# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/730901130
# Title: [Illustris Viri Godofr. Guilielmi Leibnitii Collectanea Etymologica] Illvstris Viri Godofr. Gvilielmi Leibnitii Collectanea Etymologica (shelfmarks Leibn. Marg. 10; ZEN Leibn. Marg. 10)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=730901130
# Lines: 31,381 recognised on 804 of 809 pages, mean confidence 0.85
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 730901130:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
D
0
L
D
HD u
e
E
(5
u
I
0
0
_
plinrolim. System. Vertriet
- 8
X
2 8
6 E
 i
a
=
2
∞ 3
-
0:
E
1 2
+
3
v

## Folio  -  — 730901130:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
e+idN. te.
Al

## Folio  -  — 730901130:0003
# No recognised text on this page (skipped: no_lines).

## Folio  -  — 730901130:0004
# No recognised text on this page (skipped: no_lines).

## Folio  -  — 730901130:0005
# No recognised text on this page (skipped: no_lines).

## Folio  -  — 730901130:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
deibua Gotinied Willcem non
bretertarca etymoloqua
idi.s.
leta
tam
Elbu

## Folio  -  — 730901130:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
ANNOTATIONES
AD
RANCO- GAL LIAM
TOTT. ITEMRTOIOTTIL
SII
A.
CHARHE, in carnemstimula
tus, de cane venatico.
AFFITER. Fit eA aciCs, la
Et  cranche, le El de l’épéc.
iod
 AORAFPE, crisse, quod ap-
prehendu annectit, ut an la band grif de greif
sen est capere.
AFSE, asio, an ab ocium, an ab caesis lanitas3
S ALEHFFR, lent, lind, lentus à PonO.
ALESN F, ale, acicula. Aal anguilla. Itaquo
xadixpertinet ad omnetenue oblonsum.
AELFR, Vyallen, gallen, V. Galerie.
ALODE, Torte, a- lode, id est, non. leudiumm;
lendes, obnoxii.
aliboium
AMBRE ab. Arabica roce: Comprchendit
tam Ambram friseam, quae per se odoritera
eA, quam altam vel Raram, qualis Prutenica
e
A)
BIBLIOTHECA
RF. C5IA
EANNOVERC
elt

## Folio 2 — 730901130:0008
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
FR ALTCO.
est. Catinis succinum vel electrum, artictis Cal.
lisCarabé, Germanis luperioribus sgrstein à
d
Sasate lapide combustibili seu bituminolo, à
Tuccino tamen diverlo; quod quiaetiam com.
buctibile est, Germanis inferioribus dicitur
Bernstein. vid. intra Carabé.
ARPENT, an ab arando, aripennis, quale
aripendis, arandimentura. Penlum enim non
tantum pro pondere, led ec promentura lumi-
tUE.
AR R PE R E B AN, Flariban, clamour de IIA-
ro, cujus mentio pallim in Pririlesiis Resiis.
Tari antiguis hodie Ietur, exercitus. Bannus
olim citatio, vocatio, hoc loco; ad exercitum.
ARTLL LFRLF _ Utellier, Forte conspi.
rant, ab arte. ER enim utrobique artis appa.
FaFIS.
AFTAOVER, talc, talce, altingere, under-
tahe Anslis entreprendre.
ATTRAPEK, creppe, cuiinsictitur, sed hic
infide, ut in trappola, trabocco, tre bouchet.
Aliastrappen et lonus currentis. Prappe
etiam Germanis; quod Latinis Otis, Callis ou-
tarde, a Crxcocoris, non, qualiavistarda. F.
e vestisium, ut in Ross. trap.
A UBEFME, Albins, alibigenE.
AVAPTURE, ex quo Abentheur, inter ro-
cesnon admodum multas, quas Cermani jam
arte aliguot secula ex Callico duxers.
B. B42
B1.
BA6
Bdeot
A
Bd
bolent 1
MnI
IIII
alonu
Babd
DiuIe
Alledu.
BIdD
BAaI
Mubi
MIBiI
Umi
lymu
Bdut
d
BIHB
ABuI
UeI
UII. S

## Folio 3 — 730901130:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
GALL. ICA.
B.
BABLZ L E R, babit, plapPereM.
BACON, Balcken, Scite speck, etiam Anglis
BaCOn.
BACOVEE, navicula. Bac, navis traje-
ctoria. Becken, pelvis. Becher Bicchiero:
Tolent vala, bibendi inprimis, nomina habere
cumnaribus communia, ut Paisse au vas, PrO
navi; Terphus, schiff, navis Germanis.
B AJ ULUS FeCtS a PUCTOTU CUTa; MOX
ad OIneCUrA GeHUIS.
BAL AZ, Belen. an a FaEciculuS:
licia
BALLE, balC, bul8a. Conspirattamen pila.
ad de Boule.
BA N D E, Band, binden, winden, venden, con
Mata.
BAEFL, eadus, dolium, jam antiquis rallis,
ut arbitror, quia idem signiticat Cambro. Bri-
tannis: non cominustamen a Varris (Barres) di-
ctum Turnebo crediderim, id est a doliorum
ligamentis.
la BARLUE, caliso. barralucis. barre est
obstaculum, unde Barriere, (perro.
BAROH. VIr, Fr, Por Scrthis. Vox in Cal.
lia Germaniaque honorata, in ltalia alicubi
contemtus plena, de homine qualicunque vilis
Rerl.
B A SF. Saum-Sattol, onus otini, muli, equi
Eaxmarii. Ligabant reteres mit bast, corticeo
A)
2
B A=
natt

## Folio 4 — 730901130:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
eognon
FRANO
BA TELCUR, abaton, quo utebantur jo-
culatores.
BF N N A, genus vehiculi Gallici Festo, no-
tat Otius nomen hodie apud FTelvetios super-
esse. Convenit Banc.
BEKH EK Cstlinteamine, panno vel Pagoim.
politum jactare in altum. Perna Pagum olim.
Id derirant ab Flibernia, unde id genus venis-
Cet: Sed quidsiberner ex Germanico brellen.
Sic enim Colent rulpes captiras excutere, Fucts
brellen, dum linteamina incurrunt. Est au
cem brellen vel prallen Cermanis ab aliqua r0
excuti, _ ruck. prallen, est repereuti.
BESA CF, bictac, ab utraque parte equi.
BTLLEF, Schedula inscripta, Bil AneliS, et-
iam mandatum, willase, (bellago apud Tor-
nand. c. II.) a wil, voluncas. Wick-ill, lexciri-
tatis, addebilare apudDuCangium.
BLA 5ON a blille sionum. blesser cAt pron
priclioner. BlessedAnslis benedictus, gelegnet,
Signatus. Fulius dixi olim in Diario crudito-
rum Parisino. vide Fleche.
BL AN C, bleu, blut, blie, Blite, lucens, ocu-
loscolore perttringens, Pane rubrum ec caru-
leum sallos indicos oftendit: Irinc cum nimia
luce rilus obtunditur, At blenden, de blind ex
CHS.
6 i 10F
il Bos a, Italis minister justitia, ofticium ejus
ligare, binden, boeren Beleis compedire.
1o
iie
ter, 6
est IC
Celti
de
B
il
edt
t
Mal
det
B
Q
HI
eit
dot
lise
Hin

## Folio 5 — 730901130:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
GALLTC A.
BOrTE, pexis, biichle; conveniunt, but-
te, botte, add. Boussole.
BONDE, de Peltulo, qui Germanis spund.
Scd Anslis pund de ipsa piscina, quae peltulo
aperiri claudique potelt.
BORGHE, an a Poren, terebrare, effodere.
cuioculus efoNuS.
B05SF, bukel, de re elerata, ut bauch ven-
ter, Ciermanis bossiren, (in cera) est trarvailler
en reliet.
BORCLTER, crpeus, puto ab antiquo
Celtico. nam ee Cambro. Britannis Bucled cly.
peus, iisdem bucel pustula. Fodem sensu ee
Germanis bukel, (quasi dortum, LWMOE, FOAC,) _ B
elurpatur de armaturis librorum vel aliorum
corporum ex terro aliore metallo, quem sen
Cum puro etiam habere Callicum boucle, unde
hoc: vide BOuC.
BOUSSOLE, BuNOla, buchs, Pitris.
Id
malim, quam a buxiligno, cui includatur, ut
derirat Ferrarius.
BOuC, a cornu curro, nam bue AeXUS.
Flinc debecrostrum Celtis jam olim, ut hodie.
que Ciermanis, Callis, Italis. Poce Germa-
nis, hor Anelis elt arcus: Bucken, inclinare
Cc; Bouser Aectere le, movere. Flinc est buckel
dorlum, item buklen, boucles, eleratum, en re-
lief exmetallo. vid. Bouclier.
BOuFFER, buHen BouHon, bos, bucca, bul-
2
lar

## Folio 6 — 730901130:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
FR APTCO.
la, bulsa, bals, vila, carum, Rexum, berg, bin-
den bosse, cognata. Adde BOuC.
BOUFFON, qui buccas insat e colaphos
recipit.
BOucEK, morere Ce, lichregen, biegen, Ae-
Etere.
BOULE, Beule, tUMOE. FBOuler, ZUIE eF=
den Fallen, tumendo excidere. add. Balle.
BOuRC, burs, convenit bers bersen, lesc.
2C, 2500705, turris.
BOUTFOVE, Budx, ubi mancas. Bei-
Ten, MAHCFC.
BR AN, Furtures, antiquum Callicum, quia
hoc lensu etiam Cambro. Britannis ulurpatuE,
_ jam Plinio (lib. 18. c. 7.) notum Carris (2l-
lici genus, quod brance vocant. Flinchorde-
um vel Frumentum ad coquendam cereviliam
praeparatum polterioresbracem dixere. Me.
napius de Farina, vel si malis, de furture inter-
pretatur, sed significat potius quod Germani
hodie vocant malz, trumentum ad coctionem
praeparatum.
BRAFRE, cognata sunt blarre, geblirre,
barditus, bruit, braulen, brame. momatpoeia; v
BRAME, mulca major, Bremse Cerm.
brair
BRASSE, brazare, cercrisia coquere, Germ.
branen, quia bracis olim fuit Crumentum pexe-
paraturo ad cereriliam coquendam. vid. Bran:
BRAVF a prObUS, PFCUX.
BLO.
1

## Folio 7 — 730901130:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
rii
GALLTC A.
BROCHE, bratspielo, verutum.
RRUMurUS, conConat GTermanicum brAUE
Eponla. Item Germanica: Beut, briiter. Add.
Treren, Freia, trayer.
BRUIT V. BraIrE.
BRVATA, thoraz lorica. Autor ducit a beU-
nir, potire. Sed bropest pectus, W allis, brunia
veteribus Francis tegumentum pectoris.
BUPLESOrE volunt dictum quali Ber.
nielco, a Fr. Bernia, qui primus tali Aylo scri-
pst. Sed quitit, quod ltali habent Burla, Bur-
lar, quod utique antiquius. Anforte Aylum
SC dixere, simul ad rem e autorem respicien-
tes. Purlar Cortolle ex Germanico breten,
unde ee berner, ubi vide.
C.
CABARET, quid S a taberna: t in c vel k
mutati exempla vide in perruque, nec abludit
cabane. itage Menasio origo videtur ce 1)
an. locus ubicibus fumitur.
CACHER, Forte a carca. C avuS, tectus, ca
que, coquedenoiz, caissc, cassis, cilta, capere.
CAMELOT, an a Cameli pilis.
CAMISOLB, Chemile, transt, cannabis.
CRNTON, locus, relut anguluS XaVTOS.
Coin. Cuncus in angulum delinit.
CARABE (vid. AmbrC) Henaxiustanc vo.
cemomisit. Nota est Artictis Fallis, e lueci-
numsignificat. Origo est Arabica vel potius
A) 4
Per-

## Folio 8 — 730901130:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
FR ANCO.
Perlica. Ita enim Hlerbelotius in luo verethe:
Tauro oxientali: Carabah l’ambre joune, que
les Arabes appellent ainsi du mot Persien Kah
Rubah, qui signitie ce qui derobbeou enlere la
paille. C’elt, d’ou vient le nom de Carabé, que
les Chrmistes ou Droguictes lui donnent.
arabes erzo ei nomen dedere à virtuter
quam nostri Philolophi electricam vocant.
CASAOVF. Sirox antiqua est, derirarem
a catula, ut chalouble: sin recens inventa, exit
Cosaccis, ut bongreline ab Tlunsaris, Cravatte
aCrobatis.
CMALAHD, an ut calendae a naenciv, qui vo-
catur a mercatore; an potius mon chalands
qui curam mei habet: ut non chaland, qui cu.
xam non habet, qui re aliquanon calet. Nam
ex chaloir olimhoc sensu, ex iplum calere Lati
MOFUM.
CHAHCER, cambire, a commutando.
CHAROER, CarrUS, carsailon.
CHASSER, ScliiZ, Schuitton, an potius dca
Derc, Captare.
CHOTSIR, Kiiren, Koren. K10n
CLOCHE, Campana, clokkei cognata: cling
elake, claquer; aFono. Mnomatop: voce cloche
Coc, gallus, etiam aliquidtale apud antiquos
Germanos in ulu fuit, hinc enim Kuchlein,
pulluS.

## Folio 9 — 730901130:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
BALLTCA.
COCHE, couche, quod continetrem jacen-
Tem.
COIFFE, haube, ahaupt. est onim capitiste
GUIMONEUI.
Co1, Kant, canton, ubi vide.
co. consentit gunna, vor reteribys
ulurpata de veltimento pellicoo. verba nupte
COQVTLLE, COquedONOIX, CaGHIO.
COucMFR, Kullen, culcitra.
Con.... seilen; consentit sala, XonE05.
cour, courtil, surt, sarten, warte, sarder,
hOrtUS.
cousr, exvensa, kolt, sast, gater, sualtar,
valtare.
CRABBLE de Gancro marino vid. Fcre-
visse.
Krebs. vore crabble
CRAPAHD. KrotC, croupir accroupi, Kru-U
pen, id est lriechen, adde grapir. Omisso
Kvel c, prodit Germanorum raupe fruca, ee se
ipsum lacinum revere, Canc Cambro. Britannis
croppian est repere vel Perpere.
CRASSE, unratt, an acrasso, incrassato.
CRE ASER, CAYQFC, CPCUX, CTenA, CUIEVIIS,
eruche, cric, CrOC, CtUX.
cxoc, lriiten, a cruco. F.A enim Krucke
baculus, cui innituntur debiles, in supremo de-
Cinens in Formam literae I.
CROTFES, vasmanabtrazet, nili a cructa.
Abbis malim, quam a creta.
D. D

## Folio 10 — 730901130:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
ER ANCO.
D.
DACVE LCa, Deren est Germanis gladius,
esurpabatur olim de viro forti velheroe; con-
sentiunt tausen, cögen, (utile cAc) rugend, vir-
tus. Etiam Cambro-Britannis Dager est pu
B10.
DARD, on a Latino directus. Darder, ja-
oo
culari directe jacere. Etiam Aremoricis DarE
est jaculum.
DECHTRER, a scberen, Ceporare, direllere,
id malim, quam a dilacerare, cum Menagio du-
CCIC.
DLCuE, Agger, Saxonibus Dyk, teich Cupe-
rioribus Germanis elt ipla pilcina, asBerc a
quis objecto Facta.
Diu estcraltum, tumens; unde haud du
bic digue, non a CiraCOZ01Z05, ut Salmasio vi-
Cum fuit.
DISDER, Scirrer. disch, disCuS.
DRTLLE. Menagio a Toldariolus, soudaril
le rejecto initio. Sed malim esse a Crermanico
drillen, quod est exercere huc illuc movere, din
citurque speciatim de exercitio militari. C On
Centit drehen vertere (2eCZ cV) Ced d trollen,
estcurrerehinc, subito discedere, troudich, id
est, hebe dich, Facesseliinc. Putem, huc et
iam relerri polle vocem Drole; noc Dromo ab.
ludit. TroleDanis Damon, scilicet ragum
quiddam ex discurrens, quod metuitur. Avo-
E
et
s
1

## Folio 11 — 730901130:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
GALLTCA.
ce drillen vel trillen ajunt Eamiliam Trillero-
rum nomentraxisle; ortamque a corbonario
qui, postquam Cunonem Kauffungium cum
lubreptis Electoris Saxoniae FridericiPlacidi t-
liis in sylra lacitantem cepisiet, miranti Electo-
ri quodauffungus, vir fortis d altutus, habe-
retur, respondit: probehominem exercui, ich
habe ibn Wvol cedrillet. Tum Elector: Tu
vere Trillerum existi; quod nomen tamilix
haelII.
volpel
DuxPE, dolpel, tiilpel. toppen, tappen, id
elt, impinsere.
F.
= AH, ab antiquo Celtico aa, au, cui etiam
Conlonat aqua.
ECR EVISSE, KrebS, crabbe, ubi multitudo
Dedum partium. Cirouiller, crabbelen, sri-
Den, crampon, cramp, crazzen, sratter, srabc,
Graver, srittel. Add. crabble e crapant. Con-
Pentit crib. Pecton Cambro. Britannis, quia X
iplum multitidum; nec plane abludit crible,
Cribrum.
ECRLMER, SchermaE, id est, Fechten, a
Cchirm, detensio.
ECBOUE de pressoir, cochlea cxlindri in
prielo. Menazius Catetur, se nelcire, undevox
hoc lentu; led manifelte est à CTermanico
sebraube, gua idem signiticat. Schrauben
eA preller, cum proprio cum Metaphoricolen-
Ci

## Folio 12 — 730901130:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
ERANCO.
su, quo significat illudere. An Fortehinc et
iam écrove de denotatione conjectionis in car-
cerem; nilihoc porius a lcriptura.
EFFROZ, an hoc atrisore, Freilen; fra-
veurtrisus acerrore, nisi à fragore haecomnia
ducere malis.
EL AN, antiquis elC, alCC.
EN CRE, atramentum, Belg. inct, an atinct.
Germariis dinte: Duidam malunt ducere ab
Encausto, C respondet Italicum inchiostro, et
hocmagisprobo. Olim enim oncausto lcri-
bebant.
EN TAMER, EVTaPEV.
Germanis anschneiden.
Eodem ensu
ERRES. Teprendre LeS erreS. Per (UOS Cr-
rores viam relegere, donec in locum notum
redcas.
ESCARMOUCHE, a SCarA, Ccheren, Lepara-
re; cum Turma, (vel un detachement) con-
Aisit cum hocte.
ESCHANSON, Schenken, Schikcken. COn.
nexa.
ESCHAPPEE. Schiippe, instrumentum
quod amovet. Schuppe (Equama) quod amo
vibile est.
ESCAROVTELER, CruTA dirariCATE, ex
quartare.
ESCOT, zechseld. Schazen, Cchaz, Ccat, Ecot,
ecot.
lSu
1
lt
1
bi
u
Iu
dt
s
Eu
M
M
P

## Folio 13 — 730901130:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
BALLTCA.
ESCKTER, ercilchen, crischen.
ESCUELLE, Schaale.
ESCURTE, Sctue, Cabulum animalium, à
Scheren, leparare.
ESGARD, Csard, au Schen, ut resarder, ciil
Pehen.
ESPAULE, Spalla, consonat (chulter, hu-
MerUS.
ESPLHGLE, Spendel, spille, spule, lonsum
_ teres.
ESPERVLER. Ital. Sparaviero, sperbet,
quiminutasares (AnGl. (parrow, Cerm. sper
linse, passeres) capit.
ESOVIF, Schiff, CcyphuS.
ESSOLDE exculatio reconciliatrix, ausoh-
nuns. Sonne
ESTAFPER, a Sapede, Cervus ab equo, 2d
differentiam ejus, qui est a pedibus. Ilinc de
stassa stasferta.
ESTERLLNO, moneta orientalium Peu
hanlicorum, osterlins. Ita enim appella-
bantur Mercatores urbium Mari Baltico assi-
tarum, ex in eo commercia asitantium. In-
defactum Sexlin.
ESTOURCFON Surio, quod ab antiquo
Saxonico, Anglis e Sextentrionalibus hodie
que ulurpato, stoormagnum; est enim pilcis
magnAS.
ESFROPTER; d Scrumps, truncus, rump.
EF L

## Folio 14 — 730901130:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
FRALTCV
ETFOV ETTE, tabula, Cacalogus prxlexiptus,
a dipercho. Talia dipticha erant catalogi Fpilco-
Porum. Vellem Menagius de hac Ftrmolo.
Sia judicare posset: nunc eam FTuetii judicio
Tubmitto, Cummiitidem viri. Is enim, pro.
bante Menasio, derirarat etiquetto 251705.
P.
FATLLTR, Fallere d Fallen, ex eodem.
FAL OF, aH d FaCC, an a PtaFO.
F A R D, Menagio a Fucus, Fucardus. Asenti-
rer, si Fucardus ulpiam extaret. Itaquemalim
cum Calanora a Germ. Farb, color. An hinc e
Farlacer de rinis e translatione d̀ colore ad La-
porem, uc lolent lenluum rocabula permutari
Fer, lata, Catata. dicitur de mulicribus fatorum
(scredimus; consciis vel arbitris, quas Fabu-
la introducunt. Fatarum de rerum tatatarum
seu incantatarum meminit Gervasius Tilbe-
riensis meus. Scotis Elvae, alr, alp, Lphialtes.
FEHESTE, LeBarOn de Feneste qui cher-
cheaparoitre, Satrre celebre, a Paredat pa-
roitre; en oppolition du Baron d’Fnay, dicta
ab ciras, étre, dont il est parlé dans le dictionaire
Ftrmolosique imprime à Genere en 12.
1666. P. 92. P. 105. Qui se pique plus d’estre
que deparoitre. Etiam Fenétre, Fenestra, (
ne dubio a Dairedai.
FEU, Sever, Graecis rue, ienis, Anolis, SaK.
Cimbristire, Eyr. Eincolimjam Nod fyr, id.
est
1
at
l
bu
MII
lt
1l
dI

## Folio 15 — 730901130:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
GALLTC A.
eAt ignis necellitate paratus, ver confrictum
lionorum durorum, in defectu alterius. Me-
napius derirat fen aFoco, ut jeu a joco; non
male. Sed credendum est antiquam hujusmodi
radicem Celticam eriam focun peperisle: imo
quia e Graeca vox conlentit, ex ni Callor etiam
Phersia apudelatonem in Cratylo, omnia tan-
dem esse ex Serthicofonte.
FEUZFRE, AItL, vellus, rillolus, pili, Fla;
omnia ez eodem, ee haud scio, an non e tolia,
feuilles) conspirent, qua antiquis pro lecto.
Sic apudVirsilium:
Sictamen hac mecum poteris requiescere
nocte
Fronde super viridi.
16 FLEF, seudum, credo à Aido, quia vox ex L
talia in Germaniam venit. Et ante seculum
XII. Ecuda in Germania ex apud omnes Fran-
cosbenesicia appellabontur.
ANCL1S fee est remuneratio: Viden.
dum, an in AngloSaxonicis extet ante NOr-
mannorum irruptionem.
ETN, Fein, de eleganti, delicato, an a tinc?
quasifinitum, absolutum.
FLACON, Aasche, carum, ut blalc a clatu,
bulga.
FLECHE, AIZ, infligere, Racrum, BaMCV
bolre, treccia, pilum, Aicte (qua vena aperitur)
Dare, omnia ab eodem fonte e cognati signit.
catus: facere, mittere, emmittoro; nec abludit
AVeKC.
F

## Folio 16 — 730901130:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
FR A NCO.
Auere. Dcichnen mit dem Flitich, oder mit
der Fliete, Flek, blelture, blason.
FLOT, Auctus, Aottant, quod Auctibus Fer-
tur, natat. Etiam Flosse nobis, quod Gallis
bois portant. Florre de multitudine rorum
natantium, atque ita tandem de clase. Flu-
etus, Auere, Aiessen, Rossen, cognata.
FOK, ver, Verthum, depenser, detairo.
FOURRACE a Fodrum, sutter; Futtern eAt
alere, jumenta potissiHIm.
FOx F, hepar ex Italo fegato, quod abFsepa-
seMenasio latis verilimiliter; observari tamen
velim, lae omnia posse a Celtico quodam an-
tiquo derirari, quia afu Cambro. Britannis est
hepar. Cermanicum etiam leber nondissonat.
FREF, Franc, Frilch, Cerus; ex olim Fram,
Ceparatus.
ERANCF, Feansia, Friler, Kriulen; Fringant.
FROC, Olim Aoccus, quod ex Roccis rudi-
relana. Sed quid li a rock iiber rock, con-
tracte froc, quitotum tepit, quo sensu hodie
lur. tour; Calli Ttalique scriptores deindeigno-
rata vera origine, ad Roccos contugerint.
6.
GALERTE, salleric.
Nicotio ab aller,
Menasioagalere, Calanora à galer, le re-
jouir. Unde in Cocunda editione operis He-
nasiani (credo ab autore additionum) irride.
Euc. Peccarit tantum in significatione vocis
saler, quae significat non tantum gaudere, sed
et
_
iI
(dlt
p
VelIe
Heil, C
(1I.
II. BaI
ndli
bst
t
62

## Folio 17 — 730901130:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
GALLTC A..
 Calire, Paltare, moveri; ut in vocibus Gal-
li. Wallones, salla, callesiar, salopper. Ft
Forte a galler iplum aller; nam B, W, ExpC
in initiis omitti solent; ut WV enden, Antes,
Wandelen, andar; WVodan, Odin. Wind
anima, Spiritus) Suecis and. Gueltus, W OIE,
OIF, Ulphilas. Et idem Gothorum Epilco-
Dus, qui P’auloDiacono Ultilas, Fornandi Crul-
figas audit, Germanis hodie Foret Wiilfel, di-
minutirum a lupo. Sic Cverra, WChr, FIche.
Porro W alken, Wallen, wandelen est irc, am
bulare; e galeria est ambulacrum.
cAR ACFOr Thololanis e FTispanis e-
quus intexer. Var masculus; ec viF, baro,
VeTreS.
CAR COH, a baro, var vel Wac, vir, (ut
Rerl, Germanicum) erit diminutirum car-
con. Ilinc _ carce puella, ut a viro, rireo.
vid. Baron. Garce hodie lumitur in malam
Partem, ut Germ. bube (sarcon) interdum in
malam partem lumitur; et hure, a xoon puel.
la hodie, meretrix, etsi quidam vocem bure
derirent ab heuren, mercede conducere.
GEHTR, contiteri in tortura, sicht, ur
sicht.
CFOLIEK, derirant a caveola, led Geol
Cambro. Britannis carcer, ersaltulum.
GEKOI, siron, geren, schols. CrrUS,
inclusum, sart, sarenns, hOrEus, curtis, WaFF.
+ LB

## Folio 18 — 730901130:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
ER ANC O.
GTDBECLERE. Si von estrecentior quam
Cinsari, quos Bohemos vel etiam Axrptios
vocant (Lxyptiens) crediderim, Gibbeciere
esse idem, quod Corptiam, nempe peraI,
unde joculator (sauckler) quod libitum eAt,
promit.
GTBEF Rutonio Popma Sc aliis à C72ba
lus, quem apud Nonium Marcellum crucCI
dici reteres volunt. Hloc Menasius probat.
At sciendum est, sabalura non esse crucem,
odder
led turcam, qualis ubique est patibulum. Fur.
ca enim (Courchette) est hodie Germanis, e
Fortasse etiam Callis e ltalis antiquis (1abCI,
sabalus, quae origine lua rem duplicem signi
lcarc, alias notavi.
GL ASON, Gleba, IIO(S.
GEASPEN. GGlastonia, id elt, urbs ri-
trea, propter vitreum amnis colorem. Color
vitreus, id est, caruleus, ut vieriolum.
GOCUF, Bosuette, jocari.
GOWTTE LX, a sulta, id cs, AuxionC.
GRAPLR vel gravir C’allicum nonnitil ob.
Toletum, significat repere, adrepere. Fst ab0-
rigine Cermanico. nam Krupen Belgissmostris,
Vriechen, est repere. Contentit Crimper,
montem praeruptum (candere, hodieque usi-
tacum. Crimp Camboro Britannis Caltigium
montis.
et 2 H
b
bll
M

## Folio 19 — 730901130:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
(xALLTC A.
GRTHCER, GTUNZeN, y ev (cu, à lonO d R-
rUTa OTIS.
GRIS, yEBCdV.
CRHAU, puls praelertim ex arena, etiam
Ciermanis Oriiz, HTaberoriir. Oruis Belois
furtur, Italis Crusca. Et grand, sriess, Ger-
c
manis labulum laxillis plenum. Itaque ori-
ginarie de variis rebus minutis lumitur. Ita
orind est Anslis mola vel machuna, qu’a a-
pan
liquid teritur. Adhibent etiam hanc vocem,
cum vitra poliuntur.
GUERDON, pramium, werib, ncsd,
erderen, wardein (clayeur) aeltimator.
CuExxE, bellum, erre, ehr, (arma) hcer,
trari, exercitus.
GH EUX, mendicus a heischen, Peterc.
GWTDEK, ducere aWeiden, HEpLEV, in Pan V
Scuaducere. eide meine Schaaste, palce oves
meas. Non abludit weisen, mmonstrare, suise,
modus, Germanis  eise.
TLo
H ALS, collum, col, cou, cornata; itaque
etsinullam literam communem hrabeant con de
hals, tamen origine connectuntur. Ita laepe fit,
ut Fermoloxiae rerx sint, guxe primo alpectu
verilimiles non sunt.
HANSEK, allocier, anse TeutonIqUE. 50.
cietas

## Folio 20 — 730901130:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
20
FR ANCO-
Hansa Teutonica
cietas urbium. Peutonicarum, led Gerimaniae
inferioris. Iam hanse olim Germanis Foe-
dus, Cocietas innune, creco ab eins unum.
Nam FacileEI praeponitur aut omittitur. Cum
veromasna pars harum urbium ad mare lita
elet, ex commercia maritima exerceret, qui-
dam orisinisignari inde fecere An scaricas, id
est, ad mare litas. Porro ab hanla nobis (uper-
eA Tinselen, quod est per ceremonias imbu-
ere mylteriis, vel legibus, Cocietatis caetusre.
HAPER, Cr(chnappem, convenit capere, ut
capur d haupe. Porro hap e hak; tap e
tate cognata lunt.
AA QU EMEF Menagio ab akus vel atcinus,
id estequus; neque hoc ablurdum, et (I Hacnai
etiam Cambro-Britannis lit equus gradarius:
nec abludit Naccus pro equo in Colonnibus
producto, etsi quidam hodie praelertim in Bel-
eio lumant pro equo vili; quemadmodum
Land, item Ross ec alia apud exteros degenera-
runt.
HARAS, haracium, a sari, HCeF, quod A
oniticat non Tolum exercitum, sed _ gregem:
nam ee Germani hinc Fecere harde, quod est
Brex. Et Feer, pro grege videtur lumi Genel
XXXII.
AAVRE, portus, Germanis haten, a Coltico
aber octium duminis, quod est portus maxi-
e
et
ab

## Folio 21 — 730901130:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
A
el.
Co
i
ne
GALLIC A.
particulae radice
me naturalis. Porro aber, abend, aradice ab
dro) exitum vel discessum signiticant. UI a
radice op vel up habemus super, C, over
vel ufer, quod estripa. Flinc Fonover, (in ve-
teribus chartis) hodie anover, id etthohen-
over, altaripa, haute rire. Vulgo Hannover,
Ccribunt, crodo ut ab Hanovia, Comitum lede,
melius distinguant.
HAUBER C, lorica, non est ab au di bers,
qualitotum operiens, ut Beslius vult apudMe-
nacium, sed abhalsberea, qualitesens collum,
ut beinberga, tegenserus. Iple Menagius, vo-
cehoqueton, ex Romanilco quodam prorin-
ciali citat: un ausbere.
AAVE, AECKF, Flagen, Caepes vel inclusio
ex spinis, vel etiam arboribus calis, sehakket,
abbatis. Gehaere locus venationi principis Per-
vatus, quali claulus.
AERAULF, ab oratore, quibusdam, sed FF.
Pithao e aliis ab exercitu, qui CTermanis hehr.
F∞Oreperio Herod ese nuntium Cambro- Bri-
tannis, itaque hoc etiam significarerit Crallis ab
antiquo.
HOURD, BuR PE, cratibus Factae curtes, gar-
den, inclusiones, corbis; Germanis burde, qua
includitur grex ovium.
HuTS, haus. huiscio, octium.
cb
NTUR.

