordinare aurstatuere, quin prx iplo, quod
dimini iuris est, locum habeac, e mucari divina oracula ab humanis pre-
sumprionibus abrosarire nullo modo posse constat. PFoindenec leruusnee
libeenecmonachusnecmontatos Bec Graecus nec Latinus, nec circumcis
susnCCFCCHEuS, vila CancttonC humana sC arceri a coniugio porest, quin sI
non detul concinencix cranquillitas, libere e iure quidem divino, marri
monie coniusare liceac. Paulus cMm: Nolue, inquE, feri serni hominum. PEli
berum cultodire iubet, quod nobi C Mctus liberum reliquie. Pantum ab-
EUMHabCaEVAlOEIS, re eius relpec BereaS marrimonii vIlo aut locoaUE
cemporeimpediri debenc. Noca cleregulailla generalis libereacis Chrictia.
Ouxe Colidissima lex inumeris MMelqui instrumenti locis praeseripta d re-
laa postremo ee sxisuudet Chricti cariticata,rtq. adeo red Aposlo
CA, rehumani consilii cemericas illa, quam hodie VOT VM nOMIHAHE, TAN
Ra, Quam PEErUS ACtOF. S. Cap. reculit: Oportet obcdire Deoplus quam hominibus.

## Folio 195 — 1691257834:0227
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000227.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Iusanachemate Feriac omnes illos, qui divertum, acq. Spirieu Christieradicis
chcradereauc promulsare riquam auh Cuislene. Macrimonium aute nemo
ignorat e nacuralis esse ex diviniiuris, Gen. L. X2. cap. _ locis supra allegacis:
Seruicurem verdiurissencium, A. de statuhom. L. 2. ee mulris aliislocis. Non
poceltisicus lervicus quemquam in corum arcere iure a marrimonio, quon
cunque conamine Domini inceruenienre, quin qui seruit auc quae serua est
contrahere possic rel domino invico, et eomedio carnis impocentix aduer-
susfornicatione mederi. lam cum accrelcat domino proprietatis amplieu
duexmacrimonio e prole, constarer rel exhacipla causla violencum e ini
quum esse dominum, qui quacunqu de caussa Cuis eNee matrimonio incerdi.
cturus, incocum quidem, vel seorlim rel generacim. Durius eciam haberen-
cux serui, quam Cerre posset aequicas, quod iura cam en ciniliR HO PeRMIEEUnE
veH. destat. Bom. C. s dominus: Lonse minus Scripeura de leruo Flebreosquéad-
modum in Pxodo e Leuicico lesimus. Eciubet Apoltolus Colol. 4. Ve aequa.
bilicacem seruis luis dominiChrilciani exhribeane, quippe qui comunemhra-
Beane Dominum in caelis. Leuic. enim 25. de seruo tlebreo inquie DCus: XC
flicas eum per posentiam, sed metuiro Deum ruum. PC eodem loco: Fratres ves
stros flios israel ne opprimatis per potentiam. Sunc aucem serui hdeles tratres
credentium dominorum in Christo: F. F re aic Apoctolus: Serons qui in Do-
mino vocatus est libereus domini est, es qui liber vocaius fuit; servus est Christi, lo
COr. 7. Nec Frustra dictum in Leuicico: Mcisunt serur filii 1Prael, quos eduxi derer-
ra AFerpti c. Vcenmhiper Moylen ex Agipco. Dominodispentante, in
cerram promissionis lunc educti, lic quiiuxca carnem lunt lerui; iuxca spiri-
cum autem rocari in Domino per Christu lelum, volente patre ex A Sypco
seruicuris peceaci in spicicualem, hoc est certam et reram, libercarem alierri
Tunc. Ouo relrnonominenihil seruis suis nesabune Domini, quod cisiure
dinino concestum est. Cuam dure aurem haberentur serui e ancillae, lab
Illo signendi opere, quod noca cam esticaei omnibus hominib. in (CuI pru-
denillimus illenscurerniverle architectus, quodq recte nacuralistimum o-
mnium in vivencib. ARISFOTeleS CNE AOCMIE, IN VHIMCRLUM AECCTeNEUFE C un
receribus camen. Ec guidem Fchnicis, caelibatus haud raro probro fuerit. PF
eAtnoca L ex illa vecustistima Pabularum duodecim: Caelibes esse prohibento;
cuius in Legibus M. Cicero meminu, quae adeo quondam in policiailla Ro
manacelebris tuie de lancta, re omnium ordinu homines ad coniuxia adige.
rentur, quoru modo caelibes liberis procreandis idoneirisi fuissent. Vnde il
lamulcitariam cocessa sponsalium reruprivilegia, de ins illuderium libero-
tum, pexeceren ex racatio publicorumunerum, que duo deci liberoru pa
recicocedebatur, e legu lustiniani Imp. librisnora est, Cod. de decurionib. L: si
quis dicurio, lib. 10. Deillaisieur contranendi l’bera Faculeare, quae ex seruis
copecic, in can. d.gnum, mentio heinSepcimi Cregorii Decretalium opcrei
bi de servorum conragio agieur. Negi alind senric eo locoad Salisburgensem
Lpilcopum Ccribets Hadrianus Ponrilex, eciam licere seruis macrimonio
coniunsiinuico domino, si dominus quacunq; caula mocus seruis in EOLH AE
macrimonio incerdicturus. Tus enim diminu neceMario hUAHO PERFCrEUEI
reqi octicierila coditio vel serium iure vel hominu placicisinrectas quomi-
hus locum habeat libertas doctrine lacre e Apostoliex, queiubectacius esse
insarimatrimonio quam vei: nec ferelepem hominu ducere ex tiubere pro-
hibencium quos Apostolis postremis in leculis Fucuros predixic. Proindein
isto casu Deomaris guam hominibus obediendu esse decernic. O uanquam
loco illo Pauli aet Galac. Non est lb. rnege scruus, ecc. Fladriatus abulus est. No
erim de coninsio leruorum guiequa, led de libettare spiricus silei ille ipso
locc

## Folio 196 — 1691257834:0228
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000228.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
Joco Apostolus iradidic. In hocn. omnes, se juncto pertonarum respectu, in
Christo Domino adxguamur, iuxca illud Paulir. C Or. 7. qui liber est mundo, ser-
nus est Christi. Coritra vero qui seruus mundo, libertus cst Christi. Servitusn.
carnis adco noimpedic spiricus libertace, quin in seruo omni, in quo Spirie
estChristi, vera eciam e maxime ingenua libereas locuhabeac. Lcestreris-
Simum,  ab Augustino lb. decinitate Dei 29. Eradicur: Multos dominos esse iuxra
carnem vel maxime liberos es ingenuos; qui iuxsa sprriu miserandi immanib. vitioru
e scclerutyranis seruiunt, re lonsc opeabilior sic leruie carnis cum animi Deo
Teruiencis libertace, quam liberras carnis cum meneis capriuitare corriciis
Sceleribulq obnoxic. uerna caussa est, cur Apostolus in Calacis, e alibiin
renaciseciustikcaris, nec libercarem nec servirurem iuxta carne magno esti-
mec, Cedrnica libertace spiricus in hde Christi comender. Mavule quidem.
Siheri polsic, liberos heri qui seruiune, Sed hoc kinc ve qui liberi (unciuxta car
siem, ad ministeria charicacis omnib. ex xquo praestanda tanchabiliores, no
recatielcane otio auc cellatione, velur tatue ille rirgines, vel libertaceinAen-
tur, vel luxui se capciuos dedane, quod Colene quistudium libercaris avarica
a ambitione corrupune. Siquide ee rirgines probar Apoctolus ex caelibes sui
Exculiriduasqe xeratis prorecta, qui cicra carnis ectum immodicu iugo m2.
trimoniiracare, quaequ Dei sune de proximihoc liberius diligentiusqe curare
ec omnide cacu quam opcime mereripossine Enimuero e Chriscusillos in
primis comendac, qui se castraverunt proprer resnu calorum: quod prote-
Atononili in vero culcu Dei _ proximi cura policum cAt. Sedinnuicincerim
perpaucis dacum, rehocinodo castracidurent. Sicucisitur codicio rirginis,
vidua, calibis hominis ad officia charicaris praestanda expedicior est, quam
maricorum e coiusum, acq. hacrna de causa praelaca macrimonio,ica liber.
tas iuxca carne ad benemerendum promprior existie quam vila seruicus esse
quear. Scruus n. ita domino luo deber operam, re aliis incerim racare sine
dominicolensuno licear. Vadcillud Pauli manae: si potes liberfieri potius v.
tere. Alioquiin regno hdeinec libertas carnis quicqua est, nec seruiusiuxea
carné licuene prepucium nec citcucilio, nec Forruna, ncc locus, nec paeria,
vel vila exrerna quancuuis speciola condicio, sed noua spirie creatura. Ouo
senlu Apostolirerba ad Galatas accipieda sunc, (ec quide quam Fladrianus
accepic. Sednon esnorum in Pociticum releripeis cortas seripeuras de alie.
nosentuadductaslesere. Ouan quam recte incerim respondic Hladrianus
inter seruos matrimema nullatenus debere prohiberi, es si corradicentib. domenis corra-
Eta sint, nulla ratione esse propter hoc dissoluend. Ldecria, ni Fallor, Scholasticisen-
ciuncapud LomBardis L1b. 4. distin. 36. du quarune: Num scrvirus cn corradictio-
ne domini impediat marrimoniu. (HIOCn. Centiur, an seruus seruare macrimonio
abstinere ex calibe ricaagere cogatur, siica iubeat ex rrgeat domin: an vero
inuico eria dominoiusare lemacrimonio postint: Non. loguueur de priuatis
coinsiimodishacrelilla rarioc corractis, sed simpliciter derlumacrimoniis
qapud scruosnominus qua apud liberos locu habere debeat. C erte Bona-
recura, quiincer castiores Lobacdiincerpreres numeratur, hoc ipsum sensi(.
le exaroumeris luis clare incellisitur. Pchacten gde, que de priori tuprapo.
sice distinctionis membro sencirem, paucis dislerui: de alcero lic Bacuebam.
Sileruis luis in Cuo domino Dominus rum macrimoniiliberum relin
qualu  durem cdierore caue, he aliems, hoc est exera seruiles tamilas su-
25. vel ernisreves uu, hilum cAt mihi dirino iure ceneri seruos
e ancillas, ne innico domino aliis sese iungane, nere rarum habeane iu-
dices quod invico domino Fuerie rentrrum, nih manifectus dominicon-
centue necetecil Apootis chimntiphel o. dcra, in quic, obecate tis quiaoma

## Folio 197 — 1691257834:0229
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000229.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
nEI Lta carnem cum dmore es tremore, cum simplicitare cordis vestri, taqua C.
so, dc. Dec de tatnulis loquicurre quida deliranc, led depropriis, quosrul-
soleibeigen Eeut nominamus. Famula uenrn. de liberi, qui tervino suinc. Ideim
ApOstolus C0lO(S. 3. Seruiobedite per omnia iis, qui domini sint secundum carnem,
ecC. Peromnia dixic, non relue mandans re impia ec legi Chrilti aduerla iu-
bencibus pareane: Sed serio admonens; reiniis quae Calua pietare iubencur
obsequium praestene. Nihil aucem officie pictaci auc spiricui Adei L exilla
Domini, qua macrimoniano collic quidem, simodo quodam prolui domi-
nii d proprecacisiure coercer _ ordinat: quemadmodum iusno permiccie
quaeliber quibustibeciungantur sedmodu prxlcribirin matrimoniis, ee qui
coinges esse poslincaueno polint dilerto admonet, id p relinsradib. 2Aini-
catis eenecessicudinis L. euir. 15. cap. deprendicur Juanqua seruicus riolenca
quaeda condicio estiure gentium magna ex parce inrecta, es naturalimorta
lium libertaci aduerla, cameiure dirinonon modo admista, rerum eciam re:
cepea eprobata cA, vc Exod. 22. Cap. e lonse clarisstime L cuic. 25. cap. Proin:
deidem iubes e probas Apostolus no sine caula illudrreet, vequi Christo
nomen dederint externis illis e per le indifferencib. Racibus ex codicionib:
nogranencur, Cedrequisq in ca rocacione, qua d Dominorocatus elt, ma-
neac, nec quiequam moliatur quod vel pacem publicam incerturbare, vel
Christi dodtrinam mulca cum oftentione eleuare polc. Fxcerna quaedares
est servicus, quae Cerenda eMer publicae cranquillicacis graria, etiasi (cripeu.
rismonprobaretur, sicuc l. chnicorum masistracuum leges ec edicta publica
excernarum terum ex onerum Ferri iusic Apoltolus Kom. 13. Crrauilsimen.
peccane, qui reliniquorum onerum incolerantia Rese in regno Tuo percur-
banc, ee negocium Faciunt masistrarib. Paco publica riolaca. Porro quod in
regno Rex est, hociplum e in dominio suo Dominus est. Noca (unt verba
Paulir. Timorh. 6. Quicunque sub ineo sunt serui, Dominos suos omnitonore diengs
dubant, ne nemen Dei ex doctrina male audiat. Vnde e Perrus vel praus ec iniquis
Dominisnedum Echnicis parendum existimac, 1. Per. 2. Lx animo aure obe-
dire de operus praestare iussie Apostolus, nolimulancer, quodmali seruifero
ofolene, in quos e iltud consruit. Oderint dum mervant. P’Foinde si Scripeura
iubence lesi obediedum est de criburo, rectisalis celonio, aliisqs id genus ex-
actionib. carenci, etiam (i iniqua e immodica exigie, ex a magistrati vel L th-
nicolataest: longemasis ille, qui lue carnisius nullum habet, le d dominilui
Aprius es, ci lesi parebic, que neciniqua estnec impia, quippe queneccot-
lac coniugium nec cogat, (cd liberu relinquat, modo pro dominiliure, quod
divinoiure sabilicum est, nihil violata Domini roluntace peragatur. Medix
n. xcacisiura cum Ciuiliarum etiam Canonica, quanqua religioniinnonul-
lisimmedice deculerune, came eo loco leniper habuere dominorum in Per-
vospocectacem, vene relisionem quidemin srediendi setuo auc ordines ob.
cunditaculracem, inuiro Domino, Concellerint. Ecl quis libetratis precex-
cu, vel ordine Caero rel relisione aliqua iniciacus fuisser, seruiture cognita;
domino postulanci reddehacur, prioremqiin seruieurem mixrabac. Ouod A
necrelisioninec lacro ordini cedic dominorim in scruos anctioricas, longe
minusmatrimonio cesserie, price nunquanisi ab his qui Cuiiuris CuNECOtra-
hicur: quandoquide in coingio corporum magis qua animorum copulace
lebratur, iuxta dictum Chrilti. Et erunt duo incarne vna, racum gs est inatriimo-
nium rire copulatum, recumqdemum animi coniusacorum distiliane, trisi
Fornicacio intercesseric. Macch. 19. Apostolus quoc L. COr.7. inter Adeletriee
in Edelemracum Ciniemacrimonium, in quo cam en summa est animiorum in
relisione distensio. Ancerero dictum, seruu serunmes luc cacrisius rullum
habere

## Folio 198 — 1691257834:0230
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000230.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
ALA
M
trabere, quodiplasaris cuineic proprietas; ex iura Ceripea docene, re Insticuris
Justiniani cic. per quas person. nob. acquiritur, 5. item nobis. Non habentioiturius
coniusii cum Domini lese pugnancis, lica ipla modus duncaxat coniugii
Stacuicur, non eollatur coniusium. Indeillud est, quod in Concilio Cabilo.
nensi coningia seruorum diverlis in dominiis concracta ica demumraciha-
bica sunt, si in illa consentiane Domini, 29. 9. 2. Can. dictum est. Nam quod
eodem in loco ex Tuliani _ Z acharix consticurionibus conleripsie Gracia-
nus, ridelicet re matrimonia incer leruos de liberos contractaracaesse de
Beanenec alia caussanili Fornicacionis dissolui, de iis plane dictum esferide.
cur, qui dominorum consehlu _ line rila conditionis exceptione contraxe.
runc. Mihi enim non conceditur serua dimittere aur repudiare, quam sciens
esse serua duxi, duc qua ducens sine rila sernicuris mentione vel excepriono
neam Feci. lamne quis Dominoru colensum scroluncate nullo loco dipna-
retur, iure quondâ cinili Romano ca ris e dignicas dominii in leruos obler.
uaca est, reetiam in heredes contirivari e raca heri Ceruicus porverie, adcore
hetraredi quidem manumiecere licuerie leruum, qui cestaméro prohibicus
Fuiner manumicei, re A. de manumissiomb. L. sernus hac lege. F. C in Lacta lexipeura
serui, quicempestire oblacam libercatem recusabane, ex serui quam liberiel-
Temalebane perpetux servicuci addicebancur, L evic. 25. Consentire aurem
excraria in coivsin Dommi rideneur; dum vel ex pacto aliquo incerueniente
nupcias permittune, rel lese promuleacano coéreene, relcerta aliqua mul-
Eta puniune quialienis Familiis immiscentar, vel Sciences cacent necrecla-
manc. Hlabecn. locu in hoc maxime casu, quod vulso dicieur: Q ei tacet, cosen-
ere videtur. Pacto vero cosencitur, quum incer diverlos dominos certis alis
quorcodicionib. laluis, in murua marrimonia cosentieur. Suc auc pacta mul-
ciplicia dominiori, que referre no actiner. Necira pridé caenobiabonedicti.
trague seruis abudarue, incer se pluscula, ex cum Dominis eriam prophanis
Pacto, quod concabium rocabane, in id genus seruilia marrimonia colensere.
Francis reteribus e Alemanis nostris macrimonia muiris Dominis coera-
Etaitaca quide erane, sed impuma non erane. Vnde hebat rede contensu Do-
minoru haud admodu Colliciri estent in paciscendis coiugiis, qui rel alienis
Terviciis rel liberis hominib. Cese copula encicuro ducebac de nubebane, qui
demulcta (olrenda Pemel deliberasene. MTuIaC ipLO VaFIE CFAME, _E LIBEEEaLE
nonanque amierebant ingenue mulieres, qua sernilib. Sese nupeiis cocami.
nallene. Llodie mulcis in locis seruoru liberis nubenciu marrimonia dissimu-
hane Domini. e ratas habent nupcias. P. Frero quonia comuni lese obcinen.
ceproles renere sequieur, prolem postea requirurt e ure propriecaris rin-
dicane. Vndemagne Expe Turb~ mulcis rrbIbUS MOEX TUNC. A quioreanimo
Feruntur seruoru cum liberis coiusia, quanqua e iisipsis no parum dominis
decreleae, tum quod prole de libera taemina procreata carenecum eriam q
Ture illo desticuuntur; quo de serua genicam lobolem vel suam e propriam
cenerene, relalieno de servicionaca tuam pactoFacerent, vel corre paena ali-
qua dainniinlacum relarcirent. Apud receresn. ne quidé impune crar libe.
ras ducendi colilium. cuiusrei claru argumiencum exrat in Cod. Iustinianil.
vIc. eiustic. in quo de Sgricolis es Colonis sgirur lb. 1r. Muleii n. reterebac lci-
enceneanignorance Domino quid Factum admissumre fuisser, vein L. super
Pruis,cic. Qui milivare possint. Cod. lib. X2. Conseneire aure crediri sune, qui sci-
enrescacebant _ Suferane, ve diximus, ex est arrumencum in auchent. desan-
eissemis Fpiscopis, 5. si seruus. Vbi veronullum horum est quod decosen (u pOni
conrincere, e lege cauris estne serui seruaere extra propriam Bominitami.
hiam maccimonia sinc expresto Domini colentu ineutic, iure divinoreheri
seruoe

