# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/1759053384
# Title: Renati Des-Cartes Tractatus De Homine, Et De Formatione Foetus (shelfmarks Leibn. Marg. 178, Stück 4; Leibn. Marg. 178)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=1759053384
# Lines: 19,154 recognised on 329 of 329 pages, mean confidence 0.89
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 1759053384:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 10 lines, status machine
s
ei
e
M sisil
I1
i
s  
DERSÄCHSISCHE LANDESBIBLIOTHE
atur: Loitn. Nar9. 178, Stick 4,
GOTIFRIED WILHELM LEIBNIZ BIBLIOTHEK

## Folio  -  — 1759053384:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 14 lines, status machine
CitH Clara.
analoemettnupu nnol soee
son leibnirenr a
demenciaL
1. 77
SC
d est coit  70
Terver tiatephceu
b+HC
est  lati
tenme
londosdibliothet
HOMMOBEI
Niodorscichsische

## Folio  -  — 1759053384:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
  
Er
EDERSÄCHSISCHE LANDESBIBLIOTHEK
eeeeea
ratur: Leibn. Mlar9. 178, Stiick 4,
e

## Folio  -  — 1759053384:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 10 lines, status machine
11
M
Me s
it
ii
TTFRIED WILHELM LEIBNIZ BIBLIOT
DERSÄCHSISCHE LANDESBIBLIOTHE
tur. Leibon. Mar9. 178, S1
14,
eeeeeeeee

## Folio  -  — 1759053384:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
11
AIEDERSÄCHSISCHE LANDESBIBLIOTHEK
Signatur: Leibn. Mar9. 178, StiCk 4, [

## Folio  -  — 1759053384:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
ssttist
Msuil
Mttttitstt I
il
TFRIED WILHELM LEIBNIZ BIBI
EDERSÄCHSISCHE LANDESBIBLIOTHEK
tur: Leibn. Mar9. 178, Sti

## Folio  -  — 1759053384:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
e8
MM
M
dne
7Ma
SIe.
Pai.
eju8
aliu
LaB.
re-
101d.
Mes;
loto
RENATI DESCARTES
E T
DF
Duorum prior Notis perpetuis
VTCI.
A FBKC
ullultratur.
n g ma
gr
A
a
5
A M SZ E L O D A M I.
APUd D ANTEEEM R LSEVTRIOM.
2C
d
DC L ZZVTI. BK
Cum Privilesio S. Caesarea Majestatis.

## Folio  -  — 1759053384:0008
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
Summa Privilegii Cxelarei.
S. Cas. Majestatis Privilesio caurum est, ne quis Bibliopolarum. Typoeraphorum, ec. Opera Phi-
Josophica Renati Cartesti, intra fines S. R. Imperii, ditionumque S. C. Majestatis haereditariarum
in ulla forma interre aut pro parte; edat. venundet aut quolibet modo distrahat, praeter Danielem
Cevirium Amstelodamensem; idque intra decennium proximum; sub comminatione paenae quinque
Marearum auri. Vsi latius in ipso Privilesio die 29 Novembris 1675. Vienna dato, vidore est.
2.
3.

## Folio  -  — 1759053384:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
aPhiia
riarum
vielem
ingue
YILOBRADTII
L
Salutem.
auemtandem hic proferimus jam
diu desideratum maximi Viri Rena-
ti Des-Cartes Tractatum de TIO-
demine, e Gallico recens in Latinam
ig
ris, ex editione Parisiensi descriptis, a nobis orna-
tum; utpote quae pasim ab omnibus hac in Scien-
tia versatis probantur, Cs procenuinis at que me-
lioribus habentur. Addidimus etiam Ludorici
de la Foroe Medicina Doctoris in hunc
Tractatum Notas perperuas, itidem Latine
redditas; ea (que non ad calcem continue omnes,
ut in Callica Editione factum, adjecimus: Sed
sinculas suis locis inservimus at que interposuimus.
ut tanto macis tuae commoditati consuleremus.
Cunque hurc Tractatui in ista editione adjunctus
sit ejusdem Auctoris alter de l’ormatione l’a
tus, sive Corporis Flumani, omniumque
ejus Lunctionum Delcripeio, nec non prolixa
a 2
D. Clam

## Folio  -  — 1759053384:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 17 lines, status machine
D. Claudii Clerselerii cujus curae, hunc Tracta-
tum tam perfectum in lucem prodire, acceptum
eser
haec etiam ne aliqua in parte tibi deessemus. Lati-
nitate donari curarimus, ac simul hoc in volu-
mine offerimus. Placuit quidem Dommo Cler sele-
rio Praefationem, quam D. Florentins Schuyl sua
Persioni praefixit. Gallice a filio suo conversam
ut sub suae Praefationis initium monet, his omnibus
subjuncere: At eam, cum C Latine conscripta,
Co jam dudum edita sit, non inconsultum duxi-
mus prorsus omittere, ne actum aceretur, mo-
lesque ac pretium hujus libri sine causa incresce-
ret. Vale. Lector, C5 nostris laboribus fave; ac
fruere.
CLAV.
60

## Folio  -  — 1759053384:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
M
lI
Bodo
bob
in
M
olbus
at
20
Ce-
a6
CLAVML CLERSELIEK
(V.
sacu Ldicioni pralsa, et In
duo 
Latinum convecla.
Imihi hic loci opus non esset Prxta
ione, tum uc cotimundoceltatum ta-
clam, quam parum ego ad hoc OpuS
conculerim, tum uc honorem iis de-
bicum seddam, qui in Figuris, _No-
tis, illiadjunctis, operam luam collocarunt; ca con-
tentus torem, quam Dominus Schuyl lux Renati
Des Carces Tractatus de Hlomine vertioni Latina
pramilIc. EKenim illa tam ampla, cam que clegans,
uc, praeterquam quod mihi tere nihil, quod di-
cam, reliquum fccerit, omnem ommino praecide-
sit spem ei palmam praeripiendi. Guocirca Ctlam,
ne cam eximio opere privarentur Leccores, ueque
omnibus ticret communis, opcram dedi, uc a filio
meo in Gallicumeransferretur, ex sub calcem huic
libro annecteretur: Nonquidem, uc, tanquam vi-
a
s

## Folio  -  — 1759053384:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T IO.
lequid, ac rejectaneum, locominus honorato col-
locaretur: Sed quia, cum praetisi non posset, ne
monctrum libri producerem, alium, quo poncretui,
locum non haberem: AC lanc, qui laborem cam
perlegendi subtertugere non voluerie, mecum len
centiam teret, lilocus ex merito fuissec altionandus,
cam omnino praecedere debuissc.
Verum hoc me minime reddic Collicicum: NVi-
inis enim aquus, atque humanus est Dominus
Schuyt, quam uc in eo aliquid culpandum, autre-
prehentione dignum inveniae: et, qui ejus Prata-
tionem legent, quo ca loco, atque ordine haben-
dalic, tacile perspicient. Si illi res tam benc in A-
rusis musculorum e cerebri excogitandis, quam
in Pratatione lua adornanda luccesislet, _ li COr-
rectius Apooraphum, quo in verlione lua uteretuI,
habuisset, hunc Tractatum Tolummodo ca, qua
conscriptus estlingua, cdidissem, ac ipliulmet ulus
tuistem fguris, qua procul dubiolonse cas, quae
hoc in libro unt imprella, anrecellune, si dunta-
xac sculptura, acque imprellio spectetur: scd quas
maximam parrem existimo prae aliis minus intelli-
ibilesesse, e textui intelligendominusidoneas.
Cum verocarum Auctor non lim, liberius lice
bic de iis meam expromere lencentiam, nequehioc
In CaulacriE, quominus e alii de iildem pollineju.
dicare: Duocirca cum rogo, uc exculatum me ha-
bcat:

## Folio  -  — 1759053384:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
0l.
C
.
di
ta
Ullo
AUS
CiC-
ata.
Dest
2A.
aaM
COr
ETUI,
Qud
UlIIS
quae
MIa-
quad
relli
25.
lice
II)1
C ha
beati
P R A F A T IO.
beat; Si, postquam iplipro ofticiolissimis, quibus
in lua Praetatione meornarit, atque oncrarit, lau-
dibus gratias cgerim, hoc locodicam, illum in hu-
jus Tractatus impressione nimium festinasse, et, (I
mihiper liceras id Cignificare placuisset, me iplum
rosacurum fuisse, ea superledere (reluri, meo qui-
dem arbitratu, aequum erac) quoad ulque illum
Tractatum hic Callico idiomate imprimi curallem,
exo scilicer, qui iplum habebam Autographum: ac
simul impedicurum fuisse, quo minus in plures, ut
jam contisit, incidisset crrores, quos ob mendo-
lum, quo ulus FuIE, Aporraphum ritare non pote.
rat; undeprocul dubio ejus liber multo emenda-
lior in lucem prodiisset.
Omnes hic notare ejus crrores animus non clt.
Ouibus exemplar ejus Latinum cum hoc Gallico
conterendi operam lumere non displicuerie, Facile
eos deprchendent. Dicam duntaxat, cum, dum
primam primae Periodi rocem corrigeie volui,
Practatus exordium nonnihil deformasse. Sanc li,
utinteser liber, e ab omni alio distinctus hic Pea-
ctatus consideretur, id, quod in iplo ejus exordio
Scriplit DominusDCs-Cartes, non commodum vi-
detur habere sentum: acque hoc idem Dominum
Schuyl seduxit, ac induxit, uc principium ejus im-
Mutaret. AC vero Siscirisset, Tractatum hunc non
nisi tragmentum esse ejus libri, cujus in Mechodo

## Folio  -  — 1759053384:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T IO.
lua Facit mentionem; e Autographi, quod asser
ro, quodque cuilibet id ridere cupienci extribebo.
ticulum esse Capuc Decimum Octarum, iltud cor-
rigere sibi praecarislet.
Acqueidem ilte Liberetiam non ita pridem, me
inlcio, publici juris est factus, sub hocticulo, Le
Monde de Monsieur Des-Carres, ou le Traitté de la Lu-
miere, hoc cA, Renati Des-Cartes Mundus, live
Practacus de Lumine; in quo imprimendo etiam
nimis est properatum: Ouippeliis, qui Bibliopo-
lae ejus copiam sccit, parum adhuc roluisset exlpe-
ctare, e luum publico interriendi, quo Aagraroce
Cacus est, Sudium cohibere, hac ipla ejus deliderio
latistecillem imprecsione, in qua illum limul cdere
mihui animus fuerat; ex quidem forma clegantiori.
houris concinmioribus, e contextu emendatiori:
quod aliquando heriporerit.
Incerim ueriusquestudium collaudo, ec quamris
uterque in quoldam laplus fuerit errores, ii procul
dubio exculationem merentur, quonam ex tam
bona caula ortum ducunt. Juin imo e cg0D0
mino Schurlerrandianlam prabui, et, ut verc ha-
bec in lua Praetatione, ex eorum numero tui, qui
illum, uc truic Operi claborando incumberet, (ol-
liciearunt: Cum enim mihi sionificatum fuisset.
cum aliquas Aguras Domini Des-Cartes habere
quarum ipsi copiam fecisser Dominus Pallor, ei Epi
Ite

## Folio  -  — 1759053384:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
et
LH
dere
OI
OII:
P R A F A TIO.
Rolam illam, quam ca de re ipse Dominus Pallore.
jusamicus ad me scriplerat, mili, ne dubitaret, hoc
mihituisse ligniticatum; cumque, ut me, illarum A-
sucarum, nec non aliarum, à le, prout mihri ctiam ic-
lacum fuerat, excogitatarum, parcicipem Laceret,
rogari, quo illis, (silatis accuratas reperissem) uri
pollem in mea, quam medirabar, impreltione, cu-
jusetiam cum pascicipem Facere haudquaquam ne-
ligerem. Pecitionem meam quam humanissime
excepit, ac etiam plus, quam petieram, concelt.
Nam, una cum Figuris luis, Tractatus Apogra
phum, quo in iis inveniendis tucrat ulus, ad me
milic. Nolui inmea Respontione non humanissi-
musrideri, ex quamris quoldam cum in ejus Figu
ns, cum in Exemplari, quod ad me milerat, dete
ctus deprchendissem, cum iplum ita feltinaturum
non putarem; ac ccontra me iplum praecedere per-
missurum crederem, atque ita juxta exemplar a me
editum lui Apographierrores corrigenditacultatem
habiturum, totus duncarat tui in laudibus ci jure
debitis concelebrandis, arque omnem fermonis co-
micatem, quam allueca Callis humanitas ex attabi-
litas suggerunt, adhibui: unde deceptus judicavie
illico, meluum opusplanc comprobare. Si credi-
dissem, cum primas hralcemeas liceras, aut primum
hoc mea hrumanicatis celtimonium in consilium,
quid ipsi Faciendum esset, adhibicurum fuisse, ipsi
TINCCTC.

## Folio  -  — 1759053384:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A TIO.
Cincere, proutmeus estmos, sententiam meam (I.
oniticassem, ac praecarillem, ne illi exisua quaedam
obrenissent molestia: Verum nihil corum, quae
moliebatur, nili cum jam nullus remedio eset lo-
cus, ipliusque libererpis exculus, cognori.
Nihilominustamennon pollum, quin cum lau-
dem, eique gratias agam pro opere libi altumto.
Quod lane permagnum est, ex maximam partem rI-
te claboratum, cujulque sphalmata ipla cum judi-
cio lunt commissa, nec ipli imputanda, cum non
ejus, sedritioli, quo ulus est, Apocraphi culpa ir-
seplerint: quod, ut recte in Latinum vertere
tur, eo majus ipsi exhribuit negotium, quo ad lo-
ca detectuola recte incelligenda plus dederit la-
bOTIS.
FEne quis existimet, Dominos de Cutlchoren
ex DelaForse, qui hujus libri fguras delincarunt,
Figuris Domini Schurl ulos tuisse ad luas invenien-
das, illiustantum corrigendo; nec non utcuiqueli
bidebitus conserreturhonos: Testis mihierit Domi-
nuS Chapelam, me, cum cum in iplius adibus con
venirem, uc ab ipso Librum Domini Schuyl, mitii ab
Auctore donomislum, acciperem, una mecum co-
dem tempore omnes huujus Tractatus Eouras, ab
unoquoqueiltorum Dominorum delincatas, actu-
lisse, illa (que ei data opera monstrare voluisse, uc in
Polterum hujus veritatis locuples mihu teltis esle
Posset

## Folio  -  — 1759053384:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
a II.
etC
DMI
il
oet
P R A F A T IO.
posset tantae probitatis rir, quantae ab omnibus tra-
becur Dominus Chapclain.
Vraucem hujus narrationis, aut, siplacet, histo.
rixtilum prolequar, camque nunc ab iploulque in-
itio repetam, quoniam temper mihui animus tuerat
hunc Tractatum aliquando dirulgandi, cumque
Collicitus essem, ubinam aliquem reperirem, qui
laborem fouras, qua deticiebane, excogitandi vel-
leclulcipere, cum uisproprio marte inveniendis pa-
remmenontore, latis mihi conscius eslem: DOmi-
niLudoricus e Daniel Elleririi, anno 1657, conti-
nuo POs primi Licerarum DOmini DCS-C aFTCS VO-
luminis imprestionem, nocum mihri reddiderunt
Dominum Huiberes, cumque in iltis Fiouris exco-
itandis occupatum fuisse, quin etiam omnes jam
delincasse, significarunt: FF, ut melius scire pol-
let, num, quodablolverat, recte, an lecusfactum
ellet, limulque dubia quaedam expedire, qua, quia
ejusmanuscriptum hinc inde defectuolum videba-
cur, reltabane, rogarunt, ut adcum mitterem ac
curarum Aposraphum ex Archetrpo, quem apud
me esse audirerant. Occalionem hanc, tanquam
calicus oblaram, linc mora arripui; e postquam
literis luis Adem mihri dederat Dominus ITuiberes,
quod me luarum Figurarum faceret participem,
quando caspro ririli lua parte ad umbilicum perdu-
risser, ad cum mili hujus Tractatus Apocraptium,
que

## Folio  -  — 1759053384:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T IO.
quodscetiam accepisse, certiorem mereddidic: AF
poltmodum nec de co, nec de eus Figuris, nec
de ilto Apoorapho quippiam relciri, qualem
cunque etiam curam de diligentiam adhibuerim:
Quodlanemalemehabuic; ridebatur enim ex com
meicio, quodcum eo mihituit, quantumris exi
ruo, vrir honeltus atque ingeniolus: Ouocirca
etiam non nili intirmiori, qua, uc mihui selatum,
ucebatur, ralecudini omnem culpam cribuere pol-
Tum.
Amissahac occalione aliam qualiri: ac quoniam
cunc temporis nullum, quem ilti operi parem exi-
Rimabam, praeter Dominum Regiumnoveram; dt
quiame occalionem reperisse gaudebam, quatesta-
cum tacere pollem, quanti illum emper peae mul-
eis altimaverim, ac ccamnumcum, a ejus merita
Faciam; ad cum mense Aprili anni 1659 literas dedi.
quibus, postquam leniter conqueltus fuissem de
verbis injuriolis, quibus quidam ex ejusamicisme
insectatus Fucrat, qualicrimims eslem reus, quod
qualdam Epistolas, a Domino Des-Cartes ad cum
olim perleriptas, publici juris feceram; ac cum co-
miter monuistem, male ab co esetactum, quod
PoltDomini Des-Carces obicum in altora lux Phy
lices editione luppresserat laudes, quibus in pri-
ma iplum decoraverat; quibus, inquam, literisro
rabam, uc Figuris, qua in Tractatu de Hlominede
(10

## Folio  -  — 1759053384:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
At
ec
CM.
im.
OM
Cxt
IICa
t au19
ol
lal
ent
Ca
beu
a
i8
SSAC
HO
Eu
C0
uOC
Ph
dit
151B.
ede
side
P R A F A Y IO.
siderabantur, excogitandis operam dare rellet; tum
quod examen, ad quod duos Fractacus, Guos et
transmitterem, redigere deberet, viam ei Sernere
pollet ad vericatem, quam tanto sudio inveltisat,
detegendam; ac splendentes ei taces accendere, ad
penicius in Ilominis cogmtionem, in qua nimia
poni opera non poterat, penetrandum: tum quod
hac ratione revirilceret, ac nota redderetur vetus
amestia, quae et olim cum DominoDCs. Cartes in.
tercesserat, qua que post ejus obitum cum ejus le-
quacibus continuanda fuerat: atque ipse hoc pa-
eto le cum iis conciliaret, corum que gratiam recu-
peraret: Sed se excularit, metuens, ne; si illis ma-
num admoreret, sulpicio oriretur, horum, quos
nunquam ridisse allerit, Tractatuum aliquem jam
olim per iplius manus pestranlrisle; Ouamris, ut
verum Fateas, credibile non (, duos (criptores ad-
eoi fuis cositationibus conrenisse, ut unius inte
a PaSInX alterius integrIS PaSINIS IH EOEUM COH-
sruane, ab (que communicatione Cogitationum i-
mus cum altero. Nihilominus, cum hoc impossi-
bile non lit, cumque mirabiliora tane, judicium
meum incerponere nolo: credtant Lectores quod
placuerit: ac iplorum ctiam perparvi interelt lcure,
quilnam magilter fuerit, an discipulus, Domminus
Des. Cartes, an Dominus RegiuS, _ uteT COruM,
inquibus conveniunt, primus lic inrentor, vel an
Ca

## Folio  -  — 1759053384:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
P
R A F A T IO.
ea limul ambo invenerint. Rccamen, ueid, quod
res est, dicam, Dominum Resium non inticiasitu-
rum opinor, sc olim Dominum Des-Cartes lapius
contuluisse luper quaestionibus Phrlicis a Medicis,
vel generatim Philolophicis, acque adco cum olim
spectasse, tanquam à quo discere posset. FE quam
vis id taceri nollet, latis id comprobant cum Domi-
ni DCS-Cartes ad cum data Epiltola, cumillae, quas
ad Dominum Des-Cartes iple olim scriplic, quarum
fida habeo Apocrapha ex Archetrpis delcripea,
quaeque iltis quastionibus lunt retertx. In animo
trabui eas in lecunda primi Epistolarum Domini
Des-Cartes Voluminiseditione, praeterito annota-
eta, imprimi curare ad contrrmandum per D. R c-
sii Epistolas, illas, quibus ad cas relpondit Domi-
nuS DCS-Carres, non esse commentitias, et de in-
dustria confictas, quemadmodum Domini Regii
amicus, cujus jam mentionem feci, perluadere vel
leridetur. Accum, ne quid praeter Domini Resii
consenlum tacerem, ca de sc ad iplum perscriplis-
lem, noluit permittere: Ouamvis ejus Epistola
adcoplena linchumanitatis, exiltimationis, ac ho-
noris, quodadcum, ejusque doctrinam spectat, et
tancam ostendant inter utrumque tuisse amicitiam,
tantum que commercium mutuum, ut conjectura
assequi non ralcam, quid Domino Regio esse pol-
(ic obctaculo, quo minus illarum dirulgationem
Per

## Folio  -  — 1759053384:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
10d
OlIM
TaM.
quau
cum
DEd
IMC
Ota
RC
Oml
CIM
legit
vel
ebE
dicie
pelt
U, l
pet
D R A F A T IO.
permittat. Forlitan ipse illas edet aliquando, quo-
niam jam liceras, quibus ad incas, mense Aprili adt
cum datas, relcriplit, imprimi conceltut. Si una
meas imprimi curasset, magnopere me libi devinxil-
set, e a labore de iishoc loco verba faciendi libe
rallet, quoniam hoc unum huic parasraphomare
rium suppedicarit.
Poltiltam Domini Regii repullam, aliam quae
lri viam, atque alio animum converti; cumque
lemper crediderim (ut maxime rero limile cM) DO-
minum Des-Cartes hunc Tractatum non conscri
plisse, ejus Figuras liceris explicando, quin cas laltem
pinsui Minerra quo que delincarere; quendam ex
meis Amicis Dominum Cuilonr, jurenem pereru-
dicum, qnem discendi scudium tunc temporis ad
percorinandum Cimulabat, rogari, ut dum per Bcl
sium iter taceret, anguireret, num quilpiam Illas
haberet Aiguras, vel laltem Collicitaret ubique, qui
maxime ingenio ralerent, e huicPhilosophix maxi-
meaddicti essent, ut iis operam navarent. Parit ip(i
Forcuna, ut Loranii Dominum de Cutschoren of-
tenderet, cum quo pluries sermonem conculit, ex
coque audirit, Dominum Stuzcillum coperduce.
reconari. Extemplo me ejusfecit certiorem, cum-
que Dominum de Cutlchoren, nonnoveram, mi-
hiillum cam viris coloribus depinxit, ac tantis do-
cibusinstructum, uc co aptiorem inrenirinon pose
Cic-

## Folio  -  — 1759053384:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F H F LV.
crediderim, utpore qui e magnus Anatomicus, ac
Timul eximius lic Mathematicus, quique perfecte
incelligat omnia scripta Domini Des-Cartes, cum
Quo etiam Eapenumero converlatus fuerat; et qui
praetercapraeditus crat genio illo Mechanico, qua-
lemhaec Philolophia requinie. Perquam cito inter
nos conrenit, nempe ur c90 iph hujus Practatus
Apooraphum cranlmicterem, ac ille operam daret
Figuris, calque, simulac aliquam absolrisser, mihri
rCMIELCrCE. Actamen, perinde ac li tides, quam ip(I
dederam Tractatum iltum miccendi, ejus deside-
rium restinxisset, annus ferc claplus crat, antequam
de eo quicquam audirem, ac scirem, quo pacto
Tractatum ci transmitrerem. Etcum omnismete-
re spes delerere inciperet, Dominus de Nonan-
court, NobilisFlander, quem paxnuper inter Cal-
0s acque Ilispanosfacta, ac solemnis Rcoina in-
troitus huc actraxerat, me ejus nomincinvilit cum
liceris commendatitiis, quibus inter alia mihuiligni-
Acabat, lic90 adhucin propolito ipsi Apooraphum,
Quodolim obculcram, Practatus DominiDCs-C ar-
tes de Hlomine, concredendi perstabam, libi majo-
rem, quam unquam, esse facultatem ex volunta
tem operandi.
Eo aucem tempore mirandum quid mihi obre
nic. Iam cum Dominus de Nonancourt ades meas
intrabat, in menla adhuc crant litera Domini Dela
FOrgC

## Folio  -  — 1759053384:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
dC
llC
aluo
aret
niti
side
UaM
acto
ete
DaH.
bal
eIA-
CUI
181I
II
CdI-
Majo
Unta
DOVO
Med.
on
OrgC,
P R A F A TIO.
Foroe, quem cunc cemporis nondum noveram;
at qui post lionis non contemmendis le coono-
scendum dedit, ut ex lequentibus palam Aet; quas
liceras modo acceperam, ac rix perleseram, quibul-
que luam lponte opcram oftercbat excooicandis Fi-
ouris, quas in secundi Epistolarum nottri Auctoris
Voluminis Peaetarione huic deesse Tractatui dixe-
ram, si mihi adhuc aliquo opus forct, nec ad id
praestandum quilpiam se aptior jam obculisset, de cui
Adem meam obstrinrissem. Non incontultum du-
si Nobili huic lingularem acque insolicum hunc
erentum notum reddere, ut cum co consilium in
irem, quid mihi faciendum esset hoc in calu, ubi
quadantenus de honore Domini de Gurlchoren
dgebatur, ex ut in cum conjicereposlem, liguid cul-
px in deliberatione commissum Foret, ilquehoc ex-
culare necesse haberet apud amicum luum, cui da-
tam fidem trangere nolebam, quemque, li operam
recens oblatam acceptabam, durius id accepturum
mecuebam. Ab altera etiam parte grariter doluil
sem, linon acceptallem, cum tam humaniter ofter-
retur, e quidem a noltra nationis viro, cujus pro-
tessio coonitioni ad opus, cui le ofterebat, requili-
ex selpondebat, quemque etiam viribus id perfi-
ciendi ralere ex ejus scribendi ratione colligebam.
Non diu neque multum deliberarimus, contultum
que duximus, ucuterque opcraretur altero inscio;
TUI

## Folio  -  — 1759053384:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
PR A F A Y 1O.
cum quia li sionificaretur, id cosremistiores atque
negligentioresreddere pollet, ncutro operam luan
ponere volente in re, cqua Tolus laudemnon ob.
tineret: cum quia fieri poslet, uc privaremur aliqua
luce, quamis, cujus opem reculassemus, aHerre po-
cuiset.
Ilis ita inter nos constituris, eo iplomomento
in manus Domini de Nonancoure Apooraphum
Fractatus Domini Des-Carces de Ilominecradidi,
quod paracum cgo jam diu alserraveram, ec ille
Domino de Gurlchoren transmilit, quodque no-
bistandem peperit coresias illas, ingeniolalque A-
uxas, qua ab iplo profecta in hrujus operis corpo-
re reperiuntur. Aliud etiam Apooraphum delcribi
curari, quod ad Dominum De la Forsc mili. Non
Opusest, uc ejus laudes hicdepradicem, cum maxi
mahujus libri pars eas latis loquatur, e ejus Figurx
ac doctistima in hunc Tractatum Notx ejus inge-
Aium atque cruditionem luculentius demonttrant,
quam quicquid cgodeiis in medium postem pio-
terre. Nunquam in aliquo cantam diligentiam.
quam in co reperi: Intra annum ad meremilie d
luas Figuras, et luas Notas, acque insuper Tracta-
cum de Mente tlumana lacis amplum, in quocon-
seltu acque in ordinem redesir, quicquid de ca jam
multis in locis dixit Dominus Des-C artes, & lem
per ejus principuis inharendo, de suo addidic, quic
qu

## Folio  -  — 1759053384:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
in
iCh.
IaXI
lta
19C
Lalibu
20.
bLLL9.
ceb
acta
4)aM
KM
lam
P R A F A TIO.
quid eum, si luum insticurum ad umbilicum perdu-
risset, dicturum adhuc fuissejudicarit. Opus estu-
num ex elegancioribus, qua unquam viderim, id
que ejus Notis subjunoere constitueram: AEcum,
ut ad perfectionem deduceretur, aliquem adhiuc li-
malaborem requirebat, consultiustore putari, il-
ludin aliud cempus relerrare, quam huujus impict
lionem longius differre: Praeterquam quod separa-
to rolumine cdi, vel praecipua operis, cui junge-
tuI, pars eAle MCTCAFUF. LEa UE, lI MaGHE DOmI
ni de Curlchoren occupationes iplum non impe-
diissent, omnem, qux ad id, quod promilerat, bre-
viablolvendum requirebatur, curam adhibere, jam
ante duos fere annos in publicum emictihic Tracta-
cus poruisset. Scd exspectandum crat, donccinte-
ore clucidarerat, quod alias rix intelligi poruisset:
nec ulla luadebat ratio quicquam moliri, priusquam
quodtam bene inceperat, absolvisset.
Antequam autem ulterius progrediar, ac iplam
rem particularim agorediar, hic exponam oportct,
Dominos illos tantum mihi cribuisse, uc prorlum
meis curis commilerint pro arbitrio ordinare atque
disponere Fiouras, quas mihri in manus tradiderant;
quin etiam non improbarunt leviusculas qualdam
oblerrationes, quas, cum mihui primum castrant-
milissene, illis communicari, sccundum quas et-
Ia ROMHUNGUAM NOM INCONSFUUM PUTATUNE CaS
COTrI

## Folio  -  — 1759053384:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T IO.
corrigere. Inde, quod adillos actinet, dicere at-
que allerere licet, nequaquam xore laturos; sed
ccontra se iis maxim opere derinctos existimatuios.
qui indicare rolent defectus in iis luperttites, ac li.
mulrationem illos corrigendi docere. Duin etiam
E quilpiam magis ingenio praedicus operam allu-
mere rellet excooiandi meliores, e ad tertum in-
celligendum aptiores, mecas, i communicare vo-
lucrir, in altera cditione adhibiturum polliccor: Nc-
que metuat libi inde invidiam iltorum Domino-
tum excicacum iri: non enim tam fuit le oltentandi
cupido, quam discendi ctudium, quod ad operam
huic operi dandam eos impulit: adeo uc nihil ora-
tiusiis accidere possit, quam si sibi sui indicentur
errores, ac limul etiam illos emendandi ria mon-
ArCtUI.
VErero nunc adiplas accedam Figuras, hunc in
iis serrari ordinem. Ouonam maxima pars Figu-
rarum, quas duo hi Domini, quilque leparatim,
delincarerant, conreniebat, vel dilcrimen, quod
nillis occurrebat, non erat essentiale, neque poli
cum, nili in externa corporis fioura dilpolitione,
inutile esse putari, unum idemque bis videndum
exhribere, ac contentus tuimaximam partem utifi
ouris Domini de Cutschoren, qua meliuscrant de-
lincata, quam alia: Scd, quod eas spectat, in quibus
nocabilis occurrebat disferentia, sux que peculiari
DuS

## Folio  -  — 1759053384:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
a1
CII.
CIaM
aIII.
IM.
YO.
Ve
1O.
aM
31a
ACUI
~IM
1811
iFI
Ede
ul
bus
P R A F A T IO.
busulibus inserrire possene, quales lunt Figurx mu-
sculorum, ex cerebri, utralque extribui: FF, uE intCr-
noscipollene, Figuris Domini de Curschoren lire
ram C appingere curari, ex literam. F Figuris DO-
mini de la Forge; et quancum ad eas, quibus harum
licerarum neutra addita conlpicitur, ca utriquo
communes lunt.
Nocabo hic duntaxat, melicum, quem prima A-
surx dederant, parum immutasle, ec quod illi ab an-
ceriore parte conlpiciendum reprasentarerant, à la-
tere ridendum exhibuisle, uc melius incelligatur,
quod habet Dominus DCs- Cartes, nempe polt par-
ticulas, qua ad cerebrum tendunt, nullas esle Fortio-
res neque riridiores, quam, qux ad rala generationt
dicata porriguntur, quoniam via, qua eo ducit,
omnium est rectislima; quod clarius, uc mihi qui.
dem viderur, hac tigura dilpolitione, quam ulta
alia conspicitur.
Ouandoquidem membrorum mocus maximi
momentiactio est, quam Auctor habuit describen-
dam acque explicandam, nihil mihu praetermitten.
dum eorum existimari, qua, ut facilius incelliga-
tur, queune inserrire: cumque quilibet horum
Dominorum de eo peculiares habuerit ideas: Guin
etiam in (chedula quadtam, quam alius in ionem
conjecisset, tam est parra, lacera atque defor-
mata, cg0 invenerim rudem adum DFaLIONCM,
Quam

## Folio  -  — 1759053384:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A TIO.
quam olim inartificiose delincarerat Dominus Des-
Cartes, quando periculum faciebat excogicandif-
suram, qua relpondere, ac lusticienter exprimere
pollet id, quod in animo habebat; necestarium duri
Cas, Quas quilque adinrenit, apponere: ut, guoniam
inter se differunt omnes, quod per unam compre-
hendinequit, per aliam forlican intelligatur. Nul-
lam tamen Figuram ad motum Ponicum repraelen-
candum appolui, quoniam illum, quando alios bc-
ne incelleximus, tam facile imaginari postumus, uc
luperracancum fuisset, nec rilum alia de caula esse
tactum, quam uc in majorem molem liber excie
Cceret, ejulque precium per numerum AGUTarUI
adaUgCTCEUI.
Sedejus loconon inutile Forlan crit notis pereru-
dicis Domini de la Forge hic adjungere obserratio
nes aliquas, occasionehioura musculorum Domini
de Cutlchoren a metactas, qua difticultatibus qui-
buldam clucidandis inservient, qua intextu, qui ad
modum cAt breris, e multa paucis comprchendie.
Occurrere postentlegenti.
Elarum prima cA, quod, uc recte percipiatur V al-
vularum usus, sciendum siC, carum licum natura-
lem elle, quod line lemiaperta, quemadmodum re.
praelentantur in parra Agura pa5. 35. hoc est, quod
tranlicum concedant spiritibus, tam a cerebro in
mulculum delcendencibus, quam exuno mulculo,
UE IM

## Folio  -  — 1759053384:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
lecta
IIdi
et
Cn.
De
d, U
r este
Cl
U
erI
atio
AII
GuI.
2d
rat
nIO
U
at
UIF 1I
P R A F A T IO.
ut in alcerum cranseane, rurlum ascendentibus. A).
tera est, conliltenciam corporis uniulcujulque ralvu-
la esse, quod sic parum rigidum, a consequenter F-
lateriorum naturam habeat, ac sponce lua ad pristi-
num statum redeat, cum ab eo dimorumtuerit, ee
caula, quae ipsum depreslu, auc elerarit, agere cellave-
sIC. Tertia; cum ralrula corpus licrigidum, requiri
inspiritibusrim, solico majorem, ad iplum depri-
mendum, atqueeticiendum, ut liberiorem hoc mo-
dotransitum prabeat lpiritibus, cccrebro in muscu-
lum venientibus; vel ad iplum clerandum atque efi-
ciendum, ut riam occludat (piritibus ex uno in alium
musculum transeuntibus. Duarta; quando spirieus
latis habent virium ad deprimendam aut clerandam
ralrulam, si viresucrimque sint aquales, hoc eAt, (I
spiritus, eodem temporis momento cccrebro in am-
bos musculos Ancasonictas descendentes, aequales
habeant vires; cum illi, qui, uc ex uno in alium mu.
sculum cranseane, rurtus ascendune, valvulam ele-
vane, libique viam praecludune. Juia, quamvis vis
spirituum aCcendencium duncaxat aqualissir viribus
descendentium, proue lupponitur, illi camen majo-
rem habene antam valrulam clerandi, quam hicamr
deprimendi, atque adeo le erisie, tranlicumquespi-
ricibus obstruie, qui tunc remporis ex unoin alium.
musculum miorare nequcunt; unde fc, uc ambomu-
lculi distendaneur, ac motus producatur Lonicus.

## Folio  -  — 1759053384:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
P R A F A T I O.
Duinta; Valrulam, quando est elerata, veluri est val
rulas inmagna Fisura pag. 35, aliquem adhuclpiri
ribus relinquere debere eransicum, ad Auendum ee
delcendendum cccrebroin mulculum, quod ad ejus
Ancagonistam distendendum etiam inservic: Guia,
postquam eodelcenderune; rursus per ductum con-
luetum alcendune, atque in alium cranseunt. Sexta:
Valrula e rostellum sire lingulam esse debere lon-
siusculam, uc, quando cleratur, canalem prorlus
queat obstruere, e spiritibus ex musculo in cerebrum
alcendere conantibus omni exparce transitum occlu-
derc. Septima; In motu Fonico ambos mulculos
Ancagoniltasnon esse adeo tenlosaur inflatos, quam
eorum quilibet esse porest, quando pars, in qua ter-
minatur versus cum cst adducta: Ouia nexus atque
communicatio, quae intereos est, nonpermittie, uE
unus insletur, nilisimul e alter producatur; acque
adeoambo musculi, simul nequeune ita ese intati,
quam quidem separarim. Olcima denique est; In am-
bobus limul mulculisnon majorem utplurimum esse
spiricuum copiam, quam qualis requiritur, ad unum
duncaxat musculum in cantum distendendum, in
quantum distendi porelt, aut parum amplius. Ouam
obrem quando lonse majorreperitur corum copia.
atque ambo musculi Ancagonicta plus solito eodem
cempore intlati fuerunt, tunc quoniam valorum.
quibus continentur, cunicas solito magis distendune,

## Folio  -  — 1759053384:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
12
dIII.
letvo
lesuo
Guldus
COn.
Xtd;
TOn.
Orus
rum
LClII
ulo
UaM
Ter-
Ique
E, UI
Ique
Aatt,
IaM
num
23 I1
Ddem
s
P R A F A T I O.
sibi iphi porosaperiune, atque transItus, per quos
eradere pollune, atque ita icti musculi in pristinum
luum atque naturalem redeune Cacum: Fc limulac
incum redierunt, spiritus tunc temporis magnam
invenientes tacilicatem ex uno in alium cranscundi,
dendi vias; Led luis inclusI ralIs remaMeNE, uE ordi-
pariis suis inserviant usibus.
Non me tusit halce meas oblerrationes non Fore
necessarias complurimis, cam qui his derebusne can
tum quidem coonolcunt ac c00, quam qui me in-
sruere possent. Sed quoniam liber etiam in manus
poterit incidere quamplurium aliorum, qui restum
accurate examinandi operam sibi dare nolene, qui
que illum prima occurrente difficultate repudiare
possent, nolui caspraetermittere, ut me omnibus ac-
commodarem.
Fioura pas. 45, in cujus interiore parte appicta cst
licera D, est Apooraphum rudisiltius adumbrationis
Domini DesCartes, cujus lupra mentionem teci,
quam tam exacte, quam porui, expresli. Autoora
phummilii asserro, ut iis, qui illud videndi cupidi
lune, possem ostendere; ac illi ricillim judicare, num
latis bene in Aucoorapho delcribendorem gesserim:
Opus enim fuit aliquarenus ejus cogitationem Con
jicere, iltam delincationem cextui conterendo, tam
pinsui quippeMinerra est delignaca. Femihima-
XIFTUML

## Folio  -  — 1759053384:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A TIO.
ximum tacellirit negotium, quod Dominus Des
Cartes in Tractatu luo non nili de duobus cujulque
valrula plicis loquitur, cum tamen tres in ilta lux Fi-
ura delincatione repraelentasse rideatur. Sed tan-
demrem propius considerans, a in cogitationem,
quam, cum rudem iltam adumbrationem delinca-
bat, habere poterat, penetrans, existimari, id, quod
in principio certiam esse plicam pucareram, nihil
esse aliud, quam antulam live parrum uncum, qui
duncaxat Fulcimento eA spiritibus c cerebro descen-
dentibus, ad plicam, cui est annexus, deprimendam,
acque hac ratione liberiorem aperiendam viam lpi-
ritibus ex uno in alium musculum migrandi: Sinc
quo parro unco cccrebro delcendentibus (piritibus
vix latis an la praebere pollet valrula eo in litu, quem
ipII cribuerat Dominus Des.Cartes, ad le deprimen-
dam lircincurrandam, atque facilicatem hoc pacto
ilti unius musculicum altero communicationi atte-
rendam. In quo reperio Dominis de Curlchoven
e Dela Forse rem telicius lucceslisse, quam ip(i DO-
MinODCS Cartes, ac dispolitionem, quam valrula
ejulque duabus plicis cribuerunt, cextui magis esse
congruentem, corumque ratrula actionem arque
ulum incellectu taciliorem.
Dominus de la Forse prae Domino de Cutlcho-
ventuit audacior: Fc, uc rori mundo celtatum tace.
rec, senon esse mancipium opinionum DominiDes
Cartes.

## Folio  -  — 1759053384:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
di
rem
inet
Juc
niti
qul
(Cen
dair
isp
dIHC
ADUIS
UC
DeH
acto
afte.
OVet
1
6 esse
atGu
itac
iI
attes
P R A F A TIO.
Cartes: e, si aliquando iis lublcribie, id tacere Pola
ratione,  non auctoritate adductum; nullushic du-
bitarit ab Auctoris sententia discedere, ac propriam
luam in ejus locum substituere: cam proponendo,
non urmeliorem; sed ut examinetur, ac ipsc exjudi-
cio, quod decatieret, addiscat, quo loco (it haben-
da. EFquiaejus sententia linc dubio ralde ingenio-
seest excogitata, ac ipsc cam in luis Noris contirmat
maenis ac ralidis rationibus (quamris in COpartCS
incerpretis non duntarat cserit) nolui, prolibertate
mihii ab eo concessa, illam exejus Notis expungere,
neei tructum lui laboris criperem, neque Lectorem
prirarem roluptare judicandi, utrius, nempe Au-
ctoris, an ipsius, porior lusententia.
Forum, quae in Figura lua, quae habetur P25. 46,
immutarii, primum elt, quod communicationis ca-
nales, ac. conlequenter valrulas inter duos mulcu-
lorum Ancagonictarum cendines collocet, contra
quam Dominus Des-Cartes canales aliter dilponat,
de valrulas in nerris in inoreltu cujusque mulculi
constituat. Alterum rero, quodpucet, nervos le in
mulculosexonerare, e spiritus, dum in musculosin-
Cunduntur, se inter Aibras dispergere mulculorum,
quospromentura, a proportione inorcllionIs auE
coreltionis distendune, aut relaxant; C um Dominus
Des-Cartes contra Racuat, nerros luas fibras, autia-
mosiniplos musculos dispergere, ex pro raria Marum

## Folio  -  — 1759053384:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T I O.
tibrarum Ccu ramorum dispolitione, quando disten-
duntur auc relarantur, musculos distendere aut re-
laxare, rariolque producere effectus. Nolo Lecto
cum animos praoccupare, exponendo hic, quidmi
hi hac dererideatur. Nonionarus eAt Dominus DC
la Forse, quid ad illum olim scriplerim, e quas in-
cer nostrac de re jucundas habuimus disputationes,
de qua laepemirabilia proculit, ut oppolitiones meas
Colveret. EA enim ipsi hoc lingulare; quod quo
plures disticultates proponuntur, eo amplior ci
aperitur campusingenium luum, cuinihil cadium
aftert, oltendendi, atque exercendi.
Fnimrero quoniam interest, ut recte percipia-
tur, qua sic Auctorismens circa intertionem Abra
rum nerrorum in musculos, corumque motum,
cum in eo conliltat praecipua Corporis humaniMa-
china actio, non inutile Forlican cric, illum clare
concipiendum exhibere explanatione alicujus Agu-
ea parciculati.
Ex omnibus aurem, qua hocinlibro lune, Rou-
ris nullam reperio apciorem ad intelligendum, qua
AaI Ca de rC (IEMeNS DOmINI DCS-C artCS, quam
gua explicando palpebrarum morui intervie; Ec
cum, quod de eo habet Arriculo 23, admodum
brere, ex latis incellectu sit difficile ab(que Agura,
quemadmodum quilibet porest experiri, (i ab lque
gus inspectione textum legendi opcram libi lume
TCVO

## Folio  -  — 1759053384:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
1
a5 IN.
DAES,
d
OI et
IpId
I
clate
Egu
Fgu
quae
luIMe.
rCYO.
D R AE F A T IO.
re rolet; paucis hic expediam, quid Factum (IL, uE
figura texeui ac commodaretur, ciqueforma, ac dil-
politio, quam nunc habet, daretur.
Ouoniam musculus T palpebrae luperiori tan
tum apcriendae, e musculus V aliernarim utrique
simul aperienda a claudenda inserrie; _ Cum DO-
minus DeS-Cartes dicat, nerrum len cubulum PR
luosramos in duos musculos T a V, e nerrum seu
mbulum g5 luosnon nili in musculum V porrioe-
se; _ corum ramos R eS, cum codem tere modo
inmusculo V inserantur, ibi camen duos contrarios
habere effectus ob diverlam luorum ramorum (eu A-
brarum dispolitionem: Ilinc colligo, quoniam ner-
rus P R ramos porrigat in musculum T et in mulcu-
lum V; e mulculus T non nisi luperiori palpebra
aperiendae inserriat; collico inquam, ramoslive A-
brAS FAMIOTUI HeENI PR, qua in musculo V inle-
runtur, ita in illo mulculo disposiras esse debere, uE
polline ambabus palpebris aperiendis inserrire, id.
quecum in finem, ut carum actio inmusculoV con-
reniat cum aliarum ejus fibrarum, quae in musculo
Linteruntur, accionibus, non nili palpebrx lupe-
riori aperienda inserrientibus: Pe consequenter f-
brae ramorum nerri g5 ica in musculo V dispolur
esse debent, uc, quando agune, utramque palpebram
claudere queant: Ouare luppono, ramosnerri PR,
quiin mulculo V inseruntur, tibras luas dispergere in
supe-

## Folio  -  — 1759053384:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A TIO.
superiorem palpebram, nec non in inferiorem, d
illas terminari, ex utrimque annecti palpebrarum
Oris, quemadmodum in figura repraelentatae conspi-
ciuntur: Contra quam rami nerri q5 tibras luasde
custane, _utrimque juxta iltius mulculi longitudi-
nem lunepolui, e uerique oculi cantho annectun-
cur. Onde ek, quodrami R, quando spiricibusim
plentur, distendantur, e distendendo trahane, apc-
riantque ambas, quibus annectuntur, palpebras: FE
eodem rempore, spiritibus etiam in mulculum I, Per
aliosin eo dilperlos ejuldem nerri PR ramos ingre
dientibus, musculus Tetiam distendatur, e cadem
opera conferat ad superiorem palpebram aperien
dam. Econtra quando rami S spiricibus impleneur,
quoniam oculi canchum, cui annectuntur, ad le tra-
herenequeune, quia immobilis est, eorum renter
intlatur, a dum utrimque eodem tempore inAacur,
ipli conticiume, ut palpebra ad se inricem accedant,
e claudantur. Fc ue hoc incelligatur, ac etiam melius
tat, concipiendum elt, inter nervorum PR et 95
ramos esse communicationis canales valvulis instru-
ctos, qua solitum, quem in musculis Antagoniltis
habene, effectum producunt, ut hi rami libi mutuo
alii aliis suppedicare queane lacis mulcam Epirituum
copiam, ad eos lufficienter distendendos, nec alii a
liorum impediane effectum. Adhaec autem conci-
piendum, incernerri P Rramos, quorum alii inmu-
(culum

## Folio  -  — 1759053384:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
ad ea
cudi.
NUn.
ape-
diL
i Per
Vere
IC1.
reuIs
eTra
enter
Ul
anC
etiUS
X qu
AruI.
alii
IM
l
P R A F A F IO.
sculum P, alii vero in musculum V porriguneur, esse
quidem communicationem: ac illam lemper eleli-
beram, cum in finem, ucrami, qui in mulculum I
porriguntur, per communicationem, quam cum
aliis, in musculo V disperlis, habene, pollincetiam
nerri 95 rammis, in eodem musculo V dilperlis, (pi-
ritus luppeditare, e vicillum ab is recipere, quan-
docst opus: ACetiam ux hac ratione usculus intu-
melcat, ex decumeleat cum ramis R, in musculo V
disperlis, nec noceat, led porius tareat eAectui ra-
morum nerri g5. Flis ita expolitis mihi ridetur,
quemadmodum dixi) non difficile intellectu esle,
quaenam IE Domini Des Cartesmens circa mulcu
lorum motum, ac fibrarum liveramorum nervorum
intertionem in cujusque mulculicorpus, hocquela-
tis dilucide explicare, qua ratione haec actio sire hic
mocustac, quae praecipuatoriushujus Machinae fun-
ctio elt.
Eadem ratio, qua me impulie, uc hoc in eractatu
exhiberem differentes musculorum figuras, quas
quisque horum Dominorum delincaverat, etiam
caulaet, ob quam cas, quas de cerebro excogitave-
rane, extribuerim: quia, posttiouras, explicando
musculorum motui inferrientes, nulla majoris mo-
mentilune, quam lia: Guin etiam diciporest, has
maxime esse necellarias, quoniam cerebrum praeci
pua noltrx Mlachina pars est, nec non origo, ac prin.
CIPIUM

## Folio  -  — 1759053384:0038
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T IO.
cipium omnium ejus motuum; qui non nili ex iplius
praescripro tiune, ee juxta spirituum distributio-
neM, QUa II CO PCTASITUI.
Atque hoc in loco Dominus Dela Forge praeci
puc ingenii lui magnicudinem atque rim monstra
vic, in doctissimis, quas adtornarit, Nocis, qua ejul-
modi sunt, ut nulla occurrant ditticultates, quas
non expediir, nulli Ccrupuli, quos non exemit, nulla
oblcuritates, quas non illustrarit. Adcout feredi-
cerc queam, ejus Commentarium pertectum este
Textum, qui omnia exponit, exnihil lupponit, qui
nihil praetermittt, ex qui continet lolutiones o
mnium difticillimarum qualtionum, quas Auctor
Colummodo propoluit, ex alio tempore libi expli-
Candas relerravic.
Pota cerebri aeconomia ibi est delcripta metho-
docam ingeniola, atque tam incelligibili, uc nihil
Cccam tacile incellectu, atque explicatu, quam la-
Orrinchus omnium diverlarum viarum, quaslpiri-
cus in corellue ventriculis cercbri sequuntur, ut in-
redianturinnervos, e musculos, a producanto-
mnes diverlos motus, ad quos a natura incitamur
Occalione actionis objectorum externorum in len-
lus. Ouod Animalium dilciplinam spectat, ca ibi
ita explicatur, uc in illis admittere necesse non sIt
ullam Animam, qua cositat, qua coonolcit, auc
ratiocinatur; nec ullum aliud rita, aut motusprin
CApIUM,

## Folio  -  — 1759053384:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
dulto
UIO.
Prac
ntra
rejul
Qqua
hulla
redi-
N esse
C, C
1C5 O
Uctor
expli
letho.
CM
unla-
Ut IN-
CantO-
LaMUI
inlen
ea ib
nOn (it
CII, aUb
CipiuM,
P R A F A T 1O.
cipium, quam languinem ex spiritus, calore cordis
agicatos; nec illa aliter conliderare, quam ut Auto
mata vel Machinas, tanto magis artiticiolas quam
qua ita rocantur, quanto eorum Auctor intinicum
in modum Capientia ex porentia antecellie omnem
ingeniolissimorum arciticum industriam, atque ta-
culcatem. Appeticus nota, quas ablona mulieris
gravidae imaginatio aliquando intantis, quem ute-
rogestat, corpori imprimie, ibi lunt delcriptx, ac-
que explicata cam dilucide, uc, proutnos instrut,
cellemus eas amplius admirari. Vno verbo, nihileo-
rum, quae humani corporis machina explicanda
queune intervire, omilit. Fc cum aliquando vide
bimus illa, qua eciam de Mence live Anima huma-
na conscriplit, dicere poterimus, illum maximam
partem ablolvisse eorum, qua Dominus DCS- C aF
tes libi propoluerat, e in primo hujus libri para
sraphopromitere ridetur.
Duanquam Dominus Dela Forgehouram deli-
neaerat, qua repralentetur, quomodo Machina,
quam Dominus Des-Cartes delcribit, cib0s, in oris
tundo concentos, degluriat; non consultum duxi,
illam exhribere: sed pucari, ticuram, quam relpira-
tioni explicandae adtibet, lutticere: quoniam illa,
quam cum in tinem excogitaverat, non pauciora
maginationi supplendarelinquebat, quam altera.
Venihil eorum, qua instruendo L cctori queant
inser.

## Folio  -  — 1759053384:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
P R A F A T IO.
inferrire praetermittam, hic dicam, non mirum vi-
deri debere, li tigura rebus, prout in Natura exiltune,
Cimiles non sinc, quoniam propolicum non fuicli-
brum lacere Anatomicum, qui exacte extribeat,
Quo modo humani corporis partes sint consticura.
ex conrenientiam auc proportionem, quam inter le
habent: led Tolummodo carum opc explicare id,
quod Dominus Des-Cartes luo in libro tradie, in
quo lapissime non loquitur, nili de rebus, qua sub
lenlus non cadunt, e quas senlibiles reddere opor-
cuit, ut magis incelligibiles herent: Acnihil facilius
Cl, quam eas ad nacuralem consticutionem redige
re, et quales existunt concipere, poltquam cas hOc
modo aliter, quam lunt, considerarerimus.
Tubulifigura litera NVnotatae, Pag. 12T, Qui cdia-
metro opponuntur radiis c glandula provenienti
bus, debuerant esse planc recti, ad recipiendam, pro-
Ut Oportet, spirituum actionem, hus radiis repra-
Sentatam: Quapropter unulquilque hoc inlua tigu-
la COrrigat.
In figura p. 224 decst H, quae appingenda est lupe-
his duo riori parci poltremi duecus, qui dextram verlus re
praeleneatur ad Aexum, quem, uejunsantur, faciunt
nerri oprici: Nec olandulatam crecta, quam cst, esse
debet; led parumper antrorlum inclinata, ad cum fe-
remodum, qualis est glandula hourx p. 153, Cui ctiam
decst II, qua eodem, quo altera, loco estcollocanda.
NOca, I1-
TETAMI N
bus locis
esse appi
ctam, in
hac im-
prectione

## Folio  -  — 1759053384:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
CUI
cex le
d
lige
hoc
Edia
CHII
prO
Pra
tgU
upe.
IS IC
LCIUMI
, ello
mte
eaM
anda.
P R A F A F IO.
Vrraria in cercbro lemita recte repralententur,
d ut ob oculos ponatur, ex unaquaque spiricus in
omnes posse deduci nerros acque inusculos, in
quosdam camen tacilius, quam in alios, necesse tuil-
set, omnes lemitas repraelentatas le inricem decul
sasse, uctic in tisura pag. 160. hocquemelius olten-
disset, spiritus ex quolibet loco ad quemlibet pro-
oredi: Duemadmodum in pomariis, in quibus ar-
bores ex ordine vel contule consicae lunt, ex uno-
quoq; ambulacro ad omnia alia progredilicet, quo
exemplo perquam eleganter utitur in luis NotisDO-
minus De la Forge, ut rem rudi hac comparatione
conceptureddat Faciliorem: Sedlionum, cui Egurx
lune insculpea ictam non potuit pati subcilitatem:
Sutticiet isitur, Lectorem hic ejus esse admonitum,
dimaginatio reliquum lupplebit, utpore cui etiam
plura adhuc erune praestanda; EF, (i aliquando in a-
liquatiguramotus, qui reprasentari nequie, est sup-
plendus, etiam Lectoris imasinationi committipo-
telt, ut lincas qualdam trantrerlas imaginetur, qua;
ab(que periculo omnia corrumpendi, sculpi non
potuere. Actamen, Ciomnia, qua in pluribus fgu-
ris lunt repealentata, conjungere, ac in unam lolam
conterre voluerimus, tere, quicquid desiderari po-
telt, reperiemus. Sic dua ultima cerebri Agurae
pa8. 179 8 181 cridentius, quam reliqua, ob oculos
ponune tibrarum sublidentiam exrelarationem, via
eI

## Folio  -  — 1759053384:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A TIO.
rum decullationem, conjunctionem, divitionem,
dexum a luperiori parte verlus balin, recticudinem,
ex curraturam, nuncpropius, nunc longius a ven-
criculis: uc e quod omnes tibra cercbrum non c-
srediantur, nec in tilamenta protrahantur: et qua
ratione objectorum actio ad ventriculos cerebrius
quenegucatperrenire, et sic dereliquis.
Non niliduo, ad Lectorem de omnibus instruen-
dum, dicenda mihi superlunt. Primum cst, quod,
s in quibusdam sgurisnorx Arichmetica, e in aliis
licera conspiciantur, qua ibi convenire non viden-
tur, cum hocneccorum numero, nec cas delionandi
modo relpondeat, id factum non (ic, nilI uctextuI
lua conterraretur intcoritas, neque mens Auctoris
immutaretur, cextum houris accommodando, cum
houras textui accommodare magis rationi conten-
cancum lic. Acque hoc iplum indicio est, Autorem
figuras, quoniam eas per literas d pernotas Arich
meticas delionat, prae oculis luis hrabuisse, quando
deiisillum in modum loquebatur; e credibilc est.
eas in cujuldam manibus essc, qui idignorat, aut qui
Forlan inde luerum libi conquirere consticuit.
Alterum, cujus Lectorem admonere oportet, elt,
quod Auctoris Textustoruserat continuus, ablque
ulla Capicum, aut Articulorum distinctione: AIta
mennihuil contra ejus consilium facturum me puta-
vi, illum distinsuerem, uefect; quoniam iple jam
Tra

## Folio  -  — 1759053384:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
naliis
exTuI
AorIs
alen
Oren
ile
UI qu
cet, elti
ab lque
AIa
epuld
ole jate
Lra
PR A F A TIO.
Tractatum posteriorem, cui ticulus est De Forma-
tioneFatus, eo modo in partes e articulos distin-
uereinceperat: aequehioc mihicositationem lus
rellit id, quod iplcinchoarerat, ablolvendi: AC pOH-
quam fecissem, nihil nociturum existimari, silimi-
lemin modum quoque priorem Fractatum distin-
ruerem; nequeidmihui ritio vertipolle, quoniam il-
li, qui factum meum improbabune, illum continua-
ia serie ab (que ulla interruptione porerunt perlese
re, _ aliis legendi labor lerabitur cum interpolita
quiete, quam menti suppeditat hujus generis distin-
ctio, tum tacilitate, quam adtert, in memoriam re-
rocandi, et reperiendi ea, quibus opushabemus.
Nonmihi difficile fuit, urcgo quidem arbitror,
Lectori luper omnibus, qua HanC CONCerHUHE iMI-
pressionem, capitibus latistacere: cum autem nullo
praejudicio laborare potuerit, quo impediretur, cur
minus iIS, qua dixi, crederet, Colismeis verbis A-
dem habicum iri mihi perluadco: AClinunc aliquid
rationibus erincere agorediar, MagnOPCTC VerCOF,
uc le tam docilem praebeat, de in contrarium perlua-
luS, auc aliis rationibuS pPaOCCUPAEUS, eas percI-
Perc POIIE.
Nori quosdam, qui olimnesabant, quicquid Do-
minus Des-Cartes scriplit, eo quodnon ratiocine
cur, ut Aristoceles, aliaq; habeat principia: NNunc vero
cum ridcant quamplurimos doctosca amplecti, vel
CuI

## Folio  -  — 1759053384:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T I O.
Cum ipsi, polquam ea accuracius exainarerint, in-
Cipiantca judicare, si non vera, lalcem magis vero(I
milia, magisque intelligibilia, quam quae antea ilti
Philolopho actribuebant; contendune, uc nihilhdei,
quam Aristocelipromilere, derogent, lire recte live
male, iplum dicere quicquid hodie approbant, ac in
illo Auctore invenm id, quodnecipli, necullus a
lius unquam antehac oblerrarerat. Dicam iltis ri
ris scriberchicnolo, nequeeosacculare, quod D0-
ino Des-Cartes id lurripiant, quo Ariscocelem lo-
cupletane: Optandum enim foret, iltum omnibus
CAC aMIIUM: EF, Cum CEaEUAEUI, OIHCM ONINO
in hoc Auctore rationem eseinclulam, multo latius
Foret, quando aliquid, quod a vero non abhorrcat,
semet bona fide agnorerimus, omnes ingenii nei-
rosintendere ad id in coreperiendum, ciqueperlua-
dendum, se hoc dixisse; quam, uc taciunt quam-
plurimi, et centum, quas nunquam cogitarie, ateri-
buere absurditates; ex libiimaginari, tanto pluslau-
dis inde se mereri, quanto plus laboris insum serint
ad cum in luas partes trahendum, calque aliqua ve-
rilimilicudine vestiendas. Sed quid: omnes adco
propriasamamus opiniones, uc, tatuo ilti Corinchia-
colimiles, in rectam riam reducixoreteramus.
Mc quod actinet, non corediendo terminose
reoulas recta rationis, e consequenternihilhic pro.
Terendo aliud, quam quod ipse Aristoreles dicere
P

## Folio  -  — 1759053384:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
1I.
elive
oc 
 d
lao t
de
2O
II
laTIUS
predt,
II RCI
exlua
uaM-
aCEPI-
2s la-
AletinE
Ua Ve-
5 adeo
UId.
nOSe
dicere
DC
D R A F A T 1O.
potuislet; nec non uc restioiis Domini schurlne
quaquam insiltam, cum vidcam Dominum Des-
Cartes libi propolitum habuisse describere primo
Corpus seorlim, deinde Animam etiam scortim, ac
tandem oltendere, quomodo dux hae naturx jun-
ctx, ac que unitx esse debeant, ut ipschabet (ub hu-
jus Libriinitium: Constitui hic probare, tanguam
quid ejus insticuto praevium, Ilominis Corpusat.
que Animam vere esse duas res, sive duas lubscantias
realicer distinctas, atque adeo illum non absquera-
tione unam quam que separatim considerase, ut (IC
Lectori laborem, quam jam inlum (Ic, atque etiam-
num inlumet in cam prolixa Praetatione perlegenda,
compensem. Ec poltquam adhibueroomnia, qua
rectaratio mihilugserere poterie, argumenta, utar
D. Augustini auctoritate, qui cap. 10, lib. 10. de Pri-
nitate, Domino Des. Cartes suppeditasse videturo.
mnem materiam luorum ratiociniorum cuca Ca,
qua Animam nostram spectant; aequehioc forlan
quamplurimos masis redder dispolitos ad auscul-
tandum id, quod vera dictat ratio, quando cam ex
Oretanti viri audient loquentem.
Nullus ibicinfcias, nos nonposse de rebusjudi- 1
care, nili opc idcarum, sive notionum, quae in no-
bislunt: neque etiam recce judicare polle, nist illa
idea sire nociones sine perspicux atque distincta:
adeout, quodcunque etiam de rebus Faclamus ju-
diciur

## Folio  -  — 1759053384:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T IO.
dicium, idomne in Tolis, quas de illis habemus, per-
ceptionibus Cundatum (Ic, relque nobis direrlae non
apparcant, quam ob conceptuum, qui in nobis lunt,
diverlicatem: Sic ex. or. dicimus Aammam non esse
lionum, nec lionum esse motum, nec morum elle
tiruram, quia omnialixc nobis lub diverlisnorio-
nibus repeaelentantur: Padem de caula, quoniam
notio lubstantia alia cst, quam norio Accidentis vet
Modi, differentiam consticuimus inter Accidens et
SubPTancIaM.
Cumisitur verum Cic, nosnon posse, neque debe-
re ex praelcripro rationis de rebus judicare, quam
congruencerideis claris atque distinetis, quas deillis
habemus; videamus, quanam lit idea aue nOTIO,
quamhrabemus lubstanEX.
Substantia, generaliter spectara, estres, cui imme-
diace, tanquam lubjecto, inest, ex per quam existit
aliqua proprietas, qualitas, aut accributum, cujus
realem in nobis habemus idcam: Docet enim lu-
mennaturale, Nihili nullum icale esse posle ALEII
butum: Si itaque coonolcimusreale aliquod actri
bucum exiltens, per hoc derenimus in coonitionem
substantia, cui inelt. Reguehacunica cleria, qua
cognolcere queamus, lubstantiam aliquam actuexi
lere; nec non cujulmodi ea lic: Nam quatenus
subltantia ek, hoc elt, quatenus ea roce denotatur
res, qua per se, ec ab (que alterius lustentaculo subli
SIF

## Folio  -  — 1759053384:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
des
O
s vi
Me
LOUD
MIaL
TIS VO
ens_
acit
S
CIIIS
OTO,
nine
existie
Cujus
IMI
AIEII
atTrI
DHCM
aTEHUS
OTaTIII
dilor
ItI
P
R A F A T IO.
sic, menet noltix nequaquam se ipsa nocam redde.
re posset.
Dux cum ita lint, docetnosratio, ut de alicujus
substancia Psentia e Existentia judicemus, nos id
praeltare non posle, quam ope actributorum, pro-
prietatum, rel qualitatum, quarum in nobis hrabe-
musideas, qualque ad illam substantiam pertincie
concipimus. Si igitur actributa lintlimilia, judica
reoportet substantias ctiam, quibus insunt, ejuldem
esle natuEX: _ li lint diverla, substantias quoque
illas direrlas esse; Pc quamris limiles lint, li non lunt
eadem, illas plures esse substantias judicandum est.
Acmajori de caula judicare debemus plures esse, dt
diverlas substantias, quando actributa, qua ad iplas
pertinere animadrertimus, plane diverla lunt en-
hil inter se commune hrabent.
Fx. Er. In me ideam habeo cujusdam Figurx, ac
praeterca (cio attributum hoc, cujus in me cAt idca,
existere, e conlequenter cuidam lubjecto inesle,
quoniam Nihili nullum essercale porest attributum:
Acque inde colligo, esse quandamrem lire substan-
eiam tiouratam actueristentem.
Similicer in me habeo mocus localis ideam, ac
praeterea animadrerto, ideam iltam, quam inmelra-
beo, idcam elle realem, e non tantum imagina
riam, hoc est, scio illam mihri repraelentare attribu-
cum, quod ad aliquam substantiam percinet, at-

## Folio  -  — 1759053384:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T IO.
que indecolligo, esse rem motam actu existentem.
Aclcoonolcere relim, num illa Res Agurata ca
dem, velnon eadem lic cum RC mota: EE poliro
candem nonesse, si cognolcere relim, num sic ejus-
dem aur differentis Naturx: Minima, quam in RC
mocareperio, circumstantia, qua non occurrit In
Retigurata, ex qua ejus conlociationem non pati-
tur, lutticit, ut judicem, d concludam, unam non
esse alceram, ac duas elleres diverlas.
Ex. Or. Nulla res magis lunt limiles, quam dux
TUCTa aqua: AE QuaVIS perCipIaI IM UINa OMHES
Caldem qualitates, proprietates, lire attributa, quas
in altera oblerro; ex eo lolo, quod cas in duobus di-
verlis locis percipiam, colligo unam alteram non
esle: Aclimiliter ex co, quodres figurata mihi ap-
paret in alio loco, quammota, colligo duas elle res
diverlaS.
Verum lipraeterhac coonoscere volo, num dux
illa res, quas diverlas esse scio, euldem aur diverta
TIHE NatUIX, rei AgUraCa naturam adt CXAICM rCVO-
Co, CE inquiro, num motus (IECapax, nCCNC: FF, Quia
concipio, morum conloclariposse fgura, et fgu-
ram mocui; adeo uc cadem res, qua moretur, etiam
Pollicese Agurata, ex quae ligurata clt, etiam postir
moreri, colligo sccundum notiones, quashrabco, cas
in natura esse limiles, aur caldem.
Similicer ex eo, quod lac licliquidum, album, dul-
CC∞

## Folio  -  — 1759053384:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
em.
ded
InRe
LLCIII
Pati.
ROI
aU
nNC
Qu
15di
nOI
IIap.
Idua
verla
reVO-
I, Guld
aFou
etiam
polit
Deo, edu
MI, dl
CC d
P R A F A T IO.
ce_ OdOratUI, _CCONEra, marmOr LICduruM, II-
orum, insipidum, nec ultum spiret odorem, quod
unum poslu craporare, aliud vero conteri, colligo
lac natura esse valde difterentis a natura marmoris:
nec tamen concludere aulim, quod natura planc
difterane; quoniam ambo in aliquo convenice vi-
deam; nempe IM CO, Cx. gI. Quod quemadmodum
lac eltorave, sic etiam marmor; e quemadmodum
lac est album, lic etiam marmor album cssc polT,
e denique quod unum de alterum necellario linE
longa, laca e profunda: atque hoc ostendie, illa
non ommino in natura elle diverla.
Quod li incer actribuca, quorum notiones live
ideas inmehrabeo, et qua ad aliquas substantias ne-
cellario pertincre scio, quoniam realia e vera lunt,
talia reperiantur, in quibus nulla oblerretur attini.
tas, nulla limilitudo; verum aliqua contrarictas, ne-
celsario concludere debeo, substantias, qua illo-
rum lune subjecta, e in quibus inlunt, non tantum
diverlas, sed criam differentis ese naFUIX: AEque
hoc est, quod in actributis oblcrro, qua ad ANI
mam, es in iis, quae ad Corpus pertinent, qua calta
sunt, uc duo substantiarum genera aonolcere de
Deamus; unum quod rocari porest sprrituale, quod
omnium actuum Intellectualium, quorum in nobis
habemus ideas, immediatum cst lubjectum: e al-
rerum corporale, quod subjectum eAt omnium
actuum

## Folio  -  — 1759053384:0050
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T IO.
actuum Corporeorum, hoc est, omnium corum, qui
excentionem includune aut supponunt.
Acque hraec duo substantiarum genera ita inter se
differune, ut nullum libi commune habeant actribu-
tum; nec conreniunt, niliquacenus substantiae sunt,
hocest, quatenus Entia lunt, quae perle, et ab lque
ullo alterius sustentaculo sublictune, qua que ipla lus-
centacula lunc quorundtam actuum, qui illis cair-
quam luis inlune subjectis.
Actus illi Incellectnales lune, velle, incellioere, co-
nolcere, dubitare, aftirmare, negare, ratiocinari, sen-
cire, imasinari, amare, cupere, paenitere, aliique
quamplurimi, qui omnes Cogitationem, tanquam
generale, quod illos omnes comprehendie, accribu-
cum includune.
Actus rero Corporeilune, esse longum, latum, pro-
fundum, dirisibile, mobile, fguracum, rude, poli-
cum, liguidum, durum, magnum, parrum, solidum,
grare, rarum, densum, es plures alii, qui omnes Ex-
censionem includune, canquam accributum generale,
Quodillos OIneSCOnCINCE.
An vero dubicari porest, substantiam, cuiomnes
isti actus, sire accribuca intellectualia conveniunt
Jux quilibet ad Animam perrinere propria lcit ex
perientia) e cui non concipimus aliguod corum,
qua ad subsanciam corpoream pertinent, posle con
venire, non esse substanciam a corpore leu substantia
COF.

## Folio  -  — 1759053384:0051
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
se
tribu.
laat
la let
edII
C, CD.
li, len
IIque
Uam
libu-
3)
Doli-
perale,
enIuMI
lCCOH.
OCtanei
CO)
D R A F A T IO.
corporea distinctam: An unquam lionum certius.
quam illud habuimus diltinctionis realis duarumre-
rum: ex quamnam lequi debebimusregulam, (ihaec
tallere potest:
Omnes putane latis recte cognolcere, quid genera-
eim sic subltancia spiritualis, a quid substantia cor-
porea, ex videntur laris clare concipere, unam dit.
terentis esse natura ab altera: At limulac ab iplis pe
cimus, ur iltam generalem, quam habent, nocio-
nem particularim applicene, videntur adeometucie,
neerrent, ee anima lux honoris gradum, qui cine-
quaquam competie, atcribuant, uc maxima pais ha-
litene, e lua dubitatione oltendant, le nunquam iecte
coonorisle, nequeconcepisse, quid sic substantia spi.
ritualis, neque in quo proprie es praecile consiltat
substantia corporea Fssentia.
ACli conliderare volene, corpus e mentem, ma-
ceriam e cogitationem, substantium extentam ex
substantiam cogicantem ira inter le differre, ucnC u-
num quidem actributorum, quae unihrarum substan-
ciarum conveniunt, alceri conrenrequeat, tacileils
erit cognolcere, quid illae linc, de limuleriam perlxi-
cere; illas nacura esse plane differentis: atque adéo
Animam FTominis realiter a C’orpore esse distinctam.
Si haec non lutticit probatio, non difficile cst al-
ceram adjungere, quae non minus conrincie, e cul,
quid regeri queac, non video: Puca, de naturamodi
Cht

## Folio  -  — 1759053384:0052
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A. F A T IO.
esse, ut, quamris tacile sine eo substantiam concipere
queamus, nihilominus tamen reciproce non possi-
musclare concipere modum, uc codem temporenon
concipiamus substantiam, a qua dependet, dt cujus
elt modus. Sic ex. or. Facile quidem poltum conci.
Pere substantiam corpoream ab(que moru: AErecI
proceclare concipere non pollum morum, ut codem
cemporenon concipiam lubltantiam corpoream, cui
inhraeret. Similiter quidem postum conciperemen-
tem ablque rolendi actione; At non poltum conci
pererolicionem line mence, a qua dependet. Verum
iditur est, talem esse inter modum de lubstantiam, à
quadependet, nexum; uc sola modi coonitio eodem
tempore nobis notam reddac lubstantiam, cujus est
odus, e illius substantiae naturam.
Certum aurem est, cum, qui ordine rule philolo-
phari, ee cui perlualum est de omnibus dubitare,
donec aliquidrepererit, de cujus existentia dubitare
nequeat, non possedubitare, num exiltat, dum dubi-
tac: Sedliconsideremus, rem, qua hoc modoratio-
cinatur, ex quae, cum non pollit de se ipla dubicare,
nihilominus adhuc de omnibus aliis dubitat, non esse
id, Quod nostrum Corpus rocamus; led id, quod nostram
Animam, Ure nostram Mentem vel Cocitationem appella-
mus; manifelte cognolcemus realem dictinctionem,
qua incer Animam e C orpus elt.
Nam quomam eo iplo tempore, quo an ullum
COrPUS

## Folio  -  — 1759053384:0053
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
Dere
poss
leron
Lcuju
COnCt
ICreCI.
eodem
COnCI.
erum
us est
OratO.
nostram
appella
iOneM
lUII
COrPI
P R A F A T IO.
corpus in mundolic, possumus dubitare, nihilomi-
nus tamen de Animx live mentis noltra Pxistentia
dubitare nequeamus (cum cercum lic, ex eo iplo,
quod dubitemus, necellario lequi mentem nostram
existere; Omnis enim modus, qualis est dubitatio, in
qua lumus, necestario subjectum, cui inest, lupponit,
nolque ad substantia, ad quam pertinet, cognitio-
nem deducie;) manifestum ekt, nos clare concipere
Animam, lirementem nostram, tanquam rem, live
uanquam substantiam existentem, quamris nullum
auC COrDuS, tan quam existens, COnCIPIAMUS, QuIM
etiam quamris negemus, aliquod in rerum natura
esse. Onde lequitur, notionem Mentis live Anima
Hominis nihilin se continere, quodullo modo ad
nocionem corporis pertinet; arque adeo Corpus ex
Amimam duas esse substantias realiter distinctas.
Ad haec, per substanciam spiricualem, aE PerCOF-
poream vel aliquid incelligimus, vel nihil; vel existi-
matnus cas a se differre, vel puramus caldem natura
ele.
Si dicamus, nosper eas nihil intelligere, nugamur.
Achi per unam e alceram rem quandam incellisa-
mus, explicetur, quidluc. Si dicamusetiam, illas na-
turaesse caldem, tori doctorum choro, imo a nobis
ipsis contradicimus. Cur enim dividimus substan-
tiam inspiritualem e corpoream, hillascaldem natu-
idesse aurumamus. Ouod sicredaus, illas differre, ict
1

## Folio  -  — 1759053384:0054
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000054.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T IO.
non ese quatenus substantia lune, quoniam ambas.
canquam substantias, concipius, ec in co ett, quoc
conremunt, e non difterunt: FRisitur, quatenge
Spirituales e corporex lunt. Atque hoc(I(IE, necesse
CA, ut substantia spiritualis in se quiddam habeat in-
separabile, quod luum esse spirituale constituat, e d
substantia corporca difterre taciar: uemadmodum
quoquenccesse elt, uc substantia corporea in se quid-
dam habeat inseparabile, quod luum esse constiruat
corporeum, dt a lubstantia differre faciat spirituali.
ACcogItemuS, Quantum volumus, procertoha
beo, vel quodnihil rationi conoruum dicemus, hoc
CA, quodnon nili verba fundemus, quorum nul-
lum concipiemussenlum, quorumque nullam cla-
ram distinctam que habebimus ideam; vel quod re
veniendum erit ad iltam distinctionem claram e
incellisibilem, e cujus notiones lunt tanquam in
nobis iplis imprella, ridelicet, substantiam spiricua
lem esle cam, qua actributum inseparabile, ex luam
elsentiam constiruens habeat Cocirationem; quemad-
modum ccontrario substantia corporea cAca, qua
actriburum essentiale habet Exrensionem; ut multo
cum judicio obterrarit, ex constituit Dominus Des-
CarTCS.
Nam arrribuas licet lubstanLIK COrPOTCK FOL aF-
cributa, ex proprietates, quotplacuerit, si nullam in
Ca luppOnaS exFeNLIOneI, nuMquam CaI POTeTIS
a9HO-

## Folio  -  — 1759053384:0055
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
adas
Mene
recelle
CaCI.
Il, et d
Quid.
XOha
d, hoc
mulio
USDes
CTOFal
allam iI
poteis
18NO
P R A F A T IO.
aonolcere nec concipere, esse posle corpoream: Scd
ipsiomnia deme, nihilque in ca praeter exrentionem
luppone, lufticiet, ut cam agnolcaS COrpOTCAI, dC
etiam ut rerera calis (II.
Similicer, si substantia spirituali cogitationem
demas, eodem temporismomento destruis omnem,
quam ejus habes, nocionem: Relinque illi cosita-
tionem, ac illam reliquis omnibus prira, illico agno-
Cces pro co, quod est, ejulque constitues csentiam.
Acidcirco, nostra anima, qua subjectum eAt, live
substantia, cui omnes noltra inlunt cogitationes
(dubicari enim nequit, nostras cogitationes aliquod,
cuiinsunt, subjectum habere) est spiricualis, quoniam
et conremi cositatio, nolque in ca nullam concipi-
mus extentionem; ex realiter distincta à Corpore, quod
accributum habet extensionem, ex cui cogitatio nC.
quaguam conrenii.
Denique quarcam hanc subjungo rationem,
quam toram ex duabus Domini DCs-Cartes ad Prin-
cipem Elizabecham Fpistolis excerpli, e quam
quia mihi admodum subcilis a ingeniola ridetui,
praetermitrerenOluII.
Duamquam omnes, qua nobis infunt, notiones
luam in anima, tamquam in suo lubjecto, sedem
habene, certum nihilominus est, nolque experien-
tia comperimus, Animam noltram OmHes nOn CON
cipere uno eodemque modo.
MHCS

## Folio  -  — 1759053384:0056
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A F TO.
Omnes aurem lx notiones reduci queune adtres
principales, ex primiciras, quae lunc quali Archery-
Da, ad quarum exemplar omnes alias; quas rerum
abemus, coonitiones tormamus: IIx luntnotio.
quam Anima habemus, nocio corporis, anotiou-
nionis, qua inter Animam e corpusintercedit.
Ouantum ad animam tolam, non aliam ejustra-
bemus, quam cositationis, notionem, qua com-
prehenduntur intellectus perceptiones, et volunta-
tis inclinationes.
Ouantum ad corpus particulatim, non aliam c.
jushrabemus, quam excentionis, norionem, cqua
seguuntur AIGUEX EEMOTUSMOTIOHCS.
AC denique quantum ad animam ex corpus (I-
mul, non aliam habemus, quam notionem carum
unionis, a qua dependet notio facultatis, qua pol-
lec anima, morendi corpus, et qua polletCOrpuS
agendi inanimam, luas senlationes e paltiones li-
ve affectus producendo.
Verum nocandum trium hrarum idcarum, lire
nocionum primicirarum generum quodlibetpecu-
liari quodam modo, et non per comparationem u
nius ad aliud coonolci: Ouod magnam in tribus
liis notionum generibus diverlicatem constiru,
nobilque oltendic, tria genera Entium, quorum hae
notiones unt repralentamina, multum etiam inter
Cc diffeere.
LCLLL

## Folio  -  — 1759053384:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
tes
vtla
JOto
EDV
ll.
181a
COM
AHIId-
aM C
equd
15 (1-
Carum
Orpus.
nes (I.
1, lire
pecu.
DeM V
Iribus
cumba
MII
P R A F A F YO.
Nam anima Cola, e quicquid ad cam pertinee,
non nili puro incellectu concipitur. Corpus solum,
e quicquid ab eo dependet, hoc est, extensio, Agura,
d mocus possune quidem etiam solo cognolci intel-
loctu: Accamen muleo melius incellectuimaginatio-
ne adjuto coonolcuntur. Ac deniqueres quae ad ani-
ma cum corpore unionem pertinene, quales lUNE
senlaciones, appecitus, ex palliones non nili obscure
coenoscuntur intellectu solo, ac etiam intellectu
imasinatione adjuro: Sed admodum clare per sen-
luS coonOlcunEuT.
Et quemadmodum incerres, qua pro objectis pro-
priis senluum habentur, talis est differentia, uc id
quod uno senlucoonosci porest, alio cognolci ne-
queat: ex. or. colores non nilivisu, et loni non nili
auditu cognolci pollune: Sic interistasnotiones pri-
miciras tanca etiam est differentia, ut quaelibet facul.
tatem, qua cognoscuntur, libi peculiarem habcat;
adeo ut necellario decipiamur, quando ad carum ali-
quam cognolcendam, urimurtacultare, e nocioni-
bus, qua ad iplam non pertinent; Fcenim, cum (InE
primicira, carum quaelibet non, niliper se iplam, in-
celligi porest.
Et quemadmodum frmissimum argumentum est
distinctionis inceora ex perfecta inter colorem e l0-
num, quia ridemus unum non posse percipi eodem
cnlu, quo alterum, ex nullam loni proprictatem co

## Folio  -  — 1759053384:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A Y I O.
lori, nullam que coloris propriecatem lonoconveni-
re: Sic, meo quidem arbitracu, argumentum eltu-
num excertistimis, quae adterri queunt, ad proban-
dam realem incer animam ex corpus diltinctionem,
quod comperiamus, animam non posse concipi per
Facultarem, qua Colaad corpus recte cognolcendum
aptaest, videlicet per imaginationem, nullamque
DTODTICEAEUI, QUX COFPOLICONVEMIUINE, animX aF
cribui posse (co, quo de corporeincelliguneur, sen lu)
neC reCIPFOSC nUIla CaTUM, QUA ANIMX COnVC
niune, corporitribui posle. Acque adeo AmmatIo.
minis realiter a Corpore est distincta.
Duod lirero, non obstantibus omnibus his pio-
bationibus atque argumentis, quibus, uc mihi vide-
tur, omnis, quirationi locum dare rult, homodebet
acquielcere; aliquis manus dare nihilominus nolue-
ric, ex adhuc viam cradendi, ac tam probatae veritati
contradicendi quaerere roluerit: Non nili unum
duncaxat dicendum habeo, quod, meo quidem ju-
dicio, tanti est momenti, uc illi planc os obstruere ra-
leat, ac co adligere, ur auctoritati se (ubmitat, quo-
niam ratio nihil apud iplum poruit.
Fumigitur, quisquis(IE, rocO: Num credat, Deum
elle, vel non credat: Non cam graricer de illo sentire
volo, uc poltremum relponsurum exiltimem. ACII
Ocum esse credie, eo inductus est vel Ade, vel ratione:
lic, quocunquemodolu, credere non porest Deum
este,

## Folio  -  — 1759053384:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
VenI-
eltu
DDM.
OneM.
ndum
Aque
enlu
CONIe.
dDIO-
vide
CrITai
unum
em ju.
ereVA
quo
Deum
seneire
1. ACA
DeUI
elter
P R A F A T IO.
elle, quin limul illum agnoscat lumme pertectum, dt
per conlequens omniporenrem, omnilcium, acer-
num, intinicum, e expercem omnium corum, qua
impertectionem aliquam, aut pertectionis limitatio
nem includunE.
Ouibus ita politis, vel fides, vel ratio illum docuit,
Deum non esse corporcum, quoniam corpusnecessa-
sio in se includic aliquam imperfectionem, cum mu
cationi obnoxium (ic, e in direrlas partes diridi pol-
sic, quodimpertectionem arguit.
AchDcusnon est corporeus, necesse eAt, ut alterius
Cirnatura, quam appeller, uc libet, licet: CgOrero
oltendam, cujus eriam natura cum concipiat, ut ne-
cellario Fareatur animam suam esse ejuldem cum DCo
naTUTa: FEcum illam nacuram, qua Deo conveniE,
quae que adeo natura corporex est oppolita, quoniam
Deus non elccorpus, omnes Philolophi, acque Theo.
ogihactenus spiritualem appellarerine; cum que ipla,
Deum esse Spiritum, nos doceat Ades, dicere postumus;
Deum esse Ens spirituale, Cummum acque infinitum
in luis perfectionibus.
Verum E Deus est Spiritualis, quemadmodum du
bicari nequie, quin limul auc fides, aut ratio abnese-
tur; verum eriam est, omnes pertectiones _ actribu-
ta, quxe ad iplum perrinere concipimus, esse debere
perfectiones atque attribura nacurae spirirualis et HOn
COrpOrCA.
LexTUH

## Folio  -  — 1759053384:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A F IO.
Certum autem est, s animum in id incendere, e
Oculosrarionis nostra aperire rolucrimus, nosnul
lo modo posse coonolcere, neque concipere, quid
ScDcus, neque ullam ejus habere idcam, qua ali-
Qua MenEiMocionem auc cogmitionem luppeduer.
quin citribuamus caldem pertectiones e accributa
qua ad animam pertinere lupra ostendi, et per qua
iplam a corpore realiter esse diltinctam demonstra-
vi; Ilac cancum cum differentia, ut ipse ca polsideat
independenter, e modo lummepertecto, qui non
admitie nili ex iltis actributis ca, in quibus aliquam
deprehendere poltumus pertectionem intinicam, ve)
qua ab aliqua imperfectione non lunt limitara. Sic
dicimus, Deum intelligere, velle, judicare, amare,
Odisse; breviter, omnes cogitationis exercere actio-
nes, Qua aliquam imperfectionem non denotant:
Nam ex. or. non dubitat, nEguCFaLIOCIMatuE, Quam-
vis unum alterum que ad mentem pertincane; acta
mennon ad mencem lumme pertectam, qualis est
Deus. Sed nullum corum accributorum, qux adt
Fssentiam corporis pertinere, vel ab ca dependere
dixi, ipsi ab (que blasphemia vel ignorantia cribui
Potest.
Acque adeo, quoniam eadem actributa, qua,
queadmodum oltendi, constiruunt naturam es
differentiam substantix spiritualis a COrPOrCA, DCO
ex anima conveniunt, lac elt demonstratio atque
COr

## Folio  -  — 1759053384:0061
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
1C, ee
Ua dit.
dediter,
TIDUId,
et qua
Onstra-
ollideat
quinon
liguaro
aM, Vel
Id. Sic
amare,
leactio.
NOTaHE:
Guaim.
U; atd
ualis est
Quae al
pendere
Ia FribuI
Ea, quiu
Ituram e
red, V
1O al
ed
P R A F A I L et
conrictio qua omnes rationis praecipites impetus,
e turbulentos motus compelcere debeat, et qua
nosimpolterum agnolcere e Fateri cogat, TTominis
Animam esse naturae spiritualis, es realiter a natura corpo-
ris distinctam.
Audiamus nunc D. Augustinum, qui lub finem 1
capitisnoni, e toro capite decimo libri decimi de
Trinitate hac eximia habet verba:
Cum menti praecipitur, ut seipsam coenoscat: Non, velut
absentem, se quaerat cernere; sed praesentem se curet discerne-
re; nec se, quasi non norit, coenoscat, sed ab eo, quo alterum
novit, dienoscat. Non ereo adjuneat aliud ad id, quod se-
ipsam cornoscit, cum audit, ut seipsam coenoscat. Certe enim
novit sibi dici, sibiscilicet, quae est, es vivit, e intellicit.
Sed est es cadaver, vivit es pecus: intellieit autem nec ca-
daver, nec pecus. Sic ereose esse,  vivere scit, quoniam
est, es vivit intellicentia.
Cum erco, verbieratia, mens aerem se putat, aerem intel-
ligere putat: se tamen intellicere scit: aerem autem se esse
nonscit, sed putat. Secernat quod se putat, cernat quod scit,
hoc et remaneat. Unde ne illi quidem dubitaverunt, qui
aliud at que aliud corpus esse mentem putaverunt.
Neque enim omnis mens aerem se esse existimat, sed alia
inem, aliae cerebrum, aliaque aliud corpus, et aliud aliae:
omnestamen se intellicere noverunt, es esse, es vivere: Sed
intellicere ad id, quodintellisunt, referunt; esse autem, e
vivere ad seipsas. Ft nulli est dubium, nec quemquam intel
licere

## Folio  -  — 1759053384:0062
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000062.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T IO.
licere, qui non vivat, nec quenquam vivere, qui non sit
Frso consequenter, e esse, es vivere id, quodintellisit, non
sicuti est cadaver, quod non vivit; nec sicuti vivit anima
quae non intellicit; sed proprio quodam, eodem que praestan-
tiore modo.
Ttem velle se sciunt, neque hoc posse quenquam, qui non
sit, es quinon vivit, pariter sciunt: Ttemque ipsam V0-
luntatem referunt ad aliquid, quod ea voluntate volunt.
Meminisse etiam sesciunt, simulque sciunt, quod nemo
meminisset, nisi esset, ac viveret: Sed ex ipsam memoriam
referimus ad aliquid, quod ea meminimus.
Duobus ieiturhorum trium, memoria e intellicentia,
multarum rerum notitia, ai que scientia continentur: volun-
eas autem adest, per quam fruamur eis, vel utamur. Frui-
murenim coenitis, in quibus voluntas, ipsis propier seipsa
delectata, conquiescit: urimur vero eis, quae ad illud referi-
mus, quo fruendum est. Nec est alia vita hominum vitio-
sa, at que culpabilis, quam maleutens, es male fruens. De
quare non est nunc disserendi locus.
Sed quum de natura mentis acitur, removeamus à con-
sideratione nostra omnes notitias, quae capiuntur extrinse-
cus per sensus corporis, es ea, quae posuimus omnes mentes de
seipsis nosse, cercasque esse, dilirentius attendamus. Verum
enim ceris sir vis vivendi, reminiscendi, intellicendi, volen-
di cocirandi, sciendi, judicandi, anienis, an cerebri, an san-
omnis, an atomorum, an praeter usitat a quaruor elementa
quintinescio cujus corporis, an ipsius carnis nostrae compases
NVE

## Folio  -  — 1759053384:0063
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000063.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
in sit
II
rastan.
ur noi
M VO.
nt.
Moriam
senia
volum-
Frui
Vitio
Virum
it, volen.
1, an sait
elemenit
compages
R A F AC +
vel temperamentum haec efficere valeat, dubitaverunt ho-
mines: ex alius hoc, alius aliud affirmare conatus est.
Vivere se tamen, e meminisse, ex intellicere, ex velle-
eecocitare, e scire, ee judicare quis dubitet: Quando-
quidemetiam, si dubitat, vivit; si dubitat, unde dubitet,
meminit; si dubitat, dubitare se intellieit: si dubitat, certus
esse vult; si dubitat, cocitat: si dubitat, seit se nescire; si du-
bitat, judicat non se remere consentire oporcere. Duisquis
ieitur aliunde dubitat, de his omnibus dubitare non debet,
quae si non essent, de ulla re dubitare non posset.
Haecomnia, qui vel corpus, vel composirionem, seutem-
perationem corporis esse mentem putant, un subjecto esse vo-
lunc videri, ut substantia sit aer, velienis, sive aliquod aliud
corpus, quod mentem putant: intellicentia vero ita insit
huic corpori, sicur qualicas ejus: ut illud subjectum sit, haec
in subjecto: Subjectum scilicet mens, quam corpus esse ar-
bitrantur; in subjecto autem intellicentia, sive quid aliud
eorum, quae certanobis esse commemoravimus.
fuxta opinantur etiam illi, qui mentem ipsam necant
esse corpus; sed comparinem, aut temperationem corporis.
Hocenim interest, quod illi mentem ipsam dicunt esse sub-
stanciam, in quo subjecto sit intellicentia: isti autem ipsam
mentem in subjecto esse dicunt, corpore scilicet, cujus composi-
tio, vel temperatio est. Unde consequenter etiam intellicen-
tiam quid aliud, quam in eodem subjecto corpore, existimant:
Dur omnes non advertunt, mentem nosse se etiam, cum
quaerit se. Nullo modo aurem recte dicitur sciri aliqua res,
dum

## Folio  -  — 1759053384:0064
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000064.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T IO
dum ejus ignoratur substantia. uapropter cum se mens no-
vit, substantiam suam novit, es cum de se certa est, de sub
stantia sua certa est. Certa est aurem de se, sicut convincunt
ea, quae supra dictasunt. Nec omnino certa est, utrum aer
anienis sit, an aliquod corpus, vel aliquid corporis. Non est
icitur aliquideorum. Focumque illud, quod se jubetur, ut
noverit, adhocperrinet, ut certa sit, non se esse aliquid eo-
rum, de quibus incerta est; idque solum esse se, certa sit, quod
solum esse se, certa est.
Sic enim coritationem, aui aërem, es quicquid aliud cor-
poris coritat. Ieque ullo modo fieri posset, ut ita cositaret id,
quod ipsa est, quemadmodum cocitat id, quodipsa non est. P er
phancasiam quippe imazmariam coortat haec omnia, sive
uenem, seveaerem, sive illud, vel illud corpus, partemveul-
lam, sive comparinem, temperationem que corporis; nec uti-
que ista omniam sed aliquidhorum esse dicitur. Siquid autem
borum esset, alicerid, quam caetera cogitaret, non scilicet per
marinale firmentum, sicut cocitantur absentia, quae sen sub
corporis tacta sunt, sive omninoipsa, sive ejusdem ceneris
aliqua; sed quadam interiore, non simulata, sed vera prae-
sentia. Non enum quicquam illi est seipsa praesentius, sicut
coeitat viverese, ee meminisse,  intellicere, ee velle se
Novit enim haec in se, necimasinatur, quasi extra se illa sen-
suteriserit, sieut corporalia quae que tansuntur.
Fx quorum coeitationibus si nihil sibi affincat, ut tale
aliquid esse se putet, quic quidei de se remanet, hoc solum ipsa
est. Aiquehactenus D. AugusTIMUS.
POR

## Folio  -  — 1759053384:0065
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000065.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
NS N-
le sib.
Hinet
WM AB
Nones
TUr, I
Uid eo
oda
ud cor-
ar I.
estb
3 S
HVU
nec utI
dauotem
licet pet
 sen
AGenBII
Dera pI
Us, sict
vellese
belitjora
I
olt
P R A F A T IO.
Posthancrationum congeriem, actanEX, quanta LS
Csmaonihujus Doctoris, auctoritatis momentum,
si quis adhuc lic, quimanus darenoluerie, quibul-
nam guaelo uremur aroumentis, ut conrincatuI: An
dicendumnon est, vel iplum esse ralde Cupidum, ut
allequinequeat id, quod communisRatio cortiomi
nestam clare facit concipere; vel ralde pertinacem,
ucpriores opiniones deponere nolit, ac cas tam mOr-
dicus retincat; vel raldeignarum e lconem, ut labo-
rem recuset requilita accentionis ad veritatem ca
animi contentione contemplandam, qua opus cl,
ut ejus eridentia percipiatur; vel denique valde in-
ridum, uc pea livore terre negueat, non quidem re-
ritatem cognolci, hocenim esset hominis malioni
_malicioli; led exejus manu, qui cam detexit, e in
natira lua luce collocarit, recipi; e ut omni opcco-
netur ejus doctrinam intamare, e iplius existima-
tionem diminuere: Sed quoniam quicquid hacte-
nuscum infinem tencarunt, incaltum cecidit, ratio-
nem iplis indicare volo; qua omnis ejus auctoritas
plane, e brevissimo tempore, extinguatur, et qui-
dem Tolam atque unicam, qua rem ad optatum exi-
cum perducere poterune: Fst autem, uc, ad iplius
exemplum, non inucilicertempus in iplo reprehien-
dendoterant; sed, quemadmodum iple fecit, omnes
ingeniinerros intendant, ut praestantius quid edant:
Ac sidem iplis meam obstringo, quod cuncomnes
e

## Folio  -  — 1759053384:0066
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000066.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T IO.
ex ego iple omnium primus) delerent Dominum
Des-Cartes, nec de co ullus amplius loquetur. Sed
quam diunihil meliusproterene in medium, noline
libi perluadere, nos iplorum morolos opinionum
impetus lequi, et rationi proprix renunctare debere,
ut iplorum latistiat inridia.
Verum nihilominus est, nec negari porelt, ad to-
tam ejus Philolophiam Funditus deltruendam acque
everrendam, latis fore unicam duntaxat adducere
experientiam, qua ejusprincipiis disconremtat, vel
cciam ostendere, ex ejus principiis neceslario sequi
aliquid, quod experientia lic contrarium: Verum
id hactenus praeltare non poruerunt. Sedecontra
rio ejus principiorum ope Tuic explicata maxima
pars difficultacum, qua antea inexplicabiles vide
bantur, quales lune Magneris, Tridis, Fluxus e RC
Auxus Mlaris, atque alia quamplurimxe, qua non ali-
ter explicari Colebant, quam per occultas qualitates,
aucperhas mylticas Sympactuae, Antipachia, ARTI-
periltaseos, aliasque limiles voces, quae nunquam
ullirei utiles fuere, quam nostra ignorantix callide
conregenda. Nec multum ablimili ratione maxi-
maMedicorum pars id, quod non incelligune, et cu-
jus incelligendi operam libi altumere nolunE, ex-
plicant per innumerum Facultarum, quas excogita
runt, numerum, quarum opc, nullo tercintellectut
exhribito negorio, maximas omnes difficultates ex-
pediunt.

## Folio  -  — 1759053384:0067
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000067.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
NUI
adim
OnM
ebere
ad to.
alque
UCere
at, vel
Ci
DMEra
AxImd
vic
e RC-
onali-
icaltos
Ant
qual
callice
eMaxi
T, e CI
AE, Cx
COBIId
dediunta
D R A F A T IO.
pediunt: Actamen etiam fateri debent, le propterca
non esse doctiores, sedrantum certa rebus, quasnOn
incelligune, imponere nomina. Verum quoniam
illis praecipue destinatur hoc opus, cum in illorum
cratiam lu peractum, ex cum illorum (iE, id absolve-
re, li lua occupatione dionum cenluerint; cunctos
oblecio, ne in Auctorem lintiniqui, ut maxima il-
ludlegane acrentione, nec le a luispraejudicis pix-
OCCUPACIPACIANEUF. Non OHendantur ejus nOvitate
prorectiores, neque per cam le lurripi, nec abripili-
nanejuniores; Sedomnes communiconsenlu, quod
verum compererine, recipiant; quod multum hiabet
ditticultatis, examinent; quod defectuolum crie,
corrisane vel repudiene; neque quicquam impro-
bene aut approbent, antequam rem, de qua lenten-
tiam ferunt, optimc intellexerine. Experientia atque
Autoplia coeserune nostra hac tempeltate marime
obstinatos, vel reterum opinionibus addictistimos
dgnolcere, Ceinritis, quam plurima, qua lonora-
vic antiquitas, a qua publice in Scholis doceban-
cur longe alirer, quam revera lune, non lecus, ac (I
hactenus ad ca videnda oculis, e tangenda manibus
caruissemus. Nec mmihi nunc levis aHHulget (pCS, R a-
cionem etiam omnes impulluram, uc quam plurima
admittant, qua docet Dominus DCS-CaFTCS, C Qua
Tando nunquam adtLIOS perVCHCTANE; QE UC eIS HON
minorem adjunsamus Adem, quam gua nobisex-
Perien.

## Folio  -  — 1759053384:0068
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000068.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
PR A F A TIO.
perientia non multis abhinc annis detexit. Ouem-
admodum enim experientia competit ca, quae sub
Cenlus cadune, recerere; sic etiam certum est solius
Rationis esse in lucem proterre ca, qua, quam ut
Censibus sabjiciantur, nimis sunt subcilia: Aequete-
renonnili dehis asit Dominus des-Cartes: de qui-
bus, cationicontonum est, ut audiatur, ejulqueratio-
nesintelligantur, (nam quod alia atrinet, quicquid
etiam dicatur, experientia competie, de illis satue
se) e certuslum, eas cam simplices e Faciles reper-
cumiri, uc nihil obstabit, quo minustanquam vera,
recipiantur, vel saltem nihil vero limilius reperiri
Pollejudicetur.
Non fuit insticurum incum hac omnia perseri-
berc, antequam Pratationem Domini Schuyl ride-
ram: Aliam, qua mihi masis libri arguenEO CON
venire ridebatur, habebam: Scd, quia ejus quaedam
in lua cerisit Dominus Schurl, (quamvis ratione a
mealonse diverla) exictimari, mihi aliam riam esse
ingrediendam, ne ejus restigia legere relle viderer:
Actamen, uc experiar, an insticutum, quod mihii
propolueram, a recto non deflectit, quodammo-
do mihi hoc loco necesse videtur rudem ejus deli-
neationem adumbrare, ejusque compendium Ari-
ctim exponere: lique non intructuolum tore ju-
dicetur eam tulius pertractare, non difticile erit cam
extendere.
C1

## Folio  -  — 1759053384:0069
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000069.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
CM
e
amUI
quete
le Gut.
LaTIO.
lequid
ltatue.
repet
aVeta,
eperiri
etur
plvide
CIOnC d
amel
d mit
2IMO
US dete
ldlb)
il Cd
P R A F A T IO.
Cum magna, qua inter homines e beltias inter-
cedit, lire in corum contormacione corporum, sire
in eorum contormitate actionum, similitudo (IE
caula, cur putemus, cas ex principio interno, noltio
non multum absimili, hocest, anima, qua sencit,
atque cognoleit, agere; ridetur mihi ad hoc crellen-
dum praejudicium, quod, non obstantibus omnibus
noltris rationibus, uc deponatur, multum nobista-
cellitnegorii, nullam planiorem esse riam, quam ol-
tendere, vel maximam corum, qua in nobis huni,
partem ablque anima ministerio tieri, neque ab ca
coonolci; auc, li ad ejus perremiant notitiam, ab ejus
cogmtione, ut trant, non pendere: Sedconon perre-
nire, nili quia actu hrant: atque adeo illa, quamvis in
nobis nullum cognolcens existeret principium, non
minus Factum iri: Ac deinde etiam monltrarc, in co
solo animalia nobis esse limilia.
Ex. Si. Ouicquid noctri corporis concornit FOr-
mationem e nutritionem, itatic in nobis, e in no-
Arismatribus, utnec nOs, nec illa eorum quicquam
animadrertant, dilponane, auc impedire queant;
Onde Dominus in Fuanselio at, Duis est ex vobis,
qui sollicite coritan do porest apponere ad staturam suam cu-
bitum unum: Ommassirur ilta AexI GueuME, aC etiam
revera tiunt per tolum corpus.
Adhaec, quando intans recens nalcitur, ex MOX
rurajactat, ejulat, es seltumoruqueindicat, lc Ma-
erie

## Folio  -  — 1759053384:0070
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A TIO
eris mammam quaerere; an dici potest, ejus animam
tunc temporis ad hac omnia mulcum conterre: Et
quando ipsi mamma praebetur, quando cam pre-
hendit, ex lugit, an ejus anima iplum docuit lugere:
Cane ralde doctus crasillet brevi tempore, ex linema-
ristro: Verum an verilimile quidem videtur, illam
id animadrertere: EE quandohoc heret, an illa id
non pocius animadresteret, quia is tacit, quam quia
illa in caula est, ut is faciat: Omnia igiturilta heri
qucuneline anima, hoc est, ut jam ancea diri, per
Colam corporis dispolitionem, ab (que alicujus prin-
cipiicognolcentis ministerio.
Si poltmodum, corpore viribus aucto ad se sul-
rentandum, e ad incedendum, intans incedic: Fa-
ceor quidem, cum id animadvertere, quonam ha-
bet animam percipiendi facultare praeditam: Sed
quando calem non haberet, hocne obstaret, quo
minusincedere posset: Nequaquam: non enimin-
cedic, quia animam habet, cam quippehabebat, an-
cequam incedebat: Sed incedit, quia ejus corpus est
dilpolitum ad incedendum: Nam linon esser dispo-
Licum, ctiam li animam habereF, nONLaMCN PFOpTeF
ca incederet; Ouid igitur contert iltius intantisin-
cellui anima: Nihil omnino; nili quod cum aliquan-
do, cum perasitur, animadrertat, acquecriam ali-
quando, antequam perasitur, jubcat: AE nCutI
quam cum perasir ipla.
dll

## Folio  -  — 1759053384:0071
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
AaHI
b
M pe
ugere
rema.
illam
illa id
XI, pet
Se luI
IE: Fa
E, que
IM IN
NOpte
2NTISIH
LE neuI
SIME
P R A F A T IO.
Similiter, quando intans urinam reddit, aut cra(-
lora deponit excrementa, nihil eo etiam urplu-
rimum contertanima, neque ejus juslu excrementa
dejicit, quoniam perlape plurimum adtert laboris
cum purgare; ac aliquando etiam, qualemm cunque
curam adhibeamus, ac quantum cunque iple cuptat,
idpraestare nequit. Adde, Quodetiam corporamor-
cua lua (ponte lc exoncrare rideamus. Omnia igitur
ilta heri possune, ut anima conihil contribuat.
Ounetiam in adultis hujus generis delideria, at
que cupiditates, uc urinandi, ex similes, quamris in
homine animadrestantur ex lentiantur, jam ante
dispolitionem habent in corpore, quam persenlum
ad animam deterantur: Nequehac anima senlatio
tacit, ut corpus relicam exoneret: Scd ccontra, quia
corpus ad exoncrandum est dispotuum, Cenlus iste
eA in anima: Tam omniahac anima delideriorum
sire senlacionum genera, non lunt nili sequela dil-
policionis corporis, quae iplam incitant, ut actioni-
bus, ad quas corpus est dilpolitum, consentiat; FE,
quando nihilcorum perlentilceret anima, ut lapein
morbis accidit, non minustamen corpus (cexonc-
rarCt.
Similiter etiam corpus prius opushrabetedere, et
bibere, quam senlum tamis, aut litis percipiat anima:
Eccum animalis corpus, uc corpus planta, propele
uum nucrimentum non reperiat, nCquC etIaM FCI
a

## Folio  -  — 1759053384:0072
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A F A T IO.
rae, ut illa, licaftira; Scd ejus machina cum inmo-
dum sic dispolica, ut incedere queac, non mirum est
(i, quando ejus corpus cibo indiget, actio, quam ilta
indisentia ad cerebrum ulque mittir, adeo riam Epi
ricibus aperiat, uc propria sponte mulculos ingre-
diantur, qui ipsum progredi ac nutrimentum luum
quaerere TaciunE. FC magis admiratione dionum
quidem mihi videtur, tacere Machinam, qua utique
in eotum facta fuit, ut nemo dubitat, sinc ulla ani-
ma communione, hoc est, linclentu, e coonitio-
ne, quamtacere, ut incedat, quando jam facta est.
quoniam co tota est dispolica.
Jam vero, li, quando canis luum hocmodo quae-
rit nutrimentum, ei panis Frultum exhribeatur, cujus
vilio rim habet ejus cerebrum ca ratione movendi,
qua requiritur, uc ad cdendum incicetur; e licopa-
eto exhribeatur, ut sine laltu illud actingere negueat,
an nonnecesse cA, ut lalcet: Ouid miri superaddie
hric lalcus inquilitioni, quam jam ancea taciebat lui
nutrimenti: An, quicquid in le continet lpirituum,
e partium mobilium, iplum ad ictam actionemnon
impellune, ab (que ullo accedente anima ministerio:
Praccica, quam mulci huntinnobismotus, quos
nonanimadrertimus, e quinon nili actiones Ma-
china nostri corporis lunt. Aliquis per plateam in-
CediE, IMaGnO CuipIaM HESOLIOINTENEUS. PFIO IN-
cessus, quem Facit, non clt. nili a COrPOTC, PEatOr
Quam.