## Folio 22 — 730901130:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
TR AICO.
HuRPER, impellere, hurt, hart, her.
hurtis.
aid
Loa
EAFD, difforme. Olim faire laid à quele-
a
un, injuriam inferre. Leid Ciermanis cAtmo-
leltia, leiden pori, leidis res turpis, inerata, Bel-
vis leclik. Conspirat nodopeir, conviciari.
EAISSER, lasciare, lacher, Cermanis lassen.
Henagius ducit a Latino laxare: Sed hoc c-
jusdem orisinis cum CTermanico, seu Celticum
cA.
L ZE, Caex, quali, Was Sich leget oder leret,
Cedimentum, lage.
LTEVE, lcuua, leuca, laut, curtus, quan-
tum homo sine tatigatione conticere portit.
Lcut, leutken, lekken (springen) laquais, cur-
FOT.
EEVREK, liberare, deliberare, Barbaris, de
livrer.
EOc2IER, 2 Jok, loguet, mobilo.
ZOOuEF, Spcrrlins, damit man dic FTaus-
thiir verlperret, riegel, vel potius Klinke; nam
estmobilis.
EuF instrumentum Musicum, a Germani-
co lauc, quod significat Conum clarum. Scd
concinit antiquum Gallicum hodie Wallicum
Clais
DA

## Folio 23 — 730901130:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
i
l5-
10.
aM
b
Ostit.
la
CMF.
De
allo
AaHII
Sed
ICuM
LoliI
GALLICA.
Einis Tonus, quod Gormanis SignihcacleMCH
Torum leise; consentit e lauschen, auscultare,
tanquam ex occulto.
MI.
MAOUERFAM leno, a Ciermanico make
prozeneta, conciliator, Cumtus in malo sen-
Cu. Sed maguere au pilcis, est a maculis, quia
diverlicolor.
ADA RAUF, derirant ab Flebrao Maroud,
mendicus. Sed propiusest, nitallor, sicu gen.
tium, Maran, Maurus, cujus est diminutirum:
ut maravedis Moneta Flispanica est a Mauris.
MAR C, Marca, pondus est Cermanis, seli-
bra, credo, quod olim lionaretur, quod estnar.
quer. Marque, lignum, ee merchen, signare.
HIinc mark, limes; un de Mlarchiones.
AARESCFFAL, haud dubie a mar Chodie-
quemebre) equus dschalc, minister, ofticialis.
Vox Mar, proequo jam veteribus Celtis ulur.
pata. Nam illis erimarchia apud Poulaniam
curmatrium equorum protunditate. Sedma
le Otio nostro Moravia dicta creditur quali
Mirentand, id est, Pseraland. F.C enim à
AnvioMtorara, Mark, ad quem olim Marco.
manni cum M. Aurelio belligerantes. Mora
va autem mustis Pannonia Auminibus commu.
ne elt nomen, quia mare antiquis aqua.
3)
A
ME A-

## Folio 24 — 730901130:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
24
FR AICO
MARE, marais, Germanis morass, inferio.
ribusmoor, locus paludolus olim aquolus. Ma-
re generaliter aqua; conspirat mare Latino.
rum, e Morini Ceu marini, de dremorici, ex
quibus Procopius Arboricos Fccit. Et Cim-
bris Occanus glacialis mori marusa, qualimor.
cuum mare, ip(o Plinio interpretante.
MARTRE, marder, Z0bel, Grallis Sable; d
Saberis populis vel Siberia corum rexionc. vid.
Sable.
XATEL AS vid. Natte.
MEHEK, (minare barbariS) Fortasse a mav
nere, uerer, ut scilicet ducere st custodire
manere. Facere, nepereat vel abcat.
MESCTTAHT, non exmis e schande. Chant
hic est solum terminatio, ut in Italo Meschino,
in Germono Mistich.
HOOUFR, pcoxaecr, (ublannare, unde mo-
colum apud Ciceronem de Ouintilianum. Vi-
detur ese ab antiquo C clto. Serthico, quia et.
ham Cambro-Britannis moccio est illudere.
MousOVET, unde: haereo. Voxjam de
arcubus ulurpata anto invencum pulverem py.
rium. Itaque ut bombarda a bombo, lono
apum vel mulcarum, ita etiam mousquet à
mulex majoris scu apis Pono. quem Aridor ja-
culi imitabatur. Sone etiam bomhardarum.
nomen pulvere prrio antiquius.
BX I

## Folio 25 — 730901130:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
ist
D)
)
le
112
GALLIC A.
MLNE a minari: car onmerasutailant
uine mine.
la
NATTE, madratu, à nassa volnez, quiatiaee
pertorata inctar retis.
i E A N T, Miente, nOn CNS.
NTFLER, Schnupten. orouaronoinO15.
NODE. Sirmondo assentior, Nonnum de
Tonnam esse nomen reverentiae; ec patrem,
matrem vel seniorem lignificasse Latinx plebi.
Ouinhodieque nonno ltalis est avus, item focer.
Cambro. Bricannis Nain avia.
P.
PACE, raidior, paedion, padjo, ita Itali
pronuntiant luum pasgio, un de pase aliorum.
Itali a Craecis rocabulum accepere, qui diu A-
puliam, Calabriam, ec tocum pene litus Fladri
aticum retinuere.
PA LEEREDFEK, quali parafredier, a pa
rafredo, equo, voccantiqua. Veredi. autem
jam Latinisequi curlores in postis scuctationi-.
bus, quod male derirarit Fectus à rehendis re-
dis; contonat etiam vel idem est CTermanieum
perd vel pferd, equus, quod de animali celere
originaliter, ut pardus. Oridio:
ne

## Folio 26 — 730901130:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
FR ANCO.
elacat equo Perlis radiis FExperiona cin-
ctum,
Ho detur celeri victima cardaDeo.
videtur tamen e ad ca productum, quorum
medioeris est celeritas. Uta pheredim muli
FTebraeis.
PAOUEF, Pak, pansere, pax, consonant à
Pacilci, pachtem, PIEnUS, PasArC, PaYCE, P2.
xillus.
PERLE, bcorle, Kleinebeere, acinuS; bceF,
birn, Pirus, Fructus rotundus, Latinis majoi,
Germanis minor.
PEFRFR, vel a pictum, vel a palta; eE FOr.
te utrumque ab codom.
PERRVOVE, Wenagio a Pilus, Pelo, Pelu.
tus, pelutica, perutica, perruque. Duanto
propius baarloke, id est, capilli vel capillamen.
tum. Facile transie hin F, ut hepar, fegaton
vios, Ailius. Porro ∞ seu F d p tantum dis-
Ferunt aspiratione, ut rop puea purpura; Fe-
roporto, ichbore Saz. Labium letre; lausten,
lopen. Olim etiam de capillis natiris dice.
botur parruca a Poeta Italo leculi ZV. quem
Menasius citat; de capillis Ablolonis, quibus
implicatus periit. Sed E hoc transtate dictumr
ponamus, posset perruque esse abiret, baret,
pileus, baretken, pileolus; quia tegit caput.
Fortasse Barrettanon male parruccam dede
rit

## Folio 27 — 730901130:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
A
1
ta et C parmuta
et Hi permutato.
a
GALLIC A.
rit, quia olim capilli asciticii capitio vel calan
ticae allutiferant, quod lenes meminerunt. Fuit
autem ad rem novam led cognatam opus ali-
qua mutatione rocabuli transeunte t in q vel
k quod Caepe ft, ut in 215, quis; titillare Hi-
zelm; plat, plaque Gallis ex pulte pucha Ili. 3
spanis. OreDoriensibus oKa; VOFC, ZOCHa.
Paberna Callis caboret, ubi ride.
exPE, plcisse, a Cono, ut pipire inpullis. Pi
pen inforioribus Saxonibus olculari. Nam
osiplum pipa est, Ceu siltulare instrumentum.
PLONC FR, plumpen, a Cono. nomatopoeia
PUCELLE, a puella, uti consentiunt pulio
ee puer.
R.
RAFFE, ratten, rapen, rapere, rauben, de-
xober.
R A T, e radere forte ejusdem oripinis.
RATAFLA, senus aqua ritae FOrtC. Men2.
iusait, esse vocem, quae venerit ex india ori-
entali. Sed elt corrupta ex rectisié, rectitica-
to scilicet vini spiritu, id est, laepius destillato.
RTCHE, dires. Recte Menagius, signifi
casse olim etiam fortem, potentem. Hinc
recken reteribus gigantes velheroes; ee ricke
Saxonibus inferioribus conti oblongi; de re-
chenest extendere, nempe in rectum. Con
spirant e rexo, risa reihe, omnia de recta li-
ASd

## Folio 28 — 730901130:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
FR ANCO.
nea. Talestransitus Frequentes sunt in Fty.
mologiis, modo non tiant per Paltum.
ROUTE, ruta caela, via facta per Cylram.
ausreuten est excidere.
RuE, reihre, riga, platea recta.
RUFFTENDE, Maquorelle, a ruften, vOCaTO.
Hocprobabilius, quam jux Menasius d Fer-
rarius atferunt.
Heraldica
SABLE, proarena, ex labulo. Sed Fleral
diltis sable eltniorum, a martis Z abelinis live
nsigaiae Saberinis sen Siberiensibus. Sciendum enim
est, primos Hleraldiltas nomina splendida de
non vulsaria quaelisso. Ieaque pro Aaro au
rum dixere, proalbo arsentum. Ad niorum
Genificandum adhibuere pelles zabelinas, ad
rubrum pelles rubricatas, quas gulas dicebant
scules); ad viride Forte à Sinope leu Ponto al-
latum colorem, ut recte Alcelerra, probante
Menasio in voce sinople.
SEHESCMAL. EtC dubitet Menapius, du-
bitandum amplius non est, esse Sindoschalcum,
qui Familiam regebat, sesinde. Itaque crat
officialium primus, dapiler ad mentam, ec (I.
niter in acie.
SE OUTH, vid. ZEOUTK.
SIR E. assentior Menaxio, eAe a Senior, unde
Sior

## Folio 29 — 730901130:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
ad
e
e
U
1M
10
Al
1e
11.
et
dl
le
GALLTC A.
sior contractum est. Ita Siora armen, Do-
minemilerere (Ilerr erbarme) dicebant Van-
dali ex alii populi Germanici apud Augusti-
num. Armeltmiler, arme, milereri WIIFla.
Soc, terrum aratri. Nempe lca, seCarE,
Ccindere, sise (Terra, Peie) Schnciden, Scheren
separare) omnia ab eodem fonte.
SOMMFERsy trabes compactiles, rulammen
selaumet. Ibi Saum extremum, a Lac.
lurmmo.
SPERDTEE, qui SparbaS; (ut sic dicam)
id est, spertinsc, palleres, capit. vid. Esper-
vier.
SE ADACFH. spatarius. Sicut sleeve imul
Eladius (glaire) ec in antiquiusculo Cermani-
co, hacta; sc spada, exec, sladium; spet,
spies, hactam designant.
∞1I
Gladius pro Hasta
tasta pro cyladio
SueML, Cchrelle, lull Saxon. Inter. Solium
ekt planum elevatum. Schwellen, Cermanis
estcumere, elevari.
SIH OPLE, non est scutum, ut vult Otius,
Cedcolorgiridis in scuto. Vid. Sable.
EAPIrOIS, al a batiob, ali d lalpe ale
calpa; an a cappen, quod est manibus tentare
iter, imo ee manibus incederes RXrCO.
LCA

## Folio 30 — 730901130:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
FR ANCO.
FOMBER, Faumeln est huc illue nutare, ut
CaTUrUS.
FOQuE, Menapiorila vox Turcica ex Le
onclario, lineum copitis tesumentum signiti.
cans. Sed in Cambro. Britannico, id clt, Cel.
ticoantiquo reperio rocc pileus. Sazones in-
feriores virginem bene, praelertim in capite
ornatam, vocaneeine docke.
TOURNEK, drehen. TecxaV, Troja, trO
amina, turnamenta.
2OZ TN, a FOnO rBC, lic. CalanOVE tOC.
a sn signum campanae, quia eoc sic Linguadocis
Campanae Conus. nomalo pveia tocsin
TR A NCFIER, an truncare: an a trennen.
TR APP F, vid. Actraper.
TRLPPES, exta, inteltina etiam Cambro-
Britannis.
VACARME, ingens Arepitus. Menagius
negat sibi de hujus vocis origine contare.
Calanora in lesibus Bajoariorum lexit Carmu.
sum vel Carmulam pro leditione, e (ne quis
vocem intra Barariam coerceri putet) reperio
Karmen esse Crepere, lamentari.
I vaSSAL, a Vassus, suelin, addictus fomes;
consentit Germanicum Cresell.

## Folio 31 — 730901130:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
e.
III
el
11.
ell
105.
Deid
B.
10.
ius
Ie
1H
uis
el
est
l.
GALLIC A
ZPEC AC U A N HI A. FAradis Americame.
ridionalis, quae praebet pursans egresium con-
tra dysenteriam. er nunc cliam conrra alios
morbos uciliter ladhibetur. Guil. Pilo, qui
principem Mauritium in Braciliam comitatus
erat, jam nominis ec efficacia meminit. Sed
multa cgresia in libros literasre relata, homi-
num negligentia intercidere Colent. Itaquo
ante paucos annos Mercator Callus ex Trispa.
nia hanc radicem attulit, e Medicum Bata-
rum libiallociarit. Inde rescelebrari caepit:
primus cam in Germania publicavi disterta
tiuncula cdita, cum ad me de ejus riribus ex
Callia perleriptum esset. Medici diu con-
temsere, donec tandem utilitas praevaluit.
sc
ZANF, pertona jocola in comcedia, qui
Germanis pikel harins quali halec ex muria
ob Tales, qui laepecralliusculi. Lanirecte Me-
nasio quali Gioranm, ut san, Jean, Juam
quodnomen, quia ralde commune, in cor
temtum abiit. Ita Zuecca Venetiispro judai-
ca id est loco, ubi habitant ludai. Ft Vene-
ti alias voces Ttalicas similiter immutant.
ZE BHPIT. ZE CCH LKIO IOMSTA AUTSA, Qua-
i

## Folio 32 — 730901130:0038
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
2
FR ANCO. GEAL. L.TC A.
lis in Italia appellatur Oncaro, (qui Viennee
Kremnizer, a Cremniz urbe fodinarum IIun-
Paria, ubi percutiuntur) in Germania Ducatus
(a moncta Ducis Venetiarum) ralore hodic
duorum imperialium specialium, seu duorum
scutatorum alborum Gallicorum; Zecgino
nomen a Zecca, loco monetae; e Lecca dicta
CA pro Zuecca, seu Judaica, quiamoneta ali-
quando in fudaeorum poteltate fuerat, quod
nimis laepehieri videmus. Menaxius (vocese-
quin) notat Zeccam a C. aninio derirari a ebeca,
12 a Ferrario à Quyos libra. Et ipse obserrat
Iisponis dici seca, quod Covarrurias di.
cat esse Arabicum. Sed vera e manifecta,
ni Fallor, deriratio est, quam dixi. Mena
eius huc refert Esclin. Sed Fsclin, Echelin,
Germanis Schilling. Anslissbillins corruptum
eAt ex Solidus, ut Soldo et Sol, Sou. Esclin
autem de Tolido aureo accipiebatur; Echilline
deargenteo accipi Colet. Et Crallis aliquan-
dodicitur Sol a’or, ad differentiam denarii
qui etiam Sol.
) O
ApI
det

## Folio 33 — 730901130:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
ANZ
UII.
AII
Odie
VM
lnO
Icta
ulta
ubd
ese
eta
liat
di.
elldu
L18
elinus
TUm
Celin
II18
IaH-
eiis
d0)OC 0
TI.
AD
hic scandica
assim
AASARI OTTRLTOICI
SPEOIMEN NOTA.
N H A Ex L E N, id est, anreden. An
Forte à Pono spiriture, qui est hall, ha-
litus.
AFFASSEH, auschelten, unde, est inqui-
rendum.
AMLA, aqua infecta, triibe, non limpida,
qualis etiam able, cerevisia, nempe Frueum
lucco infecta. Ahlpaul
AASB oOK. Videndum, an Patis certum BI,
Aronis librum Bremae speciatim Cuisse notum.
uthic dicitur.
ADEBAR, ciconia. Considerandum, ader
olle arem, ex modopro genere, modopro spe.
cie lumi. aecros aquila, eaderdunen, plumx a
vium, unde culcitrae. Ouid terminatio ber
dispiciendum. Flanoreranis Ciconiea hodic, 3
est abeere, Brunricenlibus Heilebaant.
ATSCHI, Conterri potol CuM aetq POV, EUFPC.
AFFH, cine alte retel, Forteproprieeine alte
Frau, ut dica Pater, atta aruIS.
AD EL, unde, nondum Patistacio mihi. Si
apudIslandos Adas Signiticat praecipuur, nor
ideotamen noctrum inde; cum revera idem
Bt

## Folio 34 — 730901130:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
54
CTLOSSA R
Et utrum que adel e adat, nobile ex praecipu-
um. Alia ergo quaerenda communis origo
utriusque. Adal, Tslandis erbont, videtur essa
ab ôd, possestio. Nelcio, cur Adalman (pro
marito) dicatur esse Serthica vox. LTari quod
Perelius Lexicon Tuum vocat Sertho.Scandi-
cum, ex liberiore conjectura etc. EgoScythi
camalim vocare, quae Sarmatica, Flunnica vel
Ungarica Cunt. Si Adalmonscandis est Fh-
mann, heri potest, ut Fh, Cchte, Fidel, Adel sint
coonata. Summa: amplius inguirendum.
Forte ut gentilhomme a gente, lc atel ab atta,
patre, majoribus, cujus ceyus notum.
vocabula permiultas gentes fusa
AF, id elt, von, rox communis Cismatinis de
Transmarinis Germanis; imo Craecis. ec L ati-
Dis _ aliis, etiam Hlebrais.
camerica
CerteCumri
cum aber prooccasu inprimis Auvii, Enostrum
abend, e ebbe, d. aber prorepetitione, videntur
esse aradice ab, quae discestum, exitum (ut in
aber vel harer, exitu Aurii, indeque nato por-
tu) tinem, occalum (ut in abend) repetitio
nem a repetito discessu, duplicata etiam litera
b, ut in ebbe, interdum a non duplicata, ut in
aber; unde BE after.
AFFALL, prO abFalI neseio an mereatur
collocari in Gloctario, cum poulum inflexa
tantum pronunciatione dislerat ab co, quod
omnes Ciermani dicunt; resque redeat ad duas
voces, undehxc componitur, nempe ad ab, (de
que

## Folio 35 — 730901130:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Oreo
ut
ndt
l.
(B
lum
AIIA
ude
ball.
M
rum
NtuI
utin
olta
itio
tera
itin
aeu
lena
Vod
Ollas
a
quB
CETALOTO.
S
quo jam) e fall, radice, undod tallere, Fallum.
Sic ex absist reducitur ad ab, d geben; nec m
eis Scandicum, quam nostrum elt, e ab-leiben
etiam nostrum aeque cst, ac Scandicum. C et.
tum est, leib olim non tolum corpus, sed et
vitam Signiticasse, adeoque leib cs leben tuille
idem. Nemini id mitui in veteribus sectum.
Fodemmodo ausnehmuns, exceptio, vox pu
e Germanica.
AF- W RTEHET, eine aboelonderte YV cide
uid riden, amplius inquirendum. Ila-
betur wrcede, ni Fallor, pro fero, (ylvectri,
AFFSCEIR AFFEN, Schraev, scbram, Ichrae
men, cognata videntur, ec indicant Pemita
quondam obliquam, Pulcum, lineam, Foctam.
FClabor Fossorum, qui rocatur schraimen.
AN CF L, nOn minus quam Scandicum, AgC,
Tunt ab altiore origine. Angulus Latinorumm
comtu
ancem Graecorum cubitus, unde Ancona, hen-
sen, henckel, uncus, incurrationem quandam
notant. Adde eno ansustum
AFSTA CHEN, machen. Ego puto, ab.
stechen, verstecken, stiick ecc. Cechen, Cecken,
tacken, omnia elle ab eodom.
AFRa CKEN, rechnen, rache, recht, ricti
tom rachtuns, regere, rectus, Rex, Risa, reihe
ommia ab codemm.
AFWTFCK, Weichen (cedere) Ncich
mollis) vic Eire a cedendo tanquam im
aly

## Folio 36 — 730901130:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
e
GLOSSAR.
alglum, sive a Duminis sinu; nisi Forte wica
vico.
AMRE, abre, e Scandicumahs, non diffe-
runt, nisi dialecto.
ALT, an ab ala, quod est parere Scandise
nelcio, nontamen contemlero. Pescio, an
probabiliter Adetheid ab Aleita Scandico,
quod est contemnere. Ouidni ab adel, ut
Adela, quod etiam nomen Foemininum. Unde
tamen terminatio heid, non latislcio, nisi con-
tractum Forte ex hilda, ut Brunchant pro Bru-
nehildis, Mahaut pro Mathildis.
ALF. Crespens, omnibus Germanis non
minus quam Scandis, der alo dructet. Sed un-
ded haereo. Graecis est epianrys e dan
2y5, an hinc corruptum noltrum?
ALLMAe, nescio, an cum Scandico AI
man. varn, juvenis bona spei, connexionem
habeat. Sane allman, Almand, liaud dubié
mancherler art volcles. Reperitur in Lesibus
Wurtebergicis, palcua communia dici die al-
mand. detrianni
AL Rii vIKEN nobismandrasora; Ced a-
pud sornandem aliorunae dicuntur Foeminae
Capientes, Caca. Credibile est, eas mandraso-
ra utas, ut nunc quoque Faciunt maxix u
diolr.
Lraun
ALL SantZ, Scand. als prototo, omni; con-
venit cum CIrAeCO ON 6.
 lt L

## Folio 37 — 730901130:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Si
AM
0,
ut
de
Dn.
1
1On
1M.
tA
Ala
Dem
abie
ibus
al.
AIna
0
AH.
CD
NF.
CTALCTO. 
ANFLETZ. Anc, ent, convenit cum arri,
et ante, ee lignificat quod est ante nos seu ad-
verlo. Lid, Elied, elt membrum. Dicimus etiam
augentieder.
ANCFK, Scandis Aneur, sinus, ab enz;
unde ansustum, ansariare, ancon, uncus, de
quo Cupra.
Ae  A, cum Fceminae nomen ligniticat, puto
venisle Giermanis cum relisiore Christiana.
Nempe Tonchimus ex Anna creduntur Bcata
Virginisparentes. Non ergo quaerendum in
anna Scandico, metere; quod ridetur esse ab
arna, quasi erndten.
ANSE-STaDTE, ab ansa curare, Scandico.
Atalim esse ab Transa Foedere, Cocietate; unde
hanselen deiis, qui societati vel collesio ini-
ciantur.
Unde ARFE vel erbe, arm ecc. amplius
inquirendum.
Germ ex graeco
AR C, isnaruS, Scandis argur. GracIS
3s
aeros, ubi nelcio, an quali accr (6). Nam
e aliqua inde ad nos venisse, non ablurdum.
Nili malimus, esse quasi ohn- WV crck: nam dC
Eyor ee WVerckconveniunt.
ASCH, Cinis. Flebraeis vire Aamma, i
Bnis. Amplius inquirendum, an aliquid For-
te apud Cambros, Sarmatas, aliosque popu-
10s, quod consonet. Fieri potest, ut aisch
de

## Folio 38 — 730901130:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
GLOSSAR.
e aiqees consonent: nam cineribus Pescho-
minesin dolore deturvabant.
ASCTTEN BURC. AR ab AECUE, quod ScaN
dis navis dubito. Ilabemus Alchariam,
unde Aschersleben. Aschassenbure cA non ad
Khenum, CedadManum. Si a navi, quidni
Potius à Schit, Schiftenburg. Sane Lamber-
tus Schafnaburrensis dicitur; de Schift, sey.
Phus, Ccat, Scapha, Cchup, omnia Poniticant rem
Capacem; utiras, ralculum, a barbaris Lati
nis, a quibus callicum ec Italicum Auxie, trans.
latum est adnarem: unde vaisteau, valcello.
Unde vero scandicum ascbur, amplius inqui
rendum. Alcomannos vocabane piratos
AFTER, verb. or. Afterkaut, unde Scan.
dicum aterkiop, retroemtio. Itam ut supra
notari in roce ab, aber, ebbe, ater, repetition
nem significat.
ATTEF A =TR, decrepitus, alt. vatee. Atta
Tane non tantum Scandis arum, sed et aliis pa-
trem vel aliquem majorem sipnificat. Etiam
Friliis dira est pater.
AVCF, oculus, ec scandicum augaitidem
idemlunt. Origo altius petenda. Oculus,
ocereae, au, o, duc insula, aliquid scilicet rotun.
dum ec conclutum.
AUI G E H B R AD F H, Scandis aurabrasd, mO
mentum, quod nostris augenblick. Sane briche
est ictus aliquis in antiquo Cermanico; led
a
C

## Folio 39 — 730901130:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
D.
11I.
M
ad
lni
M
t
l0.
i1
2H.
Dra
10
ila
38
M
M
6
1
Oa
ebt
sed
1Hta
CFAUCTC.
ausenbran nobis potius limbus ille super Ocu
l05: nam breme est limbus; unde bramen
verbramen.
AU C, 00k, augero, augultus ooker des Reichs.
AVISFREI, tam hoc quam Scandicum, a
vilu. Arilar, aviler est à weisen, anveisen. Et
hocconvenit cum rilu, e wissen, scientia. Cren
dotamen, vocem a Crallis adnos venisse.
BFRR AURC pro avaro. An allutum adt
Latinum aurum, vel ad avarum:
.
AUMEERDA, Unterhirte, abhirte; ut au
Gigniticet aliquam inferioritatem, ut after.
AUR W TNDF, Scandis indionitas. Ambae
voces indicant, au aliquando ligniticare infe-
rioritarem; cumtamen alias, ut in aurocbs,
auerhan (Over) signiticent luperioritatem;
nili Forte Feritatem, ut in uruS, ferus.
AMETTO, haud dubie ab art; ut gentil,
gentilo a genere, gente. Sed unde art? An
ab arre.
Contentus literam A totam percurrisle,
paucula ex aliis liceris addam,
3.
B AN H est antiguis Germanis proclamatio.
Flariban (unde arriere ban) claireur de haro.
BAHRE, Socuris, a babrde, unde d belle
babrde. Dubito isitur, an a babren, quod
Scandis dicitur esse schlasen.
A

## Folio 40 — 730901130:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
GLOSSAR.
BAH FE, nutzen. Nempeconsentiunt be-
teren, bessern, besser, busse, bals, vorbals. F
baret nicht, es iltkein bahte.
eoOK, liber, a taso buch, id est, cortice, in
quo olim scribebatur.
BoDE, bude, berden, beuten, bauen, ab
eodem.
BOCE, bucht, biegen.
AABREMEM, a brem, simbria, Caum. An
Dotius a bram, brambeeren?
BRODERN, essen, trincken; Forto a con
Fraternitatibus, quales calendarum.
BR AHF, Bevar, add. FTollandos.
BiiRDE, a Ferendo, bohren, Déccr, Ferre,
unde d baren Alius. Ilinc e bobren, ec
biitren, id est, quod incumbit, opus cA, onus
cujusque, oticium.
BESCFT W TEMEN, aSchwimen und schwie
melicbt, qui fere deliguium patitur.
BTD ERMAH, CAbederveman, ut veteres
Germani passim loquuntur. Biderve rox val-
de olim ulitata de omnire apta; Forte, quain-
disetur, dernman bedarff.
BIESTER, baa(s, verbaa, ab eodem.
BULLEN, der Donner; credo à lono bol.
dern. Ia d Anslo Saxonibus. nomatop
D.
DORE, dorp, inquirendum.
D one Callenron W eiden _c. damit
der
Alr
I.
estel
hebe
sect
1
Ha
mns
gite
bavilli

## Folio 41 — 730901130:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
ab
Elastica
CTTALCTC.
+L
den rogelnnachgestellet wird. Apparet, id o-
mne, quod rim habet Elasticam se elevandi,
extendendi ru thanen, dihinen, dehneo, 2u ex-
heben, (unde dunen, hiisel) Germanis esse
duum. Ntam a pluma illae, quae sele comprel.
Cae clevant, dicuntur dunen; ec in illis avium
decipulis vis clastica utram que paginam Facit.
DoRE ein thier, (o immer blein bleibet.
Flaecvox notanda. parvum
DIIREFEN, Germanis olim non minus
quam Scandis, imo de Cracis hoc contidentiam
Pigniticat; unde de tburstiglich, id est, au-
dacter. dars
DRTEVE, Plauderhassi. Weib, die iibel
ron andern redet, und die Leuto herdurch rie-
het. Notandum.
DR AF, selchrinde, nontantum in Scandi.
co, led Cin notris cantionibus:
Pilarus fracet fesum drat,
drat promte
Sie suchren falsche Zeuen und Ratb.
IteM:
Sein Geliibde halt er creulich,
Und sibt sie dencar drate,
Die fragennach dem Worre sein.
DAMM, dubito, an a Scandico damm, in
curratum. Potius domare, dapecico, coerce-
re, cogere, dominari.
DEUX eA exigua moneta, quaeritur unde?
DW ALE N, irren, dvala, Scand. FatUUS.
Si

## Folio 42 — 730901130:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
2
GLOSSAR.
Videtur esse à W’alen, wallen, ragari relut
derium.
DiisTER, duA, pulris, Forte a dunst. Am.
b0 ab codem.
DTEHEM, desen, taugen, conreniunt. De
SCn, L.cld.
F
PA ER- MELCK, Forte quali tirnen milch.
Flat noch milch im andernjatr, ob sic gleictus
nicht sekalbet.
FEFF ein Mer(ch, dessen eodes. Aundeher.
annahet. Hloclngulore. Anhincfeig, lan.
suidum:
FLACF, ein Regen Oder FIaget. Schut,
als ein Aiegender iibergans.
FLACCF, ein ramm. Forto idem quod plaz.
SE Plasa, platz, Strick, ebene, plasgen. Ce-
chen, (erde obstechien) Aache, planities.
FLEFT, desaus.Vaterskammer, da das
betto. Scondis Aett est lectus.
FLIE, Freundlich. Piod, Scandis amabilis.
MIt CtWAS ELOCKEPrUndELuSSEN,Id CA
Fchalten und walten. Flocken videtur esse, in
Aoccos dissolvere, phicken, de fussen, zerstu.
eken, AitZ, DCCZ.
FIN CKEL e, liissen, aliis punckern.
Er7
FUCKE N, dpbilches Weile ber lich Ae-
eken, byfucheln. Germanis superioribns fi-
cheeAt marsupium.
chalten un Waltem
e

## Folio 43 — 730901130:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
ElII
Am.
l
ileh.
eiCH
her
lal.
I,
2
Ae
Ods
15.
est
1
tu.
lle
CHALCTC.
FOSTER, Zulammen semenset Ieu und
Atroh voc das vieh.
FiiHLSCH, tiickisch und Rach. gleris.
FE HRDEH, da ein furt oder eine Farthiiber
die Aller vor alters.
(3.
radum
GLFD- OGF, de eene diitel heth den andern
EpP. 08C.
EFuP, himlich. elup. Bohre, heimliche
hutire, slucken, heimlich Cauften. Saxoni-
businferioribus Glupisch, de co, qui incautum
inradit, velut ex occulto; ut de cane non la-
trante.
GORRE, O du arme GEOrre, ron einem Kin-
de Pokranckeund clend. Gorre Brunlricen-
Sibus ein Flengst.
con, ein junger mensch, etiam Scandis jure-
nIS.
opposita similibus verbis
GRTFLEN, Lachen, Scandis prina, ridere.
Superioribus Germanis greinen, Aere. Inte
rim crinsen eAt lachen. Grinse-Veit, qui
ridet.
CAr, loch. Srecisgat oltium. Fsincgat-
ter, sircer, clathri.
TT.
_A2 S, colium e Scandis. Halsa, Scandis
Colles.
HLC.FL, hoch, hill, hils, hals.
_I A Hq

## Folio 44 — 730901130:0050
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
C+LOSSAR.
H AME, Ub grabene WV cydc (Forto ab hain,
aBCt.)
RACHER, abdecker. Scand. Era Cadaver,
Tracke abjectamenta, W rack, Ciicke, topHe,
Co lchadhaft.
rHLAFIO, muthwillis. BrunIr. de eilati-
Penhande.
TODUTE. Proverbium: heschrret Jodu
te. Das Wort Joduto wird ber belchrerune
der seraltlamer und morderischer weile ent.
.
leibten todten Corper im Flertropthum Bre.
men und auch Verden gebrauchet. FA ad0.
Dem ec auxilium proclamare: ajuta, alta,, a
l’aide.
ISEGRTM, WVOIF. Itague e Autor libri
Reinike Pos, lingra Saxonix interioris lcripti,
lupum sC vocat.
ADR, Scand. ar. (Forte hinc ara Flilpano-
KUIM) arrid Scandis onniverlarium.
Texrum, ein Walter-vogel, der des Som-
mers, londerlich abends, als eine Ziese laut
Cchreret.
R.
IA R L SW F C, ber Lockstet, (0 nach dem
lande Wursten und Hadelnochet, von Carolo
M. durch einen Cumpffichten ort ru erst ge-
macht. Carol. M. iter
K aML E, Cchmertuen, ROp Kahl, dolorca-
Ditis
DHdi
Male
ei
H

## Folio 45 — 730901130:0051
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
di
21C
ila
Joa
el
BIC
d0
21 a
libri
ripe
21O.
OM.
LaUC
r0l0
Be
Cd
Ditis
CHIALOTE.
7a
1.5
ditis. Scand. Kiliacaedere. Addoego Anosis
Kill esetodten.
IERESENT, Wahilen Reosa, Scandis, choitir.
Eiitren. Kiesen Keten kuliren, aligere
ICOMPAEN, Scand. Kompan, Locialis,
Cumpe, ein Kumpe, compagnon. Puto esse
ex Gallico.
scandica exotica
IEREFFEN, Scand. Kretta, contradicero,
Ital. grida, Call. crier, Germ. Kreischen.
KASTe N, tauften, baptilare, scribendum
Karsten. Scand. Kristna, etiam Anglis Christ
mins, est Christianitare; niss Forte a chris-
mate.
KUARRF, das FrereA.
K u a _ E, eine junse Kulr, Conoch niche ee.
Halbet, Sredis Kuena, Flanoveranis Oucen.
Kuenski, virginitas. Mulier Srecisquin; Rn
olis queen Regina, Konigin. concordat rury.
KUTTFERN, seschrind und Kleinlich re- Schus
den, wic dic Wciber. Scandis Kuida, lamen
cari, queri; quictur, incertus rumor, quederm
multum loqui, licigare.
KOrR, ein plouderer, Köbren, Schrratzon.
KUHLE, FOCIa. SCand. Kulle, tumuluS.
CURTOSTL, Scand. curteis, hUIaMUS,
outo, manifelte esse a curia
KC ARME H, clageu, SchreyOn.
KLA DDE, Concept buch, id est, sekritret
otratat, Khregen, Kratzen, Scand. Kladdi
PrI.
teri

## Folio 46 — 730901130:0052
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
GLOSS AR.
pruritus. Kleien, Brunlvic. est relchwin
de undiibel schreiben. Rlack, macula. Inde
e Klacker baukeo
HL FE CLERHOSF, seringe speile, (O vOE
Carcke leute nur dienet.
IELUF F N, Blaubem, anstorschen.
KU TE EN, Schlachten, Kurher, Cchlachter.
conteau, cin mester.
HEIBELH, Betrigen (cabbala)
IER AFM- Oder Kraden- drifel. Buto, ein
Rrote.
IER ABBE L e, Kiitzelm, manus pcdesquECe
leriter otitare.
terebs
IEN EN L TCEL, Kloin.
XRUP, allerhandzahm feder-rietr.
L.
L F F C, Scand. Peerins despectuso
2 ACR, Scand. humile, vilc.
LECKEK, Scan. leikari, lunt Mutici ludio
nes; noctris, credo, Caltatores, quod magis
Droprium.
Lu MA, Oder licha im Bremen und Lune.
Burg. ein Auls. Scandis lia, dare, item Foe-
num relectum. Tlanoveranis, es liet up, vel
simpliciter es liet, es tavet auf.
L AFF, Was in die milch gethan wird, um sie
rW Kalen.
LIOCEK, h0 hat einen lixxer, id est, spiri
cur
ae
MdI

## Folio 47 — 730901130:0053
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
vin.
lnde
IBC
Ater.
eI
lb
dio.
a8i8
neo
lce
vel
aHE
del
Tum
CTTALCLO.
RDIH LaHHILALEM. Forre a luxen KucKeN,
aCLL.
LORRENDR EY ER, herumschleicher, be
trieger, Curren, liigen.
L uxR, laver, Scand. allaude, plebs. alquium
L H CKEH, utlucken, ausreillen, neuelucke
machon.
L.UCK E, est in Cuperioribus contignationi
bus parsparistis aperta relicta, ut per cam de-
u.
orlum atcracta immittantur.
LECKEME, von den A(chen, veun lic lei
chen.
LW X F er, Beluren, envermuthlich an einem
orttinden, iibel begeonen, da man es schs
nicht versiehet. Item betriegen.
ZAMPE, dex haase, Reinike Vos
LF EFH OKE, abergliubisch ding, damit
man cines anderm affection au erlangen
meinet. Philtrum
L II FX E, ein hahnC.
LWH EH, athem hohlen. IIC kan mieht
Intren.
LURREN, Sind dic lendem. Sie hat eine
latime lurre.
LII T TK anAE AKE N, venis und OHE.
L URT EERBANCK, ein CauIBetO, auF dex
lungerbanck liegen, Faullentzen. item lun
erm Eatm.
t i 22.