## Folio 199 — 1691257834:0231
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000231.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
OMYS
E RLLV
aecuos a Peruas ad erus legis obedienriam puro de iudicono esse rIla (enten-
tiaracilicandum coiusium, quod Domino hocmodo nolenre corractu est.
Non probacn. Deus quod cdcra lesem Cuam cemeraria roluntate commit.
citur. L ex aurem Dei es ex iuris divinipracepcum, illud iplum, quod ab A:
postolo promulsatum cAt: Serui obedise per omnia Dominis vestris, _CC. PCMCra-
ria aurem roluncas est, quae selcica coniusar, rerlcionem dirinam haud du:
bie sic lacura nisi cum illis quos oftendic demum in sraciam redicrie.
Decondirione auce quod quaeritur. Num impediat auc Coluac marrimo.
nium error condicioniss re (i lerua lic coniunx mea quam ducens libera esse
pucabam: cradune quidem Canones, errore coditionis solui macrimonium
cum quisienorans seruam ducic, qua libera ingenuamre purarit: _ docenE,
calem deseriposseeriah abneleio lic riciaca, re in can. proposuit, de can. ad no-
stram, in Sepeimi Cregorii Decrecalibus, rbi de coningiis servorum agieur: ee in
Graciani Farraginc, 29. 9. 2. si quis ancilla S. hisita, de in can. si quis incenvus, e c.
Quam opinionem e Scholatici, li probe menii, ad distin. 35. libro +. SCn-
cenc. Lombardi eohrmane. Duamqua miru mihri risum elt, eur in ettore co.
dicionis, Colius servitucis meminerine, e alii camé criores accidantad eodi-
tione accinences, quae macrim onium Coluune, repoce si coniurata ducatmas
qua azausr esse credidic, aur econera tamina coiugaro nubac, rbi stacus con-
dicio iure dirino impedit marrimoium, cum rnivicorxornonilirna coce
dacurs iuxra illudDomini Macchxirg. Et erunt duo in carne vna. Ilicn. rel vius
locus ronorauiar tortistime repellit. Irem si nubat aliqua riro religione qua-
piam iniciacos repore Sacerdoci Papistico auc Monacho Benedictino aue
Francilcono auc Dominicastro: in quib. Calib. adeo illi pro suonupero, hoc
esthumano iure condicionem estimane, ve aserane Solui macrimonium nist
Papaerandi aliqua dispenlacione succurrar. Ectamen sub condicionocon
cinentur casus isti, licur _ illi, si Tudaeam aut Saracenam dueam quam pu-
cabam Christianam ese. Crracianus quidem lOCO TUpTa CILAEOGUAEUOEEF
rorum meminic, ridelicee condicionis, qualitatis; perlonae _ FOrruna: e
matrimonium quidem duobus solui putac; condirionis scilicet (de quo cst
dictum) ec perlona: ves sracia exempli, Picio nuhsac quxpiam, quae Andro-
nicum esle credidic: duobus aucem; puca qualicaris ee forcunae, non tolui.
Cum lub qualicaris camen nomine attinitas de cognacio, praecerea frigidi-
tas ec imporenid recte loceneur, quibus lingulis macrimonium iure dirino
soluiconstac. Non porestenim ducererxorem, auc cerce li duxeric retinere
non pocest, qui debicum polcenci praestare heguit. In cocum aucem ad con-
ingium quod prolis pracia insticuieur, accommodi non sunc qui à debico
invicem peaestando, praecipuo ridelicer coniusii munere, corporum de-
sectione desticuuneur. Maiculum enim _e Faeminam creauie DE V S, cil-
que ad prolem sisnendam benedixie, ad quam sulcipiendam otiginali
concupilcentia et quidem concreara impellitmur. Aeque haec quidem, quia
lapluprimorum parencum estritiaca, adeo plerumque incemperans est e
renemens, renili veldonoD E F, raro quidam illo, collacur, vel niaerimonio
debicum praestante coerceatur, periclicari ac perire eriam necese sit luXEX
illud Apoctoli: Proprerstupra viranda suum quisque exorem habeat; ex suum quaeg
viru habeat. ECiterum: Satius est matrimonium contrahere quam vri. Mlederurn.
ardori carnis macrimonium, e Amul benedicie D E r S eopropoliro conti-
liore coiagatis vecre seane. Id iptum asseguimur impolluri cubilis cocubitus
sine quo nullainltx cocupilcetie medela Rarui porest. Hluc frisidi e corpo.
rum defectione riciarinon praestane. Soluicur ergo et qualicate marrimoni.
um non minus quam cognacione ec astinicare. Incestae n. puprix rate esse no
RK
POAUnE

## Folio 200 — 1691257834:0232
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000232.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
AL A NE A N NY
CM F
-VM
poslunt. _erratur qualicatis ignorantia, siquis quampiam ducat, quae san-
suinis linea arctius cohaerer quam reiplam habere coniugem poltic. De
parricidis icem es veneticis aut quorismodo insignirer criminosis magna
quaestio est, neq. illoscolerat publicorum iudiciorum granitas, quippe quos
ipla scelerum qualicas vel tugiences proleribierel prehenlos damnat. PFam-
bisieur num racum esse debeat matrimonium cum illo hominum genere
eognito e explorato contractum: et an cogarur mulier, calimariro fusienre
e occultante sele, perpecuum agere caelibatum, nec ampliore habendinu-
benditaculcate, sicriuo marico priorie Fgocalem nubere alii polle arbitror,
modo causa cognita legicim cam indices prioris ex scclesi quideme extor.
rismaritiiure Coluerine. Non porest enim parricida auc renelicus, quem pu.
blica aequitas aqua e igni incerdicie, mulieri inculpacx cohabicare e prae-
Ctare debirum, adeoqi nec ip lum tinem inici lemel macrimoniacringere, ve
illa protecto, si le concinere nequeat, alii seleiure diuino coniungere m2-
trimonio e cohabicare queac. Non pucorero audiendosesle, quiiustae ab.
Tentis causlationem eciam criminolis largiuntur, quum hivel presentesnon
Ferantur, es vicalinobilcum aura Eruinon polsint. Secushrabent illorumiu-
ra, qui legicimis de caussis rel diucissime ab Cunc. A d in CtICUEUM AUEE VEFCver.
tamues constat de huncerrorem concracti cum sceleraro macrimonii quali-
carisciculo comprehendi, ee tamen cerris de causis es calu aliquo matrimo.
nium dissoluere. Iam ex Fortunae ignoratx errores non modici matrimoni-
um videntur rehementer arerlari, re li rirgo quapiam aur mulier insciade.
coctoriaur alii cuipiam, qui aers alienimagnirudine solum verrere conctus
Fuit, nubar: auc h de doce praestanda lese aliqua publica caucum AC, _ ille rel
ille secundum legem acturum (e sipulatuS LIE,NCC DONIE MUEATA FOTTUNA ex
legis praeleripro dorem posteanumerare, auc inicio initi macrimonii precta-
renon possir quod (polpodic: IWStCQueriEUIE, AN MAXIEUI FCNCRC COGAEUE, qui
errore Torcuna impoluie d Fetellie. Verum re Forcunam sinamus, de condi-
cioniserroreabiplis Lombardie Grariam incerprecibusrelato, mihi cogi
canci visum est seruicurem isnoraram non simplicicer Coluere macrimoni-
um, quodillisplacere rideo. led exceptam tantum, li de ca lerui scruxreno.
minac deohci line: relis exempli gracia, alienigenam auc parummihi
cognitam d esploracaecutus dicam: Si ita collubet és bona tua craria fieri
quaeat altore oxoremmeam. bad serniutem nullam (ervias, nec patrono ulli quis-
quam debeas. VelEC: Admonitam LSoo, 21 si vel serua sis vel liberta, ne re mihi de-
Spondeas: nec seruam enim necliberta ducam., nec me vils eins conditionis spondebo: AUE
sileruam esle leiens ea ducat CBthC, sicerio tempore manumitti quaeat, licue
200
Funarius ille noster suam illam duxit. Quod auce deinsennis masculisdici.
musergaancillas; idem de ingenuis virginibustaeminilqi erga leruosintel.
ligendum es condicionem dolo caelancibus. Dolusenim est, ( seruuscae.
lec liberam lux condicionis, nur contra serua liberum. Nec coniungit Deus
rllos qui dolocoeune. Llactenus de exceprione dixi, qua conditio maniteste
repuclatur. Namquimatrimtomaecpecee peeeum
percsleprotectisnec lacis exploraris ex cogmris, vel e Conatoedd.
moticalieesalequam in recanta eiusre excipiae protccocu
tis conditionem canci fecislenon videntur, quin ve l seruam FenerCREVXO-
rem haberelibueric etiam ihcognitam. Ferre enim ae quo animo seruiturem
videcur, qui marrimonio contrahendo nominatim iptam non exclu(ir. Na-
curali aurem quoda iurc eximium locum in omni coneractu haber exceprio.
medo virso sis ant alioqute oa  onsta vira. lletitit macrim oricts  beta
Talus
lcca condiccio, maximead. ruateaM: Duiole oxorem,

## Folio 1201 — 1691257834:0233
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000233.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
cam esse auximprobxe ricxe esse consticerit. Nam qui nulla condirione rel ex-
ceptione propolica quampiam ducit parum exploracam, non videcur ma-
onopere curare purane an impura, Cerra an libera lc, nec porcst de doloque.
ri, qui concra dolum non excipic, nec rilam tacic condicionis mentionem:
Lombardus quidem 36. distinct. libro 4. Si condisionis, inquic, dolum patitur,
non cogituredharere ei, cuius fraude decepta est: se d si de conditione constiterit, non po-
test drimi matrimonium, exc. Videtur aurem illi nihil molelta Furura condi.
rio, qui su (que deque illam Facit nullo verbopeaererrens auc excipiens
Cuamquam incerim non oblcureriderem, rel in hoc more plurimum
commodi licum esc, quo seruitus ignorara macrimonium Coluic. Admo-
nencurenim ea lese serui de lerux, ne cui, nisi dececta condicione, iungan-
cur: ex cum gcauc ex incommodum sic quocumque modo admilium lerui-
cucisingum, raciocenetur qua conditio eriam linc dolomalo cacitanOcere
Facile non possie. Ficenim (xpe requae serua est, seruam Le eRenelciat: li-
berum se puret aur cerre libertinum, qui scruus est. Ouo in calunullo dolo
de liberrace condicitur, et camen Fallicur qui sic perluatus rxorem ducie,
quam seruam ese nelcir: conera ex libera circumuenitur, quae nullo dolo
perluala seruo nubic, quem liberum esse credidic. Ouam quam iis ambobus
calibus non lex modo, qua derecta leruitus coniusium omnino soluie, sed
iplaeciam exceprio, cuius ance meminimus, circumrente paru luccurrit.
Vecumq aucemista habeane, prior mihi sencentia vero propior rila est.
Nihvero tallor, et ance a nobis memorari ex plurimi aliierrores deme-
dio colli cauerique poruissene in contrahendis macrimoniis, si recerum
more ee iure de ipsis proximis aliquoc laeculis iudicacum fuisset. Macri-
monium enim licec divino e nacurali iuxe nicatur, tamen politiuo iure
pracipue illustratum es: quandoquidem non eam animorum (quod su-
Praadmonuimus) quam corporum coniusarionem complectitur, acque
ea quidem caucta cum torrunis eriam de docium ee donationum ec haere
dicatum iuribus cohaeret. Ouare est, re de eo a ConstanciniMlagni cempo
ribus reque in Friderichum Primum ec amplius ciuili maxime d, re lie
dicam, prophano surefuerit eoonicum, consuleis eamen incerim et reve.
renter habitis Ponciticumre eriveis, quod e lustiniari Codice e sequen-
cium Imperatorum consticurionibus clarissime cognolcicur. Postea quum
slscente auaricia quaectus rario in illis licibus haberi cepie, Forum illud
tocum in curras Epileoporum elteranslatum, e quod omnium pacc dictum
volo) sic rerlum in colus, errores, e opiniones, hoc esc in laqueos et pe
dicas, secri coniusii negocum, re neleiam vilane alia causa Cordidius per
Foclehas rractata de improbius cocamina tuerir quam macrimoniorum: ni(
hiuc praeterre paenirencix negociationelibet, quae pfecto e iplaincredibili
traude e lonse pessims lcelerum securicare exercica cA. Maiores nostri iu-
remaxime divino ex historia rereri sacra mori, consenus marrimoniorum
icatandem raros habuerunc. si lesicime, prudenter, ocavicer, circum specte
deiplisincundis perliciendilque deliberarum Fuiller. Si explorari et cogniti
Fuisent qui coingio erane coicuri: deniqi li parencum, cucorum, propinquo.
rum amicorucolilio e rolurare illa ipla sulcepea tuissene: Postremo sinitril
dolo, arce, udio, auaricia, ambirione quaelicum fuisset. Turpe autem pura-
banc, canca cura ec visilanera de vica dmoribusitlorum, quosbreremodo
adcempus intamulatum domesticum admissuri essemus, perquirere et co-
enoscere, incerim aucem secure ceslare in eorum vica, condirione ex morib.
inquiredis, quosin tamilix liberorumq ee Forcunaru omnium lorte _c com-
munione ceAemus +CCCpcuEI. Vece enim coiunsit D LrS quoslana  lobcia
con.

## Folio 202 — 1691257834:0234
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000234.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
consulcario copulac. Nec enim leuis est coniusii codicio, nec breueremens
quodillud sbi postulac, nec tacile iugum quod mucuo cosen su Ferendu.
cipicur. Proinde expedirior erat Colidioris iudiciorum cogncio, in quib. ro
luncates magis, quam vrcunq. elap la prolatare auc exrorca seu rerius dicam
capcata verba aestimabantur. Non habec enim Scripcura verbarila, quibus
ceusolennibus animi recunqi consentiences macrimonii nexu relur Kipu.
latione aliqua obligentur. Ac corera colenlum haber ex voluncaté circum.
specteasencem, praecerea e parencum honoraca roluntate e colultationes
necellariorum, qui quod Dei est magis quam quod esthominum, clipanE e
Probenc: ad haec inrirture e piecare lummam aestimene coiusii in Domino
copulari. Porrorbiiusta est, et bonoru cotiliis adhibica deliberatio, ibi error
Facile obrepereno porest, de lanctius coherene macrimonia, quae roluntare
macura e prouidenti deliberatione ad ducta coalelcune. Recte aure impu.
berum deminorennium roluntates ad corrahenda coingra nO admiceunEuE.
nisimaioru iudicio e deliberatione fuerint probare. F. stn. hec etas inveroq.
sexu ardens, incauta, incoliderans, procax, iudicio nullo, impaciens, praetra.
atis moribus e delicacis, adeoqi immoderaca cocupilcentia, enormis, et 2d
laplum procliris, renisi repasulum opponane, qui ralene iuclicio, ac relue
carceribus arceane sellorem immature cursum accelerancem, amore illa
tragico er insano masis quam Christiano rapiatur, bellux q’in more libidi.
nedc Vencreinsammaca nihilminus relpiciat aut quarac quam coniusium
Dominibenedictione auspicandum. C ui ralanix FeneH. a aperiune, qui pu-
canciuniorum voluncatib. ita eRC deferendum, rerelinuicis parentibus e0.
mnimaioru reiecta reneratione ducac relnubac, rara esle matrimonia opor.
ceac. Ouid enim hoc aliud est, sic stimulos adhibrere Fureci libidini, quam ad
cum cursumm inhorcari mollem et culcam aeracem, a quo frenisee luparis qui-
decracarcenda e Ouato rectius e Capiencius illi Faciune, qui lesib. lacis ectu
illum carnis incemperantissimum consulco reprimunt ec in ordinem, rele
dicam, rodigunenature riciaca imporentiam. Nec minus pie repercahodie
ratio est mulcis in L.cclesis celeberrimis, qua leuitati e cemeritaci capriole
cocrahencium ica occurritur, rene cognolear quidem iudices de macrimo.
mo, quodelam cestibus concractum elt, nisirnanimis consen sus durec, aue
parcemnesancerire e legicime consensillereltib. Hde dignis doceri postic.
Vcl sracia ex epli mas dicac: Fgore exore mea duxi. Fcem ina coerarespodeat
Necote duxisse: Neeo me cosensisse. Rur e contrario taem ella aseratrice le de ret-
Bis ec manu, verocane, cum mare marrimonium iniille: Nas aucem initum
neget. Non audicur parsagens, sedirrica tic actio, nili docerirestibus possic
quod incenditur. Oua lane pientissima racione infinicis periuriis, quorum
Plena Cunccribunalia illa ria precluditur, e simul arcetur im puderia nequid
Eemere auc omnino capriolein reFa SFaUI S~ SCTIA COMIEEAEUI. P’axratio et in
illo remedio est, quo scupris rirginum auerrendis Ecclesix mulce reuneur, de
nequa Fraude imponi Facile possicaccurane. Ouod n. L. ex Dei leductasecAu-
pratas virginesrxores Facichoru a quib. le duce e riciace luncno hoc sensu
fincq tacies velut recte leduei d Corrupi rirgines possint auc debeac, sednexu
eisiubet oACraca: D. Lgc proximumruum, sicur reipsum. L C: Duod uibifieri non vis,
alterr ne facias. Duod quide ndeoriser diuina iutlicia, re vim rissini allacum
supremo
macrimonii taqua in poena ctacuic corruptori, quo ri pecica viroinitasitare.
copentatur, re qui Ruprauichabere cam, relicnolic, rxore debeac. Ftquure-
liglisin comsiisterme locuhabueric apueeblaBeus lepudu, in hoc
calunon admilus est, sed perpetux cohabitacioni lescadiudieae est qui le-
ducta riciauic. Nonrulen. Denorses cea Melari, sed legem charica.