## Folio  -  — 1759053384:0073
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000073.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
nlpi.
AIIGIC
BMUM
deIquo
UII
cta etu
quae
cujus
vendi,
LCOpa
Queatus
radelie
CMNOM
Mes Ma
TCaM II.
FIIO III
Praetes
Quane
P R A F A T IO.
quam Forlan primiis sreslus, e prima determina-
tio, quam fecu eo cundi, quo iplum rocat luum ne-
gotium: Acomnes, quospolteatacit, srellus, in-
terea dum luonesorio est intentus, non hunt nisi
corpore. Secundomillebrachiorum, capitis, ocu-
lorum, labiorum que seltus, qui ip(ISCOSIFaLIOHCS,
lire, quos producunt, affectus comitantur, hraud-
quaquam lune ab anima, Gux CosHCc jubCF, nec a-
nimadrereIt. Tertio li, cum hoc modo protunde
de luo negorio cogitat, accidat, ut grellu aliquo
celpites, ac polthunc primum continuo multis alils,
adeo ut labendi periculum ipliimmincat, quam ra-
ria corpus inflectit ratione, ut laplum devitct: Jam
aliquoties tuisset prolaplus, (i ad libi prospiciendum
exspectasset, donec cum anima conlilium iniisset:
Acque omnes diverli lui corporis Aerus, quibus ad
laplum impediendum fuiculus, tam parum ab ani-
Ma PTOVCMIUME, ut ante facti ex productilint, quam
juberi poruerint, vel ipla anima inter eos disnolcat,
quinam corpori aptiores tuistent, ut praecipi po.
tuissent.
Achaec, in me quid experioi, quod e aliis quam-
plurimis ulurenire existimo; quo coonolco, omnia
Picarum Plucacorum que rocabula, acque cantile
nas Certa animae atrentxe atque coonolcentis indicia
nequaquam esfe. Nunquamne cibi, xqueac mitii,
accidir, quod, precestuas recitando, ad ea, qua di-
cebas,

## Folio  -  — 1759053384:0074
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000074.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
P R A. F A T I O.
cebas, attentus non fueris, ac tamen cas sinculla ha-
Ccatione a principio ulque ad finem recitareris, &
quidem multo accuratius, quam li valde actentus
fuisses: Ouod ostendie, nihil aliud esse, quam Ma-
china Elaterion, quod lcremittit, a qualitunem ob-
rolucum trochlearursum demittit. Juin ctiam, ur
pateat omnia iltanon aliter, quam opcMachina Ac-
ri, li actentionem praebendo contingat, nostralita-
rc, vel sequentium non recordari; ut ad filum ora-
tionis, a quo aberrarimus, revertamur, paulo altius
crunt repetenda, ac lincattentione precesrecitanda,
e cum, quod obliti lumus, (ponte recurret, e menti
acque oriulero sc oAeret; quamvisanteane cositan
doquidem assequiporuerimus. Idem oblervatur in
iis, qui instrumentismulicis canunt; hi vel difficilli
mascanunt cantilenas, quamrisiis nequaquam at-
centi sint, ac lonse alia cogitent. Interim quisnon
existimet, si videat aliquem genibus Aexis suppli-
Cesrecitantem preces, cum ex animo Deum preca
ri: _ illum mulicum, qui cam docte restudinis sux
Aidespullat, valde attentum esse ad id, quod tacic.
Longe alicer tamen res se habet. Ouocirca etiam
magis credibilenon cAt de Plictaco, qui loquitur, vel
de Scurno, qui libilat.
Ouod li quoque velimus exacte distinguere o-
mnesgradus, qui in noltris affectibus lire passioni-
bus reperiuntur, quemadmodum Dominus Des
Caites

## Folio  -  — 1759053384:0075
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000075.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
dAX.
Id, _
Lents
MMIa.
MoD.
ditan.
luppli
IprCCd
AITUI, vel
uere O
baltioni
IuIS Des
CaIt
P R A F A T IO.
Cartes senlationum nostrarum gradus distinrit;
comperiemus cum duntarat, quicorporeus clt, pio-
prie ad beltias perrinere, es nequaquam cositatio-
nem, lire passionis senlationem, qua illum solec co-
mitari. Px. Or. Attente opcram do scriptioni, ac dum
scribo, Eques aliquis, uc lapilsime accidit, cxcquo
descendie, cacapultas luas lumit, calque explodit pro-
pemeas aures: atque hoc aliquando in caula cst, ut
tocum incum contremileat corpus. Dicet quis, me
metuteneri. Non dilhEcOr: AEMCFUS NON MCCONtrC.
milcere fecit; contremui ante quam metus invalerat,
vel laltem eodem temporis momento, quoinvale
rat: Ec licet non inralisset, nOn tamen NOn COntrC
muissem: omnia enim ritrea conclavis mei specularia
inde tremunE a quC, dc cg0. Similiter percutiorino-
pinato, ac illico brachium levo, utulcilcar; Anhroc
non tic ante omnem deliberationem, e per tolam
machina noltri corporis dispolitionem: Inde pa-
tet, motus, qui aftectus lire paltiones praecedunt,
comitantur, aut lequuntur, occurrere quidem posse
inbestiis, neque tamen veras idcirco in iis pastiones
exiltere.
Ouibus adiunsere possem, quod de iis perhribetur,
qui denocteluroune, veltes induune, domo exeunt,
restes exuunt, larant, ac postearurlum se in lectum
recipiunt: Acdenique oltendere possem, omnia (I-
naexterna, qua in nobis comitantur scnus eCO-
gicatio.

## Folio  -  — 1759053384:0076
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000076.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
P R A F A T I O.
dicatio, horum tamen neutiquam certa esse ligna
Quoniam ex. sr. omnes corporis habitus, seltus, cla
mOres, ac in rultu mucationeshominis alicujus, qui
dolore premitur, imitando exprimi poltune à Co-
mado ejusperlonam repralentante, qui tamen pro-
ocereanullum perlentiet dolorem: Sicutccontra a-
licujus Forricudo atque constantia tam magna esle
potest, uc grarem lultincat dolorem, nequetamen
quicquam externis lionis indicet; quemadmodum
deMario narratur, qui poltquam pastus fuisser libi
varicem exscindi atque auterri, ab sque ullo senlus
doloris indicio; quando ad alcerum auferendum le
accinserent Chirurgi, Cinculla perturbatione, dice
cebat lutticere, neque tam parrum incommodum
mereri, uc tantis cum doloribus colleretur.
Acque sic habes lummatim, ex quibus Pratatio
nem exstruere mihi propolueram, quaeque, utmitii
videtur, ului esse possene, (i debite perhcerentur, ad
evellendum praejudicium, quo praeoccupati lumus
circa beltiarum lenlum, atque ad ostendendum, cas
non niliMachinas eAC, anu LUPICMI OMNIUIM AF-
titicum Arrificis Fabretactas: Verum ca de rehujus
operis lectio melius adhuc nosinstruet, li, uc recte
eus incelligentiam percipiamus, latis animum In-
cendere voluerimus. Atjam hac mea adeo prolixa
eAt Pratatio, uc Lectorem ne exculatione quidem,
Quam ci debeo, nolim Fatisare.

## Folio  -  — 1759053384:0077
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000077.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
4.
la elle
dice
atmitii
CuI, de
um, Cdd
LIAI
e
et
t
videm,
Fractatum de Flominc, d de Formatione latus.
PARS PRTMA,
DeMachina qux corpus constituit.
AIE. P.  Vibus pariibus constare debeat
Lhomo qui describitur. P28. F
2. Ejus corpus machinam esse omnino si
milem nostris corporibus.
3. Coctio ciborum in ventriculo, ac dis-
tributio eorum.
4. Chyli in sancuinem conversio.
5. Sansuinis in corde incalescentia e
dilatatio.
ibid
6. Respirationis in hac machina usus. X0
7. Cordis e arteriarum pulsus.
TI
8. Nonvenarum. sed arteriarum (an-
suinem nutrire.
9. Nutritio es auctio in hac machina.
20. Sanguinis ad cor reditus es circula-
10.
ZI. Sanguinem sic circulando varias par-
tes secernere.
3
22. rividiores es subtiliores particulas in-
tra cerebrum tendere.
13. Pas quae non possunt eo pervenire, ad
partes genitales tendere.
2
r4. Animalium spirituum ut in cerebro
fit a sanguine secretio.
P ARS SE CVNDA.
2C
Ouomodo moreatur haec Machina.
15. Spiritus animales esse primum es ma-
nimum movens, quo moreatur haec ma-
china.
26. Elesans comparatio a machinis arte
factis petita.
ibid.
27. Summa eorum quae tractanda super-
sunt.
3. Vervorum structura.
19. Musculorum descriptio, ut e dila-
tatio e contractio eorum.
20. Vias dari per quas spiritus ab uno mu-
sculo possint in alium oppositum fuere.
2.T. Valvulas esse in nervis ubi musculum
ingrediuntur, es quis sit earum usus. 45
2.2. Duomodo haec machina omnibus iis
modis, quibus nostrum corpus, moveri
possit.
3. Duomodo palpebrae aperiantur es
claudantur.
24. Duomodo haec machina respiret.
25. Duomodo cibosinore decluriat.
54
56
26. Duomodo ab objectis externis incite-
tur ad se movendum diversis modis. 57
P A RS T E R PTA.
De sensibus externis in hac Machi-
na, & quomodo respondeane
noctris sensibus.
27. De Tactu.
60
28. Denatura animae quae debet uniri huie
machina, quoad sen sus istos.
29. Dedolorees tutillatione.
iblc.
30. Sensus asperitatis es lavitatis; item
caloris, frisoris, 85c.
60
27, 3T. De iis quae stupefaciunt sensum. ibid.
2. L
6

## Folio  -  — 1759053384:0078
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000078.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
82. De Custu, es quatuor praecipuis ejus
differentiis.
6c
33. Fos tantum cibos, qui sapiunt nobis,
aptos esse ad nutriendum.
c
34. DeOdoratu, es in quo consistant bont
vel maliodores.
68
35. De Auditues quid sonum faciat. 7C
36. In quo consistat sonus gratus aut inera-
tus, omne sque toni Musica.
37. Derisu.
38. De structura oculi, ee quo pacto visui
inserviat.
ibid.
39. Duid faciat trium humorum pelluci-
ditas.
40. Duid convexitas primae tunicae esfi
ciat.
ibid.
A2. Refractio cristallini humoris visum for-
tiorem ac maxis distinctum reddit. ibid.
42. Colorniser qui in oculo est etiam facit
ad distinctam visionem.
43. Mutatio fieurae in crystallino bumore
etiam facit ad imaxinum in oculo distin-
ctionem.
ibid.
44. Mucatio magnicudinis in pupilla facit
ad moderandam vim visionis.
78
45. Parvitarem pupillae etiam facere ad
distinctam magis visionem reddendam.
7G
16. Animam non posse distincte videre nise
unum punctum tantum.
E
47. Duomodo Colores percipiantur, es
gratus vel ingratus eorum sensus sit ibid.
48. Duomodo Sicus, Figura, Magnitudo
es Distantia Objectorum videantur. 8L
49. In eonos saepe falliposse, es qua ratione
objectum aliquando duplex videamus.
84
30. Cur objecta alibi quam sua sunt, ap
1
pareant, es remotiora ac majora. 86
ST. Omnes modos cognoscendi distantiam
objectorum, incerios esse.
PARS QVARTA.
87
DeSensibus Internis in hac Machina.
52. De Fame. Et unde oriatur appetitus
comedendi certos quosdam cibos. 89
53. De Siti. Et quomodo ea excitetur. 92
54. De Latitia es Fristitia aliisque inter-
nis sensibus.
ibid.
5. Elegans comparatio, explicans, unde
procedant omnes hujus machinae fun-
ctiones.
56. Varias naturae inclinationes a diver-
sitate spirituum pendere.
d
57. Succum alimentorum sanguinem or-
dinario crassiorem reddere.
58. Aer in respiratione spiritus magis vi-
vidos es mobiles reddit.
98
59. Fecurbene dispositum spiritus reddere
copiosiores es aequalius agitatos. ibid.
60. Bilem eos magis vividos s inaqua-
lius acitatos reddere.
Dc
62. Tienem eos reddere minus copiosos e
minus acitatos.
ibido
62. Exicuum cordis nerrum adhuc majo-
rem in spiritibus diversuatem facere. 100
PARS QDTNTA.
Destructura cerebri in hac machina; et
quo pacto ibi spiritus distribuantur
ad motussentusque ejus efficiendos.
63. De Scrutura cerebri hujus machina.
ibid.
64. Duomodo distributio spirituum fiat, es
unde veniat sternutatio es vertiso cum
oculorum obtenebratione.
116
65. Dua

## Folio  -  — 1759053384:0079
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000079.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 117 lines, status machine
actima.
etuI. 92
que inter-
AIS, HIB
imem Ot
M
is
I recbi
V5. ibid.
Pinagua
lor
ihus majo
ACeTB. IDD
rachinaiel
tribuan
Aiciendosi
Uiti Sit. b
rertisoc
11
il
os
65. Dua differentia si inter vigilantis e
dormientis cerebrum.
123
67. Figuras objectorum etiam in ineriore
cerebri superficie formari.
T24
68. Etiam in clandula ficuras formari ob-
jectorum fieuris congruentes.
125
69. Hasficuras esse eas tantum impressio
nes, quas spiritus recipiunt in suo exitu e
Slandula.
ibid.
70. Has impressiones solas ideas esse quas
anima ad sentiendum vel imacinandum
contemplabitur.
126
72. Duae sit differentia inter sentire e
imaginari.
12
72. Duomodo vestieia seu idea objectorum
in memoria asserventur.
13
. Duo pacto memoria unius rei excite-
tur per memoriam alterius.
131
74. Minima de causa glandulam posse de-
terminari, ut in unam vel alteram par-
tem se inclinet.
23
75. Diversitatem spirituum unam ex cau-
sis esse, quae elandulam determinant. ib.
76. Duis sit praecipuus effectus spirituum,
qui eglandula egrediuntur.
que ulla mutarione in oreano.
ibico
120 (8T. Vesticia memoriae impressa etiam u-
66. Duomodo objectorum ideae formentur
in locoimaginationi, ac sensui communi
destinato.
138
17. Inquo consistat idea motus membro-
rum, es quod sola idea ejus efficiat
ipsum.
ibid.
78. Duo pacto una idea ex pluribus com-
posita esse possit; es qua ratione tum ob-
jectum appareat duntaxat unum. 243
79. In quo consistat idea distantiae objecto-
rum.
es
244
80. Duod diversus situs slandulae facere
possit, ut diversa objecta sentiamus abs-
nam ex causis esse glandulam inclinan-
tibus:
246
82. Duomodo formentur phantasmata in
iis, qui vigilantes quasi somniant. ibid.
83. Hanc machinam imitari posse motus,
qui praesente ea fiunt.
ibido
84. Actionem objectorum maxime ordina-
riam causam esse determinantem elan-
dulae motus.
85. Varias ideas glandulae impressas sibe
mutuo impedimento esse.
86. Praesentiam objecti alicujus sufficere,
ut oculus disponatur ad recte recipien-
dum actionem ejus.
152
87. Disserentia inter oculum, qui dispositus
est ad objectum propinquum, vel remo-
tum respiciendum.
ibid.
88. Poroscerebri eo macis apertos esse posse,
quo oculus melius dispositus est ad reci-
piendam actionem objecti (ui.
89. Glandulam facilius inclinari in eam
partem, quae facit, ut oculus melius dis-
Ponatur.
90. Duid ordinario efficere incipiat, ut
slandula moveatur, es in aliquam par-
tem inclinet se.
OT. Dua ratione spiritus in nervos dedu-
cantur, ut moreatur haec machina. F57
92. De sex diversis circumstantiis a quibus
pendere possunt motus.
93. Prima. Locus unde procedit actio quae
spiritibus viam aperit.
94. Secunda. Diversae qualitates bujus
actionis.
ibid.
95. Tertia. Est Naturalis vel Acqnisita
dispositio fibrillarum, quae cerebri sub-
stantiam

## Folio  -  — 1759053384:0080
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000080.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine
stantiam constiruunt.
96. Fere semper duplicis generis motus ab
unaquaque actione procedere.
17L
97. Ouarca. Vis inaqualis spirituum; e
quo pacto ea mutare possit determinatio-
nem in cursu eorum.
175
98. Duo pacto haec machina videri possit
haesitare in actionibus suis.
27C
99. Duinta. Diversus situs pariium exter-
narum.
ibid.
200. Duomodo hac machina ambulet. 178
TOT. DeSomno, e in quo differat à Visi-
ArE. Y. T T Tilissimum esse ad Medici-
nam, corporis nostrifun-
19
2. Dui fit ut corporis functiones animae
ibid.
3. Cur animae ad scribi non debeant. 192
4. Alia ratione idem probatur. ibid.
5. Etsi functiones ista morte cessent, non
inde sequi illas ab anima pendere. 293
5. Non opus est in anatomia multum
profecisse ad hunctractatum intellicen-
ibid.
7. Summa eorum quae in hoc tractaru
COnTinentur.
2O2. De Insommiis, e in quo differant à
visilantium phantasiis.
ibid
I8T
203. Duomodo haec machina e somnopos.
sit erieilare es contra.
284
204. Duid efficere possit, ut nimium dor-
miat, vel vigilet; es quid consequatur
inde.
286
205. Animadversio eorum omnium, quae
de hac machina dicta fuere.
187
206. Omnes functiones ipsitributas ex dis-
positione oreanorum ejus sequi. 289
X
Tractatum de Formatione Foetus.
PARS PR TM A.
Praetatio.
ctiones recte nosse.
tribuantur.
dum.
lia.
SE CUNDA P ARS.
Demotu Cordis e Sanguinis.
8. Esse calorem in corde; es cujusnatu
rae sit.
295
9. Descriprio partium cordis. ibid.
10. Duomodo cor e arteriae moveantur.
197
TT. Oualis sit motus auricularum cordis,
es qua causa illarum ficura.
12. Vena carae descriprio.
798
190
13. De vena arteriosa, deque arteria ve-
nosa es pulmone.
24. Deusu pulmonis.
200
2Or
25. De aperturis quae in infancium corde
reperiuntur.
202
26. De magna arteria, deque sancuinis
circulatione.
ibid.
17. Rationes quae hanc circulationem ad-
struunt.
203
18. Re-
F

## Folio  -  — 1759053384:0081
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000081.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 128 lines, status machine
miumdo.
insequatu
ium, qu
Itas ex dis.
. 189
vinis.
cujus naitt.
MorMII.
197
rum cordis,
198
199
earteria Ve
200
201
auium corib
202
e sanguit
ibid.
lationem il.
207
18. _B
nacum talonibus veram sententiam ad
struemtious.
TERTLA PARS.
DeNutritione.
204
29. Nonnullas sanguinis partes ex arteriis
estuere cum intum escunt.
208
20. Corpora vitam habentia constare exi-
suis filamentis es rirulis perpetuo ftuen-
tibus.
209
2I. Duomodo adolescentes crescant. 210
22. Duomodo corpus macrescit aut pin-
guescit.
2TL
23. Duomodo bomo seneseat es senio mo-
riatur.
ibid.
24. De duabus causis singulas liquoris par-
ticulas ut in eam corporis partem ten-
dant determinantibus, cui alendae sunt
idonea.
212
25. Duomodo acat harum causarum una.
26. Duomodo agat altera.
ibid.
ibid.
Digressio in qua de Formatione ANi-
malis FraCtatUE.
PARS QUARTA.
Departibus quae inspermate
FORIANEUT.
27. Denatura spermalis.
28. Duomodo corformari incipiat.
29. Duomodo moveriincipiat.
30. Duomodo formetur sansuis.
3I. Cur ruber sit.
272
2T4
ibid.
215
ibid.
32. Cur magis rubeat quam pruna aut
ferrum candens.
216
83. Duomodo arieria maena e vena ca-
F
X.
vaformari incipiant.
IbId.
34. Duomodo formetur dexter ventricu-
lus cordis.
272
35. Duomodo pulmones cum tribus suis
vasisformari incipiant.
36. Departium aerearum natura.
218
219
37. Curnon formetur tertius in corde ven-
triculus.
ibid.
38. Duomodo cerebrum formari incipiat.
220
39. Duomodo formari incipiant sensuum
organa.
40. Cur remina sint.
ibie.
ibid.
42. Onde oriaturillorum discrimen. 22 F
42. Deodoratu, visu, audieus es sustu. ib.
43. De Tactu.
222
44. Cur partium corporis pars maxima
semina sit.
ibid.
A5. Cur nervi ex duabus primis spinae dor-
si juncturis aliter quam ex aliis exre-
diantur.
223
46. Cur nervi nonnulli ex capite imme-
diate deriventur.
ibid.
47. Duomodo pluriminerri ex spina dorsi
deriventur.
ibid.
45. Duomodo arteriae e venae ramos suos
una per totum corpus porrisant. 224
49. Cur pauciores arteriae appareant.
quam vena.
ibid.
50. Duomodo formatae fuerint arteria es
venae coronariae.
225
ST. Duomodo formatae sint vena es arte-
riae ad brachia protensae.
ibid.
52. Duomodo formatum fuit vas trian-
culare.
226
53. Duomodo formatum fuerit rete mi-
rabile.
ibido
54. Duomodo infundibulum es plexus
chOrOi
Ld. Lematio Parrai de Motu C ordis, W

## Folio  -  — 1759053384:0082
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000082.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
choroidesformari sint.
N
D. F
227 65. Ratio cur existimari queat, venarum
55. Curvenae e arteriae non eodem pror-
sus modo distribuantur.
ibid.
56. Cur membrum abscissum circulatio-
nem non impediat.
225
57. Cur arteriae carotides seminae sint. ib.
58. Cur vena spermatica sinistra ex emul-
sente oriatur.
ibid.
59. Cur mammillares es epicastricae con-
juncantur vena cum venis, arteriae cum
arteriis.
PARS OUTATA
ibid.
De Partium Colidarum Formatione.
60. Umbilicum ex spermate ultimum for-
mari.
229
6c. Duanam sit parcium solidarum mate-
rIa.
ibid.
62. Duomodo haec materia arteriarum tu-
nicas componere incipiat.
230
63. Duomodo filamenta, ex quibus solida
membra constant incipiant formari. ib.
64. Filamentorum radices ex arteriis ori-
11.
tunicas ex sansuine, quem continent, for-
mari.
ibid.
66. Ex spermaticis cognitione omnium
membrorum conformationem e ficuram
deduci posse.
232
67. Duomodo auseatur cor ee perficia-
tUr.
ibid.
68. Duomodo cordis fibrae formatae sint.
233
69. Duanam sit valvularum, quae in venae
cavae es arteriae venosa artificiis sunt,
causa.
ibid.
70. Formario valvularum, quae in maene
arteriae es venae arteriosae orificiis sunt.
234
7r. Duanam sit productionis valvularum
generalis causa.
ibid.
72. Qua in re consistat cordis calor; ex
quomodo motus ejus fiat.
ibid.
73. Onde oriatur cordis figura e consi-
stentia.
236
74. Duomodo pericardium, aliae que omnes
corporis membrana es superficies for-
23E MentuI.
237

## Folio 1 — 1759053384:0083
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000083.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Motts pota
VenuruM
id.
1 BliM
Opguiun
2
Persibita
ibid.
Mt sit.
233
IIBIM Vene
ifeis sun,
ibid.
B In MABIB
sisiecis siI.
23
ibid.
calor; es
ibid.
a e consta
23
laegue omnes
erfiies for-
237
EN ATTDEOOLRTFS
VDOVIOODE LA FOROE, M. D.
Notis perpetuis illustratus.
P A R S P R LM A,
De Machina quae corpus constituit.
Omines icti haud aliter atque nos Cx ani-
Ouibus
mad corporcerunt compoliti. EF neceste paribus
consta-
est ut primum (corlim describam Corpus, re debest
deinde animam quoquescortim; ac deni-homo qui
deseribi
Que ut ostendam quo pacto lxe duae naturae cur.
junctae ex unitae esse debeant, ad compo-
nendoshomines, qui nobis similes sint.
aY Tomines isti) Fractatus hujus sine ex- ) menta Fecisset quibus ratiocinationes suas
Lordioinitium, contra omnium Do- contirmaret; quod quidem ip( animUS exAE
MIMI Des-Cartes librorum methodum, facere, cumillum mors in Suedia interce
quodque cum aliqua re qua desideratur pir. Ne rero possic in dubium rocari id
connexionem arguir, latis ostendit opus ef- quod dico, sic ip se loquitur in diserratione
sc ex majori opercarullum; neque difficile de Methodo P. 29. arF. V. A descriptione cor-
est conjectare illud esse cujus mentio facta porum inanimatorum es plantarum transi-
est Methodipag. 26. artic. V. pro quo MC-
dicacionum ee Principiorum libros in lu-
vi ad animalia, ee speciatim ad hominem.
Sed quia nondum tantam istorum adeptus
cem edidie, animalium EFACtATUI NON antC eram coenitionem, ut de iis eadem qua de
publico daturus, quam laris multa experi. caeteris methodo tractare possem, hoc est, de-
mon-

## Folio 2 — 1759053384:0084
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000084.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
IL E EI A YY D RS-C AR PF S
monstrando effectus per causas, ees ostenden Celsieudine rua visum fuit, cum venerie
do ex quibus seminibus, quove modo natu-
ra ea producere debeat, concentus fui suppo-
nere. Deum formare corpus hominis unnt d
nostris omnino simile, tam in exterma mem-
brorum ficura, quam in interna oreanorum
conformatione, ex eadem cum illa quam
descripseram materia, nullamque ei ab ini-
tio indere animam rationalem. Sic etiam
in 25 epistola primae parris ad Principem
Elizabetham: aliud jam prae manibus
scriptum habeo. Celsicudini tuae non mi-
nus fortasse placiturum, animalis nempe
ea hominis functionum descriptionem. Ouod
enim duodecim abhine aut tredecim annis
in plurimorum manus qui illud male exscri-
Pserunt, credidi mea interesse, ut illud emen-
datius facerem, hoc est, incudi redderem;
imo ee ausus sum octo tantum abhine aut
decem diebus asgredi explicationem modi.
quo ab ortus sui principio animal forma-
tur; animal, inquam, in genere; hominem
enim in particulari, non audeo, deficienti-
bus me ad hoc experimentis.
b Deinde animam quoque scorsim: ac
denique ut ostendam, quo partohae dua na-
turae, juncta es unita esse debeant) FIOc
e0o conatus lum Facere, et vices Domini
Des.Cartes supplere in Fractaru de Men-
tumultuario de hoc scripseram, quodque à cehumana, qui hunc proxediem lequetur.
Suppono corpus aliud nihil esse quam terream statuam
Seu machinam, quam Deus formet data opera, ut eam,
quam maxime potest, nobis timilem reddat. Adcoutnon
solum extrinsecus omnium membrorum nostrorum colo-
rem ex tixuram illi tribuat, verum etiam intus in ca collocet
omnes partes illas quasadcsenecese cA, ut ambulare, cde-
re, respirare, ac deniqueimitari possit eas omnes Functio.
nes nostras, quae concipipossunt à materia, e non aliunde
quam ab organorum dilpolitione pendere. Videmustioro-
logia, fontes arte factos, molas ex limiles alias machinas,
quae, quanquam ab hominibus Faccae sint, non destituuntur
ri pluribus dirersilque modis lelc propria rirtute moren-
di; nec rideor mihitantam motuum rarietatem imaginari
posle in ea, quam manu Dei Factam (upPonO, nequetan-
tum arciticii illi tribuere, quinrationem hrabeas cogitandi,
adhuc plus in ca ese polle. Non haereboisitur in delcriben-
dis osibus, nerris, musculis, venis, arteriis, Aomacho,
jccore, corde, cerebro, ec partibus omnibus aliis ex qui-
bushaec machina compolita ese debet. Fasenim peromna
Similes suppono partibus corporis nostri quae haeC nOmIna
habene, e quas curare quispotest sibi demonstrari a peri
EjuS COF
DUSMA
chinam
chcomni
no simi
Jem no-
ArisCOr-
Poribus.

## Folio 3 — 1759053384:0085
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000085.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 102 lines, status machine
um venrit
t lEndetei.
ABnuIB. I
lionem mi
imal forma.
ei hominm
desteieni.
ha dua na-
cant) HOc
ices Domini
audellen-
em leguetur.
licelta
uC, ede
unctio.
USHOTO
ituuntus
MOVeH.
equetai
Dgitandi
paleensri.
cilludemon.
lR ACT ATOS DE TIOMTHE.
to Anatomico, laltem quae adcomaonae sunt ut vider
linc, si eas jam Patis ex se iplonon noverit. PE quantum ad
partes, qux ob parritatem suam rilibilesnon lunt, casta
cilius _ clarius potero notas Facere tractando de motibus
qui pendent inde: ut hictantum necesc (t Ordinc cosmo
tus explicare, ex cadem opcra lioniticare, quas repraesen-
tenE FUIMCTIONCSNOCEFAS.
a Seu machinam) Elaec hypothelis est, plicirer naturales d vitales functiones, sed
rerissima; nam per rocabulum machina
aliud nihil incelligi porest quam COrpUS Cx
pluribus organicis parcibus compolicum.
qua uniex in nonnullos mOtus producen
dos consentiune, quorum separatae capaces
non Forent. Organicas parres rocoquod-
ris corporum sire simplicium sre compo-
licorum genus, quae simul unica postunt
contormatione lua, Roura, motu, quiere.
de situ ad moruum productionem ee ma-
chinx, cujus parres sune, Functiones con-
ducere. Ouo polico, non solum horologia
de alia auromata machinae sune, sed homi-
nis quoque, omniumque animalium COF-
pus, quinimo unirersus orbis machina cen-
seri porest. Cerre enim Arrisicialium e
Nacuralium machinarum differentia in cc
non contistie, quod proxima illarum mo
cus principia sinc diversi generis, sed tan-
cum quod harum organa minora LinE, Ia-
jori numero, de plurium rerum capacia.
quam illarum; quX, GUanGUaIM ATECPTO-
ductae, vera Cune corpora naturalia, HOI
minus quam mulus auc culinarius ionis:
nam uerobique homo nihil confert, nilu
quod applicec actira past: vis: Ouamobrem
Auchor noster corpus humanum machi-
nam merico appellac, cum praelerrim nihil
millo conlideret praerer partium ejus fou
ram de morum, quemidmodum nempeta
ceret, li de Aucomati cujuspium natura l0-
queretur.
nottras ab orranorum cantum dispolicio-
insuper animales, hoc est, spiricuum ani-
malium, verrorum, mulculorum, ee con-
SEGUENEEK MEMBYOTUI MIOTUS, QUATENUS
mocus iste à cogitatione aur roluntate
nostra non pendec: omnes enim ilta actio-
nes in aliquo aucomato concipihaud aeore
Pollune, quemadmodum ex hoc opereli-
quebit.
c Fecore) Secur aliaque Canouinea vi-
Ccera, ur lien de renes, non rideneur prO-
ducta nili quia primis graridicatis mensi-
bus, plus languinis in intantis venis d ar-
ceTIIS OCCUTTAC, quam ad calorem ejuS COH-
Terrandum partelque jam Formatas alendas
Opus AIE: Onde AEUE in lOCOS FeRUAEA rC-
Eta ria quae ad cor ducie aliguaneulum re-
mocos, quando ibi multx arteriae Re VenX
limul occurrune, ut in dextro latere in quo
VENR CAVX EL VENX POrEX rami jungUNEuT,
quia lanouis in illis contentus non tam ci-
to ad cor Auit, quam qui continetur in
Erunco, propter ralorum istorum SICuI:
FIOCque paCtO, cum renx istX NON FanEUI
Canouinis remittane, quantum ab arreriis
accipiune. Ac circa illas Canouinis affusio
(quam Graeci ParenChYMA VOCANE) de PrO-
uc Canouinis hujus particula diveclimode
COIPOHLMEUE, auM CO2GWLaHEUF, PaTCN-
chrmaca direr(ae Cune naturx, e pori il-
lis circumpoliti diver la Cune etiam Agu-
rx; quo sir, ue liquoribus nonnullis cranl.
mitrendis, aliisque sctendis idonca reddan-
cur; plane sicuri ridemus cribra nonnulla
elle, qua genus unum legetis tran (MIEEANE,
nependentes, non intelliser da sunc sim. dum aliud retinene: quod in caula est cur
Gua
8
Functiones nostras Pet ectoes

## Folio 4 — 1759053384:0086
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000086.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
RLE N ATL DES-C ARFES
quaedam parriculae circa illas coeane, illic
secus neutiquam manturx, uc bilis ad je-
coris balin, serum in vesica, (uccusque Cras-
Cus ee cerrestrisin liene, aec. Ouanrum ad
illorum externam figuram, Cemper accom-
modatur spatio, quod alixe partes iplis libe-
rum relinquune; ee quia in ejuldem speciei
animalibus spacium illud fere semper idem
est, hinc est quod jecur aliaque riscera can-
dem conformationem fere semper ha-
beanE. Ouantum ad illorum cunicas de li-
samenta, quomodo genereneur, in secun-
dorractatu riderelicet. Caererum si hac in
redocti Flarraei, in libro ejus de Genera-
tione animalium, obserrationibus Edem
habeaus, quascerre reras expertus lum.
examinando cum illo pulli gallinacei se-
nerationem, dubium non erie quin jecur
co, quo dixi, modo generetur; haec enim
sune verba ejus pag. 63. Londinensis editio-
nis: Hac eo fine a nobis potissimum dicta
sunt, ut luculenter constet hepar vasis accre-
scere, ex aliquandiu post natum sanguinem
demum senerari, eju sque parenchyma ex
arteriis (unde materia affunditur) procrea-
ri. X ante: Ia quoque hepar vena umbi-
licali adhaeret, indeque oritur, ut funei ex
arboribus, 2 supercrescens caro in ulceribus.
Anciquos aurem decepie, illisque pertua-
omnes parces, de nonnulla insuper alix ex-
acteFormata cernuntur, anrequam ullum
jecoris rectigium aPPATCAE: OUapTOPEeF
Duro rempus quo jecur hominis omnium
probabilisime Formatur, illud esse quo ma-
eris languis faecus languim le immilcens,
CanOUINEI IN VeNA POTTA CONEentUM, at-
que etiam in rend carx ramo qui ad jecur
porrisitur, retluere cosic ad locum illum,
quia nempe locus ille est in quem Macris
Canouis per umbilicalia rala primo defer-
cur. Ouinimo probabile est quod, CUM nON
Polleat tanta ri ad Auendum ad COr quanta
ille qui in rena cara cruncoinest, hic il-
lum impedie quo minus se in CrUnCUI
exoneret: Ouemadmodum ridemus Lige.
rim Aurium cumentem in alreum Cuum
non admittere rirulum, Gallis le Toit di-
Etum, qui hac ratione exundare X in 20r0S
rettuere cositur. Jam rero quiaistiusmodi
rehuxu jecur Formacum est, credibile est ad
hoc porissimum comparacum esse, uc ali-
quid languinis semper afterret ad calorem
cordis alendum, postquam reliquus Can-
ouis crebris suis circulationibus ad illius
conserrationem mrinus axcus factus est.
a Visibiles non sunt) Permaoni interest
hic obserrare Auctori proposium esse, de
illarum eancum parcium hioura quae visum
sic jecur unam esse ex illis parcibus quae pri- fuoiune, tractare, ne iphillarum nonnullas
MXFORANEUT, Falsa opinio qua teneban-
cur, jecur Cansuinem producere, quodque
existimarent unam esse extribus illis resicis
quae primis Formationis Fcerus diebus ap-
ParenE; Sed si rem proxius dispexisent.
inrenissene non pauciores quam sex, unam
pro corde, quemadmodum ex pultu ejus
coonolcere Facile es, unam pro quolibet
oculo, ee tres procerebri de cercbellimo-
le: Hlocqueram sensibile est, ut nullus re-
manere possic dubitandi locus harum o-
Postmodum describenei objiciatur, haec o-
mnia risum fusere; mature enim admo-
nec sibi sermonem esse de partibus invisi-
bilibus; neque dubium esse porest quin il-
lae omnes qua sub ritum cadune, ex parri-
bus, quae oculosfucinne, compositX sinc.
Sed regula inhypochesibus ejus examinan-
dis Serranda est, primo, uc expendamus
an Cineimpossibiles, secundo, an puonene
cum iis qua nobis oculi exhibene, ee deni-
que, nunquid res illas satis explicent qui-
mnium partium Formationem examinanti bus explicandis ab illo adhibentur.
in pulli callinacei generatione, in quo hae
Coctio ci
oach Mslo LodetoCibIaIGeFunCUEVI
190

## Folio 5 — 1759053384:0087
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000087.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
uper dia ex.
inis ominu
dellequom.
se immileeis
Aentum, Il.
rimo deter-
dcor guanta
e in truneum.
l lide
areute cau
Iis le Loiul.
re de in a0r0
a istiusmon
edibile est ad
elle, ut ali-
t ad calorem
reliquus lan-
nibus ad illius.
factusest.
magni incerell
plicum esse, de
ira quae risuM
cum nonnullas
reenim admo.
parribusimvil.
porest quinil.
compolicae lu
ejus eraminu.
uE expendan
do, an puouer
qui ad jecot
locumilum.
uem Mlacris
Od, cumnon
ivell, hice il-
hibene, de den
5 explicent qu
bevent.
PRAOTATOS DE TIOMINE.
liguorum quorundam, qui cum interctuunt ciborum par- borum in
rentliell
tes, separant, 2gitant ex caletaciunt cas, ut communis 10, ac di
Ariburio
aqua incalcerira, ex aqua Forris in metallistacit, cui addc corum
quodhiliguores quam celerrime a corde, per arterias adre-
cti, ut postea dicam, non possintnon ralde calidicsc. Imo
ipsi cibi ejus plerum que naturx sunt, ut etiam Coli ec per (c
corrumpi ex incalescere postint, quemadmodum toenum
recensinhorreo facit quando latis liccum non cA. d lt quod
notandum, agitatio quam incalescendo accipiuntlae cibo-
rum particulae juncta cum motu Htomachi, ec intestinorum
quibus continentur, ac cum dispositione tenuium filamen-
torum, ex quibus inceltina componuntur, in caula cC, ut,
quamprimum Facta Fuerit concoetio aliqua, paulatim de-
scendant vertus duccum illum quo partes crastiores excerni
debent; ac interea subtiliores e magis agitatae particulae in-
numerishrinc inde exiouisporis occurrunt, per quostluunt
inramosmagna cujuldam vena, qua adt hepar cas detert,
necnon in alias renas, quae cas alio deterunt: Adeout non
alia causa (IC, per quam illa a craltioribus secernantur, quam
Parritas iltorum pororum. Ouemadmodum cum Farina in
cribro moretur, caomnis quae maxime pura clt etluit, et
solapororum, quostransit, parritas impedit ut Furturesnon
sequantur.
Cibi instomacho digeruntur vi quorun-( quam alio deferatur: Ad quod respondeo,
dam liquorum ) Liquores ilti aliud nihil
sune quam acida quaedam 2qu2, cujus par-
temfacie illa quae esurientibus in os aAuiE,
de quae inventriculum per Romachi arte-
rias infundieur, nOn verO per vas breve.
Nam Walaus obserrarie hoc vas ligatum
incumescere à renericulo ad ligamentum
ulque, à ligamento vero ulque ad lienem
cracuari; quod cerrissimum aroumentum
est, illud nihil à liene ad venericulum de-
terre, Ced certe à renericulo ad lienem ali-
quid deterre posse. Ouaeri aurem hic po-
arterias quidem deferre illum aequalirer in
omnes partes, sed omnium membranarum
Poros non esle aque idoneos ad illum
transmietendum, acque ventriculi. Preter-
ea latis probabile eAt praecedentis coctionis
reliduum jurare hunc liguorem in dissol-
rendis cibis qui in renericulo sune, non se-
cus quam ridemus receris Frumentimala
Fermentum norae Fermentandae inservire.
VEuE SE, liquoris hujus in rentriculi de
oucturis nerros actioni AuCtor noster in-
FEa adscribertamis de siris sensus, quemad-
cest, cur hicliquor ad Aomachum potius modum suo loco dicemus.

## Folio 6 — 1759053384:0088
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000088.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
RL F N A TF DES-C AR PES
bSr aqua Comiuns) Dominus Des-)ilte liquor illos dissolvendo ipsis imper-
Carres Principiorum Tuorum, ArT. 93
Parc. 4. modum describie quo aqua com-
munis calcem viram dissolvie; quod rero
ibiloci dicie, liquori huic acido applicari
debet respectu ciborum quos comedius.
Verum quia experimur, 1os non omnia
pari Facilitare concoquere, quaeri porest,
cur quodlibee menstruorum genus (ut
Chymice loquar) Facultatem non habeac
quodlibet corporum genus dissolvendi:
Respondeo generatim, hoc inde protcisci
quod corporis disolrentispartes, non lem-
per habeane fguram, auc magnicudinem.
auc rim requisicam ad insinuandum le in
alcerius poros, ejulque parces separandas;
LX. Or. aquae partes metallorum poros in-
Fredi nequeunt, quia satis magna ri non
Pollene, acque etiam Forre quia sunt nimis
cractae. Hloc rero etiam interdum ex co
protciscitur, quod nimis subeiles sinE,
quodque corporis dissolvendi poros sine
oftendiculo permeent, quemadimodum 2-
qua Forris respectu cerxe. Denique alias ee
quidem uc plurimum, hoc prokcilcieur ex
parcium fgura, quae non sinit illas in alio-
rum corporum porosingredi, licuri tt in
aqua Forri communirespectu auri.
Duemadmodum feenum recens) AU
ctor noster in art. 92. ejuldem partis quo-
modo hoc hat etiam explicat. EF s quis
illum accence legere non oraretur, lique
bit parces ex quibus cibi composici lunc.
eodem pacto praeparari, cum in ore, tum
in omnibus culinae apparatibus, cum spon-
ce luadum macerantur, adeo uc acidili-
quoris particulas postmodum Facile admit-
canc, qui illas paulo plus Colito agicando
caletacie, atque ab inricem leparat, de-
num rero secundi elementi actio illas ad
Substantiam uniformem, chylum dictam.
rerocat.
Et quod notandum, agitasio) Chyli e
crassiorum maceriarum ad incectina alias-
que partes delcensus ex cribus causis pen-
tic. Secundo extibrarum rentriculi e in-
restinorum licu, quorum partes a n-
ciritace noltra ica dispom debuerune, ut
chylo de cibo cransicum Facilius praebeane
ab ore ad anum, quam alio modo; praeter-
quam quod Fibrae iltae, dum coctio tic, pau-
lo plus Colico dilatacx, ulero postmodum
concrahuneur, pelluntque hac rarione ee
exprimune materiam quam continent.
Terria causa cA, renericuli e incestinorum
a diaphrasmace aliiique reneris mulculis
in respirarione compressio: Moveri enim
nequeune, quin rentriculum ee incestina
intra polita premane, ac proinde materias
in illis concencas ejiciane Xc expellane; cra (-
Pores quidem ad anum, Subeiliores vero
per Foramina quae in inrestinorum mem-
branis occurrune; unde postmodum ad
ratoS SubelarioS uIque deFCTUNEUE, nOn
secus quam ridemus Tibicines, qui Veri-
cularicibia canune, inde aërem exprime-
re, brachio eam comprimendo. Hloc ad-
eoclarum est, uc mirer Dominum Pecque-
cum maluisse hunc chrli mocum aeris ri
cuidam, quam elaceriam rocat, ad scribe-
re, quam Disphragmatis aliorumque mu-
sculorum compressioni; cum praesertim
animadrercisset etiam post morrem chy-
lum ulque ad ramos subclarios propelli
intectina manu comprimendo.
e Inramos magna venae, quae ad hepar
eas deferr) Videtur in hoc loco, Domi-
num Des-Carres existimasse chrlum ad
jecur per venas Melaraicas, quomodore-
ceres pucabane, deterri; lactex enim A -
Cellii renx nulquam coeune in maona ali-
cujus renxeruncum, sed in chrlirecepta-
culum a Dom. Pecquetoinventum, quod
Ad jCCUEREGUAGUAM POTTIGIEUT: DUaPTO-
prer vel hic unicus locus latis probat diu
elle ex quo hic tractatus conscripeus cAt.
Dubium enim non est, quin E secundum
novissimas suas coenitiones (cripssset, (c-
cururus fuisset ACellii de DOm. Decqueti
aCT. PIAO Ex AGIEATIOHE, QuaMI ACIaUS IEXPCTIMENTA IPII ReqUAqUAM INCOBNITa
(quan.

## Folio 7 — 1759053384:0089
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000089.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
pls impr.
rieuli Riu.
ATIeS a M.
Averm, 11
ius prabem
do; pratr.
etioE, pui-
postmotum
c ratione _
Coneinent.
ateltinorum
is mulculis
loreri enim
ade inretina
ade materias
pellant, eral.
ciliores vero
Amodum ad
qui Veri.
nexprime.
di
qua ad hepuie
scriplitieu,
Dom. Lcequ
IaM IBCOBI
IR AOT A TES DE FIOMTHE.
(quandoquidem in secundo FraCtATU, ec 2-  prohibeae. Responsum est in promptu.
licubi in existolis illarum mencionem Fa-
hoc inde prokcilci, quod rel renarum ista-
Cit) quae extra omnem dubicarionis aleam rum orifscia nimis parra SINE, quam uE
ponune, chrlum inceorum auc Caltem ma-
rimam partem ad cor deterri: Bartolinus
enim; qui eadem experimenta in homi-
nibus fecie, quae viri icti in brutis, dicie
quidem se nonnullas renas albas obser-
ralle, quae ad jecur pergerent; sed Metuo
uc receris opinionis Audio Bartolinus ad-
ductus fuerit ad contradicendum hac in re
Domino Pecqueto. Ouaeri autem hic po-
rest, cur chrlus ex incestinis eorediendo,
chrli parces admittane, rel quod illorum
ficurx impediane quo minus ingredian-
tur, vel s malis, quod cerre probabilius
ett, quia omnia renx Porta oriticia quxe
circa incestina sune, cum arteria cceliacX
TaImIS COmIETunEuE, nec ad intestina a-
perca Ane, ut lactea renx. Nequererosan-
ominis in dy senteria procturium, _C. CuM
hac doctrina puonat, quia necesle non est
ut hoc per anaSOMOLN (UELOGULNEUFMC-
nOVAI VIaM QUaTaE, nec in renas Mela- dici) hac; lusficie uc illorum pori paulo
raicas inorediatur, cum juxta circulationis plus SOlito apCrIanEUE, aux ut acex aliquis
doctrinam, cursus Canouinis ad jecur ren- humor illorum membranas exedat.
dentis harum renarum aditum ip( nOn
Ilae tenviores ciborum particulae dum inaquales et ad-
IV.
Chyli in
hucimvertectemiltae unt, liguorem componunt, qui totus caneui
turbidus ex albicans permaneret, nisi catim milceretur cum nem con-
malla lancumis contenti in omnibus ramis venx Portxe
dux liquorem illum ex intestinis accipit) ec venx cara,
quae cundem rertus cor deducit) ec in jecurtanquam in u-
num ras. Ouin etiam hic: notandum est, Poroshrepatis (IC
esse dispolitos, ut quamprimum huc liquor iptum ingressus
fuerit, ibi attenuetur, elaboretur, colorem luum accipiat,
ec acquirat Cansuinis formam: Coplane modo quo niora
rum urarum succus albus in rubellum rinum convercitui,
quando scapis acinisque luis permictus rasi ad fermentan-
dum commitutur.
Notandum hic est poros hepatis) Au- de tantum aut in jecore chylus coquitur et
chor tulius explicar in secundo traCtaTU fic Canouis; praeparatur insuper ad hanc
quomodo liguor in cor inorediens ruber
hiac, de quomodo chylus ad illud rendat:
quomodo aurem rubrum colorem acqui-
Mecamorpholin in omnibuslocis, in qui-
bus parres ejus depurantur, disponuneur,
e eo componuntur modo quem hominis
rac, in illo loco ridere licet; quamobrem Cansuis requirit.
hOCPEATETIEEAM. CXTCTUI NON IN COF-
versio.
Sanguinis
Saeterum hoc pacto lanouis in venis contentus, unam
cantum manifestam riam habet qua coredi pollet, Cam in corde
nC)

## Folio 8 — 1759053384:0090
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000090.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
REN ATT DES-C ARPFS
nempe qua in dextrum cordis ventriculum deducitur. Ft
dilacario. Lesendum est carnem cordis continere in Poris luis =aliquem
sine lumine ionem, de quo superius locuti fuimus, qui
eam adeocalidtam, ferridam que reddit, ut simulac lanouis
alterutrum ejus rentriculum intrat, illico ibi intumelcat et
dilatetur: ut experiri licet in Canouine autlacte cujuscun-
que animalis, ubi suttatim in ras ralde calidum infundun.
tUr. EF ionIS in machnae, quam deleribo, corde conten-
tus, nullialiirei inserrit, quam sic dilatando, calefaciendo
ex attenuando languini, qui continuo suttatum inciditCx
venacara in dextrum rentriculum, unde in pulmonem ex-
tralat, ex ex rena pulmonaria, quam Anatomici arteriam
venosam rocant, in rentriculum alterum, unde per totum
corpus dictribuitur.
Aliquem sine lumineisnem, de quo su- languis rero cum impetu egredi nicendo:
perius locuti fuimus) Elaec rerba satis et-
iam ostendune, hunc tractatum essemajo-
ris operis seriem. Perignes iltos luminis
expertes, id incelligir quod decalore fae-
Facir pullationem cordis, de Pele in arterias
Simul exoneraL.
3 Valde calidum) Non semper necesse
estur liquores qui rim habene fermentandi
num recens incendenre, deque eo qui in se inricem, ralde calidi sine anrequam mi-
aqua calci suctusa excitatur, in locis a me sceantur; permuleos enim in Chrinia quo-
supra alleraris scriplic. Nam quemadmo-
cidie ridemus, qui anre hanc misturam
dumionis actio calcis poros ita dilatat, uc sensibilicer Frigidi sune. Medicorum certe
aqua parciculas postmodum admicrere pol-
sInc. Sed primo cancum elemento conso-
ciatas; ita, quanquam contraria plane actio-
ne, Cansuinis particulae per venas ad COr
reorediences, maxima spirituum parte e
maxima pars cordis pulsum non adscribie
termentationi sansuinis in illud qualibet
pullatione Auencis, Sed cuidam animae Fa-
cultati, quam pulsi ficam vOcanE. Ouan-
cum ad MeaETInCE, MaOIstTOS COSTANTO
Cubciliorum liquorum, quibus in arceriis honoreprosequor, ut Facultatis rocabulum
permistae erane, ee gux ad parrium alimen-
libens rerineam porius quam ut illos often-
cum, aut aliosulus per illarum poros eAu- dam; praecerquam quod dubium esfene-
xerune, deltiruex, arctius simul coaluerune, quir, quin cor rerera Faculcare pullandi
de Lublederune, quia crasiores (UINE per-
praedicum sic, quandoquidem rerera pullat;
multosque habene ramos, illorum morus, non secus quam negari nequie quin illud
mulco quam anceacardior est: Ondetiruc, omne quod deorlum tendic taculeatem ha-
illorum pori cam arcti sine, ut lansuinem beac, hoc est, polleat ri sire porentia illue
in cordis cavernulis reliduum admitrere, cendendi. Sed quia, uc puco, non distire.
nequeane nih cum primo duntaxat elemen- buneur, hic de mulcis aliis in locis hocro-
co; quod illas starim incredibili celeritate, cabulum escinuile, nec quicquam conter-
agitando, totum hunc sanguinem dilatat; re ad explicandum quomodorestrut, spe-
10
incale.
Scentia d

## Folio 9 — 1759053384:0091
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000091.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 113 lines, status machine
C
e
etd
1
d
et A
iende
redi nicendo,
Cele in arterias
ue termencandi
e antequam mi.
in Chymiaquo-
havc milturam
ledicoum certe
im non adleribie
in illud qualibet
iidam animae la.
rOcanE. OVaI
IATOSMeOSTAI
ileatis rocabulle
dubium essen
taculeate
idemrererap.
nequi
dictac
isirepe
plIO, ita
iiSIII
woad1B
lRACTATOS DE LEONLLNE.
rendi, quid SEhXC FaCUIEAS: CertC QuOUL
anima spla dici non porest, salcem in H
minibus, qui sibi consciisune animam (uam
romereniam ab illis imperraturum qua- malla Frumenti &e Fermentum. Secundo di-
non elle ictiulmodi mocuum dominam:
nec illos ab ejus cogicationibus directe
pendere. Ouod si dixerint esse corporis
qualitatem aur animae proprietarem, hoc
profecto helegua expicat la quoa les
elt; nont laBIS GuatAALOGaBCLGMa HL L-
lephas, cepontum aatet, ese anIaI A-
Frum. Loecanter Colum eit quod lolent
Medicisepalellet Lespondete; quodnnc
dubion saccte polennomtes
ipsas, nonvetba, lcclanel. MMalseu adIC
attinet, haud puto aliam astionari poste
caulam, qua incelligibilicer explicetuT COT-
dis ee arceriarum pullario, magnumque il-
Iud discrimen quod renolum inter &e 2r-
ceriolum lavsuinem ObserrAtE, PrateF
esterrelcenciam sre Permentationem, quam
Canouis in cordis carernulis residuus in il-
loproducie, qui in ejus venericulos recen-
cer decidit; Ouaproprer existimo hoc
iplum esse, quod Facultas pulsifica appel-
lari debet. Concra hanc doctrinam eres
tancunt alles Monten occcones no
ri. Prima ineo consistie, quod Adversarii
nostri dicant cordis piscium calorem Patis
magnum non esse ad sanguinem rareta-
ciendum. Tam supra respondimus, non
encelarium ut calor sic vale MasS
qui materiam aliquam fermentet; videmus
enim fermenta actu Frioida, quae id nihi-
lominus taciune; susticit icaque ue calor
proportionem habeat cum cujusque ani-
cune fermentationes iltas eam ciro feri
non solere: Ad hoc Dominus Des- Cartes
respondet, raria esse rarefactionum gene-
ra; unum esse in quo raretaciendum COr-
Dus particulas luas unas post alias amie-
tic, qua ab illo se penitus separantes pristi-
nam Formam amittune, raporilque auc tu-
miformam alluunt, cujusmodi (unECa-
minorum nostrorum fumi, e xolipila-
rum rentus: hoc quidem rarefactionis ge-
nus multum temporis requirie ad omnes
corporis alicujus partes in raporem aut fu-
mum actollendas. Sed alixe sunt raretactio-
nes in quibus particulae liquorem aliquem
componentes se mutuo penitus non dele-
runt, sed solum repente acquirunt mulco
plus agicationis, quam antea: HIOC verora-
refactionis genus uc plurimum Ec pene
momento, quemadmodum in lacte ride-
mus, postquam ioni aliquandiu superposi-
cum fuit. Oltimo objiciune, in nonnullis
animalibus cor quamris à corpore avul-
Cum, adeo ut nihil amplius Canguinis in il-
Iud decidere queac, nihilominus pullare.
Haec objectio, quae quidem omnium poris-
maest, Facile solritur, modo actendamus
primo, semper aliquid sansuinis in cordis
Cavernulis remanere, qui ex una cavern-
la in aliam Auendo Fermentatur (acque it2
pullationem cordis aliquo modo imitatur)
quamris recentis sanouinis nihil accipiat.
Fx quemadmodum a primo vitae nostra
instanti Canonis Cemper AUXIE a veDX CaVX
Orificio ad renam arteriolam per rentricu-
lum dexerum, ee ab arteriA venOTaIN AOT-
malis SanOVINIS RAFUTA. VE VerO pacCaE tam per Enistrum, cordis fibrx ita diipo-
calorem esse, qui hanc fermentationem sitx sune, uc hunc morum facilius quam
efficiat; si ancuillae cor jam trigidum, pul- alium quemris permittant: Ouocirca li-
suque desticurum ioni admoreris, experie.
CCE ObSCEVATE PAFLES VenX ArECTIOIX _E AOF-
ris illud denuo pullaturum; idemque ere. ex ricinas omnium ultimas pullare, quia
niet si illud ejuldem anouillae sanguini nimirum illae sunt per quas languis c Cor-
quamris frigido immerseris; quod ostendie de corediendo novissime rransir. Secundo
lavsuinem in cordis anguilla poris resi- nocandum praeter rarefactionem istam a-
duum, illumque qui ex renis ejus emistus licujus gucea Canguinis ex una cavernula
est, sead inricem eodem modo habere quo in aliam migrancis, aliam laepe caulam
et

## Folio 10 — 1759053384:0092
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000092.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
LLDAALL DES-CARTOS
esse quae cundem eHfectum praeltat; naM
cum parres exreriores cirius retrigerentur
quam alia, spiricus incerius concenei mi-
grando ex poro in porum inter sibras co-
cune, donccillas postine sublerare, hoc-
que pactoimirari pullacionem cordis; cu-
jus tibrae ad hunc morum ulque adeo dis-
Poliea Cunc, uc minima quaque occatione
data illum relumant. Cxcerum Barrolinus
in Anacomia sua retormata hallucinatur,
dum nosastirmare dicir, Cansuinis arreriosi
calorem effectum esse sentibilis ee externi
mocus quem in corde experimur. HIoc mi-
nime dicimus, sed cerre effectum esse Fer-
mencationis qua in ejus rentriculis AE,
quae efficiendo uc parricula ejus nocabi-
liter celerius agitentur, hac racione cas
idoneas facit excicando in nobis calori:
quemadmodum (c. experimur in omnibus
aliis termencationibus quarum materia ea-
dem de caula incalescie, ee quidem non-
nunquam eo ulque ucila ianIbUS CON-
crectare nequeamus de vala calore dittrin-
santur. Porro ad plenam latistactionem
non abs re tueric Medici cujuldum LOr2
miensis exictolas ad D. Des.Carres, eju-
que responsa quae in prima parce exHtant,
perlegere.
In pulmonem exhalat) Vocabulum
hoc, uti e proxime sequens vaporis D0-
mmini Carcetii mencem non lacisbene ex-
Primit, ee cum Anacomica reritate pu-
snat, quae octendic Cansuinem eAte, nOn
vaxores, in omnibus arteriis, inter quas
retic, acquirere, sicuri etlam opinatus ess
Primerolius; holque rapores inpulmone
ab ingrediente aere retrigeratos, Canguinis
Formam relumere. Ilaec camen non estre-
raejus sententia, led solum duasillas lan-
suinis guETaS, qua in COr ingrediunEuE,
ibiraretieri, dilacari, incalescere, hacque
ratione effundi alceram quidem in renam
Arceriolam, alteram reroin AOrtaM; non
secus quam lac igni superpolicum fermen-
tatur, de supra ralis oras excurrit. Ouem-
admodum aurem lac illud, remotum ab
ione, ee aeri expolicum, suubsidic, de ad pri-
Ainum modulum reducitur: ita aer quem
spirando ducimus, eHferrescenrem hunc
Canguinem reducir ad contictentiam ali-
quomodo mediam, incer illam quam in
cor ingrediendo habuit, acque illam quam
eorediendo habet. Hocurique, quod aAc-
rO, dubium non ericiis qui posteriora ejus
Ccripra legerine, ee A liTerX, quaruM MO-
do mentionem feci sedulo expendantur,
res tule patebic p29. 275. primae parris Exi-
Colar. Id quod in liceris ictis perseripeum
exctac non relinquie locum dubicandi, quin
Auchoris nostri sencentia ea lic quam hic
retero; quemadmodum etiam id quod ea-
dem de re habetur Methodi pag. 33. Pa(-
honum 8. hujusque tractatus secunda par-
te; adeout rocabulum exhalari reddi de-
beac vibrari sive diffundi: rocabulum vero
vapores, Canguinem ebullientem sioniticet.
Duamobrem necractarus hujus verba ut-
lum dene hallucinandilocum, censerem il-
D. Des. Cartes renam arteriolam recense- lis, quae proculi, commutanda elle; acque
renon dubicar. Rerera hic locus ridetur
innuere illum existimase duaS gUTTAS qUX
in cor decidunc, auc illam saltem quXe in
dexerum rencriculum, formam aeris sre
ubi habetur vapores condensari, inque san-
suinem iterum converti legeretur, sansui-
nem hunc effervescentem ea rarefactum con-
densari, es venosi sanguinis consistentiam
raporis, dum Fermentationis beneticiora. denuo assumere.
Caro pulmonis adeo rara ex mollis est, ec beneticio re-
iaIOIS abaeresic retriserata, ut cum rapores lanouinis
china v C dextre cerentriculo renientes per arteriam quae ANa-
Fomt.
Respir
Tionis in
Hac Ma-
EUS.

## Folio 11 — 1759053384:0093
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000093.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 80 lines, status machine
vinatus ete
in pulmone
Mnetere
psilslo
predium
ete, bdeque
n IN venam
Ortam; non
m termen.
ic. Ovem.
iader quem
entem aui
alet estalerA
eillant qual
e, quod dl
oetera esus
uarum .
DendanCUE,
epartis Epi-
perleriprun
birandi, quin
lic quam hib
1P2S. 33. Pal.
lecunda par.
plari reddi de-
eabulum vere
tem soniticel.
morum ab
, de adpri-
Penim dli
rarefactum co
nis consistentia
enetieio
5 TanouI
2qua 
F01I
PR ACT ATOS DE FIOMLHE.
tomicis vena arteriosa dicitur, inoresti in cum fuerint, ibi
condenlentur atque iterum in Canouinem vertantur. Inde
porro suttatim decidunt in sinistrum cordis rentriculum,
quem li ingrederentur, antequam sic rurtum condenlati
eslent, alendoigniibi non susticerent. Atque ita ridemus
respirationem, quae in hac machuna iltis raporibus con-
densandis tantum inserrit, non minus neceslariam esse
huic igni conserrando, quam respiratio in nobis cA, ad
nostrae ritae conserrationem, laltem quoadeosqui pertecte
homines jam Formati sunt. NTam intantes quod actinet,
qui dum adhuc in utero matris tunt, nullum recentem
d Frigidum aerem respirando poltunt attrahere, illi duos
habent meatus qui supplent hos defectus, unum quo Pan-
guisrenx carae transit in renam quae arteria dicitur, et al-
terum quo rapores sire languis raretactus arterixe quae re-
na rocatur extralant, atque ingrediuntur in magnam ma-
teriam. FC quantum ad animalia qua nullos ommino hrabent
pulmones, ca unum tantum in corde habent rentriculum,
vel siplurestrabeant, omnes inter se (unt continui.
2 Carotulmonis tamrara est) Pulmo-Iprer perpetuum ejus motum, qui non si-
nisraricas ejusque molliries a cribus causis
pendent; Prima quod languis ex quo pri-
mum generacus fuie, plus habuerit aerea-
rum particularum quam ille qui in maona
arteria ad religui corporis aliimentum AuIE,
nicut partes ejustam arcte conle(CanE, at-
quejecoris ex. Ca. partes. Terria denique,
quia respirationis aer substancix ejus mi-
Scetur; adeoque ridemus intantis, dum in
matris uterO est, pulmonem crasiorem
licuri Dominus Des-Carres ostendit, cum esse quam aliquandiu post partum, quia (c.
in secundo tractaru de primi cordis reneri- dum in urero estnon relpitaE.
culi generatione loquitur. Secunda, pro-
Pulsus arteriarum  dependet ab undecim parrispellicu- vIr.
Cordis de
lis, quae reluti ratrulae quaedam claudunt ex aperiune orifI-. ateria
cla, quatuor ralorum duobus cordis rentriculis responden- cum pul-
CUISo
tium. Fo ipsoenim momento quo unus liorum pultuum
cellat, ex alius instac, ratrulae in oriticus duarum arteria-
rum exacte clauduntur, ex quae in orificiis duarum rena-
cum lunc, aperiuntur: ut fieri non poslit quin eodem tem-
POTC

## Folio 12 — 1759053384:0094
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000094.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
R EN ATF DES -C AR PES
DOrc. per has duas renas duxe languinis guttae clabantur, u-
na in unum altera in alterum cordis rentriculum. Tumhae
Panouinis outtae ambae simulrarefactae, ec in spatium multo
majus quam ante occuparerant expanlae, premunt ec clau-
dunt ratrulas in duarum renarum orificis constitutas, im-
pediuntque hoc pacto ne plus languinis in cor delabatur,
nec non premunt ex aperiunt ralrulas duarum acteriarum
inque cas celeriter ex cum impetu ingrediuntur, unde HE, ut
coromnelque totius corporis arterix limul inAlentur. Scd
raretactus hic Canouis statim iterum condenlatur vel in alias
Corporis partes penctrat. Aequeita cor e arteriae lublidunt,
valrulae in duarum arteriarum orificiis iterum clauduntur,
ex quae in introitu duarum renarum funt, rurtus aperiuntur,
tranlicumque praebent duabus aliIs suTEis languinIs, quae
haud aliter atque praecedentes denuo efficiunt ut cor ee arte.
rice inAentur.
a Dependet ab undecim parvis pelliculis)
Non tanquam à caula sua efficiente, sed
eanquam à re Cansuinem decerminance ad
Auendum, prouc Facic a renis in arterias, uE
inde in renas reorediatur, renarum exitus
e arceriarum adicus successire aperiendo.
Oui vero dubicarerine an Cola vis qua lan-
suis arteriarum membranas pellit, illarum
pulsui efficiendo Cufticiat, legane Domini
Des-Carres responsa ad Loraniensis Me-
diciinctancias, quae exstant in prima epist.
DaTCC, Pa8, 275.
Valoulae ista) Ouomodo exiguae iltae
janux, quae ralrula appellantur, in raso-
rum oriliciis de diraricationibus generatae
Fuerine, ridere licet in secundo tractatu;
idque etiam intra accinsemus, ubi expli-
cabimus quomodo illa formaree sint, qua
Tunc in extremicacibus ralorum commu-
nicationis inter mulculos oppolitos.
Fieri non possit, qu’in per has duas ve-
nas duae sansuinis suttae elabantur) Racio
cordis rentriculos non decidere Cacim at-
quemuero ejus a balerecedic, oricurtam
ex oraritate languinis in rena cara inque
arceria renola concenti, quam ex istorum
ratorum licu respectu cordis; cujus ralvu-
lae (quemadmodum diximus) non pollune
cum non aperiri, quoniam hlamenta qui-
buscohaerent, illas deorsum erahune. HlOc
rero etiam inde proticiscitur, quod cum
analtomolecn opcrena dcarteriae canalem
unicum concinuum faciane, imponibile eAt
vel unam Canouinis ouctam ex ventriculo
sinistro eAuere, guin eocam Canouinismas-
Cam cor versus propellat, alioquin enim
locum inrenire non pollet: Praterquam
quod renarum e arteriarum fibrae ita dis-
POlicx une, ut liberum EraNSIEU PEX-
beanc, arteriarum quidem Canguini in re-
naS, venarum rero in cOr. Ouod cerre
eam manifectum est e tam multis experi-
mentis contirmacum, ut nemo nili qui vo-
lens excuciat, circularem hunc Canguinis
cur non possine dux languinis suuix in morum nesare possit.
Ctau-

## Folio 13 — 1759053384:0095
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000095.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 107 lines, status machine
e
TUIM
detE, UI
DTIEuTTaM
CaV2 inque
ex ictorum
cujus ralvu.
non postune
amenea qui-
ahunt. HOC
quod cum
uposibile elt
Xventriculo
novinismal.
lioquin enim
Praeterquan
Sbrae itadil.
Ouod cette
AnC LauII
IRAOTATOS DE TIOMTNE.
quoddpoleio, aulclecapilctu, loeale
dum est Medicos omnes in hoc consenti-
est, juxta ejus sentenciam, Canouinem et
corde coredi cum mucro ad balin accedit,
quod est rerisium; nam A ad reM AETEN-
re, nempe undecim istas ralrulas ica sitas damus, quando cordis muero recedie a
esse, utillae quae in renx carxe et arterix bale, fieri non porest quin istaparra hla-
renolae oriticiis lune, languinem in venis
iltis concentum in cor ingredi quidem per-
mictane, sed non regredi in eadem ista va-
(a Semel coreltum: Conera rero lunares
ratrulas, quae sune in renx arreriolae e
Aoreae orificiis, permierere quidem (an-
suini, ut ex corde per ista rala corediatur.
nequaquam vero ut in illud regrediatur.
nis post circulationem per venas. Omnes
praecerea Medici consentiune, duplicem
esle in COrde MOEUI, UnUM qUO MUCFO
ejus accedie ad basin, alterum quo ab c2
secedic; led detempore quo Canouis ingre-
ditur aut ex corde egreditur, ee horum
MOTuU utex sic, in quo renericuli ejus
quam maxime dilatenEUF AuE COAFCtENEUE,
quod diastolen de SyAolen rOcanE, inter
illos non convenit. Flarvaeus et Bartoli-
nus in Anacomia sua reFOrMatA VolunE Cy
Aolen cordis Aeri cum muero accedir ad
balin: Contra vero Dominus Des-Cartes
cum retiguis Medicis existimat sy Rolen Ae-
ri, cum recedie, quemadmodum in le-
cundocractatu uberrime probarie; quam-
obrem huic rei suxersedebo. Flarraeus in-
super existimat, Panguinem ex corderum
eoredi, cum muero recedit à bale. Bat-
colinus conra ad Domini Des-Cartes (en-
tentiam reversus, censet sanguinem cum
eoredi, cum mucro ad eam accedit. Ne
rero dubium sic hanc esse Barrolini (en-
tentiam, haec sune verba ejus in AntO-
mix ReFOTMALX p25, 246. (eg in diastole
quavis sansuinem recicopiose, es in qua
vis sistole expelli copiose bintorum testimo-
nio docemur) de intra pag. 249. dicit (in
Sostole mucro cordis accedit ad basin.) Hoc
menca verro la quibus ratrula Friglochy-
nae cohaerent, etiam procrahaneur, illal-
que deorlum trahendo rena carae a arte-
rix renolae oriticia recludant; proindeque
tempus illud sc quo sanguis in cor decidit.
Fieri etiam non porest, quin ratrularum
lunarium base deorsum pautulum prOEr2-
cta, illarum cuspides crisantur, hocque
pacto Curi liquebit, A respectu rentricu-
lorum illarum sItuS ConSderetuT) impe-
diant lanouinem ex corderecens egresum
ne regrediatur, dum incerim Canouis ex
rena cara eAuens, supra ratrulas Priglo-
chrnas excurrens, inferius decidit in dex-
erum cordis renericulum (quemadmo-
dum oculorum cestimonio docemur) ubi
rareheri nequie, quin ralrulas ictas, intra
quas decidir, crigat proindeque occludat:
Ouod efficere non posset, nis MVCrOnC
cordis accedenre ad basin, parra ista Fila-
MENER HErrOCa laxenEuE, lunarium que ral-
rularum cuspis demirtatur, nihil impe-
diendo tum temporis Canoninem, ne ex
corde, quodcunc est brerissimum, per illas
corediatur. Itaque liquee Plarreum fuisse
hallucinatum dum existimarie sanouinem
ex cordecoredi, quando tuCxO ejuS recC-
dic a base; in hoc enim sicu valvulae luna-
res erectae sune e Triolochynae demiste:
Ouapropter Alanouistum temporis ines-
sec in corde, exitum nullum haberet nis
in renam caram inque arxeriam venOTAI,
quippe quarum ralvulae demissae sint, alia-
rum vero crectae. Ec quidem Barcolino
causa fuir errandi post illum, dum ipsi per-
Tuasie, cordis rentriculos coarctari, quan-
domuero accedit ad basin.
Cosna Hocpacto causa pulsus, Facile intelligimusanon
VLL
Non de
tam cum Canguinem qui in machinae hujus renis contine- nacu
tUI
d Claudunt valvulas) OL reMEOtam,

## Folio 14 — 1759053384:0096
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000096.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
R E N ATE DES -C, ARTFS
tur, e qui recens abhepate renit, quam qui inarteriis est.
ex in corde jam perfectus fuit, aliis ejus partibus achaerere
POsC ex utilem esse, ut rectauretur quidquid per continuum
Carum motum, ec rarias actiones corporum quae circum.
Eant, decedit e autertur. Nam Canouis in illius renis con
tentus paulatim semper Auit ab carum extremitatibus ver-
FuSCOr: (e dispolitio quarundtam vatrularum, quas Ana-
tomici pluribus in locis secundum longitudinem venarum
noctrarum invenerunt, manifestum Facit, idem prortus in
nobis crenire) e contra vero lanouis qui in illius arteriis
continetur, cum impetu extra cor pluribusque parris im-
pulsibus verlus carum extremitates protruditur. Adeo ut
haud difficulter se adjunoere e unire queat omnibus ejus
Partibus, casque hac ratione hutrire aut etiam augere, (i haec
machina humanum corpus referat, quod sic nutriei rel aU
Geriaptum sII.
Nontam eum sansunem qui in venis lomolen cranleat, du lubcillot pecipla-
continetur) Sanguinis in venIS MOTuS ad
COrTendENSHON LHICUE PUTCMUS, IIIUI O.
immcum noArorum membrorum aliMEAEO
destinatum este: nam praecerquam quod
nimis crassus est; cum Auac in ictis vasis
ex ramis ad cruncum, pollune quidem
illorum membrana, comprimendose, il-
lum ad cor propellere, sed nOn PeT POTOS
suostranmittere, nihtorre paucissimis in
Socis: Nocandum enim est poristimum
caloris ee mocus cordis ulum ese, quod
termencacionis, quae in rentriculis ejus
perlicirur, benelicio, Cansuinis venos de
chyli parciculae conterantur, de in se mu-
CUO IBCUTTEndO CONTUHdANEUE; alqu Ia
illarum complurimae subriliores eradune.
omnibulque membris nostris alendisido-
nea, per arcerias capillares lese cranlco-
lando. FE reveraut racio aliqua reddatur.
quae faciat latis, nihil probabilius ridetur
quam quod crassior lanouinis per arterias
decurrentis pars, in renAS per IIIBTUM ana
TUM ATECLIATUI POrOS ad MEBEOTIM 2-
limentum ee sustentationem cranscoletur.
Nequerero dici porest hoc tieri ope lan-
suinis, quem per extremitates suasillac et-
Fundunt: nam praecerquam quod paucissi-
mae ostendi possune qua Canguinem illac
ettundanc, imposlibile est cor dari venarum
QUIE AITCTLATUM extremitates, quot tbraS
IN NOHTOCOTPOTE, CUjUS NIMITUIM PATTES
omnes Abrola lunc: Ouod nih POnatUE
(nemperocidem esevenarum auc arceria-
TUm extrermitates, quorin corpore nosrO
tibras) explicari non porerir quo pacto f-
brx cujustibet radticibus adhaelum eat qua-
libet Canouinis parricula alimeneo ejus de-
Rinata; de ut hoc concederetur, cursus ejus
rapidicas minime permictura eNec illam
adhaerere. Contra hoc objici porest, quod
Elanguis omnes corporis noctri partes 2-
leret, per ralorum poros sele transcolan.
do, hoc utique ad renarum pertineret san-
suinem, non arceriarum, quarum nimi-
rum
Sed arte.
riarum
langui
nem nU
trirc.

## Folio 15 — 1759053384:0097
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
ceriisett
delraerere
dnemun
a CTTeIM.
Veniseon
nibuIS ver.
uaS AN
venarum
prorsusin
US diterIIS
parrIS IM.
AdeouE
nibus ejo
ere, lihre
iri velau.
membroruma.
i cranscoletur.
Cheri ope lau.
nquod paucissi.
Canoninem illae
cor dari renarum
nimirum parces
1od nisi ponatile
alimeneo cjus de
is Cele transcoll
um percinerel
N, GuauM AB
IRACTATOS DE IIOMTNE.
sum membranae renolis crastiores sunc., enim tranffudationis ope, lansuinis in ar-
Adhoc respondeo arteriarum capillarium
membranas renolarum membranis non
mulco crastiores cse; X ut cAeHE, nequa
quam exinde sequeretur, minus raras este.
cum experiencia quocidie doceat, lubtilioris
cela poros minimos esse d conterrini
mos: Praecerea revarum lanouis arte-
riolo multo crassior est, nec tanto pellitur
impetu, imo nequecam calidus, tamque
serolus est, quae omnes conditiones illum
minusidoneum reddune ad cranscolandum
per quodlibet corpus. IAte aurem subri-
lioris POTLIONIS LANSUINIS PEF ATTCKLATII
memibranas etuxus, rationem Facile sup-
DediTAE CUE TANEA AE renOlUM intex d aI-
ceriis concenti parre maxima perillarum
poros effuente, relinquitur tancum cral
Por qui ad cor reorediatur; ubi denuo con-
ceritur, uc reddatur idoneus ad eranscolan-
dum per iltos eoldem poros, codemque
pacto cujustibet fibrae radici le 200luri-
nandum: Fibrx aurem concipi debene
tanquam coridem riruli, jugiter, donec
2d curim perrenerine, Auences, sed cam
leves; uc illarum mocus senlum plane tu-
oiac; ee quemadmodum Elamenea ista sive
tibrae perpecuo hoc subcilioris portionis
Canouinis per arteriarum membranas eAu-
XUGeneFAEX unE, ita etiam hoc paCtO (U-
Aentantur, quamdiu in corpore nihil con-
ceriolum Canguinem difterenria: Flujus rinsic, quod cordis morum sistere ralear.
Nam simulac arteria instantur, Pansuinis quem con-
 120
tinent parrae particulae, hinc inde impinount in radices ee auco
tenuium quorundam Ailamentorum quae dum : ab Cxtrc
micacibus ramulorum harum arteriarum exeune, ossa,
Chictao
carnes, Pelles, nerros, cerebrum cateraque membra lo-
lida COMpOnUnE, pront inter se junctae aue intertextae
fuerint: atque ita rim habent eas nonnihil proxellendi,
e eorum loca occupandi, deinde simulac lublidune ai-
teriae, Cubsistit unaqua que Panguinis particula co in loco
in quo cA, ex hoc ipso lolo ibi juneta ex unita eAt iis quas
altingit: uc sequitur ex iis quae supra diximus. Jam ve-
ro si corpus intantis referat haec machina nostra, ejusma-
teria adeo mollis erit,  porique ejus tam Faciles dila-
tatu, ut particulae languinis quae hoc pacto partium (0-
lidarum compolicionem ingredientur, pletumque Futu-
exe sint paulo crastiores iis, quarum loca occupabunt,
aut etiam continget ut dux vel tres simul in locum u
nius succedant: quae accretionis causa erit. Interea vero
membrorum ejus materia paulatim indurabitur, ut polt
mnnos aliquot pori ejus ita amplius non possint dilacari:
Nutricio
ishacma

## Folio 16 — 1759053384:0098
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000098.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 82 lines, status machine
R E N ATTDES-C ARTES
Qua ratione crescendi finem Faciens hominis adulti corpus
reteret.
a Ab extremitaribus exeunt ) Arceria-, Flamenta semel Fracta Fuerine; quia pipi-
rum extremitates, ex quibus auctor no-
ser tibras, quae membra Colida compo.
nune, originem ducere asferie, non de-
benc incelligi de illorum oriticiis quorum
pars maxima cum venarum orificiis con-
junsicur, unumque tancum cum illis ras
componit; sed de arteriis capillariis
(quemadmodum liquet ex iis quae hac de
re in secundo cractatu iple (crip(ic) ex qua
rum poris non solum primum e secun-
dum elementum spiritibus ee humoribus,
hoc est, cum istiusmodi Canouinis parri-
bus, qua proprer renuicatem suam de A-
rum impossibile fere est illa cam acCurate
resticuere et componereur superiorestibrae
e pori cum inferioribus accurace coinci-
dane: Ouando aurem hoc non AC, humo-
res e spiritus liberum cransitum non in-
venientes cursum (uUM AICFC COGUNEUF,
acque ira nodum FACerC, NON VeTAI CON-
junctionem. Praeterquam quod sicuri in
infancibus recens natis cernitur, OATA CF2-
nii capicis rideantur membranola, dein
cartilaoinosa Aanc, demum vero ostium
consistentiam acquirane; ita quoque de 2-
liis idem existimare merico licet, illaque
suram idonea non lune uc cuiquam parti eciamnum ealdem tibras retinere, quas sub
Ceadjungane, sed insuper illae cAUWNE, qua
sune ex crassioribus subtiliores, quae se A-
brarum radici agglurinantes, eomomen-
eoquo arcerix porostuos, dilacando (e, 2-
periune, alimentum ipsis sire incremen-
cum praebene pro copia qua se illis eodem
temporeadjunoit.
b Cerebrum) Animalis ec planEX Par-
res omnes Abrolae sune, E quidem humo-
res excipias, spiricus, Paginam, de Forre
slandulas nonnullas; adeo ue planta de 2-
membranarum e carrilaginum Forma ha-
buerant. Superest eroo tancum cerebrum
de quo probabilius dubicari posit, an ex
fibris constet, quemadmodum aliae partes;
Census enim hic nihil declarat, ex cerebrum
cam molle est, ut parces ejus non magis
relstant dirisioni secundum unum mo-
dum, quam secundum alium. Verumta-
men uc hocce dubionos expediamus, ut-
que cercum maneat illud etiam esle fbrO-
Cum corpus, Catis fuerie animadrerrere il-
nimalis corpus aliud nihil sic, quam exi- lud eodem pacto generacum fuisse, quo
ouarum tibrarum congeries, qua prout careramembra, exparriculis nempecral-
Cohaerent atque inrice PerI(CENEUE, Va-
rias animalis _ PlanEX PaTTES COMPOnUNE.
Hloc cerre sensus restantur in omnibus car-
RONS de membranols partibus, quales
sune rala omnia, musculiomnes, omnes-
que membranx; de reliquis rero idemno-
bis ratio luadere debet. Hoc eriam latis
manifectum est in carcilaginibus ee in ONi-
bus; experientia enim docet, otta facilius
Eoribus; per arceriarum poros Peletrans-
colancibus; quae uc ad filamentorum instar
excendantur, determinantur ab exiouis,
per quaecranseune, Foraminibus, quae sunt
reluri cocidem exioua instrumenta, quae ad
Formam, quam allumunt ec postmodum
recinene, iplis imperciendam conducunt;
ad quod etiam mulcum conferune Auidae
parres circa hlamentaista Ruentes, illaque
findi modo uno quam alio, fillorumque Sustentances, eoque in sicu conserrantes
Fragmenta mulco Facilius recomponi,
quam si oblique Fracta eAlene: Ouod cer-
quia illarum cursui minus opponitur. EC
CerECE Spiricus anIMaleS CRTeFA OMNIA COF-
tissimum est aroumentum inesse illis fibras Pora ex cerebri rentriculis depellere po-
quae multo facilius irerum coalelcant, cum cuerum (nulla enim alia actio est cui posi
iinceoromanserune, quam cum illarum rencriculorum formatio probabilius ad-
scribi,

## Folio 17 — 1759053384:0099
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000099.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 110 lines, status machine
corpus
speriores tIa
curate coinei.
onfiC, humo.
Citum non in.
re cogunur.
AVerAM CON-
uod Geuri i1
uUE, Olla Vla-
orarola, dein
u veco olsum
a quoquedea-
licer, illique
nalia partes;
de cerebrum
is non magis.
a unum iV.
M. Verumea.
DediauS, UI.
iam esse tibro-
madvertere il.
ntuisle, quo
is rempecral.
ibus, quae sunI
Menta, quae dd
et postmodum
un conducunti
onterune Ruida
luentes, illaqua
Conatrano,
teraomniaco
cam demne
Opponitur. V
s depellere por
dio est cuipol
orobabriuoa
IR ACTATOS DE HIOMTHE.
seribi, quam impetus quo spiricus ex glan- ) alibi probarimus; impossibile aucem esse
dula e arteriis ricinis eoreBi UNE) non de-
buit deesse illis ris ad parra ista EIlaMeHEA
omnia ab inricem separaca conserranda:
Si enim coaluitsent, nulla supertuisset
spcibus ria ad Hitendum in masculos,
illi riam aliquam ranle senlibilem sbi
porro apcruiltene; quod cum sub visum
non cadac, concludendum est cerebrum et
spia ca CL Magna parrorum fla-
meneorum copia constare, juxta quae spi-
ricus in membra disluune. Oninimo ne-
quic hic esse dubio locus, quandoquidem
senlus cestantur nerros de medullae extre-
mitares in plurima exigua Blamenta diri-
sos esse; nam quia illorum dirisio adscribi
nequie, nis materix alicui Auidae, quae cir-
caillaAuxerit, ridiculum Foret dicere, in-
elle materix icti sufficientem rim ad illa in
extremitare corporis separanda, sed non
pocuisse illa in ipso renericulorum exitu
diridere. Denique, quandoquidem scimus
imprestionem ab objecti externi motu Fa-
ctam percipinon posse, nis ad cercbrius-
querentriculos deseratur, quemadmodum
ut illuc deferretur, niliverrorum AbrX Cx
cerebri rentriculis ortum haberenE, con-
cludendum est, cerebrum ut d aliaS OMInes
Parres tibrolum eNe.
c Et pori ejus tam faciles dilatatw) HTOc
incelligitur non solum de intersticiis quae
Cune inter direrlas tibras ex quibus mem-
bra conslaca sune, sed etiam de incerrallis
quae occurrune incer particulas, ex quibus
MEIBFABX COMPONUINEUE, GUATUI LEXEUI-
rain infance incomparabiliter rarior cs,
quam in sene, quia nondum adeo pullatae
Fuerune. Pori ilti in adolescentia, quan-
cum ciera Fractionem postunt, dilatantur:
Duamobrem nora tunc Glamenta genera-
ri pollune, qua membris augendis ee rO-
borandis conducune: Ouando vero hoc
Herinequie, X occurrie camen crassior ali-
qua particula quae humorum de spiriruum
curlum sequatur, haud aeore ab illis intex
tilamentorum istorum parces, quarum cunc
TEMPOTISNeXUS nEquCLa arCTUS eA neque
cam pressus, propelliporest.
aeterum alde paucae tantum sunt sanguinis particulae, sanguinie
quae lclis eibus, coquo jam explicui modo, uniri pol- ad corre
ditus ee
luntCus Partibes solidis. Sedmaxima parsredit in venas per circulatio
extremitales deteriarum, quae plurimis in locis junctae tunt
cum extremitatibus venarum. VEt Forte ctiam ex venis ali-
quae particulae in partium quarundam nutrimentum ab-
CuInE: Sed maxima pars redit ad cor, atque iterum inde ad
arterias: adeo ut lansuinis in corpore motus nihil aliud (its
quam perpetua quaedam circulatio.
nis particula, eec.) Proprer Canguinis in
axteriis cursus celeritarem; ee quia illa
duncaxac ejus particulae qua propeillarum
Foramina occurrune, ee quidem cum dis-
posicione requitica, possune per illa cem
pore diactoles cranscolari.
b Et forte eriam ex venis aliquae parri-
culae in partium quarundam nutrimentum
abeunt ) Satis probabile est jecur e alia
nonnulla riscera, ut lienem de renes hoc
pactoali, quia paucissimas arcerias habene,
illorum que FibEX cam MaNIECCX NON SUNE,
acque in aliis parcibus; rerera etiam vide-
cur
Valde paucae tanturs sant su.

## Folio 18 — 1759053384:0100
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000100.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
REN A TI DES -C AR PF. 5
cur, quemadmodum diximus, illa non, lis factus non est fermentari cam idoneus.
Fuisse ab inicio Formatanili alicujus sangui-
nisportionis in parres ittas propcer cardio
rem ejus ibi mocum reAuentis congulatio.
nC. Et cerre praecipuus illorum ulus es,
Duia vero Canouis in ittis visceribus ali-
Quandiu OTATUT, hUIOTeS ExCremeNEOLI
quos continet, secernuneur ab illo; sive
inter riscerum iltorum fibras manendo, ut
uc residui Canguinis aliquid semper aster- in liene sic ee glandulis nonnullis; sive
vene ad conserrandum cordis calorem, alias vias quaerendo, ut in jecore de re
Dostquam renx cara sanguis nimis subri- nibus.
Suntporro aliquae languinis partes quae ad lienem dete.
runtur, alix ad reliculam Fellis: Sc tam ex liene quam ex ve-
licula Fellis, ut etiam immediate ex arteriis, aliquae ad Ao-
machum ex intestina rerertuntur, ubi tanquam aquae For-
tes jurandae ciborum coctioni inferriunt. Et quia Cx COr-
de Dei arterias quali puncto temporis eo teruntur, non pol-
Tunt non ese ralde calictae. Jua decaula carum raporesta-
cileper aelophagum in osportunt adscendere, atque ibi sali-
ram componere. Suntetiam languinis partes quadam, quae
per carnesrenum transcuntes in urinam, per universi corpo-
ris cutem in Cudorem aliaque excrementa abcunt. Omni-
busquensin locis tantummodo situs aut fgura aut parritas
Pororum quos tranleune, in caula cAt quod UnX PaTTCS Pra
aliistransicum inreniane, et reliquus lanouis eas sequinon
DoNtic: Quemadmodum diversimode pertoratis cribris di-
verligeneris orana secerni solent.
Sunt aliquae sansuinis partes quae ad ejus particulae quae majore ri pollent ad
Tienem deferuntur, dec.) Auctor noster lu-
culenter explicat in secunda parte caulas
propter quas nonnullae Canouinis partes al
aliis recedane ut ad decerminatas quasdam
parres cendane. Ad duas illae reduci pol-
TUnE; Prior eAnatura OtuS, qua caula
es ut riridiores cancum Canouinis partes
ad cerebri ventriculos perveniane; quia
cum corus ille Canouis, qui in corderare-
SIc, cendar Cursum egrediendo crencricu-
Lolinistro, propcer actiritacem ibi acqui-
licam, aeque etiam quia haec via cA o-
mnium reccissima, via rero sic nimisan-
mocum uum in recta linea continuan-
dum, quaeque ab aliis se Facilius expedire
possune, illuc perveniunc. Altera caula o-
TItur ex parcium houra, ralorumque e
carnium inter quas cranseuve, conditione.
Ouodur recte incelligatur, nocandum est
omnium ralorum cunicas oeneratas fuisse
ex eo quod incer liguoris quem continue-
tunt parriculas, illae quae in superticie sua
magisinaquales fuerune, rudiores, de mi-
nusidonex ad Auendum, ab aliis disjecta
fuerine ad canalis sui oras, ubi se alix aliis
adjungendo cunicas iltas cexuerunt de For-
DuIaME illuM EOTUM CapIAE, ilIA TANEUM lMAVETUNE. Ft quia muleae ejulmodi text-
la
X I.
Sangui-
nem siC
circulan-
ao rarias
Partes se-
cernere.