## Folio 48 — 730901130:0054
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000054.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
GLOSSAR.
LUM R EN, murrisch aussehen, lauren.
LFHE, cinelenlc.
NI.
MACF, verrandt. Scand. Magur, POCeF.
NA CD, Vir∞O. Scand. May, MOCF.
ex AE, etiam Scandis prandium.
MA eN, Scandis Madr de man. Contra
madoen, virgo. Scand. may.
Danicu
Gamel. mar, in Denriemarek eine grose
Schiissol, worinn man schincken und allertrand
Deischautletzet. Gamel complexivum
12 M A f. XZ, ein R erL der nur isset und trincket.
Schiff.M A F, ist ein schitE- bursch.
MLCFe, Mejero, etiam Scandis migq.
MYND E R et, mincka Scand. MInUETE.
NUDDE, moraltis, moderich, (maden.
quae ex putredine cxelcunt) moer, MOCFaS,
moda Scand. amnis. Modier Scand. (quali-
dus. Nobr, Echwarcze torterde. Scand.
Mor, terra species quaedam, unde colortin.
rendispannis.
IT.
NTEPEN, Sich mit cinander niepen, vie
dic ochlen mit den Kopsten, Scand. Rixa.
NSEPER, Schohn, hell und clar in den
augen.
NIPPEE, innippen, cinschlummer.
NOLEN, mit FrcBen und Cautren die 2GIFZU
xinBCM.
ette

## Folio 49 — 730901130:0055
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
Cet.
ntra
olle
land
aeti
deMt.
eTaSi
dalia
and.
Fin
Wib
den
EIt2I
O.
GTAMCIC.
4G
conviciur
DLILER NAAMEN, rum CchimpA sesebe.
nebernahmen. Bruncric. Terneids Nabme,
aus Acid sesebener Natime.
P.
Nemina hominum
PLAMeE, eine grote plaripe, ein groster
Degen, Schwerdt.
PLATE, Scand. plate, thorax FerreUS.
eRAM, blattes Schif. Flinc aliquibus
Brema.
exESuMH, gelanenils, Scand. prisun, eA eX Ex Gallico
Gallicoprison.
scandica exotica
eOCKE H, Schlen, Forte a poche, pochet, ut
supra fucken, Achlen. Aliis, pieken, abpin
ckeM.
euse, puselie, muliebre pudendum, pusa
uxor, pulla pudendum, puta lcortum. Patta
PLTETE, Wundc. Hlinc bleser. HIC
hat dhmcene oute pliete schauen. Pliete et-
jam ein Messer Fliete eAt quo chirursi scari-
ficant.
POLL ECHSE, lecuris MaIOF, an qua FaU-
rus (bulle) occiditur.
.
OVAPDE iA cine aal- FaUDC.
R.
RAHCE, ein bauer. hund, it. em junse.
RACKEN, ansperen, SCand. Rack. (pUtUMo
utrachem, auspeiem, a rachen.
_ ASCHt
vocat
utta

## Folio 50 — 730901130:0056
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
GLOSSAR.
KASCr, hurtig, Brunlr. Rilch. Scand. RaS,
cursus. Brunsric, Ralch est selund, Frisch.
REF H, Scand. Ra, CapreOlUS.
RFEDE, bereit, gerada; Scandis reidt, in
Strumentum.
REEF, Funis (hanff puto Anelis) (C. rep,
funis. Reppetn, das Aachs durch cinen er-
Ternkamm zichen, dals dic knoten herunter
schon.
ROGEN, Scand. roa, remigeare.
RAMME H verluchen, dic rechte Zcit tret
Fen; endlich rum Zweck sclansen. Au
cinen unralm cerathen ist abirren. Rabm,
vorinn das Zeug gelpannet ird, in velches
dioW ciber ctmas nehen oder sickon.
RFE, reihe, ein veit hinaus sich erstrecken-
der Wasserphuel, (a rixa, lonsitudinc.) Rio
ETispan.
RESEH, dick erden (Anglis rilc) die
melek rilet. wo wat is, da riset mat, esnimbe
ab, verdirbet, es wied as daron genommen,
verlohren.
corvus RoOCK, ein grosser Raabe; FlesilIt alsoin
xoockc. An forte hinc Anglorum rogue, ein
convicium
loter vogel. Bruntr. cin Rulck- Rabc.
ROPEN, hier ist nichuts mehr zu ropem, id
est, cu protitiren rapen, catten.
RLICKCEN, Fortlatiren: dem vol ils, late
sien riicken, i qua Sedc ledes. (Riickebinaut, in
FranS.
S. SA At L9

## Folio 51 — 730901130:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
as.
142
P
1)
abe
et
utt
bm,
hes
CH.
RiO
die
Mbe
bi
et
ein
id
late
gea
Alu
CITAUCTC.
SAAL, RamCahil oder Rameslot, vulgo in-
terpretantur Arminii saal; Z meile daron
Farmensdorff. Arminius i Colluntern davom Armini se
auFdem Felde ber demDorf Steinbeck bepra-
cerim
ben liegen in einem mit sehr grossen unscheu. Sepulcrum
ren Feld. Seinen miihlelig gemachten anschnli-
chen und meit extendirten Hlclden-monu-
mento.
sate comitia ordinum
SATE ZulammenkunRe, venn die Ritter-
Schasseim Flertroothum Bremen cine satege-
macht gegen einen annahendem feind. Fg0
Duto esse a ledendo. Hlabemus Sace-hricf et
lam spud Ordines Brunricenles.
SACHS, gladius. etiam Scandis.
Clolter SEVEN. Scrotm sefeist im AmBE
Winsen. Scand. sefe est tranquillitas.
SELLFH, Verkautten, Anslis quoque Scand.
seldvenditio.
SCART, cinmesser. Scharc eslaO. Sein
Schart auswetzen, damnum libi datum repa-
rare.
SCMARE, turba est a dirilionibus, meo ju-
dicio, in trouppen getheilet, in agmina.
SCHAHD, Scandis SRem, tUrDC.
SKIMPA, Scandis jocari. Schimpl und
Crnst joco seria.
SCHTER, claE. Verschieren dicitur von
Lauberinnen undtunckeln bosen thaten, die
TIE

## Folio 52 — 730901130:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
GLOSSAR.
mit den ausen schaden thuen. Schier alias
eAtbald. Scheurenestreinisen.
SCHMEHR, Scand. Smior.
BESCAMTFZEN, SCand. (mittan.
Scra madgen, (o selchmind, hurtis
Scand. smar, citus. Tsinc puto smode, levis.
snar, Bruntr. est erectus, serade.
SCMWARRE, Cchlinse. mit den (chlin-
senmachemantonum. Schnarren etiam das
R. nicht recht aussprechen konnen.
et ha 50r, alber, Scand. sorr morbus: Forte ut
matnobislanguor, Italis sultitia.
SPLLLEN, verspillen, Scand. spilla per-
dere.
SPL FEF E N, Spalten, Scand. spliti dilacera-
tio. C en splietenriet, restes Facile lacerans, qui
busd. Sax. inferior.)
SCMuM LEH, Sich Fiirchten, Sich nicht Pchem
lassen diirtten, Forte a scheuhr, (chuhr.
SCM aFHALCHF, der iibel schet.
SCHIRFHFLFFFC, VagantC.
SCMLuMREN, Kranck una betriibe Cern
Anschluren, Brun(r. Sich dic bleider iibel anrie.
hen. cin Schlunterus, dem die Elcider iibel sin
tren, quod indicat neglisentiam. it. Scblun-
erian.
SCHLOCuS, cinviel. Frals. Brunfs. cin
Cchlocks, nictes metrter Monsch, ladis- gin.
BCF.
d. CA_

## Folio 53 — 730901130:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
ins
das
t
er
18
qui
CH
YH.
ric
si
UM
eim
AA
YPC
CHAUCIC  
13
SCHHEDA, cinem in die Schnede Fallen.
Puto esse die grentie.
Schnede limes
SCHMACHT BRINCK, Cchlectito W eyde
vor dasvich.
Fin SOMT, brunne.
SCHMUCK, Schotn, die schmuekhand re-
ben. dis Schuckhandzu seben, est simul gra-
tiasagere.
SCHRAD EH, rermalimen.
STKVuMRIEN cinheimlich getangnis.
STRArDWORP, cin netr. Idem Scan
dis.
STUBBE, decila orboris sipes etiam Scan-
dis.
SCrW AD, Coviel man von grals odex Korn
auft cinmatil abimetien KaH. Terriand ins
Echrad hauen, id est, ins ambt preiften.
SCFWEFEEH, rauchen und schmauctien;
Scandis Suala, Tumus. Brunsric. dicunt: (5
Schveblet dar vat, es riechet iibel vom Bran
de. Finschwehlectapostema. Schuuhl
Een SCHWEEF, sehr mater und hager.
Brunsric. cines irdenen Toptes Deckel.
SCHW ETSS, Scandis (veir, Cangvis. Schreiss
venatoribus nostris signiticat sanguinem.
SCHW ETEFEH, Scand. sueista, vibrare. her-
umscheiften, vagari.
SuTDA, Clava.
SCHWTEMEN, Belchuiemen, in otinmache
8
Fal
M

## Folio 54 — 730901130:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
a
GLOSSAR.
len, Scand. suina, cvanelcere, svenare Icalis
Schrinden. Schriemelnstitubaro. derschwin
dcd.
SusKFN, Scandis Frater, Poror; Cicter.
I.
TAEEF, Scandisinstrumenta Magica, da
mitman Zcichen thut.
ect. tid. ZrDIR, Scand. Monachorum hOrX.
TRFCA, tardare, trige eltignavus, eren-
ccln, Brunlr. drodelen, cin drauler. IincFor-
tetreoua inducia.
LincOle TOrE, mutter. pherd, Aute.
Alcer licet TROSCH, quiescens. Ita Scan-
dis Frocaser per annum quicicens.
U.
VeMELCN Sicher. Scand. Vheilasi non
sCCUrUS.
UeAsCM, id est, unAacie.
uxexmiisssc, verdrossen, Scand. drotlat.
cen.
W.
EuBT, Frisch bier, (o noch nicht 80,
rohren.
W LECE, id cAt W elle Scand. vagoF, Auctus.
W ER P MUC EL, darauf dic leute in Cumpt.
fisen orten hauser sebauet, tumuli Caucorum.
 xEM, libel getrancke. Puto cscabarm
id elt, Facibus.
 LSFa; ein Hleiner Seroum im Flort205.
thum
M

## Folio 55 — 730901130:0061
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
alis
vin
do.
CH
(0r.
val
RON
Hlal.
mpt.
UM.
bu
atM
lat
208
CHTAUCIO.
5
chum Bremen, und DorH im Ambte Seren, da
Ida Marcheritn von Stade semohnet; ein
cinstelliser hoftim Ambe Ottersberg. Scand.
vist. mantio.
WEDDEN, Are, cognolcere, convincere.
Wetten.
wissen
W EE TE RN, Klaplichheulen, vie die ge-
Spenster. Scand. vaetrur, spectrum, Weter-
line, WeinendKind.
W ELPE, cinjunger FPund.
Ee, cin biindel Stroh auftschengetrum
valrrcichen, dals kein weg dahin.
W OK ER H est wurzelm; daher dic Wocker-
blum imRorn, dic es ersticket. von wuchern
ab angendo.
WRACKE, ein vicl odorbaum, (0 niche
recht wachlen will.
W RECKEH, richen.
W REDE, Wildc.
WROGEH, V rosC-sericht, berm Land-
erichtim Hertrogthum Bremen, was strast,
Fallis, anzuseben. Wirogen
bemam
rii et
WRANFE, Arcithichtiger mench,
voranten, handel antangen. (Miibl- wram (Muhl
DC.)
W ATPESCME, butter, Co im heissen fom
mernichtol serath.
2W IX-

## Folio 56 — 730901130:0062
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000062.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
GFL LLL A.
ces kind. Iccm det etsle sutisc hundrondei
cIm.
ZWIETERT, Cua 
ZIE P, Clb. SZbem
no
L + 2 L2
C. C. Lo
AD
OBUM LUDOLEI
d. 3. Apr. 1699.
Cce copiam Epistolae, quam Doctus in (5al
lia vir, abbas de Charmorre (nomine Dom i
PeETOM) Ccripsit, ut (copum exponeret operis
Tui de orisinet Pationum aliquando cdendi; de
quo peroratum mihi erit judicium Tuum.
Fgo laudandum Audium censeo ex Wycholo.
Biseruendi veritatem Ilistoricam; quanquam
ob licentiam, quam sibi Cumlere Poctxe, id mihri
videatur plerumque perdifficile. Semper ta.
m
men credidi, bello litonum aut etiam Gigan.
tum cum Diis, indicori vel Sertharum vel C cl.
tarum irruptiones in Alam dc Craciam, iis lub.
jectam Rcoibus, qui inter Deos Cunt relati.
PrO.
oI.
h
Pd
1t
sit
Ceit
d
Se
e
Cin

## Folio 57 — 730901130:0063
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000063.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
eue
a6
Sala
Dom
deris
;do
10.
IaM
nihi
UI
32H
oe
Tub.
PFO.
eta
CEL TIC ado
Promethea, qui intex Titanes habetur, Scytham
Tuisso, indicat alligatio ad C aucalum jussu foris.
Sed cundem ad Ccltas non retulerim, regiones
a C ducaloremotas jam tum credo habitantes.
Atqui in Thessalia auc vicinis locis cum love
bellum cessisse dicuntur, rerera Coltae fuerine,
Germani scilicet aut Semisermani, a Danubio,
Pannonia, Illyrico venientes, ut postea Galatae
vel Galli. Veteres Celtarum nomine Cerima-
nos Callosque comprehendebant; idoo
IArum dicebant oriri in C eleis. Galaras et
Celtas, vel (ut pronuntiari deberet) Keltas,
idem vocabulum esseputem. Itaque quae ho.
rumhonori dicuncur, etiam ad nos pertinent.
Sednolimhonorem nationum quaeri fixmen-
tis, qualia Rucbeckius pro Suedisluis ingenio-
sc quidem de docte, ledtamen Eaepiusrane con-
cinnat. Et vereor, ne Perronius nonnihil Rud-
beckizet, aut Goropirot. Interim ignolcen
dum est viris eruditis, nonnihil patriae amori
indulgentibus; Caltem ne abstorreamus eos ab
indaginibus, neve prorsus contemnamus, etiam
sua minusprobabiliatunt. Pieri enim po.
test, ut reperiantur aliquando, quae conjecturas
jurent. Fgo quidem non dubito, s Turcis e
Tartaris cruditio daretur, exorituros ex ip(Is,
qui FErperboreos ad majores luosnon minore
quam Rudbeckius, jure reterrent. Interim
non inutiles sunt conjecturae; nam ita quaedam
nOn

## Folio 58 — 730901130:0064
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000064.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
CEDTTCD.
non Epernenda cruuntur, alia etiam minus cer-
ca, tamen non male annotantur, in ulterioris c.
xaminis gratiam; tirmanda aliquando aut re-
jicienda, crelcente paularim luce. Eguidem (
totius generis humani per orbem dispersi ori
einem, ex inlana Babyloniorum substructio-
nis autoribus petamus, lincam coloninrum per
Serthiam ad Istrum ex Coltas ducendam pu.
tem; nec dubito, ex Germania in Golliam d
Italiam primos habitatores venisle. Sed e
quicquid in Scandinaria Ciermanicae originis
est, coloniam Cermanorum puto, anteriores
habitatores Finno. Lopponas ad rupium inte-
riora pellentium. Arbitror etiam, ut Cierma-
nia Anslos Britannix dedic, ita olim de priores
incolas probona parte dedisse. Interea non
nego, posterioribus temporibus ex Callia _
Scandinavia in Cermaniam colonos rediisle.
Caeterum connectere populosremotiores cum
Molaicis originibus non facileputo; unde _
Bochartus pleraque de propioribus Palaeltinae
sentibus intellexit, qua aliis ad longinqua re-
teruntur. Difficultas aliqua milu in Canani-
tis esse vidotur, quibus fere eadem fuisse credi-
tur cum Fbrxis ex Chaldaeis lingua. Duo-
modo ergo hiex Semoilli a Chamo: cum po.
pulilinsux coenatae non primistantum, Ccd et.
jam propioribus originibus convenire debere
videantur. Rexrptii certe (haud dubie Cha-
Ggentium Megrationes
Scythae
lcandinaviae incolu
mita

## Folio 59 — 730901130:0065
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000065.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
15C
cer
tre
ems
Ori.
dio.
per
IU
na
d
inis
Ores
ate.
M2.
Ores
ROn
a8
isle.
cUM
e
Ut
10.
r.
di
10.
d0.
et.
ete
18.
2)
CELTIC R.
mitae) linguam habebant ab Flebraica plane di-
verlam. An ergo dicemus, linguam Cana-
neorum tuisse ab Flebraica e Phaenicia ipla di-
sinctam, ex Regrptia propiorem Phaenices
certe a mari rubro, id est, a vicinia Chaldeeo.
rum venisse dicuneur. Sed vereor, ut hanc
Cententiam tueri liceat.
Hlac cum ante annos complures ad insi-
onem Virum Jobum Ludoltum Scriberem,
nondum prodierant Celricae Perroniiorigines.
quae poltea in lucem venerunt, ec pars tantum
fuisse videntur majoris operis, quod hujus Epi-
Colae testimonio moliebatur. Cum eo non
dum edito, maena interiorum litterarum ja
ctura obierit; inguirendum erit apud Amicos
doctissimi Viri, tullaene reliquiae supertint;
dandaque opera, si heri potest commode, ut ab
interitu vindicentur.
ezronius
uquae
Charmoyae Abbas
ut
Nicasius
fixtrait d’une lclure deM IAD
bé de la Charmoye a MI. lAbbe Nicaile,
ou il lur tait un détail de Con ourrage de l’ori-
ine des Nations, qu’il doit bien tolt donner
Du jour. (Iln’en a donne qu’une partie
dans ses orisines Celriques.)
Oiey un petit plan de l’ourrage que j’es
pere donnes aupublic. Illera intitulé
Gentium origines
Celticae origines
Poris

## Folio 60 — 730901130:0066
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000066.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
6c
CEL LLLLL
Porigine des Nations, et ce lera, commeun
commentaire hittorique du Chap. L. de la Cc.
nele; dans lequel Moile a marqué les Peres e
les Fondateurs des Nations, qui ont peuplé le
monde dans les hecles, qui ont suiri le Deluge.
Cet ourrase lera dirilé en cinq livres. Dans
le l. je ferar voir, comment les peuples le lont
dirisé sur la terre apres la contulion des lan-
sues, et la construction de la tour de Babilone.
Dui a cke le principalauteur de cette entrepri.
Ec etonnante. Combien il y a eu de peuples
ec de langues apres la contulion, ee comment
ils se lont disperses dans les pais et les resions,
qui leurs auroient esté destinées par l’ordre de
Dieu: Et la j’examinerar ce bel endroit de
Moise Chap. 32. du Douteronome: quando
dividebat altissimus sentes, quando separabat
filios Adam; consticuit terminos populorum
juxtanumerum siliorum Tsrael, Ou, Comme on
lisoit autre Foiss juxta numerum Ancelorum
Dei. Cet endroit d quelques autres de P’Fcri-
ture, qui le contirment, n’ont decouvert des
choles Fort singulieres touchant les premiers
peuples. L’on verra par ces mots: consti-
Dai
tuit cerminos populorum; que HOc, Par l’Or-
dec de Dieu, areplé avant de mourir, les bor-
nes ec les limites des pais, que devoient occuper
les descendans de ses trois Hils Sem Cham de
Saphet; e je prouverar, que ce dernier a esté
ppto gentium origines
Aloochi filii
aphe primogenitus
ai

## Folio 61 — 730901130:0067
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000067.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
eu
160
ei
dle le
luge
SaI
Cont
lan.
OBE
exsi.
aples
Ment
IONS,
e de
c de
anad
abat
ruII
COM
TUN
CCrI
des
iers
sti.
OI.
DOr.
pet
1l
etté
ai
CELTECR.
P’ainé de les troistreres. Dans le IL. lirro je trait-
cerar amplement des descendans de Sem. Dans
le III. je rechercherar la posterité de Cham, e
dans le IV. j’etablicay celle de Faphet. Je prou-
verar dans cestrois livres, queMon(r. Bochard,
qu’on ne scauroit assés loiier pour les belles
choles, qu’il nous a laissées touchant les colo-
nies de ces difterens peuples; ne laisse pas de
l’estre trompe en beaucoup d’endroits tres
considerables, commetouchant les Chaldéens,
les Fchiopiens, les Gomariens, e pluseurs au-
tresnations. Parmy leurs differentes peupla-
des l’on verra, que les Fintans de Cham ont esté
les premiers ulurpateurs, de qu’ils ont enrahi en
quelques endroits de l’aho les possessions de
Ctinées oux Fnfans de Sem. Par exemple Cha-
naan ec les entans ont ulurpe lur eux ce qu’on chananae
a depuis appelle le pais de Chanann. IIy en a
pluhieurs bonnes preures, e mesme tirées de
l’aveu des Chananeens ou Pheniciens; qui
reconnoissoient avoir habité aillieurs arant de
l’estre établis dans la Palostine. De plus je
rendrar railon, pourquor de doure ou treire
euples, qui (ont Portis des Chanancens, Dieu
ne commande dans les Feritures d’en extermi-
ner que sepe sculement. Je diray encore beau-
coup de choles des descendans de Mesraim,
Cesta dire, des Forptiens, ee de leurs premie.
res eanciennes colonies. Ouant au V. lirre
e

## Folio 62 — 730901130:0068
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000068.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
20
62
CELTIC A.
de mon ourrase, il sera deltinetoutentiers
décourrir l’origine des anciens Celtes, qui ont
depuis porté le nom de Gaulois. Je Feray
voir, Monsieur, par l’autorité de Tolephe de de
quelques anciens qu’ils riennent reritablement
de Gomer, fils aine de Taphet. Non content
de cela, je montreray par des bonnes raisons,
qu’ils ont cu leur premier etablislement dans
lahaute Asie vers la mer Caspienne, c’est a di-
re, dans la Marsiane, l’Flyreanie, la Bactriane
e les licux roilins. Qu’ils ont porte tres
long.tems le nom de Comariens ou deciomariu
res, comme venant de Gomer Als ainé de Jan
phet. Duo les Parthes, qui lont lortis d’eux
dez les premierstems, les ont appellé saces ou
Saques, en Latin, Sacae: ee qu’ils ont été cele-
bressourcenoms dans tout l’orient. Quo
des les premiers liccles ils (0 lont repandus
dans l’Armenie, ec en lrite dans la Cappadocé
voiline du Pont; e depuis dons la Pheygio.
Ouc c’a etté dans cette entréc de la petito AlC,
qu’ils ont commence à porter le nom de Ti
lune, tans, ce qui en lansue C eltique, qui étoit la leur,
veut dire homme de la rerre; et les Grees l’one
Fort bien exprimé par leur Pyvereis. Ft l’on
verra aussi, qu’une partie d’eux, qui l’OMt établie
en ces cems la ou dellus dupont Fuxin, a cu le
nom de Cimmeriens ou de Cimbriens; les
quels dans la Crite ont Fourni des habitans à la
Cimmeri
Ciubri
ROT-
M

## Folio 63 — 730901130:0069
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000069.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
ente
quion
Peray
e _ d
lement
aison
aC
C dans.
tadi.
tciane
e tes
mario
de s
d’eur
ces Ol
cele
Oue
ndus
docé
reien
AlIC,
CTi
leuI
l’ont
P’on
ablio
eU le
 les
ala
ROc
S
CEL TTC A.
Kerlonele Cimbrique aupres de Dannemare.
Qu’apres cela ils le sont donné le nom de Cel
ter,  entin celur de Cioulois. Et ces deux der-
riersnoms veulent dire en leur langue vaillant
ou valeureux (Annotarion: c’est dans la Cer-
manique, que Telden sont Feros) Mais pourre-
veniraux Ticans, qui Pont nommés TST qVES
par les plusanciens Grecs, Callimaque a Fore
bienreconnu ec mesme écrit, que les Celtes ou
Caulois occidentaux esoient issus d’eux. Sous
cenom, Monsieur, ils ont fait de si grandes cho.
les des le terns d’Abraham, qu’on ne le lsau-
roit presque imaginer. IIS se Cont des. lors
rendu maitres de la petite Alic, de la Thrace, de
la Grece, d de l’Isle de Crete: de j’ole dire de
presque toute l’Europe, de li je ne me trompe,
d’une partie des Mauritanies. Cependart
leur demeure la plus ordinaire dans ce tems la
estoit la Pheygic, la Grece e PIsle de Cretoo
Leur Princes ont demeuré dans ces provinces
durant pres de deuxhecles. Voiey les noms
de quatre d’entre eux, que l’antiquité nous à
conserré. Le premier est Acmon: Pon fls
Pappelloit Ophion, que les Poè̂tes ontlote.
ment appelléurane. Il a esté pere de Satur-
ne, queles Titans ou Celtes nommoient Sara
dorne en leur langue; ee de luy est né le Fa-
meux supiter. Son veritable nom étoit chés eux
Taou ou for, d’ou P’est Forméle zovis des an-
CIenS

## Folio 64 — 730901130:0070
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
CELTIC A.
ciens Eatins. Car c’est ainst qu’on le nom.
moit, parmy eux arant, qu’on luy donnale
nom de supiter, qui dans les cas obliques a tous
jours sardelenom de foris au lieu de supitris.
DIy Varronny aucun latin n’ont sccu rendre
railon d’une chole, qui leur a paru si extraordi.
naire; mais il y en a bien d’autres qu’eux, de
les Creces exmesmo Platon l’ontignore, com.
me il paroit par leurs Ftymologies, et dont je
rendray ailement railon par le moien du Celti
que. Pourles crois derniers de ces Princes,
dontjeriens deparler, ils sont, comme vous
cares, Fort connus dans l’antiguité. C eAt
qu’ils ontesté des Roys tres puistans; au moins
daturne ee supiter ont porté ce titre: ec apres
avoir fait de grandes choles, mais meslées de
prands vices ec de grands delordres, on les
a mis au nombre des Dieux, mais des Dicux du
premier ordre. Voila, jusqu’ou est allé la
brutalite ex l’areuslement des hommes, je dis,
des premiers Cirecs ex des anciens Latins. VOus
verres, Monsieur, leurs actionstant bonnes que
mauraises decrites dans ce V. lirre; mais el.
les leront purgées des Fables ridicules, dont on
les a roilées e detisurées par les fictions des
Poctes. Ortonte cettenarration Cera autori.
Céc detant de temoinstres anciens, que j’ar lieu
de croire, qu’on ne l’avilerapas dedirc, que ce
Eon des vilions; ou biem il Faudra dementir
FOU-
C
d
i
1

## Folio 65 — 730901130:0071
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
AOM.
MMa
C01
ditris
endie
rordt
AX, 
Com
Dnt p
Celi
nees
YOI
C
noin
ADIC
Ees
du le
1X d
Ilela
e dis
O1
159u
15 et
IE O
5 dei
ItOrI
plieu
ACCt
entit
FOH.
CEL PTCR.
toute l’antiquité. Mais pour revenir à ces
Princos Tirans ou Celtes, comme ilsontre.
metreslong.temsdans la Grece, ee mesme
dans l’Italie, ou Sacurne le retusia etant per-
secuté par Con propre fls, leur langues’elttel
lementmessée avec la Gireque, qui étoit alors
lFolique, et avec l’ancienne Latine, qu’on
peut dire, qu’elles en lont toutes remplies.
Vous seres Turpris, Monsieur, quand je vous
diray, que j’ay enriron sept ou huit cent mots
Crecs, je dis des simples racines, qui Conttous cetica
tires de la langue des Celtes, avec presquetons
les nombres. Par exemple les Celtes disent
dec dix, e les Grecs dexa. Les Celtes disent
pemp, cinq; et les anciens rec RolienS N EpPNO.
Les Celtes disent pedvar ou petoar, quatre, de N’umero
les Foliens rErOCES. Les Celtes disent undec,
onze; daoudec, donze ec. e les Grocs evdena,
dcodena ec. Juges du reste par cet échantil.
lion. Pour ce qui est de la Langue Latinc, j’ay
actuellement plus de douze cent mots, qui
viennent tout viliblemont du Coltique; ec je
repondrar Colidement à ceux d’entre les (sa-
vans, qui ne pourant nier un fait, qui paroit
sensible, sont reduits à dire, que les Celtes ont
emprunté ces mots des Greco de des Latins.
Aurelte il n’est pas étonnant, que la langue
Latine loit siremplic de mots C eltiques ouau.
lois. Cdr les Ombriens, qui étoient des plus an-
CiemS
ur
nomeitea

## Folio 66 — 730901130:0072
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
CBLTICR.
talorum origue
ciens peuples d’Italic, et qui étoient roisins ee
Tourent meslés arecles Aborigines, étoient de
vrars Goulois. Rulsilontils appelles par les
anciens Propaso Gallorum. De ces Ombri-
ens lont Cortis les Sabins; de qui on cait, que
les Romains ont pristant de choles; ec ontre.
autres le mot de Duirites, qu’on deuroitpro-
noncer Curires, comme venant de C. uris, qui
veut dire hasta. Les scavans n’ignorent pas
cela, mais ils ne scavent pas, que Curis, ainsi
que lancea ont leur origine dans la langue des
Celtes. Il en elt demesme du Xspnzes des
Crecs, qui leur a donné tant de peinc, lans qu
ils ayent jamaispe sçaroieny ée, que signitioit
cemot, ny d’ou ilvenoit. L’onn’a qu’à
consulter Strabon pour voir ce queje dis. Mais
outre les Ombriens et les Sabins, les Osques ou
Opiques, en Latin osci e Opici, étoient pareil-
loment Celtes d’origine: ec l’on pout alturer,
que leurstables appellées srellanes, qui ont
tant plet au peuplekomain avec les Carmes sa-
liaires ou Sarurniens, qui venoient des Om
briens ee des Sabins, ont rempli demots Cel.
tiques la longue latine. Ajoutons à toutes
ces choles, qui paroissent aslez etonnantes, que
les Laconiens ou Lacedemoniens, ces peuples
Prenomimés dansla CTrece, ont presque tout
tiré des Celtes. Cen estpointune hyperbo.
le; vous en verres les preures. Apres quoy
je ne
l
O
Tet
Ies
Tet
de 6I
Ddes
et