## Folio 203 — 1691257834:0235
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000235.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
supremorindicet supplicio. Scuprum aurem, in quod astit aliquo ee se du-
ctione consenlum est, nexui coningii perperuo adiudicet Deuceron. 22. nisi
pacrialiudrilum fuissetExod. 22. Scupcum autem cum sic lege recicum, Deo
placere non potest. Vnde incellisi dacurtale macrimonium non roluneate
concrahi; sedpeceati admissi caulla irrogari. Proin de pia e lanetaiudican-
da sunc F celeliarum decreta, quae communem charicacis lesem Eueneur, e
quancum in lua ope licum est rindicane, caventquene facile stuprum vIluri
commicti in rirgine, neremas vilus sponte oblaco rirginis cortu; qui dolo
postea stupri nomine lacterur, illaqueari ec circumireniri queac. Ouipperie.
sinesillae, quae rlero stuprari se quacunqu caussa paciuntur, lese Dei no gau-
dene, quum seductae non sinc; led quam libet leui causta OTEI SCNCLINE.
Porro e haec ratio non parum momenci ad accendam mollis xcatis libidi-
nem ee remericarem contere, qua cerci anni praeseribuntur, inera quoscon
sensus liberorum locumno habec, tisi parentum maiorumre consiliopro.
bacus fuerit. In adulteriis aucem coercendis ec hixc medela recepta est, ne
adulceroliccaerxore mortua illam ducere, cum qua rxore riua palam est
maechacus. Adulcere quoqué pari de caussa non liccac illi le adiungere, quo
cum riuomiarito maechara est. Pamecli laris nocum sic quid muleis in truius
calus considoratione placuerie, Catius esse putancibus honeste cotrabitare
quam nocam ferre parrari adulcerii. Ouasi rero digni linchonesto coiugios
quiquod in ipsis fuiciusto dirorcio caulam praebuerure P cum olim crimea
illud non cam ciuili quam etiam divinoiure, supplicio rindicacum constee,
nec illum admiccar lex recus ad coiusii copulam; qui vim actulie rirgini, sed
morre puniac: concra Fuangelium Christi, quod legem charitatis pracipue
inculeac, maechosmaechas G. peculonces videlicet conivgii riolatores, ine-
undicandem macrimonii copiam Faciat e Noui dictum Augustini citatum 2
Lombardo lib. 4. distinc. 35. Putancis. Priore marito morcuo cum illa possefiericon
ingium, cum qua pracessit edulterium. Sed rideo ramen iustissimis de caussis di-
versum ab Augustino non cam Pacres lanctos quam ipsaeciam Conciliaera-
didisse, quod _ eOratiani FarrASINC, 3T. 9. T. CaM. nullus, _ CaH. relarum, CatIS P2-
cec Ouodideo memorandum duxi, ne Tolus riderer obtrepere Auxustino,
quilua camen re cum iudicio legereneur, Cancte precacus est. P quidem iudi.
eoncc dinino nec naturali nec eiuili recte consticuco iure adhonectam e
in Domino copulanum macrimonium admicti posse, qui genitalisthori A-
demriolarue, ee capicalis sceleris auchores excirere. Secus haber Fornicario
nulloadulcerionocata, quae iusto coningiomerico aufertur, caneo quidem
uris Fauore, re ee liberi ex cocubina geniel le quere marrimonio lanctihcen-
cur eiure hiane legitimi, re in C. od. lustiniani a auchencicis constirurionib.
Subciculis Duibus modis naturales efficiantur sui, de in InEIC. EiE. Dehaered. quae ab
inusta deferuntur. Demcechis aurem e adulceris cerre norius est rel parUM
atcencis, quam re muleis indicari oporceac; non scandalis modo ingen:
cibus, sed eciam reneticiorum ex homicidiorum consilis arcibusque viam
aperiri in Ecclehis CHR LS YF, Si polt detunctas rxores manitis l’allacas
suas ducereliceat. Negane illi quidem licere re coeane macrimonio, qui
inmorrem alterius etiamdum vivecis quic quam machinaci FuINCHE, AUEA
dem dedissene Fucuri marrimonii MUEvam. Oua dere GractanUS X L Om.
bardus admonuerune. Sed rogo illos, riam nobis a rationem indicenes
quaconstare P. celelus de impiis illis e Cccloraris consiliis, quae sinpulari ctu-
dio occulcantur, cerro possic. IIxc enimm non nili de manitestisiudicat, nec
admiccet in coniusium adulceram, cuius opeprior exorreneno datosab.
lata cA. Hllam aurem admisree, quxe idem Ecelus pexperrauic, Ecd commi-
SiAe

## Folio 204 — 1691257834:0236
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000236.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
sisseionoracur: Illam quoque e IIlum, qui id toris riribus conacilunenec
Pocuere commodum assequi: Ouanco rectius rollicur seminariumicthoc
scelerum cocies ceneatum de netandis conbiliis plenum. quam admirtitur,
quodposteanec dilcerm recte nec iudicari queat. Dauid R extancus, quum
consilium cepisser Berlabea pociundi, contestim de Vria oprime merito
rirorrucidando deliberavic,  occidic quidem dolo ratro, et Berlabea po-
cicus est. Hloc genus consilia capiuneaduleeri, quibus duceremaechas licet,
longemagis e maecha capiume, (pevidelicer cocepta Cucuri coiugii. Ouod
iplum coridianis, pro dolor, exemplis dilcimus, nec viam incerim sceleri-
buspraecludimus, Cedanimamus pocius licencia libidines illas taedas a Pra-
diciscriminibus plenas, dum tenestram illam aperimus, re maechis liceae
priore coninge lublaco secure coherere matrimonio: quod procribunali-
buscamen Frequencibus indulsetur, calu videlicet Daridis Frecis, quirein
2. libro Resum legimus, Vria morcuo Berlabeam rxorem renuic, es Salo.
moniem Alium Ididia, hoc est Domino dilectum ee miris doribus praedicum,
exipla sulcepic. Verum non aduercune Factum illud Daridis simplicicer dil.
plicuisse Domino 2. Regumrs. nec consequi, re si paucis aue rnialicuiat.
cano aliquo Dei consilio quid permittum concessuinre fuerie, repencetioe
ipsum publica logislocohaberi oportent. Neque enim pottune commun
nemadrum erati id genus privilesia de prarosaciuae, quae paucisitaper.
miccune, requod conceditur publicis lesibus incerim recerur. Scriptura
enim quanquam non iubecrxorem esse Dauidi Resi Berlabeam, camen
morrispaena coercer adulrerium. Vbiaurem morsadulterae adulcerore in.
Rigirur ob Ccolus parrarum, ibinullus macrimonio locus relinquitur. Ne.
que abrogata erac lexiudiciariae cornicionis ee paenalis Dauidis cempore,
Ced lacroerae lancta, de adeo publica ve non Dauidi modo Regiled poste.
riseciam eius peenam Aarueric divina illa Nemelis. quod libro Reoum 2.
clarissime eM eradirum. Frranc isieur, qui locis illis Scriprurx hictoricis,
cum aequo echonestom speciem pugnancibus, ad licterae corricem malune
adquielcere, quam sensus sub relamme es erpolatences cura pauloamplio-
reperreltisare, quodiplum est 2D. Flicrourmopratatione in Oleam do.
aistimc explicatum. Cacerum readulceria linamus, plurimum loci Fecere
marrimoniorum licentix recencioraiudicia, in quibus rerba illa: Vismema.
ritum habere, DuTC PFOPEeF DCum EFolo, vel Etiam: AUECONEFL: Vis me coniugem
tuam; pureproprer Deums rel, vel Eiiem, adcoeficacis ac reluc de Scris
peura linu excerpea taciune, requalicunque m considerantia prolata maeri-
inonium, roluncacibus recunque distiliencibus, eficiane: nec reterat quid
quo loco d remporo, quibus de causis, quorum consilio e arcibus, auc quam
Tobrie e circumspecte, et in torum quam candide de lesirime condictum
consenlum que aut intanto rempore duracurum hexum corporum animo.
rumque deliberarum et pactum tuerir. Sufficie illiscribunalibus, siconcti.
cerirper verba depraesenti (revocant) concractum: cum verbis adeovece.
resnoncribuerine, quin nullo locolintdignari rerba Caculiter caprancia,
nili Cobriam illis circum spiciencem roluncacem accessisse consticiser. Mi.
reenim auxere negorium humana lanctiones, quas Scholaltici Doctores
perinde aeque divinas complexi sune, si illos Ponciticum auchoritas ratas
habuislet. Velucillae, qua vocum praeterunc ardori concrahendi recunque
rehementi e incemperanri: nec linuncrestingui concupiscentix incendi-
un, rbirocum semelesser factum. Supramodum aurem omnia concurba.
runc es eleuarune dispenlationes ad quaeltum accommodace, quae mulcis
ixculis adeo laieae tuerune, reret diuino iumitlis detractum Cuericitan e

## Folio 193 — 1691257834:0237
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000237.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
TOMrS TER FIVS
est, in rematrimonialicam graui et seria, levirare a nonnullis eribunalibus
Cachedrarum actum, renece Rchabeamus Faceri reteres legum interpreres
lonse risilantius ac diligencius de Sipulacionibus e pollicirationibus luis
cinlibus stacuissee cauitse, quam nostri recentiores de macrimoniiiure catri
sacro sc honorabili canonicernquam Aacuerinc. Viderine aurem iudices il-
licam arguti e supini, quires longe maximas auaricixe Audio venales faci
une, quid de coniusiis pronuneiene, illis maxime, quae hodie magna parre
cum aequicate nacurali cum divino iure reclamante corrahuneur. L xera con-
crovextiam est, vehemencer ab illis peceari, qui verbis hoceribuune humano
iure concepcis, quod roluncari e consensui rice contrahenci eraceribuen-
dum. Mlacritionia enim cemere contracta nullis riquam lesibus rata fue-
TUNE.
Sednereillis amplius oneremus, qua laepecamen ex mulcis cum Ecclesia
nostra ministris coculimus, ad macrimonia leruorum ex errorem ilium con-
dirionis Turecosuleis ex Scholasticis memorabilem redeundum est. De quo
quidem quid sentiam obicer ec paucis indicare libuie. Negne id, Doctistime
Zrrickiis a me caula alia est Factum, quam reabsce. qui e ip lam iuris perici-
am mulcis annis cibi comparasti, certior heri, e quid hac in mareria sequeri-
dum puces, incelligere possem. Amicis enim de liberis eciam admonicioni-
busin huus generis caulsis e controverliis nihil mituiucundius, nihil ora-
tius est. L onse aurem opcacissima insticurio illa, quam crudiri riri quaerenci
mihi _E AXSIEInEI lIECerIS CUIS (XPIILCAIE FANEO CUM FPUCTU LAFDIRHEUE, VE
cum coram lemelicerum q: ex pauculis quidem horis (reomnes tumus oc-
copati) audire illa e discere, quae cupiuissem, liceret; horum ex lixceris co-
cies audiam ex discam, quoties liber, ee re ipla muris e magistris quam viris et
coram disserencibus magis pioticiam. Ouo genere doctrina equidemne.
leioan vllum aliud hominibus alias occupatis ec distractis; commiodum ma-
sis e reile esequear. Mihi cetre muleis annis non fuic aliaracio ad dilceri-
dum expedicior. Relcribesigicur, Z uieki, benelongasliceras, nec mihri Coli
hanc operam narabis, sed nostra etiam Eccleliae ministris, optimis illis et
cui amaneistimis viris, quibus ee ipsis roroiar illam donorum spirirualium
debes, qua ex inuari rndiquaque es beneagere, imprimis aurem proxi-
ii caussas diiudicare in Domino seniper. ee iure e xquo
agerc in Chricti sloriam postinc. Valc. Sarisalli
Calendis Marciis; Anno Domini
et D XL I

## Folio 194 — 1691257834:0238
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000238.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
RESPO LVoIO
AIOACAMI VADLECLer M V. CL.
C5 R. P. Sancallensis Consulem pruden-
tissimum.
. Flabeshieviras existolas, easqs erudicissimas, Consulem scilicernostru
S.Thomam Blaurerum C on lobrinum meum, ec loachimum Vrbisno-
Arae Syndicum, viros doctos eincepros. Tgicur obtestortenune, Vadiane
piencissime, re de quaectione macrimoniali libere cum illis conteras. L eua-
bor cso hac ria labore immenso: e mutto doctius respondebunc illicibi
quam cgorilis licteris praectare queam. Fxercentur illi quoridicinistiulino.
diquaeltionibus, ne dicam quam sine Lerum ciuilium cognitione pruden-
cissimi. Porescerte cum illis ad satietacem commentari, mihiqi miserore.
niamdare, lihanc cecum collationem decrectem. Lroiam Z V III. annis
vale dixi professioni iuris, reiam ferenelciam, ciulne professionis fuerim.
Nili aucem cum his duobus conterre nolis, erunc illicibi pro codice, faci.
entqs cibimodis omnibus lacis. Rogo autem neillos neplipas. Credoenim
Deummehacratione multa anxiecare leuare relle. Deinde d quid agatur
Rocispone exponenccibiomnianon oravacim. Oracionem Nelanchonis
nucaco nomine edicam hiemicco, sed remictendam, quonquam non cum
Consule. Legaceam quog: Dominus Z ilius cum Furemullero, charissimis
Fracribus. Epistolam quoqi cuam remitto hic, quo liberius ex illa cum opci
nisriris conferre queas. Cuod si ommino me suprarires oravare vis, vide.
borcdicam moam sencenciam. Nihil aurem defucurum est cibi, Cac (e10,
postquam cum illis vel summacim conculeris. Vale, ornacissime Vic. 18.
ApritiS, 154F.
Idem mihi plus semel accidir, quod eccibi, Ornacistime Vadiane, ve
Pocunctantius plerumq; agam quam relim, e scio, quo rapiantnerocia
homines negociis implicacissimos. Licerx tue ad C asparem Suenekfeldium
dudum perlacx Cunc. Ad eas quie quidresponderie, curabo read te quoq. si-
necunctarione perterantur. Sed quid audio: Thomam scilicet nondum
respodisse cibi de quaectione seruilium coningiorum: Cum putaverim cgo
iam dudum cibi latisfactum ab homine illo, qui me mille modis crudirio.
nes Facilicare, e acrimoniaingenii superat. Sed ita nune rroebo cunctato.
remillum intignem, ne mihi sponlori noxa prastosic. Vale, Constantia,
S. Februarii. 2542.
Fracer Chuonradus cum ipso Thoma iusserunc ribi quam plurimam (a.
lurem adlcribere.
FINSDEML ACTER A AD EVNDFM.