## Folio 19 — 1759053384:0101
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 108 lines, status machine
IOBeHS.
Meniol
ore
Continuan.
ilius expedire
rera caula0.
alorumque d
conditione.
nocandum et
everatas tuille
tem continue.
superhieie l
diores, de M
ubi sealia
euerUnaNI
ulmodi test
IR AOT A TOB DE FIOMLHE.
rae alia alus luperadcuta tuerunt, suc eH) mirtere, atque alios retinere, qul nOraS
quod intoro corpore nullae Fere sunt mem-
brana aut tunica quas Anatomici dupli-
ces aut criplices elle non deprehendant;
nec ullius liguoris mocus aliquis sensibilis
existit, qui canalem Cuum de propriumre.
ceptaculum non Formarerit. Jam vero
quia harumce parcicularum secretio nOn
pocuir cam bene teri in languine ad Cor
perrenas regrediente, quara in languine
Pes arTerIaS CGFCMIENTE, PFIOTIS CHIM MO-
iusestrardior, partesque ejus lunt Pere x-
quales, dc, quod praecipuum est, alveus
ejus, prout ad cor accedie, magis magil-
que dilatatur; contra quam egredientis
languinis alreus coarctatur de diriditur
prourrecedit a corde, multumque calela-
ctus ex rencriculis eorediendo, celeriter
decurrir in canali suo ejusque tunicas cum
impetu pullat; hinc fIE ut renarum cunica
renuiores sinc quam arteriarum. Sed quan-
quam omnes particulae quae illaS COMpO-
nune in hoc altimilentur, quod parres fue.
sINE languinis ad motum ejus sequendum
omnium minime idonex de supersiciei ejus
proximae, nihilominus multis modis in-
cer se dicterunt; quapropter poriquoscir-
ca le efficiune, non lune omnes ejusdem
fourx, neque in eandem omnes partem
respiciune: unde ticuc tbTA QuA Ex PATEI
culisittos porostranscurrentibus postno-
AUM COFIANEUE, nOn sInEper omnia (IMI-
les, neque verlus candem PaKTeM OmneS
cendant; e quidem Facile est obserrare
OMNIEML MUSCUIOEUI, GHINIMIONONNUN
quam unius fibras ad unum de idem pun-
ctum non respicere; unde etiam lequieur
humores qui inter AbTaS ICTaS AHUHE, BON
elleejusdem naturxe, neque ad eandem par-
tem omnes cendere. Ouia aurem hac ra-
tione tibra ex quibus membra nostra com-
ponuneur. (praelerrim rilcera qua exCre-
meneis quibusdam secernendis in (erriunE)
dirersimode implicantur, varios intex le
Porosesficiune, qui cribrorum poros imi-
incerdum rias, ductus, aut receptacula C2
qua modo diximus ratione libi aperiunt;
lire quia humoresita cohibiti nimium mo-
tus habeane quam ue hoc pacto sictaneur,
sire quia nimis magna copia func, seu de-
nique quia termencatione noram rim ac-
quirunt. Hloc pacto credibile est genera-
tas tuisse renas lacteas a chylo, ureteres e
relicam aburina, ee bilis ductus ab codem
istohumore, sc. Hloc vero in vilceribus
pocius erenie, quam in musculis quorum
tibrae sune laxiores, de lanouini celeriorem
ETAMCIEUMI PTabeHE, quam prabere PONINE
jecur, renes, panereas, ee lien, quorum A-
brae magis conferta magisque implicata
qualdam cancum Cansuinis partes eran(
Iiccune, de retinent alias. Ouaneum ad
illas quas auctor noster in liene cogi dicit,
illx Cune omnium crasisima, quia CuM
pori ejus sine ralde magni, illx duntaxat
ibi sicti possunt; ubimoram Facientes co-
GUHHEUT, SETMENEANEUT, dE dIGCTUNEIIT OPC
lansminis quem arcerix splenica afteTUnE
ex corde; ad quod parricula ilta susticien-
ter coccae reorediuneur. IIlx autem quae in
jecorecosuneur, Cune Fellis particulae. Ra-
cio rero cur ibI cosantur, est, quod cum
Canouis in jecore aliquanto diurius more
cur quam alibi, tempus habent ad se a mal
la lansuinis expediendum, quia cum ob-
IOnSR LINE _E ExTTEMOTUI UnO MUICIONA.
cx, ab urioque rero latere acuta, Fere
qualia sunr lalia rolacilia, haud Facile aliis
adhaerescune: rerum quia rigida TunE,
nec Facile Aectuntur, accommodare scne-
queune superioris jecoris partis poris, qui
Dimis arcti lune; itaque per batin de(cen-
dune, unde in incestina Ruunt, ubi exCre
mentorum expultioni inserriune, iilque
dislolrendis quae in renrriculo recte cocta
non Fuerune, ad quem etiam incerdum de
Feruneur, ubi acido liquori, de quo ser-
monem Eccimus, se permilcentes digestio
nem adjurane, quando non adest nilime-
cunres pollunc humores quoldum irans. diocricopia. Acidus iste liquor, cui cibo.
E

## Folio 20 — 1759053384:0102
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000102.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
eC
RL ENT A PF DES-CAR PES
rum dissolutionem adlcriplimus in reneri. I ra concigua non sine; unde concludendur
culum eadem de causa aHuie; de Certe
est, illa substanciam aliquam concinere,
CUI ErOMREUE ROnnUnquam, lOcuS nOn qua nonnili ab arceriis ricinis ad illa de
est dubitandi quin ibi COGAtIT. Prater-
quam quod cum animalia quadam sInE,
quae rirrum, ferrum, de lapices conco-
GumE, cumque somachus noster panem
X quidem biscoctum linc poru de liccum
dissolrar, necesse est ur in ejus fundo sic li-
quor aliquis, qui in Colidorum ciborum
quos degluririmus poros se insinuando.
illorum particulas dissolrat. Nam quam-
ris praecedentis coctionis residuum lic se-
cundae fermenti loco, tamen imposribile
ellet res, quas modo diximus, in liquo-
rem ab ilto residuo conrerei, nisi liguor
aliquis alius illis permisceretur. EF prae-
terea Docti Walaei Oblerrationes osten-
dune hunc liguorem ex arteriis protci-
Sci. Ouemadmodum etiam illae TunE, ar-
ceria nempe, qua maximam Calira par-
rem ad consillas deterUnE. EC quemad-
modum Calira cibis in ore praeparandis
inserrie, illosque dissolvere incipie, ad-
Ferriqueat.
b acque ibi salivam componere) Duo
in hoc loco nocanda animadverto. Pri-
mo non esse incelligendum quasi auctor
innueret, saliram composicam non esse
nihi ex acidi istius liguoris ex rentriculo
per ouctur alcendentis raporibus; nam li-
cec ictorum duncaxat raporum mentio-
nem fecerie, non ideo necarie humOreS
ab arceriis pharingis in parris ictius slan-
dulas eftulos, illo(que etiam qui per FOT2-
men, infundibulum dictum, destillaneur,
ad hoc conferre: P contra, quando in cere-
bri descriptione dixic debiliores spirituum
parres, quae ex arteriis rentriculos ejus ad
aulaei instar ornantibus corediuneur, Con-
denlari in maonis ictis spatiis quae SUNEna-
resinter e gurtur, videtur agnorisse hu-
mores istos partem etiam Facere Calira
quam exspuimus. Alcerum quod hic no-
cacum relim, est, hunc locumnon ellein-
modum probabile est illorum absoluram cellioendum quali acidiictius liquoris par-
distolutionem à timili liguore pendere. ricula nunguam per ouceur sub alia quam
Forre etiam ejusmodiliquor est, sed mul-
eodulcior, ex arreriis incestinorum ee ven-
criculi ricinis tanguam rapor efusus, cui
raporum Forma ascenderent, haec enim
intra subjicie: (Verum plures ctiam eo-
rum parricula sine incermissione per our-
maoni ictius canalis, qui ab ore ad anum cur ascendune, qua si non in Paris ampla co-
porrisitur, Formarionem adscribere de- pia reniune ad illud humectandum ee ad
Demus; haecque conjectura eo contirma- replendum poros iptius per Formam aqua,
riporest, quod in intancibus, qui inure- in Forma Caltem aëris aue fumi eo a(cen-
rO matris moriuntur, incestinorum late- dunc.)
a AF quod hoc locopraecipue notandum est, riridiores,
e subi Fortiores e subtiliores hujus languinis particulae intra cari
ciculas
tatescerebri lerecipiumt. Ouandoquidem arteriae per quas
imta ce. Co deteruntur, prae omnibus aliis secundum lincam rectam
anere. a corde procedtunt. EF uE notum est omnia corpOra qua
morentur, quantum postunt, progredi conantur lecundum
lineam rectam. Vide Cx. gr. COr A ec cogita, cum Canouis
cum impetu egreditur ex orificio B, nullas esse ejus partes
Quo
XII.
ividiores
SIOTES PAL
rebrum

## Folio 21 — 1759053384:0103
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000103.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
dendum
dminere,
ad illade.
perc Din
etto. PrI.
vali gustor
ventriculo
A; nam lI.
a mentio.
l humores
illus glan-
ul pertora.
destiltaneur,
ndoineere.
es spirimum
ulos ejusad
Nae SUNEM.
non ellein.
liquoris par.
ab alia quam
haec enim
es etiam eo.
One per suI.
iis empla Co.
Ormam agua,
uni eo alcen-
ridiores,
I rectam
spOra Qui
secundum
n lanouis
ess palem
PR ACTATOS DE TIOMTNE.
quae non tendant vertus C, ubi rentriculi cerebri sunt.
Sed quia ria latis lata non est ad omnes co deterendas,
debiliOreS aVertUNEUFCa FOF-
tioribus, quae hoc pacto (0-
laeeo seconterunt.
a At quod hoc loco praecipuenotandum
Antequam veniamus ad explicationem
curtus quem ex corde eorediendo spiritus
tenene mihi ridetur in rem illorum na-
curam hic actingere, atque ostendere quo-
MOdOMINIME EUTBAEA CXFCTaTUM (aBOUI-
nis parcium distributione, arteriarum que
notu, plurimos alioS mOtuS omminO cOn-
crarios morui aliarum parcium postint ad-
mittere. Postea enim difficile non Crit ex
prima Rourx inspectione auctoris men-
tem allequi. Negari quidem non porest,
quin Panouis ex chylo conslatus sC, Chylus
aurem AE subriliorum, quae ex alimencis in
rentriculo dissoluris ope orifciorum ve-
narum lactearum secretxe, de hinc ad Cor
delatae fuere, particularum congeries. Oua-
proprer cum alimenta nostra valde diver-
Pa sine, dubium esse nequie quin chylus ee
lanouis complurimis constene parciculis
Eigura, magnicudine e motu discrepanri-
bus. HIoc qui neoarerir facile convince-
tux omnibus Chrli _ TANOLINIS EUM nAEU-
ralibus cum arrificialibus distolurionibus.
Dubium etiam esenequir, quin ebullienri
in corde idem illi contingat quod aliis o-
mnibus, quae Chrmici FCTMENEANE, COF-
poribus, quorum partes in se inricem in-
currendo, tam subeiles redduntur variis il-
lorum directionibus cohobationibulque,
utpene omnes per alembici rostrum eran(.
MIEtanEuT. Nam quamris verum sic liguo-
res nonnullos coctione crastiores Aeri, hoc
tamen non evenit nisi cum coctio Ac in
aëre, in quo liquoris istius subtiliores par-
tes craporantur; quod cerre in ebullitione
incorde Facta locum habere nequir. OuaMI-
ris autem totus lanouis qui ex corde core-
dicur tiac hac ratione subcilior, quemad-

## Folio 22 — 1759053384:0104
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000104.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
R EH A FI DE S-C ARTF S
modum experientia docemur, tamen ne-, semper circa iplas sparii per quodtransre
vari nequie quin permulcas adhuC partes
habeat magnicudine e sigura diverlas.
Nlam quandoquidem ancequam ingrede.
rentur inaequales erant, credibile non est
illas omnes ad aequalitarem usque cOntere-
releleporuisse. Inunirersum aurem mihi
videtur inter istas partes statui posse eres
differentias, quae illarum tres reluriclasses
consticuant. In prima comprehenduneur
Spiritus; in secunda, Cuccus alimentarius;
incertia, parres laosuinis illae quae sineno-
ra termentatione membris noctris alendis
conducere nequeunt. Per spiritus incellioi-
mus non modo primum de secundum ele
mentum; sed etiam de praecipue Canouinis
cenuissimas partes, quae propter Colidica
cem luam, aoicationem quam in corde ac
cipiune, melius recinene quam ulla alixe:
Ec quia exioux sune, laeremque habent su-
perticiem, quoquorersum Facillime serpune
incer alias crassiores e inaguales lanouinis
partes, nec alixe aliis facile coharescunt.
Dixi illas quoquovertum Facile serpere.
quia crebris collitionibus ee incurtionibus
aliarum in alias, ramos luos quibus pore-
anc libi inricem implicariomnes, auc lal
FeIM MIAZIIAI PaETeM amITeTUHE: IIIX eF-
iam Cune omnium Colidisimae, quia in con-
Rictu qui in corde FaCtuS est, poros (uOS
omnesamilerunt, praerer exiouos quoldam
quiprimum tantum _ secundum elemen-
tum possune admirtere. Notandum autem
eAt, quod quamris spirituum maxima PaIS.
totius Canouinis mmalla curtum sequaneur.
tamen quia alix partes ex quibus constat,
non cam celericer moventur quam illi, re-
Aectuntur quoquorersum ab illis partibus;
adeo ut praeter tocius mallae generalem
mocum, permultosinsuper alios parricu-
lares hrabeene, qui in diverlis sanouinis par-
tibus concepru difficilioresnon sunE, quam
in Auminis rento rsicati partibus, qua sc-
neralem nihilominus Ruminis cursum illas
ad mare deferencem sequuneur: Aliarum
Ponine in systolenon minus quam in dia-
Roleiplis relinguie, impediente nimirum
axcerialium cunicarum duricie ne penicus
Subsidant. Ouamris autem spiricus icti aliis
lavouinis partibus subciliores sinE, nonni-
hiltamen inter ip los discriminis interce-
dic; hocque polito dubium non est quino-
mnium ralidistimi de Colidissimi sint, qui ad
cerebrum perount, cum rectiorem riam
corediendo e corde non inveniant, illo-
rummque ri ee actiritaci convenientiorem.
Sed quia dum in arteriis cohibentur, se ab
aliis Canguinis parcibus prortus expedire
nequeune, nonnullas secum semperrapiune
ad cerebri alimentum. Ouemadmodum au-
tem in unirersum loquendo, spirirus cele-
rius morentur, quam alix languinis partes,
liguet cum cursus ordinarius illorum acti-
ricacem non expleat, quia crastIOreS PaTTCS
illos semper nonnihilmoraneur, squando
ereniet ue tire in cerebro Eire alibinonnul-
li spiricus ex quoris loco paulo celerius (0-
lico esrediantur, reliquos omnes corporis
spiritus pergere debere, aut lalcem tendere
ad pergendum in illam partem, quianOn
sinit illorum actiricas ut hanc eradendi oc-
cationem praetereane, de quia intervalla par-
tibus crassioribus circumpolita Facilem illis
transicum permicrune, dum alixe Canouinis
partes ordinarium suum in rasis cursum
sequuntur, nili à violentia mocus spirituum
illas secum rapientium avertantur: Ouod
in omnibus affectibus seu passionibus ut-
cunque violentis accidie, in quibus rota
Cansuivis malla aoicationem in spiricibus
ConCITaTaM PastICipaE. Duando enim Ia-
oua aliqua ee repentina ejulmodi MuTatiO
in ordinario spiricuum curlu ConinsIt.
Spiricus illorum proximi qui primi poros
cerebri quos pastio aperit inorediuntur, aut
qui ex glandula primi corediuntur, sequun-
cur immediare illos, nec sine impecuillis
Succederenituntur; consequenrer aurem ii
qui illos in linea omnium rectis ma se-
enim Pinouinis parcium inaqualiras aliquid quuntur, conatus etiam omnes ad hoc in-
tendunt,

## Folio 23 — 1759053384:0105
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000105.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
deraulire
m india-
erimium
Re prirus
uusillians
INC, BomI.
luis imerce.
MM est quino.
iline, qui ad
AODEM gIam
BanE, illo-
CMIENEIOreM.
bentur, leab
us expedire
mperrapiune
dmodimau-
spiriur cele
suinispattes,
Vlorimacti.
F, liquando
celerius (o-
nes corporis
iltem cendere
catacilemillis
alixe lanouinis
ralis cursum
Orus spirituum
antur: Ouod
imodi munaio
rsu conrine,
ui primi poros
orediuneur, aul
liuneur, seguus.
sine imperuili
quenterautemiI
a rectisima les
mnesadhocie.
Tendulli
LRAOTATOS DB LABMSHC.
rendune, at que ita locum à se vorissime oc-
cupatur aliis occupandum relinquunE, uE
illos pari ri d celeritace sequi postine, hac-
que lacione eandem propentionem Foti
sanouinis massae imperciane; idque magis
auc minus, prouc Epiricus in arceriis con-
tentimagis aur minus facilitatis habent 2d
primorum cursum sequendum. Pex suc-
cum alimentarium, quem secundo loco aue
insecunda claste poluimus, incelligo fan-
suinis partes omnes, quae lune latistenues
ueper arteriarum poros tranleane, sed non
Cacisur incer parrium Colidarum exiguas A-
brascranscurrane, ac proindeillarum radi-
cibus, quas hoc pacto alune, adhxelum cunt.
Ouanquam autem axreriarum pori (ineral-
de masno numero; nihilominus omnes
sanouinis partes, quae radicibusictis hoc p2-
Ato adjunsi posene, non adjunguntur, cum
quia obstac illarum mocus celericas, cum
quia in ictorum pororum oriticia non inci-
dune, acque etiam ab aliis crastioribus parti-
bus expedire se negucunt, quibuscum de re-
liguis spiricibus ad cor per venas regre-
diuDeur.
Progredi conantur secundum lineam re-
ctam) Propolicionem hanc in secunda Prin-
cipiorum parte art. 39, demonstraram ride.
CA forrioribus) Per Cortiores non lem-
per incellisenda lunc crassiores languinis
partes, nam e conera illa sunt quae omnium
minime ad cerebrum perveniunt, quiaue
Plurimum Aguras habene raldeirregulares;
sedinrellisendae sunt omnium Polidissima,
de minima, quae ab aliis se Facilius expe-
diune, Polleneque vi majore ad motum
suum in recta linea concinuandum.
Obiter etiam notari potest,
Post eas Canouinis particulas
quae cerebrum inorediuntur,
neque Fortiores neque rivi-
SCullateo
diores dari iis, quae tendunt ad rala gencrationi dicata. tenderc.
Nlam ex. er. Cl illae quae rim habent perreniendiusque ad D,
Ulterius
E aS Qua
n
s
De
n POI
 c0
trenire
adt PaTteS

## Folio 24 — 1759053384:0106
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000106.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
2
RLE H AYT DES -C AR PF S
ulterius prooredi non possint rersus C, co quod omnes
ibilocum non inreniant,  recipiunt se potius ad P quam ad
F vel C: quia ria ibimagisrecta cA. Atquehinctorlan pol.
Tem ostendere, quo pacto ex humore qui circa P. colligitur,
alia machina huic similis tormari queat, sednon libet jam
de cospectalius agere.
a Recipiunt se porius ad E) Guanquam,, se in nuprias conjiciane, non raro ereniae
uti monuimus, impossibile non licuc spi-
ritus dirersum, imo _e nonnunquam reliqui
Canouinis cursui concrarium curlum ha-
beanc, tamen ad incelligendum reorellum
de quo D. Des-Cartes loquirur, minimene-
celle estur illi omnes, qui ad rala sperma-
tica peroune, ascenderine primo a B (uI-
sum ulque ad D, deinde rero ad F. descen-
dane, licet hoc incerdum ereniat. Sacis
FueriE dunEaxaE COGITaTC, POAqUAM EOTUI
hoc spacium ralidinimis spiriribus _e Con-
cicatissimis retertum est, illos qui postmo-
dum acluune, cogi ad deflectendum ver-
suS F, quia nimirum rectissima est via
cui possine insistere. Dependentia aurem
haec ee communio, quae incer cerebri spi-
ricus ee cesticulorum intercedie, mea qui-
dem sententia contirmari porest experien-
tia, quae docet liceratos qui imasinacio-
nem d cerebrum Cuum multum exercent,
illorum liberos ingenii acumine de rimi-
nime iplis aequiparandos esle: quia nempe
ralidinimis ee concicacissimis languinis
parcibus ad cerebrum assurgencibus, pau-
Cissima remanserune pro partibus genera-
tioni destinatis: Ouemadmodum e con-
era, qui immoderatae reneri addicti sune,
Ceriis licerarum exercitiis, haud ralde ido-
nei SUnE. Vereroliqueat, spiritus qui ad
vala spermatica persunt, non semper ab
ipso cordis exitu illue deflecti, sed inter-
dum etiam ex alciori sITu rererti; notum
habui hominem isti aFectui inECMPCTANEex
addictum, in quo post obitum rix quic-
quam cerebrirepertum est.
b Alia machina huic similis) Dominus
Des-Carces inanimo habebat hoc tacere,
A lequentem tractatum absolvendi cempus
habuisset; inicia tamen ee consilii hujus
Fundamenta jecie, nostrum est, siquidem
ad generationis functiones ut plurimum postumus, illud persequi.
non mulcum ralere. Inde Hc uE A quando
Ouantum ad partes languinis quae ulque in cerebrum pe.
tium spi Metrant, lae ibi non nutriendae ac reticiendae tantum illius
tiruum ut substantiae inserriunt, sed inprimis quoque a Tubtilissimum
Iit CerebrO
sic a san Guendtam tralicum aut potius ralde mobilem ec puram
retio.
Aammam producunt, quae animalium Epirituum nomine
venit. Sciendum enim elt, arterias quae hunc Canguinem
acorde ad cerebrum deterunt, primo in intinitostenuissi
mosramulos diridi, e componere parra illa reticula, quae
capetorum inscar in Fundo rentriculorum cerebri expansa
sunto
XIV
Anima-
suine l

## Folio 25 — 1759053384:0107
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000107.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
t prtu
IuI.
ITATDCrEHIA
aine de vimi.
:quia nempe
entibus, Pall-
ctibus genera-
lodum e con-
i addictitumr.
auid raldetao.
piricus qui il
on temper ab
1, Sed inter.
erti; norum
Ntemperanrer
um vix quie.
Dac hoctacere,
lrendi cempus
conslii hujus
el, Eguidetu
us languinis
ee p
Im nOMIMB
languinet
TOSTeH
icula;
b
PR ACTATOS DE TIOMTHE.
sint, ac denuo coirc circum exiguam quandam glandulam,
quae circiter in media cerebri substantia lita cA, in iploven-
triculorum introitu, atque ibi ralde multos exiouos poros
habere, per quos subtilistimae lansuinis quem continent par-
ticulae eAuere possint in hranc glandulam, non vero cral
siores, eo quod nimis angusti sint pori ilti. Sciendum
etiam, has arterias ibi non terminari, sedubi pluresinu-
nam coierint, recta adscendere, ec exonerare le in amplum
illudras, quod instar Furipi est, quo tota exterior cercbri
superticies irrigatur. Notandum Praeterca, Partes Cangui-
niscrassiores, dum per antractus illorum tenuium reticulo-
sum transeunt, multum de luo motu polleamittere; quan-
doquidem rim habent admictas sibi tenuiores particulas
propellendi, e hocpacto luum iis motum communicandi:
AC vero subtiliores eadem ratione non postunt amittere
motum Cuum; cum carum motus ab co quem a crassioribus
accipiunt augeatur potius ex nulla alia circa eas corpora lint,
in quae motum tuum tam tacile transterre possent. Inde
haud difticulter concipimus, crastiores illas lanouinis par-
tes, dum rectaadcendunt rerlus exteriorem cerebri super-
ticiem, ubi illius substantia nutriendae inferriunt, in cau-
la esse, ut subtiliores ee magis agitatae deffectant, omnel
que inorediantur glandulam illam: quae concipi debet in-
ar uberrimi fontis, unde excunt, codemque tempore qua-
quarersum procluunt in rentriculos cerebri. Atque ita (1-
neulla alia praeparatione aut mutatione, praeterquam quod
separatae sint a crastioribus, e retincant adhuc summam
Quam a calorecordis acceperunt celeritatem, desinunt ha-
bereformam languinis, ac spiritus animalesrOcantuI.
Subcilissimum quendam halitum, aut riculas magnicudine de Roura discrepantes
potius valde mobilem, aut puram stam- diridit, credibile non est secundum ratio-
mam) Duando spiricuum animalium oc-
nem, illam alibi quam in corde heri: L0-
neratio lumicur proicta actione, per quam cus enim alius nullus est, in quo deprehen-
primum elementum Canouinis parces cum datur heri fermentationem aue ebullicio-
expetunsirando, illas in innumeras par- nem ejus similem, qua in cordis reneri-
culis

## Folio 26 — 1759053384:0108
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000108.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 82 lines, status machine
LLEN AXFDES-C ARTBS
culis Ec, aue quae late effectum produ- illic porissimum feri, non vero in totum,
cere valeat. Verum quidem est Medicos
nonnullos existimasse, cerebri renerieu
lospullare, mocumque systoles _ diasto-
les habere. Riolanus e Barrolinus ani-
madrerterune, cerebri substanciae inesle
motum aliquem; sed faceneur tamen hanc
agicarionem non esse ipliusproprium, sed
ab arteriarum pulsu in illud derirari. IIXeC
Cune Barcolini verba in Anacomia ejus re-
FOTIATA, pa9, 309. TCcrebri motus cum
arteriarum motu coincidit, ut in infantum
capite, fracturi (que cranii observatu prom-
prum existit. Duin es notavit Walaus.
qui vulnerato usque in cerebrum capite ago-
rizant, in iis quasdum conspicuas arterias
non cerebri substantiam motitare, qui mo-
tus cerebri redeuntibus viribus e ipse re-
deat evidens: Coiter quoque, in agnis, hae-
dis es canibus viventibus, nullum cerebri
ipsus motum, sed arteriarum observavit.
Adde quod, Sheret in rentriculis cerebri
cbullicio aliqua, obserrari deberet ductus
aliquis manifectus, qui materiam ebulsi
tioni destinatam illue deferret, nec non
sensibilis aliquis de eridens exitus, per
quem inde ad nerros d musculos deferre.
tur, in quos experientia docet illam defer-
ri; si enim renericulus e cor vias d exitus
habene manifestos; quicni cerebri reneri-
culi, cordis renericulis majores, exitus
quoque habeane: Verum quando spiri-
quia subciliores partes le a crassioribus se-
cernere incipiune ab iplo cordis exitu: sed
multo magis secernuntur quando adple-
rus choroidis antractus perrenerune; quia
cum crastiores subciliorum maximam par-
rem cohibeneve in altum ascendant; cum
ip(ae Cola suficiant arterix ictius capacitati
occupanda, sequentium rero de excorde
indelinenter ascendentium aCFIrILaS nOn
sinat illas regredi; quamobrem per latera-
les ictarum arceriarum poros cum impetu
egredicoguntur, omnesque pene in glan-
dulam quam cingune, inoredi, idqueeo
majori celeritate, quod acquisux in corde
celeritaris nihil deperdiderine, quae contra
adaucta est ab illa, qua in iplas a crassiori-
buscranstata fuie, atque etiam ab arreria-
rum de glandulae Foraminum per qua
cransierunt parritace; sicuri nimirum vi-
demus Duminum aguam inter pontis co-
lumnas cirius quam infra aut supra decur-
rere: Ouaproprer dum animalvirir ee la-
num eA, latis uc plurimum ralene ut cere-
bri caritatem Cola occupene, indeque
quodris aliud corpus exturbene, si sextum
lucidum excipias, exiouam que glandulam,
Proprer rationes alibi exponendas. NOn
equidem ionoro, quia pituita in cerebri
renriculis nonnunquam reperitur, Medi-
cosesC, qui maline dicere hanc separatio-
nem intex substantix ejus AbraS Reri; sedi
cuum generatio sumicur pro riridiorum illorum opinio detendi nequaquam porest,
ee subciliorum lanouinis partium a cras-
Poribus secretione, quomodo AVctOrnO-
Sterhicillam lumie; dubium non est quin
in cerebri ventriculis porissimum Aac, cir-
ea glandulam ictam, quae slandula pinealis
appellatur, pendentem sire potius in aëre
reluri sustentatam, cerrium inter di quar-
cum ventriculum, ab innumeris arterio-
cum nullum fere ras per cerebri substan-
tiam sic diftulum; d si quando contingit
repeririaquam in corum, qui morbo obie-
rune, cerebri rentriculis, minime sequitur.
illos destinatos CACLE LINE AGUX RECEPEaCU-
lum; quemadmodum non sequitur, COr
esseMelancholix receptaculum, quanquam
post morrem rentriculi ejus crasso sangui-
lisspiricus suos in illam ribrantibus. Dico Dexeterri incerdum reperiantur.

## Folio 27 — 1759053384:0109
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000109.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 79 lines, status machine
ptotum
ious se
reat, cl
de ex core
iviras nOn
per lacera.
um impetu
ereinolan.
di, ilque eo
ilraincorde
, quae COnIr
25 d cralsieri.
N ab AHerI.
nimirum vi.
TPOnLIS CO.
supra decur.
alvirit ee B.
erui, qu
LImam pu.
15 Capacimi
IanIHI.
IR ACTATOS DE LIOMTNE.
P A R S S F C V N D A.
Quomodo moveatur haec Machina.
Routrero hi spiritus hoc pacto ingrediuntur ventricu XV.
Spiritus a-
loscerebri, inde pergunt: in poros substantiae illius, et nimales
hinc inmerrOS: ubi prout masis rel minus ingrediuntur in cscpri
mum e
unos quam in alios, aut etiam tantum inorediconantur, maxi-
mummo-
rim habent mulculorum, quibushi nerri inseruntur, Agu- vens, quo
ras mutandi, ex hoc pacto omnium membrorum motum morcuue
haec ma-
producendi. Vtridere possumus in antris ex Fontibus, qui china.
inhortis Reoumnostrorum unt, cam solam rim, qua aqua
moretur quando ex fonte crumpit, sufticere ut rariae ibi
machinae se morere, quin etiam organis quibuldam ludere,
aut verba quaedam pronuntiare postint, pro direrlatubo.
rum, per quosaqua deducitur, dispositione.
a in poros substantiae illius) HTOc est,, musculos aequaliter AUUnE, (supponimus
incer exiouarum fibrarum ex quibus cere- enim illorum nullum cum temporis esse in
brum constat, incersticia; efficiendo hac
ratione, ut particularum ex quibus con-
textae sune, rami omnes relidant d respi-
ciane remotissimam rentriculorum par-
tem: Plane uti ridemus Aumina exundan-
eia dejicere arbores illarumque ratmos in
partem illam, qua cursui luo minus oppo-
nuncur: Sed quia exigui isti rami spirituum
curtui semper aliquanculum OpPONUnEUT,
spiritus in illos cranscundo incurrunt, se-
actione) sequitur cerebri renericulos e
poros de consequenter nerros muiculol-
que spiritibus aequalicer retertos esse: Ad-
eout impossibile scullos ex olandula core-
di, quin ae que mulci Auane in musculorum
aliquem; qui quidem ita comparati sUNE,
uc quancumlibet parum illud sic quod spi-
ricus in aliquo musculorum concenti ma-
eis comprimantur ab iis qui ex cercbro
recentes aAluune, quam antasonictarum
cumque paulum crahendo filamenta ista suorum spiritus, hoc sufticiat spiricibus
magis minulre inAectunt, prout majore
aut minore ri praedici lunc.
Aut etiam tancum incredi conantur
Ouia arteria (piritus in glandulam perpe-
tuo infundentes, unde eriam in omnes
qui in his continentur in alios ilicotrans-
mittendis; qui porro hoc pacto distendun-
cur d concrahuntur, dum illorum opposici
procrahuntur X relaXANEUE.
Lcrerera machnae, quam delcribo neoplia lali Ficeans
ne assimilari possunt horum Fontium tubis; musculi ex ten- compara-
cio 2 M2-
dines dirersis aliismotui inserrientibus organis, ee instru-chinisare
Men
VL
Factis pcue

## Folio 28 — 1759053384:0110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
28
R EN APT DES-C ARTFS
mentis, spiritus animales, aqua, qua ad motum incitan-
tur, Quorum cortons sE, _ rentriculicerebri receptacula.
Deinde respiratio, ex alixe ejulmodi actiones a spirituum
motu procedentes, quae lunt naturales ex ordinariae, traud
aliter se habent ac horologii aut molae motus, quosordina-
rius aquae detluxus perpetuos reddere potest. Objecta ex-
terna, quae sola praelentia lua in organa sentuum hujusma-
chinae aount, et hoc pacto dilponunt cam, ad se moren-
dum pluribus dirersis modis, secundum rariam partium
cerebri illius constitutionem, sunt quasi extranci spectato-
res, qui inhorum tontium antra quaedam ingressi, ipsimet
nihil tale cogitantes, motuum qui ipsis praesentibus tunt,
caula unc. Ltenim intrare illic non postunt, quin percer.
tos parimenti lateres incedant, sic dispositos, ut (I CZ. Or.
ad aliquam Dianam accedtant, quae se laret, effecturi sint,
utea le intra arundines abscondat; ex si ulterius peroant ad
cam prosequendam, ut prodeat 1eptunus aliquis minas
intentaturus tridente tuo; aut si aliortum progrediantur,
monstrum aliquod marinum inde prosiliat; quod aquam
ipsis in Faciem cructet; aut simile quid, proutrisum fuerit
artitici qui fecit hosfontes. FE quando denique rationalis
anima in hac machinacrit, ea ibi praecipuam luam ledem
in cerebro habebit, ec tungetur ibi ofticio ejus qui praecst
tonti, quem adesse oportet is in locis, adquae omnes ha-
rum machinarum tubi tendunt, quando corum motus quo-
modolibet excitare, impedire vel mutare rult.
Verum uthaec omnia dictinctius intelligantur, in primis
de sructura nerrorum e mulculorum loquar, ex octendam,
standa su. O Pacto exhoc (olo, quod (piritus in cerebro aliguem ner-
persunt. rum inoredi conentur, vim habeant illico morendi mem-
brum aliquod. Deindeubi de relpiratione, e aliis ejulino.
dimotibus simplicibus, e ordinariis verbum addidero, di-
cum qua ratione objecta externa in organa senluum agant.
F F
XVII.
Summa
eorum
quae tra-

## Folio 29 — 1759053384:0111
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000111.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
eitan.
raeula.
StuIm
a, Vo
SOrdima.
jecta ex.
ujusma.
MOVeN.
Partium
speltato.
, ipsimet
ADer Cer.
CACR. et.
curi SII,
ergant ad
aIS minas
ediantur,
Od aquam
rationalis
qui praeest
Omnes ha-
nOtuSqud
C in primis
endi mem.
uS ejulmo.
didero, d
uum agaII.
TR ACTATOS DE TIOMTNE.
Eepostea lingulatim explicabo, quidquid in ventriculis e
poris cerebri lit: Quomodo animales spiritus ibi moreantur,
aquaenam sint nostrae functiones, quas illorum beneticio
haecmachina imitari potest. Si enim a cerebro inciDeremm,
ec ordine (xirituum duntaxat curtum sequerer, ut feci in
languine, ca quae dicturus tum, non ridentur ubiguetam
clara essC PONC.
2Vide isitur Cx. gr. hunc
nerrum A, CujuSCxTCTIOEtU.
nica instar magni tubi CAt,
continentis in se plures mi-
nores tubulos b, 6, k, l, eC.
ex interiori tunica tenuiore
compositos: _ hx dux tu.
nicae tunt continuae duabus
K, L quae cercbrum M, N,
Oinvolrunt. Insupernotan.
dum, in huis lingulis tubulis
esse quasi medullam quan-
dam, compolitam ex pluri
mistenuissimis filamentis, e
propria cerebri substantia N
deductis, atque horum Aila-
mentorum extremitates ter-
minantur, ab una parte in in-
teriore superticie substantiae cerebri, qua ventriculosrespi-
cit, et ab altera intunicis ex carnibus, in quas desinit tubu-
lus in se continens filamenta illa. Scd quia haec medulla,
membrorum motuinon inserrit, latis crit hoc loconotase,
eam sic non replere tubulos quibus continetur, quin latis
spatii supersit quo spiritus animales à cerebro Facile deAuant
inmusculos, ad quostendunt cubuli ilti, qui hoc locopro
cocidem merrulis accipi debent.
XVITY
Nerrorum
Aructura.
vide

## Folio 30 — 1759053384:0112
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000112.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
R BN AXT DES-C AREFS
dam, ulul  riecut iasto il sel.
quam ue Ccrupulos omnes amoream, qui
lectoris animum impedire queunt, quo
minus credat non esse fabulam quicquid
de interna nerrorum e musculorum Rru-
Ctura auctor hic alleric, egresiam quidem,
Ted nullo in rebus ipsis fundamento inni-
zam, cum vel curiosissimorum Anatomi
eorum oculi nihil unquam deprehende
rine quod ad hoc accederet: secus enim
Paucissimos opinor tore qui de ejusmodire
comprehendenda ralde laborarent, quae
nonnihil difticultatis in primo limine line
subio habet, Rillam pro jucundo cancum
Comniohaberent. Ouamobrem ut Aucto-
ris insticutum ee Rouras a me inventas
vendicem ab istiusmodi objectionibus, cas
que explicem; dico, mihi quidem dubium
non videri, quin Deus primi hominis Cor-
pus Formando, omnibus ejus parcibus
conformationem dederit requisitam, ut O-
mnium quas in illo deprehendimus Fun-
ctionum capax eraderet. Ex ( Calenus, in
libris de DTu parrium, demonstravit par-
ribus omnibus quae sub sensum cadere pos-
sune, non posse commodiorem dari con-
Formationem, quam eam qua praedicx
ex. or. curem cribri instar pertoratam esse.
esle Spiricus ritales, naturales, animales;
arterias aërem in diastole aetralere, in (y-
Aole tumos expellere; aerem in reneri-
culis cordis milceri sanguini ad spiricus
ricales producendos; ingredi illum paricer
in cerebri renericulos ad spiricum anima-
lem ibi generandum; Canguinem ex artC-
TIIS IN VeNAS EFANAITC, BeFVOS COnLInCrC
cubulos, per quos spiritus animalis ad
musculos defertur; e denique instar o-
mnium exemplo sic cotus ille magnus Fa-
cultatum apparatus, quae partibus omni-
bus adscribuneur, qua omnia sub sen(us
nequaquam cadune. Ouandoquidem vero
iltiulinodi hypocheles invenex non fue-
runc, nisi quia antigui non existimabane
Posse sive illis explicari omnes Animalis
functiones; quidui noras cudere tas no-
bis fuerit, cum receres non CuHicIanE,
Cineque maximam parcem FaI(X: non qui-
dem quia sentuum reltimonio non com-
probancur; cerre enim s deiIs, quae non
ridemus, omnibus dubitandum esser, es-
Cemusionarissimi: Epicureosiplos, licer
sentuum taurores, Fateri oportet, princi-
pia lua Corruere, E id tantUm adMIETaTuE
quod in sensus incurrie; cernitur quidem
Sola Luna, nunc in ortunune in meri-
sunc, haud puto posse merito nesari quin die, nunc in occasu, sed nemio unquam
idem sic de iis ex quibus crassiores conAatx
sunE. Cerre enim merico accularetur arti-
Fex aut imperiria aut imporentix, qui ope-
ris lui partes omnes eo disponeret modo
qui illas effectui destinato producendo ine-
ptas redderet. Existimo in super neminem
inficiaturum, quod A ex Pola conforma-
rionis parcium omnium sensibilium inspe.
ctione possemus concivere quomodo id
omne tac quod in corpore humano de-
prehendieur, cadem ratione, qua clare com-
prehendimus horolosii motus omnes,
postquam omnium ejus rocarum Fguram
acque sicum expendimus, nunquam sup-
ridirillum, quo eo deferuntur, motum,
neque tamen de illorum moru pene quil-
quam est qui dubitet. N’on sunc ergoreji-
ciendae Domini Des-Cartes hypocheles
ideo quia risum fugiune; secus enim p2-
riter negandum fueric, esse spiricus anima-
les, verros in ruborum modum pertora-
cosesse, e mille alia, quae vel difficilsi-
mus quisque AnacomicuS admiEtere RON
dubicarit. Si aurem illorum hypocheles
admittanEUT, quo jure repudiareNEUF nO-
Arx, cum lint Caltem aque probabiles; uE
enim cales sInE, SuFicir eRectum, cujus
caula quaritur, iis perspicue explicari. Fa-
Policum Fuissee esse in corpore humano reor equidem Fallas Fore li sensus, aurratio
permulca qux Census penicus fusiant: uc cum illis manifecte pugnaverine; quem
2dmo-
2 Vide igitur ex. Gr. nervum A) Ance-
sacitatci ceacco Caplaciorata alle

## Folio 31 — 1759053384:0113
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000113.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 125 lines, status machine
namelle.
mimales
ete
itum anima.
DeM exatte.
Os continere
animalis ad
que instac O.
magnusta.
Aribousomni.
illim pnirer
Oquidem vero
otae non he.
existimabum
nes Animalo
dere fa5 AO.
IIS, Guae nO
dumester, el
bortet, princi.
um admiteatur
unune in meri-
Demo inguam
IntUT, MOruM,
secus enim pl.
elpiricus anim.
modum perton
quae vel disticill
IS admitere 1BI
epudiarenur W
ve probabiles;
eAectum, C
icue expliessi. 
li sentus, allet
uareri; 
ia sio
PR ACTAPOS DE FPOMLHE.
admodu Cuu uisa Pllonane quae llature, cum nerri masna ex parce in PluLIOSIa-
arcerias e cerebrum in dilatarione aerem
attrahere: Faceorque insiper Foreillas in-
utiles, si id quod quaeritur, ex iis inveniri
non posset, cujulmodi est maonx istius Fa-
culcatum caterrae hirpothelis: Nam licet
rerum (ic partes pollere Facultate, hoc est.
rifaciendi id omne quod Faciune; liguet
tamen, hoc nihilo melius explicare quo-
modo calis efectus produCatUF, quain s
quis dixerir, illum produci ab hac rel illa
parce, quia pars illa rim haber illum pro-
ducendi. Rerera, an bene explicatur ex.
8r. diarrhaex caula, cum dicitur illam ex-
inde proticisci quod rel Facultas expulerix
irritata sic, vel intestinorum recenerix ta-
cultas debilitata: Nonne haec ingenuelo-
quendo idem Conane quod, nescio: HIOc
tamen maxima Medicorum parri Catista-
eic. Ouancum ad me actinee, paulo diffici-
lior tum, meamque ignorantiam proficeri
malo, quam ur illam vocabulis nihil sieni-
Ecancibus (quippe nimis generalibus) ob-
relem. Verum hypocheles lune non modo
probabiles, sed etiam indubix, sirem ad-
modum clare de distincte explicene, neque
sensibus repuIOnenE, _ ratio ostendat non
posse rem alicer fieri, illam ex principiis
cerris deduci, hasque hyporheles nonuni
duntaxar effectui, sed plurimis et quidem
diversis explicandis inservire: heri enim
non postet quin ritiol aliquando depre-
henderentur, nis rerx essent. Hloc cgo de
interna nervorum X musculorum Rructu-
rae hyporhesi demonstraturum me Con-
cendo. Nemo dubitat quin nerri in u
sculis delnentes mocui roluncario subler-
rianE, LCa ACTHOdO GEDIA AIAERON OMIneS
consentiune. Veceres Mediciridentur exi-
Rimasse. aa senon secus quam
equites eguorum trams, erahendo nunc
mosdiridantur, ee dirertis musculis inse-
rantur, qui oppolicas plerumque actiones
habene, tierinon postet, quin animauni-
cum duncaxat crahere rolendo, craheret
Omnes. Duod s regeratur, aniam nON
trahere incesram nerri chordam, sed ran-
cum illas ejus AbraS, quae en musculum
morendum porrisuntur, responsuI cer-
ceminime defendi porest: Nam ( plurimi
AEFVI NIIS FENUES TUINE, QUAII UE EOFUM
musculum, in quem inorediuntur, secum
crahane, quid de fibra una auE aIECTaCen-
Cebimus: Secundo, Sianima membranO-
Ara morec erahendo nerros ad se, mulculi
non solum inutiles parres fuerine, sed in-
super noxix; iph enim facilius FOret O5(O-
lum, quam os una cum musculis crahere.
Tertio, ubinam reconderet anima illam
quam ad sCFTAhCTEE HerVI PaTTCM : PrX-
cerea nonne experiencia docet nervo quan-
tacunque ri tracto ne minimum quidem
musculum moveri: Elic igitur non cst
modus quo nerri musculorum moruisub-
serriune: Alii dicunt animam hoc facere.
Faculearem morricem ad musculum ali-
MerVUM ABMIM, BunC alcctMM, prouthanc vel
illam parcem movere animus erat. IIaud
quem simplicirer deferendo; hos sluisse
omnino Parius erac, inurile enim est id
quod dicunt, nec quaectionem Colvie. Ouid
enim eA morrix illa Facultas: Cerre nis
AE SpITIEUS, UE COrpUIS SIE necesse est, aUE
salcem aliquid in corpore habitans, nec ab
illo separabile. Si sit spiritus, hoc est, sub-
stantia aliqua spirirualis, qui FE VE CaneS
membra sua MOVEAHE: HLaUd CCrTC PUTO
morenda canis cauda quenquam destinare
velle aliquam incelligentiam: aeramen O-
mnes consentiune, bruca musculos (uOS,
uti nos nostros, morere: led profectone-
que in ipsohomine, neque in bruco spiri-
tus est aliquis nec aliqua Facultas spiricualis
auE CorpOrCA, quae musculi venerem dis-
tendere raleat, nisi illum aliis quibusdam
equidem puco hanc opinionem ab ullo corporibus referciat: Incerim dubium
amplius sectarore desendi; neC CerTCPrO- esse nequir, quin musculi rencer distenda-
babile estrem eopactosieri; Primo, quia tur, Racque amplior dum concrahitur,
muscu

## Folio 32 — 1759053384:0114
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000114.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LLE N AYT DES-C AR TFS
mulculusque, dum membramoret, con- criculi modios sequare debent, quandoqui-
erahatur; requiritur erso corpus aliquod
ad illum reterciendum. Nisi Forre quem-
admodum Philosophia Scholasticarareta-
ctionem e condenlationem Tolet explica-
re, maline dicere mulculum dum produci-
cur, se renuiortc, aliquid extentionis sux
deperdere, corporum camen, quae in le
continet, nullum deperdendo; muscu-
lumque instari addirione quancitatis dun-
caxac, citra ullam materix addicionem;
quod profecto imaginari aut concipere
Possibilenon est. Itaque rationi lonse ma-
sis consentaneum fuerit Ratuere, totum
hunc mulculi mocum peragi, quia venter
ejus complurimis exiguis corporibus, quae
spiricus animales dicuntur, impletur aue
CraCUatUT; qux quidem corpora aliunde
proticisci luspicari non postumus, quam ex
cerebro, quandoquidem simul ac HerruS
aliguis abscissus est aut obstructus, hocque
pacto cerebri de musculi communicatio
ramos suospromictie, motu suo priratur.
per spinae medullam, acque inde per ner-
vos deferantur ad musculos, requiritur
Colcem ductus aliguis per quem miorare
POHINE: nAM VEUE exIgUX SINE PaFLCSejuIS,
tamen corpora lunt, nec magis Auerc pol-
sunc per aliud corpus omnibus poris ca-
rens, quam quaeris alia cralliora. Ouin-
imo ductus hic unicus esse nequie; aE ne-
non est quam patina aliqua, senlibilis esse
quidem manifectus ductus nullus apparet,
ad spiricus qui ex cerebro indelinenter de-
Ecendunt deterendos, necesse esse, ut exi-
abrupta cst, musculus in quem nerrus iste
Ouod si rero spiritus animales ex cerebro
dem crrstallinus ocuti ejus humor minox
deberet. Concludamus igitur, quando-
cesse est uc sinc plurimi exigui; nam Puni-
custantum ellet in spinx medulla, qui ad
quemlibet nerri ramum dirideretur, quem-
admodum rena carae truncus caricatem
suam inter ramosluos omnes diridit, sen-
Ebilis esfe deberet, quandoquidem spiritus
omnes acciperet qui ex cerebri rentriculis
eAuune, qui cerre parra copia esse non
Pollunt, cum caritas illos continens lata
(ic de Capax. Praecerea h in homine de mi-
suos complurimos sbI excararine, quifor.
cein Llephance auc Ceto quam in homine
majores nontine, sed duncaxac majorico-
Pia, adeo uc magnum aliquem ductum ad-
XGUEHE; per quos spiricus animales per-
Pecuo Ruendo, sepATATAS cenent d tenCaS
omnes exiguas nerrorum Abras quae una
cum illis in ictis ductibus lune, redduntque
hac ratione idoneas ad exrerni objectiim-
pressionem ulque ad cerebri renericulos
deferendam. Ililce rationibus, unam su-
Peraddam, quae mein sententiam Domini
DeS- Carres pertraxerac, etiam antequam
in ullo auctore mihi occurriset; nempe,
E unus cantum canalis destinatus esset ad
transmiccendos spirirus ex cerebro in spi-
na medullam, acque inde in nerros, dein-
deinillorum ramos; e denique in museu-
105, quando anima aut alia aliqua caula
Spiritus ex cerebri renericulis paulo citius
e paulo copiolius solico ad brachium cx.
gr. actollendum cduceret, non solum in
mulculum ad hunc effectum destinatum et-
funderentur, sed inluper in antagonictam
ejus, imo d in omnes corporis mulculos,
non secus quam languis ex corde cgre-
diens, masnam arceriam inoreditur, atque
inde in ramos ejus omnes diffunditur; nia
cerre tinsamus animam cuilibeEnerrOTM
diritioni janitorem de ducem impoluisse,
ne pateat tranticus nisi spiriribus qui man-
datum acceperune, ut ad decinatum ulque
locum deducantur: Secus enim quando
membrum aliquod nostrum movere relle-
mus, nihil mutationisteret, nisi quodspi-
ricus ex cerebro solito citius egrederentur;
noribus animalibus ductus iste non eser sed hoc mutandae musculi cujuspiam Aou-
Tensibilis, in grandioribus lalcem quales
ex minime sufficeret, quoniam in omnes
Eune Flephas _ Cetus, cujus cerebriren. aequalicer diffundereneur. Ouinimo iplx
AbTa.

## Folio 33 — 1759053384:0115
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000115.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 131 lines, status machine
qundequi.
numormiue
lculbili ele
pulls rypue
delreuer de
Pecsle, meni
rarine, quilor
erni objeltium.
bri venerieulor
ibus, unam II.
entiam Domine
nacus ellet ad
erebro in spi-
pverros, dein.
lique in muleu.
12 aliqua cala
IS paulo Csu
brachium ex.
non Colum in
destinarum et
aaneagonittam
porismulculos,
ex corde egte.
noreditur, atquo
dittundirur; nl
pilibet nerron
icem impoluille
ricibus qui male
us exim qua
um moretenm
eret, vil quo
am inhomine
mduclum al.
aimales per
neme e renla
bbrs quae une
dE, rediuntque
u ecredeten
Cujulpiamhe
aonia
1.
PR AOT A YDS DE TIOMTNE.
fbrae, qua in nerris lune, hanc inordina.  bos non Fore penitus imperceptibiles, nills
cionem spectenegue, c IPIa c1.
rilistubis seorlim concluIX CAeDE. LraguS
exhis omnibus concludo; Primo, nervOs
non ica conferre ad membrorum nostro-
TUMMOTUS, quasiline animx, quibus illa
trahae, Frxena; neque ctiam MandaLa ejus
smmplicicer deterendo, Facultate vimirum
aliqua omni plane corpore destitura: Sed
quatenus cuborum loco sune spiritibus ani-
malibus, qui per illosdeRULNE ex CerebrO
inmusculos, ut illos reterciant, de membra
quibus coharenE cadem OpCTA MOVCANE
cum illorum renere spiricuU FAM ex CC-
rebro, quam ex illorum antagonistis illue
atuentium copia distento, musculi istis
ContrahUNEUE, Hacque ratiONE MeBEA ETa-
hunt e orent. Sccundonerrosistos sire
cubos per quos spiricus in musculos dete-
TUntur, nOn omnes ex uno codemgue EruN-
coliretubo, qui in plures ramos ad vena-
rum de arceriarum instar diridatur, derira-
ri. sed quam multos esse; si enim unicus
daretur à quo omnes alii derivarenEU, X-
que sensibilis cAe debCTEE SETVATR PTOPOT
tione, aeque cerebri renericuli; guinimmo
inuritis Foret, quia semper spiricus in o-
mnesmusculos aegnaliter diffunderet. P er-
tiohostubos insensibiles elle prae renuira-
celua; e praeterea distinctos esse _ pecu-
linricunica ab invicem separatos; non qui-
dem ab ipsis rentriculis cerebri immedia
cum nihil pertivenE, Sed senSuI duNLAXAE
Subserriune, (quemadmodum alibi explica-
bimus) intra qua spiritus RuunE, _ exiguOS
te, sicuri alibi probabimus, Sed a Fumma
particularum, ex quibus hlamenta ista con-
TCXTA TUNE, FaIOS ITA dISPOSUEFHBE, NE u-
Iculum respiciences spiritibus ex cerebro
duntaxat parre medulla spinalis ulque ad
musculos auc alias ad quas porriouneur
Partes. FAque nocandum holce tubos in
musculosnon semper aequalirer descende-
re, sed pro musculorum diverticate de lIeu.
juxta cositationem Domini Des. C aIFCS,
illorum caritas innumeris exiouis flamen-
tistere reterra estet, quae ad musculi mo-
aur eriam usu, nunc horum cuborum uni-
cum, nunc plures eo porrioi; hosque tubos
descendencibus nequaquam obstene, sed ur
denuo alcendant, aur eciam uc semel eoresi
denuo ingrediantur, minime peritrerent;
etiam quamris spiritus, ex cerebro perpe-
tuo afluences, acque illis ralidiores, quipec
qui agitationis in corde acceptae minus de-
perdiderune, ipsis adicum non praeclude-
renc. Pollem etiam Forre hic ostendere
quomodo haec omnia generaca sine, nisi
me annorationum mearum cerinis con-
tinere rellem. Franseo ad explicationem vid. Pie
tiourarum nerrorum quas D. a Curscho- noltram
ren ei e90 delinearimus. Mea cercbrum P28. 29
repraeseneat quale appareret si ab axoptry-
sibus mammillaribus usque ad ipsam cere-
bri substantiam secaretur, etiam suppo-
nendo colli verrebras fuisse Fractas ad re-
cegendam spinae medulIa AUITQ MAErC TC-
etam; nerrusque A, qui inde coreditur.
illa etiam partim obrectus est. Per mem-
branaS R, ex L, auctor duram ee piam
matrem incellioie, existimans hanc po-
Reriorem esse qua nerrorum cubuli ince-
ountur, quemadmodum quidem ralde
probabile est, cum Anacomici deprehen-
dane hanc membranam concomitari sub-
Rantiam cerebri in superkiciei ejus plicic.
Tirera N desionac caricarem ictam qux cR
in medio cerebri, quam Anatomici in
quaruor distinguume rentriculos, Scd cerre
in musculo diffundi incerdum, incercum line maono Fundaenco, cum iptis un2-
tancummedo crantire; aue si quae il i Fila-
menta relirquane, tam pauca cseTaque
cenuia, ue visum Eugiane, adeeque ridea-
nimirer contirentibus, non habeane nisi
cunde utIm, CadeMgLe FATIONC FOTHI-
ei fvCxInE. Prima pars RourX Dormin a
cur vervus sive cubus non nisi per muscu- Our(cL: Oren P25. 35. maOIS ACCUTATA CA
lumeransire. Denique concludo, hoscCtuI. quam mea, quarenus nimirum primo
CumPEIE

## Folio 34 — 1759053384:0116
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000116.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
a
RLEN A EI DES -C AR TES
Tumptit pronerro A, illum qui ad oculo-) netur; quod quidem lectoris imaginatio-
rum musculum porrigieur, uc unam dun-
caxac candemque figuram adhibeat osten-
dendae nerrorum ee musculorum confor-
mationi. Secundo quia cum aliguam tan-
cum cerebri portionem sumplerit, ner-
rumque A secundum lonoicudinem se-
Blulcuto.
cueric, melius octendir quam eoo, quomo-
dopia materholce duetus replicando se ef-
Formet, & quomodomedulla, ex qua ner-
viconsatilune, ex rentriculis cerebriim-
mediare deriretur, inque musculis termi-
ni concipiendum reliqui. In caeceris plane
similes Cune hourx nostrae, nec niliunum
idem que signiticant. Anrequam vero ad
musculostranseam, dicam insuper, ner-
ros, qui rilus, audirus _ Odoratus Oroa-
na componune, non mihirideri ex parris
cubulis ita conAatos elle, etenim hOCnOn
est neceltarium, haecque dirisio actioni
sensusmagis officeret, quam prodeset; de
denique eo Formari lunt modo ut hi cubuli
FOTIALIBEqUIVETIME.
Adrertendum deinde qua ratione tubus scu exiouusner-
rum de vus b fingrediatur in musculum D, quem unum exiis esse
Scriprio, ut
ec ditata. Luppono qui oculum morent. F.F quomodo postquam code-
tio d con- venerit, diridatur in Dlurimosramulos, compolitos ex Aac-
Cida quadam tunica, quae pro quantitate spirituum anima-
lium ingredientium aut coredientium, distendi scu dilatari
ex contrahi possit: et cujus ramuli, sive fibrae sc disposta
Tunt, ut spiritibus ingredientibus totum musculi corpusin-
tuelcat e contratratur, atque adeooculus cuiadnexus ett
trahatur; quemadmodum e contra spiritibus rurtus core-
dientibustc musculus detumescit e extenditur.
a in musculum D) Deducta puriore _c, tuune, hunc motum teri, spirituum ani-
Subriliore Canouinis parre ex cordein cere-
malium in musculos delatorum ope; sed
brum, demonstrataque exinde spirituum hoc nimis generale est, nec susticit ad ex-
animalium generatione, corundemque in plicandum, quomodo parra illa copiaspi-
musculos per nerrorum cubulos distribu-
tione, Dominus Des-Cartes jam explicat
quomodo hi musculi conformari esse de-
beane, uc spiricus animales paulo cirius
aut paulo copiotius Colico in illos ingre-
ricuum ex cerebro descendentium eo iplo
quonos ad aliguam actionem decermina-
musmomenro, membra nostracam prom-
pre morere raleat; aliquid profecto am-
plius dicendum, quod Auctor noster hic
dientes, omnia membra morere pollint. Fecir. Verum quia eorum quxe protereni-
Ouodadme attinet, proticeor me esseilli hil sensus percipie, racionis cA cogitata
derinetissimum pro omnibus quas ab illo ejus afferere, quod certe ralde difficilenon
accepi reritaribus, sed poristimum quod crir. Verum quidem est, distensionem ven-
me distincte docuerie quomodo Aat hic
eris musculi, cui supra membrorum mo-
MOtus, quo certe, sententia quidemmea, cum adscriplimus, produci ab animalium
nulla est in corpore humano functio con- spirituum de scentu; Sed n. Uriquamm pro-
ceptu difficilior. Medici quidem nostrista- babile cst, toram hanc distentioris illius
Cap2-
XIX.
cractio eo-
eum.

## Folio 35 — 1759053384:0117
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000117.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
prgnnio.
meisplane
reculimum
uum moi
paliper, ve1.
loratus orgr.
deri exprii
livilo actiori
prodeller; de
oue li rubuli
suusner.
lexivesse
ameode.
adilatari
dispolita
OrpUSIN.
nexus eA
rlus cgre.
(pirimumani.
deneium eo ipto
vei ab animali
I n. ULIquaM PIB
distentionis illi
PR ACTATOS DE TIOMENE.
II
iii
e
IIt
eta
U2
FiCuTA
HXC, I
duxe lc
queme
cllem
xplic
ta eI
inter
viune.
nOn is
cari DC
Cunc.

## Folio 36 — 1759053384:0118
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000118.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
TLEH APEDES-C AR FFS
Capacicarem repleri ab iis qui recenter at-
AUIUNE CO MOIENEO GUOCrUS CX. OF. MO-
vereroluero. Primo, quia capacicas ista est
nimismaona, tubi rero per quos spirirus
deferuntur nimis exioui de nimis parra co-
pialune; cum enim nulla Ccnerri chorda
qua ramos non mietar in plurimos museu-
los, Heri non pocestur lic maona iltiusmo-
di cubulorum in unoquoque copia. Se-
cundo, quia credibilenon est, tam brevi
tempore, eo nempe quod in decerminan-
doleroluntas impendie, poste per cubos
insenlibiles latis multos spiritus descendere
ad maonos musculos distendendos. Siquis.
Feor, nullo urique modo contendens me
inrevisse ipso magistro melius, sed quo
melius ostendam me non moveri auctori-
tare ejus, sedratione, ut illum Fere ino-
mnibus lequar. Racio autem cur hic ab eo
recedam; est quod nisi stacuaneur in mu-
Sculis istiulmodi ductus, ratio reddi ne-
quear cur sectus secundum fibrarum (ua-
rum longicudinem mulculus morendi Fa-
culcacem non deperdat, cum in hoc Aatu
nihil impedire queac quo minus spiritus 2
nimales corediantur. Ouinimo nonnulla
exiouorum ictorum ductuum reltigia cer-
ni poreruur, Si clixae bubulae Flamenta pro-
rero dicat in exignis quibusdam musculis pius dispicianeur; deprehendecur enim illa
hanc distentionem non esse ralde nocabi-
Jem, at cerre de Femoris aliilque ejusmo-
di mulculis idem dicinon porest, quosta-
men aeque prompre ac minimum quemque
OremuS; Et licet haec distentio cavita-
tem nullam sensibilem producat, tamen
non pocestnon esse lacis magna, quando-
quidem effectum cam nocabilem producie,
inocum nempe alicujus membri, de mu-
Sculus he nocabiliter brerior: Sed cogitan-
dum hoc inde heri quod musculus ex duo-
busparieribus non constet, qui, dum con-
crahitur, ab inricem recedant, sed ex per-
multisfibris, quae ab inricem paulum re-
cedendo aliquam inter se caricarem diri-
dune, quae hoc modo non dirisa, sensibi-
lis Foret. Ouinimo cogitare debetis, mu.
SCUlOTUI AIBFAS BON MINUS QUAM RETVO-
rum Flamenca parris includitubulis, quo-
rum cunicae includune alix plures alixe pau-
ciores ejulmodi fibras, cumque sint 2d-
modum laxx, distendi plus MinUS, PFOUE
spiricus animales, in musculorum ductus
exnerrorum cubulis inoredientes, ralidius
aur debilius aflane. FF hoc quidem Domini
Des-Carres opinioni adjicio, proco quod
dicit, nervorum tubos in musculum ingre-
obcecta esse de ejulmodi membranutis ad-
modum delicatis ab inricem distincta.
Idem etiam in carne rira led nontam bene
apparet. Sed Forre aliquis ne ad omnes ictas
machinas contugere cogatur, neque la-
ceacur mulculi ventrem, dum brerior AE,
dilacari, maluerie dicere Abras ejus alias
aliis inseri, non secus quam rarios cele-
Scopiorum rubos. Sed, praeterquam quod
nequaquam probabile est, spiritus anima-
les excerebro descendences, eo ipso quo
membrum aliquod morere voluus mo-
meneo, istiusmodi insertionem in omni-
bus musculialicujus fibris efficere poste, de
contra videntur mulco apriores ad illas à
se muruo nonnihil dimorendas; A resita
Se haberet, verisimile eller inserrionis hu-
jusrestigia nonnulla in magnis musculis,
Qui hAINC EXPC MOTUM exETCUCTUNE, aP-
Paricura; quodtamen in mortui anima-
lis anatomia nequaquam cernitur. IleC
igicur cum ica sinc, accersendi Cune spiri-
tus qui musculos repleant cadenque opera
concrahane, aliunde quam ex nerris im-
mediare: hoc enim praestare non poltune
pauci illi spiritus qui Colico citius e copio-
lius ex cerebro dehuune co ip lo, quo mem-
dientes dividi in plurimos ramulos, compositos brum aliguod mOvere rolUUS MOMenEO;
ex faccida quadam tunica, dec. Flancque praelerrim in maonis mulculis, auc iis qui
meam sententiam, quam Capientium ju-
Postquam in lonoum exporrecti Cuerun,
dicio de censurx submicro hic libere proti.  subiro concrahuntur (quomodo sis accidit
QuOrUNd

## Folio 37 — 1759053384:0119
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000119.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 128 lines, status machine
ibrarum lu
morendi L
in hocstan
us spiricus 2.
ne nonnulla
velligin cer-
plaMENEA PTO-
e
ne
et
noncambene
id omnesilta
 reque la
breriortus
25 ejus allas
rarios cele-
eequam quod
irirus anima.
eo ipso quo
volumus mo
vem in omni.
lores ad illas
interrionistu
agnis muleulis,
cereuerune, Ap.
morcui anima-
cernirur. Haec
seadi lune lpi.
eadenique opera
M Ex NeTVIS IMI
stare non pollua
sculis, al Is
i
IamuS mOMEnE
porrectr ietdu
modosall
IR ACLALOS DE TIOMFNE.
GUIOTUM anESGOMICA pet aquo cempuSeres condiriones habene quae non linunEuE
alcernacm oremu a uenu, eua
illo quieris sire porius inteora relaratio.
nistempore, illorum renter prorrahendo
e contrahendo se, debuit maximam spi-
rituum, quos continebat, parrem extra se
pellere. Forre dixeric aliquis, spatium hoc
capacius non esse musculo ConFractO quam
prorracto; led cerre in priore statu latius
esse, in altero lonoius. Alii Forte etiam
dixerine, spiritus animales ex cerebrore.
cens desuences, aliquo modo Fermentare
eos quijam in musculo erane, adeo uc plus
spatii quam ante occupent. Prior objectio
rix estnocatudiona; quis enim nescie, ca
ceris paribus, spacium una auc pluribus li-
neis COnClULUI FanEO Majus ese quAnEO
magis ad circulum linea ista acceduine, de
quaneo majores sune anguli in duabus re-
mocistimis extremicatibus positi: quem-
Adm oduM CCOnETA quaneo magis aC CedunE
linex ad rectam eC QUaNEO aCuFIOTeS SUNE
extremitatum anguli, tanto eriam spatium
ab illis concentum minus est. Ouis nelcit
crumenam capaciorem esse cum rece
dentibus ab inricem laceribus, concrahitur,
quam cum sibi contigna sunE, de FOram
habet, quam habere porest, longirudinem.
Altera objectio mihi videtur omnium qua
in hanc maceriam Formari possine ralidis-
Sima. Ve vero ad illam accurare respon-
deam, dico primo heri quidem non posse,
Ut Spiritus aMaleS MMIS  copiolius ex
cerebro in musculos detluane, quin illos
qui jam in Mereuso sune ae horum adigane
paulo quam ae celettoremm: sed neco il-
losrareheri, aut ullam in iisfermentacio.
iltiusmodi termentationem suscipiant. Pri-
moporosnon habene, aut si habene, tam
exigui sune, ut non admitrane nili pri-
um, auc ad summum secundum ele-
mencum; Ei enim alios habuislene, consi-
Ctus quem subierune, illas contresislet. Se-
cundo ramos non habene, auc Mhabent,
pauci lune, idque eadem de caula, nempe
quia illorum agicacionis impetufracti fuis-
Cenc. Tertio celerrime moventur; adeo-
que praecerquam quod in se iplis poros vel
nullos rel paucos habene, jungi nequennE
ue poros habeane. Ouomodo ergo Fer-
dum D. Des-Cartes Ar quando cerrii ele-
rinon postine rtatores aux subriliores re-
docroo pocen, i aita splarum simi-
menei particulae primi duncaxat particulis
Cociatxe corporis alicujus poros ingrediun-
TuT. Verum quia hae rationes apud eostan-
cum ralent, qui principia nostra sequun-
tur, alias subjicio in eorum oraciam qui
illa non admictune. Primo, imporibile
Foret musculos nostros praeserrim majo-
nem qua plus spatii occupene, excirari, ab
iis qui recences superremune. Primo quia
spiricus isti jam erane luonlisimae de viri-
dissima lansumis parces, ilprimum de se-
cundum elementum exceperis; adeo ut da-
soectu cuju sque anima lis naTUEX; guomO-
mentationis capaces Forent : quae secun-
res, UE Cx. Or. Femoris, tam celeriter, UE
HE, Moveri, ( ab aliquA TANEUM FeTIENEZ-
tione illos dilaTANEC, MOVEFENEUT. NAV
quamris Facillimum sic concipere quomo-
do eodem plane momento, quo spiritus ali-
qui ex glandula cgredientes in cerebri po-
ros inoredi concendunt, nonnulli sINE et-
iam alii qui ex nerris coredi niTanEUE, u-
Eculum que aliquem insredi, interpositi c-
nim ductus cori spiritibus scarent (quem-
admodum infundi nequit suera aguae in u-
nam cubi recorti parrem, quin aqua in 2l-
cera conrinuo aurgac) haud tamen ae que
tacile est comprehendere, quomodo co-
dem isto momento spiritus omnes qui in
isto musculo sunE, efferrescere et Termen-
cari possint ad illum dilatandum ee Moven-
dum: praesertim ( supponamus muscu-
lum istum non esse in statu quieris, quem-
admodum est cum de ipse ee antagonista
ejus sune sne omni actione, sed in lon-
oun exporrectum ese, maximamque spi-
les illas rarelacnte. Secundo spiricus isti ricuum, quos solet continere, partem
TTAN(L

## Folio 38 — 1759053384:0120
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000120.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
pendi morenoo le HCIA LOngum ex
porrecto, quam si in Cacu neurro verlare
cur; licer contrarium crenire deberet, l
Fermentatio motus ictius causa Foret. Prae-
cerea fermentatio ista non posset tam cito.
ut Hc, delinere, quando extensum crus sub-
ico Rectimus, nili cerre supponaneur, quod
intra facturi lumus, canales communica-
tionisinter musculos antagonistas: Nam
licet aque Cacile movere live distendere
possimus Aexorem acque extensorem mu-
Sculum, hoc camen primae fermentationi
Eiltendae non sufficie, nili maceria ejus in
musculum oppolitum Auat ad illum alter-
nacim distendendum. Duod enim spiritus
modetermentati repente eraporentur, non
finit, uri dixi, experiencia ut existime
mus, qua docet mulculum etiam apertum,
auc secundum fibrarum luarum recticudi-
nem sectum morum luum non ideo deper-
dere, quodtamen heri deberet, s Spiritus
ex illoegredereneur. Neque etiam dici po-
cest curgentem hoc pacto materiam posse
ad pristinam auc eriam ad minorem ma-
onicudinem Facile de sere in instanti redu-
ci. quando musculus procrahicur ctatim
Postquam lecontraxerat; requiritur enim
cempus uc materia bulliens de valde agitata
Subsidac: ec tamen plus difficultatis non
occurrie in membris nostris hre musculis
successire morendis, quam cum illa pri-
marice antequam distenderentur, more-
remus. Videtur praeterea spiritus aliquan-
diu hoc pacto raretactos, ad noram fer-
mencationem ineptos Fore debere; tamen
postquam millepaltus contecimus experi-
murnosnon eReminus quam antea agi-
les. Juis deinceps objiciat Domino Des-
Carres rarefactionis quae in cordetir, ce
leritatem, E supponatur aliam heri in mu-
lculis canto celeriorem illa, quanto cele-
rior es cogiratio arcerix pulu: Si muleu-
Tonibus sacuemus: nunquid illae possene
in dies mulcos durare, Rira esiet: cum ea
fermentatio in musculo adeo repentina
diurina esENON PCNIE QUiN TUMIPaEUIEMU-
SculuS, AUEVerO defInAE FerMeNtatIO. FOT-
ce dixeric aliguis mulculum cunc non ideo
contrahi, quia distenditur, sed quid cere-
brum rapore aliquo maligno affectum
Corrugatur, nerrosque e musculos ad le
crahic. Sedhaec gratis dICUBEUT; naM Pra-
terquam quod musculus ea ratione produ-
CeTETUE, nON verO COnTrahereTUT, OAeN-
dimus supra musculorum motum hac r2-
tione non feri. Praecerea nihil est diseri-
minisincer motus conrulliros ee alios, nisi
quatenus hi roluncaris plerunque consen-
Cum expectene, illi rero eriam citra volun-
caris assensum tranc; sed sire voluntas al-
enciatur sire non, quidquid dilatatur, uti
dilatatur ilte mulculus, aliquid materix ac-
cipere debet. Denique de mulculo, qui id-
eo concrahitur quia oppolicus ejus est pa-
ralyticus, auc quia rendo ejus sectus eAt,
quid quaeso dicturilune: An quod spiritus
animales copiolius quam antea in muleu-
lum istum dettuane, quia rel nulli rel pau-
ciinxorocum musculum desuunt. Sed et-
iam(i hoc in Paralyhaliqua Forte creniret,
in rulneribus tamen verrum non afficien-
cibus locum habere non poster. Si quis ad-
huc post has rariones scrupulus maneat,
posse Forlan cumorem, qui in musculotc,
ex rarefactione protcisci; animadverten-
dum est, impossibile eseur corpus aliquod
plus spatii occupet, quam extensio ejus
naturalis contineat, sive lic in quiere, sire
in MOTU; de cum D. Des-Cartes dicic, COr-
pus aliquod occupare plus spatii, quando
agitatur, quam antea, nihil aliud sioniti-
cac, nisi quodratione mocus ejus pluribus
Spacii partibus respondet pari tempore,
GUAM AHLCGUAM MOVETCEUT; NON VerO
quod singulis momentis majus (patium Oc.
cupet; hoc enim impossibile est cuilibee
li concractionem termentationi in rentre materixe parri, quatens corpus est sim-
ejus factae adscribamus, quid de conrul. plex e singulare, quin imo impossibileto.
LEN ATFDES -C AR PFS
cransiisse in OpPOLITUM: PE LAMEN expC-
rientia nos docet plus temporis non im-

## Folio 39 — 1759053384:0121
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000121.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 110 lines, status machine
illa polten
la
d
an
ent
0t
cune nonitro
led quia coe.
sno attectum
nulculos adle
CUT; nam pra.
alioneprodu.
eretur, Osten-
dorum haCra.
nihil eldileri-
Os d dios, vili
onque conter
Dilatatur, ui
ejus eAt pa-
quod spiricus
animadvertes.
moimposibile
entin
MN
15 corpus cAt l
IR ACTATOSDE HIOMTND.
ret corpori ex pluribus partibus contlato, lo pacto tirmaret; cerre animalis morus
nili quod cum ejus pori, materix cujus-
piam Cubrilis inorectu dilatari incipiune.
soleamus hoc illi spacium cribuere quod
brericempore delineret, s SpITITUS OMNES,
qui in musculo aliquo sunE, in aerem per-
(PITATEHE, aUE CTIaM In venas de arrerIaS
cum temporis acquirere ridetur, quamdiu xe que cito resrederentur, atque musculus
pristinam formam non mutae, quia scil.
non ceruicur superaddicum illi corpus. Dui-
bus policis, manifeltum est quod, eriali
spITITuS receNTeT SuPerVenIenTeS COTUM
aloerenemocum qui jam in musculo eranE,
non idcirco Facerene ur majus spatium oc
cuparene; nam Ei quam libet parciculam
seorlim consideres, corpus eA tam paucis
camque exiguis poris praedicum, uc prO
simplici corpore propemodum haberi pol-
Er; s vero plures simul consideres, cum
celeriras motus, illorumque ligura impe-
diunt quo minus inter sese connectantur.
impediune quoque ne habeant poros; quos
licer haberent, nulla es in FOEO COrPOTC
subtilior ipsis materia quae ingrediatur il
los, reterciat, de dictendat. Si ita est, in-
exporrisitur. Objiciar Forre aliquis, vias
nullas aut ductus per quos haec commu-
nicatio heripossit, apparere; Respondeo
non magis apparere inter mulculum d ce-
rebrum, neque ramen deiis dubirari. Sed.
inguies, ubinam ductus itos collocas:
cerre non incer duo mulculorum capica,
qux Cxepe remorissima sune; neque etiam
incer illorum rentres, nam sita eRet, de
berenc istis communicationis canalibus.
urcunque exiguis sentibilicer sibi muruo al-
ligari de cohaerescere, quod tamen non
apparet. Admitro haec omnia; sed numm-
quid heri porest, uc ilti communicationis
canales poliri lint inter duos cendines, sive
inter musculorum caudas: Mulco mInUS,
inquies; nam plerumque incer illas inter-
quiet aliquis, de si verum est, spiricum policum est oAis alicujuS CAPUIE: AFtamen
ex cerebro recenter detluenrem cum non ibi collocandos esse mihiperluadeo, nec
ese qui musculum distendat, undenam af-
duunt alii qui hoc efficiane: Respondeo.
obstare ossis duritiem. Rationes mex lx
Cunt. Nequerero ionorome ab Auctoris
neque ex renis neque ex arteriis, quia illos nostri sententia hic denuo recedere, qui i
non continent, nili forte pocentia; vide-
Aoscommunicationis canales in nerris, in
musque posse illas abscindi auc ligari citra musculi cuju sque adicu collocat; sei rolu-
ullum in musculi mocu detrimentum; sed peerir hominum judicium rescire, ut quid
cerre atuere ex mulculo antagonista, c0
nempe qui producitur dum alter contrahi-
tur, nam praeter cerebrum, nerros ee mu-
sculos, nihil est quod spiritus animales pro.
prie concineat, proindeque ex ictiscantum
partibus acciri postune. Inter musculos
sc mihi senciendum, etiam ego incelligam.
Probabile equidem non est, canales per
quos duo musculi spiricus invicem com-
municane, esse aut in capire auc in rentre
musculorum. cam propterrationes modo
allaTaS, QuaM quIa VIdEMUS OMneS PenC
aurem, nullus est cui hic effectus porius tibras in musculi corpore distulas, in ten-
adscribatur, quam ille qui eodem planc
TEMPOTCerACUATUT _e PrOdUCIEUE, quO OP.
policus ille contrahitur de repletur: Nam
praerer quamm quod rationes, quas modoaF-
culimus, octendune spiritus ex musculo
esredienres non craporari OenEO PeF
cunicas ejus, neque Wralaeus, qui haeco-
mnia curiolistime scrutatus est, quicquam
dine, nulquam rero alibi contelcere. Oua-
proprer cerrum est spiritus animales core-
diendo nerros non invenisse commodio-
rem viam ad mocum luum in recta linca
continuandum, quam si fibrarum recticu-
dinem sequerentur; proindeque locus non
est suspicandi illos alio quam ad cendinem
perrexisse, auc etiam per alium aliquem
deprehendir quod hanc craxorationem ul. locum conatos tuisse coredi. Equidem
hunc

## Folio 40 — 1759053384:0122
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000122.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
RRE N A YT DES-C AR PES
hunc conacum inutilem tucurum tuisle exi-) fuisse, eroo necesse est ur spirirus in me-
Rimarim, si prima vice qua spiritus ani-
males in musculum intusi lune, O5 aeque
durum invenissent atque in homine con-
summaco; sed hoc eo factum est tempore,
quo ostis substantia, ea praesertim quae est
CIrca CapUE, _ circa eminentias ad quas
musculi cendines suos porissimum promit-
tunc, mollior fuie pulce. Si pulsi Calli-
nacei generationem ordine examineus,
videbimus partes ejus omnes non codem
Formari tempore, sed cor primum For-
mari, deinde arterias _ venas, posteace-
rebrum, medullam spinae, organa sen (uum,
nerros, musculos de riscera; adeo ut olta
omnium postrema formentur, quia ex(ic-
caru dissicilia fuere: Ouapropter impedire
eunc nequirerune, quin spiritus animales
illorum substantiam mollem, de pene a-
quolam eranscurrerent, neque ab illo cem-
pore transitum illis claudere pOtuerunt
quia nonnulli spiricus per icos meatus in-
deHMeNEEFETanLIETUNE. DUBIUM CCTFENON
est quin osta permuleos habeane insensibi-
les poros, per quos medullae materiacran-
dulla spina concenti, quinimo nervi et ar-
ceriarum renarum que languis, Paris ma-
ona vi crula fuerine ad depellendam oNis
substantiam ex Foraminibus, quae à va-
sis nUINC OCCupAnEUT. Jam rerolimecum
asseras omnium novistime generatafuisse,
ierit. Ouinimo mulei sune qui putene hane
medullam se cundum lunxe cursum crelcere
duo cruncribi admirtenda: Primo, inate-
aut decrescere; quod A rerum est, nam
de hoc muleum dubito, oporter materiam
cujus addirione crescit, per illorum sub-
stantiam meare ee remeare. Sed vTUF SIC,
verum est esse medullam in osibus ee qui-
dem in femoris ossibus multam, licet o-
mnium corporis oltium durissimis de Coli-
dissimis. Numquid spiricus animales cxa(-
tiores esse medulla de aeris humoribus.
quorum ri crescit, quispiam asseruerit:
AuE vero extremitates osum, quibus ad-
haerentcendines, medio ostis Femoris du-
riam ictis canalibus CONFeNEaM, CatiS Ma-
onaviduxisse, ut spermatis particulas ex
cundo, Pacis magnam materia copiam
per loca ista semper Auxisse, ur impedirct
quominus olis substantia subsideret, riam-
que ipsis praecluderet. Vr vero quis A2-
ce limul formatas fuisse; uri rerera hoc
rerum est, quatenus nulla est pars plane
absoluta antequam alia Calcem inceprae
Enc, hoc ad rem nihilfacie: concipi enim
riores: Sed praeter imperceptibiles holce
poros, vilus manifestos permultos dete-
sit, quos a mulculis, renis, arteriis, ner-
lOcis a Se HUNC OCCUPatIS EXTUTBAFCL: Se-
EuCret, parres omnes à Facultate Formarri-
vis. Spinaeque medulla in medio oNis con-
nequic, rem alcerutro quem jam allegari
modo factam non fuisse. Sed urcungue Fa-
ctum sc, si rala in meninsibus contenta
vim habuerunt fiouram suam odibus capi-
eis imprimendi; si Arterix Carorides illa
perforare poruerune; si spiritus ex olandu-
la eoredientes porverune materiam oNis
depellere ex locoquem cercbrum, de me-
dulla spina occupane, milleque in illa Fo-
ramina exiona FCCerUNE; A spiritus quos
perri continene, rerrebras separare ee di-
videre pOrverunE; cur spiricus ad musculos.
incredibili celeritate delati, impercepribi-
les aliquos canales efficere de ipsinon po-
tuerine, spermatilque particulas quo rem-
pore omnes mollissima erane, nonnihil
diridere: Si autem poruiciraesse, rario.
nes à me allatx ostendune etiam debuisse.
Ouibus positis, Scire oporret, non solum
necese eseut duo Calcem sine communica-
tionis canales inter mulculos duos antagO-
nistas, CX. Or. DexOrem de extentorem,
Sed insuper uc in canalium istorum exicu
centa Factos Fuisse necesse est; alioquinra- ralvulae sinc, ita disposira, ut aperiendo
eioreddinequie, cur osta plane Colida non se de claudendo alcernis ricibus, prourspi-
sinc; nam si dixeris octa primum generata. ritus in unam suc alceram partem magis
auE

## Folio 41 — 1759053384:0123
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000123.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 123 lines, status machine
le-
TaMI, laces IIIa.
5parrieulas ed
rubaret: Se.
rerta copraM
le, Umpediret
vecolimum
Generaahise
Primo, iune.
Eltaut
uri.
uEt Teretu lo
C vero quis Aa-
concipienim
2jam allegart
durcunque ta-
SIOUS COnTenT
mollibus capi.
e Carorides illi
ticus ex glandi.
materiam olle
erebrum, R M
illeque inillato.
S spiricus quos
(a5 leparare d d.
ricus ad mulculs
i, imperceptibi.
re de iplinon po
Arciculas quo rem.
e CtanE, nONM
cuiriraclle, raio
ne ceium debuites
portet, non lol
nsinE COmmUI
culos duosauq
in de extentoret
ium istorulte
CIIX, uE aper
vicibus, pron
au patte
et
aS plone
IR ACT ATOS DE HIOMENE.
AE AMHUS AMLAHE, SPIILLIBaS AH SMMCMIO-eim repetendo; Primo, quoniam muscu-
li morentur contrahendo ee producendo
se succestire, acque incerralla inter illorum
Abras sita nunc anoustiora sune nunc latio-
ra, necesC estuE replCaNEUE XE CVRCUENEUE
alternis materia aliqua quae utique minus
Subrilis esse non debet, quam lune spiritus
animales; Walaus enim nihilanimadver.
cit, nulliusque materia restigium depre-
hendit, cum aperiret musculos, etiam eo
tempore quo retertissimi esse debuerant.
Secundo, concludendum est, hanc mate-
riam ex cerebro quidem, unde per HerrOS
jugiter dedtuie, ut omnes tatentur, primo
profcisci; sed tamen maximam ejus par-
nati ellene spiritus, led porius oppolitus ) cem ex mulculo oppolito immediace aAlue-
re; cum quia videmus nerrorum rabos ni-
nis parros esse, actionem vero musculi
nimis cicam, ut existimemus posse per eu-
bosictos latis materix tam breri tempore
rendum aAuerent. Praecerea iste musculi atuere, ut illud repleat spacium, quod
cumer momentaneus rantum eslet; nam dum concrahitur musculus, dilatatur: tum
quia quamris cubi icti spiricus laris magna
copia, de Paris ciro aftundere possene ad
musculum aliquem distendendum de Con-
rent auc laxarent, quod cum experientia crahendum, non possent camen spiritus
puenat. Ouamobrem ratrulas esse opor- illi per eoldem ictos tubos tam cito re-
oredi, quam necesse essec ad illum conti-
nuo post producendum: Mulco enim Fa-
cilius est liquorem quemris ex parro rale
Corem; ductus omnes aperiant, per quos inmaonum, ex nerro, puca, in musculum
exhoc in illum trantire portine, occludant infundere, quam ex magno in parrum,
vero eos omnesper quosposint ex illo in puta ex musculo in nerrum: praelerrim
hunc migrare; cum vero in extenlorera
cum labra sirecunica minoris valis molles
lidiores sunt, effectum plane contrarium sune, de majoris lateribus cohaerentes,
Cortiantur. Oporret insuper in tempore sicuti se habene nerri cunicxe cum musculi
quieris istorum duorum musculorum val- fibris: Ouod octendie spiricibus ex cere-
rutasictas non prorlus claudi; secus enim bro deffuentibus admodum facile esle ex
musergo, calsc modo diximus summa-
nerro in musculum cransire, sed Fere im-
possibile ex musculo in nerrum regredi;
quia cum verri labra sirerunicas ita prO-
pellerene, uc sibi ipss viam praecluderent.
Deinde quia ridemus nos posse membra
nostra diu morere, neque musculum mo-
rendi facultarem deperdere, quando AbrX
ejus secundum illarum longicudinem secta
Tun
rum istorum unum cranticum praebeant
impediant rero ne ex alio coredianeur. Di-
coduos minimum esse communicationis
canales; naM A CAeE dUINLAXAE UnUS, NON
pollene spiricus indesinenter a ACXOrC mUI-
Sculo in extensorem, aut ricissim AVerC.
Ouinetiam rerilimile est multos esse, quo-
rum alii spiricus adrehane, alii rerehane;
cralio onorum animalium musculis.
Pralerea necesse est ut sine ratrulae in cu-
julque canalis exitu: alioquin enim quan-
secus e canaes e ansibiles Forent in
do membrum aliquod morere rellemus.
non iste usculus distenderetur cui desti-
ejus, ad quem spiricusisti ex CerCDTOre.
cens atuentes, eos propellerent qui jam
innlculo erane, simulque impedirent ne
alitex musculo opposico in musculum mo-
Cintul acque ad musculi oppOlIEI CapUEPer-
recirent, reorederentur, iltolque metu
lostine ordine ee modo alcernis dillence
cet, eo licas modour cum spiricus deAuune
aleellam cendum ad Auendum celetuls u
Rexorem musculum Cx. gr. quam in exren-
procedente tempore ridetur aut spiritus
depresturos penitus illos, aut etiam crebra
illarum cuspidis eleratione juncturos fuis-
Se illas et cum canalium istorum parietibus
commissuros. Fa propeer existimari illas
icaluas elle oporete ponss Meis
Pa9. 46 d 55. reprasentari. Concluda

## Folio 42 — 1759053384:0124
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000124.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
LE B N ALL DFS -C AR TB8
sune, nequaquam credere debemus spiri-, rum unoquoque concenti ibi conserran-
TUSIA AEFCM CraPOTATI: OUAPFOPTCF CON-
cludendum est certio loco, communica-
tionis canales dari intex musculos opposi-
cur, nec secus quam pro solitoagune, quam-
ris illorum nonnulli per incitionem in
musculo factam effugiant. Haec ergo,
c05. Nam credibile non est (piricus sibi) quamris sub sensuum judicium non ca-
Formalle ductus ad ingrediendum mulcu-
los, ad egrediendum vero nullos sibi men-
cus prospexisse. Videtur aurem non posse
canales iltos alibi sitos esse quam in cendi-
nibus, incerpolicoque inter eos ipatio;
quia spiritus musculi fibrarum recticudi-
nem sinc dubio lecuri sunE; de quia quo
cempore in musculum primo intusi lunE.
omnes corporis parces adeo Auidae crant.
uc impedire non poruerine quo minus mo-
cum Cuum in recta linea seguereNEUT. C On-
cludamus quarto loco valrulas esse inca-
nalium ictorum exitu, quandoquidem ri-
demus in omnibus corporis partibus per
dane, non maois in dubium rerocare de.
bemus, quam dubitamus dari spiritus ani-
males e sexcenca id genus qua sensus fu-
siune: Cerrum enim est museuli contor-
mationem calem esse, uc ettectus, quos
ridemus, possie producere; sI vero COn
Formatio ista talis non sic qualem modo
deseriplimus, haud rideo hieri posseur rel
ullum membrum noctrum, eo quo more.
inus modo, moreamus. Sed, inquiet ali-
quis, quomodo heri poruit iltorum com-
municationis canalium generatio: quo pa-
cto Formata lunt exigux ista bicaudacxe
ralrulxe, gua spiricibus transicum reclu-
quas liquor aliquis ordinario Auic, atque dune de occludune: Ouomodo hac heri
etiam incerdum recuit, ratrulas genera-
easfuisse; ut in arteriis ex corde egredien-
ribus, in renis illud ipsum ingredientibus.
in praecipuis illarum diritionibus, in du-
ctu bilis, in oriticio incestini coli, nec
non in orificiourererum in relica. Con-
cludamus denique spiritus ex cerebro de-
Auences X in musculos ingredientes, per-
pocuerine, lic propemodum concipio.
Cum primum spiricus in mulculum ali-
quem deAuerene, ex. or. in musculum ex-
censorem. Are per unicum duetum fIVC
PET PLATES, PET VENETEML AUE peT CapUIE, Pa-
rum enim retere. (de quidem puro hoso-
mines direrlos modos in dirertis musculis
locum habere) Cogicandum est illospri-
muleos exionos ductus sibi excarasle, per mo per omnia musculi filameneorum in-
quos juxta sibrarum harumce longicudi- cersticia se diftudisse; secundo, separasse
nem incendinem Auune; secus enim aper- aliquanculum à FIlaMENEOTUM COrpOrC
20 secundum fibrarum luarum recticudi-
nem usculo, hiorum alteruerum neceta-
rio lequeretur, nempe, rel musculum no-
cum luum spiricuum craporatione amictu-
rum; vel nerri ramos seu fibras diritione
humores iltos quos ex arceriarum poris e-
Srelos fuisse diximus una cum crastioribus
iltis partibus quae Alamenci ictius corpus
generarune: Hocrero debuit tieri, quia
(piricus animales mulco majorem rim ha-
Cua mulculi sibras generare, quod puonat bene quam humores ilti ad morum suum
cum omnium Anatonicorum oblerrario-
nibus: Sed policis his, quos dixi, dueti-
bus, res esttacilis; nam cumtrorum, qui
inmusculis sune, duetuum tunicae sine ad-
modum cenues, sicuri ex illarum resti-
siis apparee, poriillorum cam exigui lunt,
uc praecer primum et secundum elemen-
concinuandum, lonseque melius AInE
juxta harumce fibraru, qux illorum re-
spectu pene immobiles sune, longicudi-
nem, quam per mediosistos humores quo-
rum partes apitatae CunE. Ferrio dum hu-
moresictos a mulculi Abris separane ee saris
ralideasitane, faciune ur aliquanto magis
cum nibil sic, quod illas permeare possit; incumelcane, de tractu temporis illorum
quod cum ita sic, spiricus in ductuum ho- parriculas cogendo ad sC MUEUO compri
mendas,

## Folio 43 — 1759053384:0125
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000125.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 127 lines, status machine
Conattalla
Eoin, quan
ri
qu
sensustu
qualem modo
nuseulicontor.
etectus, quos
 AI VerO COH-
Coguomore.
ed, iuc ali-
Ciltorm com-
etat
UErE
I
ae Lebi
odo haec hett
M Concipi
ulculum ali-
nusculum et
 ductum t
per CapuE, pd.
m puco ho5O.
verlis muleule
m est illospre
mentorum in.
ndo, separil
DrUIMI COrpOIE
eriarum porise
cum crastioribus
nei iltius CorplI
lebuitMt,
MjoretE
2d 
je Iem
Quiotun
uInC, 63
TerriocIm
is leparant a M
c aliquantom
temporis io
C MuIO con
L R ACT A TOS DE HIOMTNE.
EUM HON PeTIEEanE  Oa secundO
elementis. Ouarco, hi spiricus generatint
loguendo CHiciuDE, uE Elameneorum de hu-
morum particula paulo citius RUANE, quam
secus Facerene, urque se circa musculi cau-
dam comprimendo, paulo magis albe-
Scane, licet musculi corpus sic rubrum. NCc
alia de causa musculi capue magis albelcere
TOICE QUAM VeNECF, MOCTEEqUe nOnnUn-
quam mediance ligamento adjunctum;
ex musculo F in musculum D crantire inspice
Postinc. Cogirainsuper, licet canalis ictius Aig. P aX. 46.
media pars in osis substancia larensinter
duorum oppositorum cendinum insereio.
nem, postu cractu temporis exliccando (c
Oltis aur carrilaginis nacuram allumere, ini-
tiotamen cunicas ejus, aliarumque omnium
similium canalium fuisse mollissimas, se
disteneu Faciles, de particulas, unde compo-
nuneur, AuidistiaS; adeO VIE COFeMPOTE
illarum nonnulla, aeque etiam humorum
qui incer mulculi fibras sune, Facile porue-
rine ri spiricuum deduci de rapiusque ad II,
guinimo lonoius pelli poruissene, nihoc-
curlu spirituum deAuentium à B ad FI, Sub-
sictere esent concti: Nam spiritus quidem
mulculi P. Cacis magnam rim habuerune
ad illos qui ex B reniebant, deRectendos
versus d, quia nimirum hoc iplis Facilius
Fuie, quam spiricibus musculi D alios re-
tro pellere: Sed latis maenam rim non
habuerune ad canalem suum ulterius pro-
ducendum, hoc enim pacto se nimis op-
Poluisent cursui spiricuum musculi D. Sed
nihilominus quia in iniriis ictis secum sem-
per rehebane e auferebant nonnultas hu-
morum particulas ulgue ad FI, ubi fit spi-
nam quando musculus aliquis contrahitur, riruum concursus, particula ista alix aliis
spiricus ex musculo oppomo coredientes,
ad CApUIE PErOCTE NITINEUT, FACIUINEqUC VE
quae ibi lunc parres sasis magilque se
PaULATII AC CUULAEX TUINE, nON seCUS qUAM
slaciei parricula in Amminibus, hocque
Pacto Formatum est primum lacus valrula
comprimane, impediente octis alicujus aux hujus, nempe fi; Sed eandem lacus istud
alterius cujuspiam corporis occursu, ne fi paulatim atturgendo, tandem occlu-
retroccdant. Et ejusdem istius actioniso-
pe, spiricus secum rapiune ictorum fila-
mencorum parres Talcem ulque ad 05, illa(-
Siset penitus cranticum spiritibus musculi
F, qui deinde ad D pergere nequirissent.
nisiiis qui a B ad TI deAuuBE, Opponenti-
que in ejus poros si Pacis magni sine, ali-, bus se eorecui spirituum nOn tam Per PAr-
quanculum crudune: sed humorum parri- rem superiorem canalis e f, quam per in-
culas subciliores mulco longius trudune, feriorem; factum esset, ut bispiritus ten-
illasque per ipsam ostis substanciam usque dentes a musculo F ad musculum D, per
ad alterius mulculi orificium deducentes,
Formane ex iisistos, de quibus loquimur,
canalem ef, vim haberent disjiciendi ali-
quantulum apicem ratrulae, ee incurran-
communicationis canales, in quorum exi- di i versus II; pergentesque deferre illue
curalrulas hac ratione generari existimo. nonnullas humorum particulas, valvulae
Puracanalem e funum esse ex ictis com-
CALdAM FOFMAVErUNE I FI, GUAM FADEUM
municacionis canalibus per quem spiritus produxerune, quantum alcerius musculi
sP
mendas, leque alias aliis paulum adjungen-
das, conticiune ex illis mulculi fibraium
incegumentum ad luc
ductuum; quemadmodum ridemus pie-
ros per calamum in age Satces I eu
Capois aliquid distolutum LICML, Vatlas
um inctar sire
indebullas excicare. Ouia vero Spiritus ex
cerebro deRIentes, nCC nOn HGM ex TM-
SculoBDPOSEO ATULBE, BEE TAMOTUS HCI
debilius aHan d aH_NCE SBIIICUS I exI-
ouostctos ductus, illosque her pactonune
magisnunc minus disterte, e Li HC
illoru exioux FUnICX LAXX LIIE, CBaTCL
rique ee dilacari Faciles, de gea sersetala
sunE ex humorum istor parcous quad
Spiricuum agicatio inviCeN CBMLPTCMIL, II.
larum pori tam arcti Faec sume u CTaMII

## Folio 44 — 1759053384:0126
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000126.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
AA
RR E N AXE DES -C AR TES
(piricuum ex cerebro detuentium cursusj ros propter rationes supra allatas regredi
pocuit permirrere. Sed candem canalis iste
e coca ilta ralvula exliccatur una cum sub-
stancia oNis, sirque haec ratrula reluti os-
Pea, de S de licu suo naturali dejiciatur, re-
Sicuendi sc capax in illum cundem Ctum.
qui in hoc contistirur aliquantulum erecta
mancat; non tamen adeo ut occludat sum-
mam partem canalis e f, quia spiritus ex
B ad II descendentes, in valrulae caudam
indesinenter incurrendo illam sempernon-
nihil deprimune de inclinane; adeouc (-
quando majorem vim habeant ad descen-
dendum versusFI, quam spiritus aHIenteS
ab e, ad pergendum rertus f, deprimane
e inclinene non solum ratrulae caudam,
Sed insuperrorum ejus corpus, liberiorem
hoc pacto cransicum Facientes spiricibus
musculi F, ut per canalem e f ad muscu-
Ium D decurrane, qui statim contrahi-
tur, e opposici, qui tunc producitur, era-
cuatione distenditur. Verum hi spiritus ex
musculo D egredi nEgUCUME, quia queM-
admodum spiricus musculi P. genCTAFUNE
valvulam IIfi, in exicu canalis ef; ita e
hi plane consimilem FOrmarUHE, nempe e.
in exitu canalis d 8, cujus FOTUI COrPUS
erigune, quia ralidius attane ex d 2d 5.
quam spiricus musculi F. ex C deAuentes,
in ralrulae e caudaM inCUTFUNE, ad ejuSFO-
mulculi D spiriribus cranticum. Ouod AI
centi nicerentur inoredi in musculum P.
Simanene, donec novi spiricus in muleu-
lum E desuane, quorum vi deprimatur.
ralrula 5. de aperiatur exitus spiricibus mu-
EculiD. Ouamris aurem de duobus tan-
cum corpus deprimendum, ee aperiendum
nihilominus spiricus in musculo D con-
gueune; quapropter in mulculoD conclu-
cum communicarionis canalibus sermo-
nem hic facio, quorum unus sit ad ingrel-
Cum, alcer ad eorettum comparatus, mini-
mecamen pucandum est duos duntaxat esle
inter duos musculos, videtur enim quod
tum sentibiles esse deberene; sed porius
credibile est plures ese similes duorum ca-
valium ef, d 5, in quorum exitu AnE CE-
iam ralrula similes ralrula IIfi; d lidc
duobus LaNCUML CUM DHODeS-CarteS Ca-
nalibus loquor, id 2g0 ne lectoris imaoina-
tionem primo incuitu percurbem, cuidif-
sicile Foret sbi plures repraesentare. Sed
quanquam auctor noster de duobus tan-
cum locutus est, dubium esse non debet
quin plures aonorerit, cum Passionum
art. IF. haec lcribac, quia parvi hiatus sune
in unoquoque horum musculorum; per quos
ipsi spiritus fuere possunt ex uno in a
lium, e qui sic dispositi sunt, ut cum si-
ritus qui veniunt ex cerebro versus unum
ex illis habent paulo majorem vim illis qui
versus alterum eunt; aperiant omnia ori-
ficia (non ergo putat unicum cantum esse)
per quae spiritus alterius musculi possunt in
hunc transire es simul claudunt omnia il
la per quae spiritus hujus possunt transire
in alium. Accedamus jam ad Corum ex -
iter sumendo per d fe, obctarent illis cau- plicationem, quae in cextu aliquid obscu-
da d corpus ralrula; neque etiam in ner- ritatis retinere ponunt.
Porrotenendum cst, praetertubum bf, achuc alium da-
ver quas Lestemmpe ef, per quem spiritus animales in musculum Din-
SCai, e alium de, per quem ceredi inde possint: ex codem
modo musculum F, quo oculum in adrerlam partem mo.
lium op. e Luppono, animales spirituse cerebro recipere per tu-
dum5. et ex mulculo D per de, colque ad D per efre.
t
Vias dari
LPiritus ab
UnO mu-
sculo pol
SINEIn 2-
Poucum
ACIC.

## Folio 45 — 1759053384:0127
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000127.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 74 lines, status machine
i regredt
Dcorelu.
sumule.
depimme
viitbum.
duddus im.
alibus sermo
Cc adinorel.
Pratus, mini.
dunranat elle
urenim quod
; led porius
les duommea-
Rerimulinet.
Hfi; de side
es. Cares Cd.
orisimugina.
Bem, cuidit.
duobus TaN.
se non debet
Pastionum
jihiatus sune
t. ut cum sti
versus uum
possint trasic
 aliquid obte.
Partem MB.
Dperesse
MII.
PR ACTATOS DE TIOMLHE.
mittere. EE nota, quod
quamris nulla manite-
caria(IE, qua spiritus in
duobusmusculis D e F
contenti cgredi inde
Postine, Praeterquam qua
exuno in alterum Auunt.
nihilominus quiacorum
particulae ralde subtiles
TUnE, C COntInuO magIS
masilque attEHUANEUE
vi aectationis sua; ali-
quae semper per horum
musculorum tunicas et
carnes clabuntur; scd in
corum locum continuo
succedunt aliae per duos
tub05bf, c8.
NNota denique inter
duos tubOS bf, ef dari
velliculam quandam II
fi quae duos ho5 tub05
bf, et ef. lejunsit, ilque
interrit tanquam portas
quae duas habet plicas II
eci tali modo dispolItas,
ut cum spiritus animales
qui a b adIIdescendere conantur, majorem vim habentiis
quiconantur adcendere ab e vertus i,  deprimant, ec apc-
riant hanc pelliculam; adeoque occationem praebeant iis, qui
inmusculo E funt, una cum ipsis celerrime vertus D AueN-
di. bi vero spiritus qui adcendere nituntur abe vertusi,
Fortiores Cunc, auc saltem xque Fortes ac alii, pelliculam FI
(I at
XXI
Vatrulas
NC iI
merris ubi
ulum
inore.
diuneur
et
uis I
carum l

## Folio 46 — 1759053384:0128
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000128.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 12 lines, status machine
46
RL EN A YE DESLC A R PF S
si attollune, clauduntque, atque ita lemetiplos impediune
quominus exeant ex musculot: cum alias A utrimque Patis
virium non habeant ad cam pellendam, naturaliter semi-
apextamancat. FEdenique sispiritus contenti in musculo
. corcdi aliquando conentur per d. f. e, aut d. f. b, plica
EIdiltendi, e riam iplis praecludere potest. Et codem pror-
susmodo inter duostubos cg, e dg. Pellicula scuratrulae.
rexeritur praecedenti similis, qux naturaliter Cemiaperta
manet, ex claudi potest a spiritibus renientibus à tubulo d8.
et

## Folio 47 — 1759053384:0129
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000129.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 18 lines, status machine
pese lai8
liter tmi.
n mulato
fib, pim
diune
ECOdCM pIBI
seu ralrulisi
ex lemiapet
Sa tubulons
IR AOT ATOS DE TIOMIHE.
AII
iI
nt.. X
es
1t
d
II
41)

## Folio 48 — 1759053384:0130
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000130.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
4.0
RL EN ATE DES-C AR PES
ex ab iis quireniunt ac s aperiri. Onde haud difficulter intel-
ligi potest, quod sispiritus animales qui in cerebro sunt,
prorsusnullum aut fere nullum conatum habeant per tubu-
105 bf, ce cAluendi, duaspelliculas scu ratrulas fece lemi-
apertas manere, atque ita musculos D ec I Aaccidos e a-
ctione destitutostore, quandoquidem contenti in ipsis ani-
males spiritus libere ab uno in alium transcunt ab f PCF 
verlus D, _ reciproce a D perS vertus P. a AFSispiritus qui
in cerebro sunt, cum ri aliqua conentur ingreditubos b f, c8.
ex haec ris ab utraque parte aequalis sit, Ctatim claudunt duas
valrulasq ex f. e duosmusculos D ec F quantum pollunt di-
cendunt. Onde ftut siltatur oculus _ immotus teneatur
in eo situ quem tunc habet. Deindeubi spiritus cccrebrore.
nientes majori ri Auere nituntur per bfquam Percg. clau-
duntpelliculam e ex apcriunt f. idque magis aut minus, pro-
ut lenius rel rehementius agunt. Qua ratione spiritusmu-
sculo f contenti se conterunt ad musculum D per meatum
ef; idque celerius rel cardius prout ralrula fmagis velmi-
nusaperta cA. Adeoutmusculus D, exquo coredinon pol-
Tunthispirituscontratratur, ex F extendatur: atque ita o-
culus vertus D conrertus cAt. Sicut ex adrerlo, ubi spiri-
tus, qui in cerebro tunt, majori ri Auere nituntur per ce
quam per bf, claudunt pelliculam f, ex apcriunt g; adco
ucspiricus musculi D Ctatim redeant per meatum de in mu-
Iculum L, qui hac ratione contratutur, eoculum iterum
ad fetrahit. NNam Catisnotum est, hosce spiritus, cum simi-
les vento aut subtilisima Aammae lint, non posse non ex
musculo uno in alterum celerrime Auere, simulatque ibi
invenerint exitum aliquem, tametli non alia adsit poten-
tia quae spiritus eo deterat, quam lola propensio quam ha-
bent juxta legeonaturae, continuandi motum luum. REnO-
cum pexeterca cA, quod quamris ralde mobiles ec subtiles
sint, non desinant idcirco rim habere musculos quibusin-
cle

## Folio 49 — 1759053384:0131
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000131.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 105 lines, status machine
12
1818Y
di
atque
D3
nEI
INI
M
IIII
15, CUI
Dol
mul
d0
sIC
uUII
Da
C
IM
NI.
18
l
IR ACTATOS DE HIOMENE.
Juduntur intlandi ex distendendi, quemadmodum a
in inflata pila coriacea continetur, cam indurat ex disten-
acpelleo, Gutolo enu.
Deprimant es aperiant sula peunn eur abc versus i, fortiores sunt, aut saltem
lam) x Cum haec pellicula spirituum ex ce-
rebro destuentium curlui tit semper nonni-
hil oppolica, hinc tic uc valrula caudam
pullando, corum ejus corpus semper ali-
quantulum deprimant, aditum hac ratio-
nesemper aperientes nonnullis musculi P
spiricibus in usculum D Auentibus juxca
plicam i HI, Tupra ralrulam, quae hoc mo-
do naturalirer seMIaPETEA MANeT. VerUML
cum spiricus ex cerebro defluentes mulca
ripollene, illam mulco magis deprimune.
liberiorem que mulco aditum hac ratione
spiricibus musculi F. in musculum D 2
periunt. Ratio aucem cur eocum ralrula
corpus deprimatur, neque camen plicau
na sub alia subCdat, est quod Cum COrpuS
de cauda ralrulae rigida sine de cartilaginea,
spiricus desuences illa ad se invicem ad-
ducere de Comprimere DegueanE, aEque et
iam quia tora ralrula cum (ape crecta fue
rit d deprecta, disposicionem acquisirit ad
semorendum hoc modo facilius quam alio
quoris. Neque vero spiricus juxra i II
Ruentes caudam hanc secum trahere va-
lene, quod forre aliquis existimare postet,
atque ita ratrulae corpus parum erigere
pocius quam deprimere, quia, uri dixi-
mus, aliquanculum rioida est, e spiritus
aque fortes) Ouaeri hic porest, cur quando  Vide fis.
Epiricus alcendences ab eadi, non lunEni- pas. 46.
Ci aeque ralidi acque ii qui ex cerebro de-
Auune. nihilominus Pacis magna vi pol
leane ad deprectam ralrulam erigendam,
eransitum que sibi praecludendum: Respon- Vide A8
juxca Avences canquam super glacie, nihil
deo, hoc protcisci primo exinde quod spi- p. 46.
ritus ab e ad i ascendences feriane i dire-
Ete _ secundum coram ejus extentione,
quia illorum curtui directe OppONIEUE;
contra quam spiritus ex cerebro per tubum
3fdeAuences, oblique tantum pellune et
premunt ralrula caudam; adde quod neii
quidem lune omnes, qui ex cerebro de
Auune, se d ii duntaxat qui cransire nequeunt
quin illam dimoreade aliquantulum: hoc
autem pacto longe majorris requiritur ad
illam deprimendam, quam ad erigendam.
Secundo, cum ralrula hujus contictencia
Et nonnihil rigida, siculque ejus naturalis
Poctulet ut aliguanculum crecta sir, quando
contingit ut ht depresta, aliquem sponte
conatum exerit, non secus quam alia omnia
Ferramenta relulroria, ad se crigendam. Si ica
est, inquiet aliquis, ridetur FOrCUE PenTIAIUS
aliquam disticulcarem in deprimenda val-
rulas, quando musculus F productus est,
omnelque pene, quos continebat, spiritus
in musculum D cransierune, Foreque ne-
inveniune per quod illam crahane: nam (i cesse ad hunc effectum producendum, ut
ininicio pellicula haec i HI aliquid habuie
quod supra superticiem suam emineret, (pi-
ritus id complanare debuerune ex quo in
illam Auune ex pullant. Jam rero Racim
atque haec ratrula demista cst, non pol
sune spiritus usculi F non eoredi ut in-
gredianeur musculum D, cum ad morum
suum in recta linea concinuandum ulero de
semper cendane.
mulco plures spiricus, muleoque quam vul-
00 suncralidiores ex cerebro descendant,
quandoquidem illis pene destiturus est mu-
(culus F, atque omnes musculi F XC MU-
sculi D spiricus, ex musculo hoc D per
canalem d e Coredi HIEeHECS, COnCUETUHE
una cum ri nacurali ralrulae e ad illam eri-
gendam. Ad hoc respondeo primo, non
omnes musculi F. Spiritus transire in mu-
Obi vero spiritus, qui ascendere nitum. Sculum D; quando contrahitur, neque
enim

## Folio 50 — 1759053384:0132
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000132.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
RL E N AYF DES-C AR PFS
enim omnes Continere porest. Secundo di-) di aliquando comentur) Certe enim Fru-
co, lacis multos semper superesse ad im-
plendos omnes musculi P duetus, qui sc
Ara e linc ullo effectu spiricus musculi F
in musculum D crantirenE, S postquam
tanco magis coarctaneur, quanto magis illuc perrenerune, pateret illis regrestus.
producitur mulculus F; in hoc autem Aa-
cu crecta ralrulae cauda magis opponirur
(Scuri ex houra inspectione liguet) mori-
bus spiricuum in musculi F ductibus con-
centorum, qui incerim celerius quam an-
cea AuunE, quia magis comprimuneur:
Ouaproxcer cum majorem illis feriendi
aulam praebeat, illam que directius Feriant.
cumque praecerea, uti lupra diximus, cen
dat ad sc in naturalem luum licum recti-
euendum, qui in eo consictit uE non tam
erecta sIE uE usculi D IpiricibUS ETANSI-
cum penicus occludac, quanculum cunque
spiritus ex cerebro per canalem e s de-
_, aut in mulculum F per d fe, aut in
cerebrum per d fb reoredi pollene: Sed
prius illud feri nequie, cum enim spiritus
isti se incer ralrulae Hfi CorpuS _ Cau-
dam implicarene, et quo magis illam cri-
gerent, eomagis sibi praecluderent erans-
icum; neque etiam in cerebrum per d fb
regredi possune, tam ob rationes supra
allatas, quam quia s suppotueris hanc
caudam esse urcunque longiusculam, spi-
ricus illam erisendo riam per canalem Bf
ellene occluturi.
d A Sespiritus) Ouxrihie porest, quid
Ec illud quod binos simul musculos disten-
Auences, eos magis premune qui in mu- dac, cum in hoc statu nihil sibi imper-
Sculo F remanserune, de paultulum pau-
ciores in mulculum D, aut quidem car-
dius Auane, non possunt spiricus mulculi
P ralrulam e non deprimere, de qui-
dem xque Facile, acque si musculus pro-
ductusnon ellet; modo camen in hocA-
cu nimis diu non fuerie; tunc enim ejus
ductuum cunica, non solum contraheren-
tiane. Respondeo estetam spiritus ex ce-
rebrorecens descendences, quam eos qui
jam in musculis ittis crane, qui praeclusis
omnibus riis coredi inde nequeune. NC-
que vero hoc cum supra dictis pugnat,
nempe spiritus ex cerebro recens detuen-
tesnon esse latis magna copia ad illud (p 2-
cium implendum, quod sic musculi con-
cur, sed eriam penicus subsiderent, neque cractione. Muleum quippe abest ut quili-
sine aliqua dissicultare aperiri pollene, bec musculus in moru conico aque di-
quemadnodum ii experiuntur, qui in ali- stendatur, ac Cillorum cantum unus esee
quo eodem Licu diu FuerunE.
Si spiritus in musculo D contenti esre.
in actione.
Jam vero ea quae de nerro A ex duobusmusculis D F dictu
hrc ma. Jam Cunt, Facile est applicare ad omnes alios musculos et
c o. nerros, atqueita intelligere, quo pactomachina de qua l0-
modis, Quormoreriposit, omnibusillismodisquibusnostrum cor-
pus, Colari animalium spirituum, qui ex cercbro in nerros
Auunt. Nlam promotu unoquoque ec illius contrario con-
cipere licet duos exiguos nerros cu tubulos, quales tunt
f, 52. e duos aliosquales sunt de ex ef, ec duas vatrulas
quales sunc FIfi et s.  Frquantum ad modos quibustitu-
k XIT.
Ouomodo
mnibusiis
quibus
noArum
COTPUS,
moveri
POTTiL.