## Folio 67 — 730901130:0073
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000073.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
da
bet
ve
re
DTO.
l
EPa
ainst
e des
des
qu
Froit
u’a
Vais
3O
reil
LEl
ont
54
OM
dutes
Gue
iples
Cel
tout
1b0.
Oy
CAB
CELTLC A.
je ne luis plus surpris, (i les mêmes Lacedemo-
niens ont en tant de liailons avec les Sabins d
les Ombriens: ex de la vient, que dans les an-
ciens Cloctaires naencor ec Umber, c’est lames.
mechole. Entin, Monsieur, je n’aucois ja-
mais fait, (i je rous diloistontce, que j’ay de-
courert dans l’antignité par le lecours de la
Lansue des Celtes, ec par les trasmenes des an-
ciens historiens répandus câ ec là. Vousle
verres quelques jours, quand je publiray mon
Ourraze. Se ne scavois finir cette lettre lans
vousdire, que le Celtiques est repandu dans
presquetoutesles lansues de lLurope;mais la
Tcutone ou l’Allemande en est toute remplie
Annotation: Il devoit plus tost dire, que les
Teutons ou ermains sont les plus anciens Cel
ces.) En roiey en deux motsla railon. Les
Peutons viennent d’Ascenez, qui a été Als aine
de Gomer, pere des Celtes ou Caulois. Cet
Iscenez est la tige des Daes, en latin Da d
Dai, depuis appelles Daces  Getes par les
GFcCS. Il a aulto été le pere des Pheysiens.
De ces Daes ec des Pheysiens sont Cortis les
Teucons, qui dez leur origine ont tousiourseun
beaucoup de liaison arec les C’eltes, ee l’on
peut dire, qu’ils ont étémestés dans une gran-
de partie de leurs expeditions. De cesmèmes
Daeson Daces lont Cortis les Parthes, principa-
lement les Arlacides. Los Parthes deslespre.
2
mierS

## Folio 68 — 730901130:0074
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000074.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
CELTTCR.
mierstems le Pont repandus dans la Perse, ee c
ett dela, qu’on roitencore aujourdhur tant
demots Allemans dans la lansue des Perles,
comme on en voit aussi beaucoup de Celtiques.
Nais de plus, comme les Grees ont pris plusi
curs mots des Phrrsiens, de l’aveu mesme de
Platon, il ne faut pas s’etonner, si la langue
Creque atant de mots semblables a ceux dela
lansue Pcutone, puisque celle créroit toute
Phrrsienne der son origine. Les Teutons
ont encore esté meslées avec les Ombriens en
Italie; ec’elt dela, que les Latins ont pris d
eux quantités domots, et sur tont des verbes,
comme l’on verra aillieurs: car je ne dis cecy
qu’en passant. Ces grandesliailons, qu’il y
atousjours cuentre les Celres e les Feutons,
atait, qu’on les a fourent contondus dans l
Tristoire ex entre cux, comme ils renoient pres.
que de la mesme origine, ils le lont presque
tousjourstraittes detreres. Et c’etpent étro
dela, qu’elt venule mot de GTermani, que les
Romainsleur ont donné; comme lotort bien
remarqué Strabon; pour marquer, qu’ilse-
toient comme treres des Coltes ou des Cauloiss
Ouoy que colane loit pas sons difficulé. Voila,
Monsicur, un Commaire de l’ourrage, quei
espere donner au public. II est un peu plus
etendu que celur de mapremiere lettre; ainsi
vousn’aresrien pordu. Pourmoyjegagne
ray
1)B
Md
i

## Folio 69 — 730901130:0075
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000075.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
ac
tant
les
eta
OUte
ItONS
15 ett
isd
bes,
Cec)
i
FOnSi
nS
pres
S91B
etre
je les
BIen
ld ea
loisi
Diles
IuC)
plud
ainst
gHE
1d)
lul1.
rede
1e
CFLTICA.
cay beaucous al je merite par cette complai-
Cance rotre amlié d vosbonnesgraces. Seta-
cheras tousous deme les procurer, vouspri
int de cete, que je luis arec bien du Respect
Monsieur
CCL3. Ferrier 1699.
Torre ers humblees tres-
obeissant serviteur
F. P. Perron, Abbe
de la Charmore.
Considerationes ad superiorem
Epistolam Perronii.
oncilium doctissimi Autoris, qui origines
nationum molitur, mihiperplacet. Nam
etliverear, ne aliqua intercurrant, quibus al-
Centiendum non putem; Ioero tamen, multa
praeclara ab iplo detectum ec Cahilitum IVI.
Diu optari exoriri aliquem, qui ex tabulispoe.
tarum Graecorum de Latinorum, inprimis quae
ad Deospertinent, crueret non tam Philolo-
phixe ac Theologix mysteria, (quamvisneque
haecncplisenda lint) quam Fliltoriam mythici
temporis, jam Varroni di Ceniorino pene, ut
apparet, delperatam. Et mire gavisus Cum,
dum protunda doctrina virum DB. Epilco.
um Santassaphensem quondam, nunc C On. Floydus.
ventriensem, intellexi huc animum adjecisse,
Mythica Historia (F)
3
Historia mythica temporis
spc-
ds

## Folio 70 — 730901130:0076
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000076.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
CELTTCA.
Specimine etiam dato; quod tamen ad manus
measnon pervenit. Ileque an prolecutus sit
consilium, mihi ultrainmotuit.
Fadem cogitare ridetur rir clarissimus, cu-
jus Epistolam vidi, mustoque adhuc ampliora
Spondere, praelerim, dum DeOS GIrREOTUM ex
Celtis derirat. Difficilenegotium, Fatcor, ex
quo licentia poctarum omnia perturbavit. IIn.
de Apollodorus, Palaphatus, aliique FTilto-
rix fabulola Scriptores, sibi aliisque pallim
contredicune, contulis, ut apparet, lub uno
nomine diverlarum gentium heroibus; nec
jam facile discernendis, qux per Eomenta reri
tati adjecere: perinde ac Rguis, lublatis sere-
rioribus scriptoribus, ex Milelis noltrorum
temporum Fabulis Fliltorias populorum con-
cinnore conaretur.
Itaquemirum non est, si alii apud Acoy.
ptios, alii apud Phaenices; Goropius in Cer-
mania inferiore, Rudbeckius in Germania Se
ptentrionali, id est, Scandinavia; alii apud
Llunnos e Sarmatas, inveniunt origines Thc.
losix Gentilis. Et credo venturos, quiFin-
nonasautEstios veroselle FEyperboreos olten-
dere agorediantur Deorum genicores; nec de-
spero, ubi aliquando ad Turcas de TatrarOS
eruditio perralerit, sibi vindicaturos, quae
Coropius Rudbeckiusre, Cimbris aut Gothis
tribuere.
M IDI
BII
Mi
UHII
MEua
nu
M
pula
M
II
pobot
git
Meho

## Folio 71 — 730901130:0077
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000077.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
Manu
cuss
IIOI
IMet
Tilto.
allim
Uno
Det
5, Cl
verto
sere
Drum
COn.
Get.
232.
pua
The
Fin.
ten.
ede
2108
qua
ttiis
eMe
CELTTCR.
Nempeubi contusio est, quidvis ex quoris
non dilticultar facias, praelertim imaginatione,
quod concinnitati deest, supplente: uti acies
in nubibus depugnantes, magis animo quam
oculis offeruntur. Non delperotamen, pol
Pe majore industria e judicio aliquid ervi cer
tius; negneideo quenquam deterreo, atque
etiam conjecturas audaciores non serendas
tantum arbitror. Ced de laudandas, ubi ingeni-
um acumenque habent. Nam ut laepe juvat
Fortuna audaciam, fieri potest, ut superreni
at aliquando nova lux, qua perticiat caepta.
Ex tot qua incuntur itineribus, credibile est,
aliquodrectum esse. Itaque condonandum
est nonnihil affectui corum, qui patrixe lua
ornamenta aut inveniunt aut faciunt in abdita
antiquitate. Multa enim Audio eorum cru-
untur, qua prodesse aliquando poltunt; nol.
temque nimio censorum rigore circumcidi
Draeclarorum ingeniorum luxuriam, ne pror-
susexarescant. Imo nollem omnem adimi
audendi licentiam, ne cum Agmentis etiam
vera supprimantur; quemadmodum minimé
probarem, Alchrmiltarum Fallacem licet na
tionem, deleri; cuitantum debet natura co.
gnitio debebitque.
Duae autor Epistolae in Celtarum Sallorum.
quehonorem molitur, iislavere debent etiam
Germani. Nlam ipse cognatospopulos agno
Ccitu

## Folio 72 — 730901130:0078
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000078.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
laminavia
J2
CELTTC A.
Scit, ex Caepe ab antiquis contu(os. Itaque X-
que ipse ac Rudbeckius, dum luis student, no-
Arorum Cinul gloriae velificantur. Dleque
cgo dubitandum puto, quin Ciermania noltra
dederit ee Callia Calatas vel Celtas, ex Daniae
Suedixque Cimbros e Srionas luos; eth post
ea Cerius colonos ex Callia ee Scandinaria ad
nos rediisseagnolcam. Scandinaviae incolas
ante Germanorum adventum Finno- L appo
nasfuisse, credo, ex illa vastissima nationo,
quae magnam septentrionalis Occani partem
obledit; qui Germanispaulo cultioribus mar-
gines de meliora Scandinarix cedentes, Pele
ad cognatos luos in rupium interiora rece
DCrE.
Lappones
timin o
Deconnexionibus populorum cum posteris
Hoachi, in lacra Scriptura memoratis, oblcu-
eor mihi dilquisitio ridetur, nec tamen alper.
nanda. Viciniores sentes Mosipotistimum
ante oculos fuisse, etiam Bochartus agnovit.
Circa tontes Tioridis, Fuphratis, Phalis dEA-
raxis lacer Geneleos autor locarit caput re-
rum, unde in omnia propaso resimenque.
Iloc polito principio non abnuo, a septentrio.
nali latere ex Melopotamia in Scythiam, ex
Serthia in Germaniam ee Celtas, ducendam
esse lincam coloniarum: dum alia nationum,
ut sic dicam, arbor per drahiam, Syriam ec A-
retumramos extendit; Unde Phaenicii A-
ade.
Nonchiposter.
gendum migrationes
sptit.
ole
iu
i
MB
b
s
ul
1B
MI
sul
MIIII
dis
i
htiail
li, bet
lide
Mulu
lu toet
Upoli.
ut
ullo
SMH

## Folio 73 — 730901130:0079
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000079.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
ea
eguo
CUIId
ABIR
00st.
a
colas
P0.
DMC,
etem
MaF-
Cele
es
Es
etlo
eu.
DeF.
um
Dvit.
A-
18.
UC.
10.
ex
2M
M
A
A.
C11.
sI
)
CELTICA.
iquemaritima secuti, narigationibusque
in ulteriora delati, tandem in ACiaminore,
Ciraecia d ltalia, Seythis c Celiis terra interim
diffulis, rurlus occurrerunt. Exquoiam mi-
Ccura linguarum sentiumque in Lacinis et
Craecis; ubi non minus Sexthilmus quam
Phaenicillatio apparet.
Indorum ec interiorum Athiopum (quos
quidam in Chamo maledictos putant) Perrrio-
ne ec habitu a nostris abhorrentium; abditi
magis ortus videntur, ec conjecturae tum de-
mum tuluri patientiores, ubi masis nolcetur
genus humanum, cultu Christoque cum com
merciis nottris recepto. Idem de extremis
Septentrionis marginibus dicendum est.
Comeritas, Cirumerios, Cimbros eosdem
esse, diciturnon inepte; led voreor ut tuto a(-
leveraripolsit. Etiam Cimmerios ec Cim-
bros, Getas ex Cothos, sacas de Saxones, Dahas
e Dacos, eosdem aut cognatosesse, Colis non
minibus nontemere crediderim.
De Titanibus tam multa es pugnantis ha-
bentPoëta, ut agre certum aliquid constitue.
repossis. Libenter tamen credo, Scythas aut
Celtas Tuisle. (Si Celtarum nomine occiden-
tales, id elt, Germanos ex Crallos comprehen
das) qui cum Diis, id elt, cultioris Alix ec CTFX
cix Regibus antiquis bella sessero. AddePro-
metheum Litana C aucalo alligatum; Utcredi
a
Hominum cognatio insufficiens
Posti

## Folio 74 — 730901130:0080
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000080.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
OEL TTC R.
possit, nihil aliud significari, quam exercitu
ad portas Calpias in excubiis collocato, Scrthi-
cas gentes fuille exclulas. Callimachi,nescio,
an pondus habere possictestimonium, Callos
a Titanibus derirantis, poetico fortasse lutu,
cum Delphicitempli violatores abApolline de-
Setos, tanquam priscorum in Deos paria au
dentium Pobolem repraesentat.
Cur supiter in genitiro Toris habeat, non
nm
longe opinor pecendum est. Nam supiter
eltnihil aliud quam foris pater, ut Liber pa
ter. Leaquererum cinomen est joris; cujus
qua connexio cum fao aut schora, aut saphe.
to, in medio relinquo.
Linguam Wallicam aut Aremoricam pro-
ximam veteri Calliexe ipse credo, nec indili.
genter inspexi, ee semi Ciermanam apnolco.
Vocobulainnumera, Cracis, Latinis, Germa-
nis, Gallis communia, ad origines communes
ex Serthia retero: quae Colis Latinis cum no-
Aris ex Callis antiquis communia Tunt, C eltica
oppello. Craecos ex livouam dc incolas aScr.
this, ad Pontum Fuxinum ec Ictrum positis;
Latium a Celtis de CermanisAlpestranseresIS,
accepisle credo. Hoc vereorprimos Graecia
e Ttaliae habitatores hinc accerlere; guibus
deinde in Craecia Phoenicii e Resyptii, in ita-
lia ec hi ec ipsi Graeci in maririmis accesere.
Sed numerorum nominibus minus Aido; nam
Ealorum origiues
gracorum origines
hoc

## Folio 75 — 730901130:0081
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000081.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
I
hi
cio.
llos
IU,
de
all.
ii
Il
Pd
jut
4C.
1O.
dilio
ines
AO.
HCa
de.
ItIS;
eAIs,
ecia
DUS
Ita
ere.
19M
hOC
(C0.
Md
persica contentientia Germanis
CELTLCA.
haec fere a culforibus venire solent, quales CErx
cosantenostros tuisse, non puto diffitendum.
Itaque dhaec, ex multa alia nomina rerum ar-
tilicialium, utri origini debeantur, ambiguum
est adeo, ut laepe ad Latinos ec Chraecos incli
nem: Led non ideo minus alia plurima Ciraca
Latinaque puto a Serthis e nostris ducenda.
PostElichmonni asseverationem multo plu-
raCermanica in Perlicissperabam, quam in
spectis Lexicis deprehendi. Fateorlinguam
minusnolcenti parum apparere connezioncs.
Ft Forte in Lexicis multa, praelertim obloleta
ecoripinisretinentiora, omittuntur, ulitatio.
ribus substitutis, quae ex Arabico Turcicore.
Auxere. Nam Elichmanni sidem in dubium
rocare non aulirm.
Lettre Cur desantiquites, qu’on vient
de deterrer a ParIS.
MIADAMF
A decourerte des Sculptures Gauloiles,
sjointes a une inscription faite par les bat.
teliers de la Seine à l’honneur de l’Empereur
Tibere; ee trourées depuis peu dans l’Pglise
Cathedrale de Paris; lors qu’on y touilloit
dans la terre, est curieule, ee la dissertation
qu’un habile homme a donnée la deslus, de
que Mlacame a cnrorée a V. A. C. est Cavance
et in.

## Folio 76 — 730901130:0082
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000082.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
CF. L CLL2.
ex ingenicule. On peut juger par P’endroit
bas, ou ces tixures onc ététrourées, combien
leterrein de Parisa étéhaussé. On troure la
même chole a ROmC. Ft l’on m’a dit qu’à
Aquileje il r a trois paver l’un sur l’autre.
Jeveux croireareclur, que quelques unes des
perlonnes, reprelentées, commodans une elpe.
cede procection, qui portent des couronnes
(peut etre de chêno,) pourroient bien étre des
ard Bardes, qui étoient les Chantres e les Poêtes
Caulois e Germaniques. Jene lar d’ouBo-
dim, que l’auteur alleguo, a pris, que les Bar.
des liomtroient en Allemand des iretres. On
troure dans les rieux livres des chansons Peu-
toniques, der Meister Singer, que Bar signi-
tioic encor une chanson il y a200 ans ou envi.
ron. Turnebe (Ad verL. XIIL. 25. ZR. 37.) a
troure dans un vieux slollaire, que bardaea vel
plauda bardula honitioit chez les Craulois une alovet.
te, oilesu qui chante. Le mot n’appartenoit
PaSOInS aux Germains qu’aux (raulois, e jc
ne lay, pourquor l’auteur veut, qu’il foit re
nu de la lansue Gauloise dans la langue Cier-
manique. Il y a plus d’apparence, que la
lanoue e la nation Crauloise loient vennes des
Germains; li nous admettons que les peuples
dliurope lont renus de l’Orient, e linous
conliderons, que les plus anciennes miorati-
ons ont été faites par terre, les hommes ayant
gelli a Germanis
Gentum imigrationes
5
1
s
si
I
M
i
I

## Folio 77 — 730901130:0083
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000083.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
cdit
DIen
des
DC
MI.
Ivi.
2
vel
ret.
oit
eje
re
er.
la
des
le5
IUIS
ti
INC
Ssi
ela
CFLTICA.
sumarcher, avant qu’ilsont appris d naviger
Virgile a aussi parlé des Bandes de pourpre,
dont lestuniques auloiles étorent chamarées,
et que l’auteur (p. 24.) croit remarquer dans
quelquestipures de ces bas reliets. CePoeto
dit des Caulois. Virgaris lucent sagulis. Ouel
ques auteurs, prenant les Bojes pour des Bara-
rois, se lontimapines, que ces bandes paroil.
Issgnia Bavarica
Tent dans les armes de Bariece.
Sene vois
pas, pourquoy nôtre habile auteur (prevenu
des Idees de teu M. lAbbe de la Charmore)
exclut les Allemands des Celtes, guoique les
anciens les y aient compris, de meme pluspar-
ticulierement que les Gauloismêmes. Com-
me une partie de la procection reprelentée
dans la sculpture, porte des boucliers asses res-
Cemblans a une porte, ec que solon les Grrecs, on
appelloit, ces boucliers Caulois Dopess; il veut.
(P. 27.) que les Allemands onttire leur ehiir,
porte, d’unnom Gauloissemblable. Mais
puis que ce mêmenom oea le troureencor
chez les Crccs. ec que dauri, duri, duere en sI
onihie autant dans des langues Fsclavonnes, il
aplus d’apparence, que c’estun mot Celto-
Seythique, qui des Sexthes est venu aux CTer
Mains d aux GSFecS, e des Germains aux
Vaulois, comme la lituation des pars le de.
mande. Tarian Cambris est ClypeuS; con-
Centit Callorum caroue, Germanorum tart.
(che

## Folio 78 — 730901130:0084
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000084.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
CELTTCA.
Sche. Les mots Caulois EIIRISES _C SFNTA.
ATWIEMLOM me passent. Ces derniers
pourtant pourroient lignitier des sens, qui de
meurent aupres dela Seine. Car veile eltce
que les Latins appellent mora, duréc, demeu-
re, verveilen demeurer. Weiler eAtlieu de
demeure, e villas’y raxporte. Cependant
ic lerois lurpris, si la lettre VVsytrouroit, de
je doute, qu’on ait bien lu. Furises est un
mot, qui metait Courenir des Fubares, men-
tores chez Strabon d Ammian Marcellin, de
vins des Caulois, qui pourroit bien avoir été
malécrit ou malprononce des (Frecs, au lieu
d’Fubares. Les Prettres lont appelles Fh.
varas cher Ottrid, c’elt a dire gardiens de la
lor. Ottrid est du neuriemesiccle. Fih
estoit loy, Lid Perment, ee Edouard est celuy,
qui sardeleserment. Mais revenons a nos
basreliets. FSLISOU TIESVS Dieu Caulois,
marqué au dellus de la tigure d’une personne
armée d’une hache, et occupéc a conper des
branches d’un aebre, est connu.
Feris altaribus Tlesus,
Fetroure cher Lucain.
C’étoit le Dieu Mars, qui eMt lAres desCrccs,
_l Fric des Germains. C est pourquor le
Mardi est encor appellé Frich- das cher les
hauts Allemands. Les lottres R. _cS. le chan-
sedientailement, comme dans P’apitius e Pa
pixiusus
piii
mulita
Eua
III.
tochuse
ill
I s
BNedII
igili
ilon0
Mguiuib
1IB
spu, p
Mm
pniu
ui li
Uiu
male
l, CD
Mus, B
a, por
MIA IB
tbulis e
Iusulilg
lmeun
puiu
Insispor

## Folio 79 — 730901130:0085
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000085.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
L
nIets
ide
ettet
neI.
U de
idan
it, d
1
NeH
de
r ete
alieu
L
lus
I nOS
Ilois,
OMME
F de
ECC)
OY 16
2 les
Chan.
EPa
irius,
CELTLCR.
irius, Pusius de FuriuS.
Je conriens que
TARVOS TRIOARANUIS marque claire-
mene le Paureau portant trois grues, qui se voit
dans la tigure. Il est siir, que Garan, seranium,
étoit une Cruc chez les C eltes d ailleurs: et en-
coraujour d’huy la rrue oileau, est apvellée
des Allemands Cranich ee le grue machine,
Krane. Severemarque point le mot de Leud
dans ces in (eriptions. (v. P. 10.) Ilestrray que
Laut Bgnitie encor aujourd hur chez les AI.
lemans son ou Pon, de lied un chant. II n
étoit point beloin de recourie au Celtique (p.
BT.) Pour l’amour du mot fovis pris pour
upiter, puisque les Latins l’emplorent ainli
aunominatit, Come dans CE VeKS CONNU,
comprenant les 12. Dieux principaux.
Funo. esta, Minerva, Ceres, Diana, Venus,
Mars,
Mercurius, Jovis. Neprunus. Vulcanus,
Apolle.
se ne lay pourquoy (p. 32.) on rapporte Vul
canus au Celtique Volc, ec en fait un des Dieux
Lares. Comme ceux qui ont tait Faire ces
bas relifs, ont honore supiter, Cactor, Pollux, e
Fercule, pourquor n’auroient. ils pastiono
re aulsi le Vulcain des Romains. Volckcher
les Gaulois comme chez les Germains etoit
peuple Vulsus. CERLTIMHOS, nom d’un
Dicu cornu, (comme la fieure le montre,)
place entre Pollux e Llerculo, paroit etre Bac-
CBUE

## Folio 80 — 730901130:0086
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000086.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
CFLTTCA
dii Germanocum hermandrum duc
chus. Danslevieux Coltique, de encor au
jour d’hus dans l’aremorique Ouernou Kern
Cscornu COrHe; les GTermains dilent horn, le
Latin, Grec ex ITebreu s’y rapportent. M. 1
Fréque dRuranche, on comparant Moy(ea
Bacchus, a moneré, qu’on attribuoit des cornes
a ce Dicu, de M. lAbbeMolanus l’atait voie
aussi dans une lettre écrite a teu MI. Kirch-
maier, qui estimpriméo. Lemois de Ferriee
eltappelle des Allemands sconnuns: rien n’
approche plus de Kernunnos. Cae c’est ainsi
qu’il le Fautprononcer. Cenom du mois
renoit apparemment de l’ulage des Celtes,
qui se repolant en hrver, jouissoient alors de
leurstravaux, ec beurant plus qu’à l’ordinai
xe Faisoient honneur a Bacchus, e celebroient
Ca Fetc. sEEC est dans comois, que tombent
singeranalia
nos dcchanales: en quos apparemmenton a
sF
continué la coutume de nos ancetres parens,
comme on a Fait en beaucoup d’autres occali-
ons. Ilestreay que Bacchus n’elt pasrepre.
senté jeune icy; mais il est à croire que les
Gauloisnes’attachoient pastrop scrupuleule-
menten tont aux ulares des Grees exRomains
al exard de leur Dirinités. La conjecture
du Sarant auteur de la dissertation qu’. - --05
mis Tur la figure d’Florculo, doit etre lu OCi.
MIOS, meparoit vraisemblable. Cependant
un Carant homme de es amis (MI. ECCaKd)
mensium nomina
tercules qu
Poub-
t
VII

## Folio 81 — 730901130:0087
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000087.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
du
exH
et
Oit
cb.
iet
inte
10I5
es,
le
2a1.
ient
ent
Ad
AS,
ali
DTe
eles
Ile
ains
ture
O8
D6.
lant
ard)
uba
CEL TTCR.
BE
Coubconne, que cher Lucion le P. pourroit avoir
eté charisé en P. ec qu’il Faudroit peutétre lice
ORMION au licu dOGMIOH; en quel cas
ce TETOItIRMTIN On ORMIH, ancien LlcrOS
des Ciermains ouC cltes.
C tout ce quime semble propre à être re.lC est te
marqueier lur cemonumentrare es conside.
rable de l’Antiquité Celtique. Ouelques
connoisleurs, ont troure ma derivation du
mot Fornune Fort plausible, ec lont lurpris qu
On la deterrée dans PFolile cathedeale de Paris: ( on l’a
Car jusqu’icy nous n’aronsrien eu de rrailem.
blable pour rendre railon de ce nom d’un de
nOS mOIs.
GLOSSARIIOFETTOI
SPECIMEN
es
Lineuae Britannicae victionariolum
Boxhornius Originibus Callicis subjecit ex
Daviesi Lexico Cambrico, autoritate Re
sis facobiI. edito, cujus e meminit BOX
hornius Iist. Univer. ann. 449; unde
quaedam notare placet, (s nostris, quibus
saepe conveniunt comparare. Unde mul-
cae se aperiunt Origines, alias futuraiono-
ta dum passim radices aut barum indices
voces Cetricae, apud Teutonicas gentes a-
missa

## Folio 82 — 730901130:0088
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000088.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
CELTICA.
misse aut obscurata apud Callorum vele-
rum reliquias, Cambros del ut ipsi se v0-
cant Cumros (haud scio an non Cimbros)
id est W allia ES Cornu alliae habitatores;
E5 apud dremoricos Bricanniae minoris in-
colas conservatae sunt, extantioresque con-
spiciuntur.
p
A.
B, Timia, CCFMI. Ape, af. Credo ab aber,
 uod Cerm. cRiterum, seu ab iteratio.
ne relimitatione dictum, ut Fbberettu-
2uS. Etiam Eppa Cambris simia, olim Celris
abaraes apud Pelrchiur. Aliis Ape, vel
Asederiratur ab Flebrao Aphnaus, ut limia
a Timo, id elt, nares deprellas habente.
ABAL. Ey defectus exitium, dissidium. Livel
sibet, Germanis, malum, Fortase est ab-
fal.
ABAR, CorrUptuS. aber calus Aurii, octi.
um. Consentit Lhaven Ciermanorum, Cal-
lorum Faore, id est, portus. Nam oltia Au
minum lunc portus naturales. Aber isitur, ut
alibinotarimus, accipiebatur Celtis de omniro
declinanto, abcunto, ut in nostris rocibusq
bendresper, e ebbe rotluxus. Ita ut radix vi
deatur elle particula ab
Jesae est Latinis _ GCr.
manis, quod arsoGrucis.
AB W Z, sabo, Cadaver. AbW; d a45, clCa,
u
seit

## Folio 83 — 730901130:0089
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000089.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Dete.
10
ea
resi
SIn.
CBH
aber
atio
eAu.
ell
iia
Eveli
ab.
oAti
Cal.
AII
AE, 1
Is
15.4
CVI.
Det
SCa,
(W
CELTTC A.
ut cadavera sunt animalibus) Sane W erde est
pactus animalium. Vid. BIoyd cibus. Aberth.
Sacrificium (occilum.) Credo, fontem ho-
rum esse Ebbe, quod Ciermanis est retuxus, de-
crementum, occalus; vel potius iplam partieu-
lam 1b, quae CTraecis a c.
ACH, Cemma, senuS; Germanis auch.
eoken, est auctus, propagatio. Achen etiam
Cambris, senus, natio. Adde eddylintra.
ACHES, rirus, Rumen. Consentit acb,
reteribus Germ. aqua.
ACFTL ae, Omnes, totus. Contentit oMOG
totus, all. Cierm. ommnis; ox205 multicudo.
ACHLUD, occultaro. Consruit claudere,
occludere, adjecto a. Consentit Cerm. scblies-
en.
ACHOR, parrum. Consentit Acarus mi-
mutissimum animal.
ACHRE, tegumentum. Consentit ocrea.
ACHRE F F A W R, CreditOr.
ACFR W M, CuErUS, crumm Cerman. COn
sentit Vermis, Wurm.
ACHUB, OcCuPaTE, CaperO, Lauffen.
ACH W LW M, nodus xerplexus (volvulus)
lomus, Klampe, Flun, glomus.
Flaec de multa alia teltantur, Britannicas
roces Latinis es Cermanis compluribus con-
sentire, pratixo a, tanquam articulo
FOrte.
a an 

## Folio 84 — 730901130:0090
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000090.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
64
CFL TTCA.
AD AF, manus, qualia daz, cinctaze. Nlam
etaze Gormanis estmanus, vel pes anterior;
undetasten, tatscheln.
AD AMTM E Y, adagium, enisma.
ADAR, aes; Aderyn, avis, Cins. Adarior,
auceps. Etiam sutis d Saxonibus Fdder
Cunt ares. Fdder-dunem, plumae avium.
Tlinc car, Arn, aquila. Adde in Camibrico
aplo EAn avis, Iledes volare, Frur aquila.
AD D A LE, FaX, Id est, Pars ima, deterior;
nam ad Cambris cst imminutivum.
ADDE W FD, promiltum, a debito.
A DDFAFN, exilis. Anhinc faint Anolis,
tenuis.
ADDFF DDX L TFD, recOrdari; ut apud (Fer.
manos cinfallen, incidere cA CtIaM RECOF.
dari.
ADDOLL ddorare.
ADDUR N, OrnatUS.
ADD W Z N, honectus.
AD EF X N, Alum, Faden. V. cdau.
ADEC, tempusaptum; a. praepoltum Cer
manico das, dies, qui hic generalius protem
Pore lumitur.
ADEAPZ, ruina, fallo
ADF A H, adrena, percerinUS.
ADTAD, an25. Arabibus Aduuta apud
acoiler. Frispanis Anade, nobis Ente. Adde
Cambricum hrrad, ana5. Sic intra byda pro
um
hind. N a hambris omisse
ADIL
A
Cud
PbDd
feerte
AD
sit
AD
Ibi
ab
maiis
C9nB
qal
I, B
1
se
1
1
vet
lto.
1
don

## Folio 85 — 730901130:0091
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000091.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
erid
ArI
E
viuu
abriu
cerioi
dbe
rECOI
260
Dtem
aDI
Lacol
Id p
Ab1
CELTTCA.
ADTL, vilis, eitel ermanis, vanum, inanc)
cum iplis adel alias, sed lonse alio ex fonte, st
nobilitas. Vid. Fadylintra.
ADLAIS, celonantia. Vid. Claissore.
ADE AM, reCilire. V. Clam, CaltuS.
ADE A W, homofortisinfima. Llabi, rulti-
cus deformis; on contonat leud, leute, leodes,
plebs, Cerri, homines. Ad alioqui eAt Cam-
bris persaepe particula diminutira, ut aalada
Foenum, advaich opus imperfectum.
AD e AU, depolitum. Vid. Naid, Nawda a
Cylum; consonat nostrum nod, necessitaS.
ADOLW C, Obsecrare. Vid. dolef, clama-
XC.
AD R A N, Subdirisio, drennen, tronnen Cer-
manis, dividere. V. Dragio, dryl. Saepe Ad Ad eart
Cambris respondet Latinxe afHiXa, RC, ut SIE apud C
qualiredividere. Sic adlaisrelonantia, cum
lais (t onuS. Respondet Germanieum af-
ter, quodrepetitionem; ec minus etiam, vel
secundarium aliquando, sixnificat.
AD R ODD, redderC, HOTEATE.
ADRFBEDD, certitudo.
AD RX W EDD, Odor canum Feras in sequen-
tium. Fderwedd, Edrybod, historia. Truch,
verum, Avglisi tru, certum Germanis, treu,
Aides.
AD W F V, Cognolcere, quali recognolcere.
Nam Nen, puto notitiam significare, vel sen-
ten-

## Folio 86 — 730901130:0092
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000092.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
CFLTTC R.
tentiam, ex respondere Germanico W chnen,
am opinari, opinio.
ADW ERTHE, pretium minus justo. Wertb
pretium Geranis.
ADWY, ruptura rima. Germanis quoque
anvey, duobus; ruptum dicunt in ZW CY, et
is entwey.
ADWXNFC, micare, Pcil. ut lux per ri
MaM.
AER, praelium. Ares, MarS, OraCIS; F.
rich Germanis. Plari exercicus Cermanis re
teribus, hodie Fehr. Cambris erftelum.
AFS, Scutum. Anasser, qualia reVETA PEI
n
malcuta. Callis sis altoros. Bdd. is.
AESEL, Omphacium. HIinc Crallis oseille.
Consentit acidum, acetum, essis German.
AF AF S, aV15.
AF A L, Pomum, Germ. apfet.
AF A N C E, Castor, Aber. LLOCMITOT.
AF L AF A R, intans mutus. Nam Fstadr eAt
loquaz. Vid. intra.
epar AEu, epar, foie Callis, fegato ltalis.
AF F A CZH, reatus alieni criminis, quali
a Faith Pine Facto (uO.
AF F A e, explicante Borhornio ab aprivati.
vo, eban, excelsus, quali minime excelus,
protunces.
AF F V YS, protundum, ab7 (IUS.
ACA
vlll
1b
1
1
biI
Eto1
And

## Folio 87 — 730901130:0093
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000093.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
BHen
Nerte
109
DetI
S; L
idre
EAPI
oseilli
li
adr el
quil
IPdu
ellus
Ae
CELTTCA.
AC AL FN, c05, quia requale vel aequabile
eddit, cgalant.
ACEN Fima, AcTura, LetIS, Fisa.
AG DRT, Fgori, opCTITC.
AG W EDDF, 405. Vid. Gvedam, riduus.
A1C, 25en. Consentit Latino; nec ab-
ludit CiFRCUM _VENG GreX.
AIL, secundus. Consentit Latinum alius
GTaeC. aS. Flinc silun Cambris ir2go.
Scholiastes surenalis dicit, ellobroges elle alio
transtatos, quia allo sit Callis aliud, bresarc-
510, ager. Add. Filunimaso. item Flyl.
AIS, Asen, colta, aster, alterculus. Adde
Tupra Aes Ccutum.
AL A P F EI, luctus, vel a non- lato, vel à lu-
etu, Peid Germ. ut cum dicunt leid clagen.
AL AKCH, Olor, CxouUS. SaX. Olb, cbs, BCl9.
hurter, ierm sivaen, Slaris labua, Flung.
harcyn, Chald chavetha, Flebr. racham. l.Ai-
neciconia, Clebrxis chaiduh, Sas obcer, Fluns.
Ftrerach.
AL dUDA, legio Callis, apud Plinium. An
ex alodibus collecta ad discrimen Calatarum,
qui ex Vassis vel Talallis: Add. lais. Ailodiun
AL L er ~F, aliCMMS.
nm
ALLF, aCcensus montis, item Cal1. Callar
talis ascendere.
AEL FUD, alienisena, ab all, alius, 8 tua,
Terra. Lud contonat cum Ludisco, id clE,
an
Teut
4
P0.