## Folio 207 — 1691257834:0239
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000239.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
lpistola 1.
AD NOBILESET CLAKISS VIROSIOA.
CTTIMVM; YADTANVM, LL DOMINTEVM ZY.
EVM, SE∞21BRFS R. l. dANCY.
6A L L E H 5Y5.
Gratiames Ma innocentiam per Christum.
DC AFV5 a Benedicto qui robis noltras licre- An vxor
ras pertere. Viri prudencissimi, ve cuin caulam q: scelerosoma
eius vobis comendarem, libencer lur, oblequu.ua
cus, non lolum ob amicipreces, sed ob caula et. suiunei
iam ipsius aequicarem. Juum enim huiustcemi-
Aa riaricus line huius culpa calia scaelera patra-
verir rede incerciues Christianos vivere curo airi-
pliushaud lioeat non videcurhaec cogenda cse,
remarico intamihaereac, qui vicam publicis legi-
 bus debet, nili quis exorem scceleris maritalis
conceram esse, et ex tullb eius ricam suctinere iuctum cen sear: quum camen
ScrxlIcerx, ve a Babfone exeamus, malorum conCorria devicemus, cam di-
ligencer Amonene. Mali (inguiec aliquis) consorcium omnino ricare de-
bec, nec se parricipem tacere alieni peccaci: ac rinculum coniusale ve diri-
mac, alcerique nubat, hoc demum non permicticur. Seio recepcistimum esse
mulcis, rbi lemel coiirmacrimonium, nullo pacto dirimi polle, nis alcerius
morre. Ouam camen senrentiam frivolam esse, Dominus ipse ostendichaud
obscuris verbis, quum ob stuprum permuetac, re quis a Seamandet rxorem. Si
vero quis lirceram hicreoeac, ve hanc solam caulam diuorrii esse putet, is
mibi cum iplaratione de nacura pugnare riderur, dutignorare porius lacia
rum liccerarum in Ferendis leribus consuerudinem. Speciem enim vnam a-
liguam cum ex muleis ponune, ec quali limicem definiune, non excludune
cxeceras, sed sub rnaomnes eiu ldem seneris in cludune. Fluius rei ex cap. 19.
Deuteron. Pecere pollumus, quum axovois porshranernicam caedendorum
lionorum gcaci prosiciscitur, e securis e capulo auc manubrio ela p(a pto-
Ximum occiderie, huic scilicer alylum parere debere. Ouis verocam supi-
dus aueconcenciusus est, qui peaecer hoc imprudens homicidium nullum 
admierat, e non porius dicar hac specie omnes cales incelligi, ve li quisce-
ctum Carcurus resulam auc lacerem imbrice in lerere relie, ee huic vel conera
animum emanu excidac, e precercuncem occidai, atinon eillehomici-
dium innoluntarium commitisse, ex languinis efusi innoxius iudicari de
bec: Sed millehuiulmodi species commemorare pollem, quibus quis pro-
ximum occidere posee, qui tamen in lesem non incideree. Similisiam ia
eio colligenda mihividetue, quum Chrictus Cuprum limicem diuorriipo-
niei lub hac Tenlicet (Becie quid gllu ret _ quailuiprum vet supetet eriam in.
celli-

## Folio 208 — 1691257834:0240
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000240.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
cellixendum esse. Nampugnat illic Christus cum Pharilaorum impuden-
eia, qui ex leri qualibet caussa rxores abiicere libilicere arbicrabancur. Il0c
denique in omnibus Legibus, quae pharmacorum rice lune (colyderandum
CA, readmorborum habicum e racionem adcommodentur.
Tnrnagnague re primum id consideremus, an sc hori Conveniat aUEex-
Dediar: _ S expedic, an liceac. Porro hoc in primis est ChristianX _ APO.
Holica piecacis, omnium lalutis quoadlicer, contulere, d infirmis Ecclela
membris (ua cura (uccurrere. Videmus aucetm, pro dolor cochominum mi-
lia infelici coningio sibi coherere, idque cum reriulque exirio, qui Fortasse
dipuncti sur separari Ceruari possene. Ibinobis rerbum P’auliprobe consrde.
tandum est, quum dicie: in pace vocavit nos Dens, de marrimonio loquens dis.
Pari: Expendenda xquicas lesum Christi, que neqi cum legenacuralineque
cum humanis legibus ex ea delumpris puonanc. Ouapropcer virsinitatem
aut caelibatum non exigic a quoquam Chrictus, ne rideatur cum nacura ip(a
pusnare. Anisituraquum ridetur, verxor cum marico Raginis operto, qui
busnegi caustam dedic, neqi mederi pocest, cogacur rivere, cum quo rivere
non scrivere E aut l divertac, compellatur orba ac desticura rivere E Sima
rico, qui diuortio caussam de dic, adimeretur iusicerandi coniusii, non ma.
fnopere concenderem: cur rerohxe plecti debet, quae nihil est commerita,
nih quod parum Feliciter nupsic: aue cur alienam ipsa culpam praestabicin-
nOcenS: Ouis vero inguam audiuit Forrunam puniri, E obuC culpa, lese
Praeertim dirinas Ouid rero hoc aliud est, quam adRicta addere adRictio-
nem, cuisubrencum oporcuite Expendatur quid scper omnem ricam eru-
ciariec, re Paulus aic, vri, idque nulla sua culpa, cantisque obiici periculis:
Faeminam (inquam) invenem, quae co sic corporis habitu ingiiplortaris
Rore, recastirasnon sic exigenda. Onod lires palam puenae cum xequitare
nacurali, videndum est an secus inter precanda Sine, quae super his in Euan-
Selicis e Apostolicis licreris cradita (unc. Liceat hic, quod in aliis Laerxe seri-
Peurx locis Facerenon reremus. Excuriamus, quando, quibus, qua occatio-
nedenique quodqe sic dictum, procul dubio veram germanamq; sencenci-
am deprehendemus. Cogicemus Chrictum Caluris esse auctorem, d quod
conducunt. Chrictus non srauacur obrnam lustraris omnibus obambula.
reream humeris luis reducat e seruer. Heergo nosgraremur experiri, si
quo pactomiserx huic calamito (x e ad Ricta succurri posic. Nec eA quod
quilqua hic obiicint: Quod Deusconianxit, homone sparet. Nam hocdemum
dicimus Deum coniunxisle, quodrire coniunsitur. (neque enim omniso.
mnium conjunctio ex Deo esle dici pocest:) hoc rero Deum dirimere, quod
recte, quodiuste dirimitur. Alioqui quomodo probabimus nengistratuum
recte sesta ex Deoces Reministri Dei Tunc, ec ob id Elohim ore divino roca-
ei. Ergorbicognicis d expensis caustis Epilcopi aur alii legicimi ludicesdi-
rimune male sartum aut male coharens marrimonium, non hociam (epa-
rachomo, (ed Dcus. Ouod squis hocrreer, dirorrium huic quidem conce.
discamen hac lese reinnupra maneac: huic in superioribus Caris responsum
esse puto. Nequemrbicor Chrictum de hoc dirorcio quidquam dixisle, neqe
mihi cucum videtur inhis sequi Ponchcias leses sire canones. Hlon enim
agendonihil aliud asimus, quam veinnocens orbiracis molestiam et libi
dinis ineencium per omnem ricam Ferre cogaeur. Sed improbi (inquierali.
quis) male suspicabuncur, imo factum hoc calumniaBuHEUr. AP:. guIINC
cenlemus, reob aliquocimprobos e male suspicacescanea calamitate pro.
macue muliet innocens. 8 e s cuc iuce vium summ dinilcie, rececueori
in28
L. Cor. 7.
1
sarcb.

## Folio 209 — 1691257834:0241
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000241.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
utelaou alio matrimonio mederi: Saltem hoc decur innocentie, quod
apudludxos dacum eAt perrer lae maricorum acerbicati.
Hec seripsi, Viri prudencissimi, non ob id re rosdoccam; qui prxlla
tis cruditione e pietare eximia, necreaperiam Fenestram dirorciis, sed re
vosvlero currences adiurem, d honestissimae Fceminx non corpori modo
sed eanimo consulatur. Nolim cuiusquam onerare conscientiam, necim
Pellere ad id a quo abhorrer animus, sed expendi relim quid Palurare, quid
aequum, quid pium sic, ee quod plus ralere aequitas debeat quam rigor
iuris, nequeius ese leges sinc Calucari xquirate. Vosralete. PX Piguro, pri
na Decembris, 2529.
IVM V
ALLENSIS SEHALOALM PRY
C_ C LSSLM IM
Gratiam e pacem à Deo Patre per Christum.
PA ZY ER AM semel acquo icerum, Prestantisime
Vir de caread ce seribere, quam cu a ine postulareras, ee
coopollicicus cram. Verum hucusq. dictuli, parcimme
occupationibus alio distrahentibus, parrim quod lupce
Hacre quid Senatus noster Racueret acque decerneree
expectarim, re ce simul veriusque cedderem cerrio-
 rem. Ouandoquidem aurem ea, quae in deliberationo
2 nobis rolucara. senacus consulto nondum sunthrmata (cum quod curi-
aatores quidam sune ominibus in rebus, cum quod maximae quaedam
quocidie inerdune causta, quibus he cedere coguneur) scribam cibi, qua
de DFY O R TFO L E P R OSORrMt non nobis videntur sed Spiri-
rieu seripeurae ee Adei analogix contormia, quod cuncti qui contentiolinoi
sunci Facile deprehendene. Venit aliquando in quaectionem, quum iuxca le-
gesnoltras lanos a leprolis per diuorrium separaremus, qui hcreEre Pracce
sen requidam aiebane) contra Christi expressam sencentiam superhacre
macrimoniarlissiparemus e Lcenin Christus (sc loguuneur qui lieceram vi-
seni) solam Fornicationem, caustam permisit repudii. C oactiisicur Fuimus
horum rel ionotanciam vel concentionem collatione scriprurarum ex Rdei
recula compelcere. Oux ipitur a doctissimo es pursiudicii homine, FTul-
drico Z uinslio, super hacre dilerta e dispucata lune, quancum adhucce.
neo, de quancum ruditace Aili assequiportum, hisce licceris ribi Sirnikicabo.
Oni dienne, CHR F5T Y n Solam Fornicationem excexisse ionorane
Hebrxeorummorem, quitere summam rei breuibus quibusdam verbis peo-
pomint ac lericer arcinsune. Fluius rei exempla innumera lunt: pauca de
Promemus. Ouum Matchxeus Johannis prxe dicarionem dicit hane fuisse:
Oviperari proeenies, quisvobis praemonstranit ve fuceretis, _c. Duis no videtMa. Cap. 3. 0. 
cheum quasi per Epicomen Cummam cancu peaedicationis Lohannis accigii-
se 3 Sed postguamm nihil eosmonit dinina Pexcurloris admonicio, nimirum
tam retrementibus ex minacibus rerbisin cosdeconat. Vchementiam eroo
ac costantiam inAexibilem Propheex ac F vangelista Matheusindicare ro-
hens. Cacis pucac l Curmmat praedicacionis oRendat, ex quibus cacera taci

## Folio 210 — 1691257834:0242
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000242.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
210
LL A N ANNIC A ~
vit R
YM
le colligipossine. Adhunemodum Christus quum in eam quaestioneminci.
distec, num ob quamuis leuem caussam exorem repudiare liceret erelpondic, ob FOr-
nicatione repudium heri posse: caecerum qui ex alia caussa rxorem repudia-
ret _alceram ducerec, ndulcerum esse. Hanc eroo licreram li quis perrina-
cicer rrgere relie, obnullam caussam licere viro repudiarerxorem, nihil ali-
ud tacerer quam is qui Pohannem auc Christum nihil docuisse, quam quod
licceris prodicum est ab Frangelistis, concenderie. Sed absc concentio, absic
adfectus carnis, renon lolum licceram sed ex Spiricum audiamus. Chri-
Atus (ciens duriciam ex pextidiam Ludeorum, qui ob quamris lerem, caus.
Lam macrimonia dirimere auhelene, nimirum in hoc genres sequuri, (nam
legimus in historiis huncmorem Romanis Fuisse, re ob quamlibet lerem
caussam aut maculam rxorem ciicerenc) voluit eorum audaciam compe.
Ecere, ad quaectionem nimirum eorum apte respondens, non licere ob
quamris caullam dimittere rxore, led duncixac ob grares _ incollerabiles,
ex quibus exemplivicernam duncaxat ad ducie, nempe adulcerium auestu-
prum, non quod hanc lolam incellisere relic, caceras omnes excludo.
Te; sed ex inhnicis aue mulcis rnam (UHeCINO DUFaNS, aliaS AUE PaTeS AUE
srariores iudicio corum relinguens. Nam quis omnes caussas diferre in
camincerris calibus exprimeret: Simile quiddam habemus DCureron. 19.
rbiMoles differentiam incer homicidium voluntarium ee involuntarium
Ostendere rolens, sic dicit. Quiperousserit (uum nescrens, es qui antea nullumodi-
am contraeum habuisse comprobatur, sed abu (se cum eo simplucuer in soluam ad liena
caedenda es in succisione lienorum securis elabatur e manu, ferrumque lapsum de
manubrio amicum ejus percusserit es occideris, hicadonam, _c. Hlactenus rerba
legis. Vide re Moles inroluncarium homicidium aut caluale, quod rocant,
detiniar: Si quis in Giluam CxdendOFUM lIgNOEUI BFAEIA CUM AMICO PeErC.
xeric, e Terrum claplum cumceriseric. prxecer illius roluncarem quiferrum
manucenebac. Si guisiam contenciolus ex verbis legis huius evincere co.
nabitur, nihil eseviroluncarium homicidium quam id, de quo hic hemen-
tio, quis hunc non inlanire ee cum ipta racione pugnare clamabic: AN
non est involuncarium, si quis arem lapillo desicere rolens, inleius ami-
cum incerteceric e Annon est inroluntarium; si quis ligna super cectum
adaptans cadere sinic ee praecercuncem occidic e Sed hic non in siluam
iric, non ferro percultic, de quo in lese hcmentio. Facellane isitur hu-
iusmodi concentiones, et aonoscamus Molen hic ex innumeris rnum ex.
emplirice poluiste, ex quo carera quique per le colligere poslet. Floc et
CHR FSFVS ipse Fecic Macchaei 19. ostendens macrimonia non posse di.
rimi; nisi ob Foriricationem, auc certe sraviores caustas, ob leres omni.
nonon permittens. Ouis aucem Canx mentis non dicir renetcium ora.
rius esse adulcerioe lam quis non maller cohabitare mulieri adulcera quam
renCHCa E An icitur aquum viderur (haec lune verba doctistimi Fralini in
capic. seprimo ad Corinch. necancum rirum Cua laude Fraudemus vs mari-
tus cum vxore flacitiis operta, quibus neg caussam dedit nec mederi pessit, cogatur
vivere; cum qua vivere non sit vivere: aut si divertat, compellatur omnem ala
tem orbus, destitutus, ac velut eviratus decere: Sit aequum ei, qui divorto caussant
dedit, adimi ius matrimoniuerandi: cur is plectiur, qui nihil omnino est commeri-
tus, nisi quodparum faeliciter duxit uxorem: At quis unquam auduit forcunam pu-
niri si absit culpa, praeseriim lese dimina. Duid est hoc aliud quam adsucto oddere ad
fictionem, cui subvencum epercuit E Nam quod spuriis aur nothis ad quosdam honores
Es commoda incerclusus est adicus, primum humanis lesibus interclusus est, non Fnan-
gelicis: deinde sie visum est vlcisci paroncum incemperanciam: postremonon sicrnter.
clusus

## Folio 211 — 1691257834:0243
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000243.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
2.
clusuas est, quin sua virenre possint forianam sarcire. Quanquam non omnino simtu
estnon admiii ad dienitates ex per omnem vitam cruciari ex nulla sua culpatantis
objici periculis. Si facit adulntun, qui sine lecirima caussa repudiat exorem, e non
facit adulieram qui vecar inre matrimonium, cum eo sic habitucorporis; vt castitas
non sit exigenda? Duod sires palam pugnat cum aequitatenaturali, videndum est, an
secus interpretanda sint, qua luper hac releguntur in Euancelicis es spostolicis lteris.
Liceat enim hic, quod in aliis scripiura locis facere non veremur. Excuriamns quande,
quibus, qua occasione dictum ,t, ex fortassis veram cermananique sententiam depre-
Bendemus. Christus no cravatur ob onam ouiculam lustraris omnibus ambulare quam
humeris reducat, es nos gravabimur experiri, si quae ram multis pereuntibus succurre
passie, praeserrim quum Christas saburis sit author, es humana legesnon aliter valere
debeant, nisi quatenus ad saludem conducunt hominum. Scio recepti simum esse inter
Christianos, Vbi semel cont martimonium, nullo pacto posse dirimi, mih morie alterius.
Atquehanc sententiam veterum Episcoporum consticutionibus ex Decretalium le-
eum autoritace esse contirmatam. Caterum si semper hocbonis viris cordi fuit; opinio-
nom inmelius commutare; es leces, cen pharmaca convenit, ad morborum habitum ab
rationem accommodare, conspacremus an hic expediat idem fieri: ex sexpedit, an li-
cear vt matrimo nia quadam dirimantur; non temere sed granibus de caussis, neque per
quoslibet sed per Ecclesia praefeltos aut iudices legitimos: es ita dirimantur, ve liberum
sit verique cui velis innei, aut alceri cerie qui divorrionon dederit caussam. Primum
enim hoc est apostolicae pleratomnium saluti quoad licet contulere; ex intirmis etiam
Ecclessae membris suacura succurrere. Videmus autem tot milia hominum infaelici con-
ineio sibicoharere cum exirio veriu (que, qui fortasse dipuncti sernaripossene: Flacta
nus Fralmi viriillius incomparabilis leneenciam ac disputacionem, vero-
cane, recenluimus, in quatnihi ridetur non solum aequirarem le d ec dirini
Spiricusmencem consrdetasse, de quali in cabula depinxisse Nec mihi rila
sunc nac a nostro proponco aliena (camersi leprotorum non ineminic)
quum non solum caustastullicae, quibusmacrimonia convelli pontine, sed
etiam cur verique ruc lalcem alceri liceac redire ad macrimonium. Volui
errotibi, Vir doctissime, de haec exseribere, ve videres et Frasmum nobis-
cum sentire. Mulcacamen omilimus, quae illic haber d doctae Forcia. No-
Arisergo legibus ob graltes qualdam caussas non cemere necimpie (repii.
t0) macrimonia dicimimus contracta, ei parci quae caussam nullam dedic
iustacientes ad conngium le deundi. Mehus enim est nubere quam vri: & a d 1. Cor. 7.
vicandam Fornicationem quisque suam habeae, quae quo suui. Irionon
Colum innocenti hoc pertniccimus; sed e nocenti, led cum quum ride-
muspaenicentiam _ protts rica immurationem. Durum enim ex iniquum
videtur esse, read caltitarem Cogacur qui casticarem scruare non BE aPEUIS.
Sed ram illis relpondebimus, qui dicunenos ex receri Testamenco ad du-
risse, quo nostra contirmaremus. Primum discane hi, mulea esse quxe liE-
ceris Fuangelicis non lunt prodica, quorum incerprecationem ac dilcul-
Sionem. siin contronesa inciderine, ex vereribus scripturis pecendam
InACIAFI AON POHIINE. HAn vbi CaneEUE, ne quis cum rxore parris aurhlia
tilixrem non habear e Cuoltodo aucem P’aulus poruit excommunicare
tornicariam Corincll. 5. IVacelem legem reiccisler e Fvangelistae ec APO-
Aoli non Ccripserune onnates, sed per compendium ca Fantum AMnOTa-
tune quae ad cognitionem Chenti, ad rirx innocentiam eisfacere videbari-
XIIF. C xterum cuigue renti luss legibus rivere permilerune: quomodo ma-
crimonium concrahacus, quodo concractum dirimatur, non scriple.
eune. WihiletabL. Cale clistis requirarpius quam Christiricam de mor-
Tem;