## Folio 51 — 1759053384:0133
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000133.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 110 lines, status machine
u
brum per a) B
rationes lupra
puoleris sne
giuleulum, ipi-
per candem b]
hic porelt, quid
ulculos dilten.
quaI eos qui
qui praeclusis
dictis pugnat,
C mulculi Con.
onico aque di.
ineum unisellet
Orpus _ ent.
mogisillameri.
luderenetran.
3
d
mulculost
adaq
VO IAI
intrasioe
qualeon
Uad
qu
icla
TR AOTATOS DE TIOMLHE.
buli musculis inseruntur, quamris mille habeant differen
tias, haud difficile tamen est judicare, quales lint, si quis
norerit, quae de exteriore figura, ex ulu musculorum ex
Anatomia addisci possunt.
2 Et quantum ad modos quibus hi tubu-
li, dc.) Duod dixi supra parum referre
quomodo nerrus mulculum ingrediatur.
non debet incelligi nih respectu generatio-
nis canalium communicationis, in qua
nON FeFCTE UETUIM HerVUS per CApUE, per
renerem, an per caudam ingrediatur; non
verorespectu direr(OTU MOTUUI, quoS
musculus in diverks parcibus quibus sibra
ejus inserEX sunE, X qui uc plurimum ex
insertionis sux modo dependene, produ
cere porest. Dubium enim non est quindi-
versimodi quibus nerrorum cubi musculos
inoressi sune, de modus quo spiritus ani-
males inter iltorum fibras infuderune, quo
tempore fibrae iltxe, in primo suo orruad-
modum adhue cenues ee Rexiles omnis
generis Hguras recipere poterane, ul-
cum conculerine ad fbrarum in quolibet
musculo sicum de dispositionem, illarum-
que insertionem in varias parces in quibus
TerminanEur. Nam quia exigua FIAIENEA
quae ex arteriis initio Formationis FOerUS
coressa sune, e qua postmodum unira e
juncta simul plurima, musculi sbraS COM-
poluerune, cum cemporis admodum tenera
compolicam altumplerune. Incerdum quo-
quefactum est, cum duo nerrorum cubi
(qui pro uno tancum habebantur, propter-
ea quod licet propriam quisque cunicam
haberene, membrana tamen communi
obroluti erant) ingresi CunE magnu A-
brarum eodem modo dispositarum nume
tum, hique cubi spiricus suos direr(omo
do effuderune, Factum est, inquam, uE
quilibet spiricuum cursus secum rapuerie
tibras qua illum sequi pocerane, illa lque in
eam in quam cendebane parcem deduxerie;
inter has aurem e musculi opposiri sbras
Cuum communicationis canalem forma
ric: e licet cora icta fibrarum congeries
pronnico duntaxaE mUSCulO haBCREUF, qui2
nempe lub communi una tunica latenE, 12
men plures in ea uSculi COnFIHeHEUF. PO-
tuic etiam idem alio modo feri, nempe
cum in initio plures cubi spiritus (uOS eo-
dem modo diffuderunt inter plures fibras
Sub eadem cunica conclulas, sed diversimo-
de dispositas, ee in direrLas parces abeun-
ces: cum enim sibra istae spiricus illos par-
ciri porverune, illosque lecum abripere;
quinimo eficere ut quilibet spiritmum cur-
erane e Rexilia, spirieulque animales ex sus suum communicationis canalem FOr-
nerris eoredientes, inter haec Alamenta si-
re fbras anre illarum interram unionem
de constittionem inciderune, Factum est
nonnunquam ue spiritus fibras ictas in Cam,
in quam cendebane, partem rapuerine,
quoniam majore ri pollebane quam iplae
ad persererandum in morus Cui decermina-
tione; factumque est eriam interdum LE
sibrae spiritus secum abduxerine, quando
Sc. majore ri pollebane; denique quando
rires habuerunt proxemodum aequales,
nonnihil ex prima sua decerminatione u-
maret, si Cacis ralidi Pacisque ad hoc mulei
fuerune. Hloc cerro modo est credibile
FOTIMAEOS FUISC ExFenIOreS e ACKOTeS MU-
Eculos quatuor digitorum manus, quinon
Colum rim habene Rectendi auc extendendi
illos omnes sumul, sed quemlibet etiam
separacim; e licet de illorum quibuldam
dicipossic, id eo heri quod proprios ha-
beant Rexores de extenloresmulculos, hoc
tamen contr2 me non facie, quandoqui-
dem non est verum de omnibus. Alias
quoque factum eAt, uc licet unicus cubus
erimque perdiderunt, aliamque ex urraque l esser, qui spiricus inter plures tibras sub

## Folio 52 — 1759053384:0134
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000134.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
LEBAATI DES-C ARFCS
nus diverlos curtus altumplerine, Toca-
rincque rarios communicationis canales.
quando latis maona copia ad hoc FuerUnE
acq; ita ad plures mulculos componendos
qui propter communem cunicam prouno
tantum habentur: Sed minime dissicile est
judicare plures porius eAle, quam unum:
cum partes quibus inseruntur, non cogan-
cur omnes eodem tempore moreri. Ouod
Sicubus ilte spiricus suos eo effudisser mo-
do, qui illos decerminasset ad unam tan-
cum sibrarum parcem seguendam, auc (2l-
rem Aspiricus ii, qui inter divertas istas f-
bras abierune, minus ralidi fuistene, quam
ut sibiproprium canalem efformarent, pol-
sec quidem cum mulculus plures partes
morere, Sed necectario omnes SimuI, pro-
ecerca quod unicum cancum communica-
tionis canalem haberet, nec spiricus nis
ex uno acciperer tubo. Simile quid videre
licet in abdominis musculis, qui in linca
alba cerminantur, suarum que fibrarum
nonnullas ad costas et ilium olla porri-
oune. Denique quando contigir unicum
cubum spiricus suos in masculum aliquem
ettundere, cujus fibrae omnes parcem ali-
quam circularirer ambirent, cujusmodi
sune sphincteris anus, ee relicae fibrae, hi
spiricus vel Auxerune omnes in candem
Partem, ee circum ducti lunt duntaxat cir-
capartem sibrisictis circum septam, neque
eunc ullum communicationis canalem, auE
ratrulam Formarune, quia nihil oftende
rune quod iIIOSAISCTCE AUEMOTATETUT: AUE
vero desluendo dirisi sune dextrorsum aut
sinistrorsum, ee cum quilibet curlus cana-
lem Cuum de ralrulam generarie, quae qui-
dem hoc in casu ralde magnum ulum non
habet, nec efficere porest ur quiliber spiri
cuum cursus partem suam distendat, quin
moreatur d alia, quia (c. illorum urerque
non nili ex uno eodem que cubo corediun-
cur; rerum cum ex duobus proficileun-
prabene inclinationes ad se morendum
differentes, cumque fibrae muleuli, in
quem lunc effusi, non omnes sune circula-
res, Sed earum etiam nonnulli cendune ad
ejus latera, tunc quilibet spiricuum cursus
proprium Format canalem propriamque
valrulam, atque partem cuiinest, ita cu-
metacere porest, uc altera nihilinde per-
sentiscat neu contrahatur: guinimo potest
hanc parrem reddereparalyricam, de con-
rullioni obnoxiam, altera incerI MaMeN-
ce lana. FE judicandum est, musculum ra-
lem elle geminum, etiamsinon accipiatur
nisiprouno duntaxat Colo; quin eriam on
mnes iplius tibras non esse circulares; quip-
Dequales hellene, impossibile prortusFo-
rec unam aliquam hujus mulculi partem
posle paralyE aue conrultione corripi, al-
cera prorlus non affecta. Ouaudo enim
cuncta mulculi alicujus fibrxe lunt circula-
res, hoc est, cum ipla proprienon cermi-
vantur in parce aliqua, led redcunt in se-
metiplas ad instar circuli circumterentia,
tunc spiricus ad hunc musculum axpult,
auc Faciunt cursum Calrem unum, aue duos,
auc etiam complures. Si unum efficiune,
quamris in cum sine intusiper unum plu-
relre cubos, manifectum est, non posse
unam aliquam partium hujus musculi la-
borare paraly l aur conrultione sinc alcera;
quia destiruro canalibus communicatio
nis e ralrulis musculo meane ulquequa-
que vel nulquam. Si rero duo hune spiri
cuum curlus, ac qui non nili ex unoeo-
demque promanane cubo, paret similiter,
quod pars una nequeat male habere line al-
cera: lin aurem protuune ex pluribus tu
bis, tunc pars mulculi una porest cAein-
Aata, alcera rero remicta: acque ita Ari-
ete loquendo; verum est, unam parrem
Posse obnoxiam conrulsioni esse, alteram
verononicem. Verum illud exterius ani-
madrerri non porest, quoniam dum fibrx
omnes unt circul res arque continux, parS.
curgelcens parrem erahet lanam, unde Het,
cur, qui diversimode inserri ipls quoque l uc membrum quod tie mulculus ambu,
fere
eadem emibrana conclulas, inque direr-
las parces abcusces encetee, munon

## Folio 53 — 1759053384:0135
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000135.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 81 lines, status machine
morendum
n
olum creula.
allimm i
prmumenis
Propimge
uinett, ia V.
vihilindeper.
quinimo poret
tieaM, a CON.
Merim manen.
mulculumra-
nonnecipiatue
;qun eiamo.
cireulares, quip.
bile prortislo.
musculi parem
ue corripi, dl
Ouando erim
e lunt circul.
rienon cermi.
redeunt inse-
ccumterentia,
culum appulll,
Dum, auc duOS,
unum efticium,
per unum plu.
ett, non polle
ujus musculi la.
lhovesineateni
communieie
, patet limiliet,
ale haberelineat.
ne ex pluribus W.
ina porest elleit.
A, unam pastent
illud exterius hli.
uoniam dum lbin
que conine pu
 muleulus ambil
= L S. CLALOS DE TLOMTHE.
tere sic aeque eodemque modo compres-  periorem ad eundem canthi interioris locum
sum, acque si amba distenderentur. IIu-
julmodi est palpebrae musculus, quem D.
Des. Cartes appellat musculum V; BartO
linus vero orbicularem, in descrixrione
quam de ea Facit in (Ua AMaLOMI2 p 29. 341.
ubinit: Moventur sursum palpebrae, id est,
aperiuntur es attolluntur, per rectum mu-
sculum, qui altero minor est. Circa ner-
vum opticum exortus, e tendine in palpe-
brae extrema desinit. Moventur deorsum.
id est, clauduntur, tesuntur, per museu
lum orbicularem quendam vel circularem.
undique transversum dixitum latum, a na
desenit. Spiselius aliique dividunt in supe-
riorem e inferiorem musculum; quia ner-
vus utrique diversus, ex diversis locis pro-
veniens; ee viderunt in convulsione canina
aliquando infernam palpebram risuisse su-
periore mobili. Ouodiste Aucor hic habet,
in conrullione canina rigelcere palpebram
inferiorem superiore manente mobili, in-
dicium est cerrissimum, non modo hunc
musculum esse seminum, prout dixi, ve-
rum etiam dari fibras in palpebram infe-
riorem insertas, quae in superiorem nul-
lacenus insertx sunE. Si enim omnes es
si radice orrum; qui deinde sub inferiore sene circulares, impossibile FOret, unam,
palpebra per canthum exteriorem circulari- dum alcera laboraret conrultione, ab hac
busfibris recurrit, es supra palpebram su esse liberam.
Ilam qui norit palpebras Cx. or. moreriper duosmuscu- XXIII.
Ouomodo
05, Quorum unus, nempe F, Superiori tantum aperien- palpebrr
dae, e alter, nempe V, alternatim, utrique simul aperien- eperiancur
ae clau-
dae ex claudendae inserrit, Facile concipit iplos recipere (pi- dancur.
ritus per duos tubulos quales TunE P R, EE9 S, ec unum con
cutue l aec accetularelgaedll
unum tancum cendere: et denique LaMos LL ao Coceu
FCre

## Folio 54 — 1759053384:0136
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000136.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
34
RLEN AEI DES-C ARTES
tere modo musculo V intertos duos nihilominus ibi ete-
Ctus contrarios habere, coquod eorum ramuli sire fibrae di-
verlimode dilposita sint. Atque hoc sufficit ad aliosmotus
intelligendos. Ftiam haud difficulter hinc colligimus spiri-
tus animales aliquos motus efficere polsc in omnibusmem-
brIs, ubi aliqui nerri terminantur; Ouamris in iis plures
nerri int in quibus Anatomicinullos obserrant risibiles, ut
in puxilla oculi, corde, jecore, resicula Fellis, liene, aliis-
que similibus.
aSFrero speciatim intelligipostit, quomodohxemachi-
hec ma. na respiret, cogita musculum D unum ex usesse qui illius
Dectus actollunt aut diaphragma deprimunt, illiusque an-
taoonistam esse musculum H; e spiritus animales qui Pune
in caritate ejus cerebri m influentes per porum scuparrum
canalem n qui naturaliter semper apertus manet, statim (C
conterre in initio intubum B l, ubi deprimendo pellicu-
lam F’in caula lunt ut spiritus ex musculo F reniant ec in-
Aent muscutum D. Cogitandum praeterca, circa muscu-
lum D ese membranas qualdam, quibus masis magisque
comprimitur prout inflatur uberius, e sic dilpositas, ut
priusquam omnes spiritus musculi P ingressi fuerint mu-
Iculum D, Sictant curlum corum, ex Faciant ut quasi revo-
mantur per tubulum BF, adco ut spiritus canalis n deAc-
ctant inde: qua ratione se recipientes in tubulum C E.
quem eodem inomento aperiunt, in caula sunt ut intume.
Seat musculus f, ec detumelcat musculus D. Inqua actio-
ne persererant quam diu durat impetus, quo spiritus con-
tenti in musculo D a membranis cum cinoentibus pressi,
cgredi inde nituntur: Obi rero ille impetus nullam am-
pliusrim habet, spiritus sua sponte repetunt curtum cuum
pertubulum BF, atque adco hi duo musculi alternatim in-
cumescere ac detumelcere non delinunt. Idem putandum
de caeteris musculis eidem effectui inserrientibus, et co9i.
tat
LXIV.
Duomodo
chinare
sPiret.

## Folio 55 — 1759053384:0137
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000137.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
II ette.
edi.
OnIS
nus spri.
OuSmeM.
is plures
ne, aliil.
qui’illius
Squi sunE
Dellicu.
inc dc in-
la museu.
magisque
CTINE MI.
Ua (I rerB.
ISn dette.
alum C8.
Ut intume
DITITUS COI.
ibus prell,
nullam au.
DUCANduM
11S, e C08
IR ACTATOS DE TIOMLNE.
candum, omnes ita dilpositos esse, ut cum illi qui similes
sunt musculo l atuur, spatium quo pulmones conti-
nentur reddatur amplilis, quo tit ut aer in eos ingrediatur,
co prortus modo quo in follem ingreditur quando illum
aperimus. Obi vero horum musculorum antasonistae in-
antus, exac u si dlelo algue Ideo det HerUM
vo
gcu

## Folio 56 — 1759053384:0138
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000138.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
RL E N A YT DES-C AR PES
2 et vero speciatim intellisi possit, quo- icti musculi etiam respirationi inserriune.
modo haec machina respiret) Figo non ulus
Cum fisura pracedente ad explicandum
modum, quo respiratio tac, etiamsi can-
Sienim aeri nullus in pulmonem inorectus
praeberetur, pectus se elerare non posset.
Eaeterum nemOmiretux, per uniusince
dem xeque adhibere pocuillem atque Dn. a rebro pori aperturam, spiricus Auere in
Ourchoren, quandoquidem non abs re
Fore arbitracus lum, si ostenderem verisi
mile esse solum inter musculos oculo
rum non heri istam communicationem de
qua loquirur Auctor: quapropter malui
lumere duos musculos pectoris, ridelicee
serratum posticum inferiorem eg serratum
majorem, qui, cum eorum cendines mani-
fecto inter se opponantur, plus conferune
ad perluadendum idem de reliquis muscu-
lis in conspectum non cadentibus.
plures uno musculos, quontam per po-
ros cerebri nihil aliud incellioendum est
nisi incerralla inter AbraS ejus lca, quae
non lune à se inricem comprehensae, ne-
que leparaca per quandam membranam
reculiarem, dum existune in cranio, sed
cubuli verrorum complures earum sub una
cademque membrana continent. Sed dicat
quis, quare igitur spiricus deteruntur po-
eius in nerrum unum quam in alterumm :
ad quam quaectionem suo loco respondere
Per porum, seu parvum canalem n. ConabOr.
qui naturaliter semper apertus manet) Duia
VE ctiam intelligi possit quo pacto haec machina deglu-
cibosino Tiatcibos, qui in oris tundo reperiuntur, cogita musculum
Dunum esc Cx iIS, Qui lingua radicem attollunt, a riam,
qua aer quem inspirat inore di debet in pulmonem, apertam
tenent: ex musculum ti essc ejus antaconictam, qui factus
oura prae CAad riam iltam claudendam, camque qua cibiqui in orc
cedenre, d Tunt, in Aomachum debent descendere cadem opera apc-
tioua riendam, aut etiam ad elerandam apicem linguae, quae eo
uod deh. PropCllaccibos: Ex Spiritus anmales rementes ex caritate
ult
cerebrim perporum scu exiouum canalemn, qui naturali-
ter semper apertus manet, recta deterri in tubulum BF.
qua ratione musculum a instant; ec hunc musculum deni-
que semper sicmanere inflatum, quamdiunulliinoris fun-
do cibilunt, qui premereillum postunt, rerum sic disposi-
cum ese, ut simulac adest cibus aliguis, spiritus quoscon-
tinet redluant continuo per tubum BF, efficiantque ut illi
qui per canalem n reniunt pertubum Cg in mulculum F.
ingredliantur, quo spiritus ex musculo Detiam se recipiunt.
Atque ita sula apcritur ec cibi delcendunt in Homachum,
at
XXV
Ouomodo
tial.
se deglu
Viere A.
magina
suppleat

## Folio 57 — 1759053384:0139
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000139.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
incratia, sed
ivemt. Seddieur
5 deternur po-
iam in arerum:
loco respondere
nnterriune.
pening ellus
ale monpola
Mltus lure
telt eudum et
ejus lra, que
per vinine.
lDnIa per p
prehentae, n.
e membranam
coearum sibuna
ina deolu
Ua, quo
ibulum BI
mulculum.
nstomach.
PR ACTATOS DE FIOMTNE.
ac continuo post spiritus ecanali n repecunt curtum luum
per BF, ut ancca. Cujus ad exemplum intelligi etiam
Potest, quaratione haec machina queat sternutare, olcitare,
tussire, motusque efficere necellarios admultorum aliorum
excrementorum expulsionem.
Cujus ad exemplum intellisi etiam po-( miorare in unos aliquos potius poros quam
test) Nempe quod cunc, quandoexcre-
menta, quae per has actiones ejiciuneur,
in alios; lire aperiendo illos qui CranE
clausi, sire nonnullos eorum claudendo
premune aliquos mulculos, aur pungunt qui eranc aperti, efficientes icthac ratione.
extremicarem cujuldam verri, spiritus, uc alii musculorum procrahantur, alii vero
qui in cerebri renericulis sUnE, LEnCANEUE CONTTAhAnEUE.
VE porro intelligamus, quomodo ab objectis externis, XXVI.
Ouomodo
senuum organa afticientibus, incitari possit ad morendum ab object
mille aliis modis omnia membra lua: Cogitandum, exioua
externis
InCitCtUT
illa tilamenta, quae mododixi exintimiscerebri penetralibus ad se mo-
rendum
procedere, enerrorum medullam componere, sic dispolita diversis
esse in omnibus partibus, quae sensus alicujus organum Cunt, modis.
ut Facillime ibi moreri possint ab objectis illorum senituum.
Ec quando morentur ibi filamenta illa, quantumris parum
rehementer, eodem momento trahunt partes cercbri à
quibus procedunt, et aperiunt cadem opera in interiorice
rebri superticie orificia pororum quorundam, per quosspi-
ritus animales in cerebri ventriculis contenti, Catim inci-
piunt curtum tuum dirigere, et se per illos recipiunt in
nerrosec inmusculos, qui in ilta machuna inserriunt ad et-
ficiendos motus per omnia Cunilesiis, ad quos a natura im-
Dellimur, ubi sic afficiuntur nostri sensus:  Ut CZ. Or. CLionis rid. Ae
A sipropepedem B particulae istius ignis celerrime agIt2- P25. 58.
tae vim habent secum inorendi partem cutis in hoc pede
quam cangunt, Sc trahentes hoc pacto filamentum cc, quod
eiannexum rides, eodem momento aperiunt oriticium po-
ri de. ubi terminatur filamentum illud; quemadmodum
trahendo unam funis extremitatem, campanam quae pen-
det ab extremitate altera, codem tempore lonare Facimus.

## Folio 58 — 1759053384:0140
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000140.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 12 lines, status machine
8
R B NT A YE DFS - C AR YF. 5
Obi reroorificium pori scu parri ductus d eita apertum est,
spiritus animales ventriculi lcum ingrediuntur, ec hac
ria Feruntur partim inmusculos, quibuspedem abignere.
trahimus, partim in cos quibus oculos ec caput obrertimus,
uE relpiciatignem, ec partim in eosquibus manum exten-
dimus, totumque corpus adejus detensionem inAectimus.
Verum spiritus animales per cundem ductum d e crium
in plures aliosmusculos deduci poltunt. FEpriusquam Cx-
actius explicare aggrecias, qua ratione spiritus animales per
POTOS.

## Folio 59 — 1759053384:0141
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000141.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
eneimis
infectimu
IM a b oa
oriulquam 
Sanimalespe
IR AOTATOS DE TIOMEHE.
poroscerebri perlequantur curtus suos, et quomodo dilpo-
liti sint hi Pori, speciatim hic agere provolui de omnibus
sensibus prout reperiuntur in hac machina, colque ad no
Aros Leus uPICaLC.
a O exempli graria, si ienis A) VC) ad quos deterri possune, jurta modum
aurem recte percipiatur, quomodo obje- aperturae pori, rim objecti acque praelen-
Aa externa nequea afticere aur morere rem spiricuum dispolicionem, prour alibi
aliquantum sensibilicer extremitacem u-
nius alicujus nostrorum nerrorum, quin
uberius explanabius.
 Speciatim hic asere proposui de omni-
illico etiam paulo plus Tolico aperianeur bus sensibus) Non alienum omnino ab in-
ponnulli pororum qui in superticie incerna
renericulorum cerebri sunE; COgITaH-
dum est, quemadmodum quando una ex
Edibus cestudinis censa est, illa Bon po-
test tam leriter cangi, quin paulo Ma-
discendatur, ec aliquantulum in CAM EIa
hacur parcem quacangitur: Ita eriam exi
SUA ALAMENEA BOAFOTUML HETVOTUIM, (quo-
rum una exrremitas responde venericu
lis cerebri, alcera vero est anvexa alicui
parti corporis) ese ten (a a PerpCTUO CUT-
Luspiricuum, qui illa quantum postune ad
se trahune, quousque oftendane aliquod
corpus, quod illa impediat aut cui ad-
harelcant. Hlinc Fic, uc, quodcunque pol-
lec vi rrahendi aue efficiendi, ut quan-
cumris parum moreatur aliquod exi-
ouum flamentum nerri, sire tangendo
illud immediare, sivetangendo Calcem par-
remillam cui annectitur, id efficiat quo-
que, ut illud paulo plus Tendatur, X ETa-
hendo aue concuriendo lerirer extremita-
cemiltius hlamenti crahat atque concuriae
eodem remporis articulo cademque opeta
extremitarem iplius alteram, pertingen-
cem ad inceriorem cerebri superficiem ul
que, qua respicir ejus rentriculos; acque
hoc pacto aperit nonnullOs ejus POTOS, PeL
quosspiricus, quorum ibidem semper ma-
gua est abundantia, exrediuntur aue sal-
tem coressum moliuntur, ad commean-
dum non modo in canalem, ubi nerrus
icte cerminatur, sed in illos eria omnes,
Ricuro nostro erie, sinonnulla corumhie
iterentur, qua jam aliquocies inculcavi-
mus, videlicet, quod rox sensus pocesteri-
busdirertis accipi modis. Incerdum nam-
que sumitur proimprestione, quam esticit
objectum externum in noctris nerris, dein-
ceps pro perceptione hujus imprectionis,
de tandem pro judicio quod isthanc perce-
erionem sublequicur. Icta eria sibi invicem
tam proveinhomine conseguuntur, uc ne
distinoni quidem (oleane. Nececlarium ta-
men lireete rolumus cognolcere sevluum
nostrorum nacuram. Duando enim su-
tBUntuE in duabus significationibus po
Aremis, nuIII PTOFTUS COIPCTUDE COF-
Pori, quoniam est substancia exrenla, o-
IMI CaTeNS COSITaTIONC, In PTIMa VerO
non polsune locum habere in menteho-
minis, quae est res cogitans, _ nOn exteN-
Ca. Ouaproprer cumhae res nullum incer
sehabeant respectum, nih ex consequentia
decreti illius, qui substanciam cogitancem
junxit cum illa qua est extemsa (quemad-
modum explicari ac probari in Practac. de
Menre Hlumana) e cum Magister noster.
hic nihil describat, nisi corpus hominis, ee
nondum respiciat animam eidem jungen-
dam; quando hic loquieur de sensu, sumie
hoc rocabulum in sua prima significatio
ne, id est, pro sola impresione, quaI COF-
pora nostrum circumdancia in illud facere
Pollunt: Ec solum considerat, quomodo
hoc Custiciat ad aperiendum nonnullos po-

## Folio 60 — 1759053384:0142
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000142.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
RE NT A YF DES -C AR PFS
eos renericulorum cerebrs porius quam a-  nostrorum interna, vel pro modo pecu-
lios, atque ad efficiendum, i spiricus ex liari, quo spiritus procedune ex glandula,
olandula aliter exxedianeur quam ancea. cui formae immediare hi conceptus sunE
Nocandum quoque quod rox aea (qua annexi) hic non incellisenda sic nihin sen-
e
A R 5
suposteriore.
T E R TL A,
Desensibus externis in hac Machina, es quomodo
respondeant nostris sensibus.
N primis croo sciendum est, multa hujulmodi exioua f-
lamenta ese, quale cst c0, quae omnia jam ab interio-
re cerebri superticie, unde originem trahunt, a se mutuo
incipiunt distinoui ec inde pertotum hujus Machina COr-
pus disperta,  Organa in co Tactus lunt. Nam quamris
haec ipla communiter immediate non Coleant aftici ab ob.
jectis externis, sed membranulae tantum quibus includun-
cur, non masistamen rerilimile cst, hasmembranulas iplum
lenlusoroanum ese, quam manicas ad sentiendum ralere
quando iis induti aliquoc corpus actingimus. Et notan-
dum, tilamenta de quibus loquor, quamris ralde tenuia
Tint, Latistuto tamen a cerebro ad membra quae lonoc ab co
dictant, protendi, ut nihil sit quod rel rumpat illa, relpre.
mendo impediat actionem corum, ctiamli interca mille
modis Aectantur membra illa: quandoquidem inclula lunt
iidem tubulis, quibus spiritus animales in musculos dete-
runtur, ec hu spiritus continuo nonnihil inslantes tubulos
ictos filamentorum in iis prectionem impediunt; imo effr-
cruntut temper quantum polsunt cendantur, prostuendo
excerebro unde reniunt rertusloca, ubi desmunt.
Orsana in eo Tactus sunt Duamris) etu. LICTI QUIPPERCGHIE, VE COrDUS UnuM
inter sensus nostros deturunus, qui nomi-
NaTII ZACtUS NUINCLPaEUE; REO LaMIEN
Sibiimaginetur, quati ex reliquis sen sibus
possit morere alcerum aut ulla ferireim-
Prestione nis illud cavgat. Verum huic
Tensui prxe sensibus reliquis est nomen Ta-
Cuam quisque functionem obeat sine Ta. ctus indicum eo quod iste Factus se in eo
mani
bitariam accipi pocelt juxta D. Des -C ar -
res, nempe vel PFO FOrA COnCePtuUM
cXVII.
de Tactu

## Folio 61 — 1759053384:0143
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000143.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 120 lines, status machine
C0 modo prel.
unc ex olonde
l Concepus (IIE
codabiuliatr.
vmdad
deic
1d
d3
n
AI
includun.
iu
du
Et nOtan.
vale
IlIE
IMTC
R inClII
ruscule
antes
unt;
Llt
PrOt
IUINI.
quit, uL CorpIBII
in aut ulla ferie
DuOnE. Verum 1
liquis est nout
IR RCTATOS DETIOMEME.
maniteltius plodat alsle eatetat. reluule
hujus assertionis suftragarur Aristoceles sC
ajens: Kaj ra ama aicdunea à on a
daveru, aeque atque Dn. Callendus lib
rrPhilorophia sua, ubi de Lenit sCHela-
cimloquitur, cujus eccetibirerba: Tam
et scomnes sensus convenire in eo videanturs
ut contactu quodam intercedente actiones
eliciant: at vero adrerlari videtur Domi-
no Des-Carres, quod modum actinee.
quo opinatur, impressionem objecti de
ferri ad cerebrum ulque; Hlac enim habet
eodem cap. inferius post aliquot paginas:
Dico jam quia nervus nervulusve non po-
test continsi, quin aliquatenus prematur;
neque pot est ullatenus premi, quin, ob dis
tensionem, spiritus contentus urgeatur; ne-
que spiritus illic sic urseri, quin pellat; seu
potius repellat vicinum instantem; ac pari
ratione advenientem ex cerebro; neque iste
porro repelli, quin, tota serie ob repletionem
continuitatem que repulsa; spiritus existens
ad originem nervi nervulive in cerebrum
quaso resiliat, ideo facultatem sentiendi.
residentem in cerebro, hoc quaso resultu mo-
veri, factumque attactum seu attractum
percipere; apprehendere; seu cognoscere ac
sentire. Fcaliquanco interius: Duippe non
aliquid mitti; sed remitti potius repellive
videtur. Piritus nempe nervis contentus;
neque apparet quidpiam aliud pertingere in
cerebrum posse; Et posset quidem profecto
disi, non tam contentum spiritum; quam
continentem tunicam vervi; ob sui adusque
cerebrum continuationem distensionenque eo
affectionem producere; Verumtamen quia
non sunt ner vi secundum longitudinem dire-
ileque tensi, eo modo quo fides in lyra, ut in
uno extremo attracti pulsive motum in alio
simul exprimant; sed eg oblique divertun
tur, e remissiore tensione sunt; quam ut
Tonum anale Coninee, Di. Gallen
dus intellexit (prour credere tas est) coram
nerri substanciam medullolam, quam expe
rientia docet dispesci in multa Elamenta;
rationes ejus adeo infirmae lune ad proban-
dum, quod sic potius spiricus animalis Auens
incer ista flamenta qui deferat impressio-
nem objectiulque ad cerebrum, quam ea-
dem ipsa slamenca; quinetiam ejus opinio-
niadeo contrariae sune rationes ista (nam
Atibrae nerrorum id praestare non pollune,
quia remissioretensione sune, ex nimis ob-
praestare id posse videantur. Laco prdabilius
lique divercuntur, muleo minus spiritus id
POTETUNE pTOpter CaEdem rationes) ut nis
iplius apud me memoria esset canci ponde-
ris acque existimationis quanei apud ullum
sequacium iplius, cgo crederem, quod ist-
hanc opinionem amplexurus non fuissee
nis Rudio adrersandi Dn. DeS- CATTES.
Ouippe objicienobis, nerrorum Elamen-
canon essetam raliderensa quam Ades l-
rx, quod quidem rerum est, neque etiam
nos id unquam asseruimus, sed FantuM-
modo; ad instar illarum tensa esse: de
quamris cendaneur remissius neque ad li-
Deam reCtAM, nOS Faen exISIIAIUS, (a-
ciseslerensa, ut satisfaciant effectui à no-
bisrequisito, qui est, deterre ulque ad ex-
tremitatem corum alteram ex cerebriren-
criculis enatam, repercussionem objecti
quod illa percurir; quandoquidem vide-
inuS, quod etiamsi Ades in lrra Fuerine
centies minus solicocensae, illae tamen et
Fecturx Forene, ut ab extremitate una ad
alceram senriretur actio illius à quo per-
cutiuneur; quoniam vel ipsa aqua atque
aer id praestare valene, quX LameN CUNE
MUIEO MIHUSEeNSA quaI AIAMenEA HerVO-
rum nostrorum. Ouinimo ipsemet nega-
reillud nequie, utpore qui FacCaEUT, Spiri-
cus canales illos pusillos, in quos ingre-
diunEur, INAaTCAEGUC FeNerC qUIOGUOVERIUS
videtur perasi rem per spiritum; ob contr- ten(os ab extremitate una ad alteram; pro-
ut apparet ex dictis ab ip(o paulo ante l0-
cum primum à me citatum: Ad hoc au
ribilesque en possa. A per cunicam gux tem supponendum est, animales spiritus it a
generari
nuitatem mobilitatemque; quam etiam in-
tranervos neroulosve non rieide tensos fe-

## Folio 62 — 1759053384:0144
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000144.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
senera ad eam partem cerebri, qua ner-
vi crisinem ducunt, ut videant i fnat per
molliorem illam nervorum substantiam; seu
per ns os canaliculo sque mox expositos (hoc
eAt quod superius dixie, Fibras seu Elamenca
perrotum, esse concarasinctar capillorum,
in vervos subire, es complentes eorum me
ditullium, ipsos quacunque es quousque dif-
funduntur quasi instare, seu distentos conti-
nere. Duodhia est, quantumris parum ista
tilantenta sire nerriluntrenti, qualcur que
cciamtexuras habeane, prodiverlo mend-
brorumt nostrorum situ, acque varietate
VIaLUIH, QUAS DETVI LCGUUINEUI, ANEeqUAM aa
alteris (CPATANdOS, PFEMANEuT arque agi-
ceneur aliquanto notabilius ad exEreMIIa
cem qua parci adhaerescune; quin haec aCtio
deteratur ad alteram extremitatem quae
respicir cerebri rentriculum: FC quavis
illi ibidem non sinc astiri reluri rectudivis
sides luis verticillis, nihilominus tamen
quia iplorum extremitates lunt obrectae de
quasi adhaerentes parrae membranX, qua
inrestir superticiem renriculorum cercbri
internam, e quia quoque nimia eorum
datur mulcicudo, ob caritatem ossis spina,
quamut omnes possint abripi per spiricus
circa eos Auentes, cancundem (ances, ac
Eibi esenc attixi. Fc licet spiricus cosnon
abripiane secum, iphi tamen eos aliquan-
culum crahunt; adeo ut quando copia il-
lorum est latis magna, e viam habent la-
tis liberam, iphIIIOSTENEANESCPATATOS, AE-
que latis distentos, ur non pontinecansi in
organo, quin inde afticiantur in cerebro.
Dixisupra, quando premuntur sive asitan-
tur aliquanto not abilius. Nolo enim infi-
ciari, non dari qualdam commoriones ad
eo debiles, uc effectum nequeant produ-
cere notabilem ab extremitate unausque
ad alteram. De caetero nullatenus video.
quomodo secundum principia Philoso-
hixe ipLIUS, quippC qui non rejicit r
cuum in omnibus corporibus, de cumpri-
mis in iis, quae mollia sune, acque rara,
qualia sunc animalium; quomodo, in-
quam, Spiritus, qui (UNEIRNerVOruM ex-
tremitare, debeant necellario, siquando
Canales IpIOTUI AlIGUANEULM PTCMUNEUE,
relilire (Uc. ita Pari liceat) ulque ad cere-
brum; annon enim plura babeneur racua
circaeos spacia, in quae iph expediriusim-
miorare pollunt, quam propullare alio5.
Ouod hrelicrejicere racuum, spiritus non
ideo pocerune cirius rehuereulque in cere-
brum. Duum enim detendat alibi nullam
dari glaciemtam politam, quin nobis ea
appareret alpera acque inaequalis, s inO-
culos nostros incurrere poslene minima
quaeque corporum puncta super ejus super-
ticiem altursentia, ipse lane idem porest
cositare denerris, acque de superticie ca.
nalium iplorum. Neque porest dubitare,
quin inura istiulmodi puncta, postea-
quam a cursu spiricuum fuerine prostrata
acque anerortum inclinata, spiritibus non
amplius faciane copiam redeundi in cere-
brum per eundem canalem. Sed si can-
cum hoc relic, quod, quando objectum
aliquod aAiCIE nonnuILaS NeTYOTUM HO-
Arorum fibras, quidam pororum, qui
circa illas lune, coarctentur, reliqui re-
ro dilacentur; quod in illis qui dilatantur,
lpiricus celerius atque copiolius egrediun-
tur, de in illis, qui coarctaneur, detinen-
cur, auc lalcem lentius Auune, adeo ut
qui illos debene sequi, cursum Cuum A-
Rere necedte habeant a prima ua Origi-
ne ulque ad exrremirarem canalis, qui
pretmitur. (quod est caula OnIS varIe-
taris postrarum Idearum, idenque Pia-
Cat acque hreapse rediisent in cerebrum
usque) nihil aliud dicet, quam quod et
nos dicimus, excepto quod male neget
repercustionem hujus actionis possecom-
modius faciliulque deterri per fibras ver-
VOTUM quaM per SpirItuS, qui lune mi-
nus solidi minulque unici quam illae; e
Opinetur, ommes sbrasverrorum, reluri
coridem
LE N ATE DES -C AR TES
Partem, Cracharcue perremue, c-
rinequit, in dum proaa alto LHI-
ei spiricus ad illos instandos alterolque ab

## Folio 63 — 1759053384:0145
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000145.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 81 lines, status machine
OS, acumpl.
IME, aque rI,
quomodo, i1.
I BIerIE.
Pario, semulo
ulum premmmu
ulque ad com.
ahabeneur raeu
Pexpediciusim.
propullare alios.
um, spiricusnon
creulque incere.
enc dibi nullam.
porest dubitare,
Spiricibus non
HerVOTM NO
S Auune, adeo v
cursum suum B
prima ua Oriet
actionis polleco
Cerri per Hom
as BerrO
itus, qui lunt 1
nIEI quaM il
TR ACTATOS DE TIOMENE.
cocidem canaliculos, ese concaras a prima ) jam in medium allatas, atque ctiamnum
corum esee au extremitatem ulque;
Duae opinio detendi nequir ob rationes
atterendas intra.
Ouando isitur Deus animam rationalem uniet huiC XXVIII.
De RatuCR
machinae, ut postea dicere constitui,  praecipuam illi sedem anima
quae debet
in cerebro dabit, ac talem illi naturam indet, ut SeCUM- nin
dum direrlos modos, quibus oriticia pororum in interiore huicma
cerebri superticie, ope nerrorum aperientur, direrlos sen- quond
sus Sithabitura.
Duando isitur Deus animam rationa- ) santur e ab iis sine independentes, post.
lemuniet huic machina) Hoc est, quando hac sune inseparabilicer unitae, quoad us-
Deus juncturus uniturusque est cogitatio-
Des Mencis cum quibusdam moribus hu-
jus machina.
Praecipuam illi sedem in cerebro dabit)
HIoc est, uniturus est ejus cogitationes non
quidem immediare cum moribus omni-
bus, qui in hac machina Fune, sed cum
illis cancum qui cerebro communicari per
verros postunE.
Ac talem illi naturam indet ) Hloc est,
constituet ue iplius cogitationes, quxe per
se (UBE indifFereNEeS, UE vel junOADEUF
moribus alicujus corporis, vel non jun-
que isthaeC machINA perCAE inFeOra, cum
rariis formis ac modis, quos spiricus sibi
allumunt dum c olandula cgrediuneur:
qui semper HUnE per apCREUTa quOTUN-
dam pororum plexus illius, de quo ageus
Paulo post, sire illos actio senluum vel me-
morix, sirc etiam imaginationis aperiat:
neque eriam erunt indiscriminarim omnis
generis cogicationes, qua iis erune hoc
modouniex, sed illae oux respondent Aa-
cui, quo communiter gauder machina in
ejulcemodi occasione.
OEprimo si exioua Alaenta quae nerrorum ilIOrUI MC= XXIZ.
De dolore
dullam conscituune, tanta vi tratrantur, ~ UE LUMPANEUE, ec cicia.
vel a parte cui achaerent separentur, ita ut Aructura totiuscionc.
machina aliquo modo imperfecta inde reddatur: InOtuS
quem efficient in cerebro, animae, cujus interest locum
habitationis sua inteorum servari, occasionem dabit Dolo-
rem percipiendi. Et A trahantur praecedenti ferc equali
ri, actamen non rumpantur, negueullo modo leparentur
a partibus quibus annexa sunt, motum in cerebro pro-
ducent, qui caeterarum partium bonam conscitutionem (I
niticans, animae occationem dabit, sentiendi rolupta-
tem quandam corporcam, quae Titillatio rocatur, ee
ratIO
CtaAML
lenus in
105.

## Folio 64 — 1759053384:0146
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000146.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
RL E N AYE DES-C AR YES
ratione caulx proxime accedens ad dolorem, etfectu ta.
men prortus contraria cA.
Quod rumpantur) Aucsalcem periclicentur rumpi.
Ouod s plura ejulmodi filamenta simul aequaliter tra
hantur, Anima Centiet . qualem ex Lavem elle superticiem
CorporIS, Quod tansitur a parte in quam terminantur fla-
menta, maequalem rero ec Asperam, quando inaequaliter
traluntur. Ouod si singula scorsim nonnihil concutiantur
tantum, ut id continuo At a calore, quem cor caeteris DaY-
tibus communicat, anima nullum inde sentum habebit,
haud secus atque omnes alias actiones ordinarias etiam
non sentit.  AF Si augeatur, vel diminuatur hic motus d
caula quadam extraordinaria inhis filamentis, Auctio Ca-
loris. Diminutio Frieoris senlum in anima excitabit. EF
prout denique diversis aliis modis moventur, sentire fa-
cient omnes alias qualitates, ad tactum in genere spectan-
tCs, Ut, Tlumiditatis. Siccitatis. Gravitatis d similium.
a Hlaud secus atque omnes alias actiones rumpune, dissolrunt ac in rapores relol.
ordinarias etiam non sentit) Ouoniam cum (runE; id quod CHCerE REGUCUNE CIETA CON-
sinc communes partibus omnibus, aut lal-
rem ulitatae quibusdam, quamvis per ner-
vos deterantur ad cerebrum; rel illos ex
aequo trahunt omnes, aur Laltem eos non
plus Colico commorene, aeque adeo nul-
Jam formam novam cursui spirituum c
glandula exredientium imprimunE.
At si auceatur, aut diminuatur hio
motus) Facile est ostendere ca, quae pol-
UINE AUIGCTC mOtuM nerrorum nostrorum,
custionem partium corporum in guxe 2-
ount: _ econcrario trioida indurane, II-
AUnE, ConterrANE, uniun acque conden-
TanE COrPOTA quX TanDUBE. IlinC Patet Fa-
tio, cur quod uni ridetur calidum, alceri
rideri possie Frigidum, de quare quod me
tempore caletacir uno, trigetaciat alce-
ro; quippe qua est, quod Alamenta ner-
rorum non aequaliter in hominibus omni-
busagicentur, ee quod in uno codemque
ese quae sentimus calida, si consideramus homine nonnunquam plus COmMOrCan-
iplorum in aliis corporibus effectum,
quippe quae emolliune, liguetaciunE, cOr-
cur rempore uno quam alcerO.
Notandum Colummodo: haec filamenta ralde tenvia qui
stupcti. dem esse, actacillime moreri, sednon itatamen, ut mini-
cium sen. mas quascunque quae innatura lunt actiones ad cerebrum
Cum.
deterre
X X X
Sentus a-
speritatis
de laerita-
tis; item
caloristri
BOriS, C.
= X X I.
Deiis quae

## Folio 65 — 1759053384:0147
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000147.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
Mea
ualiter HI.
uperticien
Caeteris par-
ArIas Ctiam
Auctio CA
entire fa-
espectan.
aLIuM.
QVeuNE CIETACON.
borum in cue 2.
IDC acque conden.
ur calidum, alei
de quare quod m
Frigetacist ale.
uod Flamemta HI.
hominibus ome
in uno eodemq
plus commorente
altero.
detenuul
Nen, UEM
ad c
de
TRRCTATOSDE TIOMEHE.
deterre possint, rerum minimas, quas eo deferunt d cral-
Sioribus cerrestrium corporum particulis procedere. Ptiam
dari pollunt calia quaedam iltius generis corpora, quorum
particulae, quantumris latiscrassa, tam leniter tamen im-
Pinsune in haec filamenta, ut ca premant vel intocum prae-
leindant a carum actio camen ad cerebrum non pertinoat.
Bodem plane modo, quo medicamenta quaedam rim ha-
bent partes corporis quibus applicantur, sensim ac linc sen-
Sustupetaciendi, aut etiam corrumpendi.
a Hac filamenta valde tenuia quidem) sine edeo leres ee debiles ue non raleane ul-
esse) Admodum veritimile est, omnes -
braS MerrOrum nostrorum utur subcitisi-
mas non camen omnes aeque tales esse
quoniam experientia docer, quod qua
las commorere: Ced maxime omnium exi-
Rimandum est illas, quae CANQUa OFOA-
na inserriune sensibus direrlis, inter se
quoque ditterre crassicudine, secundum
damillarum possine per actiones qualdam subrilicarem sensuum, quibus canquam Or-
COIMOVCTI PEF QUAS NON COMMIOVENEUE
alix, ee quod eriam actiones quaedam
canainserriunt.
At parra Eilamenta, qua medullam nerrorum lingua XXXII.
De Custu.
constituunt, e oroana Cructus lunt in hac machina, more- ee qua
ripolluntper actiones minores, quam ea quae tactui in gC- TOE PrX
cipuis ejus
nere tantum inserriunt, tum quia paulo Cubtiliora Cunt, ditteren-
tum etiam quia membrana quibus includuntur lunt tene-
riores. Cogita Cx. gr. ca moreri posse quatuor dirersismodis,
aparticulistalium, aquarum acidarum, aquae communis ec
spiritus rini, quarum magnicudines ec figuras supra expli-
cui: atque ita quatuor genera dirertorum Caporum ab ani-
mapercipi. Ouandoquidem Calium particula, actione la-
lira ab inricem leparatae ex agitatae, punctim ec linc inAc.
iis.
ctione ingrediuntur porosqui in linouxcunicalunt. Parti
culae aquarum acidarum oblique subcunt hos Poros, partes
linoux tenviores praescindendo rel incidendo, ec cedendo
crallioribus. Aquae dulcis particulae circumAuunt, et supra
linguam labuntur nullas ejus partes incidendo nec alte in
ejus poros penetrando. F. Fdenique (piritusrint particulae

## Folio 66 — 1759053384:0148
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000148.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
200 Cd1
60
RE N ATE DES-C AR PES
cum ralde parrae sint omnium altissime penctrane, s ibice-
lerrime morentur. Inde haud difficile cst colligere quo
Pacto anima omnes alias laporum differentias possit perci-
pere. s conlideremus quam multis aliis modis corporum
cerrectrium particulae in linsuam agere possint.
Duarum magnitudines es fisuras su. constant liquores istos tenuissimos; qui spiri-
pra explicui) Cap. 1. MCtCOT. arF. 3. dicit
exiouas illas partes, quibus aqua dulcis
componitur, lonsas, laves es lubricas esse
ansuillarum paroularum instar, quae licet
tus aut aqua vita vocantur; es nullo fri-
sore solent concrescere. Unde inferri po-
cest, Formam communem particularum
Calium omnium generatim esse quod con-
junsantur es implicentur, nuisquam tamen Cene parciculis aliquantulum longis, inAte-
it a nexae coharent; ut non facile separentur.
Duorum rationem ride Fp. 8. arF. 1I. (ec.
vol. EF CITaE. CaP. arF. 8. dic, Praeterea hic
xibilibus aeque ramorum expercibus; re-
rum formam salis communis esse, quod ha-
beac acumen in urroque extremo aequale;
quoque notandum venit, partium lonsarum et denique formam nieri seu Calis perrxe elle
ee lubricarum; ex quibus aquam composi- quod habeat extremum unum paulo magis
tam diximus, plurimas quidem esse, quae acuminatum quam alcerum. Tam vero
hinc e inde se inftectunt; ee à motu qui
eas ita fectit cessant. prout materia subti-
lis qua cinguntur, paulo majori aut mino-
ri robore pollet; sed praterea etiam quas-
quando horum Calium parres per ignis 2-
ctionem aur quamcunque caulam aliam
muleum agitaneur, acque una aliis af-
Fricantur, complanantur, reddunturque
dam esse paulo crassiores, que cum non ita Ccindentes e aliquanculum Aexibiliores (o-
Rexiles sint, salis omnia senera compo- lico: AEqueha sune ex quibus Agux aci-
munt; ee quasdam alias paulo subtiliores, dae CunE compolita, de quibus AUTOTHO-
quae cum non ita facile cessent ab isto motu, Aer loquitur.
Sed, quod hoc loco inprimis notandum renit,  cadem
cum cibos Ciborum particula quae inore poros linoux lubcuntes, la-
qui (a-
hiuneno. Poris scnlum ibi excitant, in Aomacho vertus languinem
bis aptos profluere, atque inde omnibus partibus adjunsi ex uniri
elle ad nu-
siendum. Pocunt. Oninimo illae tantum quae leni titillatione lin-
duam afticiunt; et gratum hoc pacto laporissentum animae
praebent, ad talem eRectum prortus idoneae funt. PaS c.
nim quod attinet quae rel nimium vel non latis eficacesin
acendo sunt, lra uci vel nimis aerem vel fatuum are insipi-
dum nimis laporem praebent, ita etiam nimis penctrabiles
autnimis molles unt, quam ut lanouinem componere et
aliquarum partium alimentum esse queant. Et quantum
XXXIII.

## Folio 67 — 1759053384:0149
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000149.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
iice
issimos, qui sri.
iu, es nullo fie
Onde interri po.
em partieularum
im ellequod con-
alumlongio, intte-
n expertibus; ve
hunis elle, quodhu.
e extremoagule;
seu lalis perrae elle
numpaulo mogis
rum. Tam vero
rtes per ignis 2.
e caulam aliam.
ve unae alis af-
C, redduneurque
quibus AutorHB
enIE, =Cadem
ubeuntes, 
25 languinent
jungI de unII
itillatione li
is penetrabile
componere
Et Guautu
TRACTATOS DE HIOMLHE.
ad eas quae sunt tam crassae, vel tam firmicer inter se junctae.
ut actione lalirae separari, ec in poros linoua penctrare
nullo modo possint, ad agendum in parra tilamenta ner-
rorum Cultui interrientium, aliter quam aount in alia-
rum partium nerros, qui communiter l’actui interriunt;
quaeque iplaem et non habent poros, quos linsux autlaltem
salirae linguam humectantis particulae Tubire postint; hae
uti efficere non poterunt ut anima ullum Cuctus vel Sa-
Poris sentum habeat, sic etiam communiter apte non lunt,
quae in Aomacho admittantur. Atque hoc adeo gencrali-
ter verum es,ut saepe in quantum Homachitemperamen
tum mutatur, etiam oultus mutetur: adeo ut cibus qui ani-
maegrato Capore solebat arridere, quandoque insipidus ret
amarus videri poterit. Cujusreiratio ekt, quod lalira quae
exrentriculo renit, ec humoris in eo abundantis qualitates
temper retinet, ciborum qui in ore unt minimisparticu-
lis admisceatur, ex multum ad carum actionem contri-
buat.
aEadem ciborum particulae) Ad pro- necesse est habere nimium MOTUS PEO
bandum hanc rericarem non nili duo re- aliarum corporis partium proportione
niune consideranda, 2. Ouod salira oris sic quam ut postine iis se jungere; atque illae
portio, aur Caleem ejuIdem nATUFX aEquC
liquor iste acidus, cui nos supra acrribui-
mus dissolutionem alimenEorum. Ouo-
circa quod non pocerie ordiri distolurio.
nem sui per primum, icidem indissolubile
manebit per alterum ee per consequens
inextum est ad nurricionem nostri corpo-
ris. 2. Ouod nihil possic gustum aficerC
nih quod ralet commorere nerros lin-
ouxe aliarumque partium vicinarum, e
quod nihil possic illud efficere quod non
Exlatis exile ad penetrandum in iplarum
Poros. Licet enim a nobis sentiri queant
perinde ac reliqua ractum afficiencia, ab(
que hoc tamen sustari nequeunt.
duinimo illae tantum, quae leni titil
latione lineuam afficiunt) Illas enim, quae
qua ipsos non (uMCIeNEer MOvenE, nimis
cralla lunc, auc habene Aouras nimis in-
eptas ad hoc ipsum, aut poros adeo coar-
ctatos, uc salirae particulis ingrectum de-
RegenE.
eOt sape in quantum stomachi tempe-
ramentum mutatur; etiam sustus mute-
tur) GUStUS POTCSEMUTATI NON LAMEUM PFO
ratione mucationis, quae in Aomachirem-
Peramento contingit; quemadmodum aie
Autor noster, rerum etiam quandoque.
ubi lingux nerri IN FEMPCTAENEO u-
EaNEuT: nam Si animadrercimus, quod
prour nostra curis rel incalescirvel retri-
sescic, res eadem, qua nobis vila est Fri-
Sida, momento post nobis ridearur cali-
da, possumus idem judicare de nerris alio-
nimis ralide commorene ipsius nerros, rum sentuum, de quod juxta eorum dispo-
Ccio

## Folio 68 — 1759053384:0150
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000150.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
REN APE DES -C AR PES
sirionem, illud a quo ipsi hoc remporis, dus componitur rarie quoque esse dispo-
puncto laeduntur, post horam eoldemri sicas, nunc abundances maois, nunc mi-
XXXIV.
Tillare posir. De caecero vericati cA nihil nus, nunc acuriores acque ad scinden-
eam consentaneum quam saliram partici.
eare cum humoribus in Romachi conca-
roconcentis: Fcenim obserraus, prout
humorbiliolus, melancholicus aue picui-
cosus ibi dominatur, ita etiam metMBTa-
dum habiliores, nunc vero obculiores
este de denique modo celerius, modo Far-
dius agitari; acque inde hieri uc digestio
peraoatur una rice melius quam alcera,
ux laboremus fame canina, ut vel apperi-
nam linsux Aavelcere, vigrelcere aut cus sic nullus, vel etiam quod cibos ralde
albescere. Duod Ac quia haec membra- absurdos appetaMUS; d tandem UE Ca,
na est continua tunica Romachi incerio-
ri, acque indesimenter eleVANEUE VapO-
quae nunc palaco srata lunt, postea relinsi-
pida relamara rideantur, eo quod partes
res ex humoribus ibi existentibus, quo- Palira non habentes amplius cundem mo-
rum partescrassiores, cum ascendune, ad-
cum candemre houram, non lune adeo
haerelcune lingux perinde uc tulioo cami-. idonex ad cibos, quos in ore habemus,
n0. Verum an non etiam dici porest se- dissolvendos, aut illos in lingux palatique
cundum diverlam sansuinis dispositio- poros ineroducune modo insolito.
SeOdora
nem, parces ex quibus Calira de liquor aci-
Senlus Odoratus etiam pendet a plurimis parris filamen-
u, ee in EIS, Guxe a cerebri basi versus nasum protenduntur, intra
quoconti-
stant boni duaS illas exiguas partes prortus caras, quas Anatomici
mamillarum muliebrium paxillis altimilant. Et haec Fla-
menta anerris tactus ex ouctus nullatenus differunt, nisi
Quod non cgrediantur extra caritatem cranii, quod totum
cerebrum in se continet, quodque moveri ponint a parti-
culis terrestribus multo adhuc tenuioribus quam linouae
nerri: tum quia paulo tenviora unt, tum etiam quiama-
sis immediate afticiuntur ab objectis luis. Sciendum enim
Cst, ubi machina haec relpirat, subtiliores aeris particulas
naribus haustas per poros ossis quod spongiosum dicitur
penctrare, linon in iplas cerebri caritates, laltem ulque ad
spatium illud quod inter duascerebrum involventesmem-
branas cH, ex quo per palatum eodem tempore iterum c.
oredi postunt. Ouemamodum ex adrerso quando aer Cx
rectore coreditur, lxe lubtiliores aëris particulae per pala-
cum inoredi poltunt in hoc spatium, iterumque per narCS
Coredi. Ec in introitu hujus spatii impinount in extrC.
mitates horum tilamentorum, quae cum prorsus nuda aut
tenuil
vel mali
OdOres.

## Folio 69 — 1759053384:0151
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000151.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
lgs, mucM.
alque aelinter.
ulle aspo-
C reco on
clerius, mnor
de Ceri u abin
lius quant allte
Ma, ut relappe.
aquod cibos raldi
e candem ut et,
une, potteavelin.
_ ed quod partes
nelius caudem mo-
M, non lune adeo
de in ore habenus,
in lineue paluiqu
do inlolito.
erisfilamen.
atuI, intra
SAnatomici
Et hec Ela.
Aerune, nil
Quod totum
oline à pate
quam ling
CIaM quIa
d
Ciendum enim
aeris particula
riolum dicicu
Pore il
quando del
icule
IGue Per 1
GUInE in CxII
Del
PR AOT ATOS DE TIOMLNE.
tenuissima tantum membrana tectae sint, ad ea commo-
rendta magna vi opus non habent. Sciendum praeterea,
hosporosita dilpositos cse, atque adco anoustos, utusque
ad haec tilamenta transitum non prabeant ullis particulis
terrestribus;  qua cractiores tunt iis, quas supra ideirco
odores nominari: nisi forte aliquibus ex iis qua lxiritum ri-
ni componunt, quippe quae ob figuras luas masnam rim
Denetrandi habent. Sciendum denique; inter particulas
halce terrestres lumme tenues, quae majori semper copia
in aëre sunt quam in ullis aliis corporibus compolitIs, cas
tantum quae aliquanto plus vel minus crallae lunt cxeteris,
aut ratione fgurarum Facilius vel difficilius morentur, aptas
Fore anima occalionem praebere, ut odorum rarios sentus
habeat. Atque etiam extantum in quibus hi excessus val-
de moderati, atque uni per alios temperati lunt, cHicere
Poterunt ut grati Cinchilentus. Ouantum enim adcas quae
Ordinario tantum modo aount, liae nullo modo sentiri, et
Quae nima auE nOn Catis magna ri agunt, insrata tantum
eAe poterunt.
Duae crassiores sunt iis, quas supra ideir- (dem quibustibet; sed iis, quae satis subtiles
coodores nominavi) Me lane Fusic an in ul-
l0 Ccriptorum erpis exculo Autor nocter
odorum nomine inlisnirerit aliquas mate-
rix particulas: Duapropter mihi per hunc
locum etiam videcur manifestum, Fr2-
ctarum hunc parrem eAe decerpta ex O.
pere, de quo ipse loquicur in Mechodo.
Per istiulmodi autem partes, quas Odores
appellac, incelligit omnes Corporum Per-
restrium parces, quae sunc quidem latis
cenues e tamen latis Forres ad pertrans-
cundum os Echmoides atque ad commo-
rendum apoptixles mammillares. EccC
qua super his habet parc. 4. Principior.
artic. 93. Duo nervi; sive cerebri appendi-
ces extra calvariam non exserta, moven-
ac simul satis vivida sunt, ut in nares at
tracta per ossis sponsiosi meatus, usque ad
illos nervos perveniant, es a diversis eo
rum motibus fuunt diversorum odorum sen-
sus. Duum aurem Dn. Des-Carres in hoc
Tractacu distinguat hiouram parricularum
sibi Odores nuncupacarum a partibus Spi
ricus Vini, e quumnos supra riderimus,
quod non distinguat parces spiritus vini
a partibus aqua communis nili duNLaXAE
in co quod illa sint adeo subriles adeoque
Faciles Aexu, uc nunguam congelentur,
mihi Canc ridetur, nos (limodo locus, cu-
jus ipse hic meminie, nobis (uPPCCCrCE)
Foreinrenturos, quod ipse ibidem descri-
plerit illas particulas libi Odores dictas, sci-
tur ab eorundem corporum parciculis dis- licet habentes frsuras aliquanculum inx
junctis, es in aëre volantibus, non qui- quales arque ramolas, propemodum limi-

## Folio 70 — 1759053384:0152
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000152.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
RLEN ATTDES-C ARTES
les Oleorum particulis, sed adeo subciles; dum diximus, nequaquamnos sentire res
ac cenues, uc quanculum etiam fuerie illa-
ruin agicatio aucta, aut corporis illius po-
ri, cuiinclula Cune, fuerine dilatati, aeris
IBdUABENaLUTAM.
b
Duae aliquanto plus aut minus crassa
sunt caeteris) Ochunelocum (qui non va-
cat difficultate, quippe qui, quod Fateor.
mihi ab inicio non parum negocii Facesi-
ric) recte incelligamus acque de omni-
bus ab Auctore nostro hic adductis ra-
cionem reddamus, oporret nos cum iplo
distinouere ictas parriculas cerrestres Odo-
racui pro objecto inserrientes in quinque
Clactes, puta duas odorum gracorum.
duas inoratorum, ee unam eorum quio
IMHINONON CENCIUINEUT. Dux inoratOruM
Cune illorum, qui 20une ri vel nimisin-
censa relnimis remissa in organum sensus:
dux aurem gracorum sunt illorum, in qui-
busistorum exceltuum unus est moderatus
remperatusque per alcerum: de quinta de-
nique estillorum, qui dum non aoune nist
promoreulitato (hoc est, prout contue.
verunt agere particulae cerrettres quae ple-
rumque inreniuntur commixex cum ae-
re, quippe qui semper iis magis est reter-
omnes quoridianas ee aftuetas quae sine in-
cermissionetiune, cameth particulae terre-
Ares, particulis aeris communiter immi-
xtae vostrum emigrando ee immigrando
feriune odoracum in respiratione; illaca-
men oltieri non debene eo quodistemo.
TUS NON SICInCCTTUPEUIS. Acque Si particula
illae, uibi incepimus primum respirare,
quandam Fecerune imprectionem, in prX
sens nihil aliud efficiune quam ut illam
conserrene sine augmentarione acque di-
minurione; adeouc nullae elle postine nis
qua in crassicudine, igura acqueagitatio-
ne illis majores aut minores lune, quae et-
ficere pollune uc oltiant, quandoquidem
impressionem producunt noram camque
ab aliarum impressione differentem. C on-
fcitur inde quoque, quod illae qua pote-
runc ica ausereagicationem fbrarum ner-
rorum luorum, uc non periclitentur rum-
Di, aut qui iplam quidem recardare pote-
runt, sed non adeo quin Spiricus Anima-
les lerimoram istam vi superare possine,
debebune videri oratx, dum Animam
contuletaciunt certiorem de vigore atque
bona consticutione lui corporis. Id aurem
cus quam ullum corporum composico- ictiusmodi particularum nullx efficere po-
TUM) a nObiS NON SEnEIUBEUE. POTTO UE EerunE, nisi in quibus ilta differentia est
rationem reddamus omnium harum dif- valde moderata; ideoque religuae quae e-
Ferentiarum, cenendum est, nos nihilpror- rune rel multo crassiores vel mulco mino-
Ius percipere nisi quod aliqua pocest ratio- res, mulco plus aut mulco minus agitata.
neimmutare cursum spirituum e glandula non pollunt non esle ingratae atque gra-
procedentium: Et proinde, quemadmo- reolentes.
Ouodparra attinet filamenta quae organum auditus lunt,
ea parem cum praecedentibus subtilitatem habere necesse
non est: sed sufticit ea in interiore aurium caritate sic dil-
Polita putare ut a parvis illis concustionibus, quibus aer
externus pelliculam quandam ralde tennem in introitu ca-
ritatum expanlam impellit, omnia simul ec codem modo
Facile moreri possine, e a nullo alio objecto attici, praeter
quam ab aëre interno qui sub hac pellicula est. Nam hx
DaEVS
Z X XV.
De Auditu
ee quid
sonum la
Ciat.

## Folio 71 — 1759053384:0153
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000153.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 71 lines, status machine
Oe lentire 1e
1s que snein.
articulaeterre.
puniter imni.
immiorando
tione; illaer.
quodistemo.
le siparrieule
 relpirace,
CM, In PTa.
au ut illam
ne aeque di.
dle pollinenisi
uandoquidem
entEM. COn-
rare possine,
litus sune
quibus aet
Prate
IR ROTATOS DE HIOMTHE.
parrae concussiones, horum nerrorum interrentu adcere
brum ulque perrenientes, anima occationem dabunt con-
cipiendi lonorum ideam.
Ea parem cum pracedentibus subtilita-, non nisi a quibusdam Corporum cerre-
tem habere necesse non est) Ouum aeris Arium particulis afficiuntur, sed hicEotus
succussus cremorelque tremetaciane non
quaedam cancum separatim, sed uno co-
demque temporeagirent omnia; idcirco
illa esse adeorenuia, necesle non est. Flic
duo, quaelo, nocentur consideratione ralde
diona. Primum est, Nullum prorsus sen-
suum ese praedicum tam Forciri commo-
rendi Spiricus quam Auditum, prout ap-
paret ex effectibus Musicae omnibus. AF-
que hoc inde proticilcitur, quod in care-
ris sensibus omnibus fibrae ipsis inservien-
quodammodo aer cremetacit ermpanum
quod infundo aurium existie, quapropter
de illud ab eo magis succuti necesse est
quam si ab una aliqua parricularum ipsius
id heret. Alcerum nocacu ralde dignum,
est Loquelam aeque Audirum mirabili
incer le gaudere connexione, qualis mihi
ridetur inexplicabilis snon CatuatuT, il-
los ductus, per quos omnium Facillime
spiritus ex cerebri caricare in mulculos
roci inserrientes deterri possune, esse A-
ces separarim, prouc jam dixi, aftici pos- eos in ea parre in qua fibrX nerrOruI au
sine; sed rero hic semper simul asticiuntur (ris terminantur. Inde AEuE pro ratione
omnes, idque non in unotantum organO, qua sbrx ista afticiuntur, icti eriam pori ra-
sed in utroque: atque etiam proprerea rie aperiantur. At de his nos alibi dicturi
quod in reliquis sensibus nerri iptorum uberius suuS.
FF notandum est, quod una sola talis concustio, nihil XXXVT.
In quo
aliud audiendum praebere poterit, quam obscurum MUE- contis
mur quod momento transit, ec in quo non alia Occurrit sonus gra-
tus aut in-
rarictas, quam quod majus vel minus ridebitur, prout gracus, o
mnesque
duris lenius vel rehementius percucta fuerit. Vbi veroconimu
plures se mutuo sequuntur, ut in Aidium ex campanarum lca.
Ponantibus tremulis motibus adoculum videmus, tum (0-
num component qui animx luarior videbitur, vel alpc.
rior, prout illae concustiones magis aequales aut magis inxe-
quales inter se crunt; e acutior, vel grarior, inquantum
se mutuo subsequentur citius vel tardius. Adco uE, SI di-
midia, veltertia, vel quarta, vel quinta parte ec. citius se
sublequantur una rice quam altera, lonum compositura
Cint, quem anima vel octara, vel quinta, vel quarta, ret
tertia majori ecc. acutiorem judicabit. Et plures denique
Conimisti inter se crunt consonantes rel dintonantes, pro-

## Folio 72 — 1759053384:0154
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000154.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
RL EH APE DES-C ARPES
demafer tecter contremencia crue, a lerrallaminu.
caluo suuo Onunclonos, ruasis aequa
lia rel masis inaequalia. VE ex. or. Si airisiones linearum
sat
Ila
e
u
A, B, C, D, F, F, G, TI, repraesentent parras concussiones
quae tot diversos sonos Faciunt, Facile intelligimus, cas quae
repraelentantur ver lincas C e II adco gratas clle non de-
bere auribus quam alias: quemadmodum rudes e alpera
Partes lapidis alicujus, minus gratae tactui lunt, quam (pc.
culi benepolitilaeritas. Eccogitandum est B reprxesentare
Lonum acutiorem quam A parte Octara, C quinta, D
quarta, f certia majori, ec I tono etiam majori: notan
dumque, AeB si simuljungantur, vel ABC vel ABD,
veletiam ABC E, multo magisconsonare inter se, quam
A _C F, vel ACD rel ADF ecc. Quod sufficere mihi
ridetur ad ostendendum, quo pacto anima, quae crit in hac
machina quam describo, se delectare possit musica, quae
per omnia ealdem cum nostra mulica regulas sequatur, et
qua ratione cam quoque multo pertectiorem reddere pol-
sIC; Taltem si consideremus luariora non absolure maois
rata cc sensibus, sed ea quae maxime moderata titillatio.
ne eos afticiune: sicut Cal et acctum Caepe masis grata lin-
Sua
oume
Aie,
A CI
ade ll
ep
GII
BC
to
h
12

## Folio 73 — 1759053384:0155
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000155.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
minu.
custiones
B, CaS Qua
enon de
e alperd
ecct
F. HOla
sel A
(C, Quan
cere mihi
critin hac
lICa, qua
adere
ClCati
58lala
PRACTATOS DE HIOMENE.
ouae lunt quam aqua dulcis. Atque hinc sit quod in musi-
ca tertix, sextxe, ex quandoque etiam toni dissonixque ad
mittantur ac unisoni, octarae, aC guInIX.
2 Et notandum est quod una sola talis scremores minus acutiorem lonum dare
concussio) Si cui placuerit lumere operam quam reliquas, de proinde Polum unicum-
tremefaciendi hdes restudinis alicujus, ina-
que cremorem polle quidem rideri ma-
nitesto conspiciet, ictas, quarum cremores onum auc parrum, sed acurum aut grarem
concitantur omnium celerrime, acque nOn ILCIM.
adeo quarum incerrallum est incer duos
Restat adhuc Vilus qui mihi aliquanto accuratius expli- XVI
Derilu.
candus cA, quam caeteri sensus, quia plus facit ad incti-
tutum meum. TTic sentus in hac machina etiam a duobus
nerris pendet, qui proculdubio composuti esse debent ex
multis exiguis tilamentis, quae omnium tennistima sint d
omnium tacillime moreri postint: quia debent ad cerc.
brum deterre rarias illas particularum secundi elementi
actiones, quae, ut ex supradictis constat, animae, quando
unita crit huic machina, occationem dabunt, rarias colo-
rum ac luminis ideas percipiendi.
Sedquia ad hunc efectum etiam Structura oculi Facit, Ca XXXVIUI.
Dearu
hoc loco describenda cst. Et majoris Facilitatis causaid eF- aura oeu-
ficere paucis conabor, omissis data opera minutiis multis si ee quo
pacto vi
superracuis, quas Anatomicorum curiolitas hic notarit. Cui inser
ABC eAt membrana latis dura ex cracta, quoddam reluti
rotundum ras componens, quod omnes alias oculi partes
in se continet. DH l’alia tunica est tenuior, intra prio-
rem aulaei inctar expanta, C FII eA nerrus, cujus capil
lamenta FIC, III undique inrocundum disperta ab II ul
que ad C e I totum oculi fundum tegunt. IE, L, M, treS
sunt liquores ralde clari ex pellucidi, qui totum spatium
quod intra has tunicas est replent, ex linguli figuram ha-
bent quam hic exprectam vides. In prima tunica pars
BCB Pellucida eAt, ec aliquanto magis protuberat quam
reliqua; radiorum que inoredientium retractio ibi rertus
Der
iat.

## Folio 74 — 1759053384:0156
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000156.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
 LiAALLDLdLKRLLO
estr
d
l
All
xerpendicularem fc. In secunda tunica superticies inte-
riOr PartiS F. F Fundum oculi respiciens, totanigra ec ob.
Ccura cA, ex in medioexiouum rotundum Foramen habet,
quod pupilla dicitur, ec toras intuenti oculum, in medio
ejus adeo niorum apparet. HNoc Foramen ejusdem semper
inaonitudinis non est, quia P I pars sccundae tunicae cui
incles libere natans inhumore H, qui valde Auidus ek, ride-
tur ese instar exioui musculi, qui dirioente cerebro extendi-
tur vel contrahitur proutulus exigit. L’igura humoris L. qui
crystallinus dicitur, timilis cs illi Aourx ritrorum (quam
in Fractatu de Dioperica descrip(i) quorum interrentu o-
mnes racii ab uno quodam puncto renientes, cocunt in
puncto
d
pi
IOrat
rella
s
MA
200
MII
es
lare
tut
lp
lob
ali
oe

## Folio 75 — 1759053384:0157
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000157.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
ticies inte
iera dc ob.
in med.
em sempet
tunicae ci
usest, vide
Oro extendi
moris L9
drum (91
IterVentO
 COeuM I
punet
PR RCTATOS DE TIOMENE.
puncto quodam alio. Ejus materia etiam minus mollis et
firmior est, majoremque proinde retractionem efficie,
quam duo reliqui humores quibus cingitur. FN exisua
quaedam nigea tilamenta sunt, quae ab interiore parte tuni-
eae DE F procedunt, atque omni ex parte cristallinum
illum humorem ambiunt, luntque relut exioui tendinco,
quorum opc cristallini liumoris ficura mutari potest, et
paulo magis plana rel magis conrera reddi, proutulus exi-
sit. Denique O, Tunt lex aut septem mulculi exerinsecus
oculo attixi, quorum opc Facillime ac celerrime quaqua
verlum moreri potest.
Jam vero tunica B C B, atque tres humores RL, L, MI, XEXIX.
Duid Fa-
quia corpora ralde clara ex Pellucida lunt, ingredientes Der ciur irium
Foramen pupilla radios non impediunt, quo minus penc- humorum
Dellucidi.
trent ad oculi fundum ulque, ubi nerrus cAt, agantque in ias.
cum pari Facilitate ac si plane nucus eMet. Tuentur etiam
hunc nerrum adversus aeris injurias, ex aliorum externo-
rum corporum, a quibus s afficeretur, Cacile laecli postet;
eficiuntque praeterea ut adco tener ex mollis mancat, ut
mirandum non sIt, Quodper actiones tam parum sensibiles,
quasprocoloribushic accipio, commoreri ponit.
Conrexitas in primae tunicae parte anteriore BCB, _ XL.
Ouid con
retractio quae ibi tE, in causa tunt quod radii venientes ab vexitas
objectis qua ab oculi lateribus exictunt, per pupillam in-prime cu
nica cAI
redipossine; ex anima hoc pacto immoto oculo plura po- ciat.
terit objecta ridere, quam tacere alias poset. Si enim Cx.
or. radius PBK g non retringeretur in puncto B, transire
nonposse inter puncta b, F, ut ad nerrum pertineat.
Retractio quae inhrumore cristallino AE, Fortiorem atque XLL.
simul maois distinctum redditrisum. Sciendum enim, (I- cristalline
uram hujushrumoris, habita ratione retractionum quae in humoris
aliisoculi parcibustiune, cum distancia objectorum (ic PrO- uorem ac
O3
Refractio
vilum tor-
meeis di-

## Folio 76 — 1759053384:0158
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000158.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 21 lines, status machine
16
R ENT A YE DFS -C, AR PES
aum portionatam ex ad amussim Factam esse, ut ubi oculorum
obtutus ad certum aliquod objecti punctum conrertus fue-
rit, in causa t, quodomnesradii renientes ab illo puncto,
X in oculum per prunellae Foramen ingredientes recolligan.
tur in puncto alio in oculi fundo, accurate ad partem ali-
quam nerri (optici) qui ibi est: ec hac ratione etiam im-
pedic, ut ex radtiis omnibus aliis qui oculum ingrediun.
cur, nullus eandem hujusnerri partem actingat. PX. gr. ubi
ceddit.
cllc enolco el det ccplltu Petacut l ait
Positio
su
A
u
10
m
bl
de
el

## Folio 77 — 1759053384:0159
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000159.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
alorum
e
etiam im
ecottem
cutere d
BR. G1. u
pSrC
ium
PR ACTATOS DE HIOMEHE.
positio cristallini humoris in caula cAt, quod omnes radii
R NS, R L S _C. accurate in punctO S CONGPCGENtE,
ec Simul impedit, ne ulli qui veniunt ex punctis le Y
ecc. Co pertingant. Nam etiam congregat omnes radios
puncti l’circa punctum V, e puncti L circa Y, ec sic
de cateris. Vti ex adrerso, Pinulla in hoc oculoferet re-
Fractio, objectum R unicum tantum ex luis radiis ad
punctum S mitteret, reliquis hinc inde per totum (pa
tium V X dispersis: Ec similiter puncta Y et X, pun-
étaque omnia intermedia micterent sinoula vertus idem
punctum S unum ex radiis luis. Jam vero latis cridens
eA, objectum R Fortius agere debere in partem nerri
quae in hoc puncto S cA, ubi ralde multos eo MIttIEFa-
dios, quam si mitteret unicum tantum; illam que nerri
partem S magis diltincte e magis accurate ad cerebrum
delaturam actionem illius objecti R, ubi ab co soloradios
accipit, quam si a pluribus aliis acciperet.
Colornigertum internae superticicitunicae E L, tum H- XLTI
ColOr ni-
lamentorum LNV, etiam Facit ad visionem masis distin-ser qui in
Oculo eAt
etam reddendam. Nam ut constat ex iis, quae supra de ctiamta
natura hujus coloris diximus, obcundit rim radiorum ab cic ad di-
Rinctam
oculi Fundo rersus anteriora resilientium, ec impedit, ne vitionem.
inde rerertantur denuo rertus oculi Fundum, ubi contu-
sionem parere possent. P. X. or. radii objecti Z inciden-
tes in puncto L, in nerrum qui albus est, inde quaqua
versum reflectuntur vertus N ex versus V, unde iterum re.
Recti possent ad S ex V, atque ibi actionem punctorum
Rec E turbare, sI COrpOra N ex V nigra non cMent.
XF. ITY.
Mucatio foura quae humori cryscallino accidie, cfficit, ut
Mutatio
objecta quae in direrta ab oculo distantia existunt, in illius sigura ul
Fundo distincte pingere possint imagines Tuas. Vtenim Pa- hunore
cet ex iis quae in Practatu de Dioptrica diximus, (I CX. Ef. cl ad i
cifilal
etiam Fa-

## Folio 78 — 1759053384:0160
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000160.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
R F N A TF DEBLC AR XES
X LLV.
Mutacio
BUMOF L. N ejus SIE
figura quae eficiat ut
omnes radii puncti R
exacte in puncto S
neerum alticiant, ca-
dem fioura immutata
idem humor cficere
non pocerit, ut radii
puncti Y quod cst
propinquius, aurpun
eti L quod cstremo-
tius, Co etiam ten-
vertus C iturus est, 8c
COntra Z L vertuS CF
_c ZNY versus II, X
IC de CaterIS. AdCO-
que ad distincte re-
peaelentandum pun-
ctum X, tota humo
ris L. N Agura mutari
ee paulo planior red-
didebet, qualis est I.
Ad repraesentandum
veropunctum P, nC-
esse estuepaulo conrexior tint, qualis est f.
aesacio magnitudins quae in puxilla contingit, mode
pupiltlaa. FcCAt, illa anoustior esse debet, ne tor radii oculum ingre
eit ad mo-
derandam
A
I
1BI
lqu
MII
18
tn
dant: verum radius 
TI verlusTIaTVI
magniu. ratur vim ec efficaciam risionis. Obi enim lumen nimisfor-
dinis in
liantur, ut nerrus laedi inde possit. Fc ubi lumen imbe.
bim. visio. cillius est, debet elelatior, quo latis multi radii ingredian.
ISM.
A
TUE,
Pi
d iil
U
da
l
se
e
1
67
este
1
maginum
in oculo
distinctio
nem

## Folio 79 — 1759053384:0161
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000161.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
N ejs sIE
echrior ut
aipuniiR
puneto 
ACianE, et
lImmuTaia
De efficere
C, ut radii
quod est
Ud, auEpUN.
a eltremo.
etiam ten.
cum radius
SAIATN
veruS (
uSH, e
rIS. AdeO.
altincte re.
Fota humo
guramutait
planior red.
qualis est L.
aelentandum
Ctum P, nC-
ingit, mode.
uingredia.
IIII3
PR ACTATOS DE HIOMEME.
cur, ut sentiri postint. Ouin et
iam ( lumen aequale mancat, ne-
cesre cA ut puxilla major (II,
quando objectum quod oculus
relpicit remotum est, quam ubi
eAt propinquum. Nam Cx. gr. II
epuncto R per puxillam oculi
7 non plures ingrediantur 14-
dii quaM REQUITUNtuT ut SenTixI
posline, totidem radios in ocu-
lum 8 ingredi, atque adeo pu-
pillam ejus majorem esse necet
scest.
Puxillae parritas etiam facie
ad visionem magis distinctam
reddendam. Sciendum enim cAt,
quodqualemcunque etiam fou-
eam possithabere humor crictal-
linus, heri non possitutradiosa
diversis objecti punctis renien-
tes, omnes exacte intotidem di-
versis aliis punctis colligat. Scd
siradii puncti R, Cx. gr. Cxacte
In DUINCtO S CONGrCSeNTUE, CX
puncto T illi tantum qui trans-
eunt per centrum ex circumte.
rentiam unius ex circulis, qui de-
seribi pollune in humoris illius
crictallim superticie, PoterunE
congregari exacte inpuncto V; ac pronde reliquiqui tan-
tominorinumero erune, quanto pupillacric ansustior, ner-
rum afficientes in aliis punctis non porerunt non aliquam
ibi contusionem lacere. Unde tu, quod si ejusdem oculi
vilio
SI
V
TaTeI
IIa
n Fa
ad d1
tar
isvi.
nem
den
r
Vid. B9
70

## Folio 80 — 1759053384:0162
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000162.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
LL. V1.
BC
REN A YT DES -C AR PFS
visiouno tempore tam fortisnon sit quam alio, etiam mi-
nus distincta sit futura; live id ob distantiam objecti, sire
obluminis debilitatem contingat: Ouoniam ob puxillam,
ubirilio debilior cse, latiorem, eadem etiam redditurma
viscontula.
amimam Ilac etiam causa est, quod anima una rice nonnisi uni-
non pose cum tantum objecti punctum distinetissime poterit ride
viderenis re, illud nempe ad quod omnes oculi partes tum conrer-
punctum Ex erunt, ex puncta alia co contuluis ip si apparitura (inE, quo
32514.
ab illo loneius distant. Si enim cx. or. radii puncti R o-
mnes exacte congreoantur in puncto S, qui e puncto Z
veniunt, adhuc minus exacte colliguntur rersus V, quam
radii puncti Y versus V. Atque idem putandum est de
caeteris, proratione distantia sux a puncto R. Musculi au-
tem O,O oculum promptissime in omnem partem circum-
agentes, supplendo huic defectui inserriunt. Nam mini-
mo temporis spatio succestire ad lingula obiccti puncta o-
cutum applicare pollunt, atgueita eficere, ut animaunum
Post aliud distinete possit ridere.
XLVEI. Speciatim hic non adjungo, quidnam huic animae occa-
Chomodo
Colores Tionem poterit dare omnescolorum differentias percipien-
pecipian
n a era. , de co enim supra jam latis dixi. Non dico etiam quae
insret in vilus objecta illi crata vel inorata esse debeant: Ouia exiis,
rum sen. Quae de aliis sensibus exposui, Facile est intelligere lumen
nimis Force oculos oftendere, e medioere cosrecreare de-
berc: atque inter coloresriridem, qui consictit in actione
maxime moderata (quae per analogiam dici porest propor-
tio unius ad duo) cc instar octarae inter TonOs MusICK CON-
Tonantes, velinscar panis inter cibos quibus vescimur, hoc
est talem, qui masis omnibus universaliter OraTUS CA. PE
omnes denique direrlicolores, quos norus ulus atquemos
inrehunt, _ Expe magis placent quam riridis color, similes
sunt concentibus et tonis raricgatis norxe alicujus cantile.
1d
altincte
unum
tantum.
Videf8.
1a8. 76.
Vid. AB.
BTatuS Co-
(aS FI.
a

## Folio 81 — 1759053384:0163
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000163.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
eiammi.
opdli, sie
pullams
dditurm.
MCOnrer.
aIiInE, quo
puncto X
S L, quam
Jum elt de
Aulculiau.
ICirCUM.
am mini-
puncta 0.
imaunum
nimaeOcca.
percipien.
etiam quae
Ouid exUS,
gere lumen
recreare de-
in actione
MuLICECON
Seimus, hOc
atus est. EL
a5 atquemos
Color, similes
ujus cancile
is
PR AOTATOS DE HIOMTNE.
8I
nae, quam coregius aliquis Musicus testudine canit, aut
boni eoqui condimentis e jusculis insolitis, quae quidem
masis titillant sensus, et majori in principio cosroluptate
afticiunt, led multo citius quoque nauseam pariunt, quam
quidem simplicia ex ordinaria objceca.
Rectat Tolummodo ut dicam quid animae occationem XEVUII
Ouomodo
dacurum sit Situm, Figuram, Dictantiam, Magnitudi- sius, ri
SUTa, M2-
nem, simile sque alias qualitates percipiendi, quae non ad gniudo er
unum aliquem sentum seorlim reteruntur, ut ca de quibus distantia
Objecto.
hactenus diximus, sed tactui ex risui, ut ex aliquo modo et-rum ri-
iam aliis sensibus communia Cunt. Inprimis ioitur nota,
CUM MANUS A, CZ. Or. LanSiE COrDUS C, partes cerebri B,
deantur

## Folio 82 — 1759053384:0164
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000164.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
82
RL EN ATE DES =C ARTES
unde verrorum ejus filamenta procodunt, aliter dispolitas
Forc, quam si corpustangeret, quod alterius tigurae, velma-
nicudinis, autlicum in loco alio foret, atque ita animam
illarum opchujus corporis situm, ex figuram, ex magnitudi
nem, ex similes omnes alias qualitates percepturam cstc. AF-
que eadem prorlus ratione ubioculus D conrertus cA ver
Tus objectum L, anima cognolcere poterit litum ejus:
quandoquidem nerri hujus oculi aliter, quam si aliorlum
conrertus enet, dispositi crunt. Fc illius figuram poterit
cognolcere, quia radii puneti icocuntes in puncto 2 inner-
rooptico, ex racii puncti 3 in puncto 4, ex sc de caeteris,
figuram ibi pingent, quae
exacte reterat figuram ob.
jecti: Et dictantiam pun-
eti L Cx. Er. COonOlCCrCPO.
l
H
a
aiis
simd
terit, quandoquidem dis- vel
Poltio cristallini humoris s
alterius figurae crit, quo
causa sIC, ut omnes radii
renentes ab hoc puncto,
congresentur in fundo o.
culi exacte in puncto 23
quod inmedio esse suppo-
no, quam si propinguius
velremotius cseE, ut MOX
dictum fuit. Atque insu-
per cognolcere poterit di-
Ctantiam puncti 3, ex alio-
rum omnium quae radios
uos eodem tempore ino.
culum mittent: quia cum
humor cristallinus sic dis
Poltus est, radii hujus
Dun-
qum
CMI
e
sue
Raer
elete
e
M

## Folio 83 — 1759053384:0165
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000165.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
spositas
ciielma.
Lapiem
agnirudi.
elle. AI.
S CAt ver.
M ejud:
APoterit
DZIMNeF-
de cateris,
suram ob.
DaM pUN.
lDumoris
n fundo0.
puncto 23
esse luppo.
eque inu-
poceric di.
i 3, _ alio.
quae radios
IPOTCHO.
t: Quia cum
inus sic dil.
racii buju
DuI.
PR RCT A TVS DE TIOMTNE.
82
puncti 3 haud ita accurate in puncto 4 congregabuntur.
quam radlii puncti r in puncto 2, ac sic de caereris; e corum
actio nequaquam tam Fortis erit serrata provortione ut
moxetiam dictum
Fuit. Etanima de-
nique cognolce.
re poterit magni-
cudinemrerum ri
sibilium, Similes.
que omnes alias
carum qualitates,
perlolam notitiam
quam de omnium
in iis punctorum
Sieu dx distantia ha-
Debit. Vcetiam vi-
ceverta ex opinio.
nequam decarum
maenitudine ha-
bet, laepe de dictan-
tia judicabit. No-
ta praeterca, quod
SI dua manus f, 8
Sinoulaetencant ba-
culum h ec i quo
tansant objectum
L, anima, quam-
vis illorum bacu-
lorum longitudi-
nem aliunde no-
tam non hrabeat,
nihilominus= Guia
cognolcit duorum

## Folio 84 — 1759053384:0166
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000166.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
XL. IX.
84
REN A TE DES -C ARPES
punctorum fex e distantiam ex angulorum fe h _ gf
magnitcudinem, qualixer innatam quandam Creometriam
Ecirc poterit, ubi objectum R SIF. LF eodem prortus mo-
do, duobus oculis L e M ad objectum N conrerlis, ma-
onitudo linca LM _E UErIUIGUC angULi L. MIN, ML.N
notum Facient, ubi punctum NV SII.
2 Ouia duorum punctorum F es 8 di- dum est, Animam cor diver las habere per-
santiam, Rc. T Ouoniam sune ambae i- ceptiones, quor dirersae delincentur in
plius manuS, e prouE sune propiores vel slandula Idex, non quidem ob ullam illa-
remotiores, Elamenta verrorum ucriul-
eum incer le conrenienciam lire genera-
que etiam dirersimode disponuneur, ac- tim, sire Speciacim, sed quod Deus illas
que adeo aliam quandam effinguDE Ideam ita conjunxit ac simul unirie, quando con-
in glandula. Nam simul ac lemel cenen- Lociarit AnimaM CUMmM COrPOrC.
Tn CO 1OS
Actamen in hisomnibus Caepe etiam Falli poterit anima.
Expe falli Imprimisenim si manus, dligitus rel oculus in politione lua
poste, d
un pui ab externa aliqua caula more insolito sit coactus autCOnFOr
ne obic. tus, non tam accuraterespondebit ca politio minimis cerc.
ctum ali-
quando bripartibus, unde nerri procedunt, quam sitantum a mu-
duplex vi-
sculis penderet. Atque ita anima, quae tantum interrentu
harum cerebri partium sensu percipiet situm,  tum non
Poteritnon Falli. VFex. er. simanus fper sc disposita ut ad
leamuS.
lconreccul, dri aliqua externa cogatur ut converlama
neac rectus lE: PalusCeleori unde ejus nerriprocedunt;
non eodem prortus modo dispolita crunt, ac li manus ri
musculorum luorum sic verlus R converta cAet; neque
CtiaM
M
de

## Folio 85 — 1759053384:0167
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000167.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
Id
plusno.
(18, IB.
et
habere per.
INCenEUF in
ullam illa-
Ne genera-
Deus illas
quando con-
it anima.
cionelua
ECONTOF.
HIS CCTC.
MaMU-
cerrentu
Tum non
liCa VIaB
AVerlaMd
ManUS VI
et; neque
CTiaMI
LR ACTATOS DE FIOMTNE.
85
cuam codem  ac I Coilrerla cetrerera vertus (, scd
modo quodarm uso ridelicet, quali conrerta cNet ver-
sudt. Atgueica pelitio illa, quam haec avi externa ta-
eta ucces re contortio cerebri partibus dabit, in caula
erit, ut anima judicet objectum K in puncto P esse, ec ese
aliud quam quod manus s tangit. Lodem prortus modo si
oculus M ri sit detortus ab objecto NV, atque ita dispositus,
acsi respicere deberet g, anima judicabit quod vertus R
convertus sIF. FEquia oculo sic constituto radii objecti N
eodem prortus modo illum ingrediuntur, quo radii pun-
eti S, si oculus revera conrertus cMet ad R, credet quod
objectum AY sit in puncto S, e quod divertum (IE ab co
quod alter oculus intuetur. Pari quoque ratione duo digiti
Tex V, tangentes globulum Z, in caula crunt, ut anima sc
duos dirersos sentire putet: co quod digiti decustati Cunt, et
per rim detineantur extra naturalem luum litum.
ma cum non poterit non fallis CCbuo. Inacel. Guba. Cuta Delo LoCddEa
neralis causs errorum omnium, in sensi dulx unire roluerie perceptionibus ani-
MX

## Folio 86 — 1759053384:0168
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000168.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
80
RL EN A TI DES-C AR PES
ma, unamquam que earum conjunxir cum, fuerie, excitata tuerie, sre per aliam quan-
cogitatione repraesentante animae cacum dam minus solitam. Unde animae dabitur
corporis atque caulam istius Idex maxime occatio qua decipiarur, e quidem ita yx
ordinariam; e cam non porerat ulli alii sibi carere neguear, nisi cantum imperii
conrenientius jungere quam icti, quem- in se habeat, ut actendere postic de contide-
admodum id non minus fule quam docte rare modum atque circumstantiasisthane
explicat Dn. Des-Carres sub calcem MC- Idcam COMITANECS, quo CognOICAE, an
dicationis Lexta. Ouaproprer anima can- non sic producta a causa quadam alia quam
dem semper habet cogitationem candem- quae iplam uc plurimum producie, uti PrO-
que semperrem percipie, quoties Idca, cui lixius explicarimus in Tractatu de Men-
juncta est, producitur in glandula, sire il- ce Humana, qui hunc proxediem seque-
la per eandem caulam, qua produci con- TUF.
Cur obje-
POrro sradii aut alix linea, quibus objectorum dissito-
cta alibi rum actiones adsentus deteruntur, currae sint, animaquae
quam Cita
sunt, a Cas communiter rectas supponet, inde occationem habebit
pareant, ee Fallendi (C. VFex. gr. Sibaculus FI Y versus R inAlexus (t,
remotiora
ac majora.
objectum K quodtangitur, animxe versus V ridebitur esle.
FFloculus L. radios objecti N recipiat per vitrum Z quod
incurrat cos, anima putabit objectum illud versus A cNIC.
Eodemque prortus modoubi oculus B radios puncti D ac.
cipieperritrum C a quoomnes infecti suppono, haud a-
liter acsi a puncto E renirent, ex radios puncti f, aclive.
mirent

## Folio 87 — 1759053384:0169
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000169.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
diam quan.
ime dabicur
Quedim i uE
anum mguit
OMrR conde.
octanciasiltne
cognoleat, M
dam aliaquam
ducie, utipro.
Ctatu de Mlen.
rediem segue.
crum Z qu0d
puncti Dde.
Hi F, delive.
nIen
ERACTALOBDLIDMLAL.
nirent a puncto (7, acque sic decaeteris, objectum DF II
ridebitur aeque remotum ec aeque magnum esse quam L. Cr I
apparet.
Et ut concludam, notandum cAF, omnes modos quos LI
Omnes
anima habebit, ad dignoscendum quantum a nobis dictent modos co-
visus objecta, incertos esse. Nam quantum ad angulos s
LMNI, MLN e similes, rix ulla sensibilis mutatio in- objecto-
rum, in
ter eosest, quando objectum ultra 15 aut 20 pedes dictat. certosesse.
Ec cristallini humoris dispoliionem quod attinet ca ac
huc
Vide A8.

## Folio 88 — 1759053384:0170
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000170.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
REN A TZ DES-C AR PES
uc minus sensibilem mutationem subit, simulac ulera z aut
4. Dedes objectum ab oculo remotum sIt. Ft quantum de-
nique adjudicium de distantiis, ex opinione quam dema-
onitudinc objectorum habemus, vel ex co quod radii qui à
direrlis corum punctisreniunt, uni minus pertecte quam
aliis in oculi fundo congregentur, pictae tabula secundum
perspectirae leges latis docent nos, quam tacile etiam in co
Falli queamus. Cum enim Rourx in iis tabulis minores sint,
quam cas esse debere imaginamur, coloresque carum non-
nihil obscuri, ex lincamenta aliquo modo contula, hrinc
ulto remotiores e multo majores apparent quam rerera
Tunt. Jam vero expolitis hoc pacto quinque lensibus exter-
nis, prout inhac machina tunt,  nonnihil etiam de quibus
dam in ea lensibus internis dicere neceste CAt.
Nonnihil etiam de quibusdam in ea  quandam sensus peculiarem. FTaud secus,
sensibus internis dicere necesse est) DD. Des-
Carres sensus non ad numerum redigir
quinarium, prouc rulgo tieriasolet; led
externis illis quinque jam explicatis adjun-
sirduos incernos, scilicet, sensum Famis
LITIS, CALCTOTUMQUE APPCTIEUUI NaTUTa
lium, ee sentum, quo percipimus com
motiones affectuum; quod non sine ra-
lane compararum cum affectibus est, quo-
rum commotiones percipimus longe ali-
ter quam caereras sensuum nostrorum im-
prestiones. Acque hic carendum cst, ne
perceptiones istiusmodi obscuras contun-
damus, cum appetiribus, qui illas ple-
rungue comitari (OlenE. AUTOT nOcter nOS
de copraemonet in Mediration. vF. ubiin-
cione Facit praegnante. Pnimrero nullum quic: Cur vero ex isto nescio quo doloris sen
est dubium, quin dentur tor species sen-
Cuum direr(a, quor lunt dirersimodi per-
cipiendi contuse actionem objectorum in
nerros, quoniam in hoc contulo perci-
su, quaedam animi tristitia; es ex sensu ti-
tillationis latitia quaedam consequatur; cur-
ve illa nescio quae vellicatio ventriculi, quam
famem voco; me de cibo sumendo admo-
piendimodo natura sensus consistit. Jam neat, sutcuris vero ariditas de potu, des
vero dubitari nequir, quin modo lonoc
alio percipiamus Faucium sccitatem qua
ita de cateris; non aliam sane habebam ra-
tionem, nisi quia ita doctus sum a natura:
litim producit quam liccitarem nostrarum neque enim ulla plane est affinitas (saltem
manuum, alceriulre cujusdam parris no-
Ari corporis: Et longe aliter sentimus
rellicationem Cx. or. aceti aut aguae FOr-
eis, quando manus noctras arrodic quam
rellicationem illius liguoris acidi quem
arcerix in fundum renericuli noctri effun-
quam eso intellicam) inter istam vellica-
tionem. ex cibi sumendi voluntatem; sive
inter sensum rei dolorem inferentis; ee co-
sitationem tristitia ab isto sensu exorta.
Flinc mihi videtur Famem non esle defi-
niendam Appetitum sicri, nec Sirim Ap-
dune. Fc proinde oporret iltiumodiver- petitum humidi, ue Fecerune quidam Me-
ceptiones contulas constiruere speciem (dici acque Philolophi qui contundunt ictos
SeruS

## Folio 89 — 1759053384:0171
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000171.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
Ie
 aba
dte quam
ecundum
aM In eO
Um nON.
ala, hine
AM revera
dequibul.
Halid secus
us longe ali-
oltrorumim-
neum ett, ne
qui illas ple-
cor noster noS
quo doloris sen
e ex sensu ti-
nec Sirim A
contundumille
t b
IR ROTATOS DE TTOMTHE.
Sensus obscuros cum Apperieu illos inse-) nic, de impellic, ut appetamus porum. Sed
in bestiis ambo icti mocus aliter sune desi-
quandam perceptionem Comeam OtuS niendi, scilicet, ut dicamus, Famem esse
Aomachi, excitacam à veltreaeone liquoris mocum nerrorum Romachi disponentem
ejus corpus ad edendum, de Sitim ellemo-
rac invenic; unde sentimus, hosterri, uc cum quendam nerrorum sula, disponen-
cibum appecamus. Sitim vero ese senlum cem illud ad bibendum.
P A R S QV A R F A.
De Sensibus internis in hac Machina.
Vando liguores, quossupra dirimus in hujus machi- LFI.
DeFame.
nae Homacho instar aquae Forris esse, e continuo in il- Erundeo
lum illabi ex integra maca CaNGUIIMIS DET AFECTIATUM CXErO tiatur ax
Peticus
mitates, latis alimentinon inreniunt, ut in co solrendo oc-comeden-
di certos
cupent omnem rim luam, conrertunt cam in iplum Homa- quosdan
chum, ac parra Alamenta nerrorum ejus Colitorehemen- cibos.
tiusaoicando, eficiunt ut hinc moreantur partes cercbria
quibus hinerri procedunt. Reque hac ratione animauni-
ta huic machinae, generalem ideam Famis concipiet. LF
S liquores ilti sic dispositi sint, ut magis in unum quam in
alium cibum agant, quemadmodum communis aqua for-
eis Facilius metalla quam ceram Colrit, etiam peculiari quo-
dam modonerros somachi afficient, et anima hinc appe-
titum sentict, unos porius quam alios cibos comedendi.
Fiic not ari potest mira hujus machinae conformatio, quod fames
oriatur ex jejunio. Sancuis enim circulatione acrior fit. es ita
liquor ex eoin stomachum veniens; nervos magis vellicat: idque
modo peculiari, si peculiaris sit constitutio sancuinis: unde pica
mulierum.) Ilivero liquores praecipue in Fundorentriculi
Colouneur, aeque ibilentum l’amis excitant.
acidi quando in eo m aliud quod distol.
quence; led puco. Famem in homincesse
contulum sicciratis Faucium qui nos dispo-
aum om ruccom ammn mnnhFtouemea fertopinio, pertacile est con-
machinae ceneralem cla Calo concipiet.
cipere, cur appericus Famis in genere se-
quatur perceprionem contulam rellica-
mis portus quam alios cibos comedendi.) rionis Aomachi, aequenihil mihi amplius
negorii
Anima hinc appetitum sentiet:

## Folio 90 — 1759053384:0172
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000172.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
aL E BT A XE DES -C AR PES
necorii Facessitur ad colcspletauim, quo- ric nisi parra quancitare, arque insuxeriu
alimenta pocius quam alia, acque afficien-
do nerros somachi dirersmode produ-
cere deinceps rarios in anima senus. Sed
quaedam posset disficulcas Forsican inrenirs
in his duobus: Primum est, quod Arerum
estec, actionem liguoris acidi esse caulam
Famis, Faetus in matris utero deberet ha-
buisse rehementissimam, quum grari
Formaraxoris, ica ut exeruerie actionem
suam omnem in cunicas, ad eas dilatan-
dum, extendendum, pertorandumque, et
nequaquam, aut parum in nerros Roma-
chi. Existimandum quoque est, quod cune
temporis Romachus poterar esle oblellus
piruica quadam ex cerebro delabente, quoe
iplum praesticit immunem ab actione istius
liquoris. Acque ex omnibus his colligere
poceris, quod graridiraris cemporeliquor
ditaris cempore nihil alimenti acceperie, ille famis sensum in Fcetu excitare non po-
ipsius rentriculus. Secundum est, quod
nulla videatur esse similicudo, exempli ora-
cia, incer appetirum comedendi perdicem
ee inter nelcio qualem motum nerrorum
Romachi, immo rero minor adhuc inter
hunc mocum atque appecicum velcendice-
ra sigillari Iispanica aut calcc. Fr quam-
ris lupponeremus, istum liquorem aci-
dum sufficere illis rebus disolvendis, non
tamen ideo Foret Facilius incelligere cur
ille raleat excitare Appetitum carum re-
rum in anima e Ideam in glandula. Vr
explicemus ambas tas difficulcares, primo
nocandum, quod non tantum cor de rala
VEHALUM ATTCTIAEIIqUe LUNE Prima PaE
TIUM GUX GCHCTRNEUE, Prout experientia
demonstrat; sed etiam quod omnes ipla-
rum rami non simul eodem progignantur
rempore; atque probabile sc, Partes ren-
eris inferioris arteriasque eo cendentes.
neuriquam primas Formari, prout etiam
iplaecunc remporis non sune maximene-
cellarix. Secundo nocandum, quod EOcO
gravidicatis tempore Fcerus fuit exrreme
humidus ulque adeo ut liquor iste acidus
eueric, etiam s supponeremus, quod ejus
renericulus cunc temporis nullum prortus
alimentum accepisser, in qua camen opi-
nionenon tuit Flippocrates. Ad explicar-
dam aurem difficulcarem alceram, consi-
derandum cAt primo, quod MOtuS nerrO-
rum Romachi dilponac animam ad delde-
rium comedendi, ee quod per apertionem
Pororum Plexus, unde luam trahunt ori-
oinem, spiricus descendane in musculos
inserrientes ad os aperiendum de come-
dendum; adeo ut quando machina a no-
bis descripta tuerit (ic dispolita, Ares quX-
Diam alicui sensuum iplius sC OfFerE, GuX
ductui, cangendo ipsius labra, arridet, aut
duntaxae ipsius nares ferie odore. Cimili
alimentorum istiusmodi machinae ucilium,
reletiam Eillam cancum rideat, auE PONUML
audiar, qui teri solet quando ipsi adtertur
cibus, non potest, AI ab CA AEFCMOTA, verlUS
eam non prooredi, aut producere rectus
actionesque, qua ipsius desiderium osten-
dune, si quando inde arceatur; atque ape-
rire os ac morere maxillam acque linguam
ad mordendum, mandendum aeque deg lu-
cunc remporis fere non constaret nili ex ciendum ictud alimentum, s in proximo
parcibus aqueis, quae cam dulces erane, uc adest. Tancummodo es animadrerren-
nullo prorlus modo poruerint rellicare
aur pungere nerros somachi. Fertio no-
eandum, quod caritas intestinorum ven-
criculique Fuir ab inicio perparra, e c
dum, quod tioc alimentum quando non
Ferir nili oculos aut aures ictius machina,
non possie nis raro in illa excicareictius-
modi morus, nIsI MEMOTIA COCONCUEFAE.
concrariocunicx illorum fuerum perquam Considera praererea, quod liquoriittiaci-
spilx, cum poris adeo exiguis, urilteli- do cum nostra Calira affinicas tanta inter-
quor acidus in illos penetrare nequire. cedat, ut quod una ex illis dissolrere neo
quie,
modo isteliquor acidus secundum disposi
tionem quam habebit, possit dissolrere una

## Folio 91 — 1759053384:0173
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000173.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 115 lines, status machine
de inliperia
in ationem
devilum.
andumgue, ee
verros Bonr.
est, quodure
c elle obtellr
clabenre, quae
dactioneiltius
his colligere
emporeliquor
CCITaTENOPO-
aus, quod ejue
nullumprorlus
qua camen epi.
5. Ad expllent
Nreram, const
lIOtUS BerO.
nam ad deside.
et apertionem
in mulculos
um de come-
machina ano-
lita, AIres qua
Se oHtere, qua
odore, umili
achinae ucilium,
TreMOTA, verluS
eliderium olten-
A in proximo
illis dillolrete n
tuli cibos incipere polle in ore dilto, ae
ces parcibus Calira polle cirillare nerros
lirloux palarique, atque eos hic tet
i inde anima gultum lenc , ela
quando descenderine in rencriculum, dis-
lelurionem lui ibi ab Colvene acque nostro
corpori in alimentum cedent. Comideran-
euum quoque e, quod h contigerit, ut
b primos aetatis nostrae annos, aut crian
Peltea, mulcum appecirerimus alque pro
peerea comederimus quicquam grati la-
pelis, Idea quam motus nerrorum A0.
Machicune delincarie in olandula, juncta
ele cum Idea, qua CMMaete Herorun
esux palatique caeterorumque sentuum
Guorum ope percepimus id, quod sustu,
slacum ridetur, in flandula quoquetor-
Maric. Acque illa nonnuneaa Lanc it
CoInexa, uE quamprimu Iete MOrS
recierie in nerrisstomache, lsMnul etiam
excilce memorium ora lapers lei prae-
cedeis, quae gultui noltro arit; id quod
anintam impellic in dehaetrum, de quidem
non cancum comedentis Sentetac, Ve
cujus Idca eAt Homachi molute sulela.
Felimilirer quoque aCcidI, ac EudaOri-
deus, oltacimus, sultants, aut lan-
cum audimus sermonem habett d ait
mento quod ouctum noltrum roprale
in nobis excirandum ejus appecam.
quamris nulla detur ConreMeMCIa MMCet
IRACTATOS DE FTOMTHE.
Unde consequenter coonosei porest, non cantium attinet, res est explicaru difici-
lior. Ouippe erenir aliquando, illas ap-
menci, ut credibile non sic, ce Caporem
iplis, cum primum ea commederent, perce
Peum, quo stimulaneur postea ad illa appe-
tenda, quando humor acidusnerros Aoma-
chimoret ad cundem modum. Mihi duo-
bus ridetur id contingere posse modis, et
Puco ambos dirersorempore e in dirertis
hominibus locum habere. Prior est, quum
rapores melancholici aut alia quaedam di-
spoliio spiricuum rel cerebri fere perpe-
tuo illos eoredi cooic per eoldem meatus
plexus glandula que, at que hac rarione pin-
sere constanrer eandem semper Ideam,
adsrinoendo sic animam, ut ei assiduo aE
centa sic, quemadmodum explicarimus in
Tractatu de Mence Hlumana, cap. de Ima-
ginacione. Ec sub haec si contigerie nos
clurire, mirandum non erie, si anima qua
Fere nihil aliud percipic quam iltam Idcam
illam accipiat pro idea alimenti, cuI CerTC
accidat aliquando, uc illam quidem acci-
Piac pro scipla; praelertim quoniam iste
motus stomachi, qui cunc temporis est (a-
rum etiam oustandi particulatetam eis riolentus, riolentam etiam exciret esu
ritionem; quia vero se nulla alia idea oF-
Fext in imaginatione, eandem illam acci-
pic pro ipsius alimenei Idea, jungirque
istam Ideam cum idea motus Romachi.
quo fc, ut una non amplius exciretur sine
affecit, hoc aptum sic ad renorantaum in alcera, de quidem inrita ipla nostra ratio-
nobis mocum Aomachipriorem de rurlus ne ac roluntate. Ouemadmodum enirm
diximus in Fractatu citato, penes nosnon
est porectas impediendi, quominus sen-
tiamus id quod nostrossensus afficit, quan-
do nos ab objectorum praesencia summo-
rere nequimus; neque quominus Centia
mus, nos ad id ferri, ad quod impressio
ab ipsis facta in glandula, disponit nostrum
quod facile concoquimus cibos quori corpus: Verumtam en, quamdiunobisracio-
comedendorum apperiru ducimur. Dixi nisulus conceditur, penes nos est porectas
persaepe, non aurem sempet, GuoaHOH- abstinendi ab elu ejusmodirerum, quem-
nunquam concrarium suessue ridemus. admodum sccissenori quandum spectatis
quic, id etiam intra porestatem alcerius siE. ) Onancum ad apperitiones mulierum eoro-
non nili eorum nonnullas partes innatan- pecere nonnulla adeo remota, à nacura ali-
ictum morum de illam rem cujus come
dendinos incetti app,  bplo
rum Idex lunc conjunctae cunttit oun
quem paulo inferius explicaturi sumus.
Duineciam experientia persape viletuu:
LX

## Folio 92 — 1759053384:0174
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000174.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
REN ATEDES-C ARXFS
simxe virturis puellam laborantem rehe-) di easque colligendi dederune, sexcenta su-
menei aridicare rescendi lapillis. Poste-
rior modus in eo contictic, quod quem
admodum comperimus, quod in quibus-
dam morbis gracistima quaque nobis ri
deantur esse ingrari Caporis, quia Caliva,
cujus est illa dissolrere, ipsis intermisceat
parriculas bilis, picuirx aue melancholix
vel denique ea ita introdueat in poros lin-
oux, uchac inderellicetur acque incom
modetur, qua porius citillanda erat: Simi
lietiam modo accidit, ut nonnunquam li-
quor acidus acque Calira inde conAata (IE par
dissolvendis alimentorum istorum extra-
per hac materia adFerunE. Verumeamen
exo unicuique non contulerem, uc suis
per omnia indulgeat cupidicatibus: Saepe
enim periculo MINIME VACAE. Neque et-
iam non poltum, quin prodictorum con-
Arimatione de puella modo laudaca hie
commemorem, quod mihi iplamet, post-
eaquam jam plene ac plane crat lanata, re-
culic, nimirum, quod aeorotationis sux
tempore luarius Capuislene de jucundioris
mulco Caporis tuisene lapides aliquandiu lI-
nx exposici quam alii. Duod argumento est,
Caliram cunc temporis habuisle porestatem
ordinariorum parribus, aequeur iplorum concuriendi nonnullas horum laxidum
parriculx, quae alio cempore in linsux
porosinsredi nequirictent, quin iplam in-
erando lxsissene, jam tunc non niaciril-
lene ejuldem nerros, quippe qui lunE auE
alirer dispositi, aux quodam liquore im-
buci, qui prorlus immucat iplorum cem-
Peramentum. Decxerero nequaquam mi-
parces, posteaquam eos radii lunares emol-
liverant.
b Hic notari potest) Hunc locum su-
spicor ad Fextum non pertinere, led pon
eius alicujus, in cujus manus forre scri-
Deum hoc incidie, elle annocationem,
quam ille ad marginem (criplerac, libra-
rum rideri debet, ictum liquorem acidum rius aurem, qui descripsic, parum peritus
Pollere ri dissolvendi qualdam in quibus-
dam hominibusres, quas aliorum Roma-
ehus Ferre neuriquam posset, ee simulac-
que se linoux nerris admiscuit, illos ita
alcerare, ut quod ancea iplos rumpere a-
aur nimis fidus, illam inseruie Pexrui, cui
camen sine illa sua constat incesriras. Cum
eriam nulla subhe ratio, cur Aucor aliau-
Cus tuisset lingua: Observatio est judicii ple-
na atque veritate subnixa, imo ee ipsa no-
Prum erac, jam eoldem non nili ciriller. ta est ipsiusmet Domini Des- Cartes, quapro-
Mediciqui operam Obserrationes Facien- pter eam omittere inconsultum videbatur.
Sedplurimae quoque corum partes continuo rertus ou
quomodo lam adcendune, ex ubi non latis magna quantitate id ta-
ciune, ut humectare cam possint, et poros illius sub Forma
aquae replere, cotantum lub Forma aëris aut fumi adscen-
dunt, atquetum aliter ac Colent nerros afticiendo, motum
in cerebro excitant, qui animae occasionem dabit, idcam
sitis concipiendi.
militer cum laneuis qui cor increditur purior est, e
ee Tristiria (uoMHor, _ Facilius accenditur ibi, quam communiter lo-
incemis det herrulum, qui ibicirea ejus orificia est, eo modo dif-
Poni
L. TTI.
De Siti. EF
ea exeue
CUF.
TV
De Lxtiria
aliisque
EEnSIOUS.