## Folio 88 — 730901130:0094
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000094.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
CELTIC A.
Populo; Theodone, Rece; thudinasse, regno
.
apudUIFlam, Ticanibus, terrigenis.
AL O _, Inimici, alieni.
AL P, Callismons apud ICidorum. TTohen-
AlbenHlelvetis. An ab aibo, Celtico non
minus quam Latino, ob nires: Nam ee Srris
Alben albelcere apud Bolchartum.
AMB ACTUS, Gallis serrus, minister, Fin.
nio apud Feltum. FIodie Germanis Ambacht,
Amt estmunus, ofticium, ministerium.
AMI, creber, Germanisimmer. Nempe
_ Latinis Am, Graecis apepi est circum, ee GFx-
eis aua Cimul.
AM L F DD, abundantia. Consentit cumu-
Jus comble.
AML FW, Color varius, bundt.
AMLOGYH, eta, nota conspicu2.
AM L. W C, ConspicuuS. Lusen antiq. (TeTM.
eAt videre. Consentit luX.
AMRA, eAtrox intensionem denotans aut
multitudinem, numerum. Cermanis immer est
continuatio, an ie.mehre
A MR AF A F F, lis, discordia: nam fael, et-
ror, Germanis febl, defectus.
AMAR ANRTUN, Comnus; idem quod
TTun.
AMR FEIW, diversicolor.
AMRXCOLL, idem quod coll, damnum.
AMSFR, tempUS.
emsich assipe assidue
ANXD,
8
A1I
ubo
hei
Pheie
Cdi-
POIIB
oloS,
fuitull
Daluoru
A pia
V
Au
81
1
sie
A

## Folio 89 — 730901130:0095
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000095.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
hent.
+1
Byr
CM.
rebtu
np
31d
Hilt.
eM.
est
ex.
10d
D,
CEL.TTC A.
2
AMZD, Far, Frumentum, amzlon, amydon
hodicallis.
AND AT, victoria Crallis, vel potius Bri
tannis opud Dionem in Nerone. Bolchartus
ad corrisendam hanc rocem inclinat, et vel-
let inde tacere Andtasten vel Altartem, Deam
Phaenicum, quia nescirit linguam Germani-
cam, in qua winden, iiberwinden elt vincere. Winssen
Porro v. nuncpraponi, nunc omittitolet, ut
in ovos, Weir; Odin, Wodan. Notatu di-
onum estetiam opud Cares, victoriam dictam
Fandon, Bardor 2io vinno Daor, cum rocem
anaebardos explicat, quod sit Caribus inno-
videH.
ad miciali otrissa
un
iarum lingua
AN C AD, ManuS, an ut ancon cubitus, An
conaltalis currum, la hranche. Nam_ an-
rell armus, brachium.
AN SF N, necellitas, Cermaris ansst. An
ryhodie Anglis iratus, exacerbatus.
AHOB A. LTH, desperatio, one hope Cerm.
sinc spe. Fofsen, hopen eA Sperare.
ANPF R F Et, Pars temporis matutini, quam
rocant horam tertiam.
A N T E u R, aulum, molimem.
cart CTermanis auus.
A e Tue infomnia.
daxs
Sic thar
A N NUD, tegmen, quali non nudus.
a e NY5O, inscienter, ohn willend.
AN W LR, nOn verum mandatum.

## Folio 90 — 730901130:0096
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000096.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
EFLTTCA.
A e W CL, invaletudo. An est Capeneg2:
tirum, imminutirum, decerioratirum, ut Lati-
num in, Cermanieum un, v. c. unseld, un-
mann, unmensch, unthier.
 N W R, milellus, parum virilis.
AR, aevUm. Ar, Cuper, German. erd, ter-
ra. ConCentitarare, dECrEC. a epa Fle
braeum arez, erez, terra, de CTermanieum erz,
quod estvenametallica.
AR AF, lentus Dcitamnis. Ilinc Ararim di-
ctum, Cambdonus nocarit, cui apud Claudia.
Dum Fpicheton: lentus Arar, Rhodanusquo
celer. Etiam Caesar ejus lenitatem miratus
elt. Bolchartus rerocat ad Ilebraeum Ahar,
tardate.
AE D AL, toporcnia, traCTUS LCFEX.
ARDU, ater, CWart. Setwar
AR F P F. DN1S, Callis Cemijurerum opud
Columellam. Superesthodic arpent; et est
peoprie terrae cultae leu arabilismentura. PTam
pensum, elt detinitum aliquidnon ponderemi
nus quam mentura, ut intranco- Callicisnital.
lor notavi.
AKI, telum, Germanis, erf, jaculum.
rssen jacere est. Cambri, ut in An.
omistu
dare. W initiale omitere. Add. intra ber
tracta.
AR TET, urLUS, CerM. BaF, GFaC, OPXF05.
d. X 

## Folio 91 — 730901130:0097
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
1
UA
tet
er2i
1d12
Gu
calu
1b
Pl
a
CMI
Ita
MUII
e sit
a bet
I
CELTTCA.
Ae W zDD, Cignum, rexillum. Add. inFra
Terod.
ASGFL L, ala, dXilla, Cerm. acbsel.
ATCOR, jugeruM, aCKCF.
A TER A W, Mocister, Armorice.
AUF ROH, dominus. HLinc eror, Deuthim
ermanis reteribus, Domimus, Princeps; trot.
mino Regina Suedis.
am
A W CH, acies, (eck Germ.) acummen, ViBOE,
_ 3L. fL. 3.
A W EDDW R, aqua pura, inundaMS.
A W R, HOEa, ubr.
A W XV, habena, ab habendo, haben C er-
Man.
AW YR, der.
3.
BACC W N, lardum. Pacon Anglis, hodie
Schincken, jambon.
BA CHI, PaFVIIS.
BAB, Scapha, CTermanis both.
BAE DD, aVer, hache CTOTM.
B AF. DD U. tundere, verberare, baltuere,
baltre; conlonat Herm. parschen.
G
BAC AD, turma, turba, erex. Flinc crodo
Baraudae Calli rebelles oxud Salrianum et a-
l105.
BACL, jaculum, Bolr Lagitta. Consentit
seil

## Folio 92 — 730901130:0098
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000098.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
CFLTTCR
Pseil Germ. item holzen, Craecis B0N15, _ BaN-
AEIV JACCTC.
BA ID, vadum. Germ. Waten est vadum
trantire. Italis badare, Latinis vadere est cC.
neralius, sed tamen, ut videtur hinc natum.
Etiam consentitbad, baden, aqua protluente
ablui, ubiradum. Add. Gwade, Colea, plan-
tapedis.
BAL, CalVUS, KaaL, DaNAKCOS.
BAL, Falciculus, Balle; Cerr. ballen.
BAF AIV, chalybS, Ferrum; an hinc Bele-
nus, qui in Alpibus Noricis colebatur, ubifer-
ritodina. Talis inscriptio Aquileiae re
perta. C
color
BAL F AS A R H, slas, caruleus colOr. Spe-
cies Rubini dicta Rubin- Balay. Cuactum vel
slectum, Wcid, Catinisilatis; consentit slau-
cus color, Cambris glas, de lasar Claruli lapis,
vulsolasur) slaucus, caruleus, liridus.
B A N N, antiguitis altum, Bsvos collis. Ban-
nus id estRector Croatia. Pany, Slavonicis,
Dominus, Princeps, Gubernator. Bann, Cal-
ne, ab eleratione. Llinc ec fann, conspicuum,
nota, macula, Borliorn. Add. infra P’enn caput.
Conlentit Bannus, proclamatio. Banniar
Cambr. vexillum, nobisbannier.
B A N N OC, HOtatus.
BARR, rectis, repapulum.
Erinc puto
barrem
I

## Folio 93 — 730901130:0099
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000099.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
id.
Um
IMI.
Mte
all.
elio
tet.
Pe
e
lau
DaA
C18,
Tal
UI,
puti
MIn1
uto
YYe
CELTIC A.
barre, barriere, Germ. sparre, claudere sper-
rem.
B AR A, Panis; vicinum Germanicum brodt.
A Parapane, _ swon vino, Calli dialectum,
qualis Britonum, bararuin dixere.
BARDD, poeta, propheta. Fam vocem
etiam veteribus Celtis, Germanis e 67allis, hoc
Penlu in ulu fuisse, antiqui Scriptorestectantur.
uper Cermanis Cantarellis (den Meiltersin-
GerH) erat Bar cantio. Notus est Bardocu-
cullus apud Martialem, id est, qualem Bardi
ferebant. Bardirus apud Pacitum ee Am.
mianum de Ciermanorum clamore mili.
tari.
BARDAS, item Flanes, Flictoria poëtica.
BARDONEX, POema. Baradoni, poeta.
BAR CF _, Conventio, contractus. Bar-
n nunc quoque in Anslico eAt cambium, vel
Cimilis contractus.
BARFL, cadus, dolium; hodieque superest
Fallis cum aliis antiquis Callicis non mul
tis.
BADO, Callice servus militis GlOTT. in 5.
Sat. PerI. nempe sarcon, Keri Cilpanis Vir, Ita-
lishomovilis. Et quiahomopro valallo, fa-
ctum ut Valalli primarii Principum barones
dicerentur. Ilidoro baro est mercenarius.
Add. Cnas.
Dut LB

## Folio 94 — 730901130:0100
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000100.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
CELTTCA.
BARN, judicium. Brennin, PrincepS, ju.
dez. TTinc olim Prenni dicti Gallorum Duces.
Bolchartus dueit a Syro Parnes, PFIACOPS, a
parnes pascere. Sed Celtis Breestexcellum.
Etiam Ptunsaris Biro cst juder. Vid. Bre,
BreM.
Ba Su nonprotundus, deprassus.
BASC AW D, e Basred, sporta, cophinus,
corbis, canistrum. Martial.
Barbara de pictis venio Bassanda Bri
tarinis,
cenn
Sed me jam mavult dicere Roma
FIatM.
BASFA RB, non inepte Fortan rulpoa bal
Co leu vili, liumili, a ert, geHuS.
BEC, Jam olim Celtis roltrum, idquo con
onomen Antonio primo Tolola nato datum,
Scetonius refert. Eciam Ciermanis in ulu est bi.
cken de aribus rostro terientibus vel capienti
Du5. 2dd. bitere.
bec. Gall.
BEDD, Cepulerum, Germanis, eAt loctus, un
trumquelocus jacendi. bette gem
BE N Y W Coemina, Ban Fomina.
BE N e A, apud Fectum vehiculum Calli-
cum; Combentones in eadem benna (eden-
tes, (unde Forte compasnon) Notarit Pon-
tanus, benne, (binne Anol.) hodic esse cor-
bem, ec corbis rehiculo imponebatur. Itili
alimus a banco diei Cou lcamno, cui inside-
bant rectores.
BE. R9
br
eule

## Folio 95 — 730901130:0101
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Ul
AI.
it
nUI
Bii
OM
bal.
Co
UM
Ot
Mlla
III
esta
OH
COF.
Vill
de
BEB)
CELTICA.
95
BER, VerU. Per, hacta (verutrum) Adde
Cupra Arf.
BERTHE, pulcher, nitidus. Werthid,
OpC5.
BFERZ, milrius, Cerm. W cihc.
Et
BLME RRLGA, veltis brevis _ hispideSul ca
pitio Severoin vita Martini. Nempe obler.
vante Pontano a pilis; uti Cilicium hodicque
Gallis dicitur haire.
BTIRE, contictus. HIinc _ Anglis Bi
tere. Add. bec.
BTE, Cererisia. Puto esse abranen C’erm.
berry Cambr: quod est coquere, bullire. Con-
Tentit Latinum fervere; nisi malisello a brevan
Cambr. molere, ut braven Germ. Sit etiam o.
riginarie molere, minutim milcere; ut mali,
malz, praeparatum ad braxandum Crumentum
(bracis veteribus) a molendodicicur. Sane
brin est comminutum, ut At molendo, ec
bran, Curtur. Etiam Cracis BeaSPa a70-
eapa, furtures. Bjer
BLW, VaCCa.
BEAEV extremitas.
BL A W D, Farina Aremoricis. Blawd Elif,
Icobs. Blad, agilis. Blaven est Germa-
nis schlagen, Collen, cimblinen, abblauen. Ita-
que Carina qualicontula, motuminuta.
B L A W R, CAMHS, GlaHCUS; ba GTCTI. CC
PIILEUS.. add. blou
olores
qu pro quo
l I

## Folio 96 — 730901130:0102
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000102.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
luyl
CFL TLC A.
BEFFH, commodum; Cermanis laebitia.
Elinc anglis, i amblide, tum laetus, a monaile.
Blideolim Germ. Quoque laetitia. Blidenstat
explicatur locus laetitia. Conlentit
BL XS, desiderium.
BL OF SC, blXlUS. BN a1005.
BEO W I ON, SEthiops. ItabloW, proni.
oro, cum bleu Crallis sit coruleum, ut blan (ier.
AtaNIS.
BLOCH, bucca, mandibula.
BOCH AI, FAHCCS.
BODDF, merrere, mersi, in Fundumire;
nam Giermanis Boden cA Fundus, _ Craecis
DuqV. Bodenk, Callis Insubribus olimtun.
docarens apud Plinium lib. 3. C. 15. Qui notat,
locum avud Padum dictum Bodincomarum,
ubidurius protundus elt, ec qualtundo ca
rens. Enk, idem est quod obn, ahn, linc.
B0D, mansio; Germanis veteribus beiten
manere, bude, burel, antio.
BOL, boly, venter, uterus. Unde de belly
Anolis venter. alias bodus
BorD, mensa, tabula. Germ. Bord, repo.
Ctorium.
B0sT, Eloriatio, etiam Anolis boastidem.
DRACC F, protemoralibus Callica von, te
Ae Diodoro ec FTelychio. Superest Sazo.
nibus.

## Folio 97 — 730901130:0103
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000103.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
d
sis
1
Mi
10
beit
ba
est
det
CFL TTCR.
nibus. Broek vel Bruk eodem senu. Pon
anus ait Preache etiamBricannis ese braccam.
BR ACHI, brachium.
BRAD, proditio.
BR AEN, tabidus, rancidus. add. Brann.
BR A F e AR, norale, terra Egralida, brack
AckOr.
BR AN CE Farris CFallici genus Plinio: C aM b.
denus teltatur, hodicque hac voco apud Bri
tannos tar exprimi.
BR A e N, FuxtUE. Add. braen. Germanis
interioribus cerebrum dicitur bregen, Anglis
brain. Pro furture respondet Gallicum
Bran, Cracum Begoua vid. Bir, Breuan.
Berthum apud Achenaum (lib. 10. C. 16.) Pon
tus Thracum ex hordeo. Add. C vrv.
BR A W D, Frater, bruder.
BR E, mons, Collis Prran, Collis, Sax. brinck.
Add. Bron. Altimontes Celtis Brenner; ita
Alpium Tirolensium Cummitas appellatur.
Idem ergo nomen commune Alpibus e Pire-
naeis. Deilteri jusum non procul à canobio
Vennigsen, in Calenbergensi Principatu, dici
tur etiam Prôen, ubi ampelitidis senus efto-
ditur. Add. Brynn.
qanus
abomm
BREG, ruptio, brechen, Prim, rulnus, tra-
all
mentum, (an hinc brin, portiuncula:) Con-
sentiunt Germ. brechen de Latinum fran-
Tere
33
BR F N

## Folio 98 — 730901130:0104
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000104.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
CEL TTC R.
BRF N H TM AE TE, Regnu. Brenhinllys,
dula regia. Itaque Bre, Bren, videtur signit.
careelerationem. Add. Barn Cupra, ec Prain
inEra, EC BrOn.
BR E. 1 A er, molendinum. Add. Cupra Bir,
eE Brann.
BRF, aeltimatio, dignitas. Breyr, BarO,
Dynactes. Brig, ramus, Cummitas, Germ. preis,
pretium, Anslis pride, rectimatio (ui. Add.
prooc AHgl. SEd e Cambris brya, amimuS.
BI F Y A LY NTA, Pricones FOrtEd BriBE, qua-
A splendences live picti; ita a Gallis ricinis ap.
pellatos credideri: Fciam Cermanorum Beni
in antiquis cerminationibus est splendidum, et
precrranslishodie elesans, et nobis prunt
Ornatus, pransen, ornatu ocentare.
BRFCER, COma (brecen, cerebrum.)
BRO, patria, resio, Callis broea Scholiactue
Jurenalis. Cermanis Brock resio palustris,
ut Bructerorum.
BR OHF, pectus, mamma, Forte à limilitudine
monticuli sive cleratione. A Bron pectus
(Germ. brast) derivatae Cunt brunia, vox
Francisusitata, ee in Capitularibus non lemet
Occurrens, de lorica leupectoristegumento.
Iplis Camoris bron door est clypeus bron foll,
thOs a3.
eRU, rentex, uterus. EtIAM GSFRCIS EU-
BCVeV. Add. brant, (vonla, ec BoveW, non
tantum Craeco, (ed et Bolsico sensu.
_ RII

## Folio 99 — 730901130:0105
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000105.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
bints
Pra
Ea Bi
Baio
Preit
Ad
qa
158
Bet
M, d
YiII
iala
Arii,
dine
ctus
VOr
MIEI
A1D.
foll
I.
OA
112
GFLTICA.
BRUOMEN, Scatebra. Brucketiam (TCF-
manis locus paludolus, ubi lcatobra. Beucv
Scaturire, pultulare.
BR W YH, junCIS.
hrante
BRX NB, collis. Brinck apud SaK. infer.
ut dictum. Add. Brelupea. A Bre d Brynn
non abludit Berg mons etiam Callica olim vox,
ut hodie Germanica: Piam Cato opud eli
nium notavit, Bergomates, etiam prodentenom
mine, altius quam Fortunatius (ItOS.
euDD, utilitasiin Sar. baten, prodeAc. FS
badniches.
Bu E, Folliculi Ceminis lini. Puto esse orixine
veneralius, ut Cermanis bals. Latinis bulga,
bulla. Fectus ait: Buleas Galli sacculos scor-
reos appellant. Ilinc de bustiCambris, veli-
cula, speciatim Fellea, e bvecspustula, buckel,
boucle. Consentit craecum nvenos theca.
Add. Pungia.
BuCCLED, clrpeus, bouclier. It. buccel.
dustula.
BUROTH, Buria, morticimI. ElinC
lis buried, sepultus; an à bören, fcrendo,
quod autortur. An à Brriv, quod Cambris
Est Jacerc.
BURRAE, quisquilix apud Aulonium, Cal-
lico, ut apparet, verbo. Hodic Callis bourder
BeloIS. Burten, nuex, joci.
3)
EW A

## Folio 100 — 730901130:0106
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000106.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
100
CF L TICA.
BW A, aecuS. FlOc Darielius dueit à bW
terror, quia ante inventum pulverem prrium
cerribilis fuit. Sed est ex eodem tonte cum
bor, Anglo, quod est à Germanico, ubi Bocen,
arcus velres Aexa; de biesen, Aectero. Ad-
de brk, bouc, bok, caper, a cornibus Aexis.
Olim arcuS Cx COrnU. Consentit CTracum
B105, aFCUS.
BWHNM A N, Auctuare. An nimmen,
Schwimmen? nam, es wimmelt voll, dicimus
ec Germani. Consentit de Cermanicum bau-
meln vel bummelen, de motu oscillatorio.
BW FAL, SecUTIS, BepL CSCTIaNIS.
BW L A, taUrUS, BubOS, VaCCA. CTermanis
bale cAtaurus.
B W N G LFR, imperitus in arte. Consentit
Germanicum bengel.
B W R N, OnUS; SC _ Anglis, a bören, SaK.
Terre, Baeos Craecis, Purde Cerm.
BW xD, cibus, weide Germanis. Bwitta,
edere, biten beissen, mordere. An consentiunt
vita, victus.
BrDa, alrcarium. Apis Anglis bec, Germ.
biene.
C.
CABAF Ca(a, Hodieque cabane CalliS.
CADEK, Gadir, Ceptum. FIInC dE caer
urbs. Consentir orientalium Carta, Cartha-
50 Tieranocerra. gorder Walte
C A P3
d
e

## Folio 101 — 730901130:0107
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000107.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
1b1
rium
cum
et
1d.
lexis
ecum
mett
LIAS
batt
lEmm
Sdb
IIi
tium
er
CaII
ta
AG
CFLTIC R.
es
CAE, Caepes, clausum, (Cajiite innavi ) ha-
re, Germ. hasen, elt abhakken, caedere, ob ar-
Bores calas, incilum.
CFTRA, brevior clypeus apud OIcos, ITi
Spanos, Celtas, Britannos. Notat Bolchartus
ex surenalis Scholiacte, scuta Maurorum min
noraesecituras. Invenit ec consonas in ori
ente voces. Dicebantur ec cyrtiae Iberis apud
Hlclychium, an quia curta, kurtz.
CAFN, trulla, concha, Ccapha. add. C au.
CATN, Cambris, Cann Aremoricis, candi-
duS.
CATLL, telticulus. An hinc conillons,
coslioni: die seilen, Germ.
CA TeTOr clinodia.
CALFD, durus. Consentit callus; callum
obducere. Conlonat Callester Cambris silex,
Calliscaillon. Etiam Elebraeis salad durelce.
xe Latinis selu, selidum, Callis Galet, calculus
litoralis.
CALY, veretrum, priapus. An a cala
mus nam ex Cermanis ruthe.
CAMM, currus, Gallis camus, ne CaMUS. ne
aperc Aecto. Consentit camera, cplasa For-
nIX.
CAMM A W N, Pugna. Campau. ludi, qua
les Olympici. Consentir Cierm. Kamps, Pu.
Ma.
s
2F-

## Folio 102 — 730901130:0108
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000108.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
202
CE L TTCA.
Gnade
CAP N AD, permissio venia, Germ. genad,
Et Gan Rremoricis, Cennad; item, nuntius,
Ciennadory Cambris legatio.
Cae, Pileus, item Cappan, pileus, chaxeau.
Consentit caput, cappa, hauDE, CapPe, KCLT aVH.
CaR; amicus, carus antiquis. Car odium.
XaptS Gratia.
CARDR, Fortis, Germ. hara. Consentie
Ha edia, COr, HertZ. U∞ 41205 EObUI.
CARL, rusticus. Ita ec Sredis. Germa.
nis simpliciter Kerl est vir, olim homo robu.
CtuS.
CAEI, aSSeE, cumulus lapidum, rupeS.
An hinc Alpes Carnae, populi Corni: Add. in-
TraCrais, Gro.
CARNOM, tuba Caltis apud PTelrchium,
Cornu eodem sentu Romanis. V. CCrn.
CARR, Carruca, Biga; vox creditur 2Col.
lis ad Latinos venisse, Giermanis karre, Lcarn.
CARTH, Cupa. EIin Carder, (Karten
Germ.) Fullonum, carduus: caribu C ambe.
pursare. Kaiba ppa, purgamentum.
CAR , cervuS. Hlocergo Celticum, Cer.
manis, Callis, ec antiquis ltalis commune:
nam cervo consentit hirsch, ut eapiti haupt.
CARWEFE, moonum animal, quales cer-
visegui. Sane e antiqua rox ors, Anolis hors
proequo, indicat vicinam elim vel commun
nem cerri ee equi appellationem Euiste.
C A V R,

## Folio 103 — 730901130:0109
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000109.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Ad,
IUS,
aH
Ery.
IM.
Itit
Dd.
OU.
des,
1H.
1M.
1
tett
bs.
et
Aei
P
D7S
IIla
CE L ZLCoA.
C A W R, 51G25.
CaZ, AnlIS Cus, sectam. Respondent cul.
ter, couper, CapO, XO: ci. caddeln, e inepte
sccare, ut pueri folent.
CA TEs A, telum Crallicum. Soliti torque.
re Catejas, Virgil. Thdorus Callis tribuens
delcribit. Gocti vel C atti medii aeri Ecripto.
Paphinae bellis us
ribus dicebantur Machina laza emitentes, qua
haudlcio an hnepertineant. In Cambrico
vel Aremorico, quantum ceperio, non apparet
Cateja, led Caterva (Callis tributa a Vccetio)
rox hodieque in Cambrico luperest; Cacursa
d Tyrsa elt turba, catorfod, praelium.
CA VH, Cambris cattus, KaZ Cerm Adde
Cambr. C Fructum. Caeri enim Cortasse
dicti a lacerando.
Cattus
Cau, carus. claulus. add. Cafn. Carus
CF FN, dorlum, pars luperior, dortum mon
tis. Supersunt les Cevennes opud 6allos: Cc-
bennici OnteS.
CELHACM, lepus An consonat Canin.
en Cerm. Ceu cuniculus? est enim animal co.
gnatum. V. C Wnins.
CEISTO, quaerere, Germ. Kisen, hören elt
elisCrO, EXGUITETE.
CELAFH, Cadaver, olim Germmanis schelm.
CELI, nomen Deis credo à Latino calo. Sic
rumala Deus Finnis, cum bimmel sit calum
ermanis.
loelum pro Deu
L. F. L.

## Folio 104 — 730901130:0110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
104
CFLTTCA.
CELTAE vel Keltae, Galatae, vox cadem.
Nam Ce veteres ut hepronuntiabant. Stra-
bonotavit sic dictos da rnv EntDaveraev, Ob di-
onitatem. Itaque fuerit Gelt valor, ee notarit
Scriverius apud Pontanum Gelce-baars apud
Belgas esse pilcem melioris nota: eEGild5 -05,
borem praeltantiorem. Fodem modo Sla-
vicae sentes nomen luum derirant a Slaba glo-
FIa, CBOETEXCO.
S V
CF _, Corium, Saxonibus  anglis skin.
cerA. Olim Cenx, virgines Veltales in li-
tore Britannici maris apua Melam. AN COn
Anui
Centit queen; domina, dame, damoiselle; ab.
Toluto Regina d
CERN, CORNUI. Kernunnos (FTornuns
Celtis, Deus cornutus, Bacchus, V. C arnon.
Germanis FTorn, cornu. Consentiunt CrX
ca, Latina, Flebraea. Etiam Aremoricis, corn
eAcornu. Add. corn, corner esse angulum
anglis, Cambris cornel. add. Curnis.
CESF, venter, utorUS, CorbIS. Consen.
tiunt cectus (procingulo) de cista, Germ. Ka-
Ae kiste, V. Cist.
CEFRA, Vid. Caetra.
CH W a, dura, Ratus. Consentit Germ. ve-
hen de motuaeris. Onomatoporia
Crw a_ T, deliderium. Apolis vant est
defectus.
CH W FDL,

## Folio 105 — 730901130:0111
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000111.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
em.
Ha.
d
V
i
O5,
Sl2.
10
OH.
ab.
IOM.
18
COTH
lum
LeA.
hac
IBe
est
DI
CELTICA.
CA WEDE. Fabula, quedan loqui veteribus
Fermanis, Koddern Bruntricenlibus; inde ru-
sticorum koren, contabulari.
CHW F CR, Locrus chvegron, LOCeE, Cerm.
Sviber. Conlonat Swayer Cier. de aftinc.
CHWIm WFB, velox, gelchwind.
CHWITHLC, Sinilter, ScavuS. Conlen-
tit schude, quod aurigis sisperioris saxonix est
Cnistrum, ut PTotte dextrum.
CHW 2S, Tudor, schveis, sueur.
CH W X TE, halicuS.
CTE, Britannis ras quoddam, testa, uiso5,
capcula, Germannis kipe:
CTBTr, Fructuum tunica. Folliculus.
crEOc, carnolus. Cig, caro. Videtur
consentire Callicum sisot.
CrF, Scceltus. Consentinnt celare, hoble
Germanis antrum, Xo5 O5, CaVIIS.
CLMMWCH, altacus pilciS, SAIaTUIS,
Germ. Tummer.
CIS, ictu caedere. nis, vermis lignum ro-
dens.
CISF, CIsa, X15y, XB5IS.
CLAF, lutum, canum, Germanis Hlay, terra
argillacea. ddd. gro.
CLAMP, malla, CTermanis Klump.
CL AP, ictus; Germanis elt lonus ab ictus
clapoen, cleppen, classeben, ibMa Na (G MOTOF.
add. clWopPa. LlaP
CL I C. Ca
103

## Folio 106 — 730901130:0112
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000112.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
200
CELTICA.
CLECC, Aridor. Contentit Klock (Ter-
man. cloche Call. GTXC. X. N CoECV. omotnato pocia
CLF DDXE, Gladius; an illud ab hoc: an
potius contra, ut gladius lit fodiendi instru.
mentum, quiaclada Focta Csmbris, Cloddioto.
dere. Nam eodem modo ex spathe, Fodiendi
inCcrumento, prodiit (pada, l’espee.
cLOV,laus. Putoa Latino. Inclytus,
qui cluit.
CLOVFH, ramus, propricfiNum: hoclen
Tu cloven ulurpatur Anglis. Etiam Saxoni-
Dus clefen estAndere, (palten, et blatten serma-
ssis esthiare, veluti quae habent ficturam. Xlau
Crermanis de Anglis estungula fissa vel ungnes
animalium fissI. Addatur Xeny, chela cancron
eum. Add. Cpfaill.
gabit
CLuOAE, Aremorice perdix, an 2 Cubtili
ouditu:
ceur, clunis.
CLUPF A, pilcis genus Celtis. NOtacBO-
Cchartus Alaulam Venetis chiepam dici.
CLUST, auris. Consentiunt Germano.
rum luystern lauschen, Craec. Xnvoat, auscul
tare. Respondene sibi proportione luystern
audire, lysen videre. Vid. Llais.
CEWPPA, clara. Consentit Germ. tilop.
e, kliippel quasi etavula. Add. Cl aP.
Cxoi rodere, Cerm. nacen, adc. Xvesco rad0.
1
d
e Ld L.LL9

## Folio 107 — 730901130:0113
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000113.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
ek 61.
natopile
Oc) d
intm.
adioto
odiend
clycu
Ocle.
aXOIII
GeImd
Ll
ACde
lubtil
 2
osteri
22HO.
ascul.
itOD
1400.
 LL)
CEL TIOA.
C
exarE, tontura, knif, culter Anolo- SaxON.
hneipen holtris cognaca vox, quam dissiculter
per aliar reddas. add. enif. EC_ Cambris
Cnap, Fructum, quoa dc sibbus, tuber. Cnau,
nuX, Fluic consentit nocus, Knote Germ.
COCH, rubeus. Anhinc coccus, cocci
neus, cochonille: Andecoquere (Cerim. H0
chen) quia coctarubescunt. Coeth, Cambris
excoctum.
COCML, Palla, teomen. Consentic vetus
Cermanorum hosel, termen capitis. Imo
Conlentit et cochlea, quae pene cota domus seu
c
BIMEII, COque.
CorS, crusstibia, colcia, cuisse.
coFF, Eytra, lignum; on a caedendo: cat,
CHt (LupFA)
cOFFB, cicta, arca, Gallis cofre. An aco:
Re, quod Cambris onus, quantum brachiocum
amplexu cerri potest.
cor, aculeus, itemarista. An hinc cul.
MUS, ADEX: Anhinc C collis a sumnio. Et.
iam Coin Cambris aculeus.
corcL, anoulus, consentit CTerm. Wintcel.
TUt COBHS, CUINCUS, COIn, ) COVIC, XCOVOS.
COPPA, Vertex, apex, crista. Contonat
Caput, haupt, item cupola.
COREFA L, CorpuS, vel truncus, ilem corf.
c05D0c, molollus, Englilche d088c.
COSF, (CalperE.