## Folio 212 — 1691257834:0244
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000244.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 16 lines, status machine
2
cem, deinde exemplat ex glam praeculit. NNam quispecac ab Luangelictis.
qua Poena plectendi sinefurese Docuerunenon eReturandum: quibuspae.
nis dismiline, iudices scinne. Flaec toree rerbolius et ob lcurius quam pare-
rnE, vir doctissimes, seriplimus. Puum eric omnia candide incerprecari. Nam
nonFuicocium iltarelegendi. Duare e characteri de Cilo parce. IIac et
intaelicicas mitu peculiaris ek, venon polsim multa paucis ainplecti. Micro
cibi deinde hisce inclutis annocariones doctissimi riri, Mareini Buceri, 
Cap. 13. P8. quasin P. vanselium Macchei conscriplic, in quibus et docté e copiose de
14D edit. Pa
istensis Rob. Leprolorum diuorrio disterir. Pu lege e mihi, dum inceorum exie, remic-
Stephani. Namce: exleribendi rempus omminononhabui. Turale, optimerie, e
me ad omnia recuo reero. lcerumrale cum omnibus piis. LX LisuTO, 6.
Tanuariis 1539.
L A M a N
Y U R EK Y It

## Folio  -  — 1691257834:0245
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000245.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 10 lines, status machine
L. V.
La L Lea an
E R I S ANC T.
GALL F NSIS
BLIOTHEC A.
E
eis
si
u
da l

## Folio  -  — 1691257834:0246
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000246.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
.
1
 ees ee oo  ss
ee unoriercetonre

## Folio 203 — 1691257834:0247
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000247.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
  2
F NTIS SIMIO
2232 aLe ia ad
122522 d. D.L
A _C’ad cemicto prolopopceiam, in qua cogno
leco animum plus licerarum, plus erudicionis
candidacum, quam vel liceratum auc erudicum,
e in primis insciciam meam prodencem. Pucas
auremme hominé sellularium dicendigenercad
Cummum oratorem Capiencistimum que Consu-
lem scripsises ni mihi constarer iuxca humani:
 cacem honestos, eriam impericissimorum cona-
cusoptime consulere. He relimergocibi persua
e deas, me adeo pinavsoresse, quasihac orariuncula,
qua ne ipse mihi placeo, prudencillimum doctissimumque Consulem aue
docererellem (Ouid aliud agerem, quam quod agune Noctuas Achenas,
e suem docere Mineruam:) Sed quod adulcerinis areiticiis mancipatus,
iurac aliquando relictis Mulis pristiniamoris memor turcim oscula pexbet
bece, iplis eriam invicis ac repuonantibus. Ferre enim nequeune suerina
illam maleolenriam; qua si eciam Biblocheca opud me iam cempuleu
lum pernoctanti adHae serir, ne incerdicendum Fastidium paricura Frasranci-
bus hrumanitaris cux violis acurissimis naribus cuis contule. Si ergO exeF-
ceriinrae, placuit eo aroumeneoiocoludere, cnius me serio non poeniteret.
Rem igitur S. C. mulcis graciarum actionibus dignam Feceris, Si cibi ob
publicas occupationes licuerit, re insciria mea caltisarrices ee subducti-
ciascuas virsulasincellexerir. Vereoraurem nehoccoandoira omnia
cuancleane, re praecer inutiles charcas nihil remaneac. V alc,
d cui ob seruantissimum Toannem com-
mendacum habeas.

## Folio 204 — 1691257834:0248
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000248.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
l
TFC A
cL. L.l.L10
TOACTTTMDAYADTANrM PINOLI
tismam Consilem alloquitur.
V aMPRTurm celeberrimam Vrbem vestram
Mlonaltica illa porestare e ciuldem aditiciis quae
hactenus non sine maximo Reipub. vestre incom.
modo inera maenia crrnundem exercuie, locu.
Blecasse sC (veinam D EOO D F. BI A X. Summa
e liberrima tranquillicare Fruilicear) dictanceta-
macerciorfacta, haud mediocricer carisa lummi-
) hiqua longoiam cempore, etiamnum ilrenibus
 viris; ridua omni contolarione destitura, sicu _
 qualoreinrolura concabui, e tales contigisse Pa-
tres conleripeos, quorum osticiola pietas omnium auribus sit ruls acistima.
Praelertim rbi ecincer Capientinimos municipii huius proceres primasha.
bere noveri, Loachime Vadiane, Capientia ee crudicione rir ornacissime,
quaeruam ersame benerolentiam haud semel rerbis ee Facto restaram sensi.
Posteaquam enim pexecerico anno Monactica illa porestas Magistracui San.
fallensi deponebatur, cu ad penceralia mea claues ruis Ccrinus demandari
volueras, ne aminus prudencibius ex abellua multorum caxicum rismihi inferri
tias. . Poruiser. Ouocirca iuxca meam verecundiam apud hunc dicere aulum ett
rbi non perluasionibus sed admionicione Colum opus hrabeac; cui divinieus
inlica sencentia mex propasandx copiohssima roluntas acqi poteltas. Nam
Pihanc dicendi provinciam apud reliquos, a quarum ersa me sencencia
nondum laris perspecta lubiiltem, quod non ingenium, quam no cloquen.
ciam, ein Cumma omnem quam cunqs de liberis merita sum éréereiar, taquam
laborum meorum Erugem; deliderarem Equo efficacius animi meipecrio.
nem illoru animis in sinuare poruissem. Duanquam à nemine minus quam a
Capieneilsimo Senacu, spem omne abiccerim, quin (i Faculcarem de rniversas
measdores locuplecistimos q Fruct no quosmihi Ce dipsis, ee nec ipsis tolum
Sedriirer(ae Rcipub. reddicura, quemadmiodum tu cognorine, non dubito
quin maximi ersa me excicarentur amores, ee in meam sencentiam pedibus
manibusq accelluri. Ouam quidem enerracurx mihi relim; prudencislime
Consul; ca vel humanitare vel paxeobuseto in re neuriquam concemmenda
aurespraebere, quibus nonnunquam eciam de lana caprina licigancem, (cu
iusmênon parum exdet) aburi lolene.
Feogux iam lonso remporehuius Ccenobrirxoicula quam pocuiho.
nestissima tur, prilcis P’acrib us, quibuspietatis exercitatio cordietac, ee plu.
FIEIUN

## Folio 217 — 1691257834:0249
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000249.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
tum adamata nec non ratuis preciosistimilqi ornametis exculca,ita re
cum Hesu macronis crubuissem in renustaris palestra coscendere. Fuerune
peacered in propasanda Cacrolancta religione e in omni doctrinaru ac di-
Sciplinaru genere suclosissimi, reeciam celeberrima quorundaopera, rlera
limices ctula lonse laceqicerrarum, ee hodie admireneur. O me tunc feli-
em, usesima olcla Suavistimos amplex (apius repecicos sentientem.
Mala Cols aurem, quae plerunqi Feliciorib. auspicus inridee, haud diu iucun-
distimiostri conubi castimonium perpessa, quin Fcedistimis adulceriis co-
spurcare ausa fuerir. Naillis incerdunictacib. internales ille pellicos, preser-
eim Babrlonicu illud (corcu, Fallax HIypocersis, Archia superba, inexplebi-
lis Pleonexia, illa cxca ex pallida Chrylis. ita ambiere riros, quemadinodu
Locades illae Sodomitx: nec renenosissimos ceslarune haustus propina-
re doncerino madidi ec somnolenci curpissimum perperrarue adulcerium.
Ouocircahonestissimam exorculam domi domeltiea curanre ica elimina-
runc animo, canquam de Lecheo amne Fcecundissimos calices exliccaue.
eint. Peaecerea di scurrebane, dormitum redierune, quam Parcamecum ver-
ba conculerune rbi ancea cotas exulas, inlomnes duleistime Fabulando con-
Cumplimus, parri incerea referentes quam omnia domi sint contus Hma. PF
ne illis muliercularum instar lamencatricum scta Culpicions videar, qui
domicilium nostrum ingrediuntur, ridene quam omnia sincincompolica
e eanquam contusissimum chaos commixta. FExeC Paleune cincx, illa
licu ec pulrere concabelcune. Ai quam rilihabicume hactenUS exOrnave-
runc, e sinon aliquid restium anciquitus retinvissem, rix rerecunda iam
celate possem. Ouocgemitus, quoc luspiria, Doctissime Consul, c cristipe-
aore duxi: quam rberrimislachermis maduerune genae hilce nostriscem
poribus, quibus adeo Formosissimam artiticiosistime claborata ornamen-
ea adeoque rili preciolo comparari poltune: cg0 aurem despecta _ ne-
electa coc inexhaustos sumprus pellicibus illis impendi videro cogebar.
Duanquam non coinhcias; aliqua mihi pergrandia, ee (re ipE PuTarUINE)
Preciola ornamenea nuper acculisse, quae tamen plusisnominix quam ho-
norislocohabui. Pellicum enim munera esse incellioebam, et abelle quam
adessemallem: quo d equidé omnes zelolaborances FacillIe erecuHE. COn-
iecturam Facere pornissee, illos adulcerinos aacoresagere: P ~0 veronon
coniicionec opinor, lednon linemagno dolore lcio, quamolem lubcan
comaricorum Fastidio diveurnioris ricx tadebac. Deus aucem O P P. MI A X.
malorum rindex haud mei immemorincestosillos canqua honesta VXOF.
cula indisnos eliminaric aedibus, propullaric pacria. FF quemadmodum in
Seripeoris minaeur, Domos eorum fecit desertas, es pensificaest rradidit aiteri. att. 1. P(al.
Ouocireaesoriduarelicta rereorne, Patres coleripri, reiura veleramuni. 68. 1 sal. 108.
cipalia diccar, Facinorolosrirosme lequriubeac, cum nullo alio quam veltro
Pacrocinio subesse rellem e cirium rectrorum albo in scribi cararione qu’a
aliquando in cinium numerum recipere consueverune, de quibsusmagnu si-
bi Rcipub. honorem ec rcilicaris spem pollicentur. F. 80 aurem hanc caulam
meam eo marurius admonere rolui. Nam quemadmodum rulgo experi-
mur, sedihicia, domus, arces, e id genus alia vendicione nur aliqua aliatrsla-
tione facta, laepius cum dominis iplis permutari lolene, ec in aliasformasver.
ci. Duasequidem permurationes in hac cam inordinata xdisicioru dispol
tione erenire Facile suspicari possum. Praesertim autem ihurenicinmen-
rem. cum audio plurima adaequari solo, reeriam Cragore seruina lapidum
ambae mihi aures cinniant, ne ica omnia decurbando ex destruendomciim-
memornullus mihirelinquacurlocus. Vectiam aliquado hoc cruarersactu-
lo, scabie cincarum qu morsus pristinosrisores, nicorem de Formarecipiam,
e7
BCEN
 1 . 1. 1 1. 1 1 1 6 1 1

## Folio 218 — 1691257834:0250
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000250.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
L
HNI
e ACEK Y M
non mirume Faltiduam, e, reprobastonecta (q decec. plurima connirerem
Paciencem ei, detorme de Cordida esse. Ne erso parres coleripeos mei pudeuc.
e Relcio qua tere hommuoram prolccibane no ab ingenuis auc antiquieare
clarissimis lolum. led luperis, lore ridelicet de Phroneli, nata parecib. innu-
meras hrabeo licores, que quam primis nubiles annis lapiencillimocum pru.
dencutimorumq; Regum e Principum maeronx Fsccx lunc. horuridelicet
qui opcime depiecare meriri, reilia e quae cunqsalia bona rix incticuca, insi.
Snes disciplinas, arcelqu cores. ae ab eis aur aliis inreneas ica cradimemorix
requam lonoe laFCg PaECANE PCTLererenCqS AudIOLISSIMC CUTAVeRUNE. OuO-
rum opeaneiguillimos ingeniorum laborestanqua restrosnon linemerica
iplorum laude immorcalesrurpane. Nam n. perdisticile eAec ob memorix
VElEER EUCILICACEM AEGUC DENUrIAM INVENCa FCCCTUATC. DEYS OPT. MIAX.
licerarum beneticia mortalib. acculie, quaru ope eriam longissimeposterirari
illaela cransnicci polsune, rbi ca tidelistimis rxoreulis demandaverine marici
Principes releruanda. L. F quam piencissimi ab origine mundi receres inhoc
negocio Rudioliliimi Fuerme, plurima historix, hdelilsmae remporucestes
produne. Namrhifere primaera Adami soboles ingenuas e memoria di-
Emillunas arces excosicarerune, ne in iplo parcumrerirene, rursus duasinve.
nerunc candidilsima lurorimex coluinnas, canquam trmillimas arces, la-
Didoam vnam, alceram lacericiam: in quib Ceripcicarerane, quas invenerunt
arces, ne vel aqua religniserrann de oppugnacae perirene, venocam homi-
num qua eta eium leminarium esser. Deinde vero luccrescencib. lireris et
non pauca a pexclarioribus ingeniis edebantur rolumina. Videbatur Prin.
cipibus opcs nouquib. horrende crrannidis libido, se d recte gubernandi
racio, copsiex paci eeiaquilla vica (quantum licuic) Audium animoerat,
luarum parcium elle, ne doctiltimorum Ccripea m publicam reilicarem cla-
Boratamcerirene ea exempliea rbicunqe reperireneur sibi, luisneporibulq
releruanda collusere, quae quidem congecta opulencistimis regni chelauris
naud existimaverune inferiora. Ouin ferrencissimo nosamorerni dicissimi
Regesprocidienuctere prolequebancur. lea, ve Plinius restatur, Alexadria
ee Perrami Reges Bibliochecas magno certamine insticuere. Peolemxuset.
iam Philadelphu. A Eypcioru R ex incer Facinora quae pessic prxeclara haud
aliud magis celebearur laudilq noreemeruic, qua o canto animi studio di-
lixenciac (VeE.uleti rerbis rear) Bebhorheca ex omni genere literatura coparave-
ras. Rlexander ille Magnus, cuineernus (ufficiebac orbis, quati exrexia HO.
minum ingenia Fcceric, vel ex hoc apparet eridencissime. Vbi incer spolia
Darii Perlarum Regis rriguentorum Cerinio capto, quod erat aurogemmil.
que de margaritis preciolum, rarios cius rlus amicis monstrantibus, quando
exedehat rnguee bellatore e milicia Cordidum: Imo hercle, ingie libroru Hocuri
ctissimolum monimenta immorcatta redderec. in hoc luo facto prodidit,
milarius, auc diucurnius until,canqua in cucileimu atylum interendaperce
custodiae detur, re preciosilsimum humani animi opus quam maxime diuiro
operc obserraretur. Dirusille Auguctus Cxe lax animi suistudium, quo do-
quod Versilii carmina cremari concra celtameci cius rerecundiam recuit.
Ouantum laudis asinius Pollio ex lua prima Romx auc in orbe fere Biblio.
cheex insticurione reportouie, cum ingenia hominum rem publicam tece.
ec. la Lcilespum humamcas etallelat aatum Praclacilsimoluta
operum Ceripeoribus an sam de dieumeca Tua dedicandi PrinciDIbuS.
Sed quid recenseo, tanquam a prophanis solum adamatae R esibus, quas
nec pienrissimi abhorruerunt? Imo DErS OPT. MIAX. Canctissimam lc.
semiluta caduno lud  epatamtatCta, eua lanctius anciguius, la-

## Folio 219 — 1691257834:0251
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000251.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
OV
5 TEK F1V5.
Pice errâdi mortales hac aliquando prirarentur, sed quid faciendu omie-
cha Tuerit, quo mius a rero luo culcu dilaberentur, nullisno cempo-
ribushaberenc instructu CKemplar. Praerereanec illam Colum; led quo per-
pecudincuicu admonerentur, perizomaca policis limina verbi suivolebar es-
serepencolla Ciectorum Machabaorum scripcor prodidie, qualicer Ilierc- 2. Mach. 1.
mias construens Bibliotheca conerezauis doregionib. libros ex Prophetarue Dauid ex
Existolas Regum de donariis. Sinilirer aurem e Ludas ea dua didicerat per BC-
lum, quodiplis acciderac, Conoregauir omnia, ecfuerunr apud illos. Duocir-
calime addierinc Patres bolcripei no celiberrimoru Principum Colum nec
piencilmoru, sed Dei lulni Imperatorisimicatores crunc, nec Polum imi-
tatores scetanquam relbi lui lesc coactiexecutores.  quam obriismanibi:
amplexatd Deibenchela. NNam si Fchnicorum Principes a vera Christiana
relisione dlienis canta dilisencia libroru custodias codiderune, in quib. PEX.
ter morunt palum precepriones, Frigida de piecare opinionemni
hil concinetur: quis ergo animi feruorteneat, quorum corda Christiomni-
Pocens Spiricusrera dirini cultus cognitione succendic: Duam decechaud
desides esle; quorum membra resitar Spiritus, per querniuertus orbis agi-
racur, eanempereleruare rolumina, non que disciplinas Tolum auc opinio:
nes, quae humaniingenii opiticia sune (quanquam e illas non abesse patiar)
sed canquam qui h.bemus firmiorem prophetarum sermonsm: cui bene facitis (TeAC 2 eit. L.
Perro) actedentes, in quo rerbum illud pepecuo duracuruni delirescit: e pro-
phanas nunquam concemnendas, non quxe propria incetprecarione auehu-
mara volutare, sed Spiricu lancto aMlari locuri lunt lancti Deihiomines. F0
autem magisnostri quam prioris laculimagistracus decet, quo nimirum te-
licesinea remporainciderune, quibus DEYS OPT. MIa X. Vberius recb um
Cuum administramc nundo. Nostienim: Sapiencissime Contul; gnibustra-
aenuserroru labrrinchis incricari Fuerune Chrictiana religionis homines.
Omnes quasi oues errauerunt, vxusquisque declinavit in suam viam. Immenlarero
Deiliberalicashaud longius perpessa eruic erroruinodos, collegirnos ad pa-
Aorem e Serratorem animarum reltrarum, decraxic horrendae noctis cene.
brolum peplum, Cuavistuniq. Fuangelii luiradios prabuir mundo. Acquica
ratione libona Dei roluncas verbum Factum liceris mandari, linguis eloqui
hdem ex audieu nasci roluic, non dubium quin veritas dirina pestum cac, vbl
lana Ccripcuraru incerpretatio perielitatur. Quocirca henionus paterveri-
carisignem accensurus adornauie robis riroslinguarum docibus illustres, vé
hilceranqua faculis (rein Ceriis tabulose loquar) rericatem Prolerpina Plu-
ronio turro ablatam rilibi non cerraru emilliciis oculis quae SirAFeHE, AngC
li Policiani, Ruodolphi Aericola cemporib. Llaud parum doctistimi virivo- neel. Poli-
ranus Ru
liciorisliceracure adycum demostratune excolueruncq, nullis camen lucem dolxhus A
hanctucura suspicancib. Loannes vero Capnio rettigia illa spacioliora dedit, ercota.
a Caoni
ene in calle Romanaru Crxcarum qi licerarum perlisterent sudioli, Petre. siueKenchli-
xiclonsius. operx pretium vilum eius quide lingue viani adcundam; in qua nus.
linguacu codirormorralib. Pari ex leges luas dictari voluit, et quanobilcum
sincmala incerprecis luspicione liberrime loquieur. Cuiusersoincerciei-
manos semita eanquam prodisium non linemordacib. d renenolillimis vi-
cilicisatoru aculeis (cerrebantn. Sachana restisia) norerat, huius seminarii
truitus prim pacefecit. Vnde primu a C apnione veritacis adhuc delicesce
lis tuniculus erupic. Ouodnemomelius novicquaincu; Sapiencistime Con-
sulutoepore ceeben Vienenlis Cirminali R ector in liceris, quas act
Cpione dederas, Feruencissimo animi desiderio adoptalti proprii manu
rasmus
luae lencheies calculum a(C. INCCrCaYETO es 2BFuSiIC L CalrUSKOTCTO. noimon
datIS