## Folio 93 — 1759053384:0175
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000175.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 71 lines, status machine
xeenta lI
cuumumen
uibus. Suege
ictoluneMt
planet, pol.
drationis sure
une locum lu.
PaTUIM PeTIUS
iie Terrui, cui
reoriras. Cum
sio est judicii plen
imo (g ipsa no
Cartes, quapro-
um videbatur.
verlusgu
urior est, d
nmuniterso
 modo dil
DOn
em, u sio
C. Deque v.
laudura tie
Flanata, re.
ejucundioris
aliquandiu lu.
reumento est.
illeporectarem
orum lopidum
Clunares emol.
ivere, sed po.
us force sert.
MNOTatIONeM,
plerat, libra-
TR ACTATOS DE HIOMENE.
Donit, qui requiritur ad sensum Latitiae excitandum, et
eo modo qui ad sensum Tristiriae requiritur, quando hic
Cansuis contrarias prorsus qualitates habet. Atque hinc la
tis intellisi potest, quidpraeterea in hac machina (II, quod
respondeat omnibus aliis internis sensibus qui in nobissunt.
Adeoque tempus estut explicare incipiam quo pacto ani-
males spiritus in rentriculis e poris cerebri ejus perlequan-
tur cursum Cuum, quaeque inde functiones pendeant.
Si unquam curae tibi fuerit pncumatica templorum nO- L.V.
Elegans
srorum organa propius contemplandi, noricti, qua ratio- compara-
netolles aëra ibi pellant in receptacula quaedam, quae hinccio, expli
cans, unde
rentifera dicta mihi ridentur: ec quo pacto hic aer inde procedane
Omnes
proctuat in tubos modo hos, modo illos, prout organicta nujus ma-
dirersimode Epistomiorum manubris admorexit digitos
(uos. Hlic rero concipere licet cord arterias, quae in ma-nes.
china nostra animales (piritus propellunt in rentriculos
cerebri, esse instar Follium inhis organis, quibusaer in ven-
titera eorum receptacula provellitur: Objecta vero exter-
na, quae pro dirersitate nerrorum quos movent, in caula
Tunt ut spiritus contenti in ictis rentriculis inde in aliquos
eorum poros se demittant, comparare poltumus cum or-
sanicta digitis, qui prout quaedam Epiltomiorum pullant
manubria, Faciunt ut aër ex ventiferis receptaculis inore.
diatur cubos quoldam. Ft quemadmodum harmonia Or-
ganorum non ab ea tuborum dispositione quae extrinsecus
in conspectum renit, neque a figura receptaculorum ven-
titerorum aliarum partium, scd Tolummodo a tribus causis
Pendet, aëre nempe quem Folles emittunt, tubis qui (0-
num cdunt, ex distributione hujus aeris in tubos: itano-
cari relim, Functiones de quibus hic loquimur,  nullomo-
dopendere ab externa figura omnium illarum partium risi-
bilium, quas Anatomici in cerebri substantia distinguunts
neque a lioura ejusrentriculorum: Scd solummodo à (pi
ritil

## Folio 94 — 1759053384:0176
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000176.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
D4
RL F NT A TT DE S -C AR YF S
ritibus e corde renientibus, a poris cerebri per quos trans-
cunt spiritus, ex a modo quo distribuuntur per hospOros.
Vchic ordine tantum explicandum st, quidquid inhistri
busmaxime notatu dignum occurrit.
Nullo modo pendere ab externa figura, cadere porest, dependere. Veluri A quis
omnium partium visibilium, quas Ana- horolosii Faber diceret, non eAC eXTeF
tomici in cerebro distinguunt; neque à fiu- nam Formam horologii, unde provenie
ra ejus ventriculorum J Autor noster non rishoras indicandi, urpore quae rel mille
aic limplicirer, Functiones ictas non pen-
dere a tigura partium ec rentriculorum ce-
possit mucari modis acque nihilominus
cundem producere effectum. Nihil autem
rebri; alioquin enim sibimetipsi contradi- est rerius eo quod dicit hic Dn. Des - C at -
CCret. Ouia corpus nostrum consideratum tes, cum rideamus, non posse explicari
eanguam rationali carens anima ipE unica neque reddirarionem alicujus functionum
nihil est aliud quam quoddam Aucoma- cerebri per Tolam partium sensibilium con-
tum, cujus omnes motus dependent à Formationem, id quod eridenter oltendit,
contormatione partium ejus: sed asterit, illam non sufticere, led opus esse quaerere
illas non ab externa Egura, qua in sensus caulam aliam sub sensus non cadentem.
Primo animales spiritus quod attinet, hi postunt ese
curxineli-Copioliores vel pauciores, ec partes habere crassiores vel
Tenviores, nec non magisminulre agitatas, ut ee magis vel
minus aequales inter sc una rice quam alia, ee per las qua-
cuor differentias ea omnis ingeniorum de morum dirersi-
tas, quae in nobisest, sire omnes inclinationes naturales,
quatenus altem a constitutione cerebri, autpeculiari ani-
ni affectu non pendent, in hac machina repraelentantur.
Cum enim hi sxiritus magis copiolilunt quam (olentese,
apti sunt ad excitandos in ea motus prorsus similesiis qui in
nobis bonitarem, liberalitatem ec amorem testantur. IF (I-
miles iis; qui teltantur considentiam ec audaciam, Qu’an-
do corum partes Fortiores unt e craMIOres; constantiam
rero ubi insuper quoad figuram, magnitudinem ec rim
Tuam Cunt magis aequales inter (c; prompritudinem; dilisen-
tiam ex cuxiditatem quando masis asitatx funt; ex animi tran-
quillitatem, Emasis aequalis fuerit asitatio illa. Vtiexadrer.
Ohi iidem spiriTus PONUIMECXCITarE IN CAMOTS per OIMIA
sII
LVI
Varias na-
nationes 2
dliversitate
spiricuum
pendere.

## Folio 95 — 1759053384:0177
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000177.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
 ca II.
Veturi si qu
unde provenie
quae vel mille
C nihilominus
a. Vibilaurem
polle explicari
us tunctionum
sentibilium con-
peadentem.
SNUNE est
LIOTESV
Rmagisre
um diversi.
naturales,
a, GudH.
constantiam
Qanimi trM.
Ot exadres.
US DerOMMIa
PRROTATOS DE TIOMENE.
similes iis, qui cestantur in nobis malienitatem, timidita
tem, inconstantiam, tarditatem ex inquietudinem, ubi non ad
une hrae caedem qualitates. FF notandum cA, quod omnis
alia quae in ingenio e moribus esse pocest dirersitas,
composita sic ex his sire Pendeat ab iIS. Ita hilare ince-
nium ex prompritudine ex tranquillitate componitur; ac
bonitas dc considentia perficiunt illud. Triste ex tardicate
e inguictudine, idque per malignitatem ex timiditatem
algeri Potest. Tracundum ex promptitudine ec inquietu-
dinc, ex malionitas ac contidentia corroborant illud. De-
nique, uc jam dixi, liberalitas, bonitas ac amor dependent
ab abundantia spirituum ex Formant in nobis ingenium il-
lud, quo erga omnes faciles nos praebemus, ec ad bene.
Faciendum proclires Cumus. Curiolitas aliaque desideria
pendent ab agitatione partium in ipsis, _ Sic de caeteris.
Sedquia hi ipsimores, aut laltem passiones ad quas dispo-
nuntnos, etiam multum pendent ab imprestionibus factis
in substantia cerebri, postea melius intelligi poterunt, de
latis erit hoc loco caulas exponere diverlutatum in spiri
tibuS.
uatenus saltem à constitutione ce-(sanguinis temperamentum, ex quohispi
rebri aut peculiari animi affectu non pen-
dent) VE haec recte incelliganeur, nOLan-
dum est; Primo, quod per inclinationes
naturales Autor non incelligat cantum dis
ricus producti sune, concribuere possune.
Nullum enim est dubium, quin prout (an-
onis est rarie cemperatus, ita etiam rarie
oreat ramos nerri sextae conjugarionis
policiones ac propensiones naturales ad in riscera procensos. ee quin secundum
objecti alicujus arorem aut odium, qua-
hanc rariecatem anima sentiat se ferrimo-
rum nacurum explicare conaci fuimus in do ad affectuum unum, modo ad alterum.
Fractaru de Mente Hlumana; Sed omnes Prout aurem spiritus, qui ex hoclanouine
etiam inclinationes nacurales, quarum Ai-
generaneur lune rel copioliores vel pau-
mulo porius propendemus in affectuum ciores, de prout detrruntur vel aequalirer
unum quam in alterum. Nocandum (c.
cundo, quod earumeres agnolcar caulas,
rel inaequaliter in Plexum Choroiden, ita
etiam divertimode nostram implent olan-
quarum dux pertinent ad corpus ee cerria dulam, ee moliuntur nonnunquam cores-
ad animam. Primam aecribuit spirituum 2- sum porius ab una parre quam ab altera,
nimalium consticutioni ae temperamen-
et penetrane modo magis, modo minus
to, sub quibus complectitur, quicquid cor, in cerebri subltantiam, unde in diverlos
jecur, iplen, renes arque cesticuli ec. 2d descendunt musculos, prourrunc terripso-
ruru

## Folio 96 — 1759053384:0178
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000178.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 82 lines, status machine
RLE N A FT DES -C ARLLS
sum dilpolicio. Calita lecunda est consti-
curio cerebri gua a tribus pendet. I. A luc
temperamento, hoc est, a mOTu inEerNO
particularum insentibilium, ex quibus com-
posicum est. TI. A pOrorum ejuS CONFOrMA-
cione, secundum quam continscreporelt,
xenE, quippe qui à nemine recte incellioi
prius porerit quam cognirum tuerit quic-
quid restat dicendum de conformatione
cerebri; de natura Mencis e de Legibus
lecundum quas ea icti machinae est unita.
Duare quum partem eorum jam absolve.
ut lua nacura promprius Faciliulque corum rim ee verear, has Annocationes tore justo
nonnulli aperiantur quam alii, id quod
Spiricuum cursum ad illos actrahere debet,
qui iplis penetrationem protundiorem at-
que traulitum Faciliorem praebene, quam
alii. PII. A rectigiis primarum impres-
prolixiores, Pac habebo, si paucis cibi consi-
derandum reliquero; Primo, quod peraf-
Fectus de quibus loco citato loguitur AUEOF
noster, non incellioar commoriones mentis
mere spiricuales, quae nascuntur ex cooni-
sionum intantis. Licet enim haec restigia rione boni ac mali clara acque distincta;
porius incer res acquisitas quam naturales sed eas quae in ea producuntur ab impres-
reponi queant, pro calibus camen haberi sione facta in slandula a dirertis moribus
pollune, cum non perceperimus, quando s exiruorum Alamentorum in nerris, aut à
producta fuerine, aut rideantur nobis cAe
Coara. Per affectus animae particulares,
quos AutOF noster pro caula cerria profert,
diverss spiriruum agicarionibus. Consi-
derandum secundo, quod perceptio cui-
ris mocui glandula juncta (quxe semper est,
nelcio, numnam incellexerie quandam. prour diximus, omnium apcissima, quam
perfectionem incellectus aut roluntatis 2-
nimx unius prae alcera, cujus benetcio le
Sentiat procliriorem ad res has quam ad
illas. Ilaec namque opinio nihil continer
impossibilis, cum suam unaquaeque (pe-
cies habeat lacicudinem, in qua videmus
reperiri indiriduorum alia aliis perfectio
ra. Licet autem hoc possit esle in Menti-
bus Flumanis, cum camen non Facile erin-
ci queat, illud reperiri in aliquo homine
ex occatione istiusmodi mocus habere po-
cest) dilponir semper Mentem ad cupien-
dum rem eandem, ad quam morus ilti rei
junctus disponit etiam corpus nostrum.
Considerandum certio, quod posteaquam
ilta inclinatio acque perceptio Mentis fue-
rinc ica junctae alicui morui olandulae, ille
rel quam cunque ob causam non porcstam-
plius reproduci denuo quin eadem perce-
prioatque inclinatiO FCVEPEatuT. Rererti
Cigillatim, cg0 pocius crediderim, iplum autem haec quoque non amplius porest in
per affectiones anima particulares incelle-
xisse coonitiones iplius claras atque distin-
ctas, quibus iplius roluntas fertur porius
Mence, quin idem morus olandula rever-
EatUT, X Spiritus rursus incipiant Auere ad
cundem modum, quamris objectum istius
ad rem unam quam ad alteram, atque in inclinacionis in rolunrare sic nacurae plane
Suis stabilitur decretis. Verum quidem est, alcerius quam primum cui suam debet ori-
hos affectus porius esle acquilitos quam
naturales; led hoc nullius est momenti.
quoniam rales lune, uc possine immutare at-
que emendare inclinationes nacurales, qua
non nih a corpore dependent; id quod Au-
coris nostri instituro suffcit.
Cum enum hi spiritus magis copiosi
oinem. Mille hanCVerItaTeM CONATMANE
experimenca, tam passim obria, d nOta,
ut his diueius immorari necesse non sIE.
Hlac tamen unio non est indissolubilis,
(ed dirumpitur rerera quandoque industria
aut longo ulu contrario. Considera quo-
que, primum amoris objectum quod in
sunt quam solent) Si quis hunc Arciculum marris ucero habere poruimus, alimentum
perbene explicare reller, illi non pasina Fuissenorum, quod cordi accestic, quando
aliquor, sed inceora rolumina opus Fo. Fuic prxecedente aptius ad conserrandum
calo-

## Folio 97 — 1759053384:0179
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000179.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 101 lines, status machine
de imendi
mlomnione
e de
inae clt luI.
ajam ablotre.
vestore jullo
aeis cibi coni.
quodperat.
Oguieur AUTOE
tiones mentis
mus excogni-
eque distincta;
cur db imprel-
iversis moribus.
in verris, auE d
nibus. Consl
perceptio eut
quae semperett;
cistima, quam
Is habere po-
em adcupien-
i clandulae, ille
Ee nacurae plane
luam debet ori.
obria, de nola,
necesle non lI.
objectum quodi
vimus, alimentut
diaccesie, quaie
ad conserra
d
luia quie-
ilae
lR ACTATOS DE TIOMTHE.
calorem acque lustentandum inbona cor- ma se eodem remporis momento sentiae
pus nottrum constitutione. Tunc enim
anima sua sponre le conjunxie huic ali-
meneo, atque ci spiricus, quosin sua ha-
buic porectate, omnes obriam milic ad ma-
curandum ipsius adreneum; de quando in
corinoressum est, concussic ibi minuscula
nerri ejus hlamenta cali quodam modo.
qui monuie animam de iplius adreneu.
eamque contirmarit in cogiratione, quam
de amando iptum jam habebat. Ouare
quando hoc criam tempore in cor ali-
mencum ingreditur, quo possit ejus con-
serrari aue restaurari calor, sustentari
bona corporis consticurio, acque concu.
ei ipsius nerri ad eundem modum, ani-
ma se sentic Ferri ad amorem per cogita-
tionem contulam, quae est juneta idex quam
perrorum motustunc temporis excitat in
olandula, de facitur mirrat olandula spiri-
proclirem ad bonitatem atque liberalica-
tem, quae sune habitus amorem comitan-
tes. Nam perdisticile est esle ararum ejus
cujus copiam suppetere creditur. Podem
plane modo quando anima percipiet, Cuum
corpus esse bene dispolitum ad invaden-
dum aut resistendum, se senriet Ferri ad au-
daciam acque contidentiam, quia, uri di-
ximus, cogitationes junctae morui olan-
dula impellune iplam ad consentiendum
mocibus, ad quos cunc ipsius corpus est
disposicum. Acque illa non porest non esse
constans, cum iplius ledes, quae est olan-
dula, inconstans non est. Prius crenict,
Ei quando partes spiricus erune Fortiores
crastioresque Colito, de corillos abundan-
ter subministrabit; posterius rero, quando
illa erune aequales figura, crassicudine, ri
AC OtU: Acque ica etiam de reliquis affe-
cus ad ista loca, a quibus alimentum iph Ctibus habicibulque, quos facile incellire-
accedere potest. Onde contingic, ut ali- recs, Aconterantur cumiis, quae jam di
mento abundancius in cor inpresso, ani- (ximus.
Ouando succusciborum qui c rentriculo in renas transIE LVTI
miscetur cum languine, semper illi aliquas ex luis qualita. Succum a
limento-
tibus communicat, ac inter alia cum crassiorem plerum que rum san-
suinem
scddit, cum primum permiscetur illi. AdCO UE tUNC FeM- ordinarie
crastioren
Poris particulae Cansuinis quas cor ad cerebrum mittit, ad reddere
pirituum animalium compolitionem: Tolcant esle minus a-
sitatae, minus fortes, ex minus copiolae, ideoque corpushiu-
jus machinae tam lere ex alacre non lacere, quam quidem
eAt, Postquam coctio aliquanto tempore jam absoluta Fuc.
rit, idemque ille lanouis lapius transcundo per cor Factus
subcilter C.
Soleant esse minus axitatae, minus for(pIuS ETANLIIE VE COnCOgUatuE, est multo
tes eg minus copiosa) Hloc in initio rerum
eu, allesprimae hujus inalerta lelteula
eiones in corde hiune; unde eriam tune
temporis nos sentimus ad Tomnum prO-
elires: rerum quandoiste succus illac (x-
magis idoneus ad producendos spiritus
Fortes ac abundanres, quam qui ibi se-
mel cancum fuit accensus. Ouare expe-
rimur, nostunc cemporis esse lonseisi
liores acque alacriores.

## Folio 98 — 1759053384:0180
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000180.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 80 lines, status machine
RLEN A PE DES-C AR FF 8
Aer cum in respiratione etiam misceatur aliquo modo
cu lanouine, priusquam linistrum cordis ventriculum
reditur, in caula est ut ibi rehementius cHervelcat; ac
Piritus producit magis riridos ex agitatos licca quam hu-
midatempeltate: quemadmodum experimur cotempore
omnem Rammam magis Aagrantem cAC.
Cum hrepar bene dispositum est, ex bene conticit san-
guinem, qui inoredi debet in cor, spiritus orti ex hoc lan-
suine, hinc tanto magis copiosi e magis aequaliter agitati
lunt, ec b schepar premi contingat a nerris suis, subtiliores
ee aequa Lanouinis particula quascontinet, catim vertus coradicen.
dentes, etiam magis copiolos ex magis riridos quam alias
tieri Colet, sed non ita aequaliter agitatos spiritus produ-
Cent.
Cum hepar bene dispositum est, ees bene) liorum, quae generandis spiricibus sune ma-
conficit sansuinem ) AutOF loquitur hic
congruenter antigua opinioni, quum
probabile sic, ipsum nondum illam,
quam postea adeptus est, tunc cemporis
habuisle coonicionem novarum oblerra-
tionum in lucem emictarum a D. Pequet
ee quibusdam aliis. Verum hoc tempOrC
quum non amplius sic locus dubicandi, quin
praecipue in corde Chylus mucetur in Can-
guinem, ee quum negari nequeat, jecur
esse impar illi generando, quoniam in
pulli generatione longeante apparet lan
duis cum corde quam relminimum hepa-
tis restigium appareat; hic locus est sm-
xime idonex, transpirane per arcerias ad
cum modum, quem descripsimus.
 Si hepar premi continsat a suis nervis)
Non à ColoDomino Des-Carres CacuiEE,
quod a cerebro nerri procedant ad cOr,
pulmonem, reliculam Fellis, lienem, ren-
triculum, epar atque renes dc. Led de hoc
Anacomici etiam cum iplo consentiune,
ceste Barcolino in Anatomia ReFOrMALA
ubi agic de nerris Sexrae Conjugationis,
Pa5. 460. Acque est hic cumprimis notan-
dum, quod rami illorum nerrorum, qui
in musculos non ingrediuneur, nON tan-
cum inserriune ad partes illas reddendum
pliciter incelligendus dereliduo languinis sensibiles, reluri aic Bartolinus cum ca-
injecore alterrari, qui lemper ad COrX-
qualicer Auens (quamris cardius quam 2-
lius venxe carx Panouis) mire confert ad
aqualem spirituum generationem procu-
randam, camque reddendam abundancio-
rem, quam Foret, s alius non adesset Can-
suis qui jam aliquoties pertransiiset COF,
ad continuo in illud ingrediendum; quan-
ceris unirertis, rerumetiam ad illas con-
curiendas aficienda (que mOtu quodam
obscuro. Neque enim Aeri porest, uc spi-
ritus, quosnerri illi eo deculerune, Auen-
tes juxia corum fibras, sibi non secerine
rias, receptacula de fortasse valvulas
(appropinquames illis de quibus memini-
mus) in parcibus, in quas se intinuane.
doquidem permulex parcium ixsius subri- quando sunt carnola acque molles; de 
ha
L. V
ReT In sC
spirarione
Spiricus
IagIS V
vidos e
mobiles
reddit.
L IX.
secur De-
 disposi
cum spiri
Cus red
dere co-
PiOStOreS
lius agita
105.

## Folio 99 — 1759053384:0181
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000181.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
nomodo
IM
A
Otempor
iter agitati
subriliores
tus produ
iribus sunEma-
per arcerias ad
ipsimuS.
sat a suis nervis)
Carres saruitu,
Ocedant ad COr,
Ilis, lienem, ven-
es _C. sed de hoc
olo consentiune,
e Conjugntionis,
cumprimisnOEM.
n verrOTm, qu
IUnEUT, AOB CaH-
illas reddendum
ibi non secerit
forcaste ratrula
de quibus memini
quas se intinunu
aeque molles; d
TR AOTATOS DE HIOMEHE.
ut mocum sensibilem, qualis est in musculis.
habeane, negaritamen nequit, quod spiri-
tus, cum juxta sibras Forrius Colico Auunt.
non dilatent poros, Circincerralla per quos
Lulue negueca eeos atcte
de quod non propellane aliquando humo
res libi occurrentes, aliquando vero ipsis
transicum non praecludane, idque nunc
danc, modo salcem copiam exeundi fa-
ciant nonnullis eorum paribus.
Eriam masis copiosos, es magis vi-
vidos quam alias fieri solet. sed non ita
aegualiter asitatos spiritus producent) Ouip-
De quoniam ista partes subcilisimae lan-
suinis tunc ab hepare provenientes non
luntincer se aequales, dum alia carum re-
Ferunt nacuram spiricus vini, alia natu-
ram salium rolatilium, alix denique na-
curam oleorum subrilium peneerancium-
bus pareibus dirertis aepse. Oe , UE que, de quoniam jecur non semper can-
modo apetlan estetut uS quos cam illarum parcium copiam suppeditare
continet humoribus, modo illum clau- porest, quantam solet.
St relicuta Fellis Facta ad purgandum Canouinem ab iis LX.
Bilem cos
partibus qua prae omnibus aptxe lunt ad efferrescendum in masis ri
corde, non faciat officium Cuum, vel, quia constringitur vidos et
inaequa
a nerro Tuo, materia quam continet in renasrecuat, = Spi- lius agica
10s reddc
ritus hinctanto magisriridi, atque ctiam magis inaequali-re.
ter agitatierunt.
Spiritus hinc tanto maris vividi at-producti fuerine, Fortiores erunt ad con-
que etiam maris inaqualiter asitati erunt) cinuandum suum mocum versus candemm
Magis viridi erum quoniam bilis parricu. Parcem; sed inxequalius agicabuneur, quum
la eam, qua in corde sic rarefactio, mire iplorum relocitatem reliqui spiritus con-
augem, alque deinceps, spiritus qui inde sequi nequeanE.
Si lien, quCx adrerso factus est ad sanguinem ab iis
LXI.
Lienen
Darcibus purgandum, quae ad eferrescendum in corde mi-eos redoe
nus aptae unes a  dispositus, vel, quia a nerris suis
re MMuS
copiolos
dul corpore quocusque aliopremitur, materia quam con-ee minus
tine euat s rends, spiritus hinc tanto minus copiolie
rune a Mmuuo gandem  sed etiam inaequalius agitati.
hae parces non latis sunc carnosae de molles.
Mladto lic u Platetet autem
quando una cademque parS HErVOS ex dua-
allatOS.
Selleralicer loquendo, omnis materia quae)cus inde producti riribus plus minulre pol-
lenc ad concinuandam Cuam cundem ver-
sec quidem aut diminusespirituum nume. sus locum agicacionem; semper aute
rum, prour ista maceria est illis produ- cursum iplorum reddie inxqualiorem
cendis idonea; atque etiam auget dimi. quando figura, magnicudo aue partium
ei
2Sed etiam inaequalius asitati) Nam, )nvicreillorum agicationem, prout spiri
latolss eceut Gueor insredieur, au-

## Folio 100 — 1759053384:0182
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000182.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
100
R E ET A PT DFS -C AR PES
ejus mocus aliquanculum differune à figu-) non copia magna admilcetur, vel A id haE
ra, magnicudine de motu ulirato partibus per incerralla auc iceratis vicibus.
Canouinis; peaecipue cum ictius materix
L. LHI. Denique quidquid efficere potest aliquam mutationem
cordisner. La languine, id etiam Epiritus mmutare potest. Sedmaxime
huc majo. Omnium exisuus ille nerrus qui in cor terminatur, vim
rem in habens dilatandi e constringendis tam duos aditus per quo5
diversita Venarum languis e aer epulmone co descendit, quam duos
exitus per quos hic languis extralat de crumpit in arterias,
mille difterentias efficere Potest in spirituum natura. Ouem-
admodum calor lampadum quarundtam claularum quibus
Chrmici utuntur, dirersimode temperari potelt, prout
masis vel minus aperimus riam illam, tum qua oleumm.
aut aliud Rammae pabulum ingredi, tum qua TUMUS CgTC.
di debet.
P A R S O V E N F A,
Destructura cerebri in hacmachina; ex quo pacto ibi
spiritus distribuantur ad motus sensusque
ejus efficiendos.
CLcundo, poroscerebri quod actinet, hi non aliter con-
elpi debent quam interralla quae inter filamenta alicu-
Illo Texti reperiuntur.  Nam totum cerebrum rerera aliud
nihil est quam textura quaedam compolita certo ex peculia-
ri quodtam modo, quam hic explicare conabor. Concipe
ejus superticiem A A qua rentriculos L H. respicit, instar
Plexus aut reticuli latis densi ex compacti, cujus lingulxe
macuta sint totidem tubuli per quosinoredipoctunt anima-
les spiritus, ec qui semper respicientes glandulam FI, unde
produune hi spiritus, convertere le Facile huc et illucpol
Tunt ad direrla hujus olandulae puncta, uti eos aliter in A-
sura 48 quam 49 conversosridemus. FF cogitandum ct,
a (IM.
Exisuum.
viim ad.
Spiricibus
rem tace
re.
L: X TII.
DC Stru-
AuTa CerC.
bri hujus
machina.

## Folio 101 — 1759053384:0183
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000183.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
a, residsiae
ebr.
UItationen
Sperquos
quam duos.
MarteriaS,
ard. Ouem-
um quibus.
ell, proue
actoibi
e
aliter con-
menta alicu.
picie, instae
lam FI, unde
Cet illuc pol.
5 aliter inf.
sitandum es
a siR.
IR AOT ATOS DE TLOMLNL.
TOT
menta Procedere, Quorum una als PleTumque LOnSIOTa
Axc de se-
quens f-
Beta ci.
dem rei
CxPAICaII
da inser
a singulis partibus hujus plexus plurima ralde tenuia Eila
vallutto
lunt; ex postquam haec Alamea co pace  bl invi
cem direrlimode implexa lunt, Longiora delcendere rertus
D. undeper omnes partes diltribuuntur ac nerrorum me-
dullam constituunt. Cositandum praeterea, PraecipUAS Qua-
N 3
litates.

## Folio 102 — 1759053384:0184
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000184.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
32
REI ATTDES=C ARFFS
AEXCFguTa
interius
appellabi.
LUITFIG. M.
5....
F:
litates horum hilamen-
torum in co ese pO(
tas, quod sola vi spiri-
cuum ca tangentium,
haud difficulter quo.
modolibetinfectipol.
sint, et Ferc ac ( C
plumbo vel cera con-
Ctarent, tamdiuretine.
re poltremos GuOsre-
ceperint Aexus, doncc
contrarii impriman.
tur. Cogicandum de.
nique poros de quibus
hic

## Folio 103 — 1759053384:0185
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000185.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
esse polia
ulter quo
ndiuretine
105 quodre
exuS, doneo
impriman
icandum de
OsC
TR RCTATOS DE TIOMENF.
hic Termonobis est, aliudnihil ese quam interralla quae inter
haeC GlaMEHEa FCPCTIUNEuT, ex quae ab ingredientium spiri-
tuum vi dirersimode dilatari sx constringi postunt, prout ma
jor velminor ea ris est, ipsique spiritus magis autminus sunt
copioli; ex breriora ex hus tilamentis le recipere in spatium
CC ubisinoula in aliquam ralorum quae ibi Tunt extremi-
IatCM FCFMINANEUE, _C CX LIS CaPIUMEMuETimenEu TuUM.
Nam totum cerebrum revera aliud (bationem, hx quippe nocx jam excrelcune
nihil est quam textura quaedam composita nimio lonsiores:  GuapFOPEET COnTeNEUS
certo ee peculiari quodam modo quem hic
explicare conabor) NuIIum, PrOuE mea FerE
sencentia, tam pulchrum acquetam core
sium inrentum inter omnia AucorisnO-
Ari scripta comperias quam ipsus descri-
peionem de Ccrebri Fabrica; quippe quarm
lanc tam exacte at que perspicue explicarit.
ut fere non possimus non persuaderi, rem
ita se habere quemadmodum refere, usque
adeo ut quamris per le sic incellectu Patis
difficilis, de visus maximam eorum quae
PTOFCTE PaTFCI NON dCFEGAT; VeTUNLAmEN
dummodo se quis parumper praebuerit at-
cencum, roluericque oculis houras meas
uccumque contemplari, spero eam cuiti
becincellectum iri. Verum enimrerocum
MOMENE in COSIEUM SIE MAXIIUIM AE
que corius hujus Operis difticillimum, ex
re nostra Fore arbieror, eam adhuc ma-
sis dilucidare, nominando nOn Fantum
SuO qualque paTEeS nOmine, quaS AUEOF
noster non nisi solis desionarie liceris, Ced
ipsius etiam descriptionem ad limam re-
rocando eamque reddendo exactiorem: id
quod Faciam, spectando primo rem in se-
ipla, ita uE cextui me non adstringa, d
deinceps descendam ad explicanda illa no-
minatim loca, quae ridebuneur quadanre.
nus obscura. Sub quae procul dubionon
abs re Foret, reritarem esse hypothesin
nostram demonstrare, atque octendere.
quomodo omnino ista parscalis sc produ-
cta, qualis a nobis describieur; led non au-
ero, s duncaxat obiter de illisnonnihildi-
xero, ubi occasio se offeret: atque sihuie
meo Operi Forcuna adeo Farerit, uE nOn
displiceat, sed desiderium religuorum, quae
hic supprimo, pariat, nullus grarabor illud
explere. Nocandum igitur primo, quod
CCFEbEUI sIE ConSerieS HIaMenEOrUM cC
nuium, perquam mollium, Rexibilium ac-
que subrilium, quae uno extremo termi-
nantur in ejus renericulis de alcero adhae-
relcune alicui parei, sIVC InETA SIVC exFTa
cranium. Nocandum secundo, quod ipsius
renericuli (quamris in quatuor ab ANaEO-
micis distincti) non sint camen vel ex ipso-
rum judicio nis unica quaedam atque con-
tinua caritas; et proinde quando loqui-
mux de renericulis, id incelligendum erie
de omnibus ictius caricatis parribus. No-
tandum certio, quod quemadmodum cx-
Eera caritates omnes sire sensibiles, AVO
inSenSbIleS FORANEUF PeF ETANSIEUI AUE
lonoam moram materix cujusdam Auidee
liquidaeque, qux inde expulir alia CorpOra
CrasTIOTL, aue qua sat virium habuic ad im-
pediendum, ne eo accederent: Ita eriam
isthaec praecipue producta fuic impetu 2C
riolentia spiricuum e glandula eoresto-
rum, quibus satis ririum suppetebac, ue
praeter se solos intoto illo spacio aliquem
nulli corpori alii locum Concederene,
Caltem cum animal est Canu. Norandum
quarro, quod superticies suprema, infi-
ma e laceralis hujus caricatis, qua vide-
sim ex toro 2goredi horum duorum pro- tur esse adeounita ac polita, nihil aliud est
quam

## Folio 104 — 1759053384:0186
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000186.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
104
RE E N AYE DES -C AR PES
GUAL TETIINaTIO CetCOH al que generaliter, illa diridir in chordis nerrorum, acqye ex
MerrOrum OmniU, quorum extremita
iis consticuie direrlos cubos seu canales,
tes tanquam coridem minuscula puncta in de quibus locuri fuimus. Ouinetiam com-
Formam Pabulae lacrunculariae dispolita,
auc modo quodam proxime ad illius simi-
licudinem accedente, FOrmane cuminter
vallis quae circa eas unE, Speciem Pexturae
aut Plexus; sed care hoc Pexturx genus
concipias reluri celam rulgarem (quan-
EUMVIS AVEOF NOSeT UTaTUT HaC COMPaTA-
tione; omnis enim, ur nocistimum, simi-
licudo claudicat) cujus maculae sire Fora
mina Forent facta per Fila dirertimode
decuctata, licet illam ita repraesentareri
mus innostris figuris, cum alio modofic-
ri non pocerat; sed quemadmodum jam
diximus, est ad instar superticiei nostrarum
virgularum, aue mulculi obliqui secti, nili
quod incerralla quae sunt incer hbrascere-
bri animalis riri, non sune concipienda esse
cam ansucta quam conspiciuntur illa, qua
Tunt inter sibras mulculi animalis alicujus
mortui. Nocandum quinto, quodisthaec
incerralla ac pori producti Tucrine per Au-
rum corellum que (piriruum extrahanc ca-
ricacem, quitneincermissione circa sila-
mencaicta Auences Fuerune obstaculo quo-
minuS conjungerentur aeque implicaren
cur perinde ut fibrae membranarum hujus
Machinae. Ouaproprer semper respiciune
e, quoad ejus teri porest, conversi sunt
ad eam glandulx partem, unde spiritus
abundancius procedune de pori eosmelius
recipere poctunt. Ouippespirituum actio.
qua filamenta ilta cenentur separata, i-
pls sirum alium concedere nequit. Unde
fic uc, prouc glandula actollitur rel depri-
mitur, procedie relretrocedie, inclinaTUT
dexerorlum vel sinistrorlum, infecticur
etiam, velcrecta manet cuspide in altum
Tublata, mutentur quoque ista maculae si-
ve Foramina in suo ad illam adspectu atque
respectu. Nlocandum sexco, quod in cere-
bro ex illis incerrallis, quae inter tbras
sune, alia ab aliiS RCUEIGUAM SCPATANEUF DCF
Perimus, quod pia mater, quae immedia-
ceresit cerebri substantium; de immisce
cur omnibus superficiei exterioris plicatu-
ris, de descendere ridetur in ipsius reneri-
culosusque, nihilominus tamen nunquam
ex coco circulum conticiat, ad ullam par-
tem fibrarum ipsius involvendam. REque
hoc est, quod cacuune quidam Anatomi-
ci, quando dicunt verros non coredi ne-
que ex cerebroneque ex cerebello, sedo-
mnes procedere ex medulla spinx, quo-
niamtilamenta, ex quibus cerebrum con-
IaC, nOn INCIPIUINE COnSTeSaTI in ChOr-
das alibi nili ubi incipiune coredi e cranio.
Nocandum leprimo, quod Flamenta, quae
IN RAC CAVIEaTE TETIIHANEUI, acque inde
disperguntur distribuunturque quaquarer-
Cum propemodum, non omnia in nerrOS
descendant, sed cancum illorum parS, de
quod reliqua remaneane in cranio, ubi
alia aliis mista componune crasticudinem
medullae cerebri. Nocandum octaro,
quod spiricuum actio filamenea ista omnia
(quamdiu in ea cerebri parre sune, qua di-
citur corpus callolum, acque est lOcus
Proximus superhcies INECTIOTI ejuS CaVI-
CaTIS) reddic ommino recta aut propemo-
dum recta, sed quod paularim supra ictum
locum (ubi cerebri substantia incipit eAe
coloris paulo magis leucophai) actione
icta lentius procedenre, milceantur atque
concorqueantur divertimode, quemadmo-
dum rel ipse risus demonstrat, sed nun-
quam ulque adeo ut mulcum nodentur auE
decustentur, cum id continuus spiricuum
curlus impediat. Animadrercendum 10-
no, quod quemadmodum praecipue Ela-
menrainnerros descendentia, quae in cau-
Ca luDE, ut res extra cranium existentes
percipiamus, ita filamenta inde non c-
gredientia partes ab eo concentas reddune
tam sensibiles; Actamen quod cerebrum
ictum procestum pix maris, qui poltea in sciplo insentibile sit; quandoquidem
(PTOUE

## Folio 105 — 1759053384:0187
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000187.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 131 lines, status machine
dque ex
le eles
heimcom.
malle
TlOrS pca.
ipsus sentie
Tennunguui
ad ullam pur.
nda. AIGUB
am Anatom.
oregredi ne-
ebello, sedo-
la Spine, quo-
Cerebrum con-
segari in chor-
predi e eranio.
Elamenta, qua
l a
ve quaquares.
InI2 in HerVOS.
Dru PaS, et
a CraniO, ubI
e crascudinem
lenca ilta ommla
relune, quae di
iori ejus cari
aUE PFOPeMO.
eimsupra ittum
auria incipit elle
coptiaei) actione
milCeantUF atguS
ode, quemadmo.
altrac, sed nun-
um vodenur duB
peimuus spirieuun
advertendum A0
en quod cerebrus
C; quandoquid
unomagis loco quam in alio, quodammo
do similis sic arboribus cujuldam (ylvX
denla, quarum rami omnes, licet sibi invi-
cem implicantur, nihilominustamen ten-
dunecaelum versus. Acque haec est disposi-
cidictorum filamentorum cerebri natura-
lis, in qua, ut rerum facear, illud unquam
OIMNI EK PATEC FCPCTITINON PUTO. VFPOr-
ro eodem modo nacuram commutatio-
nis, qua ibi contingere porest, concipia-
inuS, non nisi illa duncaxat est repraelen-
canda, quam in sylra, de qua jamjam me-
minimus, posset producere cursus cuju
dam Duminis, quod FeCenS AVeTEE InEeF
iplius arbores, auc etiam illa, quam cidem
posset inferre incessus renatoris vel cuju
nantur. Cogicandum adhuc, quod prae- dam ferx, aur securis Frondatoris, qui di-
morendo, Rectendo acque caedendo non-
nullos ejus ramos, illosque rario ordine
collocando, esset in caula, uc aliam accipe-
renc figuram ac sicum, quam quae iis est
nacuralis. Acque deinceps concipiendum,
quod actio objectorum, religia memo-
rix, curlus spiricuum, ac que vis animxe, pol-
Cinc ferme consimilem inferre mutario-
nem consticurioni iltarum sibrarum natu-
rali, acque ibi Formare, ubi anEea nOn C.
rant, restioia, de rias, quinimo ibidem
delineare quodammodo exemplar Idcarum
quae in glandula Formantur. Oc aurem ad-
hiuc melius incelligatur, quicquid in cere-
broalicujus animalis reperitur, CruNE PrX
cerea obserranda sequenria. Primum est,
quod quando animal est sanum, ipsius ven-
criculi cerebri semper ex toro scarent spi-
ritibus, qui in eos perpetuo diffunduntur
per poros olandula, in quam illos non-
nulli minutisimorum ramorum arteria-
rum plexus Choroidis indehinenter effun-
dune; Fr quod hi spiritus sine intermissio-
ne eorediuntur ex icta caritate per macu-
las e Poramina dicti plexus, atque inter-
valla quae sunt incer fibras eo perringentes.
Alcerum est, quod sparium horum veneri-
culorum e incerrallorum, cum non fuerine
Formata neque conserrata nisi ri atq; copit
isto
(prouc diximus in Fractatu de MenECLLC
ManA) IpTeNIONES, quaS MOTUS HCIVO.
rura nostrorum efficie in glandula, seul
qualm Cune uniex cum percepetee, qu
illas nobis repraesentare posteclat quam II
Qandula auc in parce quadam mecanervi;
Ledcanquam in parre, in qua iptius exEre.
inteas cerminatur, quamris Forlican ilthaec
extremicas non sc, sed alia pars quaedam
mecla gua ab objecto afficitur. Duocirci
quasse quaedam accidit alceratio filamen-
tisceceri in inceriori lux subltancia, illa
non Porest percipi canquam i spioeet
bro, tel referenda est ad quandam parten
aliamu. Cire propinquam, lire remocam
IR ACTATOS DE TIOMEHE.
prorationeloci, ubiicta Alamenta termi
cipite tue hera e cranio non estemen
res, dsadus impressiones Memorix con-
serrari pollune. Nocandum quoque est.
quodista litathenta non lunehertune poi
ca. sec quod minurae iAtx parcieuta, et
quibus colsucae lunc, praedux une lau
sculis, ua ltar minulculoran piotul
Super Corpus hlamenti eriguneur, d eue
cursus splricuum quidem semper inclinat
aliquantulum deortum istos parros pilos
ac notcecamen. quin pusillum rentorea
cur, Weuc conjungantur ieueaus
pilis aliarum sibrarum ricinarunt. Prant
rint quando istae Hbra luNE ex IIIIS, Quas
objecta non concuriune Frequenter. Ve
rumcamen concipiendum est. quod isthaec
umolic debilis ac leris, eo quodpu
actio prohibeae, guoas ocu co
geiseur, et quod icthaec minuscula tilamen-
ca iplorumque pili incomparabin al
biliora (unc plumbo aut cera, ulque adeo
uc terme mhil reliltane curlui lpiricu, a
quibus mille modis ditterencibus reccunu
acque Rectuntur. Porro consticutionem
mnium cerebri fibrarum, dum criantnume
sunc in cranio, melius ob oculos perete
non poltum, quam quod ea, ancequat aelle
objectorum leu curtus spuun pecuna
ris ibi Formareric ullam impressionem in

## Folio 106 — 1759053384:0188
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000188.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
AL B HACLL DES-C AR PES
(ed nunc majus nunc minus, pro spirituum
magis, alias minus cenla (nempe quan-
do ob quamcunque caulam vis aut copia
Spiricuum imminuitur, de quando non am
plius trabene Cat agicationis acque Fortitu-
dinis ad conserrandum magnicudinem at
que amplicudinem isti ab ipsis caricari da-
eam, e ad conserrandam pororum aper-
curam) ista superticies ruois concrahieur.
spacium istud coarctatur, de Alamentorum
alia suxer alia sublidune, complicantur aE-
que relaxaneur. Terrium est, quod sive
ilta cariras sic magna sire parra, (quando
arrerix plexus Choroidis profundune spi-
ricus aequalirer in glandulam, eenon habene
ullum in sciplis cursum, qui eam in par-
ex venericulis corediuntur, iptorum poei
quoque aequalirer patent: sed quampri-
mum ipli inerane. aut Calrem inerare co-
nancur in poros unos porius quam in alios,
eria concinoune. Primum est, quod isti
Porimagis dilatantur, hlameneis minuleu.
lis ipsos ambientibus nonnihil ad lacus
comprestsis auc recrorractis ad loca, ubi
sparium est aliguanro latius; e proinde
Pori etiam ricini pauxillum COnretantHe,
acque spiricibus non amplius permitrune
corelsum per incerralla, qua inter ip(o5
lunc, cam abundanter quam Colenc. AIEC.
rum est, quod cursus omnium in icta cavi-
cace existentium minutorum corpulcu-
lorum simul rersus illam veroie parrem, et
quancum porest, slandulam eo rapie, acque
detert. Pertium denique est, quod spiricus
in corpore olandulae contenti etiam cen-
rem unam auc alceram inclinet, de quan- dunc rersus istam aperturam, non quidem
donihil superest in cerebro, a quo actrahi
queane in locum peculiarem) spiritus di-
sperguneur aequalicer in omnia iltarum R-
brarum incerralla, e glandula propemo-
dum in renericulorum meditullio acque
centro residet: Sed quamprimum cau(a a-
ligua mutat spirituum motum; eodem
quoquerempore suum glandula Sicum mu-
eac, ulque adeo ut illa, siquando mmorus
augetur ab (queullo praeter hunc actu alio,
aliquantulum erigatur. sin aurem isto im-
indiseriminatim per quaeris Foramina in
ejus superticiehiascentia, Sedprxcipue per
illud rel illa quae sunc proxima e maxis
directe oppolica isti apCTEUTX, prour cunc
cemporis fuerir sicus glandulae. Ouapro-
Prer Spiritus ex illis meatibus seu poris e.
Gredientes, non modo debent Auere cele-
rius illis, quos ipla aliunde effundit, sed
eodem insuper modo debene egredi, quo
illi qui disperguneur per maculas lreFora-
mina ictius aperturx in Plexu: atque adeo
minuitur, eadem deprimatur; de s quid, quamprimum tic apertura in plexu, fgu-
eam crahie Einistrorsum rel dexerorlum.
anerorlum rel recrorsum, sursum vel deor-
Cum, contestim in eandem reroie parrem
cundenque capessie sicum: haud secus at-
que naris in aqua AUCTUANS IMITATCTUIE
ipsius agicariones, tire ellet extoto Colu-
ta, sre alligata rinculis aliquanculum la-
natis, qualis est nostra glandula. OUx
his cribus caudet praerogaciris, quod lc
unica, quod sic omnino lica in renericu-
ra ejus delineatur in glandula per Formam,
quam cunc spiricus sibi induune coredien-
tes per Foramina huic aperturx maxime
opposita. Porrohis Rouris, Formis, ac mo-
dis, quibus spiritus egrediuntur ex glan-
dula, e qui in caula (UnE, uE POciuS ex
quibuldam superticiei ejus poris quam
ex aliis cMuane; quineciam inflexionibus
acque inclinacionibus hujus glandula, co-
sicationes animae immediare conjunctas ef
lorum medio, de quod non nih ipla Cola se credimus acque censemus. Ouincum est
inter omnes reliquas cerebri partes sic (u-
quod caulxe, qua hoc modo efficere pol-
spenla ee supponi possic ese mobilis. Ouar- sune ut nonnulla plexus maculae sire Fora-
cum est, quod quando spirirus aequalirer mina magis aperiantur quam alix, in be-
Aii
istorum spirituum, non sic semper aequale
quancicate ac de lequ cum haec superfi.
ciesac hlaema  steeca it altas

## Folio 107 — 1759053384:0189
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000189.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 116 lines, status machine
d
oinde
permitcunt
inter iplos
Dlent. AILe.
iltacari.
 fulci
u
qu
i etiatu ceM
non quidem
Foramina in
raecipuC per
ua de magis
prourrunc
la. Ouapro
1s seu porise.
ne Auere cele.
eftundit, led
 eoredi, quo
culas Gretor.
U: aeque aded
la per formant,
Turae maxime
Ormis, dC MO.
ANTUT ex plaN.
Ue porius en
15 pOrIS quam
n inferionibu
solandulae, c0
raculae lire 101
laM alla, 
Atiis rerOcari pONinEad ETeS; OUarUM PH
ma cA actio objecti exterNi AUE InECTHLM
senlus, quae movens unum auc plura ner-
rorum tilamenta, in caula est, ut eoden
tempore extremitas quae in plexu termi-
nacu, MOreaTUT atque ita aperiac (pa-
eium quod circa iplam est. Altera est MC
morta, quae, quando in quanEUM COrPO.
niliin facilicare, quae in poris jam ita aper.
eis lemanet, uc rursus aperianeur vel sua
Pretonce, vel aliquanculum per spirituum
actionem Collicicari. Terria oritur à spi
ritibus cum iplorum cursus vergit po-
tius de eem rentriculorum lacus quam ac
PR ACT A POS DE FIOMTHE.
verlusnerros delcendane, inrer tibras qua
iplos avercune. Septimum est, quod ita in
craltam ccrebri parrem penetrantes, spi-
ricus imprimune istis flamentis iplorum-
que pilis seu ramis minusculis Formam
curlus sui: eodem plane modo, quo via-
tor in Cylram penecraturus quandam den-
Esimam, Rexu camen admodum Facilem,
lui corporis Formam, qua quidem prima
rice Foret admodum leris ac rudis mini-
meque durabilis. sed cractu cemporis
(dummodo iste riator suum eodem modo
IIIACETANSIEUI FrEGUENS CONLIHUAFCL) maL
sis magilqueperticeretur, acque in cau-
la estet, uc arborum rami priorem con-
serrances sensim Aexuram primitus ipsis
dacam non amplius adeo obsisterene ejus
cransirui: simili modo spiritus per apertu-
ram quorundam pororum plexus eore-
dientes, imprimune flamentis aeque ra-
mis cursui iptorum obsistentibus siguram
coreltus sui, eolque inflectune dimo-
reneque rarie secundum mocus sui For-
mam, prima quidem rice leviter. sed
deinceps magis magilque perfecte, prouE
mocus ille Frequenter fuerit iteratus. L.0-
Repentur insuper quaedam causa in hom- co denique postremo obserrandum, quoc
ne qualta, nempe Facultas, qua ejus quemadmodum iste viator per (ylvae aper-
cum, aeque ita efficiendi, ut rertus hanc
curam ingrediens porest cendere vel dex-
erorsum, relsinistrorsum, vel anerortum,
iplam parcem effundar omnes in ipta con- sed h quam oftenderit riam, critam, cal-
ceneos spiritus, illo(que quos ante se reperit;
propellat pocius verlus parrem Plexusu-
catamque, id in caula esse porerie ur ali-
quanculum deRectat, quamvis ab initio ea
nam quam versus aliam. Acque in hac Fa- non fuerit ipsius incentio: Ica eriam spiri-
cultare sica est porectas, quam habemus cus ingredientes in nonnullas Plexus ma-
morendi membra voltra, imaginandi ac- culas, pocerunt tendere ad partem alteru-
que recordandi. Sextum, quod animad.
verrendum, est quod spiritus ex isthac cari-
TACC PTOAUENEES, CONLIHENEEF CONanEuT re
eram, vel recta. juxta motus sui decermi-
nationem; sed si incer incrandum often-
derine ad unum lacus viam magis exitam
Eta penerrare, ee reipla quoque, quanto quam ad alterum, icta iplis occurrens disfi-
Dolupecu pemectamem crallam me-
cullae cerebri partem lecunau PTOPOI
cionem ririum, quibus pollene ad contet
culcas moliendi iter norum aeque facilicas
prolequendi jam tritum, iplos pocerie di-
verrere atque efficere, ut priorem relin-
vandum pristinam decerminationem suam, quane procliritarem. Carerum quemad-
quondulque per parres sibi obrius repulli, modum iste viator secum perpendens.
quod
rea est consideratur, in nulla consistie re alia eidem incer pertranscundum imprimeret
alterum. Id quod protciscitur rel ex mo.
do, quo ab arceriis effunduneur in glan-
dulam iplos deferentem, ut potius AUanE
rerus Foramina quaedam quam verus alla;
vetex eoquod corediantur violentius at
quespiolius exnonnullis arteriarum ra-
inis quam ex iplorum vicinis; vel denique
ex co, Guoa guem ine nonnunquam iD-
aguales vi, crasticudine ac hgura, 1p
rum alii aliis sunc aptiores ad aperiendum
locum ad quem cendunt, aeque ita reli-
quos ad insequendum iplos determinant.
animae inest decerminandi glandulae mo-

## Folio 108 — 1759053384:0190
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000190.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
LF. N A LL FS-C ARTI.S
quod illa via, Guancums Facilior, non jcetur, hypochelin nostram accurate expli-
Tamensic ista, quam inire necessehabet, 
mecam sibi propolicam contingere rell
porest cractu cemporis libi viam pandere
noram, qua priore quam calcare delierit,
magistrica eradet: Ita quoque A voluntas
nostra aur caula quaedam alia diu conserrac
spiricus in sua prima decerminatione, id
ipsis porest esse causa aperiendi sibi tandem
aliquando riam recentem, quancumris al-
ceram magistricam oftendane, praeserrim (
non incerrenerit quicquam, quod aliquo-
ries eos propellat ad hanc posteriorem.
gua paulatim delebieur, at non ita tamen.
quin semper denuo possit Facilius aperirt
quam si aperta nunquam fuiset, quando
occalio quaedam spiricus in pristinam riam
reducet. AEque haec est cerebri AruCtUTA
quam conatus sum, quam optime potuI.
explicare, ee aulim sperare, eos qui can-
dem recte comprehenderine non FanEuM
nullam amplius in eoro Textu, qui nihil
aliud cractat, sed etiam in omnibus quae
sionibus, qua super hac maceria FOr-
mari porerune, nec non in disticultatibus
omnibus qua objici poterunt, resolvendis
disticultatem reperEUTOS. Onarum nescio
ullam ponderis majoris illa qua afertur d
Bartolino in sua Anacomia Retormata.
P25. 320. ubiait: Cartestani cerebrum ex
mollibus es plicabilibus fibrillis se mutua
cum pororum interstitiis contingentibus con
texunt, per quas imprimantur in cerebro
imasines rerum objectarum; egresie qui
dem sensus rationem hoc pacto explicant;
si vera esset hypothesis; sed tales fibrilla
in substantia cerebri molli non observantur.
niso principium spinalis medulla sumamus.
ex quo nervorum. funiculi oriuntur. PF pau-
10 inferius, pa9. 333. Poros multos in ven
triculis addit Resius, in fibrillas substantiae
cerebri spectantes, in quibus spiritus ani-
malis generetur, sed isti, una cum fibril
lis, oculos anatomicorum fugiunt. NOSla-
ne multum Barcolino ejusque in loguendo
care functiones sensuum; de quidem Felices
Cumus, quod laudatus Auror doctinimus ex-
perientissimu (que neminimam quidem ob.
jectionem potuerir reperire qua hrpoche-
An nostram Fallitaris arguereE atque CON-
rinceret. Nampro objectione haberi ne-
quir, aquis dixerie, Ibineque illas cerni A-
brasneque illos poros, nilitimul hinc quo-
que conclusum roluerit, quod quicquid A-
natomici in corpore humano oculis dere-
gerenequeune, ibi etiam non (ic; quod (anc
procul dubio nolet Fareri. Hloc enim A eNCE,
neganda quoque foret existentia spirituum
animalium, acque omnium pororum in-
sentibilium, quam tamen existentiam qui-
libet aonoscit in divertis corporis locis.
Dux dantur ria existentiam rerum dete-
gendi, quarum una est Senus, altera R atio.
Libere quidem concedimus, sensus testimo-
nium hic nobis deficere, sed ratio Fantope-
repronobismilitar, ut non tantum osten-
dac, rem esle maxime verisimilem, quemad-
modum ipsimet Adrersarii nostri nobis
consentiunt, (quippe quilicam crederent
este impossibilem cam nullarenus dicere
possent esse coreoium modum explicandi
opcrationes sen suum) rerum etiam veram
ee, acque impossibile, rem aliter se habere:
quoniam cum species quae nobis objecta
reddune Censibilia, nihil aliud sinc quam mo-
dus quo ipla nOStrOS ACFINGUNENerVOS, aUF
per scipla auc per interrentum corporum
inter ipla acq; nos incerjacentium, cumque
iste contactus nequear esse sensibilis, nis
quandam nerris nostris inferat mutatio-
nem, e cum nulla detur, quam tam clare
concipiamus quam motum localem, neque
etiam quam possimus sinc iploincelligere,
conlequitur, quod proprie loquendo nihil
nisiiste mocus imprestionem in senus nO-
ArOSFacIaE. AC cum iAthaeC impresTiO non
percipiatur, neque ullum in nobis senlum
exciret, nisi delatausq; ad cerebrum fueric,
de cum hoc teri nequeat Dilimediante quo-
diberrati debemus, quippe qui ingenueta. dam corpore inde descendente ibidemque
elel

## Folio 109 — 1759053384:0191
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000191.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 116 lines, status machine
cexple
atque Co
Chaberi ne.
llas cernili.
ilhinc quo
enmacult,
quicquid A.
Dculis dere.
liquod lanc
I
rerum dete.
alcera Ratio.
reum octen.
em, quemad.
noteri nobis
eam crederent
acenus dicere
um explicandi
RecIaM veram
nobis objecta
GnEquam MO.
IAEverVOS, alI
Cenlibilis, niti
ferat muratio.
quam tam clate
idenre ibidemes
ER RCT AXOS DE TTOMFN V.
DetBEHCC, aEquC Cum hOC CCLaHT COr pUSnC- aquam non reperiri nis in rentriculis eo
imprestiones cranliIcrere ad cerebrum u
que, direttolque quos experimur sentus
innobis excitare; de cum circa iRa Ala-
menta quoque quaedam Ruere debeat ma-
ceria, qua ipla diridaneur prohibeantur.
que, quominus coalescane, ab illa partC
ubicerminaneur, usque ad corestum ven-
criculorum cerebri, quo deterreistius mo-
cus imprestionem debene; necesse est, ut ed
sentiamus modo quo sentimus, cerebru
ee nerros ex fibris de poris este compositos
tali ratione qualem jamjam descriplius.
Perspicuum mihi quoque ridetur esse, R.
brIS, ex quIbUS SENSBIIEET CEFHUINEUF CON
stare nerri, non posse primam asionari
orixinem aliam nili superficiem renericu-
lorum cerebri inceriorem. Ouamvis e
nim, uc perhibene Anatomici, verum sIE.
nerros nasci ex spina cerebellique medul
la, la le d et fun pio
rum sibra non aleius incipiane quam in il-
lis locis conlescere in funiculos sensibiles;
rerum deiptorum sibris dicinequie, iplas
quoque ab ictis parcibus suam primam du
cere originem, cum manifetto constet
spina cerebellique medullam non habere
aliam nisi venericulorum suorum supetfi-
ciem (upErHICICI exFerNX OpPOLIEaI. AL-
que A necesse fuic, nervos esse dirisos in
permultas sibrillas ad deferendas objecto.
rum impressiones ulque ad nerri orioi
nem; nonne ad minimum eciam eque ne-
cellarium cA, ut ista sbrx exportisaneur
usque ad cerebri rentriculos ad deferen-
dum eo imprestionem eandem, cum nos
ipla, anEEguAMI CO perrenerit, percipe-
re negucamus. Pocett ela alla onec
hare doctrinam moreri objecuo rile-
rum quorum cerebrum non est Canum;
quin etiam poros plexus esse adeo exiles.
uc communicer eransicum nulli dare liquo-
si postine, cujus partes non tam subriles
sune quam partes spirituum; qui, cum
CePEF FOTTIOTESSInE, non possune, exiammsI
in venericulis ictis aqua sit, non delineare
Ideam impressionis objectorum in glan-
dula, si quando pacuerine nonnullae plexus
macula, idque fere tanca cum Facilitare
acque perfectione ac si nihil illius inesset:
quoniam isthaec aqua, dum animal ririe.
in caritare illa haud secus inesse potest
quam in Forma raporis qui non maois ob-
sictie actioni corelluique spiricuum quam
Ccapiaciniqueurarum actioni musti ex la
cu coredi Conantis, prOUE AUTOT noster
loguitur sub inicium lux Dioperices. DC
caecero camet h credo, quod piruitxe par-
ces, sire Formam aqua sire raporis habeane,
Sinc uc plurimum nimis crastae, ut per me
dios plexuS pOrOS trantre queant, nuIUs
camen inficias iverim, quin nonnunquan
adeo dilarentur, ut nonnulla ex ipss adeo
Cubeiles sine quae illac eransire raleane, et ad
verrorum originem ulque penetrantes.
gignant paralysin aliumre quendaim mOr
bum. Fransirem jam ad Pexrus explica-
cionem, sed cum perplurima AUEOT noster
proterat de glandula, quam ego reprX
entari nocabiliter majOreM qUAM NaTuT2
licer est, quamque ica Anatomici in suis R-
ouris reprasentare non solene; non absre
Forearbitror, pauca de ea dicere, uc nihil
remora deinceps cuiquam injiciatur, at-
que exponererationes, ob quas Dn. Des-
Carres ejusque sequaces existimene, tanc
olandulam esse primariam animxe sedem
organumque senlus communis atque ima-
oinationis. Dehujus slandulae Foura, situ
licet quod saepius aqua reperiatur in ista acque maonicudine haec habet Barcolinus:
caritare, unde nONBUII COMNrC PEXsU
sune, illam esse destinacam 2a repieh-
Iplius namque descripeio tanto magis me
recur Edem, quanco direetius ului, quem
noscidem adscripsimus. se opponir. HI2-
malesnon iceul. adus elpondeo, istam berur aurem p. 336. in iplius Anatomia:
cellario in mulea airisum esse hlamenta
debeac, quae possune diversas objectorum
cum quidem picuitam, pllscus autem ani-

## Folio 110 — 1759053384:0192
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000192.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
LLEHATIDES-C ARTES
flandula est apposita, Pinealis dicta, a f.
sura nuclei pini. Craecis xaruesor vel su
e xcoroedes, alii penem cerebri vocant, est
que substantiae durioris, coloris sublutei.
nonnunquam subobscuri, ee membrana te-
nui obducitur; magna in recens mactatis
animalibus, in inveteratis cada veribus col-
liquata vix axparet, vel valde exilis est.
ut es in hominibus, quorum calentia cere-
bra aperiri non possunt; unde annihilart
ajunt. sicut camphora aeri exposita. par-
tim resolvi sieut sal ab humido. Clandu
Jam hanc inter testes consistentem ner veus
funiculus utrimque firmat, observante Syl
2i0. Dui etiam in hac pineali glandula non
semel aliquot arenulas, qu’in es aliquando
calculum exisuum, pisi quartam partem
aequantem eg subrotundum observavit. Non
ab sque ratione igicur, glandulam icthanc
repraelentari aliquanto majorem, quam
Anacomici ColenE, non tanEUM UE PCX-
cum mulco melius Lector percipiat, re-
cum eciam quia mulco major est in anima
livirence, cujulmodi eam figura meare-
prasentat, quam in capice animalis mor-
cui; quandoquidem relipse Barcolinus an-
notac, illam apparere permagnam in ca-
dareribus, quoriescunque ocpus apcriun-
cur, dum caricas icta adhuc calet TOta.
Ouanquam aurem ego illam repraesento
aliquanto curoidiorem quam ipsius Ferr
natura, duo tamen hic notari volo. Pri-
mum est, quod quamris etiam ipsa csset
minor, quam post mortem nostris cadem
oculis subjicitur, camen non foret minus
idonea recipiendis Cenluum imprestioni-
bus. Oualiscunque namque parritaris fE,
plura camen puncta, acque Foramina ha-
bebic, quam nosrecipimus direrlas eodem
cempore impresiones. P concrario, si tue-
ric parra, erit magis idonea iis recipien-
dis, _ UE DET CAS COIMOVCAEUT, aEque
modo major, modo minor pro rationé
spiricuum eam implentium. In quo admie-
cendo nihil est quod adverlarii nottri,
camphora ac Cali illam compatantes, sc
Prxebeant difficiles. Prae omnius animad-
vercendum, illam reliquo cerebro anne-
xam non elle nili per illa duo filamenta
nerrola qux sylrius obserrarit, idque per-
quam remisse, de reliquum iplius corpuS
ese qualiinvolutum acque circumrectitum
arteriis plexus Choroidis minulculis, ac-
que ita suspeulum, ur tacillime in alcer-
urram deferri partem queat, prout spiri-
cus ex nonnullis plexus iltius arteriisegre-
dienres, Forcius aur abundantius quam ex
quibusdam aliis, illam impellunE, auE eE-
iam proux fueri aetracta et abrepta versus
aliquosplexus poros, qui aliquanto magis
apertuneur, quam iplorum vicini. PlexuS
Choroides est quaedam productio illius
Partis arrerix Carodiris, quae in reneri-
culospenerrac, ibidemque in quampluri-
mos diridieur FaIOS, quorum una pars nO-
Arum construit plexum, altera rero hac
acque illac diffundicur juxta rentriculorum
Parieres. Id quod rel ipse contirmat Bar -
colinus, paulo superius in pagina a nobis
allegaca: Exisuum Caroditis arteriae ra-
mulum. partem cerebri inferiorem, ubi la-
teralis ventriculus terminatur, penetran
tem, accipit Choroides plexus vere slandu-
losus, qui desinit circa pinealem slandu-
lam, ubi per inferiorem slandulae superfi
ciem hinc es inde de se ramulum sarsit.
Adeouc concipiendum lic, in animalivi-
rence fundum revericulorum cerebri esfe
quataulaei instar instracum multis arterio.
lis minucis, quarum subtilistima qux-
que ad slandula TendUNE, qUX LAeN
oblaculo non lune morui spiricuum inde
corediencium, neque contundune ldcas
super illam delineandas. Ouemadmodum
enim ridemus, quod post morrem 10O
aulaei genus in unam conslobetur mal-
animx praebeat consequenter occalionem lam, exictimandum est, illud, dum in vi-
caspercipiendi. Alcerum eAt, quod illa sic ta ell animul, este adeo renellum, ur nul-
latenus
27
Ad ortum foraminis. inquic, quod a me-
dio ventriculo in nobilem intrat, quaedam

## Folio 111 — 1759053384:0193
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000193.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 118 lines, status machine
omtione
CreOrO MME.
uo hilamenrs
Dlius corpus
usculis, at-
me in alter-
pour spiri-
deriseore.
NIuIS quaM ex
unE, aIE et -
Dbrepraversue
IGuantomavis
ductio illiue
a quampluria
aUNA PaTSNO.
renericulorum
pagina à nobis
cus vere slandit
imealem glandit
plandulae superse
in animaliri-
brilistimae que
NE, quae TuMe
ui spiricuum inde
contundunt Ideas
Ouemadmodim
ost morrem h0b
conolobetur Mal
illud, dum inv
renedtum, e
R ACTAYOS DE TEOMTRE.
lalerus ictorum corpulculorum cursurre.
lccaC. Ec quamris supra dixerimus, illos
rentriculos a spiricibus esse FOrmates
propulsando illinc omne corpus aliud pra
cerquam se; concipere ramen difficile Hot
etu, illos non pocuisse impedire gettet
eienem ictius renellae MembranX quX 
Forhice descendit rersus rentriculorum Da
sn acque ambas illas caritaces primas à se
invicem separat, neque etiam generacio.
nem glandulae noltra parre; e 
modus curtus corumipies pracpuels
erosum ac sinistrorlum propulerie, d
cemro cerebri recedere coegerit, ubi ab
arrenis effunduntur, de glandula locus ele,
semper ibidem spacium aliquod relique.
rum racuum. in quo proinde non porue.
runc alias impedire partes ipsis crasiores
quominus incrarene ibidem que manerent
Contra rero si inter iplos nonnullae tue
HIBEreperEX, non poruerunt cas inde non
abidere acque impedire, ne coredianeur
idque eodem modo, quo Dn. Des-C artes
concipic, parros globulos caeleltes corpo
ra oraria sibi incermixta cerram veclus
Propellere, quoniam majore acque ipla
peneant rirture inde recedendi. Polthac
Barcolinus loco a nobis modo citaco u
summ, quem nos olandula isti adlcribius,
innedium protere his verbis: Cartesous
ejusque sequaces, Meyssonerius, Resius
Locelandius; existimant, slandulam hand
in medio ventriculorum in vicilia spiritibus
verpetuo distentorum sutam: I. Omnium
ojectorum motus excipere. 2. Animam in
omnes ideas, quae à quinoue sensibus pros
ciscuntur, apprehendere tanguam in cen
Tro esi discernere, atque deinde ejus ope spi
culo sphaerico exili omnia eo ordine recipuin
me dimovent. Ancequam autem reteta
Suolcamus, cuinam opinionem nostram
Fundamento superponamus, de quibus pro-
bemus argumentis, hanc glandulam esse
sedem anima primaria aEque OrganUM
imaginationis senulque communis. Sup-
Dono primum id quod in Tractaru de
Spiritu probari, quicquid cogitat non et-
se capax excentionis localis, et cum ni-
hil aliud sic quam substantia cogitans.
hoc est, percipiens ac volens, tinoi ne-
quit, eam habere ullam relationem a-
liam ad substantiam excensam auc aliam
quamcunque, nisi mediancibus luis per-
ceprionibus acque voluntatibus, Facien-
do ex. or. (siquando eandem rolumus uni-
re cum illa qua est exren(a) uE quaedam
perceptiones de roluntates unius sine jun-
etae cum quibusdam motibus alterius, de
ricererla quidam mocus hujus cum qui-
buldam perceptionibus illius; ulque adeo
uc quando corpus, cui Mens est juncta,
aliquo moretur modo, continuo etiam
Mens qualdam habeat perceptiones, atque
eo iplomomento, quo Mens qua(dam H2-
bec roluncates, etiam corpus, dummodo
bonaralet consticurione, sic determinatum
ad mocus qui iildem respondene, aut natu-
raliter juncti sunc. Supponimus secundo,
in modo peculiari, quo perceptiones e
voluntates Menris humanx sunt junctae u-
nicxque moribus lui corporis, contistere
Mentis _e corporis unionem, qua natuEX
humana est essentialis. Hlinc eridens est
primo animam nostram esse omnibus COr-
porisnostri parcibus unitam, cum nullum
hac sola per hos motus sensilia externas C habeamus embrum, CUjuS IOTIS NON
percipiamus, de quod, quando rolumus
MOVCTENON POSTiUS. Sed quoniam quo-
que videmus, quod quando corpus est mia-
ritus ad varios nervos miltere, sieut in spe- le dispolitum, nos nostra membra, quan-
dorolumus, non semper possimus move-
tur, quo vel in campo, vel in museo sunt. re, neque motus percipere, quos objecta
Fc postmodum inquir idem: Sed multa externa in eo producune; acque etiam
sunt quae ab opinione hac noda es. ingeniosa quod non simus domini carum perceptio-
nU nOStraTUM, quaS rOCaUS senTUS:
mus ipsus objectiones, faullum praeco. Manitectum est secundo, perceptiones avi-
+

## Folio 112 — 1759053384:0194
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000194.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
LLLA AYF DES-C AR TES
ce junctas omnibus omnium membrorun
nostrorum moribus, sed necessario esse
debere aliquod memorum (imo vel com
plura) cujus moribus perceptiones rolun-
carelque animx line immediare unitae; ul
que adeour, quando ad illud impressio mo-
cus partium aliarum pervenie, anima non
ponu illam non percipere; de ejus opero-
luncas, nisrixe fuerine praectulae, aliudre
incervenerie obstaculum, valeat movere
exceramembra omnia, inter quxe acque il-
lam sedem animae praecipuam, quidam ca-
valis communicationis interjacere debet
Ouocirca liquido constat rerrio, Parreso.
mnes, in quibus impressio alicujus mOTuS.
quae non percipiatur. conringere potest.
haberinon posse pro sede anima principa
li, hoc est, pro illa parto, cui ipsius per-
ceptiones roluncatelque lunc immediare
unitx. Ondeinfertur, parces externas ((ub
qua roce comprehensas rolo partes cor-
poris omnes praecerquam nerros atque ce
rebrum) non esseanimx sedem, quando-
quidem iplarum mocus ab anima non per-
cipitur nisi communicatus nervis fuerit.
Neque rero etiam sunc verri; cum para-
Iyses aEque COmnus nos doceAnE, eoS.
quamris id non senciamus, moreripose.
Nequerocum eriam cerebrum est, caere
roquin enim perperua ideas ones, qua
in nostra hospitantur memoria, debere.
mus habere Menti nostra prxesentes, id est.
illaspercipere. Neque etiam est lupertcies
vencriculorum interna: Nam, quando
optime lanum est animal, heri nequic; quin
objecti imprestio lic cousque delata (cum
spiricus circa nervorum Abras Auences
iplos adeo distendane concinenter, UtnC-
queane commoreri in una excremitatum
Euarum, quin de altera inde commorea-
eur) ee tamen eam non semper percipi-
mus, reluci quando imaginario aliorlum
est enixe accenta aeque occupata. Nihilo.
minus tamen dici nequie; impressionem
ilcam omnino non ese eo delacami, com-
perimus enim quod, quando objectum a-
gere delinic, etiamli ipsius actionem non
animadrerterimus, non tamen non per-
cipiamuis, id egisse, simulac imaginatio
non amplius est occupata acque impedica,
prour alibi explicacum fuic. Nihil igicur
amplius rectat nili parces in caritare ista
concencx, quas quis pos. suspicari cAele-
dem animae principalem; quarum omnium
nulli jure masis meriro allignare postu-
mus istiulmodi dionicarem, nili exili huic
glandulae; de qua loquimur. Primo. quis
eA unica ac in medicullio rentriculorum
Eca, aeque ita nihil aliud est nili ipla (0l2
quae poAC percipere omnes imprels. ones in
tibris omnium verrorum illasque conjur-
sere denuo in unum punctum. Secundo,
quia alia praeter illam nulla est in cum mor
dum suspensa; ve sirum suum ne canrillum
quidem mutare pots.e, quin spiricus po-
eius propellat innerros quosdam quam in
alios; quemadmodum etiam nequie ulla
contingere mutario curlui spiricuum Coli-
co, neque maculis plexus, quae ejus limul
non muceo lirum. Terrio ista mulcirudo
arceriolarum plexus Choroidis, quae le ibi
exonerane, octendic, eam esse scaturisinem
spiricibus abundantem, acque ob iptius (-
cum Reri nequic, uc apertura quaedam in
poris plexus tiat, quin limul ejur im2g0 de-
lincetur per spiritus inde egredienres, a
cursus lui rationem mutent; quemadmo-
dum iphi etiam non validius aut abundan-
tius ex quibu ldam ejus poris egredi po une
quam ex aliis, quin eodem tempore ape.
riantur plexus macula cursui ipsorum op-
polica magis quam carum vicinae. On-
deconticitur; nullam in coro dari corpore
Parrem, quae in se unire possic impression
nes omnium motuum membrorum alio-
rum; nec quae illa morere aut iplorum
mocus dirigere raleat a que beneatque hac
glandula. Ac proinde, quum demonstra-
verimus, objectorum inFerNOTUIM exter-
norumque species alibi ubique esse pol-
se, de tamen non percipi, nihil aucem
mae ipsiusque rolumaes oee MMedia-
Idemm

## Folio 113 — 1759053384:0195
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000195.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 121 lines, status machine
12
NOF
A
Picari Ctel.
rum omnium
enace polsu.
hilexili huie
Primo, quid
enericulorum
E nili ipla 10I
mprelloresin
alque conjun-
Im. Sccundo,
Ain cummon
ne cancillum
 spirieus pon
2n quam in
2 nequir ulla
iricuum Coli-
uae ejuslimul
ista mylcieudo
lic, quae le ibi
Clcacuriginem
de ob iptius (.
a quaila in
jus imago de
redienres, e
i quemadmo.
auc abundan.
segrediposlune
rempore aper
ii ipsorum op.
vicina. On
ebene atque hab
um demonstra
terNOTM exter
ubique ette pu
pi, muit ad
caricae ili
IR ACTAPOS DE TIOMEHE.
l C acque unica, quam cum rarionea
idem probet de hac parre, Hac quoque 10-  neque ab carum imbecillitare, exveriepri
camen nosdocet, quod claricas perceptio-
tuercesucamus, sedem animae principalem num nostrarum dependear à distinctione
horum moruum, ee quod qui illas conjun-
xic, roluir iplas esse obscuras, quando mo-
cus isti lune contusi, ca (dem aurem esse cla-
ras, quando sunc bene à se distivcti: unde et-
iam perspicuum eradic, nullam in toto da-
ricerebro parcem, quae lir cam idonca, uE
protereur verbis: Nam nimis est exile cor- anima sedes sic, quam hanc exilem olan-
pus es oscurum quam ut clare omnium re- dulam, cum in hiunc ulum nulla sic siru
praedica tam commodo quam illa. BaAFTO-
primo, iplum oporcuisse esle memorem livus objicir lecundo. Species omnium sen
eorum quae jam jam dixerat, nempe, r2-
tionem, cur icta in hominibus glandula
appareat perexigua, elle, quod iplorum ce
rebrum nequeat aperiri quando adhuc ca-
tec, et gube, ut campiterad lat geatie
suum huc non appellunt, quia nervi non
tansunt slandulam. Ouid inde: Ouu
ita lic lica, ut illi affici non possine, quin
haec inde simul afficiaEuT, neque situm pos
sic mutare, neque spiritus ex porisictis et-
cgus liquescar. Secundo quod, quamris Auere ab una pocius parce quam ab alcera;
rirence eriam animali, non eset major
GuAMI APPATCEPOCMOTEEI, TaeN COMA
sis foret idonca ad recipiendum minimas
qualque sensuum imprestiones, mobilior
acque aprior ad percipiendum ones mu-
cationes, quae spiricibus crenire postune.
Terclo onem coodeteeticls 110-
Ila en dependere. decue ad usttale,
neque d re, heque a maone at
quin inde tac illico iuratiO sIEUS ac ha-
bicus membrorum alicujus noctrorum.
Ouineciam objectorum imprestiones F0-
rene muleo confusiores, (i OneS RerVO-
rum tibrae ex glandula immediare corede-
rentur; neque ipla foret adeo idonea ad
propellendos spiritus tine confutione in i-
Plorum incerralla Seu POTOS, neqUCLAHEA
sauderet Pacilitare se morendi. Idem ob-
imprestionum, neque eciam à similicudine, jiciecertio: Posita est excrementorum loco,
quam nonnulla cum objectis, a quibus
prodcecur, habere pol Guancou.
dem haec orntanoi tae bet alle
accideta corporis. qua no habe ut
lune aliud rinculum, proportionem aut
atnlacem cum Menis moc aeguballi
quo per tertium es anteriores ventriculos
expursantur, ubi secies rerum inquina-
rentur. Fconcrario, cgo Barrolinum pro-
rocoad aclisendum ei locum commodio-
rem illo, in quo est. Ouum enim debeae
ese mobilissima, acque à minima quaque
denribus, quam illam, gua a Crearoris alcerarione spiritibus contingente aftici.
Veruncace iplis eltindica, qui cde 10
lLIE, uc Simul ista res IEa UnITeNEuT, qua-
el, cooicariones camen noltra non prohi-
becentur, quominus pollenr else lalio-
quemnam qua lo inrenias ipsi locum com-
modiorem illo, ubi ipsa estlica. Ouippe
quum in cerebri meditullio se quidem su-
per quodam Poramine haereat, est Fan-
quam in aëre (uspensa, ica uE neque latera
neque Superior neque interior pars veneri-
nibusipli concingentibus junctae. Verum, culorum iptius soicationes suo remorari
quamris unio percextionum nostrarum actactu possine. Faccor quidem, slandu-
cum ocibus quarumlam corporis nostri lam elle in loco non quidem excremento-
Parcuum, non dependeat, neque ab earum ri, rum, sedubi AE(CCTCtIO ExCREMeNtOrum:
Acque
cAe, cui ejus perceptiones atque roluntates
immediace juncta acque WNIEX SINE, de
que proinde pollic este organum senlus
communis acque imaginationis. Fransea-
mus jam ad difficuleales ressaer H a
Bascolino oppolicas, quarum prima les
rust seasrepraesentet. Adqua respenlo
les lune; Acque proinde quanris corpus
plandula eslet cencuxlo minurius quam

## Folio 114 — 1759053384:0196
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000196.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
RR F N A TT DESLL AK LBS
Acque hochneam, i qua lum ac maneo,  uc ullum in ista glandula corpus nalcatuF.
sencenciam Comntat, Gube limirum in
icthrac slandula (piritus perticiuneur in Cux
separatione ab aliis crassioribus Canouinis
parribus eam ob exiguiratem Foraminum
ejus, quam quod spiritus cum eorum mo-
tus cendat ad eos a glandula remorendos.
Pos se relinquane partes, qua iplorum 2
sirationem lequi nEGUEHNE; quapEOpteK
recte sub icta slandula conrisic, ut iplorum
pondere Formari ductus debuerit. Deca-
cero Bartolinus in errore verlatur, dum
opinatur, quod ulus rencriculorum (Ic
elle receptacula excrementorum: Hoce
nim s ita sesehaberet, incerebro homi-
num bene raleneium reperiunda Forecista
caricas plena aqua, cum camen plane in
contrarium octendat experientia, quod non
nis in hominibus morbo quodam extinctis
id contingat: quod documento est, in eo
non consictere usum iplorum naturalem.
Tlallucinatur etiam cum dicic ista excre-
menta, quae in eore Tue glandula secernun-
eur a parcibus subcilioribus posse inquinare
speciesrerum; errorisq; ejus causa inde na-
ca eA, quod ipse libi praeter complures alios
perluadent, sen luum species esse haud secus
acque Fapetiorum cabellas ad cerebri Fun-
dumpictas. Objecta enim non posuntra
le quippiam eo deterre, neque ad summum
nis ipsi per corpus ictud suos libi cursus al
suctos ceneane acque illud pertranseane, aue
Calcem, posteaquam circa illud Auxerint, se
diftundane per omnia glandulae Foramina,
ad cundem fere modum ac si nullum inesser
corpus. Ouinimo quamris nullum cale
corpus proprium, quale est ipsius glandula,
in glandulae loco esser, acque nihil aliud es
set nisi locus, in quem lc exonerant arterix
plexus Choroidis; quemadmodum Forte
contigerie sub inicium Formationis cere-
bri, e in eorum capire, ubinon nih aqua
dicitur fuisse reperta; (suppolica harum
oblerrationum reritate) nihilominus c2-
men hic locus non delinerer ele ledes ani-
mx: Neque ulla etiam accidere posser mu-
cario cursui spirituum quos arterix effun-
dune, neque superticiei rentriculorum in-
ceriori, quae nullam quoque afferree sicui
hujus scacurisinis mutationem, neque mu-
caret modum, quo illa effundie spiricus,
quae dux Colx lune conditiones; quae ad
effectum iltiusmodi producendum neces-
Carix Tunc. Objicie Barcolinus guarro:
Species sentiuntur potius ubi deferuntur:
At ad principium spinalis medullae quilibet
nervus sensorius defert species sus quivis lo-
co, ec. Verum postquam nobis ipse de-
monstrarerie AbraS nerrorum, ad spina-
quicquam eo transmietune nisi cujusdam sis medullae principium cerminari absque
motus repercustum; qui, a quocunque et-
iam corpore recipiatur, inquinari nequit
Forcaltis adjiciac quis Bartolino patroci-
nacurus, Splrium reperisse arenam lapil.
lumque in ista olandula. Sed nullius hoc
est momenti. Ouippeilla non desineret et-
se sedes anima, quamvis iplius corpus de-
renerarer in lapidem, dum modo ilte lapis
poros habeat latis amplos lufficientelque
ad praebendum spiricibus eransicum, de dum
non siC tam magnuS, ue illam sublidereta-
ciat d semper depressam ceveat ica, ut desi-
nac esTesuspen (a. Aeque animadrercendum
ullo prooressu ulteriore, objectionis au-
corimanus dabimus. Objectio quinea iis
concepraterminis est: In exieno hoc cor-
pusculo fieret idearum diversarum confu-
sio, _c. Relpondeo, quod; quemadmo-
dum statuimus, quod impressiones obje-
Atorum ad glandulam pervenire negueune,
quin percipiantur, putamus quoque, illas
ibinon sublctere diucius quam dum perci-
piuntur. Ouapropeer existimamus, illas
plerum que non nili ad momentum ibi per-
imanere, niu cerre aliquod sic objectum
eodem indesinenter modo senluIS MOvenS,
hic est, quod pernicitas cursus spirituum aue quaedam dispolicio in spiricibus, aue
iplorum que subtilitas admittere nequeunt, in cerebro, quae slandulam sine intermil-
Sione

## Folio 115 — 1759053384:0197
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000197.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 125 lines, status machine
uaICat
pasie
le lbaii
elluminet
nullu e
uS Glandul
ihilaliudel.
TAnL arterIa
odum Forre
tionis cere-
on viliaqua
dolica larum
ilominus 1a-
elle ledesani-
repossemu.
arteria ettan.
afterret siui
2, DequEMU.
dic spiritus,
les; quae dd
Inus quarro:
 defermntur:
dullae quilibet
sus ouivis lo-
pobis ipse de-
M, ad spina-
ninari dosque
ojectionis al
ctio quinea iis
exigno hoc Cor
psorum confi
l, quemadmo.
enire nequeum;
spiricibus, de
I SIDC INEEKMI
uleu, u
lhunim
una lrium ictarum conditionum delinie, sicut a principiomedullari, _c. Ad quar
promerebitur, li nobis commonttrarerie
ductus sensibilirer apereos e medullari spi-
Anacomicorum esse unquam illorum quic.
quam obserraTUM; INECTCA FAMENNONne.
sane, quinhabeantur, qui senlibus perci-
Pinon pollint. Ouocircaetiam negarene-
queune, quin esse debeane a cerebri ven-
triculis ulque ad spina medullam, qui sen-
cur unererla. Jam rero supponi nequie, sibilesessent. Ei iplorum caritas non esset
dirisa in permuleos ductus pusillos insen-
quin ila ad minimum praedica quinque sibiles, cum manifestum (C, spiritus per-
xu, de Aeriposic, uc unum idem que slan
dulae Foramen respondeat mulcis plexus
Poris; verumtamen cum nequeant illius
respectu omnes aequaliter distare, neque il
lum eadem spectare ratione, evidens est
quod quando spirirus ex isto Foramine e
grediences, progrediuntur versus aliquen
iltorum pororum seortim, eonon caden
cendere ratione porerune quam siplis pro-
crediendum fuisset rersus alium. Ouare
imprestiones, quas efficient duae istxe ma
culx, quamris in eodem glandula puncto
concurrant, contundi nequeune, ctiamA
eadem ipla amba ratione eodem remporis
MOM EDEO ApCrIaNEUT; quoniam quamvis
eadem spiricuum istorum particula eodem
nequeat rempore progredirersus ictas am
basaculas, nhiloms aetcoote
dicohari porck ec apots punetoa
cunrna dua inchnactoes  nretta, lla
etiam acbeone in sataua Lacetepies.
Gones direrlas, qua HON MIaSIS COMTI
aleur, quam iAta dux emacioes et
niantur subjecto. Barrolinus denique Pro
pecuo Auere in musculos, atque eoinoen.
ei copia descendere, dum animal recte
ralet, ut postine mulculos sufticienter im-
plercomnes, cum, sid non hac, impos-
sibileForet, illos se morere pose. Tem-
pus est huic nocxe tinem imponendi, quam
aliquanto prolixiorem facere necesle ha-
bui, ut praecipuos scrupulos, qui ali-
Cui (UPEF HaC MALETIA OCCUITFETE pOFCTANE.
eximerem, atque maximas qualque disfi-
culcates enodarem, quibus semel bene dil-
soluris, prour reorjam factum esse, in
Pextu reliquo Fere nihil eric, quod L. e-
ctoribus parum duneaxae actentis perspi-
cuum non fuerie. Videamus nihilominus.
num adhuc resticerie nonnihil obscuri, e
eranseamus ad Pexrum.
 Concipe ejus superficiem A A) Fiou-
ra quas de cerebro effinxi, illud repraesen-
EanEperinde aC A IE2 (CCFUM FOTCL, UE POL
tic uno simultempore conspici certius e
quartus rentriculus. Sed quum suppona-
tux, quod illud, animali adhuc rivence.
Fiac, e quum res quas Autor describit.
senlibus percipinequeant, ego illas repra-
sentari, non eo quidem modo, quo re Tuspice fi
ipla apparent, sed eo, quo in conspectum gur. Pag
Caderent, A sensus nostri essent latis acuri 227. Nam
ad eas deregendas. A A est superficies ren- ca est. Dns
criculorum; _c licCE LCPEXSENECtUT UEFCLC
nihi
De la FOL:
PR ACT APVS DE TIOMTNE.
sione ad eandem Rectat parrem. Sed hae in ) postrema ratione objicie, quod sir nullus
dem prortus modo, quo im2g0 in spe-
culo cranescie, Emulatque objectum il
lam producens inde discedic. Ouare Idex na innerros. Non aurem pucarim, ab ullo
contundinon pollune, quoniam plures (-
ma eodem plerum que tempore non im
printantur. Duaecunque enim per sentum
olandula Idex apparere delinune, simulac hic ductus apertus ad vervos; aut cognitus.
auc endem non amplius ratione agit; Fon respondemus, quod ipse optime de nobis
cundem eodem cempors imtanet percipt.
MuS, Per Caepe nON ni(I UNaM PrOCrCAnE
Idedsi compolitam, qua comprehendun
ilthanc glandulam esse adeo exiouam,
punccsIE, qua procululla contunoel
dem cansi rempore divertimode pottunt.
Acque quamris Forlican in glandula TOt pO-
rino Guochabeneut aa in pr
verlae, quae non delini enecreta, Il
cec eodem ipsae cempore n couetalare

## Folio 116 — 1759053384:0198
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000198.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
T1O
IL EVT ATF DES-C AR PBS
nihilominus eamen concipi non debernisi, plaeum, qui est locus, ubi, dum mociie
eanquam terminacio omnium cerebri Fila- spiricuum parum elanovescere incipie, ista
mevrorum, ip siu lque macula reluri racua (silamenta incipiune coire in funiculos et
circa ca spacia. Nocandum hic est semel resticulas corriles.
ide fic. II UDIVeFIUI, gUOd NON LAM CONAEIS FUC-
rim res repraesencare prour in natura se ha-
benc, quam efficere, ut per illas facile in-
celligi poltu id, quod dicie Dn. DCS-C ar-
tes; hoc enim intellecto non erit difficile
Postmodum illas eoreferre.
C In toto spario B) Per hoc sparium
Autor incelligic omnem cracticudinem ce-
rebri cerebellique a superticie ejus interio.
reulque ad exteriorem; acque praeserrim à
C XIV.
Ouomodo
cistributio
ventriculis ulque ad locum, ubi iplius sub-
ctancia incipie crahere colorem Leuco-
a Fongiora descendere versus D) + Per
hanc liceram D incelligenda sune omnia
loca, ubiAbra, ex quibus cerebrum con-
Rac, e cranio erredi incipiune, ut ad illa
ulque loca proorediantur, ubi terminan-
cur. Cumprimis aucem incelligendum est
principium spinalis medullae, unde per
membra omnia disperguntur.
e In spatium CC) Hloc est superticies
cerebri exterior, quam pia mater ob-
reGIC.
Fertio; Sed ut commodius omnia particulatim expli-
cem inhoctexto, necesse estuthic agere incipiam de distri-
spiricuum butione spirituum. Nunquam vel uno momento in eodem
de veniac loco consictunt, sed quamprimum ingrediuntur in ventri-
tio ec ver. Culos cerebri P P, per PoroS glandulae II. Catim tendunt
ceocum vertus eos tubulos a a, qui prae aliis directe OppOnUnEUr
obrenc. POris ictis. Sique adco hi tubuli a a non satis pateant ac
omnes recipiendos, Taltem Fortiores ee magis rividas co.
rum partesrecipiune, dum debiliores et qui luperAui sunt,
repelluntur rersus ductus B, K, L, quinares ac palatum rc.
Spiciume. Masisasitatae ridelicet verlus Ile conterunt, unde
quando adtuc imultum ririum habent, ex ibi latis liberum
exitum non inveniunt, tanta Caepericrumpunt, uttitilla-
tionem faciant in internisnarium partibus, quae caula sier-
nutationis cst. Religua deinde verlus IE et L ubi Facilem
inveniunt exitum, quia vix ibi ralde latae sunt: aut siexi-
tum idinon inveniant, redire coactae vertustubulos aa, qui
in interna cerebri Cuperticie funt, Pcatim Faciunt Scotoma
aUE Vertiginem quo curbatur Imarinatio in Functionibus suIS.
EF notandum obiter, hasce debiliores spirituum particu-
laS, nO tam exuis arteriisrenire quae in glandulam Fl in-
TCrun.
Inspice
A5. Ccq
HaL, SC un.
Cternuca
oculorum
bratione.