## Folio 108 — 730901130:0114
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000114.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
CFLTICA.
cosr, pruritus. Elinc, ut puto, Gallis cui-
Tant, a cuire, coquere. Unde douleur cuisante,
dotor coquens.
cosr, Cumtus, impenla, Callis coust (Cer-
ManiS kost, eskostet) item, MaBHUM.
coaI, hodicque rehere Britannis.
Olim currus armatus. Gallis et Britannis
Corini.
CR AF. Abuta. Consentit ec GFallicum
crampon, cc crampe apud Ciermanos, quibus
etiam Crempe in pileo, et de panno humiditato
le contrahentees crempet sich.
CRAFEL, radula, Ccalprum, Cerm. Crissel,
Graphium, add. Craf Crap, Craggen.
cRAFU, radere, CcalperC. Sane Traben
Germ. eltfodere, Sculpere. Vegpar, Latinum
scribere. Crasanse Cambris ungula avis,
Oallis grisfe. Conlentit Craecorum gryphes,
aVC5.
CK ATC, rupes, Anl. Crasse, Craecis pZ.
Etiam in oriente praecipitia Crag, alicubi no-
tante Bolcharto. Crac, crassen apud Ger.
manos est rupturx Spontanex, dissiliendique
indicium, quod dc signiticat rupes, dt scZ abru.
nequo
ptum aliquid, ut in rupibus apparet. :)i
Irach Rabimis eA operire. Add. C arn, Ero,
CR AIY E Ey CaHCCF,G AHGPaHIA.
CR A P, Faptio, prehensio. Consentit (Term.
eisse criffe. Sane et Sibula prehendit.
LEREFFT,

## Folio 109 — 730901130:0115
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000115.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
lIS eui
nilante
(Be1.
cannil.
CdMMII
GuIbu
AIdlo
Erissel
rabu
tinum
atld
Pbeti
3I AD
Oet.
diquo
abru.
d
suit
11.
li
EFEI
CELTICR.
109
CREFET, des mechanica, hodieque Anglis
handycrast, Gertmanis craft Cst potentia, C gty-
bris ec Anglis arS.
posse et scire vidhir
scire et posse. idKenmo
CRECFN, VasAgulinum, erus Germ.
CRETRLO adjurare; an a credendo:
CRESZ, furtures. Consentit Crusca Italo.
rum.
CRT Clamorhabent veteres, Kreilehen C+Or-
manis est, quod Gallis crier, Italis gridar. Add.
Cambricum grum lingua, oriau (Aremori
u
cissorian) clamor. Flcbr. N Ip Kara, cla-
mare. Add. Crivr. Kei cu Aridere.
add
curB, pecten, item crilta. Cribyn, rastrum.
Consentit Rrebs, a multis pedibus multitidus.
Etiam cribrum multis modisperrium. Crista
Aremoricis Cribel.
CKrME, Fastixium in longum deductum,
rimper F. croupion, croupe, scoppa. Add.
3
o
Fallicum grimper.
CRLWR, PrRCO ArCMOT. CraCiS HEVCS
erieur Crallis quasi gridator.
add
verbanunta
CROESAN, mimus, histrio, obscOnUS.
Puto qui Lacinis crissans. Sic Croesancerda
Priapeja.
obscaena v. verba nupta
CROPea, ventriculus avium: Kropp Germ.
CROPPFAH Terpere, repere, croupir, SaK
trupen.
suriecien v. Yrupet
CRuPE, claudipes, Cerm. kriippel.
CR W CCA, CUEVUIS, Xriikke.
CR W MM

## Folio 110 — 730901130:0116
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000116.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
2C
CELTTC A.
CR MM, curruS, krumm Cermanis.
CRWNrEt, rotundus, consentit sranum,
Korn, ec quod sequitur
CROOLT, COFONA.
cxw rD e, ragatio, lrabben, krabbeln, va-
rie moveri, grabboln, mit den handen hie und
da creisten. SCrebs
CR ZCH, Crispus, CerMI. lraUS.
CKZF, FOrtis, CrafF CCFM.
CRZHDER, Fotunditas. Hlinc anglis orin
den tOrnaTE.
CRXR, crehir, Germanis reiher, ardea, aM a
COnO: V. Eryr.
CUCULLUS, Callicum tesmen apud Mar.
cialem. Supereit in antiquo GermanicoKo-
rel, teomen capitis.
cuor, occultatio: consentit Anglieum
hidden, occultum, tectum, Cermanicum But,
Pileus, tegmeri.
CuN, domirus, ec cuniac, nempe potens,
konnen, polse, kuniry. kan Serthis Princeps,
konio Germanis RCz.
nd
CUHH ACH, utes, apulla, nec abludit cun.
nus.
vervor napta
cus, cusan olculum, Germ. Kuss.
CW BL, Fotus 0205, lCel Sa3E.
CW CW ALET, corniger. Consentit AN.
licum cuckola, Fall. COCH.
hat, tegmen p. 128. lud. haf. p. 110
C W EH
bi

## Folio 111 — 730901130:0117
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000117.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Um
d
UN
I
AMd
IDr.
et
CUM
But
CnS,
eps,
HI
311
LH
CELTTC A.
EY
Cw IN, querela, lamentatio; nobis mei
nen, AerC. Ho quinet Sax interior. valetudi- (m.
narius est.
CIZIS, Cotaracta. Respondet Callicum
coulisse, dc iplum conter, e Tcalicum calar.
CW L.M vel Clrum, Cirlrum, vinculum, no
dus. Conseneit slomus, Saxonibus glun de
tilis conglometatis, quod Germanis Cuperiori
bus est hnant, zwiens-lenaul. Puro Combri-
cum esse à volvendo, quali volumen, cui voci
varia Germanica consentiunt, ut vrelle, Wal-
ZCn.
CWMmD provincia, proprie cohabita-
tio. Flinc commydoe proximus, Aremoricis
chomest limulmorari. Itaqueradix erit par.
ticula Cum; Eane parriculae solent esse verae
radices. Ilinc de Commodum, de recum aliis
ummu
tem
benestante. pklimilebrais eltCtare, (ub-
volvo
listore. PorroliCmmmd, prorincia, regio cumr
colrabitatio est, credibile est, hinc ipsum esse
nomen Cumrorum. Itam Combri le Cum.
ros vocant; d populi solent sibi nomina sume-
re, qua orisine sua sisnificant terram, recio-
nem. senrem in genere in iplorum lingua vel
vicina. Sic Tudde sens, (serudde vulzo
Brunviconsiu Cst plobs) Gothis WIIIX tha-
dinassi estreonum, add. Peutates de Tud. Hinc
Theorisci, es SemlaSlavisterra, hinc resio Sam.
bia, Lembla. dicMadur Maspar, Mogor estho-
Poputoram nomina
rentimi
TC
cimbri

## Folio 112 — 730901130:0118
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000118.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
elar
112
CEL TTC A.
mo apud Septentrionales; unae Ilungari sibi
Magsyares, Tartari (Taltem qui seculo deci-
motertio orbemturbarere) sibiMosOres, vel
Mugales dicti.
CW HTNO, cuniculus, conin, Germanis
Caningev. Ccinach.
cu ePae, phiola, calix, cupa, Terphus.
CW RRWN, Curratura. Consentit non tan
tum currum Germanis krum, led d quern,
querlmola, in strumentum asitatorium; nem
Decuntia in orbem.
CWR W, Cirrf, cererilia, quibusdam apud
Plinium Ceria. Cerevisiam à vi Cereris de-
cirare, hominum eltnelcientium, Latina pluri.
maa Celtico esse petenda, de maxime in rebus,
quae erant apud Celtas. Hlinc risticulae lunt
plurimae Varronis, Ilidori ex limilium etymo-
logix. Apparet Cruriv dictum de liquore
crato, (pilso. Consentit Grpor ee Craus
Cambrislanguis, cruor. Add. intra Gor, de
Fupra Bir. Itaque Pontanus non inepte Ce-
riam derivat à Garen, Ccu a Fermentando.
cW So, omnus, Forte a fono, quo nutrices
utuntur, ut intantibus Comnum concilient; ut
urmur aqualeneduentisfacit. Onemato.
pociae ubi sonus rebus manif este consentit, colli
si mererentur. Talia enim vocabula maxi.
meradicalia Cunt. Add. Cysgu dormire.
ci Fr, Tructum, vid. C.at.
e La

## Folio 113 — 730901130:0119
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000119.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
ll
dect
ndi
Itat
HerH
REM
apu
S d
Dlu
bus
E Auil
VMD.
GuOI
CraI
Or, b
telt
AtTIC
MaI
501
Mad
CFLTIC A.
1:
CYFALEL, COciuS. Consentit Germani:
cum sassel, eabel de re duplici, bitureata, Four-
chette. Consentit d gibet, domustastisium,
culmen, Gipsel: est enim litera Prthogorae
inverla in illa Cumma contignatione. Add.
int. Cefait Cambris Forceps, e Gefell, didr-
mus, gemellus. Add. d Cloven ramus. AWv. HixC
CYLTOH, CULCX.
CYNHFE, peritus, Sciens, Anolis cunnine
Cierm. Kundis. Dempe Kennen cAt. nolce.
re. Konnen posse.
CxT, Olim, prius, anterius, luperius. Con-
sentit Germanicum Zinne, Callicum cime de
Tummitate.
erne insultus, impetus; Fortasse proprie
turbo, ut consentiat circus, circuirus, nam de
Circium vel Cercium ventum Callis dictum
Gellius habet.
CTRHFO, cornutuS. Add. cern. ubitOr-
munnos. add. Zorn
CFRETA, vid. Caetra.
exw voD, verlus septem (llabarum, C er-
manis sibend est Ceptimum.
adjectitia, ut Dwyrain, ot caat (o
nessel) urtica.
D AD, pater, vid. Tact.
D. litera Caoristape luere u mc
DADL.

## Folio 114 — 730901130:0120
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000120.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
E14
CFLTTCA.
D ADL, quaeltio, controverlia. Cermanis
tadelen est litem movere, reprehendere. Pael
linsua, Termo. Add. daidisen Cerm. litia
Farc. Feidigen
DAER, terra. Consentit Fra.
DA FU, Cilla, tranffe C’erm.
DACFR, PUgIO. Dere, Fladiusnobis, Cal.
dis Dasue.
DAPC R, LacryIa dan eVOV.
DA_, vallis Britannis; vel interius, Anolis
doron, notante Boscharto, Cermanis dacl. vid.
vol.
D A N ADL, Urtica, Germanis nettet vel nes.
(et, Graecis rerion.
D A R, quercus, dov5. Derm Cambris, De.
rutentoricis; unde e Druides dictos COr
Cac. v. Dermpadon. Omnis orbor Anglistree,
on ut pronuncianttri.
D ART, jaculum Acemoricis. Darder, Cal.
lisjacere, Italis dardo. Unde forte Tlungari
habuere Dardia.
DAS, Congeries, Arues. Callisuntas, en.
tasler. Fa00esV CA ArnCFE.
DEH AU, deau, dexter; item auster. AN
quod auster a dextro est solem respicientibusd
Croeleda. BOreaS. dextrum
DELF, rusticus, barbarus. RespondetGer.
olpela
tallin
dE

## Folio 115 — 730901130:0121
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000121.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
a1IB
Laeli
liti
3d
d
dies
et
COr
treti
6d1.
18a1
eIsa
AN
OuSi
eTM.
DEL
CFL TTCR.
DELL R, alserculus, Germanis orbis in men-
la teller.
DER a dirae, Furix, phrenelIs.
DF R W FDDOI, Druides, Capientes, vates.
a
vid. Dar. Add. Eddrybedd, hiltoria, quam
Druides canebant aut Bardi.
DEUBYD, erit, veniet, Fuxurum est; credo st
a debet, ut Belpis: he sollkommen, pro wied.
Debetvenire, id est, veniet. Iaetiam Calli, il
doit venir.
DEm IR, eligere. An hinc derise: Cymbo.
lum quod quis clegit.
DE O Y E, ariolus, a dirinando.
Dra, bonus; apud Giraldum Alius Foeli Dobre
Dha, id est, Hocliboni. Dercoma potus vini
Fallis apud Athenaum ex Polidonio, puto re-
Ferri ad drincken, quod Germanis bibere elt.
DIELL, Particula, Theil, CerM.
DICCRA, maCer. At Germanis dik eAt
CraCTuS.
DIDOLZ, Sinctelonio, quod Germani etiam
vocantroll.
DTHORT, expersignominix. hort, hurr est
ictus. Flinc bourter, UrtaE.
DIVAS, ciritas, an arorn, civitas. FTinc B
denisen Anelis, ciritate saudens, ciritatis par-
ticeps.
Dru, Deus Celtis. Vid. Ftrnnon. Consen-
tic Crraeco ec Latino.
Ded

## Folio 116 — 730901130:0122
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000122.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
CELTIC A.
Doc, locushumilis, nobis dal. vid. Dan.
DoR, Aremoricis porta, dor, thuir. Drws,
Octium.
DE AEM, Spina. Drain. Draenos, crina
ceus. Drasio, lacerare, v. rhvye, ruptura. It.
adran, mordrai, trai.
DREM, alpectus, an consentit Cerm traum,
Comnium, vilio:
DRLE, V. tref, babitare.
DRUFDES vid. Derreddon.
DRUD, CarUS, trant Germanis. Idem et.
nam, quod der, Fortis, Arenuus.
DxuNCus, globus militum, declinante
Romanorum imperio, ridetur esse Coltica vor.
Sane Drangen Cermanis est comprimere,
Cedranse, turba conterta, Grallis presse.
DR W C, malus. Germanis rrus, FraUS.
Dry Anglolax. malus, incantator.
DEyL, Frustum, Germanisdrum, triimmer.
Lu trummern pchen.
Du niser. FlocmirorI Dunckel
Dur, collis, veteribus Callis. Hlodie di
nen, colles arenarum in Bataris. Cermanis
dunen Cunt plumx elacticx, quae se clerant de-
prellae. Consentit Anglorum Foun, Civi
tas, nempe plerumque opida in loco minus
depresso collocantur, ne aquis sint obnoxia.
Etiam Cxaecisbires lunt cumuliarenarum.
Duxy_, roltrum, vid. ErWWIB.
DIOL,
ns

## Folio 117 — 730901130:0123
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000123.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
DAn
Drii
erine
d. Ib
(a11
CM_.
MaulI
aYOI
nett
Tcatt
IIe
att
Dad
Ibut
stit
ninut
Od
DIOh
CEL TTC A.
DWL, hebes, Angl. DulI. Germanis toll
eltinsanus.
DyDD, dies. Consentit sit, Zeit, tempus.
vid. Adeg.
est
Dies
Dy , homo, odeva.
E
EA e Oy amplus. Une, ansuctus, Cermanis
.
EB A CF, AINUS. Cerm. wic, sinus. Itaque c.
est Cuperduum. Wic, nobis a recessu, mei
chen.
EBOLL, pullus equinus, fohlen Germanis.
Ita c. rurlus lupertuit.
ECHUR, morbuS, excop. achund web.
ED AU, Flum, Faden.
EDDY L, sens, cognatio. Itaque hinc C er-
manis Fdel eA gentilis, Goschechter, ut Polo-
nis schlachriz. Ita tandem ridemur nacti de-
rivationem rocis diu quaelitam. Add. Ach
Cupra. AdeC
EDN, avis. vid. Mader, adar.
E DRYBEDD, V. Deroriddon.
ETCH, velter. Consentit Germanicum
euch, robis.
EIEUN, imaco. Add. Ailun. Fhna Lettis
umbra, Germanis chnlich, quod similitudinem
habet. Add. ellyl.
etc
LIHOLZ

## Folio 118 — 730901130:0124
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000124.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
CE L. TIC A.
ELHCL, Pro exteris, pereorinis, inimia
C15.
EIKTE, numerus, ab apos,  in F. mun
tando.
ATK Y, MIX. CerM. Fis, glacies.
ELTHK, Ccd, CF. aTaC, CerM. OdeF, aber.
ELSOR, Cimilis, paF, 2b1505.
ESTLL, Til. Sil. Poboles. Conseneit Cer.
anicum Liclen, erzielen, reneraFt.
ELFN, cubitus. Sic Aremorici; CEKXCIS
conerm Cermanis Fille. Penelin idem Cam.
DrIS.
Allemunni.
ELL M Y N, Alemanni, eC PEO PerCSTIHO
quoris.
EL L Y L, Spectrum. Videtur potius esse ab
EidconoV. Crraecg, quam consentire cum si
cum. rasC BFHDC aD 110
ELYDR, aS, electrum. Consentiunt lea
Angl. proplumbo, (un de loc genus ponderis
Germanis) ee loron pro orichalco.
EN W, nomen. Consentit oroua, quodno.
tarit jam Ciraldus.
EOci Calmo. Consentit F soX
EPP A, Cimia. Vid. 1b.
P.R Y R, aquila. Cerr. Lar. V. Jaar.
ESSFD A, Callis olim planstra opud Sera
VIUML.
E TER Y B, caula, OceolIO; Germanistrieb.
EU, Temper. Colliso ex verlu antiquo,
quem

## Folio 119 — 730901130:0125
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000125.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
e
AUI.
abet.
Get
Cacis
aM.
TInO
C ab
Et
leat
lE1I
nO
CF
b.
10.
eM
CPL TTC A.
13
duem retert Borhorn. Orig. (Fall. p. 82. Con.
entit Lu antiquum Cerm. id est, arum, item  E
F.
FA LE, malym. Add. Fchl, Fclon. Ffael
ETFOE.
fel, bilis
FAM, mater. Consentit faemina. TTinC
Uys fam, noverca, ubi vide.
FARCH, an porcuS. vid. morfarch.
FF AB, vid. Mab.
FF AC0D, Fascicutus. Idem hodie Belgis _
Callis.
fagot
EF A2C, vicc, Saxonibus faken, id elt, vici-
Dus, (XepC.
FEERM, praedium. An consentit Calli-
eum ferme? Semilatinis Firma.
PEB - F FF SFLH, galea, capitis munimen-
tum. Fest Germ. tirmum.
FFENTUR, Sannum. Consentit Spiat
cerapud Belgas, Fermanis zink, vicinum stari
no, quod Germanis Zinn.
FL ACCD, lagena, stasche Cerm.
FFL ADR, Loquax, Ccultus, Plauderer. Flat-
tern Saxonibus estunniitzer veilereden; plap.
pern. Add. C ambr. astafar mutus.
FFOL, Scultus, antiquum Celticum, quod
mansit in Callico dcItalico. Vol Gall
EFORD, via, iter. Cermanis Furs est Va
du.
2)
al

## Folio 120 — 730901130:0126
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000126.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
H20
CFL TIC A.
FFOREST, Caltus, Germ. forst.
FFOREEED, Pana. Callis forfait est cri.
Men.
FF R A P TH, Cloquens.
sci, loqui.
Consentit Déo-
FFR AW, pulcher. Consentit BatarOrum
Fray, dehomine grato, jucundo. Frau, Cer-
manis, mulier, uxor, a pulchritudinc.
EF Y HNON, FonS, antiquis Callis vona o.
lim. FTinc Rulonius:
Divona Celtarum lingua Fons addite Divis.
Add. Diu. POrro mon ex wanDanis esle aquam
notarit Pontanus.
FF UGL, ventuS.
Consentit fogel, avis.
apud Germanos. Utrique consentit rolans,
volueris.
vogel
on
b
C.
CAD, Aremoricis lepus. Vicinum est Cer.
manicum Hase.
CA. Sum, hastile Callicum apud antiquos.
Flinc quidam derirant Caelatos. Hlodie Caf.
Cach Cambris jaculum. Add. Gwas.
CA FR, verbum. Add. faith DialectuS.
C AL B A, Olim Callis pinguis apud Sueton.
Superest apud Ciermanos sail, pinsuis; saile
Erdeu terra pinguis.
16A

## Folio 121 — 730901130:0127
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000127.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
Ctte
Btt
aM
et
vis.
2IM
1d
et
05.
Es
DA.
ile
CELTICA.
CALLU, potestas, Germ. Gcwalt, Walten.
add. valor.
CA LL WYN, congius. Hodie Gallon An
is, mensura quaedam liquidorum.
C A N, apud GCrM. an.
C AR, Poples. Hlinc Callis hodiernis jar.
et.
GARAH, oruS, seranium, Germ. Xra-
nich.
EARDD, hortus, Cerm. Zarte.
CARM, clamor, vid. Yscarm. Karmen Bel
is estrociterari.
GA R M W Y N, milites, equites, credo a cin-
scilo. Nam amearn Cambris elt annulus,
cingulum. Garm dEYFO.
GARTE, promontorium, mons, Germa.
nismaribe. Sic de Gwarthas, vertex Ca-
bris.
EAR V, acariv, alper, rapidus. Finc pu-
toesse Germanicum War- Wolf, e Callicum
loupearou. Rrapiditate putat Camdenus di-
ctam crarumnam.
Garou
6A u D AC uM, Callica rettis, villola Varro-
ni. Fandem vocem Bolchortus apudOrien-
tales invenit. Addatur Icalorum conna, ec
Latinorum C. nnus. Vid. GWn. verba napta
CEFATE, Torceps. Cefell, semellus. Vid.
sup. Cysait, Tocius. ade Cvellais, torceps.
ysseWillus TaIUS.
Gabel
GBaL 1

## Folio 122 — 730901130:0128
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000128.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
 L
BFta FICA.
GELER, Caper. Nam Fulon seifr est Aer.
CuS CapeinUM.
cFOL, ergactulum. HIinc Callis puto
Geolier.
EFEDFO, compotationum expenlas Colvo.
Oildae Germanis locietaces, contraternitates;
Olim credo compotationes, ut nunc lape. O
rigoasila sela pecunia.
EF Y F F H, hCdUS.
GLALF, FolX. Flinc Anelis glcave, e
Callis Glaive; de Forte iple fladius ab hoc Cel.
tico.
CF A D, nitidus, Germanis slat hoc sentu
apudSaxones. Flinc credo glaner Callisre.
Eiduas spicas colligere, quali nettoyer, reine
arbeit machen.
CFAS, Glaucus. vid. Ballasarn.
GLE W, Fortis. Etiam Saxonibus elu,
candens, calidus, animolus. gliien, candelce.
re. Glo, etiam Cambriscarbo, pruna.
CLW TH, gulolus, edax. Consentit (5al.
licum flouron. Latin. Glucire, Germman. Schlu-
chen.
omomatopoeia
G N A BAF, natus, lingua Callica, in GlO(
sis IIiodori. Consentit nostrum Anabe
PIIeF.
CNFF, dolor; Kncipen Germanis eAt cute
aperchenla ee altracta, dolore afficere. vid.
CBais.
30-
um
P
M
UI
Deel
BC
eASH
the
VIeI
Cam
COn.
Sed
GOrOI
Conr
CatOI.
Tonist
BF
CTIIIX
nIS.
lapisa
tiM.
BA lI

## Folio 123 — 730901130:0129
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000129.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
tA
Dul
OID.
alesi
0.
Cet
entu
SFC
eiAe
(H
CC.
al.
I
Ol
be
Ite
d.
CELTIC A.
GOCAN, vituperium. G05an- rerda, ver-
bumsatyricum. Iinc Gaguenard Callis est
irrilor, quam vocem Menagio ec Calanovu
omissam mitor. Forte origo ajoco, ut (er-
manis gancler, quali joculator. Respondet
Callicum antiquatum Coguelou, ec GogWetten
ue, Farce, joci.
cOrUD, divitiae, opes. Consonat sela
Decunia.
nna
COK. pus, Canies. Forte consonateur, Au-
ensmalla metallariis Germanis, inprimis Ma-
thelio, ubi quidam mscteria quaerunt. Add.
Over adeps, Cyar, languis, sivirod, DOtus
Cambr. Add. jas. Add. Cirrir. careu
cORDD, malleuS. Corddvy, oppressio.
Consentit rurdus, ensourdi, parum expeditus.
Sed dadd. Gorrho, tectum. Gor, luverius,
Goror, ora luperior. GOrddwx, aqua luperior.
Convenit opo5, mOns, sora Elavis.
COr, Corh, Gore, Tuperbia, adulter, Forni-
cator. Nihil limile invenio in hodierno Peu-
tonilmo, huic rocabulo contonans.
cR0, Laburra, glorea, Pabulum. An hinc
Craux en Languedoc, id est, cammpus laxisple-
nuS. Adde Carnlupra. Etiam Cambris Crut,
lapis arenolus, X Craian, Labulum. Add. L a-
tin. Granum, Cierm. Grant, de Lorn add. C lair
aes Fel chiominuti lapides.
BRYCH

## Folio 124 — 730901130:0130
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000130.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
l24
CFLTTOA.
CRY CH, crilpus, aus (in penerych) crim,
visor, Germanis iF2.
CRY R, ardea, srym lingua, vid. Cri.
GVARANF, allertor, vindoz. Anglis mar-
rant, Gerntanis waren est garder.
C W AD e, Colea, planta pedis. vid. Baid, Y2.
dum. Gvadd, talpa.
GW AEFH, Pejor, deterior, SaXOM. quat,
MaluS.
EW ALH, vasina, quaine, dequainer C al
lis. An consentit gand, quanco, handichem
Cerm Cinon placet handlctu.
GW ALC, uruS, Wall GeEM.
GW AR TZZ A T, vertex, waxthe, lohe ar
the. vid. Carth.
C 25, Tervus. Omeson terrulus. Consen-
ciunt Vallus, valallus, selell, selind. Caelatus,
(add Cresum) an potius Cessatae mercenarii le-
cundum Polrbium. Fodem modo Barones 
mercenarios, ac rasallos, ec lerros, ec homines
Cignificarunt. V. Baro.
C W F, tela, sevebe.
E W F DD w, viduus, witver.
C W FF L, labium, Cerm. wasse. Add. OWp,
roctrum, Gvep, vultus.
GW F L . W F LL, melior meliorque. Ovell-
well hyd sarf, swaechraech hya farv, meli-
or meliorque usque ad barbam, pejor pejor.
que
3C

## Folio 125 — 730901130:0131
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000131.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
rY1I
WVar.
Hat
3210
cheu
121
ex
TUS,
se
nes
et
ell.
lin
DF.
UC
CELTTCA.
25
que usque ad mortem. Consentit wel, Wobl.
bonum, e Craecum nae micov.
GW EN, riluS, Gwener, VeHUS. Seren Ne-
per, Cella Veneris.
GW E NYC, Gwaneqe Auctus, a motu. C On.
2
Centiunt wogen, Wasterwogen. VanAUS
vanne, Cchrinsc. r.
OW ERTE pretium, ralor, werch.
GW F S F A L. hospes, convira, Gast GerM.
CW IDDON, naletica, Anoliswicb.
GW sL Ey erro, Wallen, suillmer, pirata.
EWLaD, regio, Germ. Land, ut CWlan,
lana.
CW L. XB, humidus. Anhinc julex 5
CW 1I, t0ga. Anhincsonna, de veltimen-
torillolo. add. Gaunacum.
CW R, vir. Gvrais, mulior, Foemina, quasi
virago. Consentit erlor Cambris puer. Ilar-
oc Anxlispuella, Barce.
EW YDD, Ferus, Sylvester, misen eAteroci
xe. add. moxzwytb vid. svylt.
CwxDD, arler, ganls. APmOT. sars e
70aZ, SaX. CrOCS, 52155. Plinius jam notarit
Germanis anleres dictos Granzas. Anler etiam
CTrXCIS XyV.
CW YDDEL, Flibernicus. An quia hosprO
Ferocibus habent Britanni.
CW YZ Feltum. Cud ee Saxonibus veteri-
bus ec septentrionalibus tectum, a rota (Whreel)
jul festum
cesta veterum
1

## Folio 126 — 730901130:0132
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000132.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
ALi0
CELTTCA.
dictum, seu a convertione Polis, postsolstitium
hybernum redeuntis. Hlodiefectum Natiri.
tatis Domini.
CW ZLSFL, Obses, pignus, scissel.
CW YNT, ventus, Wwina GerM.
EW YR, recurruS. Consentit GYruS, CerM.
WIETCI, VeTWIEEON.
CW XRDD, viridis. Ir, idem.
CW X YEE, Ir2, CerM. Wuth. V. Gwpad.
GY LF, Foltrum, proprie procurrens. Flinc
solfo, XonoS, linuS. GIfant, Cambr. ton
aaumnam
arum Conlentit Elephas.
GYSP, phrenelis. Consentit vespa, ob(0.
num, motum.
onomatopoeia
TI.
H2 A C ~ AL equus gradarius, Callissaquenée.
HIAF ARH, haiarn, Ferrum, iron Angl. ei
ren Sax. Cermanis luperioribus eisen.
AAF, dectas. Consentit HCasi Belgis, inse
ctum ephremerum aestirum. lid su ammendatus
HI A F e, portus. vid. Aber.
ET ACR, detormis, curpis; Gallis hagard, cu.
jus alpectus teroz. Cermanis PTager est maci.
lentus.
HAFD, hordeum, Germanis, haide- Lor_,
etsi diverlum.
Eta PE, ministerium mensa, ab Fail Calute,
ermanorum rocedculu. Elac roceula H.
Heil
lia
I
D
HA.
Soina.
AA
quid
Milse
HM
HAI
utia
HB
Denum
AED
BEL
Hip
HEN
AEL
HEHI
MERO
onlildbe
 )
stt
RES
di C6
HESI

## Folio 127 — 730901130:0133
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000133.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
Aitiur
latir
Geim
d.
Fim
F. 1D
oblo
eni
l. et
1IB
loda
aci
el
OBy
ute,
A.
li
CELTIC A.
12
lia Flengisti, Resem Britannorum poculosum.
tolalutans. Finc Reilon est Cambris pocil-
lator.
AALED, Fal. CFRC. cAS, Germanis Hal,
Calina.
H AHDDFN, paula, otium. Contentit
Kamster, Cerm. animal dormiens.
EE A e N F. R, dimidium. Conspirat Graecum
i ex Latirum semi. Germanicum balb, non
nihilrecedit.
AI A P P US, Felix, happy AngliS.
_ AVL, (OI, n2105. Etiam uan (Ol.
HEDDYDD, alauda, ut huddyet, Fuliso.
Rdd. alanda.
EELM, salea; ita ee Germanis, Gallis
heaume.
HELP, duxilium, etiam Germanis Delp,
Tulpe, hiilss.
ETF N, VetUS; hyn, CeniOr.
E EL Y C, Calix, Cilex, ilaX.
HTEPLOD, PUCF. Vid. GWVr.
AEROD, nuntius, Germanis Herola eAt, qui
Callisberand Eecialis. Itaquonon cst, curHle.
raldi etrmon amplius quaeramus. vid. Ar
Wyda.
HESe, infacunde, id est, claula. Hsyse, Ce-
rilis: consentit quod lequitur
H ES P F X, fibula, CTIa COrMAMIS.
TESUS.
et

## Folio 128 — 730901130:0134
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000134.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
CFL TTCA.
HESUS, vel Esus, (Lactantio FPCuS) MarS.
Germanis Frich. Lrichdag, dies Marcis.
AIDE, Collis, Hil Anglis, Cermanis H
5et
E2IZ, (0bOlCs, sil. vid. F sill.
H Le, tempectas.
HPNT, iter. Idem Amplis est, quod Ger.
monis spuhr. GaII. trace. C onsentit Humine.
Anelis venatio. Hunc canis, ammal venaticum
eOe NI publicare. Anhinc honor, honter
Germ. hobn. Ilony Coit.
HORT, improperium. Callis hurcer, ol
Tendere, urtar Ital.
2OTT, capitium, consentit quod sequi.
CUT:
E2u, Pileus (GerI. TIuht.)
uD, praeltisia, quod etrectum. Supra
anbuddo. Anglis Hiaden, tectus. Hudel, prae-
Aisiator. An hinc Germanis ualer nusator:
adde cuadlupra.
A UFF N Echictum, cremorlactis; quod se-
parabile, ut schiefer Cermanis, lapis fissilis.
EUR, Merces, eAt rox antiqua. Tleuren
Germanis mercede conducere.
HIW CH, CuS, C5. Tlogre puto Anslis.
E WF, cucullus. Contentit puto Ciermani-
cum haube, capitis tegmen.
HIW RDD, Fyrdd, aries, Cierman. Wic.
aor. hurter Gali
AIWS.
1I
MM
it
b, d
AR
ll
p

## Folio 129 — 730901130:0135
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000135.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
Mar
15 H
Aet
Mtin
vene
1d
e9
Su
O0
TIII
Tent
Indlo
Un
CELTICR.
H WSMOd, agricola, Germ. Flausman.
Frsivi, mater Familias. hausweib
H W STR, austerUS.
H W YLUS, prolper, V. Ovell, valens.
HI W Y AD, aHaS, va5. V. Adjad.
HY, audaz. FIyde, idem.
HYDD, cervus, dama. Consentit Hind
erm. omissoni ut in adiad proanas, anteo
ento anas. Hind cerva
l.
Ta, Glacies, is, eis, Germ.
ALTH, lingrar. Gair verbum, wort Cer-
Mon.
TARL, Comes, FarL Anolis. lar septentri-
onalibus GTermanis, id est, Senior, AIderimano
TTi enim olim Comitivam, id est, maxistea
tum serebant. Hinc ec Semi Latinis Senior
eoDomino.
rAS, Ferror, ebullitio. Convenit GTerman
Cescht. Gest. Gare, nam garen elt fermente
Scero. Add. Cor. add. C wrWw.
heist
me, Curculus. Impsfen, Cermanis infere.
FC, aCFRCO ELPOTEVEIV.
INC, angutus, enge.
JOR, Dominus, Ferr.
e viridis. vid. Ovyrdd.
EL A, ClaW, manus. luda enIS, qui manus
Capitur a C
LoloC

## Folio 130 — 730901130:0136
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000136.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
BC
CELTTC A.
L LA C, luxus, stacke Anglisremissus, lache
Gallis. Forte conlentit techer lechen, Lecker.
bissen. lecfet
L. L AD, mensura, Iaac lascirus, irregula
XIS. Llath, Pertica.
ELADB, interticere. Ieas, caedes. Llaitb,
lethum. vullad, pugnarc. Add. leidr, la
ETO.
LSEB A, veltis Gallica apud Strabonem.
Linna Callis laga moslia Tldoro. Uen, lintea.
mCH. Sane Lin _ Lein Germanis ec CFallis eAt
quodLatinislinum.
LL AF UR W B, dgricola, laboureur, labora
For. Maniteste ex Latino sumtum: talia multa
sunt in Camibrico profecta a Romanis Briton
niae doinantibus, sed quae plerumque anno.
tare luperlodius.
L. L AT, MInOE; Klein Cermanis eA parVUIS.
La, Anslishumilis. Litle parrus, etiam Ger-
MarIS.
EL ALB, linctus, Bohemis panis. An calu
consonant.
EA LS, VOX, PonuS; Laa Cermanis, quibus
ec lauschen est auscultare ex occulto. Fuystern
Belsis auscultaro in genere, etinm attendere,
oppetero. Tunc enim aures crigunt homi
nes. Vid. Clust auris. Add. C lef, VOK. Clas
sen Germanis, Conus molectus. Alauda, leuri
ke Delsis apudPoneanum, notris Lerche, avis
Cantatris.
TL. AM
1I
bess.
IV
Lastus
b1
Cb,
senli
Mist.
t.
lbs
Lbd
Ld
bum.
eget
lliB
ouri
bl. P.H
S
Al.B
beI
li
lbl
PId.
lb
MEM.
Inleir