## Folio 220 — 1691257834:0252
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000252.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
TM
R
Mt
damus eum (qualida barbarie, quae lonse lateq; Romanas devactarie oraso
Dusnam iniir, rictoria pocitus mulcos PaTTCS recuperauit. Deinde rero
Marcinus Lucherus Relisionem adiic, illum aduersus Errores mulcis labo.
ribus rindicarie, adeog rericatis ignem viracibus Rammis nonie, verniuer-
sus orbis acceprisradiis illustretur. Icem Occolampaduus caquam hdelis in
domo Deiminister accepta lampade cursu Ecclesix lucem acculic. Zuinoli-
Eninelins. us canguam repaxulo errores prohibuic, et adrersariorciora in expurandis
dirine arrumecis obstruxie FFreliquus doctisimorum rirorui exercitus (in-
tex quosipse Prudentissime OTul, canquam Sol exoriens, cestanre Lralnio,
Corulcas) linguaru armatura, Ceripeuraru cognitione instructus, Babylonix
Regemita expugnaverunt, re dulcissima libertare pertrui postine creduli.
Dicacedum, quam coregia in cam rarissima e inopinata veritaris et licera-
rum luechi, quosrecensuimus, in divinis _ humanis cdiderune volumina+
Ouam sincera e nondum adulcerium perpella dirinarum seripcurarum In-
terpretario: Rellixionis restex locorum comunium Lnarraciones  quam
tacillime percexeulinguarum, arcium, disciplinarum Insticurionesein quib.
moh. 3. prioris seculi studio(i mulcum operX locauerunt, semper discentes, nunquarame.
(FeltC PaVI0) ad verisaris eaenitonem pernumientes. Ovoesrca li Pacres coscripei
in camrberrima opcimorum libroru messe, qui nastrori cemporum luncin-
renta, caquam hdelisimi prudentsimiq; P’acrestamil. Carcinas collererine,
_ mihitanguam hOrEeO FCTervanda deMaNdAUEFIHE, qUaS (DUTaS) laudes e
Eloriam apud posteres sunc occupaturi: quas graciarumactioes diunoctuqe
decancabune nepores, a quibus huiusmodi chelauru omni parrimonio cun-
etilis diniciis praestanriorem receperinre Nam s aliorulandes Bdelistimere-
seruo, cur non maxis restras, qui me huiusmodi ornameneis instirueritis:
FA enim licerarum ingenium, uos amacores d Fsucores cum ipEisimmor-
tales reddere. Ouieroo pracicudinem suam erga summam Dei munihcen.
tiam, (qui cum lucem habicsc inaccesibilem ie perlicerari medium robis.
cum covertari, colloquis relponderenon abhorruic. O insionem amiciciam
admirandamq Darbeaiar.) celtari piecare, elorix coultum ire, a eviden.
tissimes prudenria exemplar ostendere corendune, Facile coonolcent quod
meonecocio neutiqua deesseliceat. Nec defururos spero, vbiincellexerine
menihil mei causa conari: sed quantum ipsi trugum inderecipiant (Dum D.
immelam librorum molem luctineo, quid mihi praexer moleAIam parEuTIO:
Cedomniatondem ad publicam comodicatem, qua diu ineolumis FDerO, re-
Porraturam. Nam li quid ornameneori aut renustaris posco, neillud quidé
nealalciuia, nomea libido elt, sed p honeltas rxorcules decec, no le libiled
maricis placicuras exornae, ne Cordida coingis pudeaeminusq pudiciriae li-
mites tran sliane: quemadmadu Palesina FPester Perlarui R erina Facticasse
in Cacrismemorie p. Lauca meuofticium no sdeo breviovro luc
cinctu, vernius Coluessemunicipii restri, sed eo diffusum verniveria Reip.
Christiane prodesse Rudeam. Sum egdé instar hlcis recodentis inne a quo
mediiscenebris acerieu loce reperimus, qua cande plurims muruancur Aam-
masica piecace d cruditione clmcolesacsoccpconieu
Privacor sono o pas abtum pehacCat. Petat HaBet AICaC.
praracdame lade choletceles docuccepturirelpolano municipu reltet
Coluledeca LalaCoseeisCos Blao. Plutu: isi
adcicelles adrocadoguaamhelt eet B. anlus expolicuros.
BucireCCAANE. NCGSVCTO TAEECTA LHAMLLVBIA LOMICIILACHCDATCL. MIAINIMIA
Ouam crresiamonumenra  Cs In BiblOTACCII; Quas
hinc inde vidic, plurima iepels  teletu cheloplarium opepublice
Mareino
Eutheri
Lonnn. Decc
compadius
Auldric.
vasimus
dEpCd.

## Folio 221 — 1691257834:0253
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000253.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
deprarararecicuie, medora pursarit. Ouam plurima BCatus Rhenanus, ho-
mond perdita restiruenda nacus, canqua ab Orco in lucé revocauie, et mun-
dopartim incoonita pate desiderata non sine saudio videnda pFosticuie.
Norero lororumearunarando beneticia, mea rericendo praecerenm, quid
incer clasticos auctores alletoriacis habeat uintilianus, ne orbem quidem
lacet. quem equidé depraltacu _ maneu lOngOTCMPOTEVLUEPATUNEVetCTCS.
Tandem, quando Canounolentu illud e iniquum Costancix Cociliumha-
bebatur, Poseio prabus Llorencino genuinu ec inresrum, quo aliquado de: Poseius Flo-
Siderri Sudioloru (aciaretur: Pxxecerea, si benememini, A sconium PEdian. reninus.
Duanqua Possium Furci arsuereiuxca quorunda opinioné pocuislem, nole
bamcamen, haud immemor meari partium esle nome, Comniculo(a can-
qua gliresin anera Copiri led licerature defectu laborati ope Ferre. Perrxsum
erat celeberrimos auctores, e meis maritis oscirane b. indionosincaco Do-
Aoru desderio in hileo Mers A opptiis cenebris delitelCerC: O UADFODEeKFu-
ranti conirebam. Non ame larebar, Florentinuno sibi sed publicercilitacis
gracia id fueri comisisse, d aliquado non line msgno Fcenore reddituru, imi-
cata volueres que luo cepore plumassclinquue. ve clisaciores Ermiorelqi re-
cipiant. Necmetetell opinio. Tam n. maono Rudioloru Fructu in orbecla-
rec. Duo cum eu cordatistime Colul, adeo Fomilicer rerlatus, ve cciam nome
cuum inde canqua de seilce locupletareris. Preterea (vereceriora reteram)
Joanes Sichardus, RMecani Cumma amicitis aEq FAmILISFIEAECVTUS, amaCiL Joannes Si
limimarici meihuius Clenobii Monachilermanni Concracti à Vernigen charaus.
Conitis, e in machematieis demonstracionib. viri elarissimi Chroniea (et-
enim ad inicatione L. ulebii copendiaria copilauic) Pusebio annectenstan-
qua haud impar op eH quo prodirore in luee edidic Dicasedum, PaFeF
Parcie. quam cibiin hilcorin cexen da ciuib. nepocibusqrearis maximercili-
Taci volupeatiq; Furura AIerO, qua cCmCqi Cicra cora privaretur posteritas. Ve
de Cororib vero alignid acrogatius eloquar: quib. post oracuiea Deibencuo-
lentia Franseliee vericalis, de qua ance sevenumero metione Fecimus; qu’a
nobis ad(cribeda eoon. Cu n. sque hauh alibi liquidiores qua e Foncepe.
cancur, n0 labeis hacten Huulis inlxrescentib. Grxeca novicestameti exem-
plaria propinarimus, Gao lactu ciro quemadmodu de Fonre Cabalino Poc-
Ialuduns sincerioris heolocix riri prodierune. Ouid aur Reip. Christis
nepstancis Frangelica relace cocirille porvister. Cum hac eollatxe (order
Lacissimi ortris rniveese _IIE. Rerauss  DeSESIVES SCIHOLCV ZaVEITI MOTEVON
I. Fa quide parri Faces qu aliud quam virrure Deiruiverloru opitcem e
TaluTEprOxEIaM CONCOnCTE, _ SUX EEMeTIEAEISVIEOTEI ACCCKHEC: Ccrerum
quenon camanimorum quat corporum Caluci con Culcum vola, Opere pre.
eium quidem Facturos lleres, quemadinodum Ilracligenx iam cerrain
Chanaan pacribus poream insresiTI, CFIRM DCI LHDHIEU HON IN VHIVEE-
sum aucradicicus explolerusle amoreaeos lehulxosque, led inguibuldain
Taxolis cerraeparcibus cributalIbs _ 2d exercendm cellurem inhrabicandos
permiserunerlero, ita nec vellem Erhnicorum scripeorum e aliorum re-
rum humanar libeostaltia, in guibus pexlertim que dd politiam bene
inRiruendam, rem publicat perracamq: Bene gerenda FACIHHE, COTIMENEUF.
Estn. aliquado Moles incoms Terro. Necerooabesse vellem Hlistorias, rbi
liquet quid humaa LapsCHeta BTelq no Dei Spiricu illustrare peNInE. Nec
Praecerea pulcherrimas illas Mstesplinas, quaru lcientia morralito. (resteDina
Hicronrmo) relissima elt. Gux obrererenciam insenuis disnae Colum ha-
bebantur anciquitus. Suque milice instruune, lunc gapticola. Suncqpuo-
ros, ginrenes decet, que calia lenecture cololacur. P0 d hilla ad iniTacio
nem
1
e
1

## Folio 226 — 1691257834:0254
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000254.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
nem recerum coscMerinc, onobilem chelaurum, quo ranqua ćeopiE CORnU
quicquid ad ricae rium spectachauritur. O merursus Felice, que cuiutre Tor-
rishrominib. Perica pexestare, quaelicis respondere poltum. Fccum pruderia
Armioriaq colilia a lenioribus qua iuniorib natu desiderantur, re de Roboa
celtantur lacrelicere, qui iuvenu consiliono sinemaximo reoni lui diserimi-
ne corempeolenioru, cAtrlus, cso que memoria rerocare poltum à mundi
primordio mortalium gecta, quarences erso alioru exomplo crudire e ad-
monere pollum, quae propria experientia magno diuiriarum Cumprucorpo.
rumqie periculo adcunda Forene. Sxpenumero licisacium causas adme, tan-
quaadiudicem, delacas hac rarioe diremi, re plerung acerbissimmos paeacos.
hoctes amicosreliquissem. Fcre lcriprure lacre verbis ec exemplo, quomin
deside dubicetis, rear. Propherancito. A88c0 e Z acharia de instaurado Der
cemplo per BabyloniiResis exercitum derastaro, Lorobabel ee reliquilu.
daicipopuli proceres caeperunc e dificare In iplo aure rempore renirad eos
Thacannai, qui erac Duxerans Humen, e Scarburrzanan e cobliariicorum,
Sicque dixcrumc eis: quis dedir vobis consilium. ve domum hanc adificareris, e mu-
roseius instaureris Ad quodrespoderunt eisinter caerera, q anno primo Cpri
Regis Babylonis, C. Vrus R ex propoluir edictum, re domus Dei xdificaretur,
Placuicq, veres ad arium reFerretur. Tunc Darius Rex pracepit, es recensuerunt
in Bibliotheca qua reposita erat in Babylone, es inventum est in Fgbaranis (quod castru
est in Media Pronincia) volume unu, talisque scriprus erat in eo comentarius: Annepri-
oCgri Regis Crrus Rex praecepit, ut domus Dei adificaretur in Flierusalem, e reliqua
qux sequieur priuilesia, que breuicacis gracia omieto. Darius ergo Rex prx.
cepic Ducibus resionis, verecedane ec nullam xdificantibus rim interane:
quoderiam diligencistime execuci lunc.  Nedifica verunt igicur templum, iuben.
je Deotraal ex rubente Cyru es Dario es Artaxerxe Regibus Persarum. Sic perme
Facum morcalibur ludic. Px quo apparec, quancum veilicaris morcalibus af.
Feram, quidruclus incomodorum, inforrunii peticuligimeineolisentia (ub.
Oriacur. Nam quam pucas clade veringi Cansuinolentam comisislene, quam
riduarum eiulacurminer (a Palaescinarebosec, rbi Dario _ Ducib. reliquis
repugnacib. in xdihicando perrexerine, ni fororilla mea Felicinimiru rolpo.
So calamicari renienei occurrisec Nullarum vero gencium Principes mei
neglisencix magis acculo qua ludaicos, quostame ob prxestanciam _ pecu.
liare Deidonum excellencius decuisser. Ouid n. dictu curpius, quid inavii
impium, quam casperdidisse leses, non quas sapiencissimus Solonnec Ly.
cursus praeseripserune, sed quas summus Homochera omnium rerii ouber.
nator caelicus deculic, et acchie inferendas diligencissime prae cepir: quaru lo.
cum lumma impietas, abominada idololaeria, Aacux, aurei riculi, de inlum.
pecunia Lchlas lacelaosren Restobcum, qu lunimo animigaudio
ciltimi dalommonto LEchis lapiehitilimas nimitum de rebus nacuralibusqui.
bulctam
maxanurpvetes occupauerune. Juapropter meritascadem hocscelerolue.
runcpaenas. Er cum humana Collicicudo rix alibi copioliorem quâr in cu.
Aodienus diriciarum chelauris curam setac, di ereo pii quidam Legis Diri.
na Taucoles Dublicis sazoplylacis, repari cultoca Haillraretur cum
diviciis omnib. diricis lesis praeltanciorem librum inculiAene, in rniversum
quolonso répore carueruntperiisser. O vemm Postremo, CuM CHCFFCNEPEK
Culestolix Reeis iustu prodomo Dei instauranda celarciendaqi opitreibus
amplexus, qua pucas dilisentia pientistimus R ex custodiendum preceperie,
neporrococinsacEsi redixi, dilisees ue aeebuu
Instorum, cuius Resulibri (xpenumero mencione cAC: MaBeTCS CgUI-
dempro Aristocelicis (rePhilolophorum pace dixerim) opinionib. Capien-

## Folio 223 — 1691257834:0255
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000255.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
dam ailserrationes. Precerea mihimaxime Romachium morernori s’elta
menci Hlebraxeorum ncggencianemultis exemplaribus delcripcis Prange
lium iXca Matchaacacima C Hn L5 F Y Salracoris lingua scriprum
custodiae demandarime. Cuius delidici, (quod nunquam, ni experiter.
opinaca essem) non lacis admirari postum. Daociren velim PaEres COn-
scriptos nostris cemporibus rigilanciores acque dilisenciores, ne obillon
rum inerciam cale nevocibus concinsac. Non dubium, Sachanam piencilii
morum conacuum Collicicum impoltorem leonis instac circumire, quomi-
nus lana doctrina ad poltericarem dimaner: Le cum relisio liceras prolalo
habeacplurimum in expugnandis liceris operx impelurum. Neq. relimhac
spehoc solacio concentime negligane, (Psn. arundinco baculo inici) quod
non paucilicerarum Faurores priratoslibros congerune, quemadmodumeu
abi preciosissimum chelaurum coparalti, et lonnnes ille Ruchinerus in co-
Aandis optimis in omni doctrinarum genere voluminib. nulla pecuniarum
habicararione, inrenis negoriosilsimus. Sed guemadmodumvulro experi-
mux detunctis illis p,NoBiBNoiS (quanquam in prudenrissima cua tarmiliacre
nirenon arbicror)o quam ab aejusoos e idioris haeredibus celicta rolumina in
dirortas parces disseminacur, dilaniantur, parrim. celeberrimi auctores ina-
turo lenio digni pueris ludentibus obriciuntur, parcum ad expellandam in
sciciam nari ex Cummo opiticio claboraci scilturis Fenestrarum oblinici Fri-
sus expellere nonulh stactam, chus, piper, Ferre cogrcur repugnantes. Oux
mala ob auctoricarem e rererentiam non sentiscene, qui in pubilicis biblio.
Phylaciis a Pacribus insticuris releruancur. P. cli in opcimae R eipub. restra in
sicuco Magistracus arma Ecumetaqi habere cires luos pexecipiane, actamen
Dublicam quandam armorum Frumencorum qi copiam releruane, reingru.
encetactione auc Fame, inermem milicem instruere, auc Famelicoscires (u-
stencare polsine. O Paeres paeres quam hienon dormicandu, quicochoctib.
sipaci, quinunquam norobis bella minancur. P’ocestas illa cenebeatum, Iri-
Sciria, Baebaries d Frrocum Elias. PEno hic quidem prudence maristracuni
asere decet: Ec quid liiam mihi rideornauscabundum no paucis hominib.
ad priracos coparandoslitros Fastidium suboriri, quorum sule quaectuolam
caleosraphorum raponoiarnon in optimis sed novis quae placene excudedis
indulger eterendum. L. F li qui lunc lifetarum amacores, nonnunquam litiro-
rum supellectilem comparandam retat pauperies. Due cau a ectinulla alidi
admeinsticuendam, Cola (uIFICCFCE. O quocies quocies alcissima lispiria au-
diuncbibliopolia, cum oprimos pauperculis inrenih. auctores prolt. CuunE.
Ouod sipublica libroru esene repolirora, ad mead excinguendam licimdi
vercerene, e siquidocii nacti apid me negoriolissimi elicne cives Bud. oM
cocempore, quod plerumci lomnio, à diciorib. rinolen: ix. id nonunguam
honestatiimparcirentur. Vndecopolicimorem, communis ex prirseaveilicas;
concordia, de qua lunc religna beno tormace R.ipub ornamonea, alibi
naleantur rberius rodum coonori. Ouam vellemerro, remiti pi xcipie
demandencur librinostra vernacula linsua seripei quain nunc celeierritmi
Cermanixe ia rande lapientis viri nobilicant illulirancq;; in qua nunc Fere
lin: erioris Fheolorix Cardoversaent. Reliquo rero mulcum libi victorie
publicerurimpolorille Sachan, rbi Scholam charissima amicam. eum qua
nocum Familiacieas quam lonovinis nccelsitudo incercedie, oppuenauecie;
adeo illam insectatur, re lunemuliercule rires parvae ac cenues, in muleis
membris festa deficiea in magistracus operires acquirie. Nelcio quaracio-
re vitx lux sic consuleura, cum videam Fercitissima iuvenum ingenia iniculca
lordeleore. quo vercorne aliquandesmorcalihuscunemgat. quc d ee l’iophe