## Folio 117 — 1759053384:0199
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000199.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
lum MOrIIS
mrju, ia
luncum e
sut D) Xdu
a lune omni
ligendumell
unde per
elt siperticies
i muer ob-
dedistri.
rendunt
sponuntur
Dateant ad
rividas eo.
ertuilunt,
utritila
DguElext
ulam E in.
serulto
lR ACTATOS DE LIOMC
TF)
seruntur, quam ex istsau alle subtilistimos ramulos
der capeceru hlcas obducune Fundum renerieuul. 110.
calum Praeterea, cas Laenecentu Perae sa picuitam,
morbus ac, CcalpIIS IIlIS lpatiis, quae subillius bas
internares et gulam sunc, eo prorsus modo quo tumusta
cile
non quidem unquam in ipso cerebro, nili magnus aliquis

## Folio 118 — 1759053384:0200
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000200.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 17 lines, status machine
T78
REN ATF DES -C AR YBS
idc AB.
3. 217.
cile quidem in caminorum tubis in fuliginem le convertit,
nonvero in foco ubi ignis est. eNotandum quoque, ubi
dico spiritus ex glandula II cgredientes, tendere ad ca lo-
Ca interioris superticiei cerebri, quae prae aliis direete op-
Polita Cunt iis, me non putare eos semper tendere ad loca
quae polita sunt e regione in rectalinca, sed adcatantum,
quo ob cam, quae cum est, cerebri dispolitionem debent
tendere.
2 Repelluntur versus duitus I. K, Z) Hi) nasum, videlicet quae rendunt vertus L,
sune quidam canales, per quos exCremen- quaedaM rerO rersus palatM, puTa quae
ca, quae in icta caritate ab aliis sccernun- tendune versus R de L. De carero hic
cur partibus, deferuntur quaedam vertus lnon alia est faculcas excrerrix quaerenda
qua

## Folio 119 — 1759053384:0201
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000201.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
CoreCII
10Gus U
rCadCa
lirecte
erC det lOca
Ca TaNEUM,
endunt rerusLi
cum
CTeETIX Qua
De Catero
TR ACTAIOSDE HIOMEHD.
sicudo seu inxqualiras parricularum isto-
TUI exCreMentOrUM, quae in causa TUNE,
est cunc dilacatior Colico.
b Aut si exirum ibi non inveniunt, &c.
quominus possine sequi reliquas spiricuum statim faciunt Scoroma sive Vertisinem
Partes. Parricula BIOTML EXCTCMENEOTUM HlOC est, Ei quam cunque ob caulam ces- Vide sem-
maximeagicaca rendune verlus nali balin,
quandoquidem majori pollent ri conti-
nuandi suum in linea reCtAMOTUM; aEque
Equando contingit, ut Cimul sint copioli
aue quandam habeane acrimoniam aut de
nique ria sic angustior solito, inter trans-
Tant descendere rertus ductus I, R, L, ni- Per figuT.
tuntur coredi per maculas plexus, cujus P. 8. 217
dum quo ldam dilatane poros, d alios op-
pilant, atque dum diversimode spiritibus
mileeneur, imo eciam nonnunquam iplam
olandulam succutiune, nihil mirum est, si
cundum premune cirillaneque parres nati impediane, quominus ideae ut sOlenE, COn-
IDECTIOTES, EE IMOTU, QuEM TUNC CaTUM Ner
ris imprimune, paretaciune poros plexus.
renienter in glandula depingantur, acque
s cunc temporis nobis omnia rideantur
per quos deferri spiritus poltune in muscu- in sprosrerti, etiam aliquando obturan-
105 qui morui inserriunE, quem vOca
tes aliquandiu plexus poros acque practu-
mus Scernutationem: cui etiam porest dences eoressum spiricibus, ulque adeo ut
quaedam inserrire Permentatio parra non- in terram prolaberemur, nis suftuleire-
nunquam in istis excrementis continoens;
Existimarim ego quoque, quod praeter id
quod musculorum actio eocontere, quan-
doaccidie, uc ductus L aliquantulum co-
arctetuT, sive id Fat a CaUTA quada exTCF-
na, veluri caeli Frigore cerebrum compri-
mente, sire a causa interna, reluri quan-
docerebrum est nimis retertum picuira aut
Canouine, aut etiam quando erenic, ut Ma-
gnadetur copia particularum excremento-
rum isOTUIM, FUNC BX COONNEUT paxEiCU-
lae ad se constipandas de ad coarctandos hac
mur. Poset hic FOrHtan, antequam ulte-
rius proorediamur, quari, cur spiritus
animales per istos etiam ductus, L, R, L.
non coredianeur; Ad quod respondetur.
cAuere quidem nonnullos illac, sed inde
maximam eorum partem desecti tum per
Tuum iplorum mocum seu determinatio-
nem, cum per alias particulas, inter quas
non cam libere neque eam Facile RUUnE
quam per fibras in plexu cerminatas.
C Non tam ex iis arteriis venire quae in
Slandulam EI inseruntur ) FIOC est, non
ratione poros circa iplas scos, quinimo, reniune tam ex arteriis plexum Cho-
illos etiam, qui in earum unaquaque suNE,
ita se constrinsendo acque premendo, ee
Forlican ipsae eriam coouneur ut Aguram
roiden componentibus quam ex aliis ar-
ceria Carodicis ramis, quos diximus per
superticiem rentriculorum disperoi, atque
CUaMI QUadANEENUS InCUEVeNE: Oux omnia illam quali aulao insternere Fere Fotam,
efficere poltunt, ut carum nonnulla in- quamdiu animal rita Fruitur, nam post
srediantur in poros aliarum primo dunta- ipsus mortem, ubi arcerix istae inAectum-
xat elemento sociatarum: Id quod, PTOUL
tur atque contrahuneur, tale aulai genus
alibi explicarimus, susticie ad excitandam Fere nusquam amplius apparet.
quandam fermentatiunculam, quae adjura
d Notandum quoque uhi dico, _c. J HIOC
impetu, quem faciune particula incurra- est, obserrandum, quod AUtOr noster,
ea ad redeundum in stacum suum pristi- quando sic spiritus e glandula coredien-
num, illas cum impetu ex rentriculis pro-
Pellic, atque excitat hunc motum, qui no-
ces cendere ad plexus loca libi e diametro
oppolica, non velle, ip (os sePer proRue-
bis dicitur Scernutatio, rapiendo eadem o. re versus proxima acque ćreoionelica, (cd
pera secum reliqua excrementa cunctem. versusillos poros, ad quos apertura quae
FunC
quam exiguitas macularum plerus, ee cras.  poris in cerebro reperra; ductus enim P

## Folio 120 — 1759053384:0202
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000202.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 20 lines, status machine
120
R F N A XT DES -C AR TFS
cunc cemporis in plexu est, aut proprius proclivitas, quam ipl anima imprimie, Au-
extorum cursus, nur slandulae sicus, vel xum corumadstringi.
LXV. Jam vero cum cerebri substantia mollis ex Aexilis sic,
Dux disse
rentia sic ejus rentriculiralde anousti ex fere intotum clausi eslent,
intex vigi
antis de
ut in cadareris humani cerebro apparent, si nulli in cos
dormien. Spiritus ingrederentur. AF Fontis illius ex quo scaturiunt
IS CerC
orum. Spiritus, ca plerum que abundantia est, ut quamprimum
ingrediuntur in rentriculos, rim habeant, materiam quae
circumtat omni ex parte propellendi, atque distenden
etgurahac
Oabitur
1B. 1.
Ct
i

## Folio 121 — 1759053384:0203
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000203.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
inis .
Mltol
ll essem
Drimum
tenden.
LR ACTATOS DE HlOMTHE.
2X
di, caque ratione efficiendi, ut omnia nerrorum qui in-
de oriuntur flamenta tendantur, quemadmodum rentus
Paulo Fortiornarium rela, ee omnes tunes quibus alligata
lune, tendere potest. Inde sc ut tunc haec machina dis-
Polita ad obsequendum omnibus spirituum opcrationi-
bus hominis vicilantis corpus repraesentet. Vel laltem spi-
O0c
6055.
M
000000900
0000000OS
d0
0
0000000
d
d
Amba ha
Figura et-
iam adhi-
beri pot
TUNCPaB
cicuo via hadelu ho Pacco piodentu ae cemtu ali
Guas partes, dum reliquae Liberae a Tenione eu sade le.
Ma-

## Folio 122 — 1759053384:0204
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000204.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
R E N ATF DES-C AR PES
manent: ut Faciunt relorum partes aliquae, quandoren-
tus ad ea implenda latis Fortis non cAt. Atque tum hac
machina refert corpus hominis, qui dormit. e raria inter
dormiendum insomnia habet. Corita Cx. gr. differen-
eiam quae cst inter duas fiouras MI e NV, esse candem quae
reperitur inter cerebrum hominis qui risilat, ec ejus qui
dormit, ac comniat ctiam. Antequam vero in specic de
somno ex insomniis agam, operx pretium est, ut hoc loco
considerandum proponam, quicquid maxime nocatu di-
onum in cerebroaccidit, dum rigilamus: nimirum,  quo-
odo ibi objectorum ideae Formentur, in loco lmaginatio-
ni ac sensui communi dectinato, quo pacto in Memoria con-
Terrentur, ex qua ratione omnium membrorum morum
Producant.
Cosita ex. 5r. differentiam quae est in-) sublidune, in rugas contratiuneur, acque
ter duas ficuras M es N) Prima cerebri complicantur, unde Ficue in hoc satu ce-
Fourx, atque religuae Fere OmneS, prateF
illam qux ab Autore designatur litera H,
hiaberi poslune pro Agura ab AULOrC M
nuncupata, quippe qua univerlae repra-
Tentane Cacum cerebri hominis rigilancis.
in quo pori patene omnes, cujusque A-
brae sune censa; Ipla cancum inter se dit-
ferunt in olandulae sieu atque in modo quo
pori ac sibrae illam respiciune. Dispolicio
tiourx M cerebrum reddir idoncum ad re-
cipiendum imprestiones sensuum omnes.
atque ad praebendum transicum spiricibus,
rebrum non queat nequebene recipere sen-
cuum actionem, neque spiricuum copiam
mirtere in mulculos. Ouum disposirio ist-
haec est aequalis per cerebrum corum, (0-
mno premimur protundiore sine ullo de
moru e Commio: Led quando actiones ri-
silix ita patetecerune nonnullas plexus
maculas, UIE sEIPeF FEMANCANE paruM a-
Perea incerea dum iplarum vicinx (UnEPC-
neomnesclaula, tunc cadem idex vigi-
lix rursus in glandula depinguneur prope.
modum omnino similes prioribus, acque
ut deterri possint in omnes verros; in quo ica animx praebene occasionem comniandi
roca consiltie rigilix rario. Terria Agura somnia varia. Id quod eriam contingere
quae extribetur p. 220, _ ab AUTOTCVOCA-
tur Foura N, ostendie dispositionem ce-
rebri hominis dormientis, in qua conci-
Dere debes primo quod spirituum mOtuS
est lentior, quod sine minus ralidiminus-
que copioli. Ouocirca olandula in hac f-
rura apparet etiam minor, cerebri caritas
acque plexus maculae angustiores, tibra-
Porest per solum curlum spirituum, qui
deferendo illos porius ad unam quam alce-
ram parrem, excitane denuo diverlas in
landula ideas secundum Facilitarem quam
inveniunc ad rursus aperiendum cerebri po-
ros, qui jam aperri tuerane per senluum ob-
jecta; ACq; Caepenumero spiricus in hoc A2-
cu cum in modum ista hlamenta aperiune, uE
rum, quas spiritus non polsune amplius in musculos lacis abunde produane ad col-
Ihstinere neque distendere, alia super alias dem instandos et ad morendum cadem.o-
Pera

## Folio 123 — 1759053384:0205
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000205.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 107 lines, status machine
IM Mic
VIa Wer
disser
dertus
OVeII
C
15
decade
o
OTat ut
la
MaginaIIO.
nOrIA COD.
N
hocsatuCe-
recipere len.
tuum copiam
disposicioist.
meocum, (0.
ore sine ullo et
do actionesvi.
onnullas plexus
DeauE parum 2.
vicina lunepe.
demi ideae rigi
nGUnEUTPTOPe.
nem commiandi
per sensuum ob.
siricus in hocsa
penta aperium. uI
produant ad eot
ndum eadem o
PR AOT ATOS DE FIOMLNE.
Pera quaedam membrorum nostrorum, co-,
dem plane modo, quo, dum rigilabamus.
ea morebane. Similiter siconcigeric, ut
coctioneFererora peracta, latis multi spi
ricus inorediantur in slandulam ad paruM
eam actollendam e ad impediendum quo-
minus ea sublidat, prour incer dormien-
dum plerumquetieri aftolet, anima quae
cunc elt mocuum Luorum domina, aEque
quocunque illam rule, inclinare porest, ita
ue nullatenus debeat esse aerenta ad unam
eandemque duntaxat ideam, aliquando po-
rest tam perfecte ratiocinari acque dissere-
re, uc ipti subrepat racio dubitandi. dor-
miaene an visilet icta machina, cui ipla (0-
ciaca es. Nonnunquam etiam accidie, ut
tanca spiriruum copia e glandula egredia
Eur acque oftendat nonnullos plexus poros
aperru cam faciles, ut illos tam facile pe-
necrene, quam, dum vigilatur, Facerent, li-
D Duomodo ibi objectorum idea formen-
tur in loco smazinationi ac Sensui communi
destinato; es quo pacto in Memoria conser-
ventur ) Hloc est, quomodo objectorum.
actio aperiendo nonnullas plexus maculas
impellac spiricus ad eorediendum secus at-
que solebane c glandula qua est organum.
imaginacionis acque sentus communis; de
quomodoilla idex in memoria conserven-
cux, hoc es, quomodo isti spiricus istas
pertranleundo maculas imprimane cerebri
crassicudini Aguram similem illi qualem
adscilcebane inter excundum c glandula
acque plexu: Id quod Faciune dirersimode
complicando hujus parris fibras pusillos
que pilos, qui ex eorum corpore exlur-
sunt eo fere modo, quo diximus Face-
re hominem pertranscuncem Eplram ali-
quanculum dentam. Ouamvis autem (p2-
eium quod est incer superticiem rentricu-
cer iplorum ricini incerim semper clausi lorum inceriorem cerebrique exteriorem,
maneane. Ouo trur polleane ri producen-
di omnes istas actiones diver(aS aC MOTUS.
qui de illis narraneur, qui de nocte incer
dormiendum Curgunt. Jam vero quemad.
modum haec Agura cerria nobis repraesen-
eat cerebrum hominis incer dormiendum
Commianeis; Ita eriam animadrertas, dari
qualdam plexus maculas magis patentes ac-
sic principale memorix organum, in quo
idex, quae in slandula depingunEUE, con-
serrancur; hoc camen incelligendum est
cirra exclusionem reliquarum corporis
partium, quae, recinendo aliquod resti-
eium actionis objectorum, sune idonea,
dum ipla absune, ad rursus aperiendum
caldem ictas maculas aeque rursus eandem
que qualdam sibras magis distentas quam 2. ideam in glandula delincandam.
lias quae incerim sune laxa acq: compresta.
In figura MI videmus, Spiritus qui corediuntur ex glano LXVI.
dula FI, Postquam dilatarerint partem cerebri A, EnOn- objecto
nihil aperuerint omnes poros ejus, inde Auere versus B, u idex
Fosei
deinde versus C, e denique rertus D: unde se diffun-cur in lo-
dunt in omnes nerros, omniaque hoc pacto filamenta CX nationcis
quibus iltinerri ec cerebrum componuntur, sictenta reti- sentui
communi
nent, ut actiones, quae qualemcunque rim habent ca mo- destinato.
vendi, facile communicentur ab una extremitate ulque ad vid. H
aliam, nec AexuS viarum quas transeunt iis in ilta actione pa3. 121
Ouomodo
eo imagi-
impedimento (InE.
Dende

## Folio 124 — 1759053384:0206
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000206.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
124
RR BN A TT DES-C ARPES
Deinde versus C) Per parrem C, ciem cerebri exrernam, led parrem ei pro.
Rucor hic non incellioir detinire superti. pinquam.
L. XVII. Sed utrobis etiam non obstent hi Aexus ad clare intel-
Figuras
objecto. ligendum, quid Faciat illud ad Formandas iders objecto.
rum etiam
in incerio. cum quae in sensusincurrunt:  rideamus in seguenti fgura
re cerebri filamenta Y 2, 3 43 56, ex limilia, quae nerrum opticum
superticie
cormari. componunt, ec ab oculifundo 1, 3,5, ulque adinteriorem
Hachou Ccrebri superticiem 2, 4, 6 extenduntur. FF cogitandum
ra inferius
xveltabi CA, haec tilamenta cali modo disposita esse, ut cumradii ex.
curris. 50. or. ab objecti puncto A venientes, premuntoculi fundum
in puncto I, limul trahant totum filamentum I, 2, aFquC
magisaperiant oriticium tubuli 2. Ft eodem prortus ino-
do radii a puncto B renientes, magis aperiunt oriticium
cubuli in ex sic de caeteris. Adeo ut, quemadmodum di-
rersi modi quibus puncta 1, 3,5 ab his radiis premuntur,
in oculi Fundo fisuram describunt, quae conoruit cum A-
rura objecti AB C, ut supra dictum est; cridens (IC, SIC
direrlos modos, quibus tubuli 23 43 6, Per tilamenta I2,
3 41
ll

## Folio 125 — 1759053384:0207
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000207.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
AMIpIO.
le ime
Objedte
li fieure
Opticur
gitandun
pradii ex.
itundum
23 alque
Orlus mO
Oriticium
rodum di.
remuntur,
uIt cum 
lens (II, 
nenta 13
TR ACTATOS DE FIOMLNE.
343 56, ecc. aperiuntur, cam quoque in interiore cere
bri superticie describere debere.
aVideamus in sequenti fisura) FIXC R - s rxe quxe in oculi tundo delineaneur, de super
sura xque acque sublequences nihil am- slandula, de in cerebri crassicudine, quae ac-
elius concinet quam praecedentes, exce
peisfgura oculorum acque inserrione Fl2-
cedune quodammodo ad similicudinem
objectorum a quibus producta (UInE; AF-
meneorum nerrorum opticorum in ven- eamen ea similicudo in causa non eAt, ut
ericulis. Ouodl cui rideatur, hanc inser- illud percipiamus, ob raciones jam ali-
tionem non esse lacis recte suo collocatam quories a nobis prolacas. Alcerum est,
loco, candemque tuisse rel magis vel mi-, quod Forma, qux per sensum eria quetm-
nus producendam, is ea de re credac quic. Cunque super olandula delineatur, sem-
quid collibitum fueric. Ouum enim hoc) per quadancenus similis est aperEUTX,
sic indifferens. & neque obtit neque pro- quam objectum producie in renericulo-
Ec Rucoris nostri ratiocinationi, eoOFaN-
rum superticie, ee quod icta, quam spiri-
eundem ralere arbitracus sum. Sire hic sire cus per apercuram illam cranseuntes impri-
alibi in ertio ponatur; quandoquidem non- munt in cerebri crasticudinem, non possie
dum exacte constat, in quonaim lOcO Ter-
mineneur FlamenEA.
tractu remporis, non esse etiam quadante-
nus similis Corma, qua super glandula de-
 In oculi fundo fisuram describunt, quae lineatur. De quo non est quod dubites,
concruit cum ficura objecti ABC) Hlic; dummodo quam parum aecencus fueris ad
animum ad duo actendere Oportet. Pri- verba P extuS.
mum, quod quanquam nonnullae sunc fou-1
Deinde cositandum, spiritus qui in singulos tubulos 2, LXVIIT.
Eciam in
46, ec limiles, inoredi conantur, non ab omnibus promi- siandula
scuc punctis renire, quae sunt in Cuperticie glandulx FT, feuras
formari
sed sisillatim ab aliquotantum: Etillos quiex. gr. a puncto obicato.
rum Agu-
iltius superficiei a veniunt, inoredi conari in tubum 23 _ ris con-
renientes ex puncto b _ c in tubos 4 8 6 ec Sc de caeteris. Siventes.
Adeo ut, simulac illorum tubulorum orificium amplius AL,
spiritus per loca glandulae, quae respiciunt co, protuere
incipiant liberius ex concitatius, quam Faciebant antea. RF
quemadmodum dirersimodi, quibustubi 23 46, apcriun-
tur, in interiore cerebri superticie tiouram describunt con-
gruentem cum figura objecti A B C, ita illud modum
Deculiarem quo spiritus c punctis a, b, c, scaturiunt, can-
dem describere in hujus glandulae superticie.
Ec notandum est, hic per has fiouras non catantum In- L X L L
HaS Fgu
tellisi raseste cas

## Folio 126 — 1759053384:0208
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000208.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
RLE N A TT DES -C AR PF S
celligi, quae aliqua ratione repraesentant politionem linca
nes. quas Mentorum ac superticierum in objectis, sed ca omnia quo-
que, qua secundum ea, quae LuPerTUS aIXIIUS, aMIMA POtC.
insuoeri runt occalionem dare, motum, magnitudinem, distantiam,
colores, Lonos, odores, aliasque ejulmodi qualitates perci
piendi: ut etiam ca, quae efficere poterunt uttitillationem,
dolorem, tamem, utim, laetitiam, tristitiam, ac alias eju
modipastiones sentiat. Nam Facile intelligimus, tubum 2
Cx. er. aliter apertum iri per actionem, quae, ut dictum cAt,
coloris rubri aut titillationis, quam quae coloris albi, aut
doloris sensum efficit: Spiritusque coredientes ex puncto a
modis dirersis ad tubum illum cendere debere, prout di-
verlimode apertus fuerit, e sic de Cxteris.
Et notandum est hic per has ficuras, ) doquidem omnes ha dirersitates procrea-
Xc. I HIOC est, obserra, quod per has tiouras re postunt diversas procliricares imprestio-
non oporcet simpliciter incelligere houras nelque in slandula spiriribus, acque effice-
aperturx, quam efficit actio objecti (ner-
rorum, quos afticie, opc) in iltius cari-
caris superticie, neque illas, quae ipsius si-
milicudinem super olandula reterune: Ve-
rumetiam omnes illos diversos tilamento-
TUI ParVOS SUCCUCTUS IN FOF2 HAC aPCTEUTA
re, ut ad illam proticilcentes aperturam,
conentur eam ingredi cormodis direris,
quochoura, mocus tilamentorum, acque
interralla, qua circa ea sune, poltunt reci-
Pere direrlitates in modo, vi, acquemasni-
cudine, quibus concuriuntur, aperiuneur
comprehensos, direxsitate sque omnes in aEgueagITRREUF.
EjUS POTOTUI APCTFUTAOCCUTreNteS; quan-
Inter has autem figuras non illae, quae externorum sen-
prestiones luum organis, vel internae superticiei cerebri imprimun-
solus ideas tur, verum extantum, quae in spiritibus super glandulae IL
CHLC quas
anima ad Tuperticiem describuntur, ubi sedes macinationis és sen (us
sentien.
dum ret communis est, accipi debent pro idcis, hoc est, proformis
imaxinan. aut imaginibus, quas anima rationalis proxime respiciet,
cemplabi. Quando unita cum hac machina, imaginabitur vel sentiet
objectum aliquod.
2 Hhoc est, pro formis aut imaxinibus, quas nes erune immediare unita leu junctae, ul-
anima rationalis proxime respiciet ) HIOc que adeo ur quamdiu duratura ista unio est,
eM, promocibus, quibus ipsius perceptio. ha idex non porerunt excitari, quin ani-
Ma
20
cancum
impressio
Spiritus
recipiune
eu estan.
dula.
L. XX.
Elas im
dum con-
ClL.

## Folio 127 — 1759053384:0209
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000209.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
nlinea
MagID.
Iape.
ictaneiom.
tubum 2
ictum ett
albi, auE
pundioa
prouc di.
ares imprestio.
norum sen-
imprimum.
plandulae H
protormis
le respiciet,
evel seniet
ila leujuncta, ul.
racura ista unio elt,
excirari, quin au
PR ROTATOS DE TIOMENK,
ma caspercipiar: ac similirer anima nihil ) cui conterre quicquid jem de eoDn. Des-
corporei percipere porerit, quin spiritus Carres conseriplic, acqueiis adjungere quie-
colandula corediantur sub Forma, cuita- quid crediderim iplum conscripeurum fuil-
lis cogicatio est juncta. Ouod ipsum ali- se, Liphinsticuri celam, quam exorsus c.
quando Fusius explanabicur in noAtro FFa- tac, percexere licuiAet.
Etatu de Mente Humana, in Guem COnatUS
Et notandum, quod dicam, imaginabitur vel sentiet, quia L. XXI.
OUX SIE
generaliter sub nomine idea rolo comprehendere omnes ditteren-
tia inter
imprestiones, quas spiritus recipere poltunt, quando CX sencire et
glandula LI corediuntur, quasomnes ad Sensum commu-imaginari.
nem reterimus, cum a praesentia objectorum pendent; led
produa etiam postunt a multis aliis causis, ut poltea dice-
muS, atque tum ad Imaginationem debent reterri. b AF-
que hic adjungere possem, qua ratione iltarum idearum
veltigia per arterias ad corveniane, atque ita in totum Can-
ctiones ita aliquando determinata esse possine, ut membris
taetus imprimantur, qui Formatur in utero ejus. Scd latis
erit jam porro ostendere, quo pacto laeidcae in interiore
Parte cerebri B imprimantur, ubi sedes Memoria est.
Itque
uinem radient: ec quomodo etiam per aliquas matris a-

## Folio 128 — 1759053384:0210
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000210.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
EBALTTDES-CARPES
que tunc ad masationem debent quo ego illud existimari heripolle. Con-
referri) Suoaeemomus, quando sidera igirur primo, quod quamvis hae
roximaginacionis lace lumicur: quando e
noca lire veltigia sequaneur ettrenacam
nimea in srictiore capicur sioniticatione, quandam cupiditarem acque imgeinario-
omnes idex, quae delineantur luper slandu- nem, qua marer, dum ucerum ferebae
la, non pertinene ad Memoriam neque ad laborabat, de quam eo tempore, quo illie-
Imaginacionem; sed earum nonnullae de
tat obnoxia, percipere debebat, ipla c2-
pendene à sensibus externis, quando per men ne qualicunque quidem ratione per-
objectorum actionem excirantur; Alix cepic effectum in intance uo ab ea pro-
perrinent ad Memoriam, quando lunc re-
stioia ictarum actionum guxe in cerebrosu-
per(unE, quae in caula sune, uc illae denuo
Cuper slandula producaneur; ee quandoa
nima ipla quaeric haec rectioia, illae ad Rc-
miniscenciam pertinene; acque candem
quando illae Formancur per spiricuum cur-
Cum auc per animae actionem, illud pro-
prienominatur Imaginari.
Atque hic adjunsere possem, qua ra-
tione istarum idearum vestisia per arterias
ad cor veniant; atque it a in totum sangui-
nem radient: es quomodo etiam per aliquas
matris actiones ita aliquando determinata
esse possist, ut membris faetus impriman
tur. qui formatur in ejus utero.) Equi-
dem nelcio, numnam cemericaris argui
queam, siquando Facturus Cum periculum
explicandi, quomodo icta heri possint, qua
hoc loco continentur; quippe quae sunt
adeo obscura aeque difficilia, uc credam.
Vide fic. neminem mihi retragaturum, A dixero.
p0s. 127 illud hactenus Fuisse nequICqUaM FenEaTUM:
Verumtamen cum de eononnihil jam con-
Scriplerim in Fractaru de Mence Hlumana
existimo me obstrictum. uc pergam hic
expromere meas super hac materia conje-
cturas. Duineriam putarim, sequaces
Dn. Des-Carces quodammodo ad id ma-
ois derinctos elle quam ullos Philolophos
alios; quoniam, cum quicquid in animali f.
eodem modo, quo tunEmOTUS Automati,
explicare conentur, dubitari de iplorum
doctrina postet, Ghanc materiam non elu-
ductum; ex quo apparet, quod non ab
iptius dependeat roluntare neque directe,
neque indirecte. Unde concludo, quod
ille effectus non pertineat ad Mentem, ne-
que ad ullam faculcatem eidem propriam,
sed plane dependeat à dispolicione, qua
cunc cemporis reperitur in corpore, cui
unica est, acquein corporeintantis. Con-
Sderandum secundo, quod omnes arterix,
quae efundunt spiricus in glandulam, ipsam
non respiciane omnes, neque semper eo-
dem modo, neque in eodem respectu, e
quod omnes spiricus ex arreriis iltis egre-
diences acque in olandulam inoredientes,
non cendane lemper inde per coldem eAlue-
re poros, neque eodem modo, sed nunc
perhos, nunc per alios, prouc lunc magis
directe oppolici Foramini arceria illos cf.
fundentis, acque promodo quo effundun-
cur. Onde colligo, quod quum crene-
ric, uc maculis 2, 4, 6, Colico maxis aper-
eis, t spiricus eoredianeur, auc Caltem eore-
di conabuncur per glandulX Poros a, b; c
concicatius Colito, ad implendum istas ma-
cutas; Consequetur eriam, quod spiritus,
qui iplorum locum occupare debene,
promtius ex quibuldam protuene arceriis
quam ex aliis, puta, ex illis quae eostup.
pedicare Colent poris an b, c. Posthaec re-
pecas memoria, quae supra diximus de
mocu spiricuum in arceriis, e incer parres
Canguinis crastiores, et nullo concipere
negorio poteris, quo modo eodem rem-
Porismomento, quo spirirus egrediuneur
cidarene, neque obscuritari huic lumen ali- expeditius ex arreriis quibuldam quam ex
quod aferrenE. An aurem ego id praestire. aliis, spiricus in omnibus arteriis reli-
rim, nelcio; cu tamen accipe modum, quis contenri conenrur illos sequi eodem
modo

## Folio 129 — 1759053384:0211
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000211.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 127 lines, status machine
COn.
LatIOneper.
ab ea pro.
lod non de
que directe,
udo, quol
lenrem, ne-
M poprIaM,
HIOnE, qu
corpore, cul
(aWEIS. COn.
MMesarteria,
dulam, ipsam
e semper eo.
respectu, de
15 iltis egre.
poredientes,
coldem etue.
d0, sed nunc
Suc lune magis
ceriae illoset.
quo ettundun.
quum erene.
OMagISaper-
u latrem eore.
POrOS A, b, 6
ndum ictasma-
quod spirius,
pare debent,
oRuene arceriis
15 quae eoslup.
c. PoHhaec r.
pra diximus de
2, d inter palles
nullo concipete
odo eodem ien
ritus egrediunu
buli quam 
dus alteriis d
illos sequi eod
PR ACT ATOS DB TIOMTNB.
modo quo eMuun, alesu
nonnunguanse habere. Acque inde proheilcitur vis lna-
ca glandulam ramo, alese GaDet su-
jusranoae actore ualtan Pecuta
TI reSPICIAE CaPACIEALCM MAGNATUM AFTC-
ginationis in humores in renis atque in ar-
TETHS CONTEMIEOS, qui Spiriruum agIcatiO-
nem nunquam non sequuntur. Aeguehic
corporum nostrorum humores possint alio
ageremodo, nimirum, quatenus lix idex
suum deterune effectum in (extxe conjuo a-
tionis nerros, qui ramos luosper omnia
riarum, concipiendum quoque erit, quod dispersune rilcera; led hoc spectat ad ani-
quando exempli gratia illae arteriae quae ad mi affectus, de quibus hic non est dicendi
POrOS a, B, c conversa lunt, prae caeteris locus. Considerare oporter rertio insen-
promprissime cracuabuntur, spiritus qui cem illam oupra dcur atque communica-
in ROrta continentur, illos debene sequi tionem, qua incer cedie matri cum intante,
plane aliter quam si alixe esene qua era-
cuarentur, de adhuc omnino aliter, quan-
do rerbi caula estactio, in qua consistit co-
lor riridis, auctirillario, qua aperiuntur.
quam siperrubrum colorem aut per dolo-
lemaperirentur. Adeo uc, quemadmodum
quem per norem menles in suo gestatute-
r0, ad cujus formationem, s ejus caula
principalis non est, ipsam muleum Caltem
conterre, negari haud potest. Ouapropter
mihi videneur mater ac infans non incon-
renienter duabus duarum restudinum Adi-
cursus spirituum per poros a, b, c e glan-bus in unum cundemque conum adductis,
dula corediencium imicatur Formam aper-
TurX 2, 4, 6 plexus; ica etiam spiritus ex
arteriis protuentes ad inorediendum in
Slancusa ee ad lucecde lis qui il-
linc coreatuneur, imnacus ic formam
acque Laltontem cursus poru, eAuendo
pocius ex certis arreriis aut quibuldam ea
rum tordminibus quali ex aliis; acque et-
iam spiritus, qui ex AOrta ad(cendunE, (uC
celluri in locum eorum qui in glandulam
ingrediuntur, contendere debene ut illos
sequantur, eadem prorlus rarione qua eo
inorediuntur acque inde cprediuneur; quxe
Foret omnino alia, s alio inde corederen
cur modo. Atque ita patet, quomodo
idearum restigia, quae in glandula sunE.
Per arterias cranseane ad cor, atque ita in
cocum radiene sanguinem, cum nullae spi-
ricuum particulae in arceriis fine, quae inde
non percipiane quandam alterationem. e
quae si possent, non currerent ad istam
ideam. Et quamris hoc non semper con-
cingac, ob spiricus alios, illas particulas in-
cermeantes, nihilominus Tam en eO BON
Mune noi cenere acque proxensionem
comparari posse. Id quod eriam rericari
magis consentancum videbitur. Eiquis
considerarerie, quod rala ad matricem
pertingentia _ menstruis cracuandis in ser-
rientia, ope orificiorum, qua habent in
ejus caritate, ingrediantur tunc temporis
in placentam intancisque ralis jungantur,
quemadmodum luculenter restatur Pan-
ouis, qui in partu protunditur peristorum
ralorum rupEUTaM. Ouod enimnOS fUPTA
diximus, omnes renarum extremitates per
Anastomolin conjungi cum arteriis, incel-
ligendum est juxta generalem cou-
nemq; loquendi modum, atque hoc proin-
de non obstac, quominus possint estenon-
nulla axterix, atque Forsiran etiam qua
dam renx, quae orificia habene incom-
municabilia; per quae, siguando aliqua pe-
culiaris in Canguine fat fermeneatio, non-
nulli hurmorum istorum possint cracuari,
led omnia alia renarum arteriarumqueo-
riticia, quae non sunc ica ad aliquam eva-
cuationem destinata, sunt concigua ec
non nisi unum constirmune canalem. Co-
Sicandum jam. quod quando forris aliqua
InIX
Custresahane aliquas ex erams tils lan-
ouinis parciculis. Id quod praecipue de il.
lis incelligendum spiricibus, qu 
qui cracuumus. Cum auteit gaocte
dircetissime sequi poltune cursum eorum, obicer adhuc dicam, quod istae idex in

## Folio 130 — 1759053384:0212
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000212.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
R E N A TE DES -C AK LLS
imaginatio. qua violento quodam con-) volumus concipere, quomodo haec ides
serratur affectu, macrem inralic, ralde
nocabilis fat apercura in aliqua parre su-
perticicirentriculorum cerebri, cujus A-
quae Formatur super intantis glandula, poNic
per qualdam marris actiones decerminari
ad Formandum aliam ideam plane huic R-
sura est illico delineara in flandula, ubi milem super aliquo ipsius membrO exter-
illa camdiu subsistie, quam ista in plexu
manet apertura. Cogitandum deinceps;
quod spiritus ex rentriculis admodum
prompre per istam aperturam proAuane.
e quod eos sequantur spiricus glandula
arteriarumque sub eadem Forma, acque
hos Epiritus AOrix, ee hos consequen-
cer spiritus caecerarum arteriarum, pro-
ut respiciune directius, ee sequi imitari
que possunt facilius perfectiusque ratio-
nem cursus spiricuum e glandula eoredien-
tium _ per plexus apercuram eranseun-
tium. Fa propter, arteriis hystericiscem-
Pore graridicatis ralde inAatis, idea, quae su-
per glandula est, ex tempore communi-
catur, atque inde spiriribus, in arceriisin-
Fancis umbilicalibus contentis, quae tunc
cemporis etiam lunt ralde crastae, acque
inde aliis ex ordine arteriis acque spiriribus
ulque ad illos, qui erane in procinctu ad
inorediendum in infantis olandulam; un
de sicur incipiant eo effundi minus abunde
ac magis lence per quasdam arterias quam
ancca. Ouapropeer etiam minus festinan-
tes paucioresque numero exrediuntur per
quoldam glandula poros quam antea; at-
que ilta racione idea, quae crat super Ma-
eris glandula, intancis etiam glandulx im-
primitur: id quod non porest non crenire.
nihil obstance harum omnium viarum
difficuleare. Ad hunc enim effectum ne-
cessenon est, ut spiricus omnes in matris
intantisque arteriis concenti involene in
marris olandulam; sed sufcie, ut dunca-
zacenicantur eoinoredi eodem, quo inde e-
grediuntur modo illi, qui ideam hanc com-
Ponune; Id quod nulli riarum antractus
impedire queune, eriams adhue millies
eslentmajores, eo quod isti spiricus omnes
Einc alii aliis contioni de quodammodo in
no, cogitandum duntaxat, quod quem-
admodum omnes spiricus, in MaErIS AOF-
ta contenti, non cendant aequaliter rertus
olandulae Foramina ideam tunc ibi impres-
lam componentia; sed quod illi qui dire-
ctissime sequi pollune morum spiricuum
per isthaec Foramina egredientium, sunE
provemodum Coli, qui eo cendune de in
quibus ilta inclinacio porissimum apparet;
ita etiam spiricus intartis, qui istos se-
quuntur atque maximehanc imprestionem
in se recipiune, continentur in arceriis
plexuschoroidis, qua marris arceriis re-
spondene: ac proinde quod debeat esc ex
cildem foraminibus a, b, c olandulae in-
Fanris, ex quibus spiritus minus properan-
cer eorediuntur: acque conseguenter quod
nontancum idca, qua runc luper matris
glandula est, delincetur super intantis
glandula; rerumetiam quod in eodem l0-
Codelineetur, Colum cum hoc InFer utram-
que discrimine, quod idea quae est supex
maeris glandula, ibi est dispoliLa Certa
quadam ratione, de altera quae est super in-
fantis olandula, ibi est inverlo mododis-
polica, id quod nullius est momenei, quo
minus effectus, quem incendimus inde
deduci queat. Jam veromemorls, quod
quando spiricus e nonnullis glandulae in-
Fantis poris sic eMuune solito minus ab-
unde, eorum etiam coredi debeant paui-
ciores e nonnullis plexus maculis, nempe
ex illis per quas spiricus ideam delineances
pertransiislene incer corediendum é glan-
dula. Verum cum haec machina sic similis
machina marris, se cum ad cundem AE
conum adducta, maculae plexus intanris
relpondences plexus maternimaculis, qua
lareius aperiuntur per cranlicum spirituum,
qui delinearune ideam qua super plandula
uno eodemque contincaneur canali. Si jamrl est, esse debebunt illae, qua lune minus
30

## Folio 131 — 1759053384:0213
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000213.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 127 lines, status machine
e
Od qun
Aeris AO.
linpel.
qui dire-
piricula
iter verlus
IM, sune
Mappalet;
ul mos le
pprestonens
In dieriis
arceriis re-
bedt esteex
andulae in-
properan.
enter quod
iper macris
per intanris
in eodem lo-
INCET UETAM.
quae est super
ispoli certa
e est superin.
Co mododil.
Glandulae in-
o minus ab-
debeane pau-
n delineantes
ad eundem (i
plexus intauis
licum spirimu
Tuper elalto
quae lus
e
M
IR ACTATODDE HIOMTHE.
intantisque, ut conentur eodem illos sequi
modo, quo inde egrediuneur. Unde con-
sequicur, quod non tancum spiritus, qui
in infantis olandula COnTINeNEUE, rerum-
etiam qui juxca filamenea sune in isto tu-
berculo delinentia, quod dixiIs FOrMALI
in certa plexus parce, ictum imicentur mo-
cum; ac crahendo aliquanculum ista fila-
MeNTa POH (C, AUE EALLCM NON LaNEOPeTE
impellendo ip la, quam reliqua flamenta per
Spiricus qui circa ipla lunE, TrahUNEUT, FOF-
manc quoddam Forex genus in ea mem-
branx parte, ubi cerminantur, quae est
plane similis isti cuberculo; cumque hoc
cuberculum sic contorme idex quae super
intantis glandula est, e cum haec idea (C
conformisidex jua luper matris glandula
est, ilta forea quae in membrana intavris
est, debet quandam habere conrenientiam
cum matris perceptione, acque ese similis
idea tunc temporis super ejus glandula at-
que in iplius cerebro formatae. Si rerocon-
cigerit, uc eodem cempore, quo macer ictam
rem acrente concipiebat, atque haec idea
impressa fuic superkciei rentriculorum sui
cerebri, illa quandam egerit actionem,
quae spiritus Auere coegit ad eam, quam
cangebat, partem, transeundo per aper-
curam, quam haec idea effecir in plexu; ex
illis jam in medium a me allatis omnibus
tancis slandulam, a qua Tonge accdendi luculenter cernicur, quod eriam ab eadem
parte renire debeane intantis spiritus, qui
eoredi conances per tuberculum quod in
ejus plexu est de per ideam qua super ipsius
Glandula est, possune magis prae caereris di-
recte habere inclinationem cendendi ad Fo-
ramina slandula MaErIS, Per qUX TUnC
temporis spiricus corediuntur ideam com-
ponentes quam ipla concipit: ac proinde
nonnih in parce intantis respondente parti
a matre cacta character ejus, quod tunc
temporis deliderarie, imprimi debet. Ne-
que rero mirum rideri debet, quod haeno-
ex plerumque appareant tanquam cubera
larlirum praebens lense promtiorem soli- eleratx, quamvispromodo, quo iplarum
anobis
delincata maeris idea eA super inFaNLIS
Sandula. Hlinc, quum extremitates A-
blarum nerrorum, in cerebri caritates
respicientes, non lint remorx ab iplius cen-
elo, nisi proproportione, qua spiicu
actio illas pellit acque rerrongie, (Caltene
reliqnis aperrae, quoniam modo inverso; to, omnes cosit spiricus corporis marris
Olando objectorum actio illas non accrahiu
deorum) manifesto constat, quoc ce
admodum quando spiricus illas rectSINE
agualicer, illae quoque ete aGuater de
bea remora a slatea, euella Gal
do carum nonnullas propellune magis
quam alias, debeane effingere quasi quod
dam Forex genus versus illam parrem; et
quando illacum nontea ten us i
pullae, quam iplarum ricinx, debeane For
mare quoddam cuberis genus. Indecon-
ficieur, quod in eadens plexus materni par-
ce, ubi tr forea acque apertura, respondens
idea luper glandula detheatx acque cuber-
culo2 spiriruum cursiibi confecto; CCon-
crarib in plexucereblantancis, ubi, quem-
admollum uscuimus, atrisidea delinea-
cur modo inrerlo, eficitur cuberculum
respondens pusilla Forex, quae in ea glan-
dula parre est, ubi ista LCa CCMMCALUI.
Nocundum hic renic, quod acctospiscuum
qui lune juxta Alamenta, qua TeaI-
tur in ilto cuberculo, non palentoco
ferat, cum cendant cune sereret al IHI-
proclericarem spiritus habenerer es,
ucprescectaneur, prour docunus, du le-
rebri matris rentriculos, ad costetra-
dum cursum spirituum Pet PotS130,c
ejus slandulae, de per plexus potos 2,4,6
cum impetuac ria cum quadalplacip-
catiohe inulitata prorumperetus. Iu euba
el haud aeore admirrendum, cu stu
Coingere neuriquam loleat, nili quantue
matrem ralida inrati imacti, n
Cl. Gllatiao laca. Qla lupet aluma a
neacur, nonnullos ejus perbiu raltae
aperiE, acque spirictous, quos CBMMCE,

## Folio 132 — 1759053384:0214
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000214.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
RL E N A PL DES-C AR PE S
a nobis explicara jam est generatio, ri- intantis poros tunc cemporis tuisse certe
deaneur debuisse esse carae ee lacunatae:
concipere enim facile poltumus, quod
alimentum inhanc partem delatum possit
quidem eleratam reddere hanc fguram ci-
era ejuldem immutationem, quandoqui-
demista parcicula sunt decerminarae ad re-
divendum se in ordinem juxta dispoli-
rionem, quam impressio facta ibi reli-
quir: Perinde ac id he in Characteribus
incilis in arborum corcicibus aut cucurbiris
cirrinis; quippe quamvis hi characteres
nequir nili eadem tempestas acque caeli
TEIMDCTIES RCCUITTAE; Quapropter iplicune
Pocerunt eransmictere nonnullas lanouinis
humorumque parces, quibus alianon pol
sene cempectare facere copiam eranscundi.
Acque ita habes meam deictarum nocarum
generatione sententiam, e cur illae repe-
riantur porius in una corporis parte quam
in alia. Icer rero quod istas ego ideas ta-
cere ctatuo est lane quam longum; aEF2 -
ab initio sine cari, ridemus camen, quod men rem mihi ridetur explicare, quod
alimentum superreniens illos aliquantu- nunquam ridi ab ullo anre me alio fuisse
paracus Cum, quamprimum mihi quis os-
quam eidem fuerine insculpei. Neque et- cenderit aliam vel meliorem rel Palrem
iam mirari subeat, quod istiusmodi nOtX
compendioliorem.
aliquando appareane rubicundiores cem. C In interiore parte cerebri B ubi sedes
Poreuno quam altero, r. gr. rola rola- memoriae est) Pars B eA quidem Ledes mC-
rum rempectate; Cum enim plerumque morix primaria, Ced non Cola, ex MeHTC
eo iplocempore, mater Aaorarit ictarum Aucoris, quam in exteris ipsius scripeis
rerum cupidirate, Facile poceris concipere videre est.
Duomodo
seu idex
quadam ratione dispolicos, quae obtinere
lum eleret, distendat atque producat pro factum. Ab hac camen ria decedere plane
proportioncarboris increscentis, postea-
P. X XII.
veltigia
Cogitandum igitur, postquam spiritus, qui corediuntur
ex glandula FI, in caideae alicujus imprestionem receperint,
obicato. Cos inde per cubulos 2, 4,6, de similes, progredi in pOros,
Seu

## Folio 133 — 1759053384:0215
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000215.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
e Certa
piere
ld nonpol.
leundi.
illaerepe.
arce quam
n nocuium
O ideasta-
UM; aEa.
eale, quod
e dio fuisse
nihiquis ol
ecedereptane
n vel laien
i B ubi sedes
em ledes me
2, ex mente
Sus scripe
ediunt
Clpet
l IN DOrO
PR ACTATOS DE TIOMLNE.
33
scu interralla, quae Punt incer parra filamenta, ex quibus ea rum in
Memoria
Parscerebri B composita est, et rim habere nonnihil dila- aserven-
tandi haec incerralla, ex silamenta quae in Eran(IEI OCCUE- tur.
runt, inslectendi ac divertimode disponendi, prout ipsi
morentur dirersis modis, exorificia tubulorum, per quae
transcunt, diversimode aperiuntur. b Adeo ut ibi etiam
figuras describant quae figuras objectorum reterunt; non
tamen tam Facile, neque tam pertecte prima rice, quam
quidem in glandula II, sed paulatim melius atque me-
lius, prout actio Fortior ex lonsior, aut Caepius repetita
Fuerit. Ouxe causa cA, quod hae figurae non amplius tam
Facile deleantur, rerum ea ratione conserrentur, ut idex,
quae aliquando in slandula extIterUnE Carum IntCEVentU
iterum formari illic poltint, longo post tempore, quam-
quam objecta ad quae reteruntur, praesentia non TunE. AF-
que in eo Memoria consictit. LX. gr. Quando actio objecti
ABC orificia tubulorum 23 43 6, dilatando, in caula cAt,
quodspiritus majori eos copia tubeant, quam quidem tace-
rent si non adeset haec actio; efficit quoque, ut spiritus
ulterius versus NV pergentes, vim habeant peculiares ibi
rias Formandi, quae etiam, cestante actione objecti
AB C, adhuc apertae manent; aut si iterum claudan-
tur, relinquunt saltem dispositionem aliquam in fila-
MCNEIS, ex quibus ea pars cerebri NY composita cA, cu-
jus interventu rursus multo facilius aperiri postint, quam
Phactenus apertae non fuissent. Ouemadmodum li per
telam plures acus aut Aylos adigamus, ut videre licet in
cela A, Parra quae hinc oriuntur Foramina, adhuc aper-
ta manerent, ut circa a e b, postquam ilta acus remotae ridetie.
eRfent; aut si iterum clauderentur, relinguerent in Ca vc. P.8. 135.
igia quaedam, ut circas ex d, juae in causa eNent, UE
denuo Facillime posent aDCFITI.
Vim

## Folio 134 — 1759053384:0216
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000216.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 79 lines, status machine
A
REN ATZDES-C ARTES
Vim habent nonnihil dilatandi haec
intervalla, ac filamenta, qua in transi-
tu occurrunt; inflectendi ac diversimode
disponendi) Non multo secus ac Faceret
viator qui polleret vi penetrandi in (yl
ram densam, aut in pratum, cujus ora
men jam in alcum excrerit. Nullum e
nim est dubium, quin ipse amorendo in-
Aectendoque ramos quolque sibi obrios.
illis suam imprimeret Rouram; de quam-
vis non diu impressa maneret, A illac
non nili semel admodum cico pererant
iret, rerumtamen si (apius illac redi-
ret, neuriquam eandem amplius offen-
deret dissicultatem, quam reperierat ab
inicio, iptiusque Forma acque fgura ib
permaneret eandem imprella, eriams il
lac non amplius pererantiret.
Adeo ut ibi etiam fisuras descri-
Videsis. bant, quae ficuras objectorum referunt)
pas. 117. Hloc muleo magis rerum est, quando
plexus apercuram fecit actio nerrorum
opticorum, quibus ridimus, quomodo
objecta luas imprimere raleane imagi-
nes. Ouum enim Aigura, qua in Me-
moria delincatur, similis sic cursui Epiri
erium e glandula coredientium, de hic
sic similis apertura a nerri optici fla-
mentis in plexu factae, ee ista apertuTa
reterat Emilicudinem Formae ab objecto
imprecta oculi fundo, atque haec deni-
delineantur, sinc quodammodo objecto
limiles conspecto. VeruMenIIVeTO nOn
eodem comparatum modo est, quando
per reliquorum sensuum actionem non
nulli pori plexus sune Colito magis aper-
ti, eo quod liquido constet, objecta cae
terorum sentuum (nisi excipias Fortican
cactum in quadam occalione) ibi suas
non imprimere imagines adeo distinctas.
quando ip(a aGUNE IN COTUI OrGANA. Per-
pecuo tamen rerum est, omnes istas MC-
morixe hisuras convenientiam habere cum
ictis ideis, quae delineantur in olandu-
la ee in plexus aperturis, quinimo quo-
dammodo cum objectis, quae ab ipsis re-
praelentantur, quoiiam unaquaque ca-
rum habet peculiarem cum suo objecto
conrenientiam, acque aliud repraesentare
nequic, nisi quod  ipsi simile.
c Ex quibus ea pars cerebri N) X ParS
cerebri N acque parteS, quaS AUEOF an-
cea detionarit liceris A, B, _ C, inFCF
se non differunt nili quarenus concipiun-
cur penetrantes magis minulre in cere-
bri crassicudinem, adeo uc per A sic in-
celligenda superticies ventriculorum in-
cerior, per B pars immediare eam se-
quens atque nonnunquam tota cerebri
crassicudo; per N vero pars illa, qua est
aliquanto magis remota; per C denique
Autor nonnunquam incellioir superticiem
que similis sic objecto, in hac occatione exteriorem, nonnunquam aurem parrem
necelle eA, ue fgura, quae in parre B propius ei accedentem quam B auc H.
Ouin etiam notandum est, quod si tantum aliqua c.
memoris ulmodi Foramina recluderentur, ut a ex b, 2 hoc unum
unius rei
excrretur in caula ese posset, ut etiam alia puta c ec d codem
eer me tempore recludantur: praecipuc E apius omnia simul
alterius. Feclula fuissent, nec solita sint una linc aliis scortum apc-
riri. Ouod ostendit, quo pacto recordatio rer uniuS CX.
citari possit per recordationem alterius, quae aliquando
una cum ea memoria imprecta fuit. Ot li videam duos
Oculos
LXXIIE.
Duopacto.
moriam

## Folio 135 — 1759053384:0217
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000217.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
bjecto
d non
quando
M IM
1818 dpf.
bjectaca.
ibi sun
istas Me-
Derecum
olandu-
ID quo-
ab iplore.
uaeque ed-
20 objecto
praelenrare
C, inter
oncipiun.
se in cere.
Cota cerebri
C denique
superticiem
Rem parrem
B alE N.
lia Simul
UMIUS ex.
eam duos
Oculos
LRACTATOS DE TIOMTNE.
Oculos cum nalo, centenue es d oss ommelque
atuo Laeiee pacceo aater Gula alluecus nons sct ulias
NIIIEILMHMELIMHHHIII
WII
sinc aliis ridere. Et cum video ignem recordor calorem
ejus, quem rilo igne percepi aliquando.
2 Hoc unum in causa esse posset, ut et -  a ee b, illac Auendo tacilius relociulque
jam alia, puta, c ce d eodem tempore Colico, impellune quoque, acque abripiune
recludantur) Idque duas ob rationes, qua- tantillum ad eam partem, illos qui sibi fune
rum prima est, quia spiritus, qui core- vicini, etticiuntque, ut conentur paulum
dienEur per a X B, nON POTCrUnE cam Colico promtius inoredi in maculas ricinas
lericer eoredi, quin aliquanrillum com- a e B; ee proinde non pollune non ape-
moreant Elamenta c e d, atque ita quin rixeistas maculas, PrOpter Parram, quam
in causa AnC, ut aperiantur proprer Facilita- Faciune, resictentiam, e Facilitatem, quam
rem quam ibi reperiunt. Secunda est, quia acquisirerune ex consuecudine se simul eo-
Cxiricus suum capessentes cursum rersus demtempore aperiendi.
noeste

## Folio 136 — 1759053384:0218
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000218.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
REN AYF DES-C AR TBS
Considerandum praeterca, glandulam II ex materia val.
ic cauta de olli compositam esse, camque prortus junctam ecuni-
non posse Cam non ese cum substantia cerebri,  Sed ei tantum anne
am minutissimis arteriis, (quarum tunicae ralde laxae et
unam rel Plicatiles Cunt) ex vi languinis eo propuls à calore cordis,
nutem se quasi in aequilibrio suspentam. Adeo ut valde parum rc
LXXV.
Diversica.
quiratur adeam determinandam, quo inclinetlele ee pro.
pendeat, magisminutre, modo in unam, modo in aliam
partem, efficiendumque ut sic inclinando se, disponat corc-
dientes a se spiritus, ut potius ad unas quam alias cerebri
partes se conterant.
2 Sed ei tantum annexam minutissimis) sunt adeo laxx, ut nihil obstene, quomi-
arteriis) Praecer axcerias ipsam sustinences nus se queat mille modis movere divertis,
est etiam unita reliquo substantix cerebri sed tantum quo se a rencriculorum CentrO
per duo parratilamenca verrola, prout A- nimis lonse remorere nequeat.
Sura mex illam omnes reprasentANE, qua
Jam rero duxe praecipux caulxe sunt, non considerando
tem spiri animae vim, de qua poltea sum dicturus, quae tacere pol-
cuum u-
nin ex Tunt, ut sic moreatur glandula, et quae hoc loco explican-
eauSIS eF
SC, guae
dae Tunt. Prima est ditterentia, quae occurrit inter particu-
slandu. las spirituum, qui ex cacorediuntur. Nam si omnesspiri
tus eandem prorsusrim haberent, nec ulla alia caula clet,
quae olandulam determinaret, ad inclinandum se in hranc
vel illam partem, aequaliter in omnes ejusporos Auerent,
iplamque in medio capitis prortus crectam ex immobilem
a
e
AHHHI
S
t
lustinerent, ut re-
Praesentatur in A-
Dura 40. SCd ut
CorpuS quod tan-
cum tilis quibus.
dam annexum cAt,
atque vi fumi c
Fornace cgredientis in aere sultentum, continuo Au
ctuaret huc atque illuc, prout dirersimode agerent in il
e
6
lu
00.
e
FIIIII
L. XXIV.
Minima
slandu.
determi
nari ut in
alteram
inclineto
lam de
termi-
NANE.
d
a

## Folio 137 — 1759053384:0219
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000219.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
a
Umre
X PIV.
altam
lesre.
cred
cordie
C, qum
crediretu
UI Cento
erando
TC Dol.
splican.
DartICu.
es (pIrI.
Caellet
derentu
Obilem
Ut rC.
IN R.
Sed ut
Od tan.
quibul
fumi e
1O u
PRACTATOS DE TIOMEME.
lud varsu paras us tum: ita particulae spiricuum qui
elerant ac sustinent hanc glandulam, cum Fere lemper ali-
qua in us direrlitas sit, continuo commorent cam, effi-
ciuntque ut modo in unam modo in aliam partem pro-
Pendeat. UE cam ridere licet in tigura Aix ubi non modo
plandulae centrum IInonnihil distat a centro cercbri O,
verum extremitates arteriarum, quae sustinent cam, (iC
intexae sunt, ut fere omnes spiritus quosciadterunt, diri
sant per partem superticici a b, c, vertus tubul05 2, 4, 6,
curlum luum, aperiendo hac ratione illos ejus poros, qui
respiciunt co, multomasis quam alio5.
Non considerando animae vim) Ouid ) suspensis, nec Fortirer ligatis) quando cor-
sic visista anima, dicemus in Fractatu de pus aliquod ipsis propinquum multo re-
Mence Hlumana, cujus jam Caepius men- locius iildem Oretur. Nam quoniam
tionem fecimus.
Verumetiam extremitates arteria
rum) Octacile incelligatur hic, qui alicu-
jus momenri est, locus, tantum conci-
piendum, quod quando nonnulli spiricus
isthaec corpora imicaneur motum il-
lius, atque conantur moreri ad cundem,
quem illud peric, locum, quando nihil
ipsis obstaculo est, quominus illud sequi
queant; quoniam istud corpus, cum o-
conantur majore cum impetu quam alii cxus moreacur quam illa, de quam corpo-
eoredi per aliquem locum, continoatca-
ra, a quibus circumdantur: postunt ci Fa-
teris spiritibus, in cerebri renericulis cilius succedere ejusque locum Occupare
olandulaque contentis, idem quod vide-
mus continoere omnibus corporibus li-
quidis (rel etiam ipsis corporibus Colidis
quam cendere ad quemcunque circa ipsa
locum alium; quaproprer illa eotendune.
acque, quando heri porest, reapse vadunt X
inibi Ruitancibus ibidem que quodammodo limitantur atque sequuneur hoc modo ipsius
WOtuI

## Folio 138 — 1759053384:0220
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000220.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
REN ATT DES-C ARTES
motum: Similicer quando spiritus eF-, minus remori sune à curluprincipali, quo
Auune per cubos 2, 4, 6, Oepus solito, non illue aguntur; id quod efsicie, uc eorum
tix. Praecc. cancum illi, qui iplos directo sequi polune slandulae corpus provehatur aliquantu-
(quales supponimus esse illos qui reniune lum ad 2, 4, 6, aeque ue arceriae inde-
a glandulae punctis a, b, c, nec non ictos
quos arceriae effundune in linea mmaxime
recta verlus puncta eadem) incipiune mo-
veri quoque relocius atque rergere ali-
quantulum ad istam parcem, sed omnes
etiam reliqui spiritus tam extra quam in-
era glandulam, conantur quoque eo prO-
ctancur ad sequendum iplam; quineriam
uc cleretur qualicuberculum in parte olan-
dulae an b, c, respiciente directo aperturam
2, 4, 6, quoniam omnes spiritus, quos
slandula concinet, faciune impetum, uc
coredianeur per a, b, c, quo tic, ut ista F0-
ramina paulo masis aperianeur quam iplo-
sredi, alii quidem majore cum impetu, rum ricina.
alii rero minore, prour iph rel magis rel
AC praecipuus qui hinc oritur effectus, in eo consittit,
erecipuus quod spiritus coredientes hoc pacto speciatim magis e qui-
spiriuum buldam locis superticiei hujus glandulae, quam ex aliis,
quie
rim habere possint interioris cerebri superticici tubulos, in
quosse recipiunt, vertusloca per quae excunt, conrerten-
di, Cieos jam omnino conrerlosnon inveniant; _ hac ra-
tione Faciendi utmembra ad quae spectant hi tubuli, mo-
reantur vertus loca, ad quae respiciunt istae partes superti-
ciei glandulae II. 2Fc notandum, quod idea hujus motus
membrorum tantum consictat, inmodo illo quo spiritus
tune temporis corediuntur ex ilta glandula, atque adco
quod idea motus ipla ejus caula (IF.
Et notandum; quod idea hujus mo-( sune immediare junctae, quemadmodum.
tus membrorum tantum consistat, _c.) VF
hunc locum, cui nonnihil obscuritatis in
est, reddamus intellectu faciliorem, cgo
existimo, cundem per formulam a gDeg
ocaque esse his concipiendum terminis. FF
nocandum, quod idea hujus morus mem-
in corotere hoc opere secimus) tancum
consistac in modo illo, quo spirieus tunc
cemporis egrediuntur e glandula, qui is
est, quo spiricus sic deferuntur inter Abras.
cerebri, uc hieri nequeat quin descendane
in musculos, ea racione qua ad mo-
brorum (capiendo hoc ideae rocabulum rendum membra requiritur; at que ica sic
non quidem pro nostris perceptionibus, ista idea, id est, ilte modus corediendi c
Sedpro corporis nostri moribus, quibus slandula, qui mocus istius causa exictie.
LXXVII. Ouemadmodum ex. or. Supponere hic poltumus cau-
In quo
contia. lam,  Quae facit, quodtubus 8 potius ad punctum b. quam
Quod.
inspice
AenC.
L.XXVI.
DuiS AF
eRectus
slandu-
la cgre.
diuntus.

## Folio 139 — 1759053384:0221
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000221.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
quo
loum
ista
Meglo.
spercuram
tuS, quo2
etuM, uI
miltato.
numipso.
Mttit,
SCgui.
X alii8,
Terten.
L, MD.
luvert.
MOTS
spiritus
1C adeo.
15) TaNTUIM
piritus IINC
incer sibras
delcendant
ux ad mo-
acque ila (I
corediendi e
b, quam
quol.
TR AOT RROS DE TIOMEHE,
quodleusu auure conrertat, non aliam ese, guam quodideamo
cus mem
spiritus egredientes ex hoc puncto, majori ri co tendant brorum, de
139
quod Cola
idea ejus
Culciae
exsco
quam ulli alii ex quod hoc ipsum etiam animae occatio-
nem daret, ad sentiendum, quod brachuum ad objectum
B se conrertat, s ca jam esset in hac machina, ut poltea
supponam. Nam cosicandum elt, ea omnid puncta elan-
2
dula,

## Folio 140 — 1759053384:0222
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000222.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 15 lines, status machine
T. 40
RE N AXL DES -C ARTFS
dulae, quibus obvertus esse potest tubus 8, sic respondere
omnibus locis ad quae brachium7 converti potest, uc non
alia de caula brachium illud sic conrersum ad objectum B,
quam quia tubus ille respicit slandulae punctum b. Ouod
lispiricus ucales Cuum iuum, nune cubum adt alilla
landulae punctum conrertant, puta rer tusc, Filamenta 8, 73
QuX
s
pet
e
pel
M
11

## Folio 141 — 1759053384:0223
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000223.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
dere
ad al
et
PRAOTATOS DE ILOMIHE.
ouxe circa illud exorta undiquaque in brachii illius muscu-
los distribuuntur, cadem opcra quoque mutantes itum
Tuum, quoldam cerebriporos qui lunt rertus D angustio
res, ex alios latiores redderent. Quod in caula Foret, ut
spiritus inde in hos musculos pergentes, aliter quam jam
Faciunt, brachium hoc continuo ad objectum Cconvei-
terent: uti vicissim, ligua actio alia, quam spiricuum in-
oredientium intubum 8, illud idem brachium ad B velC
conrertat, ca Faceret uthic tubus 8 Sc obverteret elandulae
punctis b aut c: Adco, ut idea illius motus eodem ctiam
tempore Formaretur; Taltem li actentionon distracta Foret
ad alia, hoc est, si glandula II per aliam actionem Fortiorem
impedita non sIt, ut se non inclinet vertus 8. Atque ita
generaliter cogitandum est, unumquem que ex aliis in in-
teriore cerebri superticie tubulis respondere unicuique ex
aliismembris ex unum quodque ex aliis punctis in superfi-
cie glandulae FI unicuique ex locis, ad quae haec membra
Pollunt conrerti: adeouthorum membrorum motus, nec
nonhorum motuum ideae, sibi mutuo caulxe cNeDONInE.
Oua facit ut tubus 8 potius ad pun-( concipere oporret omnes qui à superticie
etum b quam quodcunque aliud se conver-
cerebri incerva procenduneur in brachii
tat) Ad incelligendum hunc locum, anim- musculos, de qui (prout spiritus descen-
advertendum est, Primum, quod quamris
haec figura d caeterx omnes, in quibus con-
spiciuntur nonnulli pori ac tubi delisnati
veluti 2, 4, 6, _ 8, repraesentent istiusmo-
diporostanquam inplexus superticie; 1a
dune magis per unos quam per alios, auE
illuc alio descendune modo) efficiunt ut di-
rerlimode moreatur brachium. MemOF
quoque sis oportet, quod quemadmodum
colleccio macularum plexus omnium se-
men concipiendum est, nihil in illa esse) neratim direrso glandulam modo respicie
Dileorum extremicatem, e partem reli-
quam procendi à cerebri crasicudine ulque
ad membra, ubiterminantur. Nocandum
quoque est, quod quaViS AUEOFMOnnuN-
quam loquatur non nis de uno duobutre
cubis, tamen intelligendi sine omnes ipsis
ricini pariter acque illi, qui in eadem ter-
pro direrla ratione, qua maculae omnes
simul recipiune spiritus inde egredientes:
Ita etiam quaelibet macula ligillatim de
quiliber cubus inorediens in unumquod-
que membrum, dependene in suo Fieu aC
modo, quo olandulam spectane, d ratione
qua Spiricus inorediuneur aC AUUNE IBEEF
minantes parte, ad actionem, de qua rer- illos, qui amorendo aliquas AbraS AEque
Da FACIE, CONCATTUNE; relur hic, ex. or. admorendo qualdam alias, iplas dispo-
ubiixsenon loquicur nisi de cubo 8, simul nunc modo omnium accommodarissimo
22

## Folio 142 — 1759053384:0224
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000224.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 77 lines, status machine
REN A TE DES-C AR FLS
ad cuum curlum, nitieas eo jam dispolitas, deflexo, atque ad converrendum se ad pun-
inrenerine. Cum aurem hae fibrae circa ctum c, illo ad aliam parrem converso; 8
iltos cubos non sine immobiles, sed rarie spiritibus qui protuunt ex unoquoq; olgu-
moreantur non cancum per objecta, rerum dulae puncto, egredientibus ratione quadam
etiam per mocum mulculorum aliarumque
partium, in guas inerane, neque etiam ipla
reculiari, qua HC, ut nequeane ingredi in
plexus maculas, quae non lune dilpota,
St immobilis glandula; hinc fic, uciidem auc quas nequeunt disponere in modum re
tubi non eodem semper convers snt mo-
do, neque perpetuo spectent idem olandula
punctum, neque ctiam semper sint bene di-
spoluti ad recipiendum spiritus produentes
a punctis ad quae maxime directe respi-
ciune. Si enim supponas, mulculos bra-
chii7 illud successire morere, facile conci-
pies, quod cum iltud brachium, in una-
quaque parce circuli, quem Facient ipsum
describere, alirer litum fuerie, quam in
quisicum ad praebendum illis eo modo Au-
xum, uc convertant brachium ad loca
quae pecune; facile ridere est, quomodo
brachium ad B vel ad C promocum in
CaUIA eFIE, UIE POTUS B COnVerTAt se ver(uIS
puncta b rel c glandula, acque ita eff -
ciac, ut idea motus sui ibi delinectur; de
vicererta quando ipla ibi fuerie delineata
per aliam quandam caulam, porus 8, cum
converrerir se ad puncta B aue c glandu-
aliis, Abrx CirCA POrUm 8 (quem e00 lae, etficiat, ut brachium conrerrat ad B
cum Autore hic lumo proomnibus, qui aut ad C, eo quod spiritus, per ictum po-
in hoc brachium inEranE) atque hic porus rum ingrediences, fibras iplum ambientes,
ipse, respicient directius in quolibet direrso ica disponent, uc in musculos descenturi
hujus brachii sicu, modo ad unum olan-
inc, iptum ad loca illa deferences. Id
dulx punctum, modo ad aliud (eriams quod incelligendum est pro proportione
supponeremus, slandulam ese immobi-
Jem) acque erune maois disposux ad re
cipiendum spiricus ab isto puncto reneu-
reliquorum pororum omnium qui ad non-
nulla membra proorediuntur; imo e quod
prouc alias ab uno poro isthaec membra
ros quam illos qui possent proficisci ab accipiune spiritus, alias ab altero quo-
aliis; acque ita super glandula depingent piam, aue Aillas non accipiune nis ab uno
ideam, id est, formam quae spiricibus ac-
cipienda est ad ingrediendum in hunc po-
rum acque descendendum in brachium.
quando illud hoc modo sicum erit. Ouem-
admodum etiam quando haec idea rursum
delineabitur super glandula, hoc est, quan-
do olandula erie eo modo lita per actio-
nem spiricuum, objectorum, rel animae
uE Spiritus Cx. Or. ex puncto b eAuanE
Tolo; prour ille diversimode fuerie con-
rerlus, ipsa etiam dirertimode morean-
CUT; X quod IEA MOTUS MCMBTOrUM ex-
ciret suam super glandula ideam, atque
hac idea ricissim producac mocum mem-
brorum.
b Et quod hoc ipsum etiam anima occa
sionem daret ad sentiendum, quod brachium
ad objectum B se convertat) Hloc est, quod
promtius, Facilius acque abundantius quam haec eadem spirituum egressio à puncto
ex aliis, atque ue cendane impecuolius ad
porum 8, icahunc porum disponene, ac-
b glandulae verlus cubum 8 Forrior, quam
spiricuum coressio ex aliis glandulae pun-
quetali pacto Aibras ejus arertene, ut ad ctis rersus alios plexus poros, qua e
amustim ingrediantur in musculos, qui
srestio est caula physica, cur hujus ma-
instari debene, ut deferant brachium ad B, china brachium se convertat ad B; A-
et non ad quamris parrem aliam; atque nimx dabic occationem illud percipien
ita poro 8 dispolico ad respiciendum pun- di, quando iptus cogicariones fuerine
ctum bolandula, brachio ad objectum B) unicx moribus spiricuum slandula que Ma-
chinae
42

## Folio 143 — 1759053384:0225
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000225.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 103 lines, status machine
Apun.
Odumre
ad loct
nododu
recul; de
TuSB, Cuta
C Olabl.
ettat au 2
ictum po
embientes,
descensuri
ences. Id
oporrione
puiad non-
10 de quod
ec membra
altero quo-
enistabuno
fuerit COn-
de morean.
brorum ex
eam, atque
lOcum mem
landulae pote
uomodo
ocum in
le rertus
CIa eff-
delineara
lud percipieu
riones TVerin
indulaqueM
TR ACTATOS DE TIOMLHE.
chinaeictius, eo modo quem jam sapenu- porest ideis, quae super glandula delinean-
mero explicarimus.
Saltem si attentio non distracta foret
ad alia) Vides, Dominum Des-Carceshic
accentionem non accipere pro roluntaris
actu, per quem ipla relic, aut (alFem CON-
senciat, quod eadem idea persereret esse
praesens nostra Facultati percipiendi; sed
illam sumar pro disposicione glandulie di-
rerllque iplius moribus; atque hoc sen-
su inquit; Rccentionem non esle eum a-
rexlam, cum olandula, non se Forriter in
tur, quandoquidem runc tempOrIS, prOUE
rule, de moru olandulae disponit; Sed
quando spiricus illam ri abripiune versus
partem quandam, vel objecta exteriora a-
sunc pocenrer in illam, MenS nOn a-
plius ejus est domina, acque per legesFae-
deris cum corpore inici cogitur se illi,
quod cunc temporis glandula imprimi-
tur, tamdiu applicare, quamdiu durae
impressio, ac illam delere nequir. Ouare
per id cempus non eAt capax ullius menta-
aliquam parrem inclinans, omnes recipere lis refexionis, neque porest percipere, ne-
impressiones porest, quibus iplam anima que actenta ad ullam rem aliam elle tOtO
aue corpus impertire ralene. Ouia pro-
illo cempore, quo dispositio corporis, 2-
prie isto in statu glandula consistie quod alio spiriruum rel objecti, a quo rerine
Mens nostra est accentionis suxe domina tur, permanebunt.
atque se rel applicare rel non applicare
Ac praeterca, ut hioc loco ca occatione intelligi POMIE; LXXVIII.
quo pacto, cum duo oculi hujus machinae, ec organa plu- Duo p2
a0 una i
rium aliorum sensuum, vertus idem objectum conrerta dea explu-
ribuscos
Tunt, 2 non ideo in ejus cerebro Formantur plures illius ob- pons elle
jecti ideae; sed una tantum; cogitandum cA, Temper ex pollic; a
qua ratio.
iildem punctis ictius superticiei glandulae II ceredi spiri- ne MII
tus, qui ad dirersos tubulos tendentes, ad cadem objecta ippaleat
convertere possint membra diverla. Vti hic ex Colo pun- dumasat
unutu.
eto b spiritus corediuntur, qui vertus tubulo5 4, 43 88 (c
recipiendo, ambos oculos ex brachium dextrum eodem inspice
tempore ad objectum B convertunt.
Non ideo in ejus cerebro formantur) spiritus pergune tancum vertus tubum 8,
plures illius objecti idea, sed una tantum
Xt YIoc CH, complures suca place alta db
aliis separatae, Sed una Cola, Compolita Cx
duabus (ut ica loqui liceat) simplicibus, vi-
delicet, ex illa, quae animae daret occatio.
nem percipiendi, quod brachium ellet de-
Aexum ad B, acque ex ista, qua cidem (I-
Sueadat; quod ocul quorsde Lepicla
inter coreciendum ex puncto bglandula
113: PL
iplorum cursus differat ab illo quemassi-
munt quando ex eodem puncto b pro- x Vide fis
Auune ad duos illos cubulos 4, 4; AEque pas. 140.
quin, quando ex eodem pergune puncto
ad illorum ucrumque eodem tempore,
iplorum Forma Auendi lic diverta ab illa
quam cunc sibialuune, quum nOn per
sunenih ad eorum unum scortim. Ouam-
ris autem hae diversicates non MaOnI SInE
momenti sufticiune camen ad submini-
Atran
2d B. Nullus enim dubites, quin quande
objectum
ced.

## Folio 144 — 1759053384:0226
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000226.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
14.4.
RL E N APTDES-C ARTES
Crandam anima occasionem habendi di-l b Vrihic; ex solo puncto b spiritus eore
versas perceptiones. Nam, prour dixi- diuntur, qui versus tubulos, 4i4, es. 8 se
mus, ipsius cogitationes non habent simi- recipiendo. _c. ) Fx illo quod Autor hic
licudinem ullam cum mucationibus con- habet, animadrerti potest, non elle neces-
ringentibus curtui spirituum, quapro- Pariu, uE eor deneur pori in glandula,
peer illae pollunt esle aequaliter unicx o- quoc habentur maculae in plexu.
mnibus.
Ouodtacile credemus, sad intelligendum praeterea, in
contita quo consiltat idea quam habemus de dictantia objectorum,
Cositemus, prout ea superticies glandulae litum mutare
rit, eadem ejus puncta, quo minus dictant à centro cere-
bri O, comarisremotis ab co centro locis rolpondere, et
quomasis distant, eo haecloca minus remota cAC. aVF SI
punctum b paulo magis quam jam facit retrocedat, loco
remotiori, quam jam eA B, ex si inclinet paulo magis an-
trortum, propinquiori responderet.
a VF si punctum b) HTOc est, s glan- gisanerorsum inclinaret, hoc est, si glan
dula rerrocedendo effecerie, ut punctum B dula procedendo illud aliquanto maois re-
superficiei ejus paulo propius eslet centro morister a cerebri centro, tunc punctum
cerebri O, responderet loco remoriori b locopropioriresponderet.
quam est objectum B; acque A paulo ma-
LXXX. Atque hinc ubi anima in hac machina crit, aliquando
Ouod di-1
versus E. Cirerta objecta sentire poterit, per eadem organa codem
cus glan- modo dispolita, ex: ut nulla prorsus mutatio interreniat,
dulae Face.
re possit, praeterquam in litu olandulae FI. Prout hic Cx. or. anima
uc diverla
bieca lentire poterit id, quod est in puncto L, interventu dua-
sentiamus sum manuum tenentium duos baculos NVL, OL: Quan-
1 muta doquidem ex puncto I olandulae II prottuunt spiritus,
qui ingrediuntur tubos 7 e 8, quibus lxe duae manusre
spondent; cum, si haec slandula LI paulo magis quam et.
amnum antrortum promota esset, ut suxerticici ejus pun-
eta n e0 cslentinlocis i dc k, ec per consequens ibicere
derentur spiritus, qui vertus 7 8c8 se conterunt, anima id
quod et vertus NV ex O, sentire deberet per caldem ma-
nus, ex quidem absque ulla eorum mutatione.
LXXIX.
En quo
idca di-
stantir
objecto
TUM.
Vide tie.
PracCd.
abCque ut
tione in
O1Ba10.
Inspiec A.
SUF. Se4

## Folio 145 — 1759053384:0227
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000227.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
Reore
b8se
atie
llemol.
erea, 1I
Mutare.
Idcere.
dere, e
iDEII
1aG15 4I.
At, 18la1-
DmagISre.
nepunctum
cerrenat,
GF. aNIMd
entu dua.
L: Quan.
Spiritus,
ManUSIC.
quam et.
LejuSpIH.
animaie
aIdem Md.
LRACTATOS DE AIOMTHE.
145
sirererrocco, eruc in caula, guoe a- nequirillent idcas suas distinete imprimere
maporerit objecta diversa diversimode si-
ea sentire, nec ulla obreniat mucatio Or-
sano exteriori, neque inmodo, quo po-
punctis necoglandula, organo exteriore
ee cubo 8 co, quo lunc, modo disposuis.
2 Ot nulta prorsus mutatio interveniat rus 8 respicie glandulam, veluti in exem-
praterquam in siu slandulae H) Hloc est, plo proposito, progressio olandula esticie,
mutatio licus olandula, sive procedendo, i vesceca  dO sentianeur, quae lecus
OL-

## Folio 146 — 1759053384:0228
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000228.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
14.6
RR E N A TF DESLC ARPES
L. XXXI. Porro notandum est, cum glandula II inclinata est in
memoria Partem aliquam, sola ri spirituum, ec neque anima ratio-
nalis, neque sensus externi quidquam contribuunt ad eam
nam ex Paclinationem, ideas quae in ejus superticie formantur, non
olindu. Lolum ab inaequalitatibus quae inter particulas iltorum spi
lam incli-rituum occurrunt, ex ut supra dictum est, direrlitatem in
moribus ex ingenio Faciunt, verum etiam ab imprestioni-
Dus Memoria pendere. Si enim objecti alicujus particula-
ris figura multo distinctius imprecta sc, quam ulla alia, in
Ca parte cerebri rerlus quam exacte propendet glandula,
Spiritus cotendentes non possunt non aliquam inde impres-
lionem recipere. Lchinchc, quodrespraeteritae aliquando
in mentem redeant quasi Fortuito, et ab(que co, quodme-
moria ab ullo objecto quod sensum afticiat, multum exci-
tata Fuerit.
Dubmodo
AF Ci plures ac diverlae hourx, omnes Ferc aeque per-
formentur fecte delincatae sint, in hrac ipla cerebri parte, quemad-
Dhanta-
inur in modum saepius contingie, spiritus ex uniuscujusque im-
restione aliquid recipient, et quidem plusvel minus pro
diverio occurtu partium carum. Et hocpacto chimaera ee
hippoorrphes componuntur in corum imasinatione, qui
vigilantes quasi comniant, hoc est, qui libere huc atque il-
luc ita ragari sinunt phantaliam luam, ut neque per obje.
cta externa distrahatur, neque d ratione subernetur.
2SCd Memoria praecipuus effectus, qui mihi hic maxi
chinam i. C notatu dionus ridetur, incoconsictit, quod quamquam
nisc m ula adesset anima in hac machina, ca a natura disposita
tus qui CllPosiE, ad imitandum omnes motus, quos veri ho-
lames, aut etiam similes aliae machinae, ipla praesente Fa
eTCHE.
restisia
impressa
cciam u
causiS eRe
pancibus
LXXXII.
iis esui Vi
sitances
JuaSI 10.
Mnian.
L. XXXIII.
Hanc ma-
inicari
Pralente
Ea HLNE.
Sed Memotha paltpuus essectis, qui mi-
decurnonnihil deelle inhoc Articulo: F.-
hi hic maxime notatu dignus, de c. ) Miliri- nimrero praeter quam quod est nimis bre-
vie

## Folio 147 — 1759053384:0229
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000229.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
1
CAniculo: L
dest vin
LACLAIOS DE LIOMINE.
ris quum sic tam elegans, cgo cmarim, do non raler efficere quodcunque alia ipsis
illud, quod machinam noltram disponere similia corpora perticiune; ee qualieo ani-
Porest ad imitandum actiones, quas reri ma nostra eser incitara ad Faciendum peri-
homines aliare consimiles machina, in culum, quid ejus raleat corpus. Neque re-
iplius praelentia facient, cRenon tam MC-
morix effectum, quam actionis objecto-
rum in senlus; alioguin oporruisset dici,
fecerint in ipsius praesentia, quoniam Me.
moria non eA nili rerum praeteritarum
qua nihil aliud est nili aliquod rehduur
imprestionis, quam senlus fecerunt in glan-
dula, ee consequenter in cerebro; unde
Ac, uc caedem idex ibi denuo delineari
queant atque reproducere eoldem muscu-
roideo dicipotest, nihilnisianimae actio-
nem eo quicquam conterre, quum illud
accidat aliguando cirra ullam nostram ani-
madrertionem, imo e nobis laepenumero
inritis. F concrario enim, uti verum est,
quod nostra roluntas eo incerdum quic-
quam conterat, ee lic in caula, ut impel-
lamur ad imicandum quasdam actiones.
quas alioquin haud imitaretur nostra Ma-
china, ica etiam persaepe obstat, quomi-
lorum mocus, qui ab initio eas comitaban- nus id tac adhibendo inclinationibus no-
tur, Propter restigia quae ibi reman serune.
Ouapropeer mihi videtur praecipue ac pri
micire objecti praelentix actionique adleri-
bendam esse machinae nostrae disposicio
nem, qua illam reddic idoneam, instioat-
que ad imicandum actiones, quae in iptius
praelencia tune per alias consimiles machi-
naS, de ad reperendum illas, posteaquam
iltas jam semelperegerie, ctiamsineullum
quidem coonitionis principium nostrae in
esset, quemadmodum AUEOr eam noster
impraesentiarum considerat. Nihilominus
tamen negari nequie, quin anima actio
multum ad hoc conferat. Nam, quem-
admodum unumquemque experientia do-
cere poterit, est una condirionum inter
animam e corpus conrentarum pacta-
rumque, cum Faedere conjungereneur.
quod perceptiones anima, in ipsam per
sensuum actionem ineroductae sunt ejul
modi, ue incicene roluneatem, quo velit
cadem, ad qua idea, qua hanc actionem
in glandula excitat, eodem corpus nostrum
tempore disponit; Aeque hoc ica Factum
est, uc ambarum istarum substantiarum
unio essec tanto arctior, quanto foret mi-
nus distona. Experimur enim, quod nos
plerumque sentiamus incicatos ad actiones
Aris Fraenos. Hloc aurem imicationis non
roluncariae senus manifesto in iis se pro-
dic, qui quia alios oscirare ridene, osci
cane de ipli; aue qui cussiunt ac screane, aliis
idem Facientibus coram ipsis. Ouineriam
ipseegonorihomines, quos tacerepostu-
mustancum rinibibere, ut usum rarionis
perdane omnem si Polummodo, cum ipsIS
Compotantes, Procuremus, ut iis appo-
nantur viera vino plena, ab (que ulla insu-
per adhibica adhorratione aut Polliciratio-
nead pocandum: quo lane octenditur, eo-
rum roluntarem co nihil conterre, Calcem
in hac occatione. Caecerum quoniam per-
difficile est, rationem de his omnibus ied-
dere, a nemine mihiricio datum iricre
do, A hic explicem, quanam illud mihi
racione heripolserideatur, cum videam;
Dn. Des-Carres id duncaxat propoluisse,
Obserra igitur primo ideas sensuum o-
mnium non ad id aequalirer aptas esle, de
praeter illas qua per oculos vel per aures
reniune, admodum paucas posseictiusmodi
producere effectum; Ominimo ideas Cono-
rum, si spectentur seortim, non dispone-
re nostrum corpus niu ad consimiles eo-
dem cono faciendos. Ouamvis enim nar-
ratio rei egregie geltx nos stimulet nOn-
corum, qui nobis similes lune, imitandas: nunquam ad 20rrediendum eandem, con-
quali contuse perciperemus, quoddam de- Star, illud prorenire non taM à COTPOrC
fectus genus in nostro elle corpore quan- quam ab anima. Caterum adeo verum

## Folio 148 — 1759053384:0230
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000230.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
R E N A TF DES -C AR PES
est, ideam Ponorum excitare nostram Ma-
chinam ad producendum illorum contimi
les, ut experiencia nocum sic, quod illi,
quorum aures jam inde à luo ulque natal
surdae nihil eorum percipere poruerune
eriam muti sine, perinde ac sinon posent
spiricus cerebriinoredi in nerros mulculo-
rum linsux, vili fuerinc excitati per ideas
ConOrum aC rerbOTU; d quaVIS juXTa
doctissimum Valesium in suo de Sacra Phi
Josophia libro non sic Fortcan impossibile.
Hloc praesupposto, non videcur esse tam
difficile explicare, quomodo idea Pono-
rum nos ad illos imitandum dilponat.
quam quidem est exponere, quomodoitta,
quas per oculos accipimus, nos impellane
ad ealdem agendum actiones, quas con-
spicimus. Pollune enim memoria repeti,
qua supra proculi, scilicet, quod praeci-
pucperporos, qui tibras nerrorum quinti
paris ambiune, spiricus deteraneur in mu-
Sculos linsux Fauciumque, at que genera-
ne illi loqui discane, qui semper auribus eim in illos omnes qui voci arricularim
capei fuerune, nihilominus tamen est multo
difficillimum; quod ad id, quod contendo
Susficie. Ouancum ad ideas. acrinet, quas
per oculos accipimus, illarum omnium,
quando quandam nobis actionem repra
Cencane, hoc estproprium, uc machinam
nostram disponane incitentque ad perti
ciendum mocus eoldem; neque rero dic
Pocest, quod id prolicilcatur cancummodo
perpetuoque ab animx actione, prourri-
dere est in oscitantibus aut initantibus a-
liam quandam actionem, qua ipls PEa
Tenribus FE, non atcendendo ad id quod
Faciunc. Nocandum secundo, quod dicam.
istas ideas disponere atque incitare, at
Formandae inserriune. Cogirandum dein-
ceps, quod quando istae Ebra pul(anEUF Pex
Lonos, hoc est, per trepidationes cremores-
quetidibus aliitre rebus aériimprestos, il-
la istosimitantur eodem modo, quo chor-
da alicujus cestudinis, qua percussa non
est, iitatur sonum alterius cujuldam
chordae prove illam percultx, quando est
in eundem adducta tonum; adeo ut quan-
do lonus graris ex. gratia ipsius Abras
percutie, incerralla commotionis ipla-
rum sinc multo majora quam quando ipla
pullantur per lonum acurum. Ex quibus
Facile est judicare, quod pori qui sune cir-
caictas tbras, sine nunc magis, nunc mi-
neuriquam efficere, uc quisimiretur actio- nus aperri, modouna rarione, modo alia,
nes ab ipsis repraelentatas, uc signiticem.
ictam disposicionem esse admodum lerem.
de inclinationem, quae ab illa producitur.
eam parum ririum habere, uc fere nun-
quam obcineat locum, dummodoparum
volumras obsictat, aut obstaculum Occur-
rat in ccrebro; rerum quando illud non
contingic, ipsa fere nunquam Cuum efte-
ctum non producie. Nocandum eamen
cerrio, quod plerumque id non ereniat
prima vice, qua nOs calEM rECIPIMAS
ideam, sed posteaquam illa Fuerie aliquo-
ties olandula impresla; aur Calcem, siquan-
idque mille modis dirertis, ut facilius est
imaginari quam describere, quibus modis
deteruntur spiricus in musculos, qui pol-
sune dilatare aut coarctare Fauces; _ PFOUL
spiricus inflane aut coarctane diversimode
iltos musculos, efficiune ut aer inde pro-
diens accipiat muleos succultus diverios,
quiillum cremetaciune tor modis differen-
tibus, quoc direrlos percipimus (onos.
Cositandum quoque, quod quemadmo-
dum Conus oraris habet interralla inter u-
numquem que tremorem majora, ita ille
etiam magis diuriulque aperit cerebri po-
dohoc prima rice ereniac, id non hac nili ros; ee efficiendo, ut plures ingrediantur
in actionibus nobis ulicatissimis: Ouo (a-
ne octenditur, isthane inclinationem esse
(piritus aut in musculos omnes aur laltem
inillos, qui fauces dilatane, eriam in causa
perquam intirmam, e posse Facile supe- est, uc aer inde corediens, Ponum reddat
rari a rebus aliis in cerebro occurrentibus. Grariorem, quandoquidem ibidem ejus co-
pi

## Folio 149 — 1759053384:0231
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000231.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 125 lines, status machine
e gener
IC
erculla nA
5 el
eO VEquaN-
DD1S spia
estremorel.
Prellor, il
quo chor.
quando ett
plius sibras
pua
qui lunt cir.
I5, BuDCmI
UE Facitusete
quibus mocis
105, GuI Po.
ices; d ploue
e direrlimode
aer moepro-
Iu5 direttos,
odis ditteret
pimus sonosa
lquemadnis
eralla inteti.
pajora, 
erie cerebr
es I. cun l
e modoalia,
noes ale lalle
cclalltabam
Ponum secle
ribidem ejus
LR AOTATOSIDE TAOMTAL.
tacur, Coquod Faucium musculi sune len-
rius alcetalque inttari. Denioue cogitan-
dum, quod quoniam cursus spirituum per-
fecte nnitatur apercuram, quae in plexu est,
quande illa apertura cum cremore tic, ne-
celle estur spiritus c glandula eo pergentes
in eandem quoque ingrediantur eodem
crecsentes odo, aEque ITa APCTIANE rC-
Ailianque Fauces (ope musculorum
quos nAaNE) cremileendo quoque, acque
ita Communicem aeri inde prodeunci eun-
dem cremorem cum iildem incerrallis.
qua a lono, qui plexum aperuit, accepe
rulse; ac consequenter quod Conus C FaU-
deinceps non amplius ulla sentiatur disfi-
culras imitandi Conos qui percipiuntur
Idca in glandulam per actionem objecto.
rum rilus delata disponunt etiam cere.
brum nostrum ad imitandum OTUS, qu
ante oculos nostros AunE; Ac Facendum.
quod dispolicio quam praelentia objecto.
rum hoc modo altert nullum producat et
fectum, quando cales lunemorus, quales
machina nostra imitari nequit. AEque
quamris eriam posset illos imitari, ipl0.
rum tamen praesencia duncaxat Cola nihil
quod alicujus sic momenti etticie, vilime.
moria eo quicquam conferat. Sed quande
actionem aliquam, quae nobis praesenri-
bus AE, Facileimicari porest machinano
Ara, X ad eam memoria concurrit, hoc
latu, pas en deccenats eo illis secun.
ue actionem in conspectu nostro Factam
imitemur, Eprima rice, qua iplam ridimas.
aliquam ei similem egerimus, eriamsiFor-
caste iste secundus conspectus duntaxat (0-
lus non Foret ejus capax line isthoc memo-
rix effectu, hoc est, sine effectu restioio-
rum primae rix, quam spirieus EenUCTUNE
a cerebri ventriculis in musculos ulque.
Non pucarim alicer explicari posse praeci-
puum hunc memoriae effectum, quo fC, ut
machina quam describimus possit imitari
actiones a veris hominibus auc consimili-
busmachinis peractas coram ipla, quan-
doaneca simili in occatione consimiles per-
egerit. Ouxe postrema verba texcui adjun-
gere, nullus rereor, quoniam lineiis non
tam commode incellioi posse mihi ride-
tur. Existimarim quoque incellectu disfi-
cile non este, quomodo idex per oculos
accepex temper cerebrum nostrum nonni-
hil incirene acque disponant ad imicandum
actiones, unde ipsa procedune, quamris
iplae nihil efficiant, nili memoria eocon-
currat; s modo recordemur, quod eodem
omnino modo, quo quando spiritus ex
puncto b glandulae egredientes rendunE
protuere per maculas seu poros 4, 4 e 8, Vid. A8.
Forrius Epiritibus reliquorum punctorum p25. 239.
omnium quae etiam spiritus uosad ca(dem
maculas mirtere possune, hoc sufficie ad
efficiendum, ut spirirus ex isthoc puncto
egrediences aperiane IAOS POTOS, PeHCETEHE
in cerebri substantiam, acque ejus fibras
adeo dimoreane, uc inorediantur in cana-
les verrorum qui conrertere pottune ocu-
los brachiumque versus objectum B. Sic
quanao brachium acque oculi (UINE per a -
liam quandam quam spirituum actionem
conversiverlus objectum B, illud nONTan-
tum imprimie ideam hujuS SIEUS AC AOEUS
oculorum brachiique in olandula, sed et-
ficie eriam, ut pori 4, 4 de 8, respiciane
praecipue ad punctum Bglandulae: Id quod
calem dat agicationem spiritibus, ur glan-
dula punctum b offerat pocius ictis macu-
pia haberur major ac minus celeriter agi-, da quadam vice, nobisque sic disponendis
cibus prodiens eodem arciculatim prote-
rali modo conrenienter illi quipesciple
balus. Id quod cerre nen sepet puta
cola rice; quoniam peteene 
uespicus primavice, qua ao
ter tibras ralidius Colito, non alterenetre-
morem quem acceperune; sedtractute.
POrIS Tandem rix Ita COMPlanaNEUE, Ut
et, quandonos in partoccatone aal
allam illiassimilem csus, cune plet.
0 quae ab objecto tc, suntelaenabus I
memoriae orsano rellissco, Pulla via.
quam sprricus calisidca Delalthe ingres

## Folio 150 — 1759053384:0232
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000232.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 71 lines, status machine
RENATE DES-CARPES
sis quam ullum aliud; etiamtinon Foret ad, machina possit easdem imirari actiones.
id disposica; Fc consequenter etiam pun-
ctum luum c ofterre debet poris 6, 6 8
20, luum punctum d poris 8, 8 d 12.
de sic de reliquis ordine (Tmaginari hic
oporretiltosporos arque ilta puncta, ac (
in Boura esene repraelencata); Adeo ut
quemadmodum objecti actio efficit, ut
mucetur licus slandulae, seam non inve-
verit in ca dispositione quam requirit: Ita
etiam ipla, quando sicum UTAE, EAICIAE, UE
quae in ipsius praesentia peraguntur, veluri
Oscitare _ ICFearE; rCTUIETIAM, uE queat
repetere at que reirerare caldem actiones ac
IOTIS, quos ipsa peregerit occasione rei
cujuldam, quae coram ipla est gecta, quam-
vis ilta actiones ac mocus non accedane ad
similicudinem ejus quod illa conspexie;
Acque in eo pocisimum contistie disciplina
docilium animalium omnium. EF nOTan-
dum est, istiusmodi effectus magis elucere
pori plexus omnes etiam suum modum in bruris animantibus quam in homini-
illam respiciendi MULCHE, atque hac Fa-
tione quancum postune, sicum ejus imi-
tenEuT. Ondeconsequitur, quod, quando
ictud objectum B moretur, impressiones
diverlae, quas efficit in oculis, pro variis.
ubi est, locis, in caula lunc, quod slandu-
la imicetur iplius motum; acque conse-
quenter quod plexus macula luos respe-
etus successire mutantes disponane mem
bra inde dependentia ad imicandum quo-
bus, e obserrari mulco melius lxepius
que inillis, qui, sire morbo sire alio quo-
dam ricio affecti, non lune arcentionis (ux
domini, quam in aliis qui ejuldem erase-
runt moderatores ac arbieri. Duoniam
corpore benehabente, habet semper ani-
ma lac virium ad impediendum, quomi-
nus memorixe restigia auferant olandulam
injussu iptius, dum ip (a ad id est aFFenEa.
Nih rererer essenimium lonous, hic o(
quemorum objecti B. Verum, prour jam cenderem, quamplurimos effectus vuloo
dixi, cum isthaec disposicio sic admodum
actionem
Imaginationi adscripeos perrinere ad haec
debilis, ideisque omnibus communis, ipsa restigia memorix, quamris nihilominus
fere nunquam porest aliquid efficere, nis
rerum siC, istos effectus raro in hominibus
memoria simul COnCUTrAE. Nocandum contingere, nisi etiam Imaginationis or-
praecereahic est, quod iste memoria esfe- ganum fuerit lalum. Sed ad Pextum re-
ctus se non modo extendat eo usque, ut hXC VErFAMUF.
aAItera causa quae determinare potest motus slandulae TI,
objecto. CA actio objectorum in sensus incurrentium. 1Tam Facile
rum ma-
rimc or intelligimus, dilatatis per actionem objecti ABC, orifi
dinariam
psam. Ciis tubulorum 23 496, Cx. gr. Spiritus qui Catim liberius et
se deter Concitatius quam antea in cos infuere incipiunt, hanc
minan-
em o. Flandulam nonnihil secum ducere ex Facerc ut inclinctse, (I
dula mo. b aliunde impeditanon (Ic; ec cum spiritus pororum qui
in ca lunt, dispolitionem mutent, illa mittere incipit multo
majorem quantitatem spirituum per a, b, c, vertus 27 496,
quam quidem antea taciebat; quodideam, quam formant
hispiritus, tanto magispertectam reddit. AEque in COCON.
sistit primus efectus, qui notandus renit.
Aa
LALXIV.
b15.

## Folio 151 — 1759053384:0233
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000233.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Res,
131
Poneni
L. quam.
Cdant dd
Susperie;
ilciplina
C NOTAR.
Belucere
homini.
es lepiula
 allo quo-
deionis sur
lem erale.
Ouonium
CMper AII.
2. quomi.
Glandulam
atcenta.
8, hicol.
cus rulgo
ere ad haec
ibilominus
hominibus
nationisor.
LExTUM re
dulaetus
in facile
 Orit
eriuse
C, tanc
Drum qul
pit mulio
18 2, 46,
ntormant
INCOCON
LR ACTATOS DE HLOMLNE.
altera causa quae determinare porest) cursus spirituum, de postrema vis acimee.
motus glandula) AUEOF PFOFCTEEreS, qua-
 Si aliunde impedita non sit ) Per
rum scilicet prima est actio spirituum me- rim caularum aliarum, quae quoque ipsius
morixque restioia, secunda vero impres- Sicum mutare pollune.
l0 ab objectis facta, cerria denique ris
Et cum spiritus pororum, qui in ea sunt.
animx. Faciliores aurem intellectu fore dispositionem mutent,) HIOc CA, cFcianE,
arbitror, si quatuor statuantuT, de hac se- uc quidam ejus pori spectene aliquas ple-
rie disponantur, uc prima sic actio obje- xus maculas magis directe, quam antea
ctorum, secunda rectigiamemorix, cerria Faciebane, e alias minus.
Secundus in co est politus, quodubi in aliquam partem LXXXI.
Varias i-
Sc inclinata tenetur olandula, id impedimento illi (IE, Ut deas stan-
dulxe im-
ideas objectorum, quae in aliorum senluum organa aeunt, presas sibi
aeque Facile recipere Postit. Vchic Cx. or. dum Fercomnes mutuo
impedi
Spiritus, quos producit glandula EI ex punctis a, b, c, mento es
egrediuntur, latis magna quantitate non egrediuntur ex
DUn.
c.

## Folio 152 — 1759053384:0234
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000234.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
cea.
RL E N A XT DES-C AR XFS
puncto d, ad Formandum ibi idcam objecti D, cujusactio-
nem suppono minus viridam ex Fortem esse quam objecti
A B C. Onde intelligimus, quo pacto se mutuo impe
diant ideae, e unde fiat quod eodem tempore pluribus ral.
de intenti ellenon postimus.
 Satis magna quantitate non egrediun-) de quia illi quoque, qui adhue in olandula
tur ex puncto d.) Primo quia aliquantil. sune, Facium impetum esrediendi per pun-
lum est olandulae corpus a poris, quos eta a, b, c, ubi Formane cuberculum re-
objectum D aperit, aversum. Secundo quia spondens aperturae plexus, quam Facit a-
spiricus omnes intra cerebri concaritares etio objecti ABC; Multi namque spiri-
Contenti conantur majore cum vi prosuc- cus ab una parre coredi nequeune, quin
rC per maculas 2, 4, 6, quam per alias, ab altera cgredianeur pauciores.
Insuper notandum est, quotiescunque objectum unum
tiam obje. Pex aliis afticere incipit organa sentuum, quando ad reci-
ca alicu.
jus sufI-
piendam hanc actionem achuc ita dispolita non lunt, ut
cere ur o. Guidem possent esse,  praesentiam hujus objecti porro cA-
Cutus dii
ponntur cereposle, ut lic ommino disponantur. VF cum oculus Cx. or.
dispolitus est ad locum respiciendum ralde remotum, quan-
damactio. do objectum ABC, quod est ralde proxinquum, se illi
objicere incipit: dico, quodactiohujus objecti cficere po-
terit, ut oculus ctatim se dispositurus sic, ad detigendum in
illud omnem obtutum suum.
Praesentiam hujus objecti porro efficere) lioquin eo non facile inerare posent) ape-
posse, ut sic omnino disponantur ) Ouia Si riune, atque hac opera disponune eotum
ride fig. ex. or. objectum A Feriar unum Elamen
eorum Retinx, non rice dispositum ad ex-
oculicorpus cum in modum, qui requiri
cur ad actionem objecti A recipiendam,
cipiendam ejus actionem, ex roro etiam dummodo non sine aliunde impediri;
non aperit porum, unde renit: Sed quum quemadmodum Fextus sublequens eles an-
incerea aliquanculum ad se glandulam in- cistime, ac tam perspicue explicat, uc ni-
clinet, spiricus, qui per hanc coredi ma- hilo indigeat nili accentione, qua incelli-
culam moliuntur, eam candem (quum a-  satur.
Et ut hoc facilius intelligamus, inprimis consideranda
riincero. Venitditterentia, inter oculum dispolitum, ad ridendum
clc qui
apolitus
objeccum remotum, ut in Agura 50 pa5. 132: ec cundem
cAalob. Oculum dispolitum ad ridendum objectum magis Pro.
Inspice
A8. VIX
L XXXVI.
Pralen.
ad recte
recipien-
nemejus.
Cg.
LXXXVII.
Disteren-
dectum

## Folio 153 — 1759053384:0235
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000235.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
etIO.
A
MPe.
18 la
rolandula
liperpun.
culum re-
n tacit a.
eque spiri.
M,
N UNM
ad rect.
NE, UI
SCX. EI.
D, Guan.
M, se illi
ACCTCPO.
endum in
postent) apr.
ODUnE TOtuM
quirequiri.
recipiendam,
de impediii,
uenseleoan.
plicat, ut ni
qua inceli.
videndum
ee cundem
MAGIS DIC
1) 3
lRACTACOSDELIOMIAI.
espicien.
dum.
praecedente; sed in eo quoque, quod cubuli 23 43 6, I1
pinquum, ut inhrac Foura 5T. Et posita esthaec difterentia proxin-
quum vel
non Tolum in co, quod humor criltallinus paulo magis con- remorum
vexuslit, ac reliquae oculi pacces prouniuscujulque provor-
tione, aliter in hac postrema figura dispolitae sint, quam in
hac sint inclinati vertus punctum propinquius, et olandula
II aliquanto propius accedat ad cos, e locus superficiei
ejusa, b, c. proproportione paulomagis conrexus vel in-
currussIE. Adeo uetam in una quam in altera figura sem-
per ex puncto a corediantur lpiritus, qui ad tubum 2, CX
puncto b, quiadtubum 4. ex ex punctoc qui ad tubum 6,
tendunt. Considerandum quoque solos motus glandulee
TI Tufficere, ad tubulorum illorum situm mutandum, et
consequenter toti oculo aliam dispolitionem inducendum,
quemadmodum mox ingenere dictum est, cosponccsice-
re, utomnia membra moreantur.
Deinde cositandum est, istos tub0s 2,436 posse tanto irrrmui
MaSIS
POTOS CC

## Folio 154 — 1759053384:0236
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000236.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
34
REN ATF DES-C AR PES.
cebri eo magis aperros esse, per actionem objecti A B C, quantoo-
masis 2
venos ese culus ad illud conspiciendum magis dispolitus Fuerit. NPam
porte quo
oculus
melius
dispositus
Sradii qui incidunt in punctum 3, Cx. gr. Omnes renianta
puncto B, ut Faciunt, quando oculus in illud defigit obtu
FEc tum suum, manitestum est, perhascorum actiones Fortius
cipien-
dam a-
ctionem
objetisui.
trahi debere tilamentum 3 4 quam si partim ex puncto A.
partim ex B ec partim ex C venirent, ut faciunt quampri-
mum oculus paulo aliter dispositus est: quia tunc corum
Clandu-
actiones cum adeo similes ec unitae non sint, nequaquam
tam Fortes esse possunt, ex lape etiam impediunt se mutuo:
Hioc tamen locum non habet nili in iis objectis, quorum
lincamentaneque nimis limilia neque nimiscontula tunt;
quemadmodum etiam haec sola lunt, quorum dictantiam
Oculus bene distinouere potest, ac partes discernere, ut in
Dioptrica notatum est.
Cogitandum praeterea, glandulam EI multo Faciliusmo-
lam faci veri posle in cam partem, in quam inclinando se disponet
dius ineli-
nuni in Oculum, ut distinctius, quam tacit, actionem objecti quod
DIa
LX ALR.