## Folio 131 — 730901130:0137
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000137.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
Onet
Ellise
Dari
ABe
A Cd
quibu
ystet
hom
Ctas
letI
2, d1
LL.AV
GELTICA.
3L
ZE A M, Caltus. Llamfa, Scala. Consentie
Germ. limmeren, blemporn Sax. inFer. aAur.
ere periter difficile.
LLA N, arca, templum. Sempolay, arca
templi, caemeterium. Conlonat Ciermanicum
Lapc, rexio, planicies.
ZANCF. Gallicum hodiernum lancer, ja-
cere, puto esse ab antiquo C’eltico ejusdem
Tensus. Nlam lancea jaciebatur apud Diodo-
rum. Varro Llispanis cribuit, Monius Sreriso
Consonat noxXy.
LL A S AR, vid. C1a5.
L L A FHR, Politus, GTerI. slat.
2 A FF w H, Orichalcum, loton. Leac, plum
bam. Loren est Couder, Lolidaro.
ZL F, locuS; Wech, latebra; Wehau, locare,
legen. Cermanis Loch est antrum, luchs, to-
FaMICM.
ELEDR, Corium, etiam Germanis Leder,
eodem sentu.
LEF AI  Termentum, a levando. Levain
CdaII.
LL FFHR, Clivus, locus acclirus; Germa-
nis Leiter est Ccala.
E EUCA, Helrchio mentura CFallica. IIO-
dio CaIlIS Lieue.
LZFW, colOr, aluce. Eusen, videre, su
pea. vid. Am. lever, lux, vid Llus.
lact
ectie
claiib
de, le
al7

## Folio 132 — 730901130:0138
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000138.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
CFLTIOA.
L. HC, corrus reteribus Callis opud Plutar.
chum lib. de Auriis. An a visus praeltan-
tia.
ELUG, luX, it. levet. Elenad luna, Dloar,
luna. Lluched, Fulgur. Clun, effixies, sed For-
te ab Filun. Llusad ocuius.
EFwY, Cochlear, Germanis Löffel.
ZL W YD, Colorcanitici, Cerm. wit, weiso
album.
LLYCHLYH, Norvesia. Unde: inquia
rendum.
LL Y DAW, Aremorica, hoc est, litoralis
regio.
EL Y S, aula. FIinc L Iysdat, Pater cirilis;
Clyssam, matercirilis, hoc est, vitrieus, no.
VCFCR.
MI.
MA EK, PrapOSItus, villicus, Maver Germe
nis, id elt, major. Maur, magnus Cambris.
III.
HEL
Hrt.
M a CUs, Celtis habitatio, multarum olim pnlio
urbiumterminatio. An conspirant, mansio,
maison: Consentit ec hodiernorum Crallorum
masasim.
M ACL, maille, laqueus, nexus, ut: cotte
de maille, panzer.
HBC
Eobnt 8
ii
III.
HD
MAL, moneta. HIinc Callis la maillemoneo nm.
Ta DaEVA.
M A L. L. Stolidus. Idem Beleis.
st
MHIe
III
v
1
detho
HE
MA

## Folio 133 — 730901130:0139
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000139.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
APluta
Dralla
1, lot
secto
it, B
2 ine
litOI
e
ld
Get
ambi
IM D
IItat
alle
MB.
CELTTCA.
AALUR, terra per talpam ejecta. Molle,
molmuys est Belgistalpa, an quod terram mo-
lit ceiecitque. Nolm Saxon, inter. es Staub, v
pulvis.
mocere
MA tenuis. Respondet Crallicum mince.
Saxon. inter. maneltnur, modo, rulgo apud
Superiores Saxones mand.
MARCH, equus Aremoricis; olim jam Cal.
lis apud Paulaniam e alios. Mare Germ. Flinc
marelchaleus.
MARTAe, labulum. Cognatum mart,
marsa. Mer, medulla, Germ. marke, mergel
Marra Plinio terra adeps, hoc est medul-
la.
M aTARFS, telum Gallicum. Anrespon.
dethodiematar, occidere, Italicum.
M EDD, EErdromeli, uedo vinum, teme-
tUm.
MEDDW, cbrius, temulentus, GraCIS pE-
0oo5. Consentit medo, meth, quipro rino se-
tentrionalibus.
Moccro, illudere. Hlinc Callis moguer.
Solent d nottri irridentes caprarum Ponum
imitari, quem rox carum (metckern) re-
Fert. onoma top.
NOR, mare. Morsa, palus, meryda, hu-
midum. Consentiunt Germanic. Mor, mo-
e
rast, de Latin. mare, et Slaron. more, ve-
Teresque Morini ee aremorici leu maritimi.
NOF.
9

## Folio 134 — 730901130:0140
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000140.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
CFLTICR.
MORHWCH, Delphin, German. Hccr.
Schwein.
MORTALSE (Supcrest Callis) sumphus, ca-
vum.
XEW C, FumuS, AHGI. CmOaKO, GTOrIAn.
Smauch. Nec abludit Ciracum opeoz cW, exu.
rere. Migla Lettis nebula.
_ w S, putidus, rapidus, mucus; Misty An
alis,  Sazon. inter. olt nebulolus. Mist, ne.
bula, es mistet, nebula cHt.
e  y D, humectatio. Muddr, Anslis, mud.
de Sax. Inter. lucum humidum in via C allis
moite. Nuten Sax. Inter. est linteo madetacto
ex facie intantum Cordes detergere.
uW YTH, mollis, smooch Anglis. V. esmi-
veh, mollis.
M Y G, honoratus. Consentit Cerm. macht
pEya.
MY eru, velle, meinen, belieben. Minne
Germanis olim, hodie Belgis amor, liebe
Flinc Mionon.
My e, Formica, etiam Saxon. mieren, vel
mrantien. Adde Myrmidones, peuepil
Graec. Formica.
_ AC, nCF al1O. L a
Berm.)
IB
2iAID,

## Folio 135 — 730901130:0141
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000141.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
Meu.
phuss
sermd
esV, edt
istus d
list,s t
IS, MI.
1a 6d
adeta
CdII
Ma
Oren,
LVe
IuSiII
CELTICA.:
S
 ALD, retugium. An in necessitate, qua
Vermanis noht.
Nt AFN, avia, an ut Nonna Icalis: Itaguenon
estcur PTonna, Nonnus ex Regyptiaco accer
Tantur, cum Celtica origo adi.
Er AN F, vallis, apud Cambdenum saepe.
Nanuaces, pars de Vaux. Giraldo initinera-
rio Nant est rirus aquae decurrentis, hi autem
in rallibus Auunt.
2
NAR, nanUS. DVS FIebr. PVET. Narr.
Cexm. Cultus.
N A W N, velper Anolis. Consonat None,
meridies, abhoranona. An Natmn, CC nunC,
nun, consentiunt:
HE DD, lens, lendis SaZOn inter netFO, nEm.
tc, nisto.
HEF, Calum, Feaven Fese Anolis _ SaX.
add. nebula, vepeay, Finnorum laivan.
HEFDR, angris. Consentit natriz, narter.
add. hydra.
HES, provior, nagst, Cermanisnabe, nihe
eCt PFODE.
HODD, Succusherbarum. Nac, CTerrr. hu-
MMOI. VOT15.
NOVDMYDD, aCUS. vid. Danacl. Wyddu
MEKE.

## Folio 136 — 730901130:0142
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000142.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
CELTIC A.
O
oucher
OcER, ulura. Ooken, auten, wuchern,
Cermanis, augmentum, ulura.
OCFIR, MAFZO, OTa, _KOCV.
OD, excellens. Odde est Anolis extraordi.
narium, ut-nemend. Uaa Cambris Dominus.
Forte indenomen virile: Orro; nam ec Oddo.
nem Ccribit Roswitha, cum aliisnonnullis re-
teribus.
OFH, etuS. Sed CTermanis hoffen, (pCS.
Etiam apud Latinos aliquando unum pro alio
Tumitur: Aremoricus piracgm Saxgna tractus
sperabat.
opposita, vocabulis cognatis; addihonor
OLL, omnis, Gorm. all, Graec. 0n05. Nam
omnis ex totus laepo contunduntur, ut fit in
linsuis omnibus Semi-Latinis; ec Forte jam
olim a plebe Latina, ut in vertu:
Non benepro roro libertas venditur auro.
id est, pro cuncto. totum id est omne
P
PALFFR A Y, paratredus, CquuS.
e AR, hacta, Cerm. barde. An consentie
spare
P AS F W e, Fustis, Baston GaII. an instrumen-
tum batruendi?
P AW E N, ungula, Germ. Klaueno
PE CU N, aXis, an a biegen CCrm.
PELDTO, celtarei beiten, manere, Germanis.
PEL
BIII
Alld.
Det
Pt
10
li
MBI
Ilond
Pld
Dt
s
Po
et
P
et
lI
PU
HII

## Folio 137 — 730901130:0143
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000143.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
A01d
ninus
e
lisve.
O ell
190
A
Nan
Et il
te jat
auIo
plentt
IIen
nanIB.
DEd
CELTTCA.
PEH, caput. FTinc Alpes Pennina, Supitee
ninus. Ipse supiter caput Deorum dictus
Deus Penninus. Unde superioribus Germanis
Banm.
das, dies foris. Add. Pinna, 35v05, vid.
D septimanae dies
PEN N U, vexillum, Germ. panier, bandie-
ra Ital.
PcD, Actula, canalis. Pipe, plcitte, Germa-
nIS.
e1G, rostrum, Cimulus, bec; picken est
roltroferire.
e1s0, minsere. Pidym, mentula. Con.
Centit pissen, piller.
eixr, Anslispicea arbor, Pad olim Calo
lis, ut Pliniushabet ex Mescodoro, hinc Padi
nomen derirante. Iplaroxpicis (Germ. Pech)
altonat.
PLANCE, asTer, planca, n Nae E.
PL. ASTR, Callis platre, erplum. PAaltex
Germ. Pavimentu.
POVAR, Faba, Crorm bohne.
POTTEH, venter. add. Italicum mOX.
PR CS, 25, Anstis brass.
PRes, acceleratio, feltinatio, credo a prae.
A0.
PRIOD, CONjUIZ. braut Germanis est Spon
Ca vel conjux nova.
P UN GTA, notanda Pontano apud Nou-
ritium in Tacticis, thecae ubi Sagittae condun-
FUF.
+
sine

## Folio 138 — 730901130:0144
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000144.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
ELTICR
tur. Clossis crumena. Flodie Danis notanto
eodem puns idem quod bulza. Add. BuI.
PuFF A NF, Meretrix, pudendum muliebre,
Craecis β07705. Ita Borhorn. Add. potta
AtaI.
verva nupta
P W L, ObtuluS OaVNOS.
P WLL, Folta, Belois Dolder.
Pres, crumena, Bueoa, Callis bourles
Belgisborlo.
R.
RH AEF, Funis. an quo trahimus, rapi-
mus, ita consentiret rasten Cerm. V. Rhaib, led
Forte rectius a saBdos, virga, scoel virgul.
cum, inde enim tunes olim; de rope Anglis
Funis.
RTIAEDDANT, densanterior. Germanis
asen, hertiir rasen, est prominere.
RHI ATB, rapaCItaS, raperC, Germ. raHeM.
V. Rha.
RH ADE, Callis lyux avud Plinium, credo
rapacitate.
RHATF, mus major Ciraldo, German.
Rarte.
RH AWD, Caterva. Convenit cum Germa
nICOROIe.
RH A W H, Pstx. Cermanis xaub est alper,
Tctolus.
RL
I

## Folio 139 — 730901130:0145
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000145.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
Otault
Il.
Pert
liebe
Oui
rapt.
lib, let
11811.
I3
Mal
rate
Cltu
TMdI
erMB
ddpet
RHE
CFLTTC A.
RHE DE C, FUere, Currere, CEco. Flinc rheda-
rota, Crerm. reiten, quod Belgis ec aliis quibus.
dam nontantum est equitare, sed etiam vehi.
v. Rby d.
RHES, leries, Cerm. reibe.
RHE W, selu, pruina; etiam SaxOneS ROI-
ryf. Rau Germanis est rude, item villo
tum.
RHIS, Rhen, DominuS, regens. Germanis
rich Fortis, dives. Rbyn, excelsum, mons;
RhWY, RCZ.
Raunen
PLTLH, axcanum. Consentit Germ. RhaU
nem Runce.
RMTIC, coturnir. Habemus columbas,
quas rocamus Ringel. Tauben.
EHTODE, rOMUS, GTerm. Ruder.
RHOSF, osum, Crallis roti, Cerm. rosten.
linc Poste Sax. instrumentum ferreum, rebus
torrendis interviens. Fuit nomen antiqui
Recis Armoricani, Daniet Dremrost, ab ultis
Oculis Ceu usto vultu.
RHMCMEH, tunica, CTerm. Rock. Italis roca
CeTIO.
RHuDD, rubrum, Cerm. rotB. Ep150S.
RITULE, Promtus, Rhuthr, impetus. COn
Centit CaII. rouler, rüer, rut.
R e vD, rubigo, Terrugo, situs, German.
ROI.
dam 13 

## Folio 140 — 730901130:0146
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000146.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
4
CELTTCA.
RH W Y C, FUPtuTa, German. RIsS, PaY LLOS
V. Dragio.
RMY, nimis. An ut ea, valde, Gracis.
RHYCH, Culcus, Follatum. Puto, ut reibe
ris a Soxonibusrige. Rhigol Cambris Fostula
Callis supereltrirele.
Re YD, vadum, opud Ciraldum, id elt, via,
V. Rbedes.
RH Y N, mons promotorum. etov, quale
Firnalus TCU pEOCUEreNS.
RHY SW R, Ileros, puxil; an, qui Germanis
Risc. Riese
5.
SAIM, adeps, serum. Germanis honie.
Carm de melle. Itaque est humor crassus.
5415, Sa20, Bro sais, Anglia seu Saxonum
Fc8IO.
SaL W, vilis, Callissale, quod non estniti.
dum vel purgatum.
5AP0, Gallica voz Medicis veteribus. Pli-
nius allorum inventum facit. Sed Martialis
Tentonicispopulisrem tribuit, ee pilas Mat.
riacas vocat. Nempe laepe lub Gallorum ap-
pellatione CTermani comprehendebantur. Add.
Soppen.
SE L U Speculari, Germ. Zielen.
SE REH, AFOE. steren, altrum. German.
sern. CraeC. a5ne, L.at. Cella.
SICER

## Folio 141 — 730901130:0147
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000147.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
UI
eibi
Nubo.
1anB
nigs.
Ium
iiti
Pli
lato
alis
aP
dd.
21.
R
CFLTTCA.
14I
STCER, certus, Germanis sicber. C on lonae
securus.
SOF CFH, madidus. CTerm. Seugen est su-
BeTC.
sopxE H, bolus, oHta. Contentit Touppe de
Tuppe. Add. Sape, qui Callis hodie savon, Cer-
manis scisse, anelis sepe.
SoRB, liocitas. An consonat lorbere, quod
Sccorum est humida absorbentium?
SorR, indignatio; sorry Anelis, Germati.
Sorse, cura; Zornir a.
SP ABUM, telum Gallicum, hodic Camo
brisysper, halta, Germ. Spar.
SOuBur, Aremoricum, Isgod Cambri-
cum, larra, terriculamentum. Isgodoga
consternari, de equisperterritis. Rclpondet
Germmanicum scheu, quod etiam ulurpatur de
equis; schander, trigus, praelertim ex ti
MOTO.
STAFFW Y, hasta. Consentit CTerm. Stab.
srr, spuma. Cermanissveis eltestre.
mum.
FABaR, tunica longa. Sazon. inf. dicunt
ein sroot Dabbert.
TABVRDD, cympanum, es quali Klang
bret. Bord enim eltacter, ec raf, eafod, Tonus,
linsua. A Pabrordd oritur Pabouret, Par-
rum ledile, cuirelut trmpano insidetur. Sic
Tarvl-

## Folio 142 — 730901130:0148
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000148.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
T4.2
C FL TFC R.
Tavibrorad est abacus, quas tal- bred.
ZACCL, Cagitta. Fastu, jacio.
TACFLAU, Ornamenta. Luc regan, moni-
fc, iocalc. Plinc credo, cum naris exarmatur,
dicitur af. takeln: nam armamenta detrahun-
FUIF.
ZAD, pater. Hhoc non tam Germanicum,
quam Serchicum. ITabent tamen Frilones
ica, _ vuloo runricenles dicunt Taire. Va-
riipopulihabent. Acca vel simile.
TAFD, avus, Lossen, Germanis superiori
bus est (ulceptor ex baptilmo, quali paterculus,
avulus.
Y A L, altuS, SaX. lOnGuS.
TAF, Colutio; Crerm. habent respondens
Talen. Zablen, Tolvere.
n Jaran
TAR AN, tonitru. TIinc Laramis, DeuS
Gallorum, idem, qui Zhor Germanorum,
nempe supiter. Flinc Thorsday, dies foris
apud Anglosoliosque Cermanica originispo-
Dulo5.
F AR F A N, clrpeus. PutohinctarguC. (d0.
eess dictos veterum CFallorum cly peos, a Crra-
eis notatum clt, Forte à similitudine portae, qua
Graecis ec Germanis Duea, thiir.
TA R W, taurus, Germ. Stier. Taurustriga
eanus in monumento ParisIno.
FA W, tacere, Glentium
TAWDD.
apl
I
III
alta
l
Iete
Il
i

## Folio 143 — 730901130:0149
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000149.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
elli
AOH
latuI
hum.
eum.
lOnes
e. Va
riori
ulus
iden
Deus
eUM,
foris
SpO
OV
G1.
qui
1880
VBDI
CFLTICA.
143
AW DD, liquefactio, liquamen. Thane
Germani dicunt esranet, id est, nix ec glacies
Funditur.
FAXF A, Veteribus Callis pro larido apud
Isidorum. Anergorarus, dachs, animalpin-
rrehinc nomen habet.
TE LV N lyra, cithara. Fhinc Camdenus de
rivabatnomen urbis Toulon, ut est apud Cral-
sendum in vita Peirescii. Nam ee promonto.
rium illic a cithara epud CIraecOs veteres non
men habuit. Urbs olim dicta Telo Mar-
tiuS.
Tex RFO, rigidus, Cerm. Horrig. Pargen
Saxonibus inter. CA irritaro, ad iram provoca
re; Superioribus est Zergen, quod camen pol.
Atesse a Zerren.
TET, CFaC. FErOn, uber, mamma, Germ.
tirte vel zitze. Et terter Callis est Susere mam
PsaMM.
PEUTATES, Deus quidam opud Celtas,
telte Lucano. Vidctur esse idem cum Puilco.
ne vel Theodone, a quo dicti Pheotisci, Iude-
Sci. Theodo, vie, heros, Princeps, Rex apud
Germanos. Puaterra apud Cambros scure.
5i0. Flinclorte, quod Tabulabantur, Tuilco
nemterra editum. Tud gens, homines, opud
veteres Germanos: Cc hodie ror eA SaxonuI
plebeja cudde, vulgus, setiiade turba. vid.
Cma
eut
eut

## Folio 144 — 730901130:0150
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000150.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
144
CFLTICR.
TFR, terra, praedium.
TOPP, Cummitas, Anelis top.
200. tocc, pileus. Anhinc Callis une toc.
que 3
TORE, turba, Cerm. dort, villasc.
T05T, sererus, acer; Italistosto, Callis
tot, Cigniticat promtum.
TRAF AEE, labor, traraglio, travail. Tra
fod, idem.
FRAFODI, certare. Add. Tres, Cambris
labor. Iloc in Germanico non invenio, nisi
huc reteras trifrich, creflich, grare, maeni
momenti.
TR AEN, cunctatio; Callis rrainer, cuncta-
ri trahere.
T RANECELL, hauctus, trunck. Nam
trinclen est bibere.
TR AW D, curlus pedestris. FIinc puto tror.
ter. Conlonat Cierm. creten, C aII. le trot, de
equo, Canc. Troea C ambris pCs.
TK AY, decrementum. Mordray, marisro.
AuXUS.
TRFF, Opidum, tref habitare. Didrys, cre
mus, ubi non habitatur. Pentref, caput urbis.
Respondet Germanicum dorf.
TRTP PA, exta, Callis trippes.
rRo, versio, trul, cxlinder. 580205, Cerm.
trehen, conrertore.
TROFD.

## Folio 145 — 730901130:0151
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000151.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
eII
Sal
Tit
mDI
nae
indi
Bti
TISII
Gett
urbit
SeIll
ROBD
CELTTCA.
145
TROED, DCS. Trit Germanises, cum pe.
dem Agimus.
rrna, miler. ApudGermanos respon.
det triibe, betruiben, triibsaht.
FR W XN, nalus. Consentit trogne de trure,
dus, animal valdenasutum; e talis rox etiam
nalum signiticat in lingua Albanica vel Epiro-
tica. Adde lupra Durinrostrum, promulcis.
Turs roltrum. Nam et pir nalus. Con-
currunt hic literae, nalalis n, et Peminalalis r.
Add. wwrch, POrcuS.
TuD, terra, vid. Allcud. V. Deutates No
Crommivd.
FW YLL, dolus, Forte à duplicitate. Sa-
xonibus inferioribus alicubi avyll est genus
Furcaebidentis. Videndum, an Duellio, Ho-
beneviel in Sueria sit monsbiceps, instar Par- Parnassus
nassi. Sic Dindrme monsphergix quali oido-
uos dictus creditur, ob duplicem Cummitatem.
onrenit quod lequitur:
TWrsc, portio. Respondet Cerm. twis
Tamus, ZW ei, du0.
TXNO, arca, Germ. tenne.
rveiu ramuis
FYW ARCH Sleba, celpes. Convenittur.
aycourbe celpes ultilis.
I.
YAR CI latrones Arvernis apua Saomu
Idem olim apudGermanos. Piratae Norman-
mietiam Russis dicti (unt Waregi. In Lege
5a-

## Folio 146 — 730901130:0152
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000152.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
F4
CFLTICA.
Salica W’argus est extorris, ejectus, qui hodio
bannitus. Veriad Cambris etiam est. latro
apud Carmibdenum.
uD D, Dominus. Vid. Odd.
AEEL, Vuelignis. An a fovel, FOCO. AH
a Favilla: Fst enim proprie scincilla.
VOLEMA, Frandia Callis opud Serrium
Rcpondet mohl, bonum GTerm.
W XZH NO5, Septimana, id elt octonoctes.
ZFED, bibere; consentiunt saussen, ebrius,
TVTOSHO.
ZT. L F XR, Calpa; ein Ilck, iltis, riverra.
XSC dI, Spuma; schaum Germ.
XSG AR, POrtio, schar.
ZSPEK, hacta, spcar Anglis: idem _ par.
Spetr Germanis.
ZSPODOL, Spatha, spada. Cognatum
Germ. Spathen.
XSFAN C, pertica, Cerm. stange.
XSTOF, CaICM.
X5FOL, Cella, Gerr. stubl.
xsTOK, relina, quasI Siria, AOraZ.
X5FORM, tempeltas, Scurm, Curmiche.
XSTR AD, Crata, strasse. Convenit 
XSTRFD, Via, Platea.
X W carus, C erm. eibon, C all. if.
AaeE
iieS

## Folio 147 — 730901130:0153
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000153.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
hod
1I
Oc
Dd
atHI
B
CFLTICR.
14
Flacante multos jam annos ad Margines
Dictionarioli Cambrici, a Borliornio ex Da-
vielio excerpti _ originibus Callicis adjecti, al
leveram; quae pertici multum promoverique
haud dubiepollent, si conterrentur tum indi-
ces Celticorum Vocabulorum Perroniani, cum
veronorissimum de antiqua lingua Britauni-
caopusin Angliaeditum. Et huic quidem
lectionem attentam, ubi primum licuerit, desti-
navi, Perronius vilus mihi elt rom tractassu
paulo laxius, d superticietenus inspexisse. Ovon
ties ad rocabula Celcica provocat, non indicat
fontes suos, nec docet, Aremoricosne an lyn
bros, e dictionariane cdita, an vulgi sermo-
nem lequatur: neque ulpiam indicat, notam
sibi esse linguam Aremoricam Ceu Britannix
minoris. Caeterum ex his, qua dedis appare-
bit, opinor, linguam veterum Gallorum ee Bri-
tannorum fuille lemi-Germanicam, quemad-
modum ec Lirius alicubi Alpinas gentes lemi-
Germanicas appellavit. Nec dubium elt, ve-2
com linguam Pcutonicam multo adhuc Calli-
cae antiquae proxiorem tuisse, quam hodierna,
ut etiam ex multis verbis obloletis apparet,
quorum veltisia in libris, aut dialectis Tcuto
nilmi reperiuntur: praeter plurima, quorum
nec rola, nec restisium Cuperest. Et nunC
quoqueinter Ciermanicam hodiernam, et re-
liguas reteris linsux Callicae non videtur ma-
Iuie

## Folio 148 — 730901130:0154
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000154.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
vduta
R.
CFL TIC A.
jus esse discrimen ad summum, quam inter
Cracam dLatinam. Itaque medium teneo
incer Clurerium, Ponconumque, qui linguam
Germanorum eCallorum pro cadem habue.
re, ec Perronium aut limiles, qui consangvinita.
tem non latis agnolcunt. Cum linguam C an-
tabricam melius noscemus, rectius judicabi-
mus, an multum sit in Callico antiquo cogna-
cum Cantabrico; e an credibile lIE, C eltas,
cum ex CFermania renientes Rheno transmisto
Lein GFalliam effudere, habitatores anteriores
in cainrenille, lingua utentes Cantabricae co-
Enata; in regionibus praelertimtrans Ligerim
Ltis. Itaque cum Caelar Callosin Bclgas, Ccl.
tas de Aguicanos distinguat; verisimile est,
Coleasillos stricte dictos fuisse antiguam emis-
2 Sionem Germanicorum populorum, Belgisr0.
centiorem; at Aguitanos, incolas anteriores,
plus ex Valconicotraxisse. Et Cane in ulteri
oxiilla Gallia, nempe in provincia Tarbonen-
li Septania ex Aquitania multa nomina lo
corum propria Hominibus propriis locorum
Elilpanicis conspirant; quod non exiguum
est indicium, etiam antiquos habitatores cogna-
tostuisse.
Pehronius, Abbas de la Charmore, opus de
originibus Nationum meditatus (cujus sco-
pum ex Epiltola ipsius ad Cl. Nicalium dedi)
Parcem inde decerptam rirus edidit AnnO1703.
Gentium origines
Gue
tagne

## Folio 149 — 730901130:0155
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000155.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
M
t
N
CELTTCA.
149
quae ad Origines Callieasspectat. Optem ee
reliqua prodire ex schedis, ubi aftecta jacerc
Dutem. Vir enim doctus d ingeniolus haud
dubie multa elegantia d acuta daturus crat, vel
vera, vel certe ad veritatem magis masisque
detegendam protutura. In antiquitatibus ge-
neris humani perrestigandis non (pernendam
operam poluisse, oltendit Opus Antiquitatis
temporum reltitutae. Duaedam etiam Pro-
phetarum loca illustravit, oltendens, in illis asi
deirruptionibus Sertharum, quanquam ma-
jore mihi successu explicuisse loca videtur de
irruptionibus praeteritis quam de Futuris. Ilaa-
ci Vossii, de aliorum Virorum doctorum sen-
centiam, quae chronolosiam 70. Interpretum
Hlebraica praetert, non male videtur relusci-
tasse. Etsi Scripturam a fudais studio corru-
ptam, non tacile iph concedendum putem. Sed
cum in Opere Originum Celticarum ex HTisto.
ria vetorum Mythica voram elicere conatus est
arbitror laudabiliore studio quam successu scri-
plille. Ft laneusque adeo inter se puenant
veteres Mrthologi, tam raria, perplexa, inco-
haerentia afterunt, ut parum lutficiat excerplis.
(c aliquid concinni, quod noltra hypothesi
conreniat; si caetora contraria dissimulentur.
Comaritas, Cimmerios, Cimbros elle eosdem,
meo judicio estuera niaevarrqua, etA POli-
donius e alii Cimbros e Cimmerios contun.
danta

## Folio 150 — 730901130:0156
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000156.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
ASC
CEETTCR.
dant; nam ec Posephi Ccltas a Gomaro dedu-
centis, non spernenda quidem, non tamen val
detuta est autoritas. Sacosadnoltros Celtas
pertinere, non magis mihi verisimile ridetur,
quam Saronibus cosnomen dedisse, dE Dahas
Dacis Danisre cognatosfuilto. Res Heret vo.
rilimilior, si vere deprehenderetur, in P’erlico
multum Germanici vel Coltici extare qua mi-
isa consen. Mi occurrere, pleraque etiam CFrRCIS COIIU-
utia Germani ria lunt, non propria noctris. Unde alia po.
test esse convenientix cauta nempe Imperium
GracOruM in ACIa. Sacas, vel vicinos illis
Seythas aliquando in Cappadociam irruxisse,
non nesarerim, (ed Aemonem patrem llrani,
arum Saturni, Fuisse corum ducem, nemo di-
cit. Etlicet reveriatur Remonia urbs Cappa-
docia, ec Rcmon filius Maneos aliam RCmO.
niam nebem Phrygia fundasse fcribatur, non
tamen inde constat, utranque AemoniaM ald
eodem Fundatam, de fundatorem Scytham suis-
se. Fortalse nomen Acmonis, cui respondet
cexpon, Tublinritas, Fecit, ut apud posteriores ta-
BulacoreserLigos appellaretur, _ Pater Col0,
2c S2gvco assignaretur, nec Sanchoniathonis
teltimonium, quale habet Kulebius in PraepaE.
Frang. qui Elion patrem Ulrani Facit, (id est
Dcum else aurorem cali) rem consicit. Sed
etsi acronem de llranum veros homines, et
quidem Ticanes Cuisse, ex ex Serthia venisso
COn

## Folio 151 — 730901130:0157
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000157.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
ae
1Vd
delu
Daa
E
EV
exbeo
eMI
TTII.
t ccalle
ille
rani
D
P
AOH
ele
dAI
P
mo
ide
est
CELTICA.
52
concedamus, an ideo Colras esse necelle estd
Quis enim sine probatione concedat, Scythas
in Cappadociam irrumventes tuisse Celtas.
Ouodh Aemon, Uranus, Saturnus, supiter, alii
que Titanes ex Celtis fuere, dicendum potius
fuerit, e0s a Danubio, et ab occidente venille,
quam ex Alia superiore. Nominum allusio
nes parum probant, ec, nili severi simus in r0
etymologica, Facile quidris ex quovis Faciunt.
Dicit Doctissimus Perronius, Sadorn, opud
Celtas esse bellicolum. Anresperit ad Cam-
bricum samd praelium. samdiur miles : B0-
Schartus huc etiam revocat soldatum. Sed
hunc a sold, solda, id est sipendio nomen habe-
ceputo. Fundem Saturnum putat Pexronius
Cronum dictum, a corona, vocabulo; ut ipse
ait, Phrygio, Rheam, ejus conjugem, signiticare
dominam, nam Rhi (in Lexico Cambrico) est
dominus. Sed hoc modo nulla est lingua,
cui non nomina Deorum accommodes; ut
Fecit Rudbeckius in Suedica, ec Otroskius in
Flungarica. Foris, Saturno nati, verum no-
men fuisse Jaou, (quod potius nomen veri
Dei Hlebraeum Sprumre clt) ex eorix probes,
quod in Britannia minore dies Joris dicitur
dir-jou. Ouisenimnon ridet, jou ex foris
rocabulo esse contractum, ut in jendi. Toris
fuisse nominatirum apud Latinos, constat, et
contirmat inscriptio Parilina nuper reperta.
A
Am

## Folio 152 — 730901130:0158
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000158.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
2
 dut da  aL La
An ad Regem Alix vel Cracix, an adtiomen
veri Dei ex Spria propssatum Latini respexe.
sint, difficile dictu est: divorla nomina in
Ccus, dio5, foris, mixta apparet. Tovem ab
Fuphrate ad ades usque regnasso, bellum
cum Titanis (patrui) filiis in Tlispania gessis-
Tc, aliaque id genus mythologorum teltimo
niis parum tuto croduntur. Si Ilaaco vivente
regnarit, ut putat Perronius, mirum est tanti
Imperii nullum apud Molem aliosque Scripto-
res Hlebraeos veltigium reperiri. Scilicet
Craecires suorum exiguis finibus contentas in
majus attollebant. Germanos a Dahis X
Phrygiis deriratos, dx per Phrygios ab Alcena-
Se, Gomeris Ailio, (quod habet Nir Cl. p. 196.
p. 101. nullo arxumento contirmatum video.
Penc omnem Furopam multo ante bellum
Trojanum haud dubie implobat Gens, qua
poltea Craecis (ub Celtarum nomine innotuit,
e in Germanos Gallosque divila fuit. Fam
remotissimis temporibiis ex Serthia venille,
credibile est, paulatimque progressam verlus
meridiem e occidentem. Ouomodo autem
Sacarum irruptiones in ACam, aut fovis alio-
rumque Titanum Imperium, (i quod tuit, quic-
quam Faciat ad oripines miorationemque Ccl.
tarum in Cralliam, non apparet, neque ab iplo
Perronio explicatur; ut adeo maxima pars
operisparum ad rem facere videatur. Cer-
Ctarum origine;
ma-
3

## Folio 153 — 730901130:0159
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000159.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
DM
ilie
eM
tuits
ille
rluI
tem
ilea
el
1218
eta
CELTIC A.
termanomin nomen
manorum nomen cum Strabone putat à Ro
imanis datum, led a me alibi oltenlum Clt, por-
tem Germanorum antiquitus dictam Ilermi-
nones vel Flermanders (Flermunduros) reli
quis nomen decisse, ut allemannorum no-
men, olim lolis sueris e Ilelvetiis conveniens.
hodic omnibus Germanis tribuitur. Iler-
minonum antem nomen ab ipsis reteribus du-
etum Fuille ab Ermino vel Fermanno heroe, et
Hlermannum lignificare militem, etiam notari.
Caeterum antiquislimos Crallos a Cermanis ex
reterum locis distinguere, difficile est, nec latis
constat, unde populi venerint, qui in lrraeciam
ex aliam lub Galatarum, vel Keltarum nomine
irrupere. Flieronrmus teltatur, Calatarum
Alix linguam ei sinilem fuisse, qua Previri lo-
quebantur, id est Belsicae, quae Germanicae vi
cinaerat. Itaque verisimilius est, ex Germa-
nia, quam ex remotiore callis Cralatas illos
fuisse profectos. Saltem multos Germanos
Fallis migrantibus accessisse, ipse locorum sicus
contirmat. Postremo ad perficiendam vol
certe valdepromovendam Literaturam Celti-
cam, diligentius linouae Fibernicae Audium ad
juncendum censeo, ut Lloydius exregie facere
caepit. Nam, uti alibijam admonui, quemad
modum Anglituere colonia Saxonum, de Bri-
tanni emissio veterum C eltarum, Gallorum,
Cimbrorum; ita Fliberni sunt propago anti.
quio.