## Folio 224 — 1691257834:0256
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000256.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
Exminaneur Jaroopcornqu arci. Hlicme oportec plurima silentio prxterire
cum Scholemencionem fecerim, ne prorlus (sencio enim iam troncem con.
trahere) prorumpam in lachermas. F’orrasse ipsa si nullam ope senlerie, luas
quas habec plurimas propria oracione prolequucura calamitates. Sed vead
ineredeam, ne longioribus ambagibus humanissimi riri auribus abutar. Si
igituraquo animo quasex me receptura restri municipii Respub. comodi-
eaces iuxca suam prudentiam perpenderic lapiencissius senacus; no dubico
quinomnes sumpeus, quos in me impensurus, qui equidem modicillus est.
hisceinferiores arbirraretur. Nam Si Cumpruum mulcicudine laborum gsdif.
Ecultace deterreri (quod non opinor) incellexero, perrersae cuiusda illibera-
licatis _ fordidxe araririx calumniam haud effugier. PEnelcio quibusince
rim laudib. in calos creham prioris laeculi Paeres, qui nullis diviciis peper.
cerune non Colum rebonos plurimo lgi libros consererene, se d aliquando
preciolissimis characteribus auro ec argento, quali huiulmodi acraméro di-
enos depingi nonunquam etiam operiméta ebore Praxirelica arte elabora-
ricurarerunt. Echhdemre Facere cogar, diviculo mostrabo virum haudmi
hiinhcias euncem, cui sacratissimos Daridis PCalmos hacratione scripeos
Iubencissime dederim. PrXECrCA GInOCFA TempOTA Cum iploru COnteramus,
liguescet qua variis docibus ad hoc meumnerocium percinentibus, quibus
iphcaruore, longo incerrallo illosancecellimus Ilabemus nouirumillude
plane divinu Germanix invecum, chalcographiam, relocissimu de scriben-
dioenus, quarno dic plus elegantius emendatiu sq; quam vereres (exmen-
Tibus, reparce dicam, non sinemaximo labore ee diriciarum sumpeu scripei.
tarunc calamo, re ques quondam horas exarandisliceris, nunc nostrilicera-
rum Rudiis loeare pollinc. Adde praererea immen (am pappricopiam, non
quam omnigens Nilus prodic, re Forpcum adire oporreac, sed qua ex dimi.
nuconostrare lino hauriunc arrihces. Ouapropcer eocus liber iam qua olim
Folioluminoris costac. Oua ergo illiberali pertricara trore decet de Cumpru
quiricari: aur dececdocibus praestoncioribus diligenria inferiores ele; auE
DeuSOPT. MaX. raristima Cua dona pacribusisnoca paretecic, venosalto
Commostertamuse Duasinon insticuerie, re iam rehorelcence Lrageliohis
prasencibusinstrumencis ad crulgundam nominis sui sloriam apcioresre.
gecioresqi redderemur Curnomagis iuxes Serracorisnostriverba, (i Evan
selicum chelauruinrenictis in 2sr0, aur illam preciolissima marsaticam, pre
saudiorendicis omnia, s comparatisillam: Aur decec A Copicum gallum
sallinaciumagere, vetarinam invenisse adopremuse Nonmihipero aulam
regiam: aucarces condi, sedque sum fragilisimae natura, nempe Carthacee,
actamen cuius partes sunt depolice in longos annos posteris ridende reler-
rare, Calubres aures, (qua eriam cuctis morcalibus comunes (unc) reruopci.
me Consulnocti, in primis eHlagito, praecerea qux ad municionem, securita-
cem cranquillicarem, charitarem, lublellia perrinene, qua ip loru industrix
deliberanda libencius relinquo, meminens quodin hocrerirelcenris Fran-
seliiAorea precuce ullum non morerune lapidem. Ouocirca
nilperonehocluturro lelleaneur.
Acquid nobis haec librorum noles eFC, quemadmodum Seneca ait,
Distrahit animum librorum malticudo. P. CCapiencistimi Salomonis audicores in
Ecclehaste hilcererbis librorum Mudinem disuadene: is aomphue, Fili
mine requiras. Faciendi plures libros ta est finis: Frequeniq medirerio carrit as-
t. 

## Folio  -  — 1691257834:0257
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000257.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 129 lines, status machine
EMIOR ABILINM
OBCExHAndU CAE, rBLMCLA P. DEL PAS. SLCHLEH, ASHLACaLL Paginam
abbares paruisse Episcopis.
PEa L YACIIAHI, GUAMIOPCTRNONNuMCTA.
VEFUnE.
2324
aneusti nummi.
anelicum eriburu au, caenomanam. mi pag.
5. C. prasat.
Beneaicri so  Coonita. T2.
AT P. 6. prafat.
annonaestacello alemanis faeda. 10. 89 Benificium.
obbates in aulis imperatorum es RC. anniuersarium primus instisuis Not- Berenparis Italiae Imperatores
92 Bertha rixini HC PXOr.
o prpent specla B. L9. 20. anniuersarium indises in Wonasteriis, D rer ade Aueu sca nmimt.
abbaremilitasse.
Srepoedet.
57. 147 ansegisi libr: de lexibus.
abbatum priuilegia Pontificalia. 24. Apoloeerici Christianorum.
abstimenria Monastica. pas. 8. prasas. Qpellationes ad quos facta in Erancor. Vibliorhecarius monasto:ii
Ab+Zellanus ager.
Ab1 Z oll. 15. a diteo.
regno.
Academiae olem nulle in cermania. 2. arbitrium liberum.
Aeromius.
Acolurhi.
adelbertus Cnmes.
adulter an ducere possit à se adultera Archi Episcopus
tam.
Bdulteris paena.
Adulteratorum Moneta poena.
Adiiocatia.
60 argumensus comitatit.
103 Areund.
adiocari collexiorum ex Monasterio. arnoiphi rmp. vrores ex liberis
rum.
4. 23, 22.73. 127. 148 arrius Heretious.
Aduocati Camera, Fisei.
AEdiruus.
SErarium.
Reannum.
1710l a105.
Apricola.
Ahadors
Abadorfenses praepositura
Abamense wnasterium.
Alamania a qutono vastata.
Alamania Duces.
Alamannorum sens belnu
Mlaanni qui.
plamannor. inpauperes liberalitas L4 baldariae termini.
Alode.
de distetten Nobiles.
Ammani.
amachoreta P. 6 praesat.
Zingstet.
ncelita sacuratio
277. 378 Cauderareperta.
cum. 27. 28. eorumque electionem ad pertus
3 aquitana leX.
30 Diblierhecarum vsilstas. 22
Pas. 12 Biblioshela antiqua
266 Bibliorheca Monasteriorum.
3 Bibotheba S.
6b Bilgerin.
141 Bobiense Wonosterium par. 
180, 28T. 182 BCheMIa QuAO ReBEM abCt. est
66 BonaEscle scastica on es quorriode locuri
Bullarum Pont ficiarum in pestura. 14
Si Bohemi-
2.9. venaiporuerint.
241 Bullae Pont fuum.
18 Burgeta
59 Brandenbursenses Marchionet
70 Cadaloh Contes.
AtabastBB.
1+D Arbona arbor FeliX.
26 arcadiana lex.
B5 Arcorapellanus.
203. 204 Aribimandritae.
203. 204. Archipresbyteri vicani
88 augusti dic quta ConsificeRom. co. Camerarius Monasterido
83. 150, 152 AuBasatu NOMen ad FTANCOS. 41 Campi cerramen.
62 Arroxancsa oest principibus.
F43 ascerria acericum opus.
69 Casar.
238 Caesares incendimos.
138 Casorum Ii peratorurC
43 rificatione PaD 2.
55 asila Monasteriorum ex collesiorum. Carstalducen siesi oris o.
2 RoXBa.
150 Asy
2E
36. 39. 40
a augiense Monasterium.
33.88 Augeustuo.
34. 13t 101babb.
49 Aucustales Rumani.
ALaMAnHLAI FTanCIA.
alamannorum in cermaniam irruxii augusti nummi.
anstria, austrasia.
ones. D. 2. praefaF.
Cambetis, Charibei Z
r45 Camtesa pro iudicio.
59. 60 C. amera prisuipis.
7. 41 Catoret a  s. F1D.
52.65. Canones ecllosiasieit à quibus colledi.
200 CasiceRarius In. peratoriso
4C. 41 Cancellarius Monosterio
1. 228, 129, Z5r
Canonica satisfactio.
83 Canonici.
8Camoniui a laxonecensus.
88 Baprismus quando selebrarus
49 Baprismus Harericorum.
153 Barbam aliisse Honalt.
215 Barones.
+T Basilius M. auctor Monachismi. P. 6. pra- C antor. 5.
et
di es libernia Wonachisorum non basilica.
acceperum à Crexorio.
anus Eoclescastibus vererum M
chorum.
 bemedictue Nursinus auctor aevactis Eanen
C7 Cnonet legalires.
3T. 139 Canonicum ius es eirs partes
73. L03 Barbaries mediae aeraris. 45. 46. 54 Canoniz itio sanctorum a quibiis olin.
peracta.
atisiodorensis puena.

## Folio  -  — 1691257834:0258
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000258.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 157 lines, status machine
Capehartisacristed
Capitclum.
Cavinio.
Cardinales.
Caroli im peratorestres
Caroli m tempora confundi.
Crroli Crosinummus.
Carolorianni Maiores domus. TI. 6T. Clostate
0
69. 252. 152. prodisalis
Carolus Marrellus.
Carolus ut Parricim Romanorum. +50
Carolus lunior Judichae filius.
Carchusiensium orieo
Carrhussaniordinu o
Ca(a. 92. C a s+ DEL
Casales.
CasranIS SCyEBA AUTOE MOnACM C. P a)ab.
G. Iia.
Casari
Castiras non patest voveri
Castitas monastuca
Castitarem non esse in hominis pose Collecta
state
Cestrum
Carhedrales Eccleste
Cathedrae Episcopates
XeIEOVERTOI
Cellarius monasterii
Cellae monachor. clathrata
Centenarius Comitis
Cenrenarit
Ccremoniae Fsclestastica
Ceremonia m vetert ELClesta
Cerevisia vius
Cererisiae usus in monasteriis ansiquis concansbium u
Cerinbus Harericus
Chancharo Comes
Charrae
Cbarrae s D: plomara differunt
Charcas qui siripserint
30 Eplbpatuum transporcationes Etq
4. 1) Exiscopi veteris Ecclestae 262. Corum
Chartarum subscriptiones quo ordine consensus parentum ex tutorum in munus
nupriis
Charrarum conseruario improuisa Constantinus iunior
146
Xaeoraxtos
Choren, Choruns.
Chorepisiopi
Christianis veceribus objecta crimina Corpus sacrus
164. 165
13 Episcopt, e eorum qualitates 117. 0
Eriminalium causatat bo  pisoperunt a  animaduer sioim
Christianorum vererum virtutes 166. quosspectaris
Circulus Decennovalis
Circumcettiones
82 seqq
L Parochias
Ex9 Clericos es religio sostrucidansiur p u LI. PranCOruM R
1. 82.
na
Carnis nomine quidintellisatur. 37 Clericorum scortantium paena
2 Dagobertus
36 Debam Eoblesiastici
Carrium vsus an veritus Monachis. 30 C. bubrus Francorum Rex baptisatus Dectrisa Lblestastba
39 Decanimonasteriorum
7T
P. 2. Praesat.
59. 60 Clnduo Calset
4Y Clodovens I. alamannos vicis
Dei pratid, toomine
15F Denarius
252 Diaconi
64 Diacesis
T14. D. 3. Praesat. Diplomata e
Clorharius
Carolus Crossus seu Crassus cur dictus. Caena Do Guonoud admini. Diplomatum Resiorum contemprui
1bab
69.70 stranda
Se Cana Dominica quotun insitouta Duinae leges in C. aptlarit
eli
e
150 Caenolia
Da Caenobita
130
P. 6. pras. Vocenua Gua In ECClesa
P. 6. praet. Dominica
Donatus Plareticus.
P. 6. praesat. Cognomina nta sumunt as an Dominicimissi
E
aligua
El. 2L Donationes semel facta 
6x Colomannes qui alias Columbanns p. Scindi
P5. 6 praefat. Columbanus in Callian  lam aN. Y
5+
num
15 Collatio
rmitoria
40. 4) Ootales donationes
30 Duces. Perrog
59 Ducesolem non sui iurii
173 Daleouie comirarus ampl
10.35
13 Comites elim non suriuris,  qua ae Ebrios excommunicandi ab Llsta
35 Ecclesiae vererum Cermavorum
113
230 Comirisnomen appositum 44. omis Ecclesia veteres, es quae fi dicta 162.
67 earum aequalis potestas
3 Comitia p.  guta in iuis pera. Beclestarum orramenta es diuitie re.
P. 8. 9. Prafat.
162
12 Durgouiensis pegus
LBt stespietatis
132 Eclestarum in Cet Mua s P. I
S0 Liclores Archupiscop
84 Elccores print sub quo
praesat. es assintiones ibid. restati-
8
P. 8. praesat. Collationis iu
36. 37. 38 Cembeta
Se Comitos
268. 169 causa prinari poruerint
sum
22 Aum
35 Comina annalia
2. 3. 0 C ompatres
162 Componere
S3 Componere cum fisco
270 Concilorum Maictione ad solum int. oblarum fugiendum
170 Episcopatum non esse affectandum, eb
E
aX. 132. e Episcopatus antquooes esse monasteria
Concilia veteris Ecclesia
Peratorem pertinet
3.15Y quanidonon
44 Concupiscensia virium
32 Coniugia sacerdorum
P. 3. Praesat.
138
ruta
dirio
 Concinenciam nonesse in hominis po EpiscopOruM pracipua CUTA in PaupE-
X18 testate
36. 37.38 res, viduas, es orphanos
CF Episcoporum osstitum praastare
Constantiensis sedes a Dagoberto insti in Episcopo requiruntur pietas ex eru-
Cronius lacus
271 Curcilis
49 Episcoporum apud Cermanos autoritas
27 8 Curiensis Eccleste aneiquitares 15 4. 155 Episcoporum eributa ad sedem Roma.
54.85 nam
Cistersiensis oranu di 8 f. B. plasa. Curris
Ep. scoporum veterum nulla dominia
129 Dagobertus V. sedem Constansiensem nec imperia
Cisterriensim oriso
Claustra

## Folio  -  — 1691257834:0259
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000259.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 156 lines, status machine
60 resuitarum coH
67 anes  templ
67 magines in templis nulla
Immentani
84 immuniras collexiorum
Episcoporumi electionem au Lcipes Pristinea
sectasse
Episcoporum antiquus comitatus L. 2 Fruniscat
Episcoporum electio a clero es populo Frunitus
Pariter facta
6.7 Eugisiui requirebantur
Episcoposin aulis imperatorum ex re-
um
Equites creandimos
Fra (M
Errorum in Ecclesta orieo
Euchariscia quomodo administrasa 8. Callo
euerulis date
Euincere
Euindicare
Excommunicatio Eeclesiastica
Familia propria ex communis
Famuli liberi
LBUCCS
Fominarum donasiones sine tuteris Cermaniei libre veceres
auctoritare
rista summa quomodo e vbiab impe. do liberari
raroribus peracta
Festi dies
Fest. dies apud veteres Francos e Ala. sit
mannOS
Feuda masculina
rendum beolestasticum
Feseales
Viscalia bona
riscalia bona non licebas ad Reclesias Grastones
tradere
i sots
Fontanetensis puena
Fortes id est, Faubes
Fredum
Francia Feuronica
Frsuria Orientalis
Francica lingua
Francia nomen generale
Francuiregni parririo ex soitetas 49
40. 4) tut ab imperatorem spectusse 14.
Prancisca Regina Venerem ardensi la Hareses in vereri E: clesta 169, 270. Kiburgensis Comites
rido exstinXet
Pranciscanorum genera
Feancorum elogia
P. 2. Prasub. Fermannus Conrractu
Francorum in Calliam irruptiones P. Herisauu
Francorum leges
SdeFBDG
P. 3. Prasas. Hibernia monactiismum non accepis a Lalticus selmoin Alamanta
Fran orum in Romanos amulatio, es Gregorio
Darum vnde
Francorum Orientalium Ducatus 9 4 Fi ossiisalia canobiorum
Francorum Magistratus
35 Hositalia
Francorum imperaterum successio 68. Trospitarius Monasterit
Featernilates
Fratres consoripei
P atres diet C anorivi
Sienheim
p. 2. praefat. Felurea amma maxima pars 40 Laici eresbyceri
Francerum reenum quando in Cullia Heremus
censtitutum
2. Prasat.
Fratres
i
2624 Fron. Frohem
Immunttates
27 28 S. Gallitoci aneiquisares Romana 23 impetutores es Caesares ongendi mot
79 S Gallilocus non Beremiticus sed habi.
219 tatur
277 S. Gallicorpus
1.6
6L. 14) e Abbates
23 Imperacori subesoe Pontisices, episcopos,
57 Emperatorus ofsiciarii
Ec imperatorun electio à Papa ratistean.
Si Imperii translario ad FrancoS
65 imperium merum, mixtum 23. 33.
S. Callus a quo canoni Zalt
Callus imperator
37 S. Callusmoritur
87 Gallosranci
9Gallonus
BF Genitiuus in O desinens
97 Germaniae tormini
S4 Cermanica lineun vetus
92 Incantationes prohibita
e Incesta venus nuptie
P. I. Praefat. Incorperationis ius
47. 48 Inciust
245 Ingenui
60 GermanisubFrancorum iugo ex quan. Inguisitores
TIa
252. ter. 152
35 innestire Episcopos ex abbates soun
144 Imperatoris fuisse
0 Germanicie lingua B) it
731. 132 Germunicus sermo quando seribi coc- Inuestrsuram Lpiscoporum es Abba
0 Germonorum in clenobia  Ecclesias
60. 147 liberalitas
64 Combeta
D2 Cochi Italia pulst
79 Cou
2). 2b
P. 4. Praes. Trona
12 Ludaes toaeratos
153 ludaorum faltor ulianus imperacor
12. 148 185
10 Ludbia publica
Spis
46 ludicia m Prancorumreeno quories in
(76 anne celebrata
Graba linguae vsu
o Maba Ecolestae studi
253 Graecae lingna stuutu I Lasisa Celle ludishareeina
5X luramessa sidelitates sacerdorum
252 Cregorius M. MoralBEsm promotor p. lurandirirus apui Alamnos 55. 86.
276. 177 lulianus apostata
87 147
47 Kehirates marca
7C
SieInS, OFF
. 147
23. Toneobaraorum sedes resia
22X Lapsi on recipienat
150. bu. Larmalinera vsus es steguenria 46.
47. 2777
3Grandmaistre
5
6. praesat.
46 43 Cumbri
49.54 Cus
164
94 Hebron Hareti: us
P. 2. 3. praefat. H0b 4
Hiberni Monactio
(15 LecoI
3ractores Canonibt L. Lblestasltsi 32.
34 Monasterii
P. 6. Praesat. Leres Francorum
Leges Romanae Franci ex Mlamannis
154 nota
30 reeun sendio es resormarioin comi-
i1
42 Leges Dirina in Capirularibus Carolt
P. 8. Prafar
216. 152 rasobus Salandronius
88. 89 teiunia veterum
 rea ott de vot 

## Folio  -  — 1691257834:0260
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000260.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 153 lines, status machine
D F Z
Ecibengen Eeut
Tep. olorum divoriia
Libertas
Libertorum genera
Libertorum opera
Liberum arbitrium
Libera
Findemagest.
Lintonua
Eiguentianivis
Locum tenontes Monasterioru
Folhardi
Totharineia a quo dicta
D. Fuci
93 Monachosin episcopatus cos L. MnHI. Katalium resticulio
32 tasse 57. 41. esse schisimaticosp. Naturam mutare nmo po
3. prafat. seherius quam laicospu. Nobiles
35. 36 00. e vitiosi ridenatisi Maiorum vir-
Eudimasistri ab xpiscopis constituri 4. Honachorum origines in Cracia P. 5. Nobilium liberi in monasteriis or-
Ludoricus eius imp.
Cudovies Reges Alamanniae F49. 150
Eudonicus innior PiiE.
Eudouieusiunior 82. 84. Imperator
Eudonieus innior Calui F
Cudonicus arnolohe P. Imp
Ludonicus pulcher Rex Fran
Eucernense Monasterium
L.utherus
FUtolderburs
Dlaxistri curia
25Y
70
150
6. praesat.
Manes Hareticus
Manichaorum haeresis
DannrechiB DHes
DTansuS
Dlarrire, Marritio
in Aceypto p. 6. in Hibernia e Tobilitatis estimatio apuu LranCOS e
Alamannia 43. 114. in Germania Nobilisatis monastica luxus  inerlla
Monachorum caenobia, instiruta. di. Nomina alamannica
disciptina a quibus recta 15. labores Noreia
quoidiani 28. 29. victus 29. 30. Noricum orientale
vestitus 30. 31. obedientia 27. 0 Nocheritres
 Nonarus Cs Luariann L 175
Numismatum genera aaore
minosorum latibulu 31. Cerm s Osstetatus velerut utor
egenosolim e, pauperes liberalitas perasorum
34
Marrimonia esse iuris naturalis ex di. Monasteriorum oficiarii
303)40 Oetu  Monasteri
195 retces 32. risatores a . Cto opera  b
Macrimonii causas quis olimiudicaris bus immissi
4Ornamenta es uta 
Monastitorum assiestonet a qutns quoeoblestarum
Marrimonium cum scelerato an solui 152
Matrimonium, si virso non sit reperta, seris concessuta
Macrimonia saceraotum
S. Dlauritii in Vallesta
43 Nockerus Balbulus
249 Monachorum primorum discipiina P. Psalterium
Norca, Marcha, Marchio 23. 62. 91.
91
B. Maria virginis speciem ementitus
sacerdes punitur
on subsistat
Notperins AbbasS. Cd
2. 3 donachorum nostrorum luxus e a. Noualit locus
Danumissio 13. 74. 75. 76, 77. 80. 82
Marora
1. 5.
sciplina, vireures, v. ria 19. 2O. Nona
219 Pera 33. meriimenia
Marclio contra Solauos Brandenbur-
Sensis
nine
leginerudiri
Scoriaivid. in Francta 114. in Alamannos
P. 1. 56. Draesat.
7. prasat.
Blasistro ens Francorum es alaman variria
Maeni Carolitres
Dlaiores domus
Malarum
Dalu
BTaNUS
62
92
5
Ois Episcopi
209 fat 94
7; Nerita monastica
280. 18T. 182. eropoant
62. 748 Missa EDEeB
250. 151 Miss. Dominici
41
5
niri
10
9. 130.131
34. 14
Mundiburdium
S. Mendicanrium fiatrum origo p. 6. Pra. Muleta fisealis diplomarum
iinstre
p. 5. praesat
7677 Merum imperium 23. Penes Comites Mussius
posteria sidei in retero Fcctesta
7.C
85 Mogunrincensis synodus
154. 155 Monachorum genera P. 6. praesat. tutesiactirent
35 Monacborum scorsantium PanA NOXA. Noxa dedere
20. 51 Monasteria
3. 148
rum
177 Monasteria e Collegia pro scholis 2. aero S. C ullen sit 23. 47. 62. Ro.
173 126. P. 5. Prafat.
84 onasteria monastica p. 6. praefat. qui.
P. 6. Drafat. MlamanHOS
85 Manasterium pro collesio Canonico Nummi ansiqui
Alamannorum relcutio 4I. 62. in
Manorunt 23. Principum Germa-
norum 4I. EpissOPOrum, AbbatUM
23 LT_PFia secuBaa 37. 142. 1a 22
praefar. in illa instedi sine ls guper- Obedientia Mohastica V. V. susat.
2
(2
at
14. 134 bus in locis es quotum a Abbatissarum
itio exstructa
eorum finis cxlcus divinus es in Huptiarum sanctstas
structio scholasticorum P. 5, 7, 20
missa nonlicuisse
72 item asyta
13 Oblatio
paruisse Episcopis 23, 2.4. fuisse eri Oecolampadius
DDpea
3T. 32 Odus operatum
207 Lbtorta lboli b  II 40. 4 1.
2n4- C3)
LOEMcontalem scupranaiDana
14. 15 Monucum scorrantiu pua
Y50 Monomachia sublata
obda. OArosranti stbsoli
36 Othomarus, ejus nomen varie scriptum
36
55. fit Abbas 5T. accusatat e Cut
3. 20 T2. eius celebriraré ex fama 53. villa
C5 sacella 53. CanoniZatio a quo 64
Orro I. SaxO LM p. quos cuclesiasfun-
Meis licos olim apu alamannos non Monsfortii comites
34 Eerscvilem

## Folio  -  — 1691257834:0261
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000261.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 158 lines, status machine
vico puer imperator
Pae
Palme
Papa. Pap
yr Pramonstratenscum orie
E1 Praepositi monasteriorum
50. 103. 190 Frelaria. Precarium
Papanec rniuer sales olim nec carboli- Precario possidere
1x Preces ad solum Deum olint fastas hacerdorum scortantia pena
Paparum electio sine consensu impera-
torum non exarrata
Pappenheim
Parabolani
10
149 Presbytenlaici
T4Y Presbyreripriores
Parentum ex Turorum consensus in Presbyterorum e Sacerdotum exami. Salicabona
nuptiis
Partamenta
13 natio
35 Priscillianus Paresicus
Parochi, Parochiani. Presbyteri 8. Priuilesia; id est, diplomata
Pmrochie
Parochialeius
Processus veserum alamannorum
3. 8. 24. X03. 75+
33 Proprius
Pascha quando celebrandum 27 X. 172 Provinciales
in Pastore requisita
9 erouincialis lingua
Paraviensis Episcopasus amplisudo P. 3. Publica iudivia
praeset.
PatristnS ROmAnOTUM
Patrimi
Parrum auctoritas
Paupertas monastica
Pax publica
Peculium, peculiare
Delasiuis Parericus
Pereorini
Perfectio Christiana
termutatio
250
64. 85 Rasura menachorum
Rauenspuroum
Persecusiones veteris Ecclessae 263. 16 4 Rexalia monasteriorum
Repia donariones
ipmas Magnus 5Y. fit RC
ta
de Religione es Religiosorum moribul
3. 126 cegudaisse Princives
5I. 5 + Relixiosos interficienttum paena
Se Reliquiarum bonorurio
espinus Caroli seurius ante Carolo. Remrisius Remensis
mannus dictus
Placita elacitare
Poceius Florentinus
Polisianus
Polonia quando Regem acceperit 9X Kheticanomina
Pondo. Poncuis
2 Rhinausia
Penrisices, contisices summi, id est, F. R puario
piscopi
Sanctus. Sanctisimus, Satit 55. 56.
23 Sancheallunum
ray in Relieionis nesotio quibus primae a
ebilixpus iperator an Christianus
victurae in templis
Prpinus brevis
Plebani
voloni
ses
enerulos rasos e in monasteria eru- Sanchimonialium canobia P. 4. rasat.
8 Purgatio per Lucharistiam
276 Pursationum spebies
32 olim abominabilis
IBF RapLuS Pana
eermutatio rerum ccclesiasticarum Rauenouva
165. 166, 167
Petrosa
264
0+
5. F29, 189. 790 Romantetum
Pontisices Romani olum nec vitsa Lsomtes
D4 sonem
92
1037
B2 dacerdores baa
32 Sacerdorum examinatio anse admis
probatio ex animaduersio ap pulo
es dero simnt S. 9. coniusia, 4. 15
dabramenta duo
Z Sacramentartus monasterii
33 Saiea Seisa
 Sal
Salicatrra
184 Salodurensis Ecclesia a BC
4+ Salomones eres Episcopi Consta sien-
189
+0 Sanctorum invocatio tempore Curole
25. F6
10 Sarabaita
9. 10 Scaloh
Schastnscanum mon asterium
afat. 1
. 3. praesat. 
 Por
Porrarius Monasterir
6.7 Presbyteri
P. 6. Prasat.
39 Questus rurpis Francis es alamannis de Scansis valle Nobiles
1 Sholastici Canonsit
22. Y SClaUI
Sclavo Potoni
(3 Seori Monachi
corum monasteria apud cermunes
85 secessua
20 Sempersi
20 Seruitu
alamanniba
179. 180 Duintilianus
UEd deb LaBDibi
Pontisum Komanorum nulla olim a- nota
pud Germanos ratio
44. Romanshern
e quorum electio es confir. Roerrituhse autum
20 Seruorum apsid Alamanne
10
39
3. 127
177. 78. coniusia 79, 80. 194.
195. 8 segq
Ratura ex mensura
liberi en (holis institur
123 Serui in veceri Foclesia 175. sub mona-
P. 7. prafac. Seriis
7Y Serni latentes, es eorum bona
213 Sichardus I. C
2ZX Sigeberii FTAnCOTUM RegES
50
53 Sigeberris innior FrancorUM REK
43. 50 Sixilla Germanorum erincipum Faio.
Ba 46. 47. in veteribus chartis
65 Siemarisuuane
49 Simonia crimen 7. 130. ejus irreptio
152
12.66 Simulachra in templis
68. 249 Solidus
35 Solisudo
Sl acMovoth
L.2. 23. 136. 137 Repraestare
est Repudii mubira
22.F Rbenanus
l) eni vallis
91 Rhetia prima
II. 44 Romana leses Francis e alamannis
macio ad solum imperatorem per- Pusast.
33. 6c

## Folio  -  — 1691257834:0262
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000262.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine
93 Tondendimos
Ependa.
25. 16. 17. 18
235 virsimum lerobia
Sponfaciorum solusio facilis apad ala Tonderein dionosterisquoslicectit. Si Vireinem qui stupranis, ducat 202.
mannos.
Staimaha.
Brainen se Monasterum.
Stamberm.
Ssipulasio.
SUCHIEDUCaTUS.
suffracanei olim nuni.
summus pontifex.
Saonen. Suonbuoch.
Sylina.
Symbolum.
55 Tnregien sis pasus. 65. Resta. 54  nzendi.
88 Furicensis perus
Synodi in veseri Ecclesia. 17 O. annuR. 9 Pallis Rbeni
Vallis umbrosa fraeres
Tabula. 44. emprionum es vendicio vassus, vasallus
num a quibus peracta.
22 relandirirus
Templa veterum Christianorum. 167. Venerabilis
268. 173. eoruM Ornamenta. 3. 8. Veronaregni Longobardici sedes 153 Basserburs
Terria.
13 restitura
Festamencum pro instrumento. 82 ricarii monasteriorum
Testium fides apusd alemannoS. 55. 8C vice dominimonasteriorum 21. 22 V est, esteorii
Theodisco. linoua.
88 viennensis episcopasus quandofunda. W estria
Theodories FranoorUM Rges. 48. 43. tS
rigiles monasteriorum
Theodorieus Gochorum Res. 152. 153 Vindicia
Theodohanus Codex.
Theuronici.
Tbeutonicum regnum.
Thioca Abbas.
rigurinus paeus.
P. 3. Praesat. Wila
32 W intardurua
87 Wisogori
66 Vineta apud alamannos olim PatCa
65 in Valle Rheni
Xenodocbia
149 Vini vsus in monasteriis olim rarus L abharta a  intnstita
0
Tieurinum Monasterium Virginum. Vini vicopia ita estimacio aucta 59 Zillenstata
Z5F
Tirolensis Comisarm.
Vinolensia apud reteres Germanos Z uenrebaldus Lotharingid La 10B
Dana
3 Zuinelius
13 For sos in Donasteria Fut 31 203
159. T40 Preinitatem tt tantum cor-
88 poris
66 Vitodurum
149 Vima
46Vnci
60 Lnderoesen
eges es imparatores consic
53 Vorimonastit partes
6. 52
P. 8. pras.
4 Vota monastica an olim perpetua e
anposint roscindi P. 7. prafat. 215
23) Vronia
8 WV at. vvarman.
15I. 152
197
es 64. 65
5)
tudo
252 Turicini Castri Ecclesta Y5O. X5L. 1) Luersalem Episcopum esse anrichid.
32
stipraecursorem
elfiseu W elsones
147 Tonsurae vart genera.
53 Tosa Monasirisum.
150 Fribonianus impius.
o2. 63 Friburas.
152 Frisaxitttet st abbr M.
Fuirisce.

## Folio  -  — 1691257834:0263
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000263.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
oa
E
itaie vis eles Eibnr uot

## Folio  -  — 1691257834:0264
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000264.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
onine

## Folio  -  — 1691257834:0265
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000265.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 10 lines, status machine
 1B  BB  M A B LB B BB  P CBH SLBBB
En
ERIED WILHELM LEIBNIZ BIBI
NIEDERSÄCHSISCHE LANDESBIBLIO
12 +3+ A+5
6
L92.0 22 2.2.2.3
2. 11259. 1
25
ee

## Folio  -  — 1691257834:0266
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000266.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
-
pranns

## Folio  -  — 1691257834:0267
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000267.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 12 lines, status machine
ite toeiti d oti
      t  t
E
brsart mutrcaierone oldlie
2
13
A
5
18+9 2.0 2.4 2.2. 
Mla10.
 2.5
E

## Folio  -  — 1691257834:0268
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000268.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
.
dunoe
1
3
IIsI
MI
111

## Folio  -  — 1691257834:0269
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000269.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
3(. G. G. 92.
iI
ivet
de
Mlodossicisiscie
londeshibliotte
RaMEs
eunoraercetont

## Folio  -  — 1691257834:0270
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000270.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
i
  te e   e  et       e A t et   e   e     t            e  ei e e  ete 
suntieleniern

## Folio  -  — 1691257834:0271
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1691257834/jpgs/default/00000271.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
oldaste
cirsatoreo
Rerum Alamap
eibn
Maro.