## Folio 155 — 1759053384:0237
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000237.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
110O.
Ium
Cnma
icobr.
Forcus
netoA.
lampri.
Corum
Qua GuaM
CMUTO.
GuOruM
ere, ut IM
aciliusmo
le disponet
bjecti quom
PR ACF A TOS DE TIOMEHE.
155
prae reliquis Fortius in iplum agit, recipiat, quam versus cam par-
tem, qua
casubi lacere posset contrarium. Ouemadmodum CZ. EI. Facir ut o-
in hac Roura 50 ubi oculus dispositus cst ad objectum re- culus me
lius dispo.
motum ridendum, multo minori vi incitari potest olan- nacur.
dula, ut paulo magis quam jam facit, inclinetur antror-
Cum, quam ut magis retrorlum le recipiat. Ouia cedendo
retrorlum oculum adhuc minus quam jam cst, dispolitum
redderet ad recipiendam actionem objecti A B C, quod
supponitur propinquum esse, ac fortius quam ullum aliud
agere in ipsum. Ona ratione in causa cset haec glandula ut
tubuli 2, 4, 6, minus quoque aperti esent per hanc actio-
nem, Sc lpiritus coredientes e punctis an b, c. etiam minus
libere Aucrent versus hos tubos. Cum si haec glandula se
promoreret antrortum, planc e contrario Faceret, ut dum
oculus melius se disponeret ad recipiendam actionem il-
lam, tubuli 2, 4, 6, masis aperirentur, adeoque spiritus
coredientes c punctis a, b, c, vertus cos liberius Auerent.
Proinde etiam quamprimum glandula rel minimum hoc
pacto

## Folio 156 — 1759053384:0238
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000238.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
156
R E N A YL DES-C ARPES
Pacto semorere inciperet, spirituum illorum Auxus illam
Ctatim abriperet, neque ut consiltat permitteret, donec eo
prortusmodo quo eam hic ridemus in figura 5I, disposita,
ec oculus in proximum hoc objectum AB C obtutu luo de
Axus Fuerit.
2. Coeitandum praterea, Glandulam H, exressio spirituum. A se namque nulluir
multo facilius moveri posse in eam partem,
Xc.) Dico quid amplius: Si suPPOnaTUE,
neque memoriam, neque curtum spiri-
cuum; neque rimanimae, eam inde aver-
habet mocum, ec canquam in requisibrio
pendec in medio spiricuum omnium, qui
rentriculis inUINE. OUapTOpEer nON PO-
test non rergere aliquanculum ad illum lo-
cere; nullo etiam modo aliam porerit ha- cum, unde egrediuntur spiricus velocius
bereinclinationem, quam qua tereTur rer- Tolito, _ multo minus ab eO retrOcC-
us aperturam 2, 4, 6, quo iplam abripit dere.
Adcoutnihil amplius rescet, quam ut caulam dicamus,
dingio et. Quae lic incipere posit cam morere. Hxecordinarionon a
lia cs, quam risiplius objecti, quod agendo in sensus ali-
elandula cujus organum, masis aperit oriticium cubulorum quorun-
ae in ali- dam in interiore cerebri superticie, vertus quosspiritus Cta-
rim incipientes dirisere cursum cuum, glandulam sccum
ducunt, ee inclinant inpartem illam. At siquandohi tubi
aliunde jam aperti essent tantundem aut plus, quam hoc
objectum cos aperit, cogitandum est, quod particulae spi-
rituum qui poros eorum perttuunt, quia naequales tunt,
Cam celerrime modo huc modo illuc ac intra nictum oculi
in omnes partes impellunt, ut ne momento quidem cam
unquam linant quielcere: e, li Forlitan ab initio cam im
Pellant in partem aliquam, rersus quam non facile inclina-
relcposi corum actio, quae per se ralde magna non est,
vixullum potest effectum habere, sed ex adrerlo quampri-
mum hric impullus vel minimum in cam partem Ht, ad
quam jam tota fertur glandula, non poterit non Ctatim co
inclinare sc, atque adeo quam optime potest lentus Orga
num disponere, uc objecti tui actionem recipiat quam per-
Fectissime potest, prout illudjam exvotui.
XC
CHtet OF-
ticere inci
etat, ut
MOVCRtuE,
quam par-
tem incli-
nec (c.
aL

## Folio 157 — 1759053384:0239
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000239.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
dt
ald
pettum
luode
ue nullo
aequilibrio
nium, qui
CnON pO.
dillum lo-
us velocius
ed rIOCC.
non est,
QuaMDII.
Quam per
IR ACT ATOS DE TIOMTHE.
757
erolequamur jam porro spiritus innerros deducere, ec XCI.
Oua ratio.
rideamus motus qui inde pendent. Ouando tubuli in in- ne spirims
In MErVOS
feriore cerebri luperticie, uni non magis quam alii, nec deducan-
alio modoaperti lunt, ac spiritus proinde Deculiaris idex cur urmo
reaturhaec
alicujus imprectionem non habent, indisterenter quaqua- machina.
verlum se diffundunt, atque = ex poris qui lunt rertus B
progrediuntur in cos qui lunt vertus C, unde subtiliores
cenvissimxe membranx qua involritur; deinde pars reli-
qua dirigens curlum luum verlus D, innerros e musculos
se recipiet, non producendo ibi specialem eAectum ali-
quem, quandoquidem in omnes pariter se diftundet. AF
si aliqui extubis magis vel minus, aut alio tantum inodo
quam eorum ricini aperti sint, per actionem objeccorum,
qua senlus afficiunt, filamenta cerebri substantiam consti-
tuentia, hinc una aliispaulo magis extensa autremicta, du-
cent spiritusad certa quaedam locabasis luxe, et hinc ad cer-
cos merrosmajori aut minori ri, quam rersus alios. Ouod.
CuHI
partescorum omnino clabentur extra cerebrum, per poros

## Folio 158 — 1759053384:0240
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000240.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 72 lines, status machine
XCTI.
R EN ATZ DES-C AR PES
sufticiet ad direrlosmotus in musculis producendos, ue Fu-
se supra explicui.
a Ex poris, qui sunt versus B proere-
diuntur in eos qui sunt versus C) TIOc elt, ex
Poris qui sunc rersus superticiem renericu-
Jorum cerebri in eos qui lune rerlus. (uper-
fciem exreriorem. Sciscitani auFCM, Cur
crastiores spirituum partes non cAuanE
quoque per poros qui rertus C sunt: Facile
responderi porest, illos propter Eibras, qua
in haC PATTC sIBI PETGUAML IMMIXEX aEque
incerrexea lunt, esse adeo anoustos, ut in-
veniane minus disticultaris eMluendi per A-
brascendentes ad D, quam penerrandi to-
tam cerebri spissitatem.
Aut alio tantum modo quam eorum
vicini aperti sint ) Manifectum cst, mec
quidem judicio, quod una macularum ple-
xus nequeat alio aperiri modo quam caete-
FX, quin haeC duo COnFIBOANE. PrimUM
est, quod spiricus glandula cendenres ad
iltum porum, inde alio etiam modo non
De Cex di
verss cir
eorediantur quam qui pergune ad reliquos:
Secundum, quod flamenta, iptum ambien-
C d certa quaedam loca basis sua) Die
locus non est pertunctorie cranscurrendus,
Sed accurare actendendum ad ca quae Dn.
Des-Carres dicir. Duum enim maxima
nerrorum pars originem rrahat a spinx
medulla, e cum haec medulla nihil aliud
sic quam productio baleos cerebri, per-
difficile incellectu Foret, quomodo spiri-
tus, quos olandula eftundit in cerebri ca-
vitates atque cribrat fere omnes adistius
caricatis parcem superiorem, possene in-
orediinistam spinx medullam, uc inde le
diffundane in nerros musculosque omnes.
Verum quod hic ab Aurore disseritur Fa-
cem praefere ad illud incelligendum, vide-
licet, quod postenquam hlamenta substan-
ciam cerebri componenia, atque ex ma-
culis, quae in superticie inceriore caritates
ipsius respicience lunc, proticilcentia, r2-
rie libi implicata rersus superiorem spisi-
caris corporis Ceu substantix ejus parrem
fuerine, lonsiora ex iisrerolrantur acque
tia, alio conversa modo quam sibi vicina, Rectantur ad balin, ut illive ad spinam
non premant aliqua, nec a quibuldam aliis dortiaur aliorsum procedane: aeque spi-
Se remoreant. Id quod lufficit ad efficien-
dum, uc spiricus proAuentes facilius, prom-
ricus juxta ista flaenEA AVenTeS, Per C2
deducuntur ad cerra balis cerebri loca, at-
tius, atque abundantius per poros dilatatos que inde ad certosnerros musculosque pro
quam per coarctaros, cumetaciane non- dirersis circumstantiis, mocum iplorum
nullos mulculos, dum relaxantur eorum comirancibus.
Oppolici.
Verero himotus concipi a nobis possint similes iis, ad
Quos. per objectorum quae sentusmorent, rarias actiones,
cumttan- nOS a natura proclires lumus: considerari hoc locorelim
tiis a qui-
hncper. Sex direrla genera circumstantiarum, a quibus illi pendere
dere poL
sunc Ho. POcUnE. Prima eA locus, unde procedit actio, quae aliquos
EUs.
exiis tubulis aperit, in quosprimum ingrediuntur spiritus.
Sccunda consistit in efficacia omnibusque aliis qualitatibus
ictius actionis. Pertia in dispositione filamentorum, quae
SE

## Folio 159 — 1759053384:0241
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000241.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
tu.
manima
2 spina
hil aliud
1, Per-
spiri
Dri Ca-
adictius
ellemr in.
de indele
dcomnes
je ex Ma.
caritates
AIa, V2-
temspilte
15 parTem
ad lptcalit.
aeque Ip.
um, vide.
a lubstan-
DeuT aequE
les, per ed
Iloca, ac.
a iplorum
l3
tioncos
Oren
velte
ealiquo
le
M, 4
PR ACT ATBS DF LIOMTHE.
componune cerebri substantiam. Ouarta in vi inaequali
quam habere postunt particula spiricuum. Ouinta in di-
verlo litu externorum inembrorum, et Sexta in concuI-
su rariarum actionum, qua eodem tempore senus mo-
rent.
Ouod attinet locum, unde procedit actio, jam sCimUS, XCTTI.
quod si ex. gr. Objectum ABC ageret in alium tonsum, cus unde
Procedie
quam ritum, in interiore cerebri superticie aperiret tub05, adtio quo
dirersos ab iis qui notati unt 274, 6: Sigue eset propin- spiricibus
riam apC.
Quius, aut remotius, rel aliter situm oculirelpeetu, quam ric.
jam cA, rerera quidem aperire posset coldem tubos, sed
necese esset, ut hitubi aliter liti essent, quam jam, adeo- vid. A8.
P25. 255.
que spiritus recipere porsent ab aliis punctis glandulae,
quam quae notata tunt an b, 6, colque deducere ad loca alia
quam A, B, C, quo cosjam deducunt: ex sic de Caeteris.
Ouantum ad dirertas qualitates actionis, quae aperiE XCIV.
Secunda.
hos tubos, norimus quoque, prout lx direrlae Cunt, COs Direrta
divertimode hinc aperiri; et cogitandum cst, hoc unum pujus L
sufficere ad curlum spirituum in cerebro mutandum. VVFctionis.
Cx. or. Si objectum AB C sc rubrum, hoc cA, C agat in vid. 58.
Oculum 13.5 c0 modo quo lupra dixi, rubri coloris (en- P.5. 155.
Tum excitari debere, ac praeterea si habeat firuram poni aut
alterius fructus; putandum est, illud aperturum esse tu-
b052,46 modo quodam peculiari, quo Hct, ut partesce
rebri quae unt versus NV, se mutuo presturae sint (e quae Non le-
suntur in
sunt rersus O unae ab aliis recesturae) pauloplus solito, ac
Co ut spiritus qui ingredientur in tub0s 2, 4,6, ab NV Per Ccd ino-
mnibus
OVertUS P SInE ItrA: F F (I hoC Objectu AB C altC- manuseri
riuscoloris aut houracsret, non ca dctinite Ailamenta qux
Tunt versus NV ex O, sed ricina quaedam alia, spiritus qui
inerediuntur per 234,6, alio deducerent. FF si calorignis
PEIS.
A, qui propinquus estmanui B, mediocristantum sit, co- Vid. hE
GIFaM.
(cg.
T
Prima. L0-

## Folio 160 — 1759053384:0242
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000242.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
160
RL E N A YE DES -C AR PES
itandum est, modum illum, quo apcrirettubum 7, in cau-
la Fore, ut partes cerebri, verlus N comprimerentur, et
vertus dilatarentur paulomagis quam Colent; atque ita
Spiritus, qui veniunt a tubo 7 ab N per O vertus Pirent.
Colito autem quod hic ignis manum urat, actio ejus tu-
bum

## Folio 161 — 1759053384:0243
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000243.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 75 lines, status machine
2
TR ACTATOS DE LIOMEHB.
bum 7 intantum aperiret, ut spiritus qui ingrediunt
habeant longius quam ad NV recta linca progrediendi, pu-
tausque adO. ex R, ubipartes cerebri in suo transit
b.
Occurrentes, propellendo, eas sic premunt, ut ab iis repel.
lantur atque deAectantur rerlus S: ex sic de caeteris.
Ouantum ad diversas qualitates a Mens, en materies, cunetarum exordia re
ctionis, quae aperit hos tubos) Vr hic lo-
cus bene incelligatur cum omnibus inse-
quentibus eo ulque, ubi Auror loqui inci
Dir de Alamentorum istorum dispolitione
ee uc, quam claristime potero, expli-
CetuE, cur spiricus c glandula coredien-
tes se pocius conferant in certos nerrorum
rum.
Redeamus jam ad nostram materiam. RC-
rocetur in memorium, nos cerebrum
comparasse slrae densissimae, ubi corpus
fibrarum repraeseneat sirpem arborum, et
capillamenta minuscula ex ip CarUM COrPO-
re exsurgentia repraesentane ramos ac sur-
cubos, quam in alios, etiam (i posine per- culos. Cogitandum porro, quod quacun-
gere ex quaris plexus macula in cubos
nerrorum omnes (quippe crediderim.
jam memoria ceneri, quod Abrx cere
brum componentes non tine dirilx in tu-
b0s à se invicem separatos, nis quando
incipiunt excedere e cerebro) ex re fue
ric, ur in memoriam redigam descriprio-
nem quam horum omnium dedimus, at-
que Facilitare isti rami acque sirps infecti
possine, nobistamen, nili eslemus grares.
facilius esset ex icta splra, in eam semel in-
cressis, coredi, rersus calum ascenden-
dopercruncum arborum, quam illam pe-
necrando: quia Facilius FOreE, FaOS Ca-
rum infectere, eas crunco adjungendo.
quam eorum alteros ab alteris in CONETA-
que etiamnum addidero unum penicilsi rium modum separando: et quidem si
ductum iconi a Dn. Des-Carces depictae quando eflemus ex illa CYlra coressi per
sex rerum dererminancium spiricus ad iltarum arborum cacumina, Facile con-
Auendum per certos porius nerros quam cixiporest; fere esse impossibile, illo per
per alios; quibus A adjungatur ris, qua eandem regredi riam. Si jam supponamus,
anima pollet ad olandulam, modo in u-
quod in ictam (ylram mircatur globusta-
num, modoin alterum latus inclinandam, lis naturae, u ipsius graricas aut levicas
incelligetur quiequid hunc effectum Pro-
ducere porest. Atqueut exdem cantome
lius memorix mandentur, eas huic FC.
cracticho complexus lum:
Spirituum partes, situs, locus, actio. villis
ejus moruinec oblic, nec prosit ullo mo-
do, nullum est dubium; quin primum in-
EFO PeNCETEL MaGIS AUE InUS In Partem
unam auc alceram, pro modo ac ri, qua
fuerie injectus; sed quin candem, quum
Mens, junetique simul diversi corporis ille ramis aliisque corporibus, quae in ria
actus,
In varios ducunt diverso tramite ner vos
Flamina, queis nostri resuntur corporis
artus.
Deque Forlitan etiam molectum erie scire
hosambos versiculos alios complectentes
Principia Magistri nostri omnia:
Ebi occurrerine, partem sui motus conces-
Perie, acque ipsi non sacis restirerie ad pe-
necrandum ulcerius in istam sylram, ni-
hil amplius aget ni(I UE MOVeREUF juxta
truncum arborum, cum celeritate xquali
aut prope aequali aliorum globorum, quos
ibi ottendet, E lupponamus, conjectos
Moles, atque quies, motus, positura, figura, l jam eo esse quosdam antea alios. Ouapro-
Pret

## Folio 162 — 1759053384:0244
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000244.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 12 lines, status machine
162
R BN ATF DES-CAR PES
peer non mirum videatur, Epars spiricuum, nisi ex illis sibrarum suarum quae non de-
maxima descendat porius per nerros quam Scendune in verros, quae que ibi muruoim-
corediarur extra cerebri substancium, plicaneur eor modis, acque ibi relinquune
quandoquidem ipls mulco facilius est ju- poros tam exiguos, uc non nis subeilisi-
uta sibras Auere quam eas ex cransverso maespiricuum parces, ibi crausitum inve.
percurrere, eo quodiplarum capillamenta (nire polsine. Jam rero hujus machinx
maxime repugnene huic motus generi. cerebro hane comparationem applicemus
Pracerquam quod haec pars cerebri lupe- aeque cogiremus, A designare incroirum
riornon sic maximam parrem compolica in iltam sylram. B partem, quae imme-
dlate

## Folio 163 — 1759053384:0245
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000245.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
telaquom
11
15 machiur
fracemus
ineroirum
qua imme.
ER ACTATOS DE TIOMLHE
acque incerdum quoque dirertaSrias, quas
Aucor nocar in hac densitate. Atquecogi
cemus, nullam aliam dari differenciam in-
cer hanc (ylram acque nostrum cerebrum
nisi quod cenuia ejus sibrarum capillamenta
mepraecludentium omnem. Ouando (pi-
ricus e rencriculis egrediendo cancum
Aunne juxra tibras, ilta capillamenea eis ni-
hilomagis ob sunt in cerebri spissitate, pro-
Pcer eorum Crum, Faciliraremque se Ae-
ctendi in illum modum, hoc est, versus A-
brae corpus; led quando spiricus per illas
cransrertiferuntur, Auendo a B ad C, ab
una tibra ad alceram, illos paulo magisim-
Pediune. Ouocirca spiricus illa à se invi-
cem dimorene, ac quali resupina sernUnE,
Procursus lui ratione acque Forma, sub qua
eglandula exressilune de per plexus aper-
curam percransierunt. Dispolicio, quam
snc proporrione longicudinis stirpium lua- in locis omnibus, quospermearune, cunc
rum mulco breriora tamis arborum re-
spectu rrunci sui, de quodilla sinclonse AC-
relinquune, est proprie id, quod species
Memorix rocatur, quando illa cA par ad
xibiliora quam bi concipi possine. Oua- excirandum irerum eandem in glandula
re non putandum objecta externa prO prO-
corpore ideam, Ere hac rectisia rema-
portione non habere cantum difsiculcatis neant semper aperra, sire spiricus reve-
adcrahendum icta tilamenta deorsum, quan- rianc duncaxar majorem Facilicatem rurlum
cum occurreret s apicibus arbores illas eranseundi illac quam per riam aliam. Dit-
surlum erahere rellemus, etiamsi iplarum Eculcas quam sic oftendune ad penetran-
sravicas acque radix isti moruinon resiste-
ret, idque cam ob rarionem a nobis alle-
dum in spissitarem cerebri, efcie, uC, quan-
does adhuc recens, hoc eA, in statu in quo
satam, quam quod istae fibrx ubique pro- Fuir Formatum, nec est INETA, nCC CXFTA
Demodum aequali sine crassitudine, aur corpusulla causa, ullam afferens inaqua
quod salcem non tanta decur inaquali- licacem in plexus poris acque in spirituum
tas inter parrem ab objectis externis affe-
ctam, et inter parrem e renericulis pro.
curtu sire parribus (quod est cam disficile
repertu quam illud quod Medici appellane
deuncem, quanea est incer axicem sirpium Temperamentum ad pondus) cunc spiritus
arborum acque incer iplarum balin. Adde e glandula procedences distundantur X-
quod istae fibixe sinc incerrallo quodam ali- qualicer in omnes maculas, nec aliud quid
quanto magis remotxe a caritatibus cere
praestent, quam quod Auane juxta AbTaS,
bri quam ab ejus superticie; et quod spiritus quas oftendune incer corediendum e ren-
indesinenter prostuentes a renericulis ad criculis, in musculos, minime penccran-
musculos, etficiane ut capillamenta cali doulcerius in crassicudinem B C Factam a
modo sibrarum ictarum corpori incubene, fibris, juxra quas primo AUXerUHE: quo
ut pars, gua nerrorum cubis inest, exilia fic, ue musculi omnes pendeant tanquam
capillamenea lua habeat sic inflexa, uc spi- in aequilibrio. Ac cum aliqua Rc muta-
ricuum descensioni non maxis ofaciane, cio, cum spiritus penecranc ulcerius in ce
quam linulla prorlus adellene; sed eorum. rebrum, acque ad alias perount partes, ad
rerertioni obnixe relistane, eo quod cunc quas ancca illi non perpebane, quipercol
quasi adrersus pilorum ordinem mori Fa- dem poros coresti erane; quo AE uE non-
ciane, uc exigantur acque sine instar ralru- nulli musculorum distendancur, dum alii
larum minulcularum, ipsis cranlicum Fer- relaxaneur. Carerum causas, qux ita spi-
rituum
diare sublequitur, cujus densitas est com
prehenla inter liceras B, C, Z, Z, e prX
cipue esfe in loco Z de Z, qui deliea
principium spinx dort, ubi incipiureu
buli seu pori cerebri compontete Catta.
nerrotum, acque le alios ab ass le patule
Ouantum atrinet ad liceras N, O, P, R, S
aliquando intiguris occurtemes, ia H
hil aliud denotane nisi direrlas regiones;

## Folio 164 — 1759053384:0246
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000246.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
R B N A TF DRS -C AR PFS
ricuum cursum rariare postune si conside- (quaris acula in OMNeS NeEVOTUM CAHZ
rare libet, quaruor principales reperiemus.
quarum prima oricur a spiricibus ipss, sub
qua comprehendo motus omnes, quos a-
nima aut spiricus ob diverstarem CursuS
auc parcium suarum dare glandulae poAunt.
Secunda provenit à rarietate, quae inter
plexus maculas reperitur. Tertia oritur d
varia cerebri dispolitione: Pe quarta de-
nique prefciscitur a raria corius cOrpO
risreliqui dispositione. Vrigitur à secun-
da ordiatmur, cerrum est, quod locus, un
de procediractio AbraS nerrorum trahenS.
_ modus, quo eas oportet esse ACaS, ut Fa
cilecrati possint, acque objecti ratio asen-
di, quae sune duae circumstantix primae ab
AUEOTE ROTaEX, uIEAS VariCTaLeS ParerC
Postune in ictis maculis, quae originaliter
les; nihilominus quoniam objecta fere
nunquam agene cum impetu ad id necel-
Pario, nec cerebri corpus dispolitionem
omnem habebic neceslariam ad spiricus eo
deferendum, auc illis commode praben-
dum cransicum, neque spiritus ipsi omnem
disposicionem, qua ad eo progrediendum
opus ipls Forec, ideo spiricus non nIA ex
nonnullis maculis peculiarirer (Auent ordi-
pario in canales certos, eo quod omnia
concurrene uc plurimum ad illoseo agen-
dos. Ouancum ad modum aperturxe ple-
xus acrinet, illis, qui conspexerune un-
quam in vico Rhocalien(i draconem aquas
courgitanrem, Facile est conceptu, quo-
nam illa modo murare possic determina-
tionem mocus spiricuum acque efficere, We
dependene a rribus rebus, ridelicet à lo- loco sursum ascendendi, descendant deor-
cc, undeprorenit actio, ab ejus qualira- sum, & loco proerediendi dexrrorsum,
reseunacura, acque ab ejus ri. Nultum e- ( concendane sinilerortum. Ouippe dubita-
nim est dubium, quin objectum, (20ac in
pedem, crahac fibram aliam, quam A a-
oeret in manum; e s caletaciar pedem.
illam alicer crahat quam A retrigera
rec, atque sriplum urac, magis illam era
hac quam sI duncaxat caletaceret. C00i-
eandum etiam, quod A locuS apertura
ri non potest, quin spiricus semper cen-
dentes penetrare recta linea in spissitarem
BC, co quod hoc luc conoruentius ipso-
rum curtui, quam Auere juxta Fibras, tam
alce etiam penetracuri sine, quam sua ipso-
rum ri deterentur, juxta modum, ad quem
apercura plexus diriget acque determina-
est in parte rentriculorum dextra aue in biccursum eorum, perinde tanquam aqui-
anceriore, illud sic idoneum ad deducen-
dum spiritus in alia loca quam A Foret in
sinistra parte aur in polteriore. Ouippe
quamris secundum hypochesin nostram
Spiricus possint Auere per quamris macu-
lex Rhoralienss dirigit aquam dextror-
Cum, auc sinistrortum, pro AexU à sC
in draconis collo facto, quamris sit FOr-
casse rel contra primam dererminationem.
MOtuS aquIX. Magnitudo CtIaM APCTEUTX
lam in omnes nerrorum cubos, hoc tamen muleum confert, ut spiritus, rel maois rel
non est obstaculo, quo minus nonnullis
maculis peculiariter via detur brerior, Fa-
cilior atque eririor ad cerrum aliguem Ca-
nalem unum quam quibusdam aliis, per
quam non possent descendere ad cundem
canalem nisi cum vi mulco majore acque
cerra cerebri dispositione minus usitata de
minus Facili assumtu quam illa quae est ne-
celtaria ad eos eo rransmierendos per illos
minus alce ingredianeur in spisitatem BC;
eo quod, quemadmodum diximus, ma:
sisconnitantur ad ex cransrerso perrran(-
cundum quam ad sequendum fibras. Ilinc
fic, uc quo lonsius illa sune à Pe invicem
dimorx, eo penirius (pITIEUIS PCNCETCNE, CO
quod eiinc fbrae sinr minus idonex ad mu-
candam spiricuum primam decerminario-
nem, sirc eos corendo ad infectendum
alioscanales. FIinc AC, ux quamris, abso- cursum suum ee ad Ruendum juxtaillas, in-
lure loquendo, spiritus possint ingredi à cer quas sunt, quando incixiune non plu-
ee

## Folio 165 — 1759053384:0247
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000247.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 131 lines, status machine
Cn2
spiiu
a praber
rediendu
non niher
vent ordi.
od omnia
Reo 2gC.
CHETIE UH.
Onem aquaS
ceptu, qu.
determin.
cetticere, uI
Cndanedeor.
lencrortum,
epe dubica.
EMper ten-
aspissrarem.
cenrius iplo-
catibras, tam
nam suaipso.
dum, ad quem
de decermina.
inguam aqui.
um dextrOr.
10 Beru à se
umris scFOr.
erminationem
eiam apescura
relmagis rel
ilratem BC;
erlo pererant.
a Sibras. Hiuo
u à se inriceta
penerent, c
adia ad MII.
decelminatio.
plvimm
oRlectendum
injunraillas, il
cipiume n0
LALAC LATOS DE LIOMENC.
res habere rires quant cus satH in lo-
uillis existentes, sre ellam nonnunquam
cescogendo ad retrocecendum, quando
iptorum actio est adeo constala alque vi
rida, ut tibrae nequeane lac Cno dilacari ac
Ed hocliquido constat, encem Autoris
quando loquitur de tola Ln qua pomun
reptatemaus, ele. quod lobjectun
geret; auc s ellene eadem, illa ad alium
Forene odum Lica; guB ACrCE, UE auE nOn
CO(dent apELLLCHE POTOS, AUIECCTTCNON CO.
dem Modo; unde contequeretur, quoc
ipla non deducer ene spiricus ad cundem lo-
cum pais BC, led vel superius, ret
inferius, Magis ad destram, aut magis
ad sinistram; quinetiam quod s esset ob.
jectum alcerius fiourx, alteriulre coloris.
e impressionem suam alio Faceret modo;
iltos porosalia aperiret ratione; adeo ut
quamris supponeremus, eoldem spiri-
tus qui ancea corediebantur, per eadem
plexus Foramina egredi, non tameH, ex
actisime per eandem: viam XCx. gT. N, O.
P, iec per quandam altam, in nerros de-
Scenderent. De caerero advertendum, AU-
coremnottrum per poros, de quibus hoc
loco disserie, non Colum intellioere inter-
rallum quod datur inter complures fbras
secundum iplarum lonsicudinem, sed eciam
rias omnes acque tramites omnes, quos
spiricus sunc in cerebri spissicarem moliri,
extransver(o permeando, dimorendo ac-
que inflectendo diversimode exilia ipsarum
Flamenca. Ouineriam animadrertendum,
Autorem in Rigura sequente juxca atque in
hac praesente per partes cerebri nOtatAS. N,
incelligere univerlas viam NOP ambien-
tes, qua est illa quam spiricus sequuneur,
quum calor est mediocris, atque illi de-
Stiruuneur ri penecrandi penitius in Cxasi-
cudinem BC; quae partes rum dilaTaNEUF,
quum spiricus primum patefaciune hanc
riam, ee coarctantur, quando spiritus pol-
lences ri penetrandi penitius in cerebri
Spilsicatem, riam sibi aliam aperiune pre-
mendo fibras qualque proximas. Per Aigu-
ram anuS quX CalCHE AUEUTITUF P28. 166.
Aucornihil aliud rule Bgnificare, quam
quod pro quantitare aperturae plexus spi-
ricus penetrent ulterius versus C, ulque
2d eo uc h illa est mediocris, ipsi nON Per-
genenihex. or. ulque ad N; si illa est par-
va, ips etiam ex cursu suo potius deAe-
ctentur ad cerebri basin; si denique illa est
magna, ipsiprogredientur longius et per-
SeHEV. OF. ulque ad O, R, quo quum per-
renerine, si sibi nihil motus superfuerie
amplius quam quantum est spiritibus jam
ibi commorantibus, cum illis descendene
ad spinx medullam juxca sbras ibi Occur-
rences: Ouod Riplorum actio est relocis
Sima, e fibra qua in parte illa sune, ip (IS
mulcum resictune, ad cerebribasin descen-
dent non tantum inter tibras partis O, R.
sed etiam inter Aibras partis O, S, quor- = Vide fic.
Cum nonnulli reRectEnEUT. EX HOC MAnI- Ba5. 155.
Felto clucet, qua ratione locus, un de actio
proticilcitur, qualicate (que iphius direrla
diverlimode plexum aperiendo, possinc spi-
ricus deduCere pOTiUS IN UHUM MEEVOTI
canalem quam in alterum, etiam (I vel sup-
Poncremus, quod semper CorederenEuT
per caldem maculas. Jam vero dicamus
prolequendo explicationem PextUS, qua-
RAML PATIONE MILILALIONES CONEINOENECS Ce
rebri substantix, parcibus spiritus compo-
nentibus, immo ee cori corpori, possine
rariare curtum spiricuum.
praebendum ipsis cum cxceris cransIEum.
illud cangeret alios quassi dulorum no-
Arorum nerros, non ldem Forent po.
ri, qui aperirentur; d I rel propinquius
rellon guus, relabata parte sicum el
leE, HOHCAMLIM FOTENE HTAMEHEA quX Lan-
XCV.
Tertia. Est
vel Acqui
Juancum ad apolicionem hilamencorum, qua lubIca
idus Ccceiponunt, ca vel Acquisita vel Nacuralis est. Nacuralis

## Folio 166 — 1759053384:0248
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000248.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 17 lines, status machine
166
R EN A YE DES-C AR PES
sica dispo. L. Cgura deGlisita dependet ab omnibus aliis circumstantiis,
Siriosbrit.
larum. Quae mutant cursum spirituum, cam poltea melius porero
qua cere-
 sib explicare. Verero dicam, in quo consiltat dispolitio N2.
canctau
consti-
cuune.
Tucalios celeu cles vem coraltu ac Mlatieua, Il
dispotuine illa, ue rixe, quas reliquit inter ea, spiritus cer-
Ia
1
ela
IN
M

## Folio 167 — 1759053384:0249
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000249.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
enta, l
BC
TR ACTATOS DE TIOMTHE.
ea quadam actione miotos, ducere possint vertus omnesner-
ros, quo ire debent, ut coldem in hac machina motus ta-
ciant, ad quos incitare nos posset similis actio, secundum
instinctus naturae nostrae. Vt hic ex. gr. ubi ignis A urit
manum B, Facitque, ut spiritus ingredientes in tubum 7
tendant rertus O, inveniunt hi spiritus duosporosscurias
PEaCipUIAS OR, e OS, C quibus unus, nempe OR du-
CiFeos inomnesnerros, qui externorum membrorum mo
tui inserriunt, inodo requisito ad critandtam rim hujusa-
ctionis, ridelicet, in cos, qui retratiunt manus, aut bra-
chium, auctotum corpus; item in cosnerros qui capute
Oculos conrertunt ad hunc ignem, ad videndum distin-
Ctius, quid facto opussiE, ad libi carendum ab co. RF per
alium porum OS spiritus tendunt ad Omnes COSnerrOS,
qui producendis motibus internis inserriune, similes iis
qui dolorem innobis sequuntur; nempe in COSquiCOrcOn
Aringunt, jecur commorent, aliosque similes: atque et-
jam in cos qui producere poltunt externos motus, dolo-
rem indicantes, reluti in cosquilacturmasexcitant, Fron-
tem ex genas corrugant, vocemque ad clamandtum dispo-
nunt. Cum ex adrerso si manum B ralde Frigidam ionis
A moderate caletaceret non urendocam, in causa cnet, ut
iidem spiritus, qui tubum 7 ingrediuntur,  non amplius
vertus Oet R scd vertus O et l, tenderent, ubi iterum
Poros inremrent dispolitos, ad cos deducendos in omnes
nerros, qui motibus huic actioni conrenientibus interri-
repotunt.
uantum ad adspositionem folamentocalicuut paliemaade depollettole reto
rum, quae substantiam cerebri componunt; nihil prorlus. Ouapropter hic nullarenus
ea vel Acquisita, vel Naturalis est) Con-
ceptu impossibiles lunt mutationes, qua
substanciae cerebri accidere possune, nist
quis probe praecoonorerie, quaenam sE
dipolicio tibrarum ipsius tam nacuralis
abluderetur ab insticuri scopo, _ dicere
tur, quomodo Abrae nostri cerebri, secun-
dum explicara a nobis, Factae (IDE, GCnETALX
aeque in talem ordinem redacta, quali
nobisnaturalirer insunc, juxta principium
quam acquilica. De priore Aucor noster ab ipso darum in parte Tractatus hujus se-
cunda

## Folio 168 — 1759053384:0250
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000250.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
RREHATL DES-CARTE
cunda. Verum enimvero cum haec Disser-, ex quibus sibrae cerebri hominis; Secun-
catiojam (c Catis longa atque verear, ne
Srere A- hae Noca rideantur nimis prolixa, sacius
do maximam parcem fibrarum e plexu
coredientium descendere vertus D, Fe non
suris. pas. eric remictere hanc descriprionem ad a- nili paucissimas cerminari ad C. Terrio
117, de
duabus
Postre.
lium Fractatum, acque hic cum Aucore omnia ista flamenta non incurrarinec in-
nosro cancummodo dicere acque suppo.
nis de exnere, sibras cerebri machinae hujus cali
una sup- modo esse à Deo dispositas, quali insune
ple quod nobis, quando cerebrum nostrum plane
in alia de recens est, id estuno rerbo, supponi ano-
Aicic.
Aecti aequalirer eodemque modo inter e-
Grediendum e vencriculis, sed alia eorum
pergere directius, acque appropinquare
magis ad partem C, antequam incurren-
cur ac infectantur ad descendendum inde
bis, cerebrum hujus machinae esse plane ad D, _ caetera inRecti ac incurrari pro-
simile noctro, quando illi Formando su-
prema tuir manus impolita. Ouippe prae
cer hoc nihil delideratur ad efficiendum.
ut meatus incer fibras relicti postine de
ducere spiritus, per actionem quandam
peculiarem iOTI, in nerrOS, In quoSIn-
Dius ab ejus rentriculis, acque haec proba-
bilicer esse ilta, quae seprem paria nerro-
TUM CerCBTI COMPONURE, d FOTHTAN et-
iam nonnulla ex primis paribus medulla.
Ouarco nihil ad id cemporis ulque erenis
se, quod poruerie spiritus cogere, quomi-
orediendum est ipsis, omnes, ad produ- nus aequalirer diffundaneur, adeo ut ipsis
cendum mocus eoldem in hac machina, ad nulla paruerie ria ad descendendum in nex-
quos incicare nos actio consimilis posset,
rosquam incerralla juxta sibras existencia,
juxca nacurae nostrae instinctus, secundum quarum eriamnum alix ab aliis aequaliter
quos corpus nostrum neceltario morere.
eur, Aris animae auc cursus spiricuum pe-
distane, neque aliquem peculiarem habene.
Rexum, eam in luo corpore, quam in ca-
culiaris non destrueret vim imprectionis pillamentis. Denique nocandum, quod
objecti exrerioris. Ac enim per instin-
qualecunque sic animat (modo sic partibus
Etums ee per actiones eidem arcriburas, sire suis explecum omnibus) de qualemcunque
in homine, sire in bestiis, Rucor noluir dispositionem peculiarem habuerie iptius
sioniticare, nec nos debemus (siperspicue cerebrum secundum ejus naturam; tamen
ide fic. Concipere roluerimus quod dicimus) in-
vas. 266. celligere quic quam aliud nisi disposirionem
illam occulcam parcium corporis invisibi-
lium animalis, sepraesertim cerebri, se-
cundum quam post talem objecti impres-
sonem, homo se Ceneie incitatum acque
inclinacum. ee bestix coouneur ad per-
agendum actiones ictiusmodi atque mOTuS.
Dixi, hominem esse incicacum acquein-
clinatum, eo quodanima, vel repuonante
corporis dispolitione, postic impedireilt.
hos morus, quum illa habet vim reste-
ctendiin luas actiones, atque corpus gau
dec statu obsequendi ei. CXFCTUM UEma-
chinae hujus cerebrum ulquequaque re-
spondeac nostro, primo concipiendum est,
omnes Abras, qua in ejus disperouneur
ineosint ubique fere sratae dux rix FOR,
OS, quarum una defere spiritus in Can2-
les exspinx medulla procedences, qui con-
Ferunt ad mocus exteriores, inserrientes
ad prolequendum desiderabilia de ad Fu-
giendum nocitura; altera rero eoldem
deducir ad illos qui pertinene ad sexram
conjugationem nerrorum, inserrientium
mocibus incerioribus qui rulsO rOCanTUE
appecitus de passiones. Ilae arribae vixe non
sune habenda pro sequelis disposirionis ac-
quilicae cerebri, eo quod ip(a reperiantur
in cerebro animalium omnium anre actio-
nem objectorum. IIIa sune inde FOrmatX
quod chylus ac languis, dum non pol-
Cunc non componi ex partibus inaequali-
bus, quantumris accurate mixtis, effice-
membra, coredi ex iildem plexus punetis, re nequeant, quin aliqua leris si inaequa-
IITaS

## Folio 169 — 1759053384:0251
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000251.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 121 lines, status machine
il
minuer
cxistenria
aequalitet
a habene
et
a
adcunque
camet
cana.
eri
fu
e10 colder
aM
Crriencium
e
15
inlerrienre
ad
BNCaNTUI
NOX vIXnON
Vrionis ac
e reperiaunu
reactio
ade Pormula
i
inaguo
15, c
LLACLAIOSDE LLOMIME
paraci ee majorem incer numerum Aibra-
rum distribeer se. unc enim illX ex
ictis paccteus, quae lunc minime omnium
idonea ad concinuandum suum in linea re-
cta morum. postenquam propullae ali-
quandia ad aliis lunt versus C, quo pergere
illae cemune omnes, debene tandem aver-
ei ac repelli non quidem recta ad ventricu
los, hoc quippe nimis repuonaret prima
iplarum determinationi, sed per Aexum
obliquum ad S, hoc est, ad loca, quae ip(os
eodeducune, ubi sunc nerri, inserrientes
appeticibus ac passionibus; ubidum non
inveniune ductus, decerminacioni sux
primae, cujus semper ParEeM retiBenE
maximam, minus oppolicos iis que
sune inter fibras sexti paris, quemadimo-
dum anatomia demonstrat, Co dUNFaxAFUE
proorediantur, potissimum concendere
debent. Cxterum quoniam propemodum
per omnes cerebri partes sine co modo
nonnulla particula, gux aliarum cursum
delerune ac repelluntur ad illa loca, FE
uc exilia ejus Aibrarum capillamenta sine
naturalicer dispolita ad cransitum eo conce-
dendum spiritibus eo repulss. Acque ic2
per tocum cerebrum duo fere lune pori.
hoc est, dux vix principales, quarum u
na OR nihil aliud cA quam intervallum
inter ejus AbraS, altera vero OS est ni-
hilnisi Facilitas, qua capillamenta iplorum
minuscula oaudent ad concedendum Au-
num ac descensum ad S spiricibus co de-
HCXIS; adeo ac guaris parum etiam spiri-
rebri parces ibi sicas repuls fuerine, sive
quia illa non latis proinre aperiantur, E
ve id accidar ob aliud quid, feri nequie,
quin, dum una pars decorquetur adS, alte-
Ta, quae plerumque eAt MaXIMA, PCTSAE
ad R; aUECerEC, AeVeNIAE, UIE OImNeSre-
jiciantur ad 5, ipsi salcem communicane
Parrem motus lui aliquam spiricibus, qui
jam aderant in parre O, eficiunEque VE
ipsi descendant celerius ad R; id quod suF-
ticic ad reddendum musculos inAatos, in
quos fibrae parcis OR disperguneur. DC
caecero obserrandum quod hic per parrem
OAurorincellione locum, quo quum spi-
ricus perrenerine, inde rejiCiUDEur aEque
deRectuntur per cerebri parces ibi existen-
tes. Duemadmodum quoque cogirandum
non est, quod spiritus, à loco nOtatO O
pergentes ad R e ad S, prosrediantur
perpecuo per eandem riam aeque lem
per inde de ducantur in eosdem nervos at-
que in eoldem musculos; c contrario co-
girandum est, eos posse ingredi vias di-
verlas, peroere in diverlos nerros diver-
Colquemusculos, atque excitare hac ratio-
ne diverlos motus tam internos quam ex-
ternos. Consimiliter putandum non cA,
in cerebro haberi parrem decerminatam
nocatam O, 2d quam spiritus omnes, per
quamlibet maculam eranseuntes, se conte-
rane, sed cosirandum duntaxar, cerebrum
esse ita dispositum, ut quando spirituso-
mnes per maculam quandam eoredientes,
ac parrem, abs qua repelluntur, appule-
rUnE, qua eR illa quaM CGOVOCOO, parS
una descendat inter ejus AbraS vertuS R
alcera vero refectatur SIVC FCEFOASALUF ex
obliguo ad S, ex transverso nonnullas f-
brastranscundo, quarum capillamenta di-
ximus esse dispolica ad facilem eum in
modum concedendum cransicum spirici-
bus qui derivantur in quoldam nerros ac
musculos, secundum objecti actionem,
praelentem cerebri spiricuumque dispos-
tionem, aequeriam, quam in icivere (uo
TS, qui uIqUEA D PErVENEKINE, PEF CC-- TENVernE. Ouancum ad dispolitionem ce
rebr.
liras incer illas parriculas, quas appellamus
Spiricus; Ec licer illa non lic adeo nocabi-
lis, quando illi adhuc simul sune in cerebrt
vencriculis, eo quod ibi sint exactissime
mixei, unde Ac ut nullam delincene in glan-
dulaidcam, nec magismaculam aperiant
unam quale ace; cate catse alii
ab aliao sepatauE, a CsseEL PeL
tocum cerebrum, nullum dubium est, quin
haec inxqualicas cradat admodurm nocabi-
lis, idquecame asts, quanto maois le

## Folio 170 — 1759053384:0252
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000252.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 74 lines, status machine
R F N A YE DES-C AR PF S
rebri acquisicam acrinet, illa ei qui nacura- s effectibus admodum nocabilibus; quorum
lem bene concepie, incellectu facilis est. Primus in eo contistie, quod caula porsie
Consistit aurem non tantum in mutatio- este, ut prima idea, quae iplam Formavie.
ne, quam omnes cerebri incemperies deinceps in glandula denuo delincetur, (i-
poslunt afterre tigurae, collocationi, mo-
cui auc quieti parricularum cerebri; Ve-
re quia maculae, qua paulo magis Colito
EUCrunEaperta, Suapee sponte ruruS ape-
rumetiam cumprimis (id quod hic Polum riantur, sire quia spiricuum actio illas rur-
est considerandum) in rectigiis, riis ac-
Cus aperiat line objecti praesentia. Secun-
que semicis, quas sibi spiricus Fecerune in dus in eo consistie, quod spiritus inveniane
ipsius spissicare, sire ad lonsicudinem, si-
ve ad lacicudinem, infectendo, depri
mendo de ordinando exilia capillamen-
ca, qua eriguntur super corpus fibrarum.
dilatando incerralla, quae incer illas haben-
plus Facilicatis secunda de cerria rice, qua
ibi remeant, quam prima, acque in eo
praecipue consistune habicudines corpora-
les. Vlcimus a maxime mirandus cA,
quod si contigerit, uc machina noltra (e
cur, atque deprimendo ramos unarum morerir atque commorerit aliquodmem-
magis quam alcerarum. Omnes lx rix brorum suorum, eodem tempore, quo
fuerunt per spiricuum actionem Aracx, quxe objectum aliquod delincabat ideam luam
quandoque excicata fuit per imprestionem
objectorum, qua aperiendo nonnullos
plexus poros, effecerune, ut Auxerint ab
undancius aut imperuolius per quaedam ce-
rebri loca quam per alia, auE CtIRMI UE PFO
Auxerint aliter quam antea consuererant;
nonnunquam per iplorum inxqualitatem,
Sire haec inaequalicas occurrat in iplorum
motu, auc in iptorum parcibus, quando
non fuerune exacte mixtae, id quod illos
derulie porius in locum unum quam in 21-
in slandula, spiricus inde coressi, per ple-
rus foramen, quod objecti actio parete-
cerac, incer egrediendum ex hac apertu-
rahabuerune inclinationem Auendi ver(uS
Abras, quas membrum quod commore-
bacur, aliquanculum craxie deorsum, quan-
doquidem haec cerebri pars cedebat Faci-
lius iplorum motui quam ulla alia; Palcem
E ipla non esset nimis remota ab illo loco,
quo ictud plexus foramen deterebat spiri-
tus. Fnimrero perbene concipi pocest,
cerum. _ quod effecit, ue nonnulli pe- hanc quam inreniune Facilicarem Auendi
necrarine numeroliores, aut lonoins, auE versus poros, a quibus deducuneur in mu-
denique alirer quam iplorum comires. PF Sculos qui morentur, e rehistentiam par-
denique actio anima poruir servere in
homine nonnullas harum viarum, incli-
nando olandulam in alcerutram partem.
cium aliarum esse sutficiencem averrendo
ixlorum curlui; Acque ita quamris sup-
poneremus, iltum membrorum motum
Dixi, in Komine; In brutis quippe ani- nullam habere conrenientiam cum idea,
mancibus nihil ridere est, cur distingua- quam hoc objectum in olandula delinea-
mus animam iplorum à Canouine. Flas
ric, ee alioguin spiricibus fuisse prorus a-
rias uc recte concipiamus, cogirandum liorsum commeandum; iplorum tamen
CA, quod differentia quae datur incer illam sibi invenca Facilicas prohuendi versus il-
lram per quam praeter rentum nihilum- lud membrum, etficie, ut aliquanculum à
quam travsie, aeque istam, in quam ani-
malia ingredientia diver(as Fecerune vias,
sic eadem quae reperitur inter cerebrum re-
suo deflectane irinere, acque in aliquam
parcem spissicatis cerebri se recipiane cum
Spiriribus e glandula prostuentibus ad mu-
cens atquetale, in quale spirirus rel obje. Sculos qui moventur, atque ica simultan-
eta aliquam secerune impressionem. Hlaec cum unum Faciune cursum. Ouod ipsum
disposicio cerebri acquilica cribus sauder l Aurori nostro in rariis scripeorum suorum
locis

## Folio 171 — 1759053384:0253
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000253.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 101 lines, status machine
NOTUI
plu ape
DIllasrI.
2. Secun.
invenian.
Nel, qua
ueIN et
COTPOTZ.
cio patete.
2aC apertuI.
endirerus
commore.
UM, quaH.
edebne cul
alia; lacen
uodnem.
DOre, que
deum luun
I, perple
rest.
c
cCm AUet
ACUEIa
enriam par.
n avercend
uam
iati 
ea
le pruS
Orum lacu
vel
LRROT AROS DE TIOMEHE.
locis dicitur junsere ideam cum idea, hoc) lis, sine cognicione ulla, Foret ejuldem
est, jungere spiricuum cursum per objecti
alicujus ideam excitatum, cum quodam
cursu alio producto per ideam mocusmem
brialicujus; id quod tr excitando uerum-
que eodem tempore, aur alterum aliquan-
eillo tempore post alterum. Postune iti
dem dux separari idex naturalirer una jun.
ctae, faciendo plane contrarium, per rem
puslonsum ac rices Frequentes. Itaque c. 0
limihi animus esset docendi canem Caltare
inhonorem Regis Calliarum, ego primum
illi exhiberem Fructum panis, ee dicerem
Salta in honorem Regis Calliarum. Ouo
Het, ur idea iltius Coni deferat spiritus ac
eundem locum, quo idea Calcus canis, mon-
Eratulque ei a me panis iplos deducent, cd
quod invencuri sinc plus facilitatis jungen-
di se quam ulcerius penecrandi, aut Ten
dendi ad alium quendam cerebri locum.
Excerum actione hac Frequenter reperita,
icta ria reddetur adeorrica, ut deinceps (o-
la Facilicas Faciee, ur idea Poni (ola hine alce
rapanis, ad Caltandum sic illum instimu-
lacura. Ouibus lane octenditur, discipli-
capax, dummodo dispolirionibus saude-
ret congruentibus. Addi hisporest eriam-
num alius dispolicionis ictius acquisitae et-
Fectus, qui non multum differe ab illopo-
Aremo, eAtque, quod si spiritus ex. gr. in-
gredienres inporum7, non haberent nisi
cancam vim quanta ipsis sufficeret ad ten- P. 160.
dendum de N ad P, nON LAIEN NON PTO-
orederentur aliquando ad R, A ria, ab
objectis praecedentibus ibi delineata, FOree
oppido perquam erica. Vel e contrario 
iplis lac virium suppeceret ad penetrandum
usque ad OR, nON CAMeN HON PerOCTenE
aliquando vertus P, quum le conterre de
berene ad OR, si ria ab objectis praeceden-
cibus ibi Arata, esset pertacilis e bene
Coplanata, acque parres rersus O ipAS
aliquanculum retistetent.
Non amplius versus O C R, sed ver-
sus O ee P) HIOc Cst, non penetrarent ad-
eo alte in spissicarem cerobri, neque etiam
Frequenter pereundem cramicem, sed ria
quam inorederentur, porius incurrare-
tur, at que ad cramirem supra ab ip(o de-
nam animalium non cerro esse indicio, ipsa Scriprum proxime accederet. quando de
cognitione esse praedira, quandoquidem ria, qua procedune Epiricus, locutus est,
machina machina corporis iplorum simi- cum exlorionis A non nisi medioeris est.
Fenocandum, me specintim duos poros discinxise OR XCVI.
Fere sem-
_ OS, ad Tignificandum Fere semper duo genera motuum per dupli-
ab unaquaque actione procedere; externos nempe : ad u- cis generis
motus ab
tilia prolequenda aut noxia fugienda, ex internos ruloo unaqua-
que actio.
Passiones dictos  inserrientes ad COr, jecur, ac omnia alia ne proce
Organa, a quibus pendere potest temperies languinis, e dete.
consequenter ipirituum quoque,tali pacto disponendum,
uc spiritus qui tunc generantur, apti sint ad motus exter-
nosproducendos, qui debent produci. Polito enim quod
diverlae ictorum spirituum qualitates unam Faciant excir-
cumstantiis quae aliquid contribuunt ad eorum cursum mu-
candum, ut mox explicabo, Facile cogitamus, quod (1 ek.
Si
Vide A8

## Folio 172 — 1759053384:0254
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000254.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
RLEN AFT DES-C ARTES
rr. malum aliquod critandum sicri, atque illud superan-
dum aut propullandum, quod irx passio luadet, spiritus esse
debere inaequalius agitatos ac solito Fortiores: ex contra (I
malum critandum lic subtertusiendo aut patienter Feren-
do, quod metus luadet, minus copiosi ac minus Fortes esse
debent; ac propterea cor tunc debet constringi, quali iis
parcendum (IE, ac necessitati serrandi csent; Cimiliter iu
dlicandum est de caeteris passionibus. Ouantum ad alios ex-
terioresmotus, quimalo fugiendo aut bono prolequenda
non conducunt, rerum signa tantum passionum tunt, ut
illi in quibus risus aut Aetus consistit, hitantum perocca-
Tionem hunt, ex quianerriper quos spiritus debent inore-
di ad hos motus producendos, Cortiuntur originem tuam
proxime cosper quos ingrediuntur ad pastionesproducen
dlas, ut cx anatomia dilcere portumus.
2 Ad milia prosequenda es noxia fu-) animi affectus perinde uc cxreri corporis
sienda) HToc est, inserrientes ad moven-
dum brachia ee crura religuuque COrpUS
tocum, eo modo qui requirirur ad pro
sequendum auc susiendum aliquod obje.
ctum.
Inservientes ad cor, jecur, _c. dispo-
nendum) Prout orificium cordis est ma-
eisminutre apertum, raretactio, qua ibe
tic, direrlimode cemperatur, idque mille
Potest rarietares in spirituum generatione
inaucere. Atque quancum actinet adjccur.
nostri morus omnes, qui plerumque cum
quadam animi perceptione junctae (unt, bi-
Fariam considerari pollune, rel solxe atque
in scipls, vel conjunctim cum cosica-
tionibus quae eas comitantur; atque hoc
sensu posteriore Dn. DeS-CarteS aTT. 27.
Fractat. de Passionib. illas detinirit esse,
Perceptiones, aut sensus, aut commotio-
nes anime, quae ad eam speciatim referun-
tur, quaeque producuntur; conservantur és
corroborantur per aliquem motum spiri-
caceralque parces, in quas raminerrorum tuum. Ac enim quum nosnondum ultam
sexti paris procenduntur, (prout carum
nonnulla sunt magisminutre presae, pol
unt muccere modo chrlum aut bilem, mo-
d0 piruicam auc melancholiam, aut certe
Supponamus animam, hoc est, ullam N2-
curam cognolcentem, in nostra machina,
e quum diversos, qui ibi Occurrere pOl-
CenE, mocus examinemus, etiamsi in illa
iplum, quem continent Canguinem, ad cogicatio insie nulla; quae procul dubiora-
cor, atque hac ratione lanouinem, cui eo
inorediendum est, atque spirituum, qui
inde nasci debene, temperiem; plurimis di-
verlis modisrariare.
Lali Pacto ut spiritus, qui tum 8e
nerantur; apti sint ad motus externos pro-
cio est oprima quam inire pollumus ad be-
ne coonolcendum motus omnes, quiipt
sune proprii, coldemque bene concipien-
dos, cum eriam quum Deus substanciam
cogirancem huic machina unirerie; quia
praecerquam quod non concipiamus, ipsis
ducendos, qui debent produci) Passiones scu tunc posse erenire aliam mutationem, vis
quod.

## Folio 173 — 1759053384:0255
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000255.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 114 lines, status machine
ACOrPOTIS
e
Ca sune, bi-
1B
Cum
ertes 2lL. 8).
dehinirit ette,
ut commotto
atim referun
nservanti
motum sprio
A, ullam N
SIIa.
E; alque 40C
1
Atra mache
criamii in il
e
roculdubie
0
d
LACACLALOSDE LLOMENE.
quod, unusquisque merc Guacta C)as co-
sicationum comitatus Fuerie, noncamtaci-
le incelligi porerune hi motus, guano cus
Codicarionibus juncti sunc aisee aa C
corpori unita, eo quod ris, ua Cl de
corpus morendum praedica, illosractare
potest; Mihi ridetur, quod, de pon
Paltiones hujus machina aeque aniissas
cujuseresta cetiniri pollune. Euoe 
Idea sen commotiones glandulae producta.
conservatae e corroboratae. per migum
quantum porest, temper se inclinar ac-
que accedir ad locum. ad quem rendune.
proxime. Etiam dico, illas esse productas
per peculiarem aliquem motum spirituum
ex corde adscendentium; non quod inficia.
ri relim objecta externa sire Speciesme.
morix, e careras corporis dispositiones
non esse caulam ordinariam, qua idex
flandula excllemut. Sea quod iltae idex
non sint pastiones donec cordicommuni
catae, eo modo in illud e caerera rilcera
aoune mediantibus ramis nerrorum lexti
paris, ut spiritus, qui EUINC GCNCTaNEur.
cerea requiratur, uc forma curlus, querre
habent spiricus ex corde ad(cendentes at-
que in glandulam ingredienres, de Roura
partium iplorum iplos non reddat indit-
ferentes ad egrediendum ex illa sub omni
FOra genere, atque indifterenEEF PeT O-
mnia, qua cidem in(uDEFOramin; IE2C.
nim non haberene ullius ideae peculiaris
impressionem; Led oporret ue cursus Exi-
ricuum, acque dispolicio parcium iplorum
sic calis, ur ex plandula facile coredi ne-
queane visi sub eadem Forma aut sub eadem
idea, qua jam egit in cor, adeo uc ipti
eam, sinon amplius adellet, renorare pos
PenE. VEautem, quomodohocAat, pro-
be incelligatur, cogirandum est primo,
quod fere omnes olandulae idea nostram
inclinene machinam ad quandam passio-
nem; quoniam raro accidere porest, quin
nonnulli spirituum, inde ecredientium e
in spissicatem cerebri B C penetrantium Vide As.
pergant de decorqueantur ad nonnullos pO- P28. 165.
rorum aur canalium pareis cerebri signa-
ca S, inserrientes, prout dixi, motibus
incernis, interea dum maxima eorum pars
prostuat ad R, ad inserriendum moribus
externis; cujus est ratio, quod spiritus
nunquam snt perfecte aequales, de quamris
esene aequales, quoniam non proveniune.
omnes exuna cademque arteria, iplorum
tamen determinatio nunquam est tam X-
qualis, quin iplorum nonnulliFacilius pro-
Auxuri sinc rersus S quam rertus R, ob
habeate rus Conterratsal, corroborandi Facilicarem quam ibi invenient. Secundo
recordandum, quod omnes caulx (quae ef-
ficere postune, uc spiricus penetrent plus
auc minus in spissitarem cerebri, de in di-
verlas descendant parres) etiam caulx esse
queane, uc nonnulli illorum in dirersos
descendant poros acque ductus nerri sexri
Paris; atque ut rarietas, quae in spiricibus
inest. Ec una harum caularum, qua esfi-
cir, ut idem objectum, eodem conspe-
ctum modo, non producar easdem in ani-
malibus passiones omnibus, neque ctiam
omni in eodem hOMInETEMPOTC. C091
candum
tum sive cursum peculiarem spirituum ex
corde ausmentium. Appello deas, quan-
dorocabulum hoc sumitur pro modo ac
Forma pecnare, uo qua nonium spititus
eolandula corediuntur, acque ad quasdam
plexus maculas cendune aliter quam cxte.
ri, ce Guasucee. Los quoque
roco commotiones slanamta; eo quod l
Pla semper obsequatur eorum cursui, et,
conserrandique hasideas, quin d OtUS
omnes inde dependentes. IIaud secus aF-
que exceltus caloris omnium corporis no-
Ari partium non prius appellatur Febris.
quam gllattee, guen du Cbt usque perrene.
rir, le opeiplus pet oe corpus reliquum
distundic, imo e in loca, lindeprima c-
jus scacuririt caula. Paret itague, quomo
dohxe idex à caereris in eo difterane, quod
ipsis nOn _eque ut cxeteris suHCiaE, quod
Polline corroborari atque conterrari prae
senria objecti externi dur interni: Sed prae

## Folio 174 — 1759053384:0256
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000256.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
R E N A Y I DES-C AR PES
candum quoque, quod in partibus omni-) erune, quominus fermencatio, quae ibi
bus, in quibus nonnulliverrorum cubiin- feri debet, liccam Forris, neque eriamre-
seruneur _ praecipue in illis, quae sunc spiracio eam libera quam ancea, id quod
molles, reluri mulculi, spiritus, qui eo qui-
dem continuo descenderune, led una rice
abundantius quam alcera, ibi FeCeTUNE Cer-
eas rias ac ductus, qui poltune dilacari at-
que coaretari juxra proportionem multi-
ipliconcicabit sensum nelcio cujus inpe-
ctore oraritacis. Aeque si praeterca ilthoc
objectum est cerribile, impresionemque
Facie Forcem, spiricus, qui, uc plerumque
in mulieribus ulurenic, intirmi sune, de-
cudinis spirituum, qui eo descenderune. Scendene Fere omnes ad corulque, cujus ica
Cogitandum denique, quod duo hinc con-
cigerune, quorum primum est, quod
quum alii horum ductuum fuerine dilaca
ei, alii qui in eadem in sunc parre, coarcta
ri debuerune. Alcerum aurem quod in vi-
Cceribus Canouineis pars istorum spirituum
una est per medias risceris membranas
dissipata, altera vero careris humoribus
ibidem concentis mixta illos reddidie Aui
diores, acque ita effecit uE eoredianEUF aC
Ruant Facilius promtiusque Colico ad COr;
Onde non postune non obrenire mille ra-
rietates ebullirioni qua ibi se, Spiricibus-
que ibidem productis. Supposicisigicuro-
imnibus ictis considerationibus, ut ee quod
machinanostra nobis repra(entet, Cx. OF.
corpus Fcemina,
Cui selidus torpet circum praecordia san
suis.
_ Cujus AbFa Cerebri HabeNEeS FexTUTAM
partium luarum rariorem acque ramos mi-
constringene ductus, ut Canouis indenon
libere prosuens efficiat ut expallelcat atque
corumejus corpus trigelcat. Ouod (I prX-
cerealioc objectum feriac lubito hanc ma-
chinam, quae a nobis describieur, acque
ex improrilo, iplius pectus eric adeo com-
prectum, ucipla cradat muta, nec postur
rociterari, spiritusque qui eunc genera-
buneur, erunc adeo debiles numeroque
EAM PAUCI, UE NON EADEUM RCGUCANE Pe-
necrare penicius in spisticarem BC quam
priores, qui receperune impresionem ob-
jecti: rerumeriam tantam non habc bunE
rim quancam illi, ad penetrandum sepa-
randumque fibras cerebri. Unde sequitur,
quod ubi prima perturbatio crantiie, in-
cereadum spiritus, qui receperune objecti
imprestionem, descenderune ad COF, ac-
que illi qui postmodum generari lunc, dum
COu(que DenCETArC RequeUnE quo priOreS,
neque suam cursus conserrare dir etio-
nus rectos aut magis incurratos magilque nem, cum sineinfirmiores; ad alios deRe-
productos dextrorsum arque laerortum,
eficiunE, ue spiritus, qui etiam (UINENC-
quetorres, neque abundantes, neque mut.
cum agicaci, non ingrediantur numeroli,
neque penitius in spistitatem BC, quando
se ance illius oculos offeret aliquod obje-
ctum extraordinarium, ejulque oculis in-
ctentur poros acque ita cHiciene, uc olan-
dula aliquanculum rergat ad lacus prioris
aperturae in plexu. Inde Het, uE Ca m2-
china se arertat ab objecto quod iplam:
percerretacie (nocum quippe est ex allaris
jam in medium a nobis, quod mocus mem-
brorum nostrorum ac litus rocius corpO-
Solicum; Idea quae inde delineabitur in ris dependeane à siru olandula acque à mo-
flandula, perducet spiritus ad loca, quae
non Fuerune adlueta aperiri. Vndeher, ur
cum non possine nisi perparum penctrare
do quo illa respicit nonnullos plexus po-
r0S) reluri videre est in equo exparescen-
re, quippe qui resilic in aliud lacus quam
in spissItatem BC per hanc aperturam, unde paretactus est. Postea spiritibus alio.
paz. L _LMMARHMa eoruM parS descendent non qui- descendentibus modo, e per alios poros ad
dem versus R, sed versus S, atque Auen-
cor, ejus oriticia nequeunt adeo coaretari,
res inde ad cor pulmone(que impedimento neque etiam susicienter aperiri, acquerunc
spiricus
Vid. f8.
v. 160

## Folio 175 — 1759053384:0257
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000257.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 103 lines, status machine
et
ndenon
16
et deque
e
ADCMA-
de
e
dela
ed COT, dl
quo priores,
e
laliosdette.
HC. U
ocus prioris.
III ea Ma
AEX
lOcuSHeM.
prius corpo.
5 pik
Dexparetum
d tails
piricibus dic
ideo concal
18
aeque d MO-
alios porosib
U als
IR ROT ATUS DE TIOMLHE.
spiricus qui generabuntur cum sint Fortio-, bri constane, sine admodum compacta.
res, penicius in cerebri spisticarem pene-
crabunt per plexus maculas, rerlus quas
pars olandulae, unde spiritus procedent ab-
undantius, propendebit, qui inde pore
runt Auere in crurum musculos, acque
(cum Faciane, ut torum machina corpus
cat ad locum, ad quem olandula est con-
rer(a) ab objecto eam remorebunt eique
fugam injiciene. Atque in hoc consictie
passio paroris nostrae machina, quando
est sine anima, ad cujus imitationem gene-
ratim concipi porest, qua ratione omnes
passiones alia in illa excirari possint. Ouod
ajam supponamus, in hac machina ani-
mam esse, hoc est, substantiam cogitan
tem, nihil aliud ereniet nis ut modus que
cbullicio, quae tunc in corde perticieur
commorebicramulos nerrorum lexti pa-
ris, sionificando animae in corpore ipsius
deficere spiritus atque illud esse infirmum,
ipsam dispositurus sic ad metum, et ad gux-
rendum media recedendi ab istiusmodi ob-
jecto, ad omnia consentiendo, quae in ipsus
iplarumque exilia capillamenta sine ita
deprecta, ut spiriruum mocui neuriquam
lint impedimento; Tum cum idem obje-
Ctum obriam Fueric Factum isti machinae, sI
ejus impressio fuerie lanouida, Fere nihil
inde commorebitur, sed siquid rei fuerie,
unde laedatur, icta impressio eric adeo For-
cis, adeoque ingentem efficiet in plexu a-
Percuram, ut slandula compullaur se con-
vertat ferme toram versus illum locum.
tancam eftulura Sic spirituum copiam, tan-
eoque cum impetu, uc in cgrectu ex ista
aPCTTUTA, ParS eOrUm MaxIA (IE Per R
Proorettura in mulculos, qui hanc Ma-
chinam promorere poltune versus obje-
ctum iptam laedens, e quibus ip (2 ejus
actionem repellat; illi rero qui Pro-
oredientur versus S, descendent injecur
atque in reliculam Fellis, cujus ope ali-
quanculum bilis immiscebitur Panouini,
qua ebullicionem ejus reddendo promtio-
rem acque etiam inxqualiorem, efficiet,
ut spiritus, qui inde nalcentur, in cere-
corpore ad hunc effectum producendum brum adscendences, proAuene ad partem
hiune, acquetantum eo conterendo, quan-
cum pocest. Ouod Ec contrario haec ma-
china repraesentet corpus hominis cujus-
dam regeti, adeo uc ipla abundet spirici-
glandulae rergencem ad plexus FOramen,
cum ri acque impetu, e penetrantes ad
huc penicius in spissitarem BC, efficiene
ut haec machina sit actiones hominis fortis
bus, iique sine Fortes _ a corde riride pro- aeque irari omnes iitatura.
pulsi, uc particulae, ex quibus sibrae cere-
Sednecdum ostendi, qua ratione direr(a spirituum qua- ZCVFI
Ouarta.
litates rim polsint habere, mutandi in eorum curtu deter-vis inx
qualis lpi-
minationem. Ouodpraecipue contingit, quando ralde pa- riruum, c
rum, autprorsus non aliunde determinati sunt. VFfIner- quo pacto
Ca mutare
viventriculi ita afficiantur, ut eos aftici debere supra dixi-ponitde
termina-
mus, adsensum tamis excicandum, ac intercaneque ulli Cx tionem in
sensibus, neque memoria quidquam occurrat, quod a cursu co-
FIIIE.
edendum idoncum appareat; spiritus quos ea actio sub-
ire Faciet tubos 8 in cerebro, ad aliquem locum se conte-
rent, ubi inrenient plures poros dispositos ad eos dedu-
Cendui

## Folio 176 — 1759053384:0258
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000258.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
RL F H A YFDES-C ARTES
cendum in quostibet sine discrimine nerros, qui objecto
alicui quaerendo aut consequendo inserrire possint; ad-
co ut sola partium in is inaequalitas in caula Futura sIc,
quod potius per unos quam per alios dirigant curtum
Tuu.
XCVMI. EE Si contingat, Fortiores ex his partibus esse cas, quae
hec ma. IL CertOS nerros inAuere conantur, ex continuo polt For-
lui posit lores eAe eas quae vertus corum contrarios tendunt; id
tasitare in eflicice, ut hraec machina cos motus imitetur, quos in no-
bis videmus, quando haelitamus aut dubitamus in re ali-
Qua. Lodem planc modo si actio ionis A CIc media inter
eas quae deducere postunt spiritus versus R e P, hoc CA,
inter eas quae dolorem ex roluptatem adterunt, Facile in-
cellisimus, Tolam corum inaequalitatem sufficere debere,
ad eos in unam vel alteram partem determinandos: ut
Expe una atque eadem actio, quae grata nobis cAt, quan-
do hilares animo Cumus, ingrata esse polit, cum lumus
tristes ac inorosi. Atque ex his petenda est ratio corum
omnium, quae supra diximus de ingenio, e inclinatio-
ne naturali ex aequisita, quae dependet a spirituum direr-
CItatC.
XCIX. Ouod attinet divertum situm in partibus externis, (0-
virertus lummodo cositandum cA, per cum mutari pOros, qui
ium ex. lpiritus immediate ad nerros deducunt. Adco ut CX. OP.
cernarum. (I, Quando ignIS A uXIE manum B, CapuE in Cinistram
partem esset convertum, cum jam sit in dextram, spiri
tus, plane ut faciunt criamnum, a 7 verlus NV deinde
vertus O, ex hinc vertus R e S irent: sed ab R, cum
prosrediendum esset vertus R, qua suppOnO COS PrOOrC
di debere, uE caput crigatur, quod vertus dextram est
converlum, irent rerlus L, quam rium suppono cos in-
redi debere ad erigendum caput quando ad sinistram
2C
ye
Duo pacto
china vi-
actionibus
Cuis.
Duinca.
TIEUS PaI-

## Folio 177 — 1759053384:0259
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000259.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
ecto
18d-
Na H,
curtum
8, Gua
NC: id
dMHO.
Dd inter
Noc ett
105: UI
Quan.
a lumus
relinatio.
im direr.
cernis, 10.
UECK. gI.
sinictram
I deinde
COS PTOBIC
dextram est
donO COSHI
ad sinistra
IR ACT ATOS DE LIOMLHE.
177
contertum Ci. Tlandoquidem si hujus capitissieus, qui
nunc Facit ut filamenta substantiae cerebri circa Z multo
laxiora Sint, ac Faciliora dimoreri ab inricem, quam circa
ulatelu; OMMInOConCcarium Crenicet, ultulamenta
circa

## Folio 178 — 1759053384:0260
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000260.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
R EN A YE DES-C AR PES
circa Z ralde laxa, ex circa Z ralde censa ex compressa
Cssent.
Duod attinet diversum situm in par- ista actione sicum Riguram que peculiarein
tibus externis ) Nullum est dubium quin in canalibus nerrorum qui erahuneur, pro-
direrla murationes, corpori crenientes,
reluci direrlus membrorum ejus licus, di-
verlutre corum habitus, differente (que 2
Etiones, quxe eodem occurrun tempore
ducence, heri nequeat, quin corum non-
nulli inde cradane angustiores, alii vero
ampliores, atque quin quae da flamenta
sinc magis censa quam ricina ipsis; id quod
quo objectum aliquodasic, mirandum in in causa est, cur spiricus in quosdam in-
modum conterant ad deferendum spiritus
oredianeur de ab aliis defectancur, CA F 2
pocius in quoscam nerros acque inde in tione, quemadmodum perspicue AULOF
musculos quoldam quam in alios, eo quod noster explicet.
Itaad intelligendum, quomodo una Cola actio sinculla
hac ma TUI utatiOnC, nunc unum, nunc alium hujus machina
Dedem postit morere, uti ad ambulandum requiritur; co-
sitandum tantum cA, Epiritus per unum Colummodo po-
rum trantire, cujus extremitas aliter sc dispolita, ipsolque
in aliosnerros conducat, ubi pessinicter lonsius promotus
CAt, quam ubi dexter. Et huc reterri potest quidquid su-
pra diximus de relpiratione, aliisque hujusmodimotibus,
qui ordinario non pendent ab ulla idea: (dico ordinario,
quia aliquando, ctiam pollunt pendere ab ca.
ad intellicendum; quomodo una sola
actio) HlOc est, idem spiricuum cursus.
b Dui ordinario non pendent ab ulla idea )
Videtur hic Dn. Des-Carres sibimet ip(
vulla ci alia mucatione superrenience, nil contradicere. Ouippe quum idex corpo-
quod cx. or. ab incroitu pori 7 cendat mo-
do ulque ad pedem dexerum, modo ad (-
nistrum, prouc licus membrorum direr-
Susfibras disponir illum ambiences, Dunc
reae nihil aliud sinc quam Forma, sub qua
spiricus exrediuntur abundantius ex qui-
buldam plexus maculis acque ex quibus-
dam glandula poris quam ex aliis, fieri
modouno, nuncalio; FTaud secus acque nequir, uc majore possine abundantia in-
verrendo pautulum draconis Rhocalientis
collum, Aic uc aqua inde prosiliens cendat
oredi in musculos quosdam quam in co-
rum oppolicos, non delincando incerim
dextrorsum auc sinistrorsum, nullatamen ideam istius mOtus. Ad quod respondco
incerim mutatione alia obreniente curtui Illud quidem ese verum, sed quod nihilo-
29ux. Tlic in cransicunorandum, istud in-
celligi debere, suppolico, quod nullum in
riis oftendatur impedimentum, efficiens.
uc quando pes dexter est promorus, spiri-
minus (cum hic morus non dependeat ram
à modo quo spiricus egrediuntur c glan-
dula quam ab eo, quod canales ad Z e ad Z
sine sic sici, ut quandopes, qui est ab ipso-
cus descendere nequeane in linistrum, uc rum latere, fuerie promotus, illi sine mi
Frequenter contingit, quando quis in pa-l nus idonei ad recipiendum spirirus. quam
ralylin incidie.
alii)
Ouomodo
China a1I-
euteE.
sid. A3
aleci

## Folio 179 — 1759053384:0261
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000261.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
esta
UMBO.
dliirero
Flamenra.
id quod
IdaM IR-
F, Cara.
le AUTOT
ineulla
achinae
do Do.
olque
MOtuS
uid su.
lotibus,
InarIO,
ab ulla idlea
Bbimet ips
idea COrpO.
a, lub qua
MuS ex quI.
ve ex quibul.
_ aliis, feri
bundanriain.
quam in co.
ando incerim.
id respondco,
aquodnihibo.
dependeatram
livneur e olin
es ad Z8 id X
qui eltabiplo
eu5, illiti
a spirirus. Q
PR ACT APOS DE TIOMEHE.
179
alii) Aucor non sineratione dixie, hos mo-j haec idea de haec mutario eantum eo non
cus a nulla dependere idea; Non quidem, conterant, quancum habitus auc disposi-
quod nullacune delineetur super plandula, eio fbrarum quae sunE versUS Z X Z, quan-
_ eidem nulla obrenine murario, sed quod do pedes sunE promori aur retracti.
Iluc usque ut puto, latis explicui omnes Visiliae Fun- Cr.
DeSomno
ctiones;  Paucula igitur de somno achuc dicenda super- e in quo
disterat a
sunt. Nlam primo oculos tantum consciamus in hanc fi- vigilia
ouram 50, ac rideamus, quo pacto tilamenta DD quae in
perros se recipiunt, laxa es compresta ibi sint: uc e
ald

## Folio 180 — 1759053384:0262
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000262.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
RRE N ATF DES-C ARFBS
samus, quo pacto, quando haec machina hominis dor-
mientis corpus retere, objectorum externorum actiones
maxima ex parte impeditae sint, quo minus ad cerebrum
perreniant, ut sentiri ibi possint, e spiritus in cerebro et
iam sint impediti, ut non inveniant transitum in membra
externa, quomorere ca possint: Oui duo praecipui cAe.
ctus Comni CunE.
Paucula isitur de somno dicenda su-1 dum necessarium non eAt, ut sensus omnes
persunt) Vr recte intelligantur, qua de agere cessent, sufticir, ut lalrem porissima
CO AUIEOF PTOFCTE, aCCUTATEtantum COn- eorum pars, reluri ritus acque auditus.
cipienda est differentia, incer hominis dor- non amplius aganc. Fodem plane modo
micantis e rigilantis cerebrum, qux pri-
moconsictir in eo quod incer dormiendum
glandula est minor. Secundo, quod ven-
criculi cerebri ee macula plexus lune an-
quoque non est necestarium, ue fbrae o-
innes ica relaxentur carumque alia in 2-
lias adeo prolabaneur, ut spiritus non am-
plius aliquas carum segregare possine ad
suctiores e constrictiores. Terrio, quod descendendum in nonnullos mulculos, eor
omnes cerebri fibrae sunt laxiores, _ guxe  que magis inRarC quaM iPLOTUM ABEAOO-
Cunc rersus liceras DD longe magis com-
pressae quam incer rigilandum. Vndetc, uE
maxima pars imprestionum ab objectis ex-
ternis nequeat amplius deterri super glan-
dulam ulque, neque haec glandula sibrisictis
eandem possu communicare spirituum
mulcicudinem, neque iplas morereperinde
uE ancea. Fora haec differentia non procedie
nili ab una Cola caula proxima, videlicer à
diminutione spiriruum ex corde in cere-
brum adscendencium, quando per risilia
functiones dissipati, de intercepei aut debi-
licati per caulas alias, amplius non habene
rires neque inAandi glandulam, neque di-
lacandi rencriculos, neque diducendi ple-
xus maculas, neque ab invicem dimo-
nictas; Paris est, illud de maxima iplarum
parte esererum. Neque etiam eo minus
dormimus, quod nonnullx sibra sint adeo
censx, ee ab inricem dimorx, et quidem
nonnunquam magis quam plerumque in-
cer rigilandum; inter quas spiritus, pro-
Auences in quoldam musculos, producene
motus iltos omnes, quibus obnoxii (unE
homines Comno lopici; qui nonnunguam
etiam melius ac magis ordinare tene, quam
Erigilarene, quandoquidem, corumima-
ginationetunc remporisnon distracta Fo-
rinlecus per objecta, spiritus nequaquam
detlectentur neque impedientur, quomi-
nus sequantur riam, quo iplos defert pro-
cliritas ac inclinatio cursus eorum. Inde
vendi cenendique rensas cerebri fibras, fet, ut durance somno ilta machina poltir
quantum est necellarium, ut impressio ali-
cujus objecti possie deterri ab extremitare
carum una ulque ad alceram, a ad pra-
bendum spiricibus eransicum, a quibus
musculi sune insandi. Cxrerum dixi, quod
incer dormiendum pars actionum objecto-
rum maxima non postur deterri ad glan-
dulam, ac non, quod earum aliqua eo per-
2gereres, ad quas alio tempore (quo can-
dem cimor pastionesque alix possentim-
Dedire) Foret inidonea; Arque illas ita a-
gereporeric, uc interim non erigilet, hoc
est, ut Abrx cerebri caererae non reducan-
cur in ctatum, quo gaudene inter vigilan-
dum: eo quod, quum harum fibrarum
alia ab aliis fuerine distinctae, facile Reri
tingere non possit, eo quod ad dormien: pottic, utillarum omnes ad oculos de au-
TeS

## Folio 181 — 1759053384:0263
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000263.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
dor.
des
ebrum
OrDCL
embra
ii ette.
omnes
pocissima
udicus,
ane modo
C hbIR O-
alia in a-
ISBONAM.
Polline ad
sculos, eol.
AABtago.
a iplarum
eo minus
elincadeo
de quidem
cumque in.
TITUS, PrO.
producent
Buoxii luve
onnunquam
bene, quam
posleurim.
ue illas ita .
non reducan.
le, lacile her
loculos e
lR ACTATOS DE TIOMTNE.
res, aliumque sensum quendam pertinen- dum est, quod omne senus cellationis, quae
res sInE relaxax decensaeque, incerea dist accidit sensuum actioni, haberi nequeat
cur, quando spiricus e glandula proceden-
e nonnunglum ratieus ale du lcetro-) copioli ad illas recinendum cenlas atque ef-
saca respondere, e quidem accommoda- ficiendum, ut hac ratione actiones obje-
re respondere; Verumtamen raro atque ctorum externorum ad cerebrum ulque
Tolum calu, eo quod dici nequeat, eos dor- deterri queant.
mire, A haberene usum auditus. Secun-
Insomnia quod artinet, ca dependent, partim d vi in-
CTI.
De Into-
aequali, quam pollunt hiabere (viritus ex glandula LI cere- mniis et
in quo
dientes; partim ex impressionibus in memoria occurrenti differant 
buS; adeo ut nihil differant ab iis ideis, quas supra diximus risilan-
tium
aliquando in corum imaginatione formari, qui risilantes phantaliiso
CxFCEX aonNE. Duo Siplacethic obserran- pro Comno, sed illa duInFAXAE, quIX ex CO
da: Primum, quod id genus hominum proficilcitur, quod tibra cerebri relaxen-
qui de nocte lulsuut lae eapelgeta-
eti, possint quidem ad cempus loqui, imores non lunc neque latis ralidi neque latis
sibi Commia finount cogitatione fua, niti quod imagines,
quae tempore lonoau  ao cta de
ViVI

## Folio 182 — 1759053384:0264
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000264.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 18 lines, status machine
182
RL EN A TF DES-CAR XF S
viridae esse possint iis, quae formantur in vigilia; cujus rei
ratio est, quod eadem rismagis aperire poslittubulos, ut
343 6 _ Poros a b, c inserrientes ad Formandastnsima.
sines, quando partes cerebri, quae circumstant, laxx ex non
amplius tensae unt, ut in hrac feura so ridemus, quam (I
omnes sint tenlx ut in frouris praecedentibus. Oua de cau-
Ca etiam, s Forte actio objecti alicujus quod sensum afficit,
tempore lommi ad cerebrum poslit pertingere, illa can-
dem quam tempore rioilia, ideam ibinon Formabit, sed
quandam aliam, magis nocabilem ac magis sensibilem. VF
ExepC in lomnoubi culex nos pungit, ictu gladii nos pun-
ilommamus; ubi toto corpore latistectinon lumus, nOS
omnino esse nudos imaginamur; ec ubi sumus plus latis
cectistragulis, montenos obrui putamus.
Inso.
e

## Folio 183 — 1759053384:0265
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000265.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
a
ACLC LATOS DE TIOMINL.
Insoma gabu aer Duando illa) est Fallum. Caererum per hominis rrs ilaners
non lunc llipernatuiralia, quando non lunc. phancalmaca non sunt Medicationes intel-
neque Dirina, neque Diabolica, illorum ligendae, in quibus quis siapte (pOnteac vO-
non nis dua illa quas Autor noster aHerE,
daneur caulx, quarum prima est, inx
qualicas cursus, aut impetus spirituum,
qui decerminat illos ad aperiendum porius
CCrEOS plExUS POTOS QUAMI CXTEKOS, aEque
ad delincandum ica nonnullas ideas in
glandula. Secunda rero restisia memorix
quae consictune in Facilitare, quam spiri-
Eus, quamris aequali ri auc crassirie, ha-
bene ad transcundum facilius per plexus
maculas X per cerebri loca jam aperta per
risilia actiones quam per alia.
adeo ut nihil differant ab iis ideis.
quas suora diximus aliquando in eorum
imasinatione formari, qui visilantes. sibi
somnia finsunt cositatione sua) animad
verrendum, quod quando Autor noster ait,
Sommi ideas esse magis distinctas magis
que viridas quam ideas hominis vigilancis.
non comparet ideas visilia unirerlas,
quando nos ad ea, qux ridemus audimulque
aetenti sumus, cum in comniis hominis dor-
luncace animum habet occupatum, led
duncaxat idea, quas objecta sen suUm, aur
rectigia in memoria restantia excirane (u-
per glandula, siquando illa Prae quadam
erratincuria, aut recinetur propendens in
partem aliam quam illam, unde iltae idex
eidem obreniune. Ouapropter neminimi-
rum rideatur, shominis dormientis into
mnia sinc magis distincta quam rasa phan-
calmata hominis visilantis, eo quod ima-
ginatio prioris lic minus distracta.
 Quod eadem vis) Idex qua super
slandula Formaneur incer rigilandum aut
inter dormiendum, non pollune nisi qua-
tuor habere caulas, quas jam aliquories in-
dicarimus, ridelicet rim animae, actio-
nem spiricuum, actionem objectorum ex-
ternorum, at que rectigia memorix. Ouan-
cum ad rim animae actince, ea plerumque
non mulca ralet porestare inter dormien-
dum, quippe qua tunc temporis non est
domina actentionis (uX, ob rationes à nO-
mieneis, sed tantum ideas hominis, qui sibi bis alibi allatas. Aliquando tamen e pF~-
commia tingit, dum vigilat, cum phanta-
smacibus hominis dormieneis, adeo uc hoc
nonre puonetiis, quae ipse dicit in arC. 21.
Tractatus sui de Passionibus, neque etiam iis
quae cgo scriph in Fractatu de Mente TIu-
mana, nempeideas somnielle leriores acq;
Cut ita loqui liceac) non nihumbras idea-
rum rigilia. Id quod est rerissimum, (I, pro-
ut coo incellexi, incellisatur deideis, qua
objecta imprimune olandulae, incerea dum
phancassa ita in nobis non ragatur, sed
mentem in eaqua agimus, intencam ha-
bemus. Neque vero ullus est locus dubi-
candi, quin mens Autoris noctri Cctalis,
nis quisrelic stacuere, quod dicat, primam
ideam ab aliquo objecto Formatam in glan-
dulaesse debiliorem illa, quam (ola resti-
cipue tempore macurino, quando chyli
coctioferetora est absoluta, olandulaque
incipiens repleri spiricibus obsecundat F2-
cilius roluntatibus anima, nosratiocina-
mur tam perfecte quam rix pollemus ri-
silances: verumtamen haec interrallara
tiocinandi diu durare non Colent, eo quod
chylonondum pertecte cocto acque dise
StO parteS CanguINIS PET COFCUINEeS AC KC-
dennces non sint ralde aequales: id quod
est obstaculo, quominus illa possit este
domina moruum slandulxe acque proinde
etiam actentionis lux, de quod ab ca con-
sequenter autert Facultatem deducendi ra-
tiocinacionem aliquanto longius. Guan-
tum actionem spiricuum ConcerHIE, Ca,
quando sufficientibus praedica est riribus
sia de illo restancia rurlus delinearune vi- ad dilacandum nonnullas plenus maculas,
ce aliqua secunda; id quod, prout mea iplas plerumque magis aperit inter dor-
fert opinio, Foret ablurdum, atque cerre miendum quam inter rigilandum; pro-
Pcerea

## Folio 184 — 1759053384:0266
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000266.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
REN ATF DES-C ARPES
prerea quod incer rigilandum slandula, phancaliis; led rero nequeunae neque altera
caritates cerebri, acque incerralla sibrarum possune esse tam vividae camque exprelX
omnia sune adeo plena spiricibus, ut ilsi
qui sunc accracti ad quandam maculam per
objecta exteriora, aur per reltigia memo-
rix, aux qui eo sunt delati per modum cur-
sus lui, nequeane Facile retroagere AbraS
Foramen ambientes quod dilatare conan-
cur; Id quod in Commo non continoit;
idcirco quod quum fibrae spiriribus fuerine
minus circumdata ac magis remisa, ip(a
Facillime cedane impetui spirituum, a qui-
quam idex rigilia, à quibus haec reslioia
Cune producta, quamris Forlican tales in lo-
mnoidex ce possine, quae live ralidioresvi-
ridiore (que quibusdam ideis rigilia. Ouan-
cum aerinet ad ideas super olandula, in-
cerea dum dormitur, delineatas per actio-
nem quorundam objectorum exreriorum,
illa proprie non pertinent ad rationem (0-
mui; quo durance, manifectum est, illas
ese nocabiliores senlibilioresque illis quas
buS FecrORSUnEUr. Fandem quoque ob idem objectum produceret, durance vigi
caulam idex quae Formantur Cola vi resti- lia, ob rationes a nobis jamjam allatas;
siorum memorix, qua rursus aperiuntur de quia etiam, spiricus, per actiones alias
ee aerrahune cursum spiricuum debene else non distracti, fere omnes ad cum pro-
rividiores expressioresque in Comni inso- ruune locum, qui imprectionem reci-
mniis, quam ragis incertisque rigilantium pit.
Caeterum durante somno cerebri substantia quae quic
hac ma LCic, tempus habet nucriendi ac reficiendi sc, quandohu-
mno pos Mectatur à Canoune contento in venulis seu arteriolis,
quae in exteriori ejus superticie ridentur. Adeo ut ali-
con. Quanto post,  quando pori ejus anguctiores Facti sunt,
SPIFITUIS. InOrI ri quam antea, postint illud totum ten-
Tum sustinere: haud secus atque rentus adco Fortis non
requiritur, ad narvis rela instanda, quae madefacta sunt,
quam ubi licca. AC interea spiritus illi Fortiores Aunt,
quoniam languis qui producit eos, Caepius repetito trans.
Itu per cor, detaecatus cA; ut supra notarimus. Inde
sequitur, quod haec machina, postquam latis diu dor-
miverit, sccundum naturam crigilare debeat sponte lua:
Ouemadmodum etiam vicissim, postquam latis visila-
verit, iterum incidere in somnum debet: quandoqui-
dem durante vigilia  substantia ejus cerebri exsiccata,
ejulque pori paulatim dilatati tunt, per continuam spi-
rituum actionem; atque interea quando cdit (cut ne-
cellario Facit per temporis interralla, si modo inreniatci-
bu
84
CTTI.
Ouomodo
chinacto-
sic erigi
lare de

## Folio 185 — 1759053384:0267
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000267.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 110 lines, status machine
dedltera
cupcla
Ia. OVII.
dula, i.
peractio.
eriorum.
onem lo.
est, illas
cren
lesin
idioresii
illis quas
Merioi
M dlacas
iones dins
cumpo-
Duem reci
CIIO len
5. Undo
diu dor-
onte lua.
UaM
1
IN
lR ACTATOS DE HIOMEME
de,
bum, quia Fames ipsam impellit co) ciborum (ucc
miscetur cum ejus sanguine incrallat illum, Facitque p.
II.
incerea dum Comno indulgemus, et ad eF-
ficiendum, ut actio objectorum eransinit-
tatur ulque ad cerebrum, quam opus cA.
quum, dum rigilamus, spiricus, qui illa
circumAuune, illa aliquantulum iplimer
generi lune incerralla inter ipsius tibras crahune; sed candem quum prioris gene
cuum abundanciam, uc suficiant ad im-
plendum rencriculos, ad reddendum in-
Racam coram cerebrimallam, de fibras u-
nas ab aliis separandum. Ac cum functio.
nes vigilia candem ictos spiritus dissipa-
verine, qui restant, ita eranseune inter il-
las tibras, uc illas propemodum non can-
gant, aut salcem non tendanc. REquecum
ilarumtibrarum, quum o apitusill.
ris pori craserint paulo ansuctiores, per
hanc contractionem depressionemque ee
per dissipationem (pirituum, _e guUI COr-
pus fibrarum eralerie cractius duriulque,
eoquod ros, protuens e ralis Lupracere-
bri superficiem sicis, non amplius per spi-
ricus impeditur (qui illum secum autere-
banc acque fibrarum ictarum porostrahen-
doeos nimis coarctabant, quominus ille
bene exciperetur) non amplius, inquam,
impeditur, quominus se intinvet in poste-
tinentur, alix aliis appropinquane, ista rioris generis poros, quos reperic latiores;
interralla coarctantur, acque ita FOTACC-
rebri massa subsidet incer dormitandu.
Posterioris generis lunt ln per, quostex.
cura parricularum tibraruccco celin-
quuise circa illas, quae rario platCOI
craria prioribus lunc alseactiores in media
rigita quam in lomno, le quodspirirus
erahendo acque producen noids coar-
ctai hosporos, d luer pertranscundumm
allidendo illis, illas premune, quin une
rapium semper secum neanas ex carum
PartCS, qua CunE  Lac.
Sed quando impetus numerulque Ipu
dimimuirur, ee prioris gettetis post, hoc
est, interralla, quae incer Abras habentur,
nontene iis amplius adeo repie peria
uc concinoit inter dormichu, cumc M
eraclune latiores, co quoa nora le telta-
hine; haud secUS AEqUe HLLINLLAHEMIMBTC-
NuS AC, _ ipIUS POrI eradUIMC LCIOTES
quando non amplius rrahetur per extrema.
Paricer videmus, mulco plus ririum re-
Acquedum spiricus aliunde quoq; reparane
Cuum numerum suamque rim, res eo dere-
nic, ue spiricus non amplius posinceran(-
irc incer illas tibras, quin illas ab inricem
dimoreane, ac tenlasretineane, acque ita
cRiciant, uc nostra machina sponte (ua
erigilet, hoc est, uc percipiat actionem
objectorum externorum, acque dispotica
sic ad obremperandum actionibus spiri-
cuum omnibus, prout erat, ancequam ipso-
rum intercepcio aut iplorum dissipacio
eam reddiderat ad id inidoneam.
b Substantia ejus cerebri exsiceata ejus-
que pori paulatim dilatati sunt per conti-
nuam spirituum actionem) Ouandoquidem
Spiricus indelinenter Auentes juxraistas A-
bras, rapiune secum omnes illas ex earum
parciculis qua non lunc frmissime allioatX
ee quae sune laris subriles ad seguendum i-
PIOS: Hlinc incerrallis latioribus factis,
Spiricus non postunt amplius illas sustine-
re nequerenere renlas, nisi fuerint ralen-
quiri adcrahendm ilatilamenta deorsum riores abundantiore (que Colico; sed quo-
niam
UC pauCIOreS generentur IpirItus.
Ouando pori ejus angustiores stat
sunt) De, quomodohaec ommia HanE, ic-
eteincelligatur, nocandumm est, duo pOro.
rum genera concipi posle, incer Partes, ex
quibus cerebrum est compoticum. Priorls
fica, quae sunc laciora incer rigilandum,
quando slandula luoverte camatu spiI

## Folio 186 — 1759053384:0268
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000268.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
CIV
R EN A PT DES-C AR PDS
niam CONrA CA pars eorum dis. Pata, F - ) vecur. Elinc. proprie loquendo, stamine
braecandem incipiunt sublidere ac relaxa.
ri; quemadmodum in nostra repraesenca-
vimus houra, ulque dum se retccerine du-
rante somni tempore.
Vrnecessario facit per temporis inter
valla. si modo inveniat cibum quia fames
ipsam impellit e0) Hloc est, quoniam mo-
dus, quo tibrae nerrorum Atomachi ejus
sune conculla per paresculas liguoris aci-
di, quem diximus elle priucipale digectio-
nis organum, quando nihil quod dige-
rac, liquor ille in ejus rencriculo inrenie
omnes cerebri ejus parres ica disponie, uc.
quandores quaepiam feriens iplius oculos
aut nalum Cese offere ad eum modum, 2d
quem alimenta Facere consuererunt, illud
spiricus decerminet ad Auendum inmulcu-
105, qui potsune hanc adducere machinam
ad illud objectum, ac efficere uc illud mor-
quic, hanc machinam neque clurire, ne-
quelicire, nihi certe agnolcaustres ora-
dus in ejus appeticibus aquo acque Facimus
in sensibus, quorum non nili primus per-
tinet ad has machinas omni cognitione
carences, ridelicet motus nerri, quem
consequitur morus mulculorum, cui in-
didimus nomina sensuum, appetituum at-
que pastionum; quoniam, cum isti mo-
cus sinc in ea alsimiles illis, quos experi-
mur in nobis, nos praecer racionem jam
inde ab intancia suppoluimus, illos in-
eAe in ea paricer atque in nobis, comita-
eoscogicationibus mocibulque roluncaris.
Unde est, quod adhuc, ad MeDEeM nO-
Aram explicandam, eadem ipsis imponi-
mus nomina, etiam linon loquaur, ne-
que incelligendi sumus, nili de illis mo-
cibus corporeis, de cogicacionibus rero
dear ac deglutiac, nec proprerea necesseliE iplos insequencibus aur comitancibus non
plus cognicionis in hoc automato, quam item.
iniis, quae hominum manibus sunc tabri-
a Vr pauciores generentur siritus) Do-
cata, aur inmagnete, qui ad terrum mo. nec tuerir perfecte excoctus.
Ouid eti.
NNon dicam quomodo : Ponus ec dolor, aliaque actiones
cerc pos. Quibusmagnae cerebri ejus partes interiores morentur, per
sic, ue ni Tenluum organa; dx quo pacto laecitia ex ira alixe que pastiones,
nium
dormine quibus multum asitantur ejus spiritus; ex qua ratione (iccI-
vel vigilet;
ec quid tas aëris, quae languinem subtiliorem reddit, similiaque,
concesc
omnum ejus impedire queant; neque CCOntra quo P2-
eto silentium, tristitia, humiditas aeris ec talia, comnum
Prorocent; ex quomodo magna lanouinis protusio, ni-
mia a cibo abstinentia, lareior potus, ac limiles alii ex
celtus, in quibus aliquid cAt, quod auget, ec aliquid
Quod minuit rim spirituum, pro ejus temperamentorum
diversitate efficere possint, ut nimium visilet aut ut ni-
mium dormiat; neque qua ratione cerebrum nimiis vi-
giliis debilitari, ac nimio comno grarari postit, atque ita
hominis insani aut cupidi cerebro simile cradere, neque
alis
cuttadte.

## Folio 187 — 1759053384:0269
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000269.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
ne
deim
muspe
grinien
que
ITuumac.
ilti mO-
Nepert
lu jam
ilor in-
 Conia-
renlMN-
lS impOnI
uamuI, M.
de illis mo-
nibus vere
neibus non
itus s0
rolumnis.
d
M
ia
one
(O1
AlIO
es ali
2
+
PR ACT ATOS DE HIOMLNE.
alia hujus generis innumera: quia ex iisquae hic expolui,
traud difficulter omnia ridentur deduci posc.
a Sonus. eo dolor) Ono verbo, quod.) tristitia) Ex generatim quodcunque spiri-
cunque porest directe aut indirecte com- tus reddie minus valentes, minus abun-
movere mulcum parces cerebri interiores,
dances, aue minus agitatos, de quodcun-
aur spiricus reddere ralentiores, abundan- que efacir, uc cerebri sibrae difficilius sul-
TiOrES, aut CONCITALIOTES.
TEHLENEUT, atque rendantuT.
Neque econtra quomodo silentium,
Jam vero antequam ad animae rationalis descriptio. cv.
Animad-
nem procrediar, adhuc velim parumper ad animum rC- versio co
eum 0.
rocari ca omnia, quae de hac machina dicta jam lunt; muium.
AC in primis considerari, me  non alia organa, vel oc- que de
hac ma-
culte agendi instrumenta in ea suppotuisse, quam quae china di
talia sunt, ut Facillime nobis pertuadere postimus, non aa tucre.
Tolum in nobis, verum etiam in quamplurimis brucis a-
nimantibus prortus similia dari. Nam ca quod actinet
quae ritu clare poltunt percipi, cuncta ab Anatomicisno-
tata jam lunt. Ec quantum ad ca quae dixi demodo, quo
arterixe spiritus ad caput deferunt, ac differentia quae  in-
ter internam cerebri superticiem ac mediam ejus substan-
tiam cA, si modo propius inspiciant, horum etiam po-
terunt latis magna indicia ridere, ad non dubitandum
de iis. Nec magis dubitare poterunt de ralrulis quaspo-
Tui in nerris,  ubi in quemlibet musculum ingrediun-
tur, modo adrertant naturam tormasse cas, generali-
ter in omnibus nostri corporis locis, per quae ingredi (o-
lec materia aliqua, quae iterum cgredi conari posIt; ut
in orificis cordis, veliculae Fellis, taucium, cractorum
inteltinorum, et circa praecipuas omnium renarum dil
tributiones. Et cerebrum quod attinet, non possent et.
nam quidquam masis verisimile concipere, quam si di-
cant, illud ex multis Eilamentis divertimode contextis
compolicum esse; quandoquidem omnes tunicx ec car-
nCS.

## Folio 188 — 1759053384:0270
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000270.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
RL E NT A TT DES-C AR PFS
nes, sic compolitae conspiciuntur, ex multis fibris leu fi
lamentis, atque id eriam in omnibus plantis obserra-
IUS. Adco ut sit proprietas quae ridetur communis esse
omnium corum corporum, quae per aliorum sccundum
minimas particulas unionem e nexum, crelcere et nu-
eriri poctunt. Denique quod attinet, reliqua quae Cuppo-
Cui, ex quae nullo sentu poctunt percipi, ca omnia tam
simplicia tunt, e communia,  ec simul tam pauca, ut
Ei comparentur cum raria compolitione ac miro artif.
cio, quod in structura organorum rilibilium apparet, co-
Sitandum POtius HIE, mC plUTIma COTLM, Quae TeVeTA
lunt in nobis, omisisse, quam aliquid suppoluisse, quod
in nobis non cAt. Et qui norit naturam semper agerc
per media quae omnium Facillima, ec maxime simplicia
sunt, judicabit forte, possibile non ense, ut ulla inre.
niantur magis similia uIS, quibus UTIEuE natura, quam
Quae hic propolita jam Cunt.
Non alia orsana vel occulte agendi) illa aurem eorum carum ContinegE COr-
instrumenta, quam quae talia sunt; ut fa-
cillime nobis persuadere possimus; non so
lum in nobis, _c. J Propterea quod illa
his quatuor sine condicionibus instructa.
T. Ouod non impossibilia Ant, S in le
ipsis considerentur. 2. Ouod non repu-
enene iis omnibus, quae nobis AnacO-
mia detegic. 3. Ouod explicent accu
race atque Facile, id cui applicaneur. AF
que denique 4. quod nequeant inveniri a.
lix hypotheles, qua idem praestene tan-
ea cum Facilitate atque accurarione.
Inter internam cerebri superficiem.
e mediam ejus substantiam) Cerebri
PUS.
Obi in quemlibet musculum insre-
diuntur) Hloc est, inlocis, per quxe spi-
ricus cransire pollune de musculo uno in
alcerum, proutmea terr opimo.
a Et simul tam pauca) Res admiran-
da est in leripeis Phylicis Domini Des-
Cartes, ejus hypochelium simplicitas:
Acque hinc Patis apparet exeraordinarium
quid in illo riro fuisse, quem jure longe
juctiore, quam elatonem, appellare po(-
Cumus Dirinum, e multo potiore racio-
ne credere quam nonnulli de dristotele
crediderune, iplum a Deo missum fuisse
concaritares non differune ab interrallis ut nos recte philolophari doceret; quam-
inter ejus sibras nisi relue ambulaera ali-
cujus (vIrae ab area in qua ANIUNEUT. AF-
que medium substancix ejus non differt
ris enim nulla sit Philosophorum secta,
quae Principia habeat cam simplicia, at -
queram pauca quam ille, nulla camen est
a Superticie ejus interiore, nis quod haec quae suis uTa sic ad explicandu EOF reS eC
sic facta ex concursu fibrarum omnium, tam accurare quam ille. Ouippe quantum
gene

## Folio 189 — 1759053384:0271
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000271.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 97 lines, status machine
ninege cet
culum insia
per que ipl.
(culo uno i
0
Res admiral
Domini Des.
raordinariuI
 jure lonee
ppellare pol.
pociore ratie
de Aristoteu
millum tui
oceret; sta
Empliciras:
phorum eclu
siumplicia, il
nulla camen et
ndum cOrresd
dippeq
LRAOTATOS DETIOMTHE.
generalem ad Phylicen actiner, nihil a-, potici sui Ccopum consecuturum atque ex-
liud supponie visi quod dentur corpora plicaturum Formationem partium corpo-
extensa in lonoicudinem, lacirudinem e
protundicatem, quae direrlis praedica sinE
tiguris, modilque moreantur rariis. Id
quod est adeo simplex, se ad incelligen-
tiam tam accommodatum, atque ica per
experientiam auc rationem comprobatum,
uc rel ipsi Adreclarii non habeane quod
contradicane, nili quod non pollInE cre-
dere, isthaec Principia esse sufficientia ad
deducendam inde reliquorum omnium.
qua dantur in rerum natura, cognicio.
nem. Verumenimrero, uc ejus tant cer-
tiores necesse non habene nis atcentissi
misanimis hujus Philosophi scripta perle-
sere, ee plene ac plane convinceneur. Pa-
ti sane modo ad explicandum, qua ratio-
ne exambobus illis maris Faeminx que le-
minibus progioni pottut aliqua machina,
capax functionum corporearum omnium,
quas nos in nobis nocamus, ac simitisilli,
ris humani omnium, omnelque ejuldem
Functiones, si mors eum nobis non eri-
puisset. Verum sperare aulim, aliguem ex
iplius sequacibus Fore agorelturum con-
TUmare ea quae restane eriamnum seri-
benda de Formatione animalis. EE qua-
vis ejus ne dimidium quidem sic abloiu-
cum e operis alicujus conclusio plerum
que nOn SIE inuS difficiliS quaM CXOT-
dium ejus; tamen si me COrS ita BCaret,
uclumen explicationum, quod locis, qua
in Parce prima mihi ridebantur obscura,
2fferre allaborari, ita astulgeret Lectori-
bus, ut existimarene, me non longe ab-
ese neque a dogmatibus noctri Autoris,
neque a rectaratione; hoc mihi animum
adderer aogrediendi Parrem secundam et
Forralsis eam ad finem perducendi. Cum
enim cerco perluasum mihi habeam, AV-
coris nostri Principia CNe bOnA PaTITEF AE-
quam descripsimus, nihil aliud supponie que sufficientia, nec non sciam, conca-
nisiut sine calis naturx, uc quando incer se tenatas esse reritates omnes, non credi-
miscentur alcerum alceri, praectene vicem
termenci atque se inricem Fermentent.
Ouidnam quaelo pocest proterri simpli-
cius: Nihilominus tamen A licitum est
ex aliquo specimine de roro opere judica-
re, acque si illud quod ipse non nis tan-
quam adumbrarie in Tractatu secundo,
nobis pocerit inserrire ad capiendum de
eo conjecturam quod praestare poruiset,
credibile est, ipsum Fuisse supremum pro-
derim, dari carum aliquas tam longere-
motas, quin tandem aliquando ad cas per-
reniripossit, neque cam abstrusas quin de-
regi queane, dummodo filum Mechodi
ipsius non derelinquamus; de restigia ipsius
pedetentim legendo, atque procul ulla
praecipitantia, nihil nis quod fuerie cla-
tistimum, distinctissimum acque certissi-
mum, admictamus.
Deinde considerari relim, cas omnes Functiones quas
e
Omnes
huic machine adscripsi, ut ciborum concoctionem, COr- Functiones
ipsi cribu
dis ex arteriarum pultum, membrorum nutritionem et ios ex dis
accretionem, relpirationem, rigiliam ec lomnum; rece- positione
Organo
ptionem luminis, Ponorum, Odorum, Caporum, caloris et rum ejus
aliarum hujulmodi qualitatum in organis sentuum exter sequi.
norum; imprestionem idcarum illorum in orsano sentus
communis, ec imaginationis; retentionem aut restisia
idc

## Folio 190 — 1759053384:0272
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000272.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 20 lines, status machine
TDO RREH AETDES-CARTES TR. DE TIOM.
idearum iltarum in Memoria; motus internos appetituum
ee aftectuum sive pastionum; ac denique externOS MOtS
omnium membrorum, qui ita accommodate consequun.
tur, tam objectorum quae sensibusse exhibent, actionem,
quam pastiones ex imprectiones in memoria occurrentes,
ut modo pertectissimo quo id heri potest, motusveri ho-
minisimitentur: Considerari, inquam, velim, has omnes
Functiones in hac machina naturaliter ex organorum ejus
dispolitione sequi; non aliter quam horoloeii aut alterius
automati motus ex ponderum ec rotarum dispositione.
Adeo ut propter eas necesse non sit, ullam aliam in ipla
concipere regetatiram, vel sensitiram animam, aut quod
cunque aliud motus ac ritae principium, praeter lanouinem
aC spIrITuS aGItatOS CalOrC 19NIS ICIUS, QUI CONFIMUO In COF-
de ardet, ec non alterius natura est, quam omnes aliiignes
in corporibus inanimatis.
t
T
NY

## Folio 191 — 1759053384:0273
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000273.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
_uM
o
TCILW.
Ommnes
im ejus.
dierius
oltione.
AULpia
UEuor
pellinem
aliiignes
115
egu
IODem
RE N ATI VE S-C AR FF S
ldCLL111D
Omniumque ejus
C rIONV MI
Tam earunt, qua ab Anima non dependent, quam
earum, quae ab illa pendent:
Tna cum prxecuamembrorum ejus Formationis caula.
P A R S P R L M A.
P R A F A T T O.
Thil est in quo se possit quispiam majori cum pesiss
ructu exercere, quam s conctur Sciplum mum ere
ad Medi-
nosC: Nequerero speranda ex hac Cogni- cinam.
tionc utilitas Rchicam tantum respicit, ((iC- corporis
noctri
uti primo intuitu plurimis videtur) Ced functiones
recte not.
raelertim etiam Medicinam; in qua certese.
complurima praecepta ec quidem certistima, tum ad de-
Pellendos, tum ad praecarendos morbos, tumque etiam
ad recardandum senectutis curtum, reperiri potuisle exi-
Cimarim, si corporis nostri naturam homines latis inve-
Sisassent, neque anima functiones illas adCcripsislent, quae
acorpore duntaxat, ejusque organorum dispositione pen-
dent.
Verum quia ab incunte xetate experti Cumus motus ejus II.
Dui Ec ue
vermultos obscqui roluntati, quae ex animae lacultatibus corporis
una est, hinc animum induximus, ut credamus, animam tunctionco
aninx eri-
C(LC buAREIE
T

## Folio 192 — 1759053384:0274
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000274.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
192
RL EN A YTDES-C AR PES
ese illorum omnium principium. Ad quodetiam non pa-
rum contulit Anatomix ex Mechanices ignorantia: cum
enim in corpore humano nihil praeter figuram ejus exter-
nam consideraremus, minime imaginati lumus inesseilli
latis multa organa quibus sciplum toc diversis modis ul-
tro moreret, quot illud moreri deprehendimus. Ilicque
error exinde contirmatus fuit quod judicarerimus cadem
Organa quae in viris tunt, etiam in corporibus mortuis
ee, atque iis nihil praeter animam decse, quae tamen o-
mniomnino motu carent.
Cum e contrario, si naturam nostram distinetius co-
maadeeri gnolcere Rudeamus, manifectum sic animam nostram in-
quantum est substantia a corpore distincta, nobis ex hoc
Colo innotelcere quod cogitet, hoc est, intelligat, relit.
imasinetur, reminileatur, & sentiat; omnes enim iltae
Functiones sunt cogitationum (pccies. Cumque alixe Fun-
ctiones, quasiplinonnulli tribuune, ut CZ. OF. COrB arte.
rias morere, cibos in rentriculo concoquere, ex similes
quae nihil in se cogitationis continent, non sint nili cor-
POrCIMOTUS; ex masis contuetum (IF, corpusunum ab alio
corpore, quam ab anima aliqua moreri; minus protecto
caulae lubest cur illas animae Potius quam corpori tribua-
MUS.
Experiri etiam portumus, quod siquando corporis no-
Ari partes nonnullae laela fuerint (Cx. gr. si nerrus punctus
Fuerit) indetiat ut voluntati nostrae, non amplius, prout
Colebant, obsecundent; quinimo ut conrulsiros mOtuS
ID(I CONFraTIOS PatIantUT. Ouod quidem probat animam
nullum in corpore motum excitare poste, nisi omnia Or-
Sana corporea ad motum hunc requisita sint recte dispo-
Ita; SCdC COnEraTIO COrDUS, Cujus Organa omnia ad MO-
cum aliquem dispolita tunt, neuciquam cgereanima ad il.
lum producendum: atque adCOOtUS OmHCS, quOS a CO.
8ICd
Cur ani
bi non de
beaNE.
Alia ratio.
ne idem
BrobatuT.

## Folio 193 — 1759053384:0275
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000275.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
la
P
de
Lat
DOTIS NO.
punctus
S, DroUC
OS MOTUS
ANIaH
DmMla
te
22
uvou
AIMI
PRACT. DE FORMATIORE EOETVS, 193
sicatione nostra dependere non experimur, non esle ani-
mae adscribendos, sed soli organorum dispositioni: Juin-
etiam motus spontaneos dictos ex hac organorum disposi-
tione potillimum procedere, quandoquidem a nobisquan-
tumcunque rolentibus sine illa excitari nequeant, etiam sI
ab anima determinentur.
7.
Et quanquam omnes ilti mocus in corpore delinane, esi sun-
cum moritur ex ab anima deseritur, minime tamen inde aiones i
AX MOrtC
sequitur cam ese, qua illos producat: Scd Tolum can- cestent
dem esse causam quae Facitne corpus sic amplius idoneum non inde
sequi il
illis producendis, simulque efficit ut anima ab co recedat. 1a5 ab 2-
nima pen
Verum Forte rix credibile ridebitur, Tolam organorum aere.
dispositionem motibus, qui à cogitatione noltra non de-
terminantur, omnibus producendis sufticere. L’apropter
hic id conabor demonstrare, totamque corporis noctri
machinam ita explicare, ut quilibet existimet non magis
animam nostram esse, quae motus, quos à voluntate no-
Ara regi non experimur, in illo excitet, quam ene ani-
mam aliquam in horologio quae eficiat ut horas indicet.
Nemo porro cA, quin dirertarum corporis humani vr.
Non opuS
partium cognitionem aliquam jam habeat, hoc cst, guin etin p
Cciat illud ex magna ollium, musculorum, nerrorum, re- nato
mia mul.
narum, arteriarum multitudine, e praeterea ex corde, cC- ium pro-
Fecise al
rebro, hrepate, pulmone, ec rentriculo conclatum cAC; hunc iX
aut etiam quin adtuerit plurimorum brutorum disectio. ctocum in
telligen-
ni, in qua internarum partium, quae in illis propemo-dum.
dum sc habent ut in nobis, figuram ec litum considerare
POtuerIE. Plura in Anatomia didicisenon opus Fuerit ad
hocce scriptum intelligendum; mihu enim curxe crit ut
masis particulatim coonitu necellaria explicem, proutser-
monisnostri series postulaverit.
SF vero in primo limine totius quam describendam
VTI
Summe
habeo machina generalem notionem ob oculos ponam; corum
Dicam
oua in

## Folio 194 — 1759053384:0276
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000276.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
194
R EH AYT DES-C ARPES
Dicam hic calorem qui in ejus corde eAt, esse reluti
primum mobile ac principium omnium, qui in ipla
Hune, motuum: renasque esse tubos, per quos lanouis
ex omnibus corporis partibus ad cor deducatur, ut sit
caloris qui ciinest alimentum: quemadmodum etiam ren-
triculus x intestina Cunt ad instar majoris cujusdam tubi,
permultis exiguis meatibus pertorati per quos ciborum
(uccus in renas delluie, quae illum ad cor recta deferunt.
Arteriae rero alii sunt icerum tubi, per quos lanouis in
corde caletactus ex rarefactus inde transit ad omnes alias
corporis partes, secum illuc deferens calorem ec materiam
alimenti: Denique concitatiores ex viridiores languinis
hujus partes ad cerebrum delatae per arterias quae excorde
per lineas omnium quam maxime rectas protenduntur,
componunt reluti aërem quendam sire auram subtilisi-
mam, quae spirituum animalium nomine insignitur. IIi
vero spiritus cerebrum dilatantes idoncum illud eficiune
recipiendis externorum objectorum atque etiam animae
imprectionibus, hoc cA, ut trat sensus communis; Imaci-
nationis. e Memoria organum sire sedes. Deinde rero
idem ilte aër, sire iidem ilti spiritus Cx cerebro per ner-
ros in omnes musculos detluunt, qua opera nerros ictos
disponune, ut sint senluum exteriorum organa; nuscu-
lolque rarie distendentes, membris omnibus motum im-
Pertiunt. Ihaec Cunt summatim omnia quae hic describenda
habeo, ut poltquam distincte coenorerimus id quod in a-
etionum nostrarum lingulis non pendet nill à corpore, at-
que etiam id quod pendet ab anima; utroque felicius uti
ac utriusque morbos dexellere aut praecarere raleamus.
SF.
hOC HX-
ctatu con-
FIMENEUT.