## Folio 154 — 730901130:0160
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000160.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
154
MIISOELLAHEE
quiorum Britannicx habitatorum, Colonis C el.
ticis Cimbricisque nonnullis ec ut sic dicam
mediis, anteriorum. Teaque ut ex Anglicis
linsux veterum Sazonum ec ex Cambricis re
terum Gallorum; ita ex Llibernicis vetustio.
rums adhuc Celtarum Germanorumre e ut
generaliter dicam accolarum Occani Britanni-
cicismarinorum antiquitates illultrantur. Et
Si ultra Fliberniam esset aliqua incula Celtici
Termonis, ejus filo in multo adhue antiquiora
dUCCFeIUE.
MISOELLANER
AD REM EYZMOLOOTCAM
E A CTF N TIA.
F Z LITFRTS
Dn ANDRE A ACOLUTHI
A Fd
Dn ABBATEM MOLANUM,
21 datis Wratislaviae 30. April. ann. 1b94
Fuit Andreas Acoluthus apud Vratisla-
vienles Archidiaconus de Senior ad D.
Bernhard. nec non linguarum Orienta-
lium inCrmnalio Elilabetanoerotelsor.)
ille prectum animi xerimoniis de labori.
bus litterae Lux dic Zr. Mart. St. NV. abII.
lu
e
bt
du
d
i
1
pI
Cisuis
linei
M
si
ld

## Folio 155 — 730901130:0161
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000161.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
isCe
lieur
ISVE
Et
Veli
uio
l
aV
annI
H
i
d
enta
Poris
dori
b1
EZCE RP FA.
lustris. Dn. FlaunoldotransmiPae, insigniter re-
Aciebant, quibus hoc, quidquid elt, debui rea
sponsi. Ab Alcorani vertione jam per inte-
orum fereannum labor ofticii nimiusme abs-
trarit, adeo, ut de ejus editione, Caltim festina,
Fere dubitare incipiam, nisi Deus quietam ma-
sis concellerit vitam; quam quidem millenis
exoptorotis. Quotemporealcorani editio
nem in catalogo librorum promittebam, alii
nontam laboriolo otlicio praeeram, quod il.
lius interpretationem citius ad finem deduci
concessiliet; Duamvis de haec morola pro-
crastinatio non sine utu ec fructu Cit Futura.
Multa enim interca temporis perlerutatus sum,
et adhuc perquiro, qua ad Alcorani intelle
ctum quam maxime lunt necellaria, es linequi-
bus olim Frustra existimavi, hunc exquisitae
elesantiae, sed perditae malitix protundaeque
Culcitiae librum, intelligi, ec in aliam converti
tineuam posse: qua ipla perluasione decc.
ptum le quoque sentict olimDn. Finkelmannus,
cujus Alcorani specimen, sed sine omni ver-
hione jam dudum vidi, lummopere optans, et.
rum particulae verlionis ejus compostieri; sed
nesatamihi endem esthuc usque. Alias enim
per existolam publice Lectoresmonuillem, no
crederent, illum in omnibus Alcorani lensum
esse allecutum. Ajocgo, qui in Arabismo di-
Ccipulum adhuemeprotiteor, Alcoranum esse
Hledcanus

## Folio 156 — 730901130:0162
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000162.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
15
MIISCELLAHEA
librum difficillimum, cujus abstrulos sensusne-
moperceperi, nisi qui in Muhammedanorum
Scriptis Pheologicis probe st verlatus. Prans-
tuli autorem Muhammedanum, à Dn. Pexlide
Flounoldo donatum, nomine Ferati, qui Lin-
ua Turcica quadraginta quaestiones Legis
Muhammedicaenodarit. Vix oculis meis
fidem habui, tam delira dogmata, e vere insa-
nientem Capientiam, a Chriltianis nondum co.
onitam deprehendens. Ingemilco, quoties
cosito, tancum populum per lesquipedalia so-
lidissimi Alcorani verba dementatum, inferno
mancipandum este. Utinam Magistratus
Chriltiani viros alerent, qui mileri populilalu-
tem per Scripta Caltem irehit Promotumm Sane
vel nunc Deus viam ad illius convertionem a
peruit vel nunquam. Utinam Rarius aliquis vel
Walmuthus Littoras circulares pro insticuendo
Collexio Orientaliiterum emitteret. Sedho.
mineshujus seculi vix luam, imone luam qui-
dem Calutem operantur; quomodo curarent
alienam Bibunt ex phialis vinum, dc oleis prae.
santibus Peinungunt, nec afticiuntur doloro
super Contritione Jolephi. Amos VI. 6.
Ropatus jam Cum aliquoties a Viris doctis in
Unsaria, ut ex Alcorano Breviculum aliguod
Anti. Muhammedicum Latino vel Gormanico
idiomate conscriberem; transfundendum
poltea in Turcicum, ec vicinis suis communi-
Can.

## Folio 157 — 730901130:0163
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000163.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
11
B
tuer
M
det
vedt
Detis1
ligu
1aM
endit
MUI
EXCERPTA.
candum. Sed laboriosissimum officium fic
dlehalticum tempus omne mihi surripit. In
ter caetera, quae mihi accidunt adversa, illud o.
nium impatientissime fero, quod Ctudio O.
rientali Colisuni, ec semper, non possim incum.
bere, ad quod tamen natura feror; non glo-
riolae cujusdam aucupandae gratia, sed quod
videam, multa inibiinesse, Eccleliae Dei protu-
tura. Adhormileticum sudium nunquam pro.
lubium ullum sensi, sed necessitas durum fuit
telum, quae huc mepertrarit. In sinu mihi
sauderem, li vel intotum, vel maximam Cal.
tem partem hoc onere lerari pollem; id quod
antem Vratislaria sperari nequit, nec Forlan
alibi. Ante sexennium circiter via mihi ad
Canonicatum Mindenlem in ElecEoratu Bran-
deribursico sternebatur: Sed quia tunc tempon
risB. Parens meus adhuc in viris erat, alioquo
plura obstabant, non alsecutus Cum, quod qui-
dem maxime optabam, ec nunc adhuc habe-
remin vocis, sicubi daretur mihi occalio adipi.
scendi. Sed careo patronis. Septem circi-
ter efluxerunt anni, cum ad protessionem
Linguarum Orientalium in academia CSrrphis-
aldens invicabar: biennium vero est, cum
ad eandem protessionem in Academia Lipsien-
E obeundam vocabar. Sed utramque voca-
tionem reculare me coégit exignitas Calarii de
Accidentium, qua rocant, ex quibus cum Fami-

## Folio 158 — 730901130:0164
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000164.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
se
MISC EL L ANEA
liavirerenon potuissem. Laudem meren-
cur angli, qui vieorum, in sudio certo excel
lentium conatus, cura insioni cunt promotum.
Sed Crermani hoc Aoccipendunt, auc, (i virtus
laudetur, tamen alget. Malemehrabet, quo-
ties Bocharti, Pocokii, Seldenire Scripta evolvo,
quod exnolrisnemo sit, qui praestet paria, cum
de majora praeltari polsent ab co, qui non tan-
tum Acabilmi, Ced de Turcilmi de Perlismigna-
rus EIE. Suntmilii Autores Turcici e Arabi-
ei aliquot, iniisque Kutboddini, Vixmasnino-
minis apudmutammedanos; quos Latinare.
Aeinduere Pataco, modo mihi Deus otia tace-
ret. Alo in aedibus meis toemiriam Lurcicam,
SacerdotisBeleradensis primario proximiuxo
rem, sc cruditam, per quam mihi aditus adLin-
suam ejus vernaculam difticulter quidei dt
sumtuole, sed tamen Feliciter aperitur. Nec
enim a Fcmina quoquedilcere me pudet, quo
reonum Dei propasari possit. AEquo ut AI.
corani adhuc Ternel Faciam mentionem, rix pa
tiar ine ab ejus vortione totum abstrahi, nilt
Flinclelmonnianam expertus fuero limatissi
amm, de quo valde dubito. Crata mente
aonolco Tuorum, Vir Reverendissime, exom.
plarium Alcorani factam mihi copiam: Transa
ittendi eadem vix melior dabitur occalio,
quarm per Mercatores, qui FTaunoldinasreculas
permutant. Teltamentum lorum Turci.
Cum
e
ed.
UIN
edn
A

## Folio 159 — 730901130:0165
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000165.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
ess
OM
VII
relie
2, el
AId
1
Aecte
nim
IMaII
Tacu
ciedi
IIU
adlit
eM
II
iX
atit
nett
exem
TAHSC
calius
ceulsi
UIEI.
Cum
EXCFRPTA.
59
cum jam diu est, quod desderarerim, sed non-
dum eo Cum potitus. Litteratura Russica
Tum ignarus; nec enim quicquam ad scruti-
nium Veteris vel Nori Tectamenti facit. In.
Fcriptionem itaque annuli Moscoritici ignoro.
Interim pro communicatione ejusdem geates
recentes extolvo. Alterius vero annuli Tur-
cici, quando repertus fuerit, trpum avide expe
to. De Resyptiacis, quae jam scribo, nemini
adhuc Fruditorum cam aperte communicavi;
idque propterea, ne si vel tarde vel nunquam
prodirent, moram videlicet injicientibus labo-
ribus Ecclesiasticis, odium hominum incurre
rem. Tibi vero, Patrone Maxime, ca dene.
sarenolo; quianontartum de amore tuo le-
curus, led tirma etiam Epe crigor, per cum,
quem Deus in eminentia maxim, de qua ani-
mitus gratulor, constituit, consilio saltem, nisi
ex reaple, in hilce Audiis me posse adjurario
Kircherus, Cubolatus in altum, ut lapsu gravion
se ruat, Linguam Copticam Catuit veterem
elte Axrpticam, atque huic fundamento o.
mnialua superstruit. Sed quam infeliciter,
ex meis patebit lucubrationibus tam Armis,
ut non rideam, quidiplis ruinam alterre poslit.
Statuo autem, Linguam Armenicam, quae ho-
dic vocatur, eandem elle veterem orptia
eam, tempore Pharaonem d Nolis, nec non u
antocedentibus e sequentibus scculis usurPa-
TaMa

## Folio 160 — 730901130:0166
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000166.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
NISCELLANEA
tam. Idque probo (T.) Ex Ccriptura Veteris
lingra
Telc. Flebraica. In hacvoces Aorptiacasre.
periri, uno ore allerune Philologi de recte qui-
dem. Sed orisinem illarum genuinam ne
unus quidem poruitindicare. Kircherus, ejus-
quevelintotum, vel ex Parte aKoSFot, quOS
inter etiam meus in linoua Armenica PracC.
peor D. Pteifferus numerandus venit, eLingua
Copticaillas deducens, horrendum in modum
excarniticat. Fgo veroline omni crucitrasio
easdem cLinsua Armenica, ut vera Agyptica,
u un
rectituo. FX pr. :
A Cenel. 4T. 43. quod
communiter reddun: Electice genua, Luthe.
rus autem der ist des Landes Varer, hic est pater
populi. (Vid. PFciffer. Dub. vexat. in hunclo.
cum) estipsum armenicum scu A orptiacum
Abrech, virite Calvi a incolumes manete, a ver-
b0 abrel, vivere e ceincolumem. Si jamin-
Spiciatur textus, omnia Pravissime Auent. Pha-
raoinsidere jussit Tosephum currui suo secun-
do, ec exclamaverunt coram iplo (vel ip(I5) ab-
rech, id est vivite, scilicet Tu Pharao dc fole-
Phc. Duid possit dici commodius? Sic
15) 223I6) Cen. 37, 36. C. 39, r. (de qu’a voce
Pfciffer. dub. Vex. p. 200. 209.) compolitavox
est ex phurs cito, ec phar, sloria, quali, cito glo-
riam conlecuturus; ut adcoque sit nomen boni
ominis; vel cui beneficio splendidorum nata-
lium ab ipla natiricate rel intamtia, adeoquela
etS
16

## Folio 161 — 730901130:0167
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000167.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
rel
det
1601
Ma
EZCERPTA.
26F
tiscito gloriaadest. Ex eodem Fonte manat
Pharao, etizraiim _cC. (2.) Ex vertione L. XX.
Flanc in Agypto esse natam, omnesnorunt
cruditi. Voces autem Corptiacas in cane.
mounquam quaesirit, nemo reperit. Sed ec-
ce F(a. 19, 18. dicitur, unam urbium, ad Melliam
convertendarum vocatum ixi 
ammnm
1
d
LCK, nc15 aoeden, Vuls. ciritas Colis. Ad
hunc locum Flierourmus: pro ciritate Colis,
7
relcio quid volentes L L L. interprecati lunt
aoedex; quam quidam nostrorum urbem su
Aitix (pdJ2r) incerpretatus. Male. AOE-
dex ect vox Axrpciaca vel armenica Asdus,
sidus, ltellain Genitivo Ades vel Asedes (nam
Littera F. quamvis non Ccriptura, tamen Pono
in coricurtu duarum, trium, quatuor imo quin-
que consonantium exprimitur) unde nd5
aorder, ciritas sideris, id est, Tolis. Sidus enim
pro lole etiam apud Latinos scriptoresulurpa-
TUT. (3) Ex Nominibus propriis Rexum A.
pti, de quorum signitieatu nihil omnino hac-
tenus fuit cognitum ex er. Amenemes. Mars.
ham. in Can. Chron. P. 463. hoc derirat ex
Ammone _EMenc: sed perperam. Fs VOX
Armenica live A orptiaca ex Amen, omnis, ee
Aez, Magnus. UInde in compolitione Amene.
mez omnium Maximus; quod est nomenre-
Siae dignitatis. Et sic in aliis pluribus, qua
partim inveni, partim indago. (4.) Ex nomi-
nibue

## Folio 162 — 730901130:0168
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000168.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
26
MISCELLANER
nibus Deorum Centilium. Micum quan.
tum me dolectarit, quod jam inventis meis no-
vum robus addidie insonis locus erodori in
Fiaterpe: Omnia Fere Deprumnomina ex f.
rptoin Craeciam comnisrarunt. FTInCar.
guo: Si in Graeciam, quid ni sc in Latium: RO.
mani enim multa Tu2 a GracIS, Led Forlan plura
ab Aorptiishabent. Et, E Craeci Pnilolophi
Aorpcum, tanquam tocius mundi templum e
Academiam, Calutarunt, guis neget hroc de Phi.
olophis Latinis. Sarurni nomen a variis va-
rie deriratur. Sed nulla certior veriorque de-
xiratio quam ab Armenico lire Agypriacosa-
eor cum n. suffixo, quod Articuli locum subit
sacorn Magnusculter. Inde etiam estP ex(I-
cum d Tureicum satur, culter lanionum iMa.
enus lecuri-Formis, quo carnes dissecant. Pam
vero Saturno Falxmesloria axpingi solet, quia
proinventore hujus instrumenti habetur, adeo.
que nomen ex re inventa Cortitus est. Porro
de Saturno dixerunt gentiles, quod Coelo geni-
talia lua exsciderit. Ouid lunt genitalia Cae-
inili oramina, herba, lores, lesetes, coelibene.
ficioprogenita, quae Falce elloria, latis an
enocultro, demecuntur. Ouid Marsd unde
Littera P. in casu secundo, Mlartis : Fx Mari,
Bellum, pugna; quia Mars Deus bellihabetur.
Ouid Bacchus: Multiplex datur hujus rocis
deriratio: vera autem ee genvina haec est
Bachu

## Folio 163 — 730901130:0169
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000169.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
d
lit
MI
Cu
eMt
U
undi
Lart
detul
roci
C e
EXC FR PTA.
268
Bach, ligo, lire bipalium; adeoque etiam hu-
sus instrumenti inventio autori nomen dedit.
asiratur Kircherus in prodrom. Cap. I. P. 15C.
nullum apud C optitas ex Deorum sencilium
AOrptiorum ridelicet, quod exempla ab ipto
adducta volunt; nam de Romanorum Dea-
Etcorum nominibus ex Aigrpto deducendis il.
lene cositarit quidem) nominibus reperirt,
qualia lunt Oliris, Ilis, FTorus, Cchton, Fimeph.
Sed reperistet, si linoua ejus C optica foret ve-
tus Agrptiaca. Duo de prolixius acam in
ipso meo oxere, Teu, Linsua ypriaca restitu-
ea, cujus ulus in omnem rem licterariam, la-
eram ee protanam, Ciracam ee Romanam le et-
Fundic. (5.) Exnominibus aliis. Mancrota
muncupabane corptii calrariam in conviriis
circumterri Colitam, ceste Plutarcho. Dicitur
nomen illud significare caput commoncta
ciens. SedFalo. Potius est ab Armenico
Ien Agyptiaco Manrel contigere, comminue
re, ec os, id estpes. Unde in compolirione
demtacerminatione Insinitiri est Manrot vel
Manerot, res, quae pedibus comminuitur e
conteritur: id quod erenire Colet ollibus hu-
manis sepultis iterumque etosis. Mortis
itaque memoriam Agyptii retricare volue-
runt convirantibus inter media gaudia, ictius
Calrariae asxectu, quali dicerent: memento, le
olim aliquondo pedibus conculeatum _ eon
tu

## Folio 164 — 730901130:0170
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000170.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
164
contusum
MIISCPLLANE A
tucum iriecc. Poslem horum omnium adhue
plura afterre testimonia, nisi existolae limites
transorederer, e tempus me deltitueret. In
licteraturam Elieroglrphicam nondum qui
demoperae multum impendi; clarem tamen
ad ejus intellectum me invenisse puto. Solent
Armeni, exemplum Tuorum patrum Aorpcio.
rum imitati, litteras majulculas Aguris homi-
num animaliumre quorumris, vel aliis expri-
mere. Atquetalismodi litteris obeliscos in-
cegros, quosmeis contueri oculis optarem, in-
Ccriptos animadrerto; quanquam temporis in.
juria ex Forlan etiam ab iplolirchero, valdo
mutilatis; quibus non mysteria Philosophi.
co. Theologica, Cednomina Regum, tempusre.
siminis, ec Forlan triumphos ab holtibus re.
Portatos, pro simplicitare veteris mundi, ex.
presosstatuo. Ouod autem Kircherus ictos
characteres dicat certa elso rerum Symbola, in
coraldeerrat. Memini, me aliquando in
ejus operibus, quae jam non possuleo, legisse,
quod sicura hominis Ctantis, ee Falciis, quan-
tum recordor, involuti (ut Pcil. eo accuratius
lineam rectam repraesentaret, ne divaricatis pe.
dibus alia Forte littera intelligeretur) brachi-
ungue linistrum recta protendentis, ita ut di-
siti apertae manus deorlum vergant; notare
debeatDirinam munificentiam, larga manu
beneticia lua hominibus distribuentem. Ma.

## Folio 165 — 730901130:0171
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000171.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
ddu
doili
M
Old
EXCERPTA.
165
le. Non Deum nec hominem, cujusimago
cernitur, sed litteram I. figura indicat. Idem
judicium esto de aliis. PoNet utique obeliscus
Formari etali charactere, sed alio prorlus mo-
do, nectanco torte labore, ut fcluita fecit, cujus
Athanasii Fama vereor, ut aibaraotar habeat,
adeo multa protert tindisecta e parum Arma:
e lane plerique hodie agnolcunt, pluseilectio-
nis quam judicii tuisse. Sarosjam senlit ictus
a Kutanselio aliisque, sed Coptica ejus everti
majoris est momenti. Scio erroris originem.
Putarit Kircherus, A. Byptiorum Ccribendi ra- n
tionem ci, qua Chinenses utuntur, contor
mem tuisse. Elienim per unicum characte.
rem, nontumultuarie, uti quidem videri pollet,
verum magna insenii lasacitate formatum,
rem iplam ex. er. anorem, odium ecc. deno-
tare consueverunt; personas ec numeros in
verbis per addita pronomina pertonalia ad Infi-
nitirum, tempora autem modosque per ad)c-
ctam lincolam, quamris non Cemper, distin-
orunt; unde senlus maena Caepe distrcultate
laborat. Non autem sic Aerptii, qui pervo-
ces aliquot characteribus constantes, aliarum
linouarum ritu mentis cogitata exprimunto
Cuorumque nominum ec verborum certas Ae.
xioneshrabent. Toto itaque coelo Chinen-
Cium ec Aorptiorum litteratura a le invicem
dictat. Caterum de characte e Chinensi re-
Hicroglyphica Aegus (L) 8phorum
Aegyptiorum Hierouslyfica
hinensium ch. rncteres
ctc

## Folio 166 — 730901130:0172
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000172.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
16C
MTSCELLANEA
ctestatuune, qui ejus non sunt ignari, accom.
modatum cum esse ad characterem univerla
lem, qui pertotum mundum intelliseretur leria
ptus, licet hic populus cundem alicer ac ille le-
reret; Cnimirum omnium in orbe hominum
consenlus in delignationerei per characterem
impetrari posset. Rx. Gr. Dollet character
Chinensis, quem ra logune, ab omnibus po-
pulis agnolei proindicio magnitudinis, licet di-
verla in omnibus populis ejus Foret lectio.
Chinensis enim legeret T0 CTaCUS MLEyaS,
Romanus magnus, Germmanus grol. ecc.
Numhilce conformia vel difformia habeat Ben
cherus, ignoro, quia iplum autorem, nomine.
tenus tantum cognitum, non habeo. AES
6. vere longa, maximehaec, qua Drradum Erlras
Faltusque intactos aperit; vita mea, onnorum
numerum quadragenarium jam tronsscen
dens brevis: labores officii Ecclohaltici maxi-
mimaximam injicinnemoram. PTum Asiam
pro conrertendis Muhammedonis; an vero
AEricam petere debeo, proceuendi inde scien-
tia Egypriaca, non per aliquot lecula, led mil-
lenarios annorum Cepulea: Suixplici quotidie
adoro poplitelummum Tumen:
Tu rege consiliis actus, pater optime, non
AtEOS;
PTostrum opus utlaudi serriat omne Tux.
Pratislaria d. 30. Aprit, St. L. 16C; 4.
Idem

## Folio 167 — 730901130:0173
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000173.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
aCCOM
niverla
etur let
leb
Diimu
Tacleter
hacalte
bu
liecte
ett
vera
Ol. _i
destB
Omin
nOrI
BlCc
mari.
Alidu
I
lete
mil
ecul
e, AD
Tu
1654
Idett
EXCERPTA.
Idem ad eundem5. Marrii 1695.
Oleo praematura doctissimi Plintelmon.
nitata, idque co maris, quod certiorem
me de ejus vix sperato, lane nunquam de-
Siderato, et non leri tavore littera Puae laciunt,
annunciantes, Beatum Virum omnia lua ASS.
Rrabica mocum communicare constituisse.
Intelicem me judico, quod ferrum candens
non cuderim: Ced quis novit mertem Domi-
ni, vita mortisque nosteae arbitri: Animum
intereanon abjicio, Puo, candide patrone, Fa-
vore luccollatus. Flunc ce jam maximopere
expeto, Peque mihibenerolum exoro proxe
metam, ut nimirum, quantocius fieri pollit, quia
in mora vereor esle vericulum, licteris com-
mendatitiis vel ad Viduam FTinkelmannianam
(ad quam ego ipse antetriduum scrip(i) vel ad
alium quempiam Necanatem Flamburgen
Tem datis, efficere coneris, ne libriilti orienta
les alium praeter me, emtorem _ vossellorem
Portiantur, pro hoc beneticio ec tibi, e ma-
nibus Flinbelmannionis nunquam non gra
tumm Futucum. Utinam vero etiam cum iltisli-
bris, quibus meam bibliothecam auctum iris
certo spero, Orium a laboribus Fccleliacticis,
omnes meas viriculas atterentibus, parari pos.
set. Per septem jam hebdomodes affectus ca-
carrhalis, arthricidi Vaca Scorbuticae, malo pe.
Ailentissimo junctus, me intra musei trictes
4
CaM-

## Folio 168 — 730901130:0174
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000174.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
NTSCELLAHEA
cancellos detinuit: nunc autem aliquantu
lum indeproreperesinit. Cujus certe mOE-
binon alia exictit causa, quam laborum sravi-
tas. Duo maxis scrutor, comasis in sententia
mea, Domino Tentrelio etiam communicata,
de Aorptia Lingua contirmor; cujus etiam
in Colloquiis mensis Decembris proxime elapsi
mentionem injecit. Oux de P. Marraccio
nunciacti, jam ante plures annos ex Wasensei-
lii telis igneis Satanae didici. Sub anni pro.
ximi inem Romam ad iplum litteras dedi, de
Alcorani cdicione expilcatorias, Cimulque (pe.
ciminis cujusdam expetitorias. Relpondit
Penex ille grandaerus, octoselimum tertium X
tatis annum jam agens quam humanissime,
primumque duernionem operis illius, sub prae-
lo in urbe Patarina adhuc Cudantis, transm. (II.
Lesit omnino in Alcoranum Commentatores
Muhammedanos, quos hic locinon habemus:
num veroiplosuna cum Alcorano semperin-
tellexerit, dubito. In Alcorani certe versione
errores obserro, inde procul dubio enatos,
qu. d Philologix orientalis non habeat tunda-
mentalem (cientiam; unde laepius oculis cx-
cutit apertis. Annotationibus ad C aput pri-
mum subjunsit aliquam refutationem, sed ad.
modum sejunam: Mnhammedanus enim veltri
busverbis candem destruere posset. Unde col.
lixere datur Marraccium Theologixe Muham.
mo

## Folio 169 — 730901130:0175
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000175.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
UdI
M
Met
1e
2
iA
bp.
IM.
tato
dem
Decit
erlio
ndlo
sunde
18 Ch
ed I
eli
ecol
bou
MB
EZCERP TA.
169
medanae Colidiorem cognitionem non habero.
In mea ad iplius licteras responsione duoslatis
errores in versione commilos, ipsi mo-
deste aperui) nolui enim plurium oltensiona
bonum lenm nimium contundere. Ouo
u eodem ii exculaturus, praeltolor.
EX EPISTOLA
A E A ACOLUTEIL
D
C. 6. L.
data d. 27. August. 1695.
Tinam aliquid eftici posset, quod litteratu.
 exe mex Orientali foret proticuum In-
ventum meum de vera linoua Acyptioca, tot
Seculisionorata, Saliram Tibi movere saudeo.
Sedenim exiguum adhuc elt, quod adDn. AB.
batem, nunquam mihi sinc honoris praetamine
nominandum, de hac materia perseripsi: ec ex
quo Tolonunc temporis Vestra Edes dependet
Plura lonse lunt, quae sententiam meam firmi-
ter suffulciunt, publicam cum Deo et die aspe.
cturalucem: modo plustemporis huic, d dif-
ficillimo quidem Cudio, lumen tamen omni
litteraturae affundenti, remque idololatricam
Centilium miritice illustranti, per nimios labo-
res Fcclelialticos, praelertim homileticos, im.
Per

## Folio 170 — 730901130:0176
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000176.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
17
NITSCELLAHIEA
penderepollem. Oblectamenti ergo gemi.
num specimen extribeo. Sehora in lingua
Flebraea ab Essendo nomen habet, quia est Es.
Tentia essentialissima. Gentiliumr saoyNia
hanc arripuit occasionem AingendiDcutuum
Linum, ejus cermon quid notet, Llerodotus ta.
tetur Seignorare. Flt vero ab Armenico rel
rptiaco Linel, Ese. Abjectaenim termi-
natione Infinitiri et, ec addita cerminatione
Graecaos vel latinaus, emersit asvos, Linus. Fi
livmi Dei vocari noxov, notum est. Ipse Pla-
eo de hoc aliquid audirit. Gentileshinc for.
marunt Deum Cuum Pan. Pan AOVOV, ver-
bum, nocat. Dux de generatione, naturis, ot
Ficio pastorali a morte (MtagnUS Pan OxtuUS
est) hujusPan, sentiles afterunt, ope lingua Ar.
menicae elesantistime e prortus non coacte, ad
Salratorem noctrum applicari queune: id quod
etiam alios auctores agere oblerro, led sine
sussicienti fundamento. Ilalce leves strictu
rasnon ingratas tore credo. Nexus Lingux
Rrmenicae cum Rrabica, Perlica, Purcica, nuI.
lus elt; nili quod hi tres populi ab Armenis
non paueas mutuentur roces, quarum catalo.
gesconticio. Bochartus, cujus quam pluri.
os, in deriratione inseniola masis quam (o.
lida Aeypliacarum vocum, crrores deprehen.
do, seribit, ex Acabilmo vocabula Armenica
ablurde peti: Sedjudicat, ut cacus de colori
buc
de
Ii
MeI
M

## Folio 171 — 730901130:0177
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000177.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
Mi
ci
ola
EZC ERPTA.
17B
bus. Fg0 enim ultra triginta voces jam ob:
Terratos numero, quas Arabes ab Armeris imu.
tuati Cunt. Sic enim itatuo, ATabes aliosquo
populos, multas voces ab Armenis leu Agy.
pelismutuo accepisse, non autem hos ab illis.
Duanquam nec audcam negare, ArmCnOS LC.
centiores ab una alterare sente aliquid sibi
Tumsisso ucurpandum; quodnam vero illud
ipsum sit, difficiie erit determinare. Lingua
noscra Germanica plurimas ez ista voces habet
delumtas; cujus rei caulam ex partenovi, (o
lidiorem tamen adhuc inguiro. Linssuam
Ceorgianam non calleo. Num cadem sIt
cum Colchica, dubito. Flerodotus lib. 2. C. 1050
alserit, Colchorum ec igeptiorum linguam
esse Sibisimilem, id est, meo quidem Censu, eara
deir. Idque ego Facilius crediderim. Cera
titudinem rei experiri possem, i catalogus mi-
hi oltenderetur vocum Colchicarum. AF.
menosaurem e A: septios unum cundemquo
Porulum csestatuo, quanquam nomer sit di
verlum. Populorum enim _ regionum no-
mina varie mutata esse constat. Flinc sive
quis Colchos ex Agypeiis, sire ex Armenis or
tosdixerit, perinde elt. Ouo de argumento
esipotest Flerodotus l. C. Cap. 104.
Colchorum linqua
Armenae eu voces ipud Arabes.
l. . La

## Folio 172 — 730901130:0178
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000178.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
MISCELLAHEA
(. (. Lo
AD
ANDREAM ACOLUTHUM
Tlanover a 10. Octobr. 1695.
Ratias380, quod communicatam TIBI
a Reverendissimo Domino Abbate Luc-
censinotationem meam, de cognito jam vete-
ribus consentu linguae A. gyptix cum COlchica,
nationis Armenis vicina, literis humanitatis de
doctrina plenis remunerari voluisti. Adjun.
si potelt, quod et Paphlagones quidam gy
peusconnectune. Praeclarum consilium tuum
illustrandi linguas orientis, ut Eidei Chriltianae
propasatio in illas oras Facilier noctris redda
tur, maximi facio, ec publice jurandum cen.
Pco.
Sententia Tua de consentu linsux AOyptia
veteris cum Armena, C Ctabiliri Patis potest, pro
egresioinrento habenda elt. Ouxe de Lino
ec Pane cruditenotas, contirmant potius aliun-
deprobata quam probant. Scisenim, quam
proclire sit quidris ex quaris linoua exlculpere,
Sigenio indulscamus Goropii ee Rudbeckii
ee ejus exemplo, qui nuper de origine Flunsa
rorum seriplit. Primus in Belgica, alter in Sre-
cica, tertius in Flungarica, retera Deorum vo-
cabulanullonegotio invenit. Sunt tamen
uocum nomina
quae

## Folio 173 — 730901130:0179
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000179.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
EXCERPTA.
quaedam in linguis harmoniae tam manilestae
ut relisti non polsit, nec liceat calum suspicari:
uti in Germanico dochter, et Craco Doyadne-
cui,nitallor, ec Perlicum consentit. OuodA
talia occurrunt multa, pronuntiare de lingua
rum consensu licet. e Ades At reliquis etiam
minus obrus. Nam negari non potest, vi-
rum linguarum peritum ridere solere multas
orisinationes vel consensiones, quae aliis non
Patent. Itaque non dubito, quin multa hrabeas
argumenta, qua alii statim capere non possint,
donec collecta in unum,
defendat numerus junctaeque umbone
Phalances.
Dubito d c0o, an Colchica vetus eadem sit
cum Gcorgiana hodierna. Fst mihi ad ina-
nus dictionarium lingux Creorgiana, trpis
Congregationis propasanda Edei ROmX 1629.
editum, in quo aenolco multa consentire cum
linoua Graeca, ut aniris hromo, argani, baculus;
Forte qualioez aver; Alisi, clavis, audeis; ae-
rader; quaedam