## Folio 195 — 1759053384:0277
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000277.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
euI
1
ven
cide
lu A
etticiune
M dle
indea
O per l.
etrosictos
quod I d
drpoiesa
FelaSI
ntbi
M
b0
Terunt.
onis in
Res dias
materium
languinis
auI.
i, Imagi
1; muleu.
nocum im.
eleribenda
Deamus.
lR ACT. DE LORMATIOHE FOEFOS. 195
d E CV N D A P A R 5.
Demotu Cordis ex Sanguinis.
Vbium esse nequit quincalor cordi inexictat, apCFEO VIII.
ENC calo-
enim animalis cujulpiam riventis corpore vel iplama iem in
nu deprehendi porest. Nleque vero opus est imaginari corde; et
cujus na-
hunc calorem direrae naturae esse ab alio quoris ex liguo-curx sit.
ris cujuspiam aut Fermenti mixtura ORtO, CujuS VI COrpUIS,
in quo cAt, dilatetur.
Verum quia in sanguinis dilatatione, quam hic calorefi- TX.
Deleriprio
cit, primum ex potistimum machina nostrae agendi princi- panium
pium consiltit, vellem eos, qui nunquam Anatomix 0. cordis.
Peram dederunt, animalis cujulpiam cerrestris latis gran-
dis cor videre, (animalium enim ictorum omnium cor
humano provemodum simile cst) abscistoque primum
cordis iltius mucrone, obserrare esse intus duas qualdam
concaritates languinis multi capaces. Postea si digitosiltis
concaritatibus indiderint ad inrestigandas versus cordis
balin aperturas per quas possint Cansuinem admittere, aut
etiam illum quem continent emittere, duas in qualibet
ralde magnas invenient; nempe in caritate dextra aper-
turam unam quae digitum in venam caram deducet, et
alteram quae in venam arteriolam. Deinde vero li in Pa-
renchrmate cordis secundum renericuli hujus lonoitudi-
nem ulque ad binas istas aperturas incitionem Fecerint, tres
membranulas (valvulas ruloo dictas) in orificio venx ca-
rae reperient, ita dispolitas, ut postquam COr muCrOnC C
jus recedente à basc detumuit (quale in animalibus MOr-
tuis semper Occurrit) nequaquam impediant quo minus
vena ictius sanouis in rentriculum ictum defluat: Scd (
cor, Canouinis quem continet copia e dilatatione adactum,
intumuerit ejulque muero ad balin acceserit, tresistae ral-
Vi

## Folio 196 — 1759053384:0278
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000278.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
TOC
R E B A YF DES -C AR YES
vula attolli debent se rena carae orificium ita praecludere.
ut illac nihil amplius languinis in cor dettuere posit. RC.
perientur similiter in vena arteriolae orificio tres membra-
nulae sive ralrulae plane aliter dispolitae quam rena carae
valrulae; adeo ut impediant ne languis in ilta arteriola
rena contentus possitin cor destuere; sed siquid SiEsanoui-
nis in dextro cordis rentriculo quodegredinitatur, neuti-
quam impediant. Simili ratione, indito sinistrae cordis
caritati digito, reperientur circa ejus balin duxe apertu-
exe, quarum una in arteriam renolam, altera in magnam
arteriam deducit; apertaque tota hac caritate, reperien-
tur in arterix venolxe orificio dua valrulae plane similesre-
nae carae ratrulis, eodemque modo dispositae, nullo dis-
crimine nili quod cum arteria venola ex parte una a ma-
ona arteria, e ex altera a vena arteriola comprimatur,
aperturam luam oblonsam habeat; quo ft ut duxe ictius
modi ratrulae ipsi occludendae sufficiant, cum contra ad
venae carae orificium occludendum ternae requirantur. Re-
perientur praeterea tres aliae ralrulae in magnae arterixe ori-
fcio, quae ab sIS nihil discrepant, quae in venae arterio-
Cae oriticio occurrunt; adeo utneutiquam impediant quo-
minus languis in sinistro cordis rentriculo contentus in
marnam iltam arteriam alcendat, sed vero ne exinde in
cor retluat impediunt. Nec abs re fuerit notare, duo haec
vala, nempe venam arteriolam ex magnam arteriam, con-
Ctare ex membranis multo durioribus et densioribus, quam
venam caram ex arteriam venolam. Ouod certe probat
hasce duas alium planc ulum habere, quam duasillas; il-
lamque quae arteria renola dicitur, esle revera venam,
quemadmodum ccontra, illam quae rena arteriola appel.
latur, esle arteriam. Ratio autem cur antiqui illam arte-
riam dixerine, qua vena dicenda Fuerat, venam veroap.
Pellarint cam quae es arteria, est quod renas OIneS CX
dextro

## Folio 197 — 1759053384:0279
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000279.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
MDIC
VE
TCIOl8
i
t
Md
t.
AM
eLII.
eriae OrI
10
e aite
exmu
e, duvll
te procut
28 ill ad; 
era enattes
rDId app
TIAM, COH.
uIS, QuaM
Mu AII
omed
eetd
TR ACT. DE EORMATIONE EOETVS, 197
dextro cordis ventriculo, arterias vero omnes ex sinistro
ortum ducere opinati fuerint. Denique notandum crit
duas illas cordis partes, quae auriculae ejus dicuntur, aliud
non ese quam renx carae ex arterix venola extremitates,
qua se illic propter caulam a me intra dicendam dilata-
runt e corrugarunt.
Perspecta hoc modo cordis anatomia, si attendatur in-
L
Ouomodo
ese semper in illo; dum animal riric; plus caloris quam cor et r
in quaris alia corporis parte, languinilque naturam ta- cerid la0-
reantur.
lem esse, ut, postquam paulo plus solito incaluit, citis-
sime dilatetur, dubium non crit quin cordis motus ec
consequenter pultus, sire arteriarum pullatio eo tiat mo-
doquem hic explicabo. Cum primum cor, recedente mu-
erone ejus à base, detumuit, nihil relinquitur lanouinis
in binis ejus rentriculis, praeter paulum quid quod ex il-
lo remantit, qui ultimo raretactus est. Ouapropter dux
magnae suttxe ingrediuntur; altera quidem ex vena cara
in dextrum ejus rentriculum; altera vero exvena, quam
arteriam renolam dicunt, in linictrum: paulum vero il-
lud rarefacti Canouinis quod in rentriculis ejus rectabat,
se illi, qui recens ingreditur, catim immilcens, est Fer-
menti cujuspiam loco, Canguinem illum repente caleta-
cientis ex dilatantis; qua opera cor intumescit, ee dure-
Scit, ex mucro nonnihil accedit ad balin: Membranulae
vero quae sunt in venx carae et arteria venola oriticiis,
attolluntur, illaque ita occludune, ut nihil amplius lan-
ouinis ex duabus iltisrenis in cordeAluere pollit, languis
que in corde dilatatus in duas iltas renas retrocedere ne-
queat; sed vero ex rentriculo dextro in arteriam quae di-
citur vena arteriola, ex ex linistro in magnam arteriam
Facile alcendie, membranulis, quae incorum orificiis sunt,
nihil cum impedientibus. Ouia vero languis ilte rareta-
ctus multo plus spatii requirit quam capiant rentriculi
COr-

## Folio 198 — 1759053384:0280
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000280.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
198
R E N A PE DESLC AR PF. S
cordis, in binas iltas arterias non sinc aliqua ri crumpit,
eademque opera efficit, ut simul cum corde intumeleant
ec dilatentur. P. Aque hic motus tum cordistum arteriarum
quem pultum appellant. Postquam languis ita rarefactus
capit in arterias decurrere, cor continuo detumescit mol-
Jescitque, ejulque muero recedit a bale, quia scilicet non
remanet nisi parum Canguinis in ventriculis ejus. Arterixe
vero etiam decumelcunt; partim quia externus aër ad il-
larum ramos multo propius quam adtcor accedens lanoui-
nem in illis contentum retrigerat et condentat; partim
etiam quia tantundem propemodum languinis continuo
emittunt, quantum accipiunt. Ouanquam autem, dum
nihil amplius Canguinis ex corde vertus arterias actluit,
videtur languis in illis contentus ad cor restuere debere,
nequaquam tamen rentriculos ejus ingredi potest, ral-
vulis, quae in iltarum arteriarum orificio sunt, id impe-
dientibus. Sed ex rena cara e arteria renola norus in-
oreditur, qui sc eodem pacto quo praecedens dilatando,
cor et arterias denuo moret; hacque ratione illorum pul-
sus nunquam desinit, dum animal virit.
Ouantum ad partes illas, auriculas cordis dictas, ino-
mocus u. cum habent a cordis motu direrlum quidem, sed qui pro.
cordis e Xime tamen cum sequitur: nam quamprimum cor detu-
qua cauta muit, decidunt duae magna guttae languinis in rentricu-
los ejus, altera quidem ex auricula ejus dextra quae renx
carae extremitas est, altera rero ex auricula ejus linistra,
quae eA arteria renolae extremitas, hacque ratione auri-
culae detumelcunt: COr vero ec arterix se continuo post
dilatantes, motu luo nonnihil impediunt ne languis in
venae carae et arteriae renola ramis contentus, halce au-
riculas impleat; adco ut intumelcere non incipiant, nisi
cum cor detumescere incipit: EE CONErA GUAM COF RePEN-
ce intumescit decumescit rero paulatim, auriculae citius
detu-
XI
Dualis sIF
lcularum.
illarum fi
SUTX.

## Folio 199 — 1759053384:0281
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000281.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Crlitp
UmC
Tercueu
arClacus
(Cit II.
icet nO
Arterie
slabui.
 faliM
CC
et ad il.
r
l
les ral.
3d
d’impe.
1OV
11.
d0
taS, I
ce
PR RCT. DE FORMATIOHE EOETOS. 199
detumelcunt, quam intumescunt. Caeterum quia MOTuS
ille quo sic intumescunt et detumescunt est ipsis peculia-
ris, neque ad venam caram ex arteriam venolam, qua-
rum sunt extremitatess pertinet, hinc est quod latiores
sunt ex aliter corrugatae atque ex densioribus nagi(que CaF-
nolis membranis compolita, quam religua harumce dua-
rum renarum partes.
VE vero haec melius intelligantur, perpendenda hie
XTI.
YenX Ca-
eAt accuratius quatuor ralorum ad cor pertinentium Aru- rxe deseri
ctura. Ec primo obserrandum, renam caram in omnes eio.
corporis partes excepto pulmone porrigi, adco ut caete-
ra venx non sint nisi rami ejus: Nam certe ctiam vena
porta, quae per totum lienem ex intestina protenditur, tu-
bis in jecore tam manifestis cum illa conjunoitur, ut in
hoc numero censeri merito possit. Itaque venx iltx o-
mnes tanquam unicum ras considerari debent, cujus pars
capacissima dicitur vena cava, Canguinis qui in COrpOrC
est, ec quem ad cor naturaliter detert, maximam Tem-
per partem continens; adeout, sinon nilitrestantum sut-
tas contineret, illae caeteras partes relicturae essent, ex itu-
rae indextram cordis auriculam. Cujus ratio est quod re-
na cara st ibi loci capacior quam ulpiam alibi, quodque
inde ad ramorum Puorum extremitates ulque paulatim
coarctetur; ex quod membrana ex qua rami ejus constant,
cum possit pro languinis quem continent copia magismi-
nutre dilatari, sponte lua nonnihil semper se contratat,
hacque ratione languinem ad cor propellat. Denigueno-
tandum, in permuleis ramorum ejus locis ralrulas esse
ita dispolitas, ut canalem uum penitus occludant, im
Dedtiant que ne lanouis vertus illorum extremitates reAuat,
atque ita a corde recedat, liguando tit ut propria gravita-
te aut ab alia quapiam causa corertus propellatur: led neu-
ciquam impediant ne ab illorum extremitatibus ad cor af-
Au2

## Folio 200 — 1759053384:0282
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000282.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
20C
REN ATE DES-C AR PES
duat. Inde porro collisere licet illorum tibras ita etiam
dispositas esse ut languini Faciliorem transitum illo quam
contrario modo praebeant.
Ouantum ad renam arteriolam, ee arteriam renolam
arceriosa attinet, notandum eAt illas quidem esse etiam capacisi
feria re- mas in Partibus quae illas cum corde conjungunt; (cdpro-
Zime a corde in varios ramos diridi, qui inminores alios
iterum subdiriduntur; illosque omnes prout a corde re-
cedunt masis masisque coarctari; ec unumquemque ra-
mum ex uno rale semper comitem habere aliquem ex
ralis alterius; ex cum lingulis quoque junsi tertium ras
cujus orificium guttur sire fauces dicitur; horumque
trium ralorum ramos nusquam porrisi extra pulmo
nem, qui totus constat ex illis ita inter se permictis,
UE Carnis ejus pars nulla delignari queat latis cracta ut
cerni possit, in qua ratorum horunce quodlibet ra-
mum aliquem non habeat. Notandum etiam, tria laec.
ce rala inter se hoc differre, quod illud, cujus orificium
lune Fauces, nihl aliud unquam contineat praeter ae
rem relpirationis, constetque exiguis cartilaginibus ec
membranis multo durioribus, quam ex quibus alia duo
compolita lunt: quemadmodum etiam illud quod re-
na arteriola dicitur, tunicis constat notabiliter duriori-
bus ee crallioribus, quam tuniexe arterix renolae sunt,
quae molles Tunt ec tenues, plane ut rena Car CuNICa.
Onde liquet quod quamris duo ilta rala nihil recipiant
Praeter Cansuinem, discrimen tamen intercedit, quate-
nus languis qui in arteria renola continetur, non ulque
adeo agitatur, neque tanta ri impellitur, atque ille qui
in rena arteriola. Nlam quemadmodum experientia do-
Cet artiticum manus crebra intrumentorum Tuorum tra-
etatione indurari, ita quod membranae ex cartilagines a.
speram arceriam componentes durxe sinE, in caula Fuit
dCTIS,
XTII
De vena
deque ac
nola e
pulmone.

## Folio 201 — 1759053384:0283
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000283.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
tian
laete
C
d
ermittis,
Craa W
Det 14
teia haec
raeter de
finibus de
queare
et durioi
ola sunt,
ae cuNICa.
recipian
IC, quate
non ulgue
que ille qui
crientia 10
suv Ia
CllagIneS
caula
TR RCT. DE FORMATIONE EOETOS. 2OL
aëris, qui dum spiramus illac pertransit, ris ec aeitatio.
EC nisi sanouis concitatior ellet cum venam arceriolam
quam cum arteriam renolam ingreditur, illiusneque cral
Tioresneque duriores membrana forent quam hujus.
Ouomodo autem languis, Simulatque in dextEO CON- XIV
De usu
dis rentriculo caletactus e raretactus est, in renam arte- puimonis.
riolam cum impetu ingrediatur, jam supra explicui. RC.
stat solum hic ut dicam, languinem hunc, cum per omnes
vena hujus arteriola ramos diffunditur, ibi retrigerari
et condensari a respirationis aere; valis enim rërem hunc
continentis ramulculi in omnibus pulimonis locis permicti
Tunt renae arteriolae ramis. Norus vero languis ex dextro
cordis rentriculo, in eandem hanc venam arteriolam aF-
Auens, non linc aliqua ri cam ingrediendo, illum exvel-
litqui jam condenlari caperat, illum que exramorum uo-
rum extremitatibus in arceria renolae ramos transmittie,
unde versus sinistrum cordis rentriculum Facissime Auit.
EF praecipuus quidem pulmonis ulus in hoc tolum consi-
Aic, quodaeris quem spiramus ope languinem ex dextro
cordis ventriculo atuentem condenset e temperet, ante-
quam in sinistrum ingrediatur; alioquin enim rarior et
subtilior Foret, quam uc ionis in corde Forendi alimen-
tum esse posset. Alter pulmonis ulus cst, ut aërem voci
producendae nececlarium contincat. Ouocirca ridemus pi-
cese nonnulla alia animalia, unicum in corde rentricu-
lum habentia, omnia carere pulmone e consequentermu-
ta esse, adco ut illorum nullum rocem cdere gueat. Scd
illa etiam temperamento unt multo Frigidiore, quam ani-
malia binos in corde rentriculos habentia: quia nimirum
caletactus jam Pemel e rarefactus in ventriculo dextro ho-
rum Canouis recidit paulo post in linictrum, ubi viridio-
rem ex acriorem ionem excitat, quam si exvena cara im-
mediate deslueret. FF quanquam in pulmone refrioeretur

## Folio 202 — 1759053384:0284
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000284.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
202
RR E N APE DES -C AR PF, S
ex condenletur, tamen quia non diu ibi permanet, nec cum
alia ulla crassiori materia miscetur, plus Facilitatis retinet
ad sc dilatandum ex calorem denuo suscipiendum, quam
habuerat antequam in cor ingressus fuisset. Ouemadmo-
dum experientia liquet olea per Alembicum Caepius destil.
lata, Facilius secunda rice quam prima destillari. Cordis
etiam figura argumento est Canguinem masiscaleheri, vi-
que majore dilatari in sinistro ejus rentriculo quam in dex-
Ero; nam ex multo major cst et rotundior ec parietes ejus
crastiores, nectamen per ictum rentriculum transit, nisi
idem languis qui per alterum, ex quidem alimento quod
pulmoni suppeditatur muletatus.
Valorum cordis aperturae argumento etiam lunt respira-
hisquae in lionem languimi qui in pulmone est condentandonccesta-
corde re lam ese: Lxperientia enim compertum est, intantes, qui
enutur. dum in utero matris suntnequeunt respirare, duas habere in
Corde aperturas, qua in adultioribus nOn revCriunEuT; e
quidem perunam exhisaperturis languinem venae caraeu
na cum arteris renolae languine in linistrum cordis ventri-
culum Auere; per alteram vero (quae adinctar exigui tubi
Facta est) partem Canguinis ex dextro ventriculo dettuen-
tis, transire ex vena arteriola in magnam arteriam, neque
pulmonem ulquam ingredi. Compertum est etiam halce
duas aperturas in natis intantibus ultro paulatim occludi,
Postquam respirationis ulum adepti lunt: contra quam
in anseribus, anatibus, aliisque idgenus animalibus, quae
diu Cubaqua sine respiratione per durare postunt, nunquam
Occluduneur.
Cirea magnam arteriam quae est quartum cordis ras, no-
arteria. Cundum hic reltat omnes alias corporis arterias iplamino-
miniscir. LCs elC, ejulque ramos tantum esse per quos languis a cor-
allacione. de ppeditatus in omnia membra citistime detertur: AC
hO(CO MaGNA AFFCFIK FAMOS OMNES CUM VeNX CaVA La-
MMV
XV
DCApCKEU.
intancium
XVI.
De masna
dequetan.

## Folio 203 — 1759053384:0285
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000285.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
ECIM
Ie
Mo
1
dis
l0 de
AEri
cimoecti
Ontra9
1
Orctotan
alibus
C, NIII
2sipla min
anGUISaCB
detertur: A
A
TR ACT. DE EORMATIONE EOETOS, 203
mis conjungi, eodem pacto quo rena arteriolaerami cum
arteriae renolae ramis conjuncti sunt; adco ut postquam
omnibus corporis partibus id sanguinis distribuerunt, quod
vel alimenti loco, vel ad alios utus sic, residuum in ve-
nae carae extremitates deterant, unde ad cor iterum re-
Auit. Flac isitur ratione idem Canguis Exepius currit recur-
ritque ex renacara in dextram cordiscaritatem, indeque
per venam arteriolam in arteriam renolam, atque Cx ar-
teria venola in linictrum ventriculum, indeque per ma-
enam arteriam in renam caram. Ouod quidem circula-
rem motum perpetuum efficie, qui ritxe animalium, citra
ullam cibi aut potus necessitatem sustentandae (ufficeret, sI
Canguinis hoc pacto Auentis partes nullae ex arteriis aut re-
nis cgrederentur. Sed egrediuntur indelinenter permul-
tae, quarum defectum ciborum succus a rentriculo ex in-
teltinis suppeditatus supplet; quemadmodum intra Cum
dicturus.
Circularem porro hunc lanouinis motum primus dete- XVII.
Rationes
rit Hlarraeus Medicus Anglus, protam utili invento nun- qua hatte
quam latis laudandus. F.F quamris renarum ec arteriarum circulatio.
nem ad.
extremitates tam tennes (INE uE aperturX Per quas LanguIS Aruunt.
ex arteriis in renas transmittitur oculis percipi nequeant:
tamen nonnullis in locis cerni postunt, ut potissimum in
maonoistorase, quod ex craltioris duarum membranarum,
quae cerebrum obrolrunt, plicis componitur, ec ad quod
permultae renae ex arterix porriguntur; adeo ut languis
per has illuc deferatur, e Post per illas ad COr revertatur.
Idem quoque in renis ex arteriis spermaticis aliquo modo
apparet. Et certe rationes quibus ostenditur languinem
ab arteriis in venas hoc pactotrantire, tam manifestae sunt,
ut nullum dubitandi locum relinquant. Si enim aperto ri
rentis animalis pectore magna arteria latis propecor liga-
ta Fuerie, adeo ut ex ejus ramis nihil Cansuinis possit de-
1C
Auere;

## Folio 204 — 1759053384:0286
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000286.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
204
R E N ATF DES-C AR PES
Auere; interque cor ex ligamentum secetur, totus anima-
lis iltius sanguis aut laltem maxima pars breri temporeper
iltam aperturam eAuct: quod impostibile foret, nisi lan-
fuini in magnae arteria ramis contento paterent meatusin
venae carae ramos, unde in dextrum cordis rentriculum,
indeque transiret in renam arteriolam; in cujus extremi
tatibus meatus pariter oftendere debet, per quosin arteriam
venolam ingrediatur, quae illum in rentriculum Cinictrum,
indeque in maonam arteriam, per quam eAuit, deferat.
Ouod liguis animal rirum hoc pacto dissecandi laborem
retusiat, attendat solum ad modum quo Chirurgi bra-
chium in phlebotomia ligare consuererunt: Si enim il.
lud medioeriter adstrinxerint paulo altius, hoc est, pau-
l0 propius cor, quam lut pars ea in qua secatur vena, Can-
duis majori copia etuet, quam si brachium non esset li-
ratum: rerum linimis adstrinxerine, siltetur Canouis: nec
lecus ereniet, s illud paulo longius à corde ligaverint,
quam sit locus in quo vena sccatur, etiamsi ligamentum
non mulcum Arinzerint. Ouod manifeste ostendit, ordi-
narium Canguinis curlum esle, ut ad manus ec alias corporis
extremitates per arterias deferatur, atque illinc ad corper
renas recurrat. Ilocque ab Hlarraeo tam manifeste proba.
cum jam Fuit, uc in dubium rerocari ampliusnequeat, ni-
Si ab iis qui praejudiciis suis ulque adeo addicti, aut omnia
in controvertiam traheretam assueti TunE, UEVCTAS _E Cer-
tasrationes, a Falsis ec tantum probabilibus nesciant dictin-
ruCTC.
Scd Flarraeo, uti mihi quidem ridetur, non ita bene
Elatraei de luecet in eo quod motum cordis spectat; nam contra
i, una Communem aliorum Medicorum opinionem; eE repu-
nibus reSnace ordinario oculorum judicio, imaginatus cst, dum
ram sen. Corcis mucro ab ejus base reccdie, rentriculos ejus dila-
adsruen. Cat s ec contra dum muero ad balim accedie rentriculos
COdr-
XVITI.
aclutario
MOTUCOT
cum ralto
cenciam
ribu8.

## Folio 205 — 1759053384:0287
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000287.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
deserat
6
dit, ordi
este proba
equeat, MI
SuTOma
c d cer
ciancdictin
Ot
I2M CO
1, e rep
15 est, cl
TE RCT. DE IORMATIONE EOETOS. 205
coaretari; Cum cxo ccontra contendam me demonstratu-
rum illos tum temporis dilatari. Rationes quae illum in
hanc opinionem pertraxerunt lunt, quod oblerrareritcor,
Poltquam muero ejus accestit ad balim, durelcere; quin-
imoinranis ex aliis animalibus quae non habent nisipaulum
Canouinis, albelcere aut laltem minus rubere quam dum
muerorecedic; _ si frat incilio quae ad ejus ventriculos ul
que pertingat, Canguinem iis momentis perincisionem c.
oredi quibusmuero accessit ad balim, neutiquam rero iis
quibusrecessit. Ouocirca existimarit se recte concludere,
cor quandoquidem durescit coaretari: quod rero innon-
nullis animalibus minusrubeat, id argumento esse Canoui-
nemtum coredi: Denique exinde quod iste lanouis per in-
cilionem cgrediatur, existimandum ene hoc inde feri quod
spatium in quo continetur factum sit minus. Pt hoc qui-
dem poterat acthuc ralde speciolo experimento contirma-
ri, nempe sicanis riri mucro cordis abscindatur, ex per in-
cisionem inseratur digitus in alterutrum ventriculorum e.
jus, quotiesmuero cordis accedet ad basim manifeste (en-
tictur digitum comprimi, delinetque prectio quoties rece
det; quod omnino probare ridetur rentriculos ejus esse
angustiores, quando digitus magis in illis comprimitur,
quam cum minus. Sedhoc tamen aliud non probat, nisi
quod ipsa experimenta nobis (aepe hallucinandi occasio.
nem ofterunt, siguidem illorum caulas omnes possibiles
non latis expendamus. PTam quanquam Ecri potest, ut sI
cor introrsum coarctetur, quemadmodum Hlarraoplacet,
id pol eficere utcor dureleat, e in animalibus quaenon
habentnisi paulum Canouinis minusrubeat, et ut lanouis in
ejus rentriculis contentus per incisionem factam cMuat, ee
denique ut digitus in hranc incisionem inditus ibi compri
matur: HToc certe non obltat quo minus iidem omnes hi
effectus ab alia etiam caula possint proticilci, ab canempe
e C
quo

## Folio 206 — 1759053384:0288
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000288.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
200
REN A TE DES-C AR FES
quam descripsi dilatatione sanguinis. Verum ut possimus
assequi utra duarum harumce caularum vera (IC, Derpen-
denda Cune alia experimenta, qua utrique convenire non
Possint. FFvrimum quidem quod atterre portim, est quod,
Si cor proxterca durescat quod tibra ejus introrlum contra-
tantur, magnitudo ejus minui debeat; sivero idcirco du.
relcat quod languis quem continet dilatetur, auseri po-
tius debet. Fxperientia autem docet magnitudinem ejus
nihil minui, sed potius auveri; quod aliis Medicis cau-
la fuit judicandi illud cum temporis tumelcere. Verum
eA quidem non multum augeri magnitudinem ejus, sed
ratio est in prompeu; nam permultas habet Abras ab una
rentriculorum parte ad aliam Funiculorum inscar tensas,
quae impediunt quo minus multum dilatetur. Aliud ex-
perimentum quod probat rentriculos ejus non tieri anou-
Stiores, Ced potius latiores, cum muerone ad balim ejus
accedente durescit, eA quod si pulli cuniculi adhuc riri
mucro cordis abscindatur, non difficile erit oculorum judi-
cio dionoscere rentriculos ejus nonnihil dilatariiismomen-
tis quibus durescit ex languinem emittit. Ouinimo cum
rencriculi ejus, propter penuriam sansuinis in animalis
corpore relidui, non emittunt nisi valde parras outtas,
pristinam tamen latitudinem suam retinent. Ouod vero
non magis dilatentur, in causa sunt tibrae quae utrinque
tenlae illos retinent. Ouod aurem idem non aeque appa.
reat in canis aut regetioris cujuspiam animalis, quam (It
pullus cuniculi, corde, id tribuendum fibris magnam ven-
triculorum partem occupantibus: Durescente enim corde
se intendentes, tieri potest uc digitum in ventriculis poli
cum comprimane, quamris in de rentriculinihilo magisco
arccentur, sed potius dilatentur. Flisaddam tertium expe.
rimentum, nempe languinem ex corde egredientem non
caldem habere qualitates quas intrando habuerat, sed mul.

## Folio 207 — 1759053384:0289
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000289.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
OM
1d
codu
PR ACT. DE E ORMAXIOHE FOETOS, 207
to calidiorem, rariorem, dc concitatiorem cgredi. Sup-
Dolito autem cor eo moreri modo, quem Hlarraeus de-
scribit, non solum tinsenda cAFacultas aliqua quae (IE mO-
tus hujus caula, ex cujus natura multo difticilius concipi-
tur, quam illud omne quod per illam explicare se con-
tendit; Ced insuper aliae tacultates supponendae csent quae
Canguinis, dum in corde cAt, qualitates immutarent. Con-
tra quam admittendo tantum Canguinis hujus dilata-
tionem quae necessario lequi debet ex calore, quem in
corde, quam in alia quaris corporis parte, intenliorem
esse omnestatentur, clare liquet solam hanc dilatationem
Cufficere cordi, ea quam descripsi ratione, movendo, (I-
nulque natura lanouinis tantum immutandae, quancum
experientia docet immutari; quinimo quantum concipe-
re licet quodimmutari debeat ut praeparetur ex fat aptior
ad omnia membra alenda, aliolgueulus omnes adquos in
corpore deltinatus est; adco ut lacultates incoonitas aut
percorinas idcirco Ainsere neutiquam necesse (IF. Ougenam
enim major praeparatio aut celerior tingi potest, quam quae
perticitur ab igne aut calore, quo ralidius agens in natura
rerum non coenoscimus; cum raretaciendo languinem in
corde particulas ejus separat ab invicem, quinetiam diri-
dic, illarumque figuras omnibus possibilibus modis im-
mutat. Ouapropter ralde miror quod quamris abomnix
ro notum fuerit plus cAe caloris in corde quam in Caetero
corpore, languinemque poste calore rarchieri, nemo ta-
men hractenus repertus lit, qui cordis motum ab hac sola
rarefactione, proticilei animadrerterit. Nam quanquam
videtur Aristoteles de hoc cogitasse cum libri de Relpira-
tione cap. 20 dicit, motum hunc esse similem actioni liguoris
vi caloris bullientis. Atque etiam caulam pultus esse quod
succus ciborum quos manducarimus in cor perpetuo incrediens
ultimam ejus membranam sublevet; tamen quia nullam ibi
et

## Folio 208 — 1759053384:0290
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000290.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
RR EN A TF DES-C AR PES
languimis mentionem Facie, aut structurx cordis, liguet
illum calu tantum in aliquid a vero non alienum ec sineul-
la cognitione certa incidisse. Ec cerre haec ejus sententia
sectatores nullos inrenit, quamris adeo Foelix FuCrit ut
permultos Fautores in complurimis aliis minus probabisi-
bus habuerit. Veram tamen motus cordis caulam coono-
Ccere tanti est momenti, ut line hoc impossibile sit quic-
quam scire de Medicinae Theoria; caeterx enim animalis
Functiones ab hoc dependent omnes, quemadmodum ex
sequentibus patebit.
I E R E L A P A R S
De Nutritione.
OAquam constat sanguinem in corde hocpacto perpe.
lostansui. tuo dilatari atque inde cum impetu per arterias pro-
ex aueriis elli in alias omnes corporis partes, unde postnodum per
renas ad cor regreditur, difficile non est judicare illum
Luppeditare alimentum membris dum in arteriis cst, po-
tius quam cum in renis. Nam quanquam negare nolonon-
nullas ejus partes esse, quae dum a venarum extremitati-
bus ad cor regreditur, porosmembranarum venx pertrans
eant; ibique adhaereant, sicuri peaelertim At in jecore,
quod proculdubio ex renarum lanouine alimentum acci-
Dit, quandoquidem arterias ferc nullas habet: Nihilomi-
nus ubicunque alibi ubi arteriae comitantur renas, liquet
Canouinem in arteriis contentum (cum sit (ubcilior ec ma-
jore riimpellatur quam renarum Canouis) Facilius corediut
Sc aliis partibus adjungat, nihil impediente membranarum
crassitie; tum quia illarum extremitates membranis con-
sant non multo densioribus, quam venarum; tum etiam
quiaquo momento languis excorde atAuens illas dilatat,
eadem quoque opera membranarum iltarum pori dilatan.
tUI:
20E
XIX.
Tonnul
nIS partes
etAuere
cum ineu-
meleunt.

## Folio 209 — 1759053384:0291
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000291.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
iet
u
Dodbili.
C031
il quie.
alt
AIuIM ex
a
1a8 prO.
re illum
et, DC
ei
e
il
TR ACT. DE FORMATIOHE FOETVS. 209
Tur; Atque tunc languinis iltius particulae, quas rareta-
etio in corde facta ab inricem separarit, has membranas
undiquaque cum impetu pellendo, haud difficulter in Po-
ros magnitudini sux congruos ingrediuntur, parrorum-
queetiam tlamentorum, quae partes solidas componunt,
radices pullatum cunt. Deinde vero detumelcentibus ar-
teriis, poriilti coarctantur, hacque ratione permultae lan-
suinis partes agolutinatae manent radicibus parrorum fla-
mentorum, ex quibus constant partes solidae, quas. illae nu-
triunt (permultae rero alix per poros filamentis ictis cir-
cumpolitos efuunt) aequeita corporis compolitionem in-
rediUNEUT.
Verum uthoc distinctius intelligatur, adrertendum cA, XX.
COrpOra
omnium corporum quae ritam habent, quaeque alimento vicum ha-
sustentantur, hoc est, animalium ec plantarum partes ese bencia
consrare
in perpetua mutatione; adeo ut inter illas quae dicuntur eriguis si-
lamentis
Ruidae ut Languis, humores, spiritus, atque alteras quae so- ec rivu-
lidae appellantur, ut osta, caro, nerri, membranae, ni-lisperpe-
tuo Auen-
hil sic discriminis, nisi quod quaelibet harum particularibus.
multo tardiusmoreatur, quam illarum. Porro ad intelli-
sendum quomodohae particula moreantur, cogitandum
CAt partes omnes Colidas non constarenili ex tenuibus fila-
mentis mulcitariam extensis, ex replicatis, interdumque
etiam implexis, quorum quodlibet ex aliqua rami cujul
piam arterioli parte ortum habet: partes rero Auicas, hoc
eA, humores ec spiritusjuxta haec tilamenta per spatia inter-
Polita Auere, innumerosquerirulosillic formare, qui Cx ar-
teriis omnes originem habent, e utplurimum exiis arteria-
rum poris cerediuntur qui lunt proxime radicem corum
tilamentorum quae comitantur: AC deinde Post rarios
AexuS _ reAexus, quos una cum husfilamentis in corpore
Faciune, tandem ad superticiem cutis perrenire, per cu-
jus poros humores ilti ec spiritus in aCrCM CTAPOTaNEUE.
d

## Folio 210 — 1759053384:0292
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000292.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
2tC
REN ATE DES-C AR PES
Jam rero praeter illos poros per quos humores ec spiritus
decurrunt, alii adhuc sunt permulti aneustiores, per quos
primorum duorum, quae in Principiis meis descripsi, ele
mentorum materia indesinenter Auit. Et quemadmodum
duorum primorum elementorum materix agitatio humo
rum ex spirituum motus conserrat; ita humores ex spiri-
tus juxta haec tilamenta partes Colidas componentia Auen-
do, illa aliquantulum quamris admodum lente, perpetuo
promorent; adeo ut partes illorum singulae curriculum
Tuum habeant a radicis suae locousque ad membrorum su-
perticiem in quaterminantur: ad quam postquam perre
nerunt, occursus aëris aliorumre corporum hanc superfi
ciem tangentium illas a filamento tuo direllunt; jam re
ro limulatque pars aliqua ex filamenti cujulris extremita-
te ita direllitur, alia aliqua radici ejus co quem descripsi
modo adjungitur. Ouantum rero ad illam quae direlli-
tur, ipla in aërem craporatur, siquidem ex cute eAluat;
Sin vero ex aliqua mulculi aut partis cujulpiam interioris
Cuperticie cgrediatur, partibus Auidis permiscetur, cun
demque cum illis curtum cenet, hoc est, interdum extra
Corpus, interdum vero per venas ad cor, in quod non ra-
ro contingitut regrediantur. Leaque liquet tilamentorum
membra Colida componentium partes habere motum ab
humorum ex spirituum mocu neutiquam diversum, nili
Quod multo cardior sic, quemadmodum etiam humorum
ex spirituum motus materiarum subtiliorum motu tur:
dior cA.
duomodo PF lxe quidem direrlae celeritates efficiunt ut partesistx
adolescen cum Colidae tum Ruidae se mutuo collidendo minuantur,
aut augeantur, ex multitariam se disponant pro diverso
cujusque corporis temperamento. Adeout ex. or. in ad0-
lelcentia, quia parra silamenta partes solidas componentia
nondum unt admodum arcte inricem conjuncta, riru-
lique
XXI
tes erC
CCant.

## Folio 211 — 1759053384:0293
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000293.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
TR AOT. DE EORMARTOHE POF FDS.
2TI
lique per quos partes Ruida decurrunt Patis lati funt, isto-
rum Alamentorum motus minus cardus sit quam in se-
nectute, plusque materiae illorum radicibus le adjungat,
quam ex illorum extremitatibus detrahatur; quo At ut
masiS pTOdUICANEUF, FOBOTeNEuI, EE augCantur, hOCqUCPa
etocorpus crelcat.
Flumores rero circa haec filamenta decurrentes, quan- XXII.
Ouomodo
do non unt maona copia, rirulos quibus continentur la- corpus
macrescie
tis citopertranseunt; unde t ut corpus protrahatur, Pac- aut pin-
telque Tolida creleant, idque citra pinguedinis accectionem. Suclcit.
Verum quando hi humores multum abundant, non pos-
Tunt tam Facile inter membrorum Colidorum parra Ala-
menta decurrere; quo At ut partes illae quae Eouras ad.
modum irregulares habent adramusculorum inltar, quae
que adeo omnium difficillime inter haec silamenta trans-
cunt, circa illa paulatim sictantur, pinguedinemque com
ponant; quae in corpore non crelcit, ut caro, nutritione
Proprie dicta, sed Tolum quia illius non secus quam re-
rum rita carentium partes, una sc supra aliam siltente, sibi
mutuo adjunguntur. Hlumoresvero ilti, decrescenterur-
Cus illorum copia, Facilius ex celerius decurrunt; propter-
ea quod materia subtilis e spiritus, qui illos comitantur,
pluspollent ad illosagitandos; unde tt ut pinguedinis par-
tespaulatim relumant, secumque auterant; hacque ratio-
ne corpus macrelcit.
Ouia vero procedente xetate parra tlamenta partes (O- XXIII.
Ouomodo
lidtas componentia lele magis magilque comprimunt libI- nomo se-
que masis adhaerelcunt, perreniunt tandem ad tantum nescac et
senio mo
duritiei gradtum ut corpus planc delinat crelcere, quin-riatur.
imo ut nutriri nequeat; adco ut inter partes Colidas et
Auidas tanta disconvenientia inducatur, ut sola senectus
ritam actimat.
Sed ut accuratius cognolcamus quomodo qualibet ali- XXIV.
De dua
MeNEbus causi-

## Folio 212 — 1759053384:0294
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000294.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
RL F N A YT DES-C AR PES
ienti portio se incam corporis partem recipiat, cui alen-
particulas cue idonea eA, animadrertendum est Canguinem nihil a
iud esse quam plurimarum cibi, quem in nutrimentumce.
pimus, Particularum congeriem; adeo ut dubium esfene-
queat quin partibus constet admodum inter se dirersis
 Cum Aigura, tum Coliditate ex magnitudine. Nec nisi duas
caulas nori cur harumee particularum quaelibet sc inqua(
dam corporis partes potius quam in alias recipiat. Prima
eA, litus loci respectu curtus quem iltae particulae tenent;
altera est magnitudo ec tigura pororum in quosingrediun-
tur, aut corporum quibus se adjunount. Certeenim sup.
ponere in qualibet corporis parte lacultates particularum
alimenti sibi conrenientium electiras ex attractiras, est
tingere non intellisibiles Chimaras, illisque plus cogni-
tionis tribuere, quam ipla anima noltra habeat; quan-
doguidem haecnequaquam cognolcit id quod illas cogno-
TCere OpOrteret.
Ouantum autem ad pororum magnitudinem de figu
on h ram, liquet illam sufticere ut partes languinis certae cujus
rum cau dam magnitudinis ex ligurae, in qualdam corporis par-
tes potius quam aliae inerediantur: Nam quemadmo-
dum habentur cribra diversimode pertorata; quae grana
rotunda a longis, minuta à crallioribus poltunt lecernere;
ita linc dubio languis a corde in arterias pullus diverios
Poros oHtendit, per quos vartes ejus nonnullae transire
queant, non item alix.
XVI. Scd licus loci, respectucurtus quem languis in aeteriis
Lenet, requiritur etiam ad esticiendum ut ex ejus partibus
quae eandem tiguram e magnitudinem habent, led non
eandem Coliditatem, Colidiores ad Certas partes tendant
Potius quam alixe. Ft ex hoc quidem potissimum situ pen-
det Epirituum animalium productio. Animadrertendum
enim ClE, EOEUM TAAGIIINCM IN MASIAM APECKIAM CX COF-
Cingulas
liguoris
ut in cam
corporis
Partem,
Tendane
determi
nancibus
dxe TUNE
idonea.
XXV.
Duomodo
Parum u
2a.
Duomode
ASaC alte
Ta.

## Folio 213 — 1759053384:0295
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000295.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
de
1
d
1a(.
li
AM
el
15 Ce.
cogno
de Reu.
tae cujul.
eris Par.
emadmo
quae Grana
ecernere;
15 direrlos
e transire
in arteriis
us partibus
lvertenell
I2M ex
PR ACT. DF LORMATIONE FOETOS. 212
ac ueem secundum rectam lincam propelli versus
cerebrum; quo cum non possit totus migrare (propterca
quodmagna istius arteria rami ulque co protensi, C’aro-
tides nempe, admodum andusti lunt prae cordis apertura
Cx qua recens coreditur) illae tantum. ejus partes co pertin-
runt, quae cum (int Colidiores, viridiores etiam lunt e
calore cordisconcitatiores Facta; cademque de causa plus
virium habent quam alixe ad insticutum cursum ad cere-
brum usque perlequendum; in cujus aditu se per Caroti-
dum ramusculos cribrando, ex praelertim etiam per glan-
dulam, quam Medici opinati lunt non inferrire nili pi-
cuitx recipiendae, illie quae latis exiguae Cuntueper slandu-
lae hujus porostranseant, spiritus animales componunt; qua
veropaulocrasiores unt parrorum quae cerebrum compo-
nunt filamentorum radicibus ago lutinantur: Omnium re-
rocrassiimae ex arteris in comites venas mierant, serra
taque lanouinis forma ad cor regrediuntur.
Dierssioin qua de Formatione Animalis tractatur.
P A R S  V A R F A.
De partibus qu’ae in spermate formantur.
Donicio moci quo corporis PAPFCS OINES nutTIUNEUE, XXVII
De natura
adhucperiecor eradet, si perpendamus quomodo Cx spermatis.
permate primum productae sint. Ouanquam autem nolui
hactenus meam hac de re sententiam scribere, quia mihi
fitis multa expelsmenta Facere nondum licuit, quibus
meas de hoc argumento cogitationes contirmarem; resta-
men hic exisit iox maxime gencralibusnonnulla obiter
attingam, ca vicencet ex quibus minus periculi crit, ne
novis experime plus luminis afterentibus, cogar me
peaum ICllactare. De spermatis particularum fgura
d
8

## Folio 214 — 1759053384:0296
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000296.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
2T4.
REN APF DES-C AR PES
ex politura nihil pronuncio. Satis fuerit dicere, plantarum
Temen, cum st durum ex Colidum, posse habere partes suas
certo quodam modo dispositas ec litas, qui mutarinequeat
quin reddatur inutile. Sed veronon ita se habere de Ani-
malium spermate, quod cum ralde Auidum sit duorum
sexuum conjunctione ut plurimum productum, ridetur
non aliud esse quam contula duorum liquorum mixtura,
qui cum sint sibi mutuo fermenti loco, ita calchune, ut
nonnullae eorum particulae parem cum ione agitationem
consequentes, dilatentur, premantque alias; hacque ra-
tione illas paulatim eo disponant modo qui ad membra
Formanda requiritur. Neque vero propterca opus est ut
isti duo liquores sint ralde divers; nam licut experientia
docet reterem acelcentis larina subactae mallam poste re-
centem termentare, Laecemque, quam ejicitcererilia tufti-
cere ut st Fermenti loco noraecererilia; ita Facile credi-
bile tc, duorum seruum spermata invicem permicta sibi
mutuo termenti loco esc.
Duomodo
Primum autem quod in ista spermatum mixtura AE,
cortorma. Quodque efficit ut suctae omnes delinant esse similes, cAt
Quod calor in coexcitetur qui codem modo asendo quo
in recentibus vinis dum efterrescunt, aut etiam in Faeno
quod non bene siccatum in horreum conditum fuit; ca-
lor, inquam, ille efficit ut nonnullae ejus particulae rersus
aliquem locum spatii in quo comprehenduntur, cocant,
ibique se dilatando, ambientes alias comprimant; quo pa-
eto corincipit Formari.
Deinde quia particulae iltae hoc pacto dilatatae tendunt
domoren ad motum luum in recta linca continuandum, ex corfor.
mari caeptum illis relistie, nonnihil ab illo recedunt, cur-
Tumque luum instituunt vertus locum in quo cerebri balis
Polemodum formatur, hacque ratione in aliarum nonnul-
larum. locum succedunt, quae ordine suo in cor circulari-
TCt
XXVIII.
i incipiat
XXIZ.
Duomo-
incipiat.

## Folio 215 — 1759053384:0297
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000297.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
A
duon
TR ACT. DE PORMAPIOHE EOETOS, 2T5
ter feruntur; ubi post paulum temporis requisitum ut il-
luc coeant, dilatantur, ee recedendo, cundem quem su-
periores cursum sequuntur; quo sit ut superiorum illa-
rum nonnullae, quae in ilto adhuc loco sunt, atque alixe
etiam nonnullae aliunde appulla in carum quae per idtem-
poris coressae lunt, locum; ad cor ferantur, ubi iterum
dilatatae corediuntur. Fc in hac quidem dilatatione quae
fc iteratis ricibus, cordis pullatio sire pultus consistit.
Verum circa materiam quae Per COr FranSIE, notandum XXX.
duomodo
est, violentam caloris illam dilatantis agitationem nON formetur
lolum efficere ut particulae ejus nonnullae recedant. et (c. lansuis.
Parentur, sed etiam ut alixe aliquae coeant ee sese compri-
mant, se mutuo radtendo et diridendo in multos ramu-
sculos perexiguos, ex qui tam prope inricem remanent,
ut praeter materiam subtilem (quam in Principiis meis
Primum Flementum dixi) nihil sit quod interralla circa illos
relicta occupet: utque particulae quae sic le alixe aliis Cx
corde corediendo adjunount, nusquam à ria recedant
per quam in illud regrediqueant; quemadmodum taciunt
alixe permuleae undiquaque Facilius penetrantes spermatis
mallam, ex qua norae etiam particulae ad cor mittuntur,
donec tota extrausta (II.
HIinc qui sciunt id quod de Luminis natUTA tUM IN XXXI.
Cur rubet
Dioptrica tum in Principiis meis tradidi, deque natura sit
Colorum in Meteoris, haud difficulter intelligent cur ani-
malium omnium Canouis sE ruber. IIlis enim in locis de.
monstrari id quod efficit ut rideamus lumen, aliud non
eAe nisi quod materia secundi elementi quod ex conti-
suis globulis complurimis constare dixi, impellatur; pol-
Cc vero nos duplicem iltorum globulorum motum senti-
re, unum, quo ad oculos nostros in recta linea Feruntur;
alterum, quo circa centra lua simul orrant. Adco ut, sI
multo cardius errent, quam in recta linea MOVEANEUT,
COrDUS

## Folio 216 — 1759053384:0298
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000298.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
R EN ATI. DES-C AR TFS
corpus a quo reffectuntur, videatur nobis caruleum, (I
vero multo celerius, rubrum appareat. Jam VerO COrpUS
nullum dispolitum esse potest ad illos celerius rotandos,
quam illud, cujus partes ramos habent tam tenues tam-
que sibi inricem proximos, ut praeter primiclementima-
teriam nihil Cic quod circa illos moreatur, quemadmo.
dum de Canguinis parcibus dixi. Globuli enim sccundi
elementi, cum octendant in Canguinis ictius luperticie ma-
teriam primi, quae illac indelimenter oblique cransic e
quidem ralde celeriter ex poro uno in alium, proinde-
que alio moretur modo quam globuli; slobuli, inquam,
circa centra lua rotare ab hac primi elementi materia co
suntur, ex quidem celerius quam ab ulla alia causa co
cosi possint, quandoquidem primum elementum alia o.
mnia corpora celeritate superat.
XXXII. Eadem Ferme est ratio cur Ferrum candens _ prunX
rubearubeant; cum enim pori illorum vermulti primotantum
elemento pleni sunt; Ced quia pori ilti non tam arcti sunt
atque Canguinis, primum vero elementum latis magna
copia in illis inest ad lumen efficiendum, hinc est quod
illorum rubedo a languinis rubedine ditterat.
Cum primum cor hoc pacto formari incipit, lanouis
ueria arefactus cgrediendo curtum luum in recta linea dirigit
ertus locum illum quo ipsi ria patet quam maxime ex-
Dedita; locus autem ilte est in quo cerebrum postmodum
tormatur; quemadmodum etiam ria illa, quam insictit
superiorem maenae arteriae partem formare incipit. Poltca
veropropter reliltentiam partium spermatis occurrentium,
non lonse ita progreditur in recta linea quin vertus cor ca-
dem, qua inde renerat, ria repellatur; ad quodtamen de-
(cendere nequit, quoniam icta ipla rianoro languinc a cor-
deproducto plena reperitur. Verum hoc in causa est ut dum
delcendit nonnihil deflectatur in partem illi oppositam
DCt
2
Curmagis
quam pru
HX aUF
Ferrum
candens.
XXXIII.
Duomodo
magna _
vena cava
Formari
incipian

## Folio 217 — 1759053384:0299
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000299.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
es tam
SatIma
e
Liema
lali et
pende
Nac
sec
1
M a
l
lIS Ma
Cc
i
si
lla
IMC ex
OI. Lbi
PR RCT. DE P ORMATIOHE: FOETOS.
2F7
per quam nora materia in cor inoreditur, (haec vero pars
ca es in qua spina dorsi poltmodum crit) illacque curtum
Cuum dirioit versus locum in quo Formari debent partes
enerationi inservientes; ria vero ilta, quam descenden.
do inlictit, est magnae arterix pars inferior. Porro quia
premendo etiam in parte illa spermatis partes, illae vicis-
sim relictunt, ex cor recentem lanouinem ad superiorem
e inferiorem arteriae hujus partem indelinenter mittit,
lanouis ilte cogitur cursum luum ad cor circulariter diri-
sere, per partem a spina dorsi quam maxime dissitam,
in qua nimirum pectus poltmodum Formatur: via vero
illa quam lanouis insiltit, ab una atque altera parte re-
rertendo ad cor, ca cA quae postmodum vena cava ap.
Pellatur.
De Formatione cordis nihil hic amplius adderem, (iu- XXXIV.
Ouomodo
num tantum, ut pilcium cor, ventriculum haberet: Scd Formetur
dexter
Quia in omnibus, quae spirant, animalibus duo sunt, quo- renricu
modo secundus Formetur, mihietiam incumbit explican- luscordis
dum. Diltinxi jam supra duo genera partium in sperma-
tis, quod in corde antequam quicquam nutrimenti sibi
aliunde allumat dilatatur, portione; eas nempe quae ta-
cile ab inricem recedunt ex separaNEUE, aEquC CaS Qua
junguntur e sibi invicem achaerescunt. Ouanquam au-
tem duo ilta partium genera in omnium animalium lan-
ruine reperiuntur, tamen notandum cA cas quae ab inri-
cem recedunt ex separantur multo pauciores esse in ani-
malium, quae unum tantum in corde rentriculum, quam
in corum quae binos habent, languine; unde judicare li-
cet harum particularum, quae Facile dilatantur, nempe
quas hic particulas aëreas appellabo, nonnullas csc qux
Causa unt alterius in corde rentriculi; qui post animalis
Formationem vertus dextrum ejus latus inclinatus reperi-
tur. Verum sub ejus Formationis initium crediderim pri
Ii
MI

## Folio 218 — 1759053384:0300
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000300.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
RL E N ATE DES-C AR PES
mum ventriculum, qui postea ad latus sinictrum ineli-
nat, planc in medio ejus corpore litum esse, ex langui-
nem, ex hoc sinistro rentriculo coredientem, curtum
Cuum dirigere, primo ad illum locum, ubi cerebrum For-
matur, poltea inde ad locum oppolitum, ubi generatio-
nis organaformantur; ec ex cerebro co descendendo, prae-
Tertim inter cor ex locum, in quo spina dorti Formatur,
transire; ac tandem tam ab interiore, quam (uperiore par-
tC ad cor reverti. Praeterca opinor, lanouinem iltum,
quamprimum ad cor accedit, partim dilatari, antequam
in rentriculum ejus linistrum rurtus ingrediatur; adco
ut dilatatione ilta ambientem materiam premendo, se
cundum rentriculum efformet. Dico languinem ictum
dilatari, quoniam permultas aëreas particulas, dilatatio-
nem iltam adjurantes, quaeque ab aliis selc tam cito cx-
Pedire nequirerunt, in se continet: Verum diconon di
latari nili partim, quoniam (permatis portio, quae sc ipsi
adjunXic ex quo rentriculum sinistrum cgressus cst, non
aeque disposita cst ad se dilatandum, atque partes illae
quae in corde jam rarefactae fuerunt. Ouamobrem haec
Spermatis portio non ante dilatatur quam in sinistrum
cordis rentriculum ingrella tuc, in quem languinis in dex-
ero jam rarefacti pars aliqua redit, quae dilatationem ejus
ctiam adjurat.
LLXV. Ouando vero languis ilte ex dextro rentriculo coredi-
Duomodo
ouintones tur, ejus particulae concitatiores ex viridiores in magnam
Quidem arteriam ingrediuntur; sed alix, qua partim cral-
TIOres dE Fardiores, atque etiam partim maxime aerex et
incipianr. molles Tunt, Pese separando pulmonem Formare incipiunt:
Nonnullae enim ex maxime aercis ibi remanent, torman-
curque in exiguos ductus, qui postmodum rami hunt ar-
teriae, cujus extremitas cA suttur sire Fauces per quas re-
spirationis aer ingreditur; crassiores rero in linictrum cor-
C
2TE
cum eri-
bus luis
ra(ibuS
Eormari

## Folio 219 — 1759053384:0301
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000301.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
le det
incipiunt
(O11
TR AOT, DE EORMAYIOHE POETOS, 219
dis ventriculum se recipiunt. Via autem per quam ex
ventriculo dextro corediuntur, ea ck qua poltmodum
vena arteriosa appellatur; quemadmodum etiam illa per
quam in sinistrum Feruntur, arteria venosa dicitur.
De particulis aereis a me dictis verbum achuc addam; XXRVI
DC PAL
subhoc enim nomine non omnes illas comprehendo, quae cium ae
rearum
ab inricem separatae Cunt, sed ictius generis illas tantum nacura.
quae citra multam agitationem aut Coliditatem motum ta-
men singulae Cuum lcorlim habent; unde At ut corpus in
quo une, rarum mancat, nec facile condenlari queat. Ouia
vero illa quae aerem componunt, maxima ex parte lunt
iltius naturae, illas aereas nominari. Verum alixe nonnul-
la lunt riridiores ex subtiliores, non absimiles particulis
spiritus vini, e aquarum Fortium, aut Calium rolatilium,
atque etiam multis aliis tiruris praeditae, quae Faciunt ut
languis dilatetur, nec poltnodum impediunt quo minus
cito condensetur: Ilujusmodi sinc dubio permultae inpi-
(cium non minus, quam in terrestrium animalium, quin-
etiam majori forlan copia reperiuntur; unde At ut re
millior calor postit illum raretacere. Atque riridiores il-
lae ex lubtiliores particulae, hoc cAt, guae admodum sub-
tiles simul. ex admodum Colidae ex admodum agitatae lunt,
quas deinceps spiritus temper nominabo, in principio For
mationis in pulmone non haerent, quod Faciuntaerearum
maxima pars: Scd quia majore ri pollent, lonsius Pro
grediuntur, transeuntque ex dextro cordis rentriculo, per
quendam renae arteriola duccum ulque ad magnam acte.
riam.
Caeterum quemadmodum aerex (permatis particulae in XXXVII
Cux NON
Caula fuerunt cur alter in corde rentriculus Formaretur: Ita Formetur
Quodobstatne tertius Formetur, cA quod post secundum cenrius in
corderen
rentriculum Formetur pulmo, in quem acrearum ictarum criculus.
particularum maxima pars subsictit.

## Folio 220 — 1759053384:0302
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000302.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
REN A TF DES-C AR PES
am vero limulatque languis ex dextro ventriculo egre-
crebrum ctns pulmonem Formare incipit, ille, qui ex linistro c
reditur, alias etiam partes incipit Formare: Et omnium
quidem à corde proxima Formatur cerebrum. Cogitandum
enim est, dum crastiores languinis ex corde coredientis
partes in recta primum linca procedunt ulque ad illum
Epermatis locum ubi inferiores capitis partes poltmodum
Formantur, subtiliores qua spiritus componunt, pauloul-
cerius prooredi, et locum occupare, in quo poltmodum
debet esse cerebrum. Inderero, quemadmodum languis
reflectitur, ec cursum cuum per magnam arteriam deortum
Cumit; ita spiritus suum quoque cursum paulo altius, ec in
eadem parte instituunt rertus locum illum ubicrit postmo-
dum medulla spina dort; quia motus languinis in cama-
nae arteriae parte quae ex corde descendit, de cui tum pro-
De adlunt (perma ricinum asitando, illorum curtum rer-
Cus illam partem adjurat.
Non tamen adeo adjurat, quin aliquid praeterca resi-
formasi sentise inveniant; quod in causa cAt ut in alias partes et.
iam nitantur; hacque ratione dum ilti spiritus rersusspi-
organa. nam dorli progrediuntur, juxta quam paulatim Auunt,
atque inde in omnes alias spermatis partes diffunduntur,
illae spirituum ictorum particula, qua qualitate aliqua
alias ancecedunt, ab illorum aemine separantur, deAle-
ctunturque dextrorlum ec linistrorlum rertus cerebri ba-
sin, atque etiam antrortum, ubi sentuum organa formare
IICipIUnE.
Dico illas vertus cerebri balindetlecti, quia a parte ejus
minasim. Cuperiore reflectuntur: Dico etiam illas deflecti dextror-
Cum ec linistrortum, quia spatium medium ab illis occupa-
tuE, qua a corde interea aAluunt, atque inde curtum tuum
vertus spinam dorli dirigunt; hacque ratione intelligitur
cur. senluum Organa (inE gemina.
i
YC
XXXVIII.
Duomodo
Forimari
incipiat.
XXXIX.
Duomode
incipiane
sentuum
XL.
Cut gC-

## Folio 221 — 1759053384:0303
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000303.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
la
AII
ite
1
dI.
TRROT. DE EORMLATIONE EOETDS, 22E
Verum ut discriminis illorum caula etiam innorelcat XLI.
Unde 0.
atque corum omnium, qux cuitibet illorum peculiaria rincurillo
Tunt, notandum est nihil in Causa eNC PONC CUr nOnnUI
la Spirituum particula separentur, curlumque luum dex-
trorlum ec linistrorlum sinciput versus dirigane, dum cx-
rum dis
CximCM.
terae omnes vertus (pinam dorsi Feruntur, nisi quod par-
ritate aut magnitudine alias excedtant, aut vero fiouras
habeant quae illarum motum retardent aut accelerent. In-
ter illas autem quae parritate excedunt, unam tantum in-
sionem differentiam rideo, qua in hoc consistit, quod
nonnullae, illae nempe, quas dixi aërcas, figuras habeant
valde irregulares et impeditas, alia vero laeriores e lu-
briciores, adeo ut aptiores sint aqua componendae quam
ACFI.
XL II.
Porro aerearum proprictates examinando, Facile patet ve odor
illas esse quae curtum luum omnium altissime dirigere de-m, visu,
auditu, e
bent ex maxime verlus anteriorem capitIs partem, ubi O- sustu.
doratus organa formare incipiunt: Ouemadmodum et-
iam illae, quae figuras habent laeriores ex lubriciores, intra
aëreas Auendo, Feruntur orrando vertusanteriorem capi-
tis partem, ubi incipiune Formare oculos. Dnam etiam
tantum disferentiam animadrerto inter spirituum parti-
culas quae alias maonitudine excedunt, nempe nonnulla-
rum figuras minus quidem impeditas este, quam aërca-
rum (non enim alias potuissent propter magnitudinein
Tuam spiritibus permilceri) Ced tamen irregulares csse et
inaequales, quo tc ut moreri negueant, ita ut alixe alia-
rum motum sequantur; sed materia subtili circumse-
Ptae, agitationem ejus sequantur; hocque pactocum ma-
jore ri polleant quam alix omnes (Tunt enim crastio-
res) ex medio cerebro corediuntur, ria quam maxime
compendiola, atque ad aures deferuntur, quae secum de-
ducendo aëreas qualdam particulas, auditus organa FOr-
E C
Ma

## Folio 222 — 1759053384:0304
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000304.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
RL E N A PT DES -C AR PES
mare incipiunt. Alix rero contra figuras habent laeres ec
lubricas, unde tt ut Facile consentiant, uc aliae aliarum
motum sequantur, non secus quam aquarum particu
lae, proindeque cardius moreantur quam reliqua (piri-
Tuum pars: quo Ac ut per cerebri basin vertus linouam
tauces ex palatum descendant, ubi nerris, qui gustus Or-
Sana Fucuri lune, riam praeparant.
Praeter quatuor halce insignes difterentias, quae efticiunt
utnonnullae spirituum particulae ab agmine luo recedant,
hacque ratione odoratus, ritus, auditus ex oultus organa
Formare incipiant. Animadrerto reliquas paulatun ctium
(eDaTaTI, PTOUE POTOS In SPETIALE INVEMIUHE, Per quOS
transire possint; nullo caeteroquin inter eas discrimine,
nisi tantum quod illae quae poris iltis propiores sunt, in-
rediantur, dum alia curtum suum simul continuant juxta
lpinam dorsi, ulque dum alios ctiam poros oftendant, per
quos in omnes permatis interiores partes decurrant, ibi-
Guenerrorum tactui inferrientium ductus delincent.
ALIV. Caeterumne animalium jam formatorum tioura coeni
CUF PAF-
rium cor- Tio impediat quo minus illam concipiamus, quam a FOr-
poris pals mationis Cuxe initio habuerunt, conliderandum est sperma
hemina tanquam malla una, ex qua cor primo formatum est; hinc
Vero circa cor rena cara, inde arteria imagna, extremis
luis conjunctae: adco ut illud eorum extremum vertus
quod aperturae cordis relpiciebant, partem capiti destina-
tam notaret, alterum rero parcium interiorum locum de-
Tionaret. Poltea vero spiritus paulo altius vertus caput a-
Ccendentes quam lancuis, ibique latis magna COPIa CON
Auentes curlum uum juxta magnam arteriam paulatim
direxerunt, ex quidem tam proxime spermatis superticiem,
quam illorum ris obtinere potuit: Dum vero hunc cur-
Cum tenuerunt, illorum particulae quoslibet alios ductus
obrios secutae Cunt, siguidem ipsis Faciliores erant ea quam
Fu
XL TII.
De Factu.
maxima
It.

## Folio 223 — 1759053384:0305
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000305.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Parcie
II
1B
us
recean
p
cent
TX COBNI.
cam a FOr.
TRRCT. DE FORM ATIONE EOETOS, 22Z
cum insistebant via: Verum supra spinam dorsi tales rias
neutiquam invenerunt, quoniam tocum spirituum agmen
totis riribus illuc rersusrecedebat: Nullas etiam directe in-
Fra inrenerunt, propter magnam arteriam illic litam; Oua-
re cursum cuum dextrorsum tantum ex linistrorlum insti-
tuerunt rertus omnes Ipermatis interiores partes.
Fxcipiendum solum, quod dum caput corediuntur po- XLr.
Cux Merri
tuerint extrortum ex intrortum nonnihil recedere, Gula ex duabus
cum medulla spiux dorti siE cerebro minor, (patium ali- erimis spi-
1a dort
quod in illo loco invenerunt. Et haec quidem cA ratio ob juncturis
aliter
quam nerri qui ex duabus primis spinae dorti juncturis dequate
rirantur, originem cuam ab aliis dirertam habeant.
Dico autem Spiritus qui nerrorum in sperimate riam XLYI
praeparant, curlum luum in eo rerlus interiores tantum Cur nerri
nonnuHI
partes direxisse, propterea quod exteriores Vreri Cuperti- ex capire
immedia-
Cie comprellae meatus non hrabuerunt tam liberos quibus ce deri-
illos exciperent. Verum circa anteriorem capitis partem rentur.
latis liberos invenerunt: Ouapropter nonnulli antequam
ex co coressi fuerant, quanquam ejusdem cum aliisnatu-
rae, ab aliis secesserunt, nerrorumque, qui ad oculorum,
temporum, aliarum que ricinarum partium musculos por-
rieuntur, riam sernunt; nec non corum qui ad gingi-
ras, rentriculum, intestina, cor, aliarum que magis inter-
narum partium quae formantur poltmodum, membranas
POrrIgUNEUT.
Simili ratione, spiritus qui caput coresi TUnE, POrOSIn XEVIE
Cuomodo
(pinae dorsi longitudine utrinque invenerune; quamob- plurimi
rem juncturas ejus distinzerunt, indeque quoquorertum nerri ex
spina dor-
se disparlerunt in spermatis mactam, non amplius rotin- lderiren-
dam, sed oblonsam; quia impetus quo lanouis et spiri-
tus a corde ad capue migrarunt, debuit illud in ictam par-
tem macis quam in alias extendere. Ilicque Tolum nOtan-
dum reltat, ultimum spermatis locum, ad quem postire
LUK.
aIS core.
dianEuE.

## Folio 224 — 1759053384:0306
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000306.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
224
R EN ATF DES-C AR PES
sviritus cursum hoc pacto continuando perrenire, cum
esse in quo dobet esse umbilions, de quo luo loco. Scd Or-
do poltulat, ut descripto spirituum cursu explicem etiam
quomodo arteria ex renae ramos uos in omnes spermatis
Partes simul producant.
XLVIII. Ouanto magis crescit in corde copia lanouinis, tanto
aterix e Majori cum impetu dilatatur; unde Ac ut progrediatur
lonsius; prooredi autem nequit nisiin locos illosubi par-
una per tes spermatis nonnullae dispolitae lunt ad ipsi cedendum
pus porri- Oco, proindeque ad Auendum versuscor pervenam cum
arteria, ex qua languis ilte atuit, conjunetam, quia nul-
la alia reltat ria quam insistant. Hloc reronorosramuseu
los duoa alterum in vena, alterum in arteria ilta format,
quorum extremitates conjunctae lunt, e iltarum sperma
tis particularum locum simul occupatum cunt: aut vero
inde stut rami jam Formati ulque co. porrigantur, extre-
mitatibus utique luis junetis manentibus. Porro quia exi-
suae Omnes permatis partes aptae sunt ad Auendum hoc
pacto vertus cor; sin lecus, versus ejus superticiem Facile
protruduntur; intra hanc superticiem nullae unt, in (pa.
tio in quo spiritus diffunduntur, quae luis ricibus ad cOr
non deterantur. Et haec demum ratio est cur vena ex 2Y-
Terixe in eo ramos uos in omnes partes aeque lonse Porri-
Dant.
Nequerero in dubium rocari debet haec reritas, quan-
ciores ar. Guam in animalium corporibus pauciores aiteriae quam
terix apr venae ut plurimum appareant: ratio enim postulat ut hae
quam re multo magis appareant, quam illae, cum soleat languisin
renis exiguis non minus quam in maximis, etiam polta-
nimalium mortem lublistere, venarum omnium membra-
nis aequaliter Fere Pese coaretantibus: Contra quam arte.
riarum Canguis in illarum ramusculis fere nunquam sub-
CiCcit; nam co pulsus per diastolen, in renas cito mIgrat,
2
Duomodo
vVena Fa-
mOSTuOS
EOTI COK. 
BatE.
X L IX.
Cur pau-
TeaNE,

## Folio 225 — 1759053384:0307
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000307.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
e a
D. dect
cem adi
11S, Tanto
euca
 et plt
Ce
enaM CuM
M spCisia
duo
II,
De
XiI
INC,  .
ibus ad co
renae a .
Onge DOII
IR ACT. DE EORMATIOHE FOETOS, 225
auE certe systoles momento in majores arterias retluie; il-
larum enim cubi aperti manene: hocque pacto minimiil-
larum ramusculi ritum fugiunt, non secus quam renx al-
bx, lactea dictae, ab Asellio in Mezenterio nuper dete
etae, ubi nunquam apparene, nili animal rirum paucis post
Paltum horis disecetur.
Poltumus hic praeterca praecipuarum renarum ec arte
2.
Ouomodo
riarum distributionem curiosius expendere, quipDC quae formata
Fuerinc ar-
ab iis pendeat quae de Canouinis ec spiricuum motu Cupra rerix et
dictca lunt. Sic prima cordis, Formari tantum capti, 28i - vena co-
catio causa fuit cur spermatis particulae, quae ipsum quam
proxime erant, ad rentriculorum ejus aperturas Auxerint;
hacque ratione arterias ec venas Formarunt, quascoronarias
idcirco appellant quia cor ad coronae instar ambiunt. Ne-
que mirum rideri debet, quod una tantum rena corona-
ria obserretur, quamris bina sint arteriae: NNam icta uni-
ca vena latis multosramostrabere potest, ut se cum omni-
bus arteriarum ictarum extremitatibus conjungat. Neque
etiam mirum est, quod exiguae spermatis partes ex omni-
buslociscordi circumcirca ricinis affluentes, cursum tuum
ad unicum locum direxerint, uc in dextrum ejus rentri-
culum eodem tempore ingrederentur, quo languis Cx (i-
nistro rentriculo corediens curtum Cuum per duos direrlos
direxie, ut illarum locum iret occupatum.
Postquam languis in corde dilatatus repente cAuxit, per
T. I.
duomodo
rectam lincam decurrens, latis magnam spermatis portio- Formata
nem paulo longius quam crat rerlus superiores uteri partes sintrena
e arteria
primo impetu propulit; huncque Factum est ut Epermatis ad brachia
Partes qux supra hancportionem erant, coacx Fuerint ver. viocenta.
sus latera delcendere; quae vero ad latera crant cadem opc-
ra inde ad cormiorarint: hocquepacto magnae ille arterise
SE renae, quae hominum aluntbrachia, aut anteriores bru-
torum pedes, autarium alas, caperunt formari.
ronacia.

## Folio 226 — 1759053384:0308
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000308.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
R E AT A PT D ES -C AR PES
Praeterea spermatis portio Formando capiti destinata, 2
crmmum Catuine excorde afAuente sic impulsa, paulo Colidior Fa-
priangula. Ced eAt in superticie quam in meditullio, quia ex una parte
a Canguine illam impellente, ex aliis rero omnibus a reli-
quo spermate, quod ipla impellebat, compressa fuit; Vn-
de factum est ut languis iste non pocuerit primo ad ejus
meditullium penetrare; Colique proinde spiritus ingresti
Formarint cerebri locum modo jam declarato. Vbi no-
tandum, quod postquam spiritus ilti cursum Cuum ex ca-
Ditis medicullio in tres direrlas partes direxerunt, nempe
ad occiput ubi spinae dorsi prima lincamenta exarant, atque
etiam inferius ad sincipitis dextram ec linistram partem,
materia cujus locum occuparunt, debuit sc ad superiorem
cranii partem recipere, in tria illa interralla quae tres illas
partes diridebant; indeque curtum tuum per duo spina
dors latera ad cor dirisendo, locum reliquit liberum tri-
bus praecipuis ramis maeni vasis triancularis, quod inter
membrana cerebrum obrolrentis plicas situm cst, ee cujus
hoc peculiare est quod arteriae simul ec renae ofticio Funca-
tur: Materia enim quae locum occupabat in quo situm cAt,
pulla a Spiritibus, tanta copia tamque subito cgressa eAt, ut
arteriarum raini qui cum renarum, per quas materia ilta
ad cor mierarit, ramis conjuncti erant, cum illiscontulae
Fuerint in formatione ralishrujus, cujusriruli ad omnesin-
cerioris cranii partes postmodum porrisuntur, adeoutto-
cum cerebrum ab illo tere solo alimentum accipiat.
ihilominus primarii maguae aeteria rami Canguis ex
cormarum Corde in recta linea affuens, cum non posset in principio
apitis balin penetrare proxter nimiam exiouarum sperma-
tiS quae ibi erant partium comprestionem, cMetque dirceie
intra locum in quo postmodum Formatur olandtula, quam
Medici cerebri pituitae tantum recipiendae inserrire ima
inatisune, impetum tecit quoquorersum contra iltas sper-
Matis
Duomodo
Fuit vas
2C.
FTTI.
Duomodo
Fuerit rete
mixabile

## Folio 227 — 1759053384:0309
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000309.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
Macd, d
s
l
MBcenI
dior a
Md Paite
IL; Vn.
1
M Cd
RemDe
IC, alqe
partem.
TRROT. DE I ORMATIONE IOETOS. 227
matis particulas, quae ipsi resistebant, nonnullasque pau-
latim expulit, gua oblique ad venas latis remotas Auxe.
runt: hac reroratione formati sunt ilti arteriarum ramu-
sculi, in bectiis quam in homine notabiliores, dicti retemi-
rabile, quique renis nusquam juncti csle ridentur.
Deindo altius etiam alcendit rertus capitis verticem, per LIV.
Ouomodo
vicintam loci per quem spiricus in cerebrum intrabant, cir- infundi.
ca quem innumeros duxit rirulos, qui totidem exioux ar-
bulum de
Plexus
ceriolae erant cx quibus Formari capit membrana infundi- choroides
Formari
bulum dicta; deinde rero illa quae ductum tegit CarIFaLIS SinE.
quae e in polteriore cerebri parte; atgue etiam exiouiple.
ZUS dicci choroides, qui in duabus anterioribus caritati-
bus tunt, coneresati vero lu riruli circa locum ubi post
modum Formatur glandula, dicta Conarion, ingresi sune
omnes simul inmedium ralis triangularis quod cerebro ali-
mentum praebet.
Aliarum renarum ec aeteriarum Formationem uberius
LV.
Currenx
explicare necesse non habeo, nihil enim peculiare rideo ee auerix
nOn CO.
quod in illisoccurrat; omnelque gencralihacrationc pro-dem pror-
ducuntur, quod cum exisua aliqua spermatis pars ad cor sus modo
diceri
tendie, rirulus quem cundo ducit, vena est; rirulus re-buantur.
ro quem ducit languis ex corde emictus ut spermatis lo-
cum occupet, eAt arteria: adco ut quandoriruliilti ab in-
ricem nonnihil dissiti lunt, vena ec arteria leparatae vi
deantur, quia arteriae extremitates non ridentur. Per-
mulia vero divertae caula in ejusmodi initio efficere pol
Tunt ut ilti riruli deslectantur, aut ut unus in duos diri.
datur, aut ut duo in unum coeant, unde oritur ditteren-
tia qua inter venarum ex arteriarum distributionem cer-
nitur. Scd hoc non impedit quo minus eandem semper
communicationem per ramorum fuorum extremitatesre
tineant; quia sanguinis curlusper ramos iltos indesimenter
Auentis illam conserrat.
te

## Folio 228 — 1759053384:0310
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000310.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
RE E NT A TE DE S-C AR PFS
Duia rero rami per quos ilta communicatio perticitur,
brum ab. in onnibus corporis partibus non vero in extremitatibus
Ccmlaxat occurrunt; abscindatur licet Des aue manus,
non ideo impeditur communicatio ilta sire in crure lire
in brachio.
Addam hic tria tantum exempla dirisionis, remotionis
ix crori ec conjunctionisiltorum ductuum. Vnicussine dubiotu-
bus ab initio fuit, qui spiritus à corde in cercbrum defer-
ret: Verum trachea arteria, per quam relpirationis aer
transinittitur, postmodum Formata (quemadmodum ad-
huc loco Tuo dicam) ec aëre quem continebat plus pollen-
te ad acendendum secundum rectam iltam lincam, quam
Panouis ccorde afAuens, tubus ilte in duosramos, arterias
nempe carotidas, diritus est.
L. VIII. Duae illae renae, quas spermaticas appellant, primo sux
(permarica LOrmationis tempore renae carae in pari altitudine ambxe
mulsen. iTertae Fuerunt: Sed magnae arteriae agitatio, cum jecur
re oriatur. ex vena cara in dextram partem deflexerunt, in caulatuit
ica
cur locus, ubi vena spermatica liniltra inserta crat, altur-
rexerit paulatim usque ad emulgentem, dextrae loco in-
terea immutato: ut c contra eadem caula effecit ut re-
na renis linistri adiposa dicta, ex emulsente, cui inserta
crat, allurrexerit ad renae carae truncum, dum jecoris in-
crementum dextram depressit. Non dissimulabo Fateri il-
lam ese cui inrestigandae plus temporis impendi ex ad
quam utiqueminime sperari meposse perrenire, licet ca
alias nihilmoretur.
Arterixe e rena inmammas descendentes orisinem ha-
bentralde direrlam ab iis, quas episastricas appellant, quae
ex interioribus partibus ad ventrem asturount; ec tamen
udrum rami complurimi circaumbilicum conjunguntur,
nacum Vellae Cum VenIS, arteriae cum arteriis: Duod ideotE quin
ceriae cum Ocus ille norissimus eAt ex quo spermatis partes ad cormi
Grent,
LVL
Curmem..
scistum
cuculario.
nem non
impediat.
LVTI
Curarte.
dessemi
mae LINC.
Cur rena
Linistra Cx
L IX.
CuFMaMI.
millares
ee episa
conjun-
Banturre.
renis, aF-
arteriis.

## Folio 229 — 1759053384:0311
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000311.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
I
MC
co adi
Odum ad-
16 POMI.
M, Guam
imoaa
C dDa
dC, um
e locb.
euute
CUI Hetca
seco.
t I
e, lice
C
Iates
nocionis
dubion.
im deter-
alteria
Cnet dd
_V
LRACT. DE EORMATIONE FOETOS, 229
rent, quid prus itineris conticiendum habent ut ad illud
perremane, cum vero par omnino iter habeant, per ve-
nas mammillares alcendendo, atque per epigastricas de-
(cendendo, languis utrinque per arterias comites attuens,
interpolitas spermatis partes pellit, ulque dum per ductus
admodum exiguos omnes paulatim truserie in renas, qua
ratione praecipui arteriarum rami cum arteriis oppolitis dc
renarum cum renis conjuneti reperiuntUI.
P
P A R S C V I N F A.
De Partium solidarum Formatione.
Ammillares iltae, ex cxigastrica rena e arteriae vi- LX.
Umbili-
Ldentur illa esse, qua ex interioribus spermatis parti- cum ex
spermare
Dusnorissime formantur, antequam exteriores, ex poltmo- uirimum
dum uteri languis per umbilicum ad cor deteratur: (piri-Formari.
tuum enim agitatio eficit ut spermatis partes qua Occur-
runt in locisper quos illi transeunt, ad cor citius quam a-
lixe miorent. Et quia ex cerebro per spinam dorsi vertus
plurimas simul partesferuntur, in eodem tandem locosi-
bi mutuo occurrunt, eo nempe in quo formatur umbilicus.
Sed antequam illi describendo immorer, explicabo hic
quomodo cordis, cerebri, carnium musculorum, ex pluri-
marum membranarum Formatio perticiatur, quippe quae
ab alimento quod animal Formandum ab utero accipit, neu-
tiquam dependeant.
Cum primum axteriae ec venae Formari incipiunt, nuI- L. XI.
Ouanam
las acthuc tunicas habent, neque aliud Cunt, quam Can. sirpautium
ruinis riruli in spermate hic illic diftusi. VF rero intelsi-solidarum
satur quomodo illarum tunicae, et consequenter alix (o-
lidae partes formentur, notandum est me jam supra di-
Stinxisse inter languinis particulas quasraretactio in corde
ab inricem separat, atque cas, quas eadem ilta actio con-
juneit.
materia.

## Folio 230 — 1759053384:0312
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000312.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
LXIL.
R E N A PF DES-C AR PFB
junsie, iptas nimirum ita comprimendo atque conteren-
do, ut in carum superticie formentur sire occurrant ramu-
sculi plurimi, qui sibi mutuo Facile implicentur. Priores
autem illae tam Auidae sunt, ut partium corporis quae dure
scune, compolitionem ingredi minime posse rideantur.
Scd vrater Spiritus qui ad cerebrum feruntur, quique ex
subtilistimis Formantur ex constant, eatera omnes consi-
derari non debenenisi tanquam rapores sire serum langui-
nIS, Cxquo per poros omnes quosottendunt in arteriis et
venis in quibus decurrit, indelinenter cAuunt. Itaqueni-
hil reltat praeter alias languinis particulas (quarum nempe
Occasioneruber apparet) quae proprie partibus solidiscom-
Ponendis ex nutriendis inserriant; non tamen quamdiu
permulta simul junctae manent, sed tantum quando se-
PaTaNEUE: dum enim per cor Caepius Auunt X retuunt, il-
larum rarmi paulatim transuntur, cademquetandem actio-
nC quae illas conjunzerat, separantur.
Duomodo
Deinde quia ad motum minus apexe reperiuntur quam
hec mate aliae Canguinis particulae, habentque ut plurimum ramOs
ria arceria
rumcuni aliguos residuos, ductuum, per quos transit, superticici
Cas com-
Ponere in-
achaelum CunE, aEque ita eorum tunicas componere inCi-
cipiatc. PIUNE.
LXIII. Dem illa quae actluunt postquam tunicae iltae caeperunt
Ouomodos
silamenia COrmari, adjunguntur primis, non quidem quoris mo-
ex quibus do indiseriminatim, sed ab ea solum parte quae non im-
memora Dediat curlum seri, raporum, aliarum que subtiliorum ma-
illixiane Teriarum, duorum nempe primorum clementorum qua
cormari. in Principiis meis delerips, quaeque per cunicarum ista
rum porosjusiter Auunt; paulatimque le alix aliis adjun-
sentes exisua formant tilamenta, ex quibus supra dixi par.
ces Colidas omnes componi.
LXIVI Nocandum autem est filamenta omnia racices uas ex
Filamen-
orum sa AFLeFIIS nON exrenis ducere; adeo ut etiam dubitem utrum
vena
Lolida
constant,

## Folio 231 — 1759053384:0313
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000313.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
CA.
CTIOI
a
aN
u
S Consl.
Cangui
lll
unt
IERCT. DE EORMATIOHE FOETOS. 231
venarum tunicae ex lancuine, quem continene, imme-dices ex
aeteriis o
diate Formmentur, an vero potius ex parris Eilamentis quae riri.
ex ricinis arteriis oriuntur. Id enim quod ad parrorum
horumce filamentorum Formationem maxime conducits
est primo Canguinis ex corde ad arterias attluentis actio,
quae illarum tunicas distendit, illarumque poros per in-
terralla dilatat aut coaretat, quod in renis non accidit.
Deinde etiam est cursus materiarum Auidarum, quae Cx
arteriis per tunicarum poros eAluunt, penetraturae in o-
imnes alias corporis partes, in quas parra ilta filamenta
Paulatim promorent; ec circum illa undiquaque Auentes
effciunt etiam ut illorum partes in ordinem disponantur,
coalescant ec laerigentur. Ouamris autem Auidae partes
nonnullae ex renis eodem modo pOntInECMIUer, COntIata-
men puto in illas plerum que ingredi particulas aliquas, quae
ex arteriis corellae curtum ad superticiem corporis non diri-
oune, Sedadrenas in quibus languini denuo permilcentur.
Porro unica ratio luadet renarum Canguinem ad (ua- LXV
Ratio cur
rum tunicarum productionem aliguid conterre, nem pC existimari
quod illarum tunicae sint magis nigricantes sire minus queut ve-
NATUM EU-
alba quam arteriarum: Flarum enim albedinis caula eR, nieas ex
languine
quodris, qua materia Auidae circaillarum parra Elamenta uan
Auunt, ramusculos omnes Frangat particularum ex quibus concis
REnE, FOr.
componuntur, ex quas supra dixi caulam ese cur languis mari.
ruber appareat. Ouia vero haec ris tanta non est in venis,
in quas languistanto non fertur impetu ut illas quemadmo-
dum arterias per rices distendat, lanouinis iltius particulae
quae tunicis illarum achaerescunt; nonnullos etiamnum
ramos, qui illum rubrum efficiebant, retinent: tunicas
aucem iltas nigricantes non rubras efficiunt, quia ienis,
qui illasasitabat, actiocellarit; quemadmodum sc. vide-
mus Fuliginem semper nigram esse, dc carbones, qui dum
candent, rubri tunt, exstinctos nioros cAC.
a

## Folio 232 — 1759053384:0314
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000314.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
RREN AYFDES-C AR PES
Duia autem parra filamenta ex quibus solidae partes
matisco. Comant, dellectuntur, plicantur, rariisque modis impli-
cdetur, pro direrso materiarum Auidarum ex subtilium
membro. illas ambientium curtu, locorumque in quibuS OCCurrUNE
formatio. Lura,  pertecte cognitae eent partes omnes spermatis
curam de lsimalium alicujus particularis speciet, ex. Er. hominis,
PoNet ex hoc uno rationibus planc Mathematicis ec certis
tota lingulorum ejus membrorum figura ec contormatio
deduci; licut etiam vicistim, ex plurimis contormationis
hujus circumstantiis, quodnam sit sperma deduci potest.
Verum quia animalis tantum in genere productionem
hic considero, ec quantum opus est ad intellisendum
quomodo partes ejus omnes formentur, crelcant, et nu-
triantur, praecipuorum tantum ejus membrorum Formatio
nem explicare Persam.
Dixi lupra cor Formari caepisse ex co quod nonnullae
ugeaur spermatis particulae ab aliis nonnullis, quas calor dilata-
bat, comprimerentur; sed ad cognolcendum qua ratione
augeatur ec perticiatur, animadrertendum cAt, quod cum
Tanguis hac prima dilatatione productus, in cundem lo-
cum, uciterum dilatetur, regrediatur, habeatque insenon-
nullas particulas, quae exsmultis spermatis particulis simul
junecis, adeoque crassioribus constant, sed cum plurimas
etiam, prout dixi, subtiliores habeat, subtiliorum harum
nonnullae spermatis compresi, ex quo capit cor Formari,
Porospenetrant, crastiores rero nonnullae illi adhaerescunt,
illudque loco suo paulatim deturbando, parra tilamenta
Formare incipiune, non ablimiliaiis quae juxta arterias For-
mari dixi, nisi quodibi duriora Cunt ec quam alibi Fortio-
ra, propterea quod maximus dilatationis languinis impe-
tus est in corde. Nihilominus non cA sensibiliter major,
quam in primis arterixe ramis, quos coronarios rocitant,
Quia COF CITCUMCIECA aMBIHME; Ouapropter parra Ald
menta
L XV L.
enitione
omnium
um con
nem a A-
duci pol
e
EX Sper.
LL VIL.
homodo
COTEC PeF.
tatI.

## Folio 233 — 1759053384:0315
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000315.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
e
b
OM,
decl
lorntalte
AuIS
e fecel.
ALLNeN
mtes
ceurrun
vermais
C, nu.
Ormatio
pt
TR ACT. DE PORMATEOHE E OETOS.
menta, qua juxta has coronarias Formantur, haud aegre
iis permilcentur, quae radices luas ex cordis rentriculis
ducunt; ex quemacimodum haec interiores ejus partes
componunt, ita illa qua ex coronariis alimentum tuum
accipiunt, componune exteriores, dum renarum, quae
illas comitantur, tatsis ad cor reducunt languinis particu.
las, quae ad illud aler dum inepcae lunt.
Multa hic praeterea consideranda veniume, guorum pri- EXrII.
Duomodo
mum cse modus quo formantur nonnuliae sibra admodum cordis R.
cratae ad Funicuorum inllar, ejuidem que cum reliquo c. brx For
MatX LINE.
jusparenctrmate substantiae. ltague cogitandum ejusven-
criculos habuiste ad initio ralde irregulares Aguras, quia
Canouinis quem continebant partes, cum eMent inaequa
les, dilatando sc, in varias abierunt vias; adco ut per-
mulca in spermatis quod premebant partibus toramina te-
cerint, quae omnia toramina, paulatum crelcentia, uni-
cum tantum rentriculum tandem contecerunt; Iperma
tisque partibus, quae illa diridebant, loco suo paulatim
deturbatis a parristilamentis quae cordis parenchs ma com-
ponune, haec Eilamenta iltas etiam fibras in columnarum
inodum compoluerunt.
Eadem ratio causa Fuit productionis valvularum, (IVC LXLX.
Duaenam
exiguarum membranarum, qua Venx CarX _E aCteTIX sicratru
renolae orificia occludunt. Nam cum languis per duo luum
quae in ve-
haecce oriticia in cor decidit, ec, quia dilatatur, nititur nacara de
axteria ve-
coredi, alius languis in eadem haecce oriticia (uccedens nocx onn
impedie, quo minus per illa regrediatur; Ouapropterpar
ces ejus circa Eperma, ex quo corcomponitur, recedunt,
variaque in illo exigua foramina Faciunt; dein parra A.
eiis Cunc.
cauta.
lamenta parenctrmatis cordis expellunt spermatis par-
tes, quae lunt circum Foramina ilta, illarumque locum
occupantia, tali modo se in ordinem disponunt, uc ral-
rulas ictas, ec tibraS quibuS annECtUNEUE, COMPOMANE.
xE
COn

## Folio 234 — 1759053384:0316
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000316.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
234
REN ATI DES-C AR PES
Consideranti enim actionem lanouinis per media haecee
orificia in cor descendentis, una cum ejus actione qui
circa illa coredi nititur, liquet ex Mechanices regulis, A
bras cordis, quae inter duas hasce actiones politae fuerunt,
debuisse in membranarum modum extendi, atque itaha-
rumce valrularum fouram altumerc.
Ouae rero in renae arteriolae ee magnae arteriae orificiis
vatrula. Tunt, non eodem modo producuntur: Tunt enim extra
in miene COr (Ea, nec compolitae lunt nili ex arteriarum ictarum
aerix e membranis, quae intrortum replicantur eC PrOmOVentuE,
riaceorit hinc ab actione Canouinis ex corde coredientis, inde arc
Siltentia lanouinis in iltis arteriis jam contenti, atque ad
illarum circumterentiam se recipientis, ut cgredienti lan-
suni exitum praebeat.
L XXI. POrrO haec ratio pro ratrularum omnium, quae inreli-
Ouanam
sir produ. GuiS Corporis partibus occurrunt, productione univertim
ctionis
ralrula
obtinet; adeo ut in omnibus ductibus necellario Formen-
rum sc. tur, per quos aliqua materia Auit, quae alicubi in aliam
incurrat, relistentem quidem, sed curtui ejus Frangendo
imparem; hac enim reliltentia ductus membrana corru.
ratur, hacque ratione Formatur valrula. Hloc in intesti-
niS cernitur in loco ubipraeconselta exerementa tolent de-
Scendentium cursui obsistere; hoc etiam in Fellis ductibus
cernitur, Ced in vemis adhue luculentius, in locis ubi lan-
ominis graritas qua ad crurum, brachiorum, aliarumre
partium extremitates inclinatur, Caepius relctit ordinario
ejus curtui, quo ab iltis extremitatibus ad cor detertur.
Ouibus rite perspectiomirum posthac non ridebitur, si di-
Zero spiritus etiam Formare vatrulas in nerris in orificiis,
quae in musculis habene, quamris parritate lua senlusno-
leros Fugiant.
LXXTI. Praeterca consideratione dignum mihi hic ridetur, qua
bulac E consictat cordis calor, ex quomodo tat motus ejus;
na
L XX.
Formacio
Cum quae
Vena arce-
cus (UnC.
netalis
edula
Dua inXC

## Folio 235 — 1759053384:0317
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000317.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
AeruHI
ali
TC
1
1alC
MOrHe
videtur, qu
PR ACT. DE EORMATIONE POETOS, 235
nam quia, dum virit, pultare non delinit, videtur Aibras cordisca
LOr; ec
ejus ad hunc motum tam Faciles reddi debere, ut Polt- quomost
quam mortuum est ex Frigidum, posset ab externa ri Facile norus c
rerocari; contra tamen ridemus manere rigidum, can-
demque quam in erstole (hoc est, inter duas pultationes)
prius habuie, Aguram retinere, nec Facile redonari foura
justiae.
quam habuut in diastole, hoc eAt, iismomentis quibuspe-
ctus pultabat. Cujus ratio cA, quod ilte Diastoles motus
jam a primo initio fuerieri caloris productus, sire actio-
ne ionis, quae, prout in Principiis meis explicui, in hoc
tantum consistere poturt, quod materia primi clementi
materiam secundi exturbando ex poris aliquarum sperma-
tis partium, agitationem luam illis impertierie; undeta-
Ctum cA, ut illae spermatispartes, dilatando sc, alias com-
preserint, quae cor Formare caperunt; codemque etiam
tempore nonnullae cum impetu inerecsae sunt ictarum alia-
rum, quae cor Formabant, poros; qua ratione illarum (i-
cum nonnihil immutarunt, motumque Diastoles inceDe-
runt, quem systole secuta cAt, cum situs ilte restitutus est,
partesque iltxe spermatis, quae ionis asitationem habebant,
aliarum iltarum, hoc est, parenchrmatis cordis poros c
srectae unt, inque rentriculos ejus reoressae: Vbi alias (per-
matis particulas, ex poltmodum languinem codem deci
dentem oftendentes, languini ilti le permiicuerunt, le
cundum que elementum ex permultarum ejus particula-
rum poris deturbarunt; adeo ut agitationem tuam illis
impertiendo, totus ilte languis dilatatus fuerit, ec dila-
tando sc, nonnullas iterum particulas suas, sola primi
elementi materia circum leptas milerit in poros parcuctr.
matis cordis, hoc cA, inter ejus fibras, Guod Diastolesmo-
tum denuo effecit. Nullum vero alium ionem, aliumre
calorem in corde agnolco, praeter iltam particularum lan-
suinis asirationem; neque aliam ullam caulam quae ac
8
1G1

## Folio 236 — 1759053384:0318
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000318.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
RL E N ATF DES-C ARPES
ionis istius conserrationem possit conterre, niliquodtem-
Pore Diactoles, cum pars languinismaxima ex corde core
ditur, illae languinis particula, quae in corde remanent, par-
enchyma ejus ingrediantur, ubs poros ita dispolitososten-
dunt, ec tibrasulque adeo agicatas, uc sola primi elemen-
ei materia ambiantur: SfRolcorere remporeporiilti tiou-
ram mutant, dum cordio muero d baterecedit, quo fu ut
Tanouinis parcicula, quo illic remonsorune ve sint velua
fermenti loco; magna celeritate acumpant, hacque ratio.
ne norum lanounem in cor ingrecientem Facile pene
trando, Faciant uc particulce ejus ab invicem recedant, et
recedendo ionis formam acquirant. Ouamdiu autem cor-
dis fibrae calore ionis acitantur, ita dispositae funt ad po-
tos tuos alternatim recludendos ec occludendos, quo Dia-
Roles ex SyRoles motus perticiantur, ut etiam postquam
cor ex animalis corpore eductum cst, et in Fructa disse-
etum, modo adhuc calidum sc, paucissimi Cancunis va-
Pores in poros ejus aditum tentances sufficiant Diastoles
motui producendo. Scd postquam omnino retrieuit, po.
eorum ejus figura, quae a primi elementi sgitatione de-
Pendebat, adeo mutatur, ut languinis rapores illosnon am-
plius insrediantur; Eibrx autem ejus, quia rigent ec durx
Tunt, non sunc amplius Aecti tam Faciles.
LXXII. Pollumus hic praeterea cordis fourx caulas considerare;
Inde 0-
rivur cor. Omnes enim ex modo, quoformatur, Facile deducuntur.
tissisura FF primo quidem animadrerto differentiam quae inter
duos ejus rentriculos intercecit, quae certe manifesteo-
Rendit, illos non simul Formatos fuisse, sed unum post
alium; atque hoc in causa esse cur sinister rentriculus mul-
tolongior (t ec acutior dexero. Sccundo, rencriculi sini-
Ari parietes multo crassiores tunt circa cordis latera, quam
circa mueronem; Cujusratio est, quod actio Canouinis (c
in hoc rentriculo dilatantis in errum quoquorertum IC ex-
Ten-
de contr.
tentia.

## Folio 237 — 1759053384:0319
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000319.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
1
Men
fc ut
D
O
quaM
iattono
uIE, e
One l
RONaM
et alte
liderare,
UCuntuI.
Ua t
nitelles
num pet
il
1 e
UMICba
ratio.
aE, d
CM COr.
diste.
INIS V2.
iculi lin
(2, GuaiI
est
LR RCT. DE EORMATIOHE POETOS, 23y
cendens, lacera Fortiusferiat, quam mucronem, tum quia
Centro ejus propiores Tunc, cum cuam quia lunt invicem
oppolira; concra quam muero cordis non est oppolicusnisi
maena accerae ocificio, quod lanouinem tacile admitten-
do, im peditns tantus Aot impetus in inucronem, Hadem-
quectiam ce carsa in Dialrole corcilemuero acceditadba-
Tin, sicgL.e cormagiorocundum, qua in SyAOc.
Nihil hic ampius oblerrandum occurrii, peater mem- LXXIV.
Quomodo
branam pericardiu desam, qua cor obrolric. Scd qula pericar-
dium; 2
caula pecicarclium Loc producens, diver 2 non cA ab cd iiequé a
quae alias omnes memtranas Formai, omnelque in uni-mnes cor
Poris
vertum suxerticies, quae rachee animalium partes dictin-membra-
ruunt, commodius erit de omnibus simul disserere. SI na ec su
Perticies
perticies nonnullae lunc, quae cum corporibus, quorum formen-
CuT.
termini sune, simul eformantur, alix reso quae postmo-
dum Formantur, quia nmmirum contisit, ut corpus istud
ab aliquo alio, cujus pars antea fuerat, dirideretur. Pri-
migeneris est exterior superticiesmembrana, quam secun-
dinas appellant, quae intantes ante partum obrolrits
quemadmodum etiam pulmonis, jecoris, lienis, renum,
omniumque giandularum. Sccundirerogeneristunt, Cor-
dis, Pericardu, omnium musculorum, nostrique ctiam
corporistotius cutis superticies. Ratio cur formentur prio-
res, cA quodcum corpus aliquod non liquidum produci-
tur ex liquoris cujuspiam particularum conjunctione, cu-
julmodi lunt illa omnia qua dixi, omnino neccAe cA, ue
ejus partes nonnullae sint aliis exteriores; teri autem non
Porest quin exteriores illae alio modo in ordinem disponan-
tur quam interiores, quoniam corpus tangunt direrlae na-
tura (hocest, cujus particulae direrlae lune figurae, sire alio
modo in ordinem disponuntur dc morentur) ab eo quod
componunt; Nam lisecus Foret, partes alia aliis commi-
Ccerentur, nec ulla Formaretur (uperticics, quae duo icta cor-
18
POFS

## Folio 238 — 1759053384:0320
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000320.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
R E N A PF DES-C AR PF S
vora distingueret. Sic cum primum sperma coalescit, i)
lae ejus partes quae uterum tangunt, nonnullaeque etiam a-
liae admodum ricinae coruntur hoc contactu alio se mo-
docomponere, in ordinem dilponere ex conjungere, quam
Componuntur, in ordinem dilponuntur, aut conjunguntur
remotiores: Quo pacto illae spermatis partes utero ricinio.
res Formare incipiunt membranam inteoro Fatui obrol.
rendo destinatam. Scd non absolritur nisi paulo posttem-
Pore, Poltquam scil. interioribus omnibus spermatis par-
tibus ad corper arterias ec venas in carum locum subcun-
tespulsis, arteriae iltae ex rena ad exteriores ctiam demum
Pergunt, quae eodem temporis procestu, quo arteriae ulte-
rius propasantur perrenas ad cor migrant ex plurima fla-
menta producunt, quorum textura hanc membranam com-
POIIE. Ouantum ad superticies illas quae exinde compo-
nuntur quod corpus unum in duo alia diridatur, aliam
caulam nullam habere poltunt, quam quae cstiltius dirisio-
nis; ex generatim omnes diritiones hanc unicam caulam
habent, quod parsuna corporis, quod diriditur, Feratur ad
se morendum vertus aliquam partem, dum altera pars ipsi
adjuncta retinetur, aut tertur ad se morendum vertus a-
liam; hoc enim tantum illas diridere potelt. Sic Sperma-
EIS ParteS, quae cor initio componebant, cum illis junctxe
erant quae pericardium componebant ec coltas, adeo ut
totum illud unicum corpus taceret: verum lanouinis in
cordis ventriculis dilatatio materiam iltis ventriculis cir-
cumtulam alio agitarit modo, quam paulo remotiorem; co-
demque tempore lpiritus animales ex cerebro per (pinam
dor vertus costas descendentes, alio etiam agitarerunt
modo materiam, quae verlus coltas crat: Adeout interpo-
Cta materia, cum non pollet duobus diversis motibus (I-
mul obsequi, paulatim sc a costis de corde disjungere, at-
que ita pericardium Formare eaperit: Deindeprout sper-
MMaLIS

## Folio 239 — 1759053384:0321
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000321.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
Ddleleit, il.
UC etiam 2.
alio sC mo.
Bere, quam
njunguntur
ero ricinIo.
cci obrol.
lopolttem.
ETMATIS PAF.
um subeun.
am demum
arteriae ulte.
Olurima tla.
TANAM COM.
UI, aliaM
am caulam
Teratur ad
im vertus a.
Sic (perma.
illis junctae
25, adeo u
lanouInIS II
atriculis cir
OTIOrEM; CD.
per Spinam
agitarern
s motibus I
sjungere, db
leprout spet
Mal
TR ACT. DE EORMATIOHE EOETOS. 239
macis partess quae illud componebant, ad corAuebant, arte
 diverlacum, per quas transibant, partium parra tila
menca M illarum locum miserunt, quae se alia cum aliis
conjungendo, membranam ex qua constat, Formarunt.
Ilaec veromembrana latis dura postmodum Factacst, quia
exuna parte plurimae languinis in corde dilatati partes cor-
dis parenctrma ex trantrerlo penetrarerint, atque inter
illud ec pericardium coierint, neque ulterius pergere po-
tuerint, propterea quod ex alia etiam parte plurimi lan-
minis, in pulmonibus prout crelcere incipicbant contenti,
rapores coremsi lunt, qui pericardium inter ex coltas con-
Auxerunt: Atque ita rapores icti illud utrinque premen-
do, fibras ejus latis duras effecerunt, Cuntque in caula, cur
inter illud e cor, aliquod semper spatium intercedat, ictis
duntaxat raporibus retertum, quorum pars una in aquae
nodum condensatur, serrante altera Formam aëris.
Tic desinit Manuscriptum D. Des. Cartes.

## Folio  -  — 1759053384:0322
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000322.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
1
tit
IIIII
MissilistussutinIIII
SÄCHSISCHE LANDESBIBLIC
:Leibn. Mar9. 178, Stic
e e

## Folio  -  — 1759053384:0323
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000323.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
l
1
TFRIED WILHELM LEIBNIZ
AEDERSÄCHSISCHE LANDESBIBLIOTHEK
tur: Leibr. Mar9. 178, Sick 4,
eea

## Folio  -  — 1759053384:0324
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000324.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
111
 sis
Ies
111III.
a a
BIE
DERSÄCHSISCHE LANDESBIBLIOTHEK
ratur. Leibn. Mar9. 178, Suick 4, (3

## Folio  -  — 1759053384:0325
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000325.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 12 lines, status machine
GWLB Hannover 35
NXINIIm
036876 110
lala tanula un ulalliuu
III
ti
1t1tltt te
CTEI
FRIED WILHELM LEIBNIZ BIBI
EDERSÄCHSISCHE LANDESBIBLIOTHE
atur: Leibn. Mar9. 178, Suick 4,
eee

## Folio  -  — 1759053384:0326
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000326.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
st iisi
IMsuiuIIIII
RIED WILHELM LEIBN
3IBLI
EDERSÄCHSISCHE LANDESBIBLIOTHEK
eeeeee e  
ralut. LCH. Mars. e

## Folio  -  — 1759053384:0327
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000327.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 13 lines, status machine
Hieversochsisco
lonesbiblioine
Honeera
1
1sul
ssili
lil
uu
Ml
M
ELMLEIBNIZ
RSÄCHSISCHE LANDESBIBLIC
ir: Leibr. Mar9. 178, Stick 4

## Folio  -  — 1759053384:0328
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000328.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
r
EDWILHELM LEIBNIZ BIBLI
SÄCHSISCHE LANDESBIBLIOTH
1
natur: Leibn. Mar9. 178, Suick 4, [.
eeeeeeeeeeeeeeea
tsit
 

## Folio  -  — 1759053384:0329
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/1759053384/jpgs/default/00000329.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 24 lines, status machine
dealle
ute
 
LSILM.
llam.
l. 17. 1
Aet
 are
e
X
MH pe
F
0
U
WI
C
0
B
c
 
e
∞5
0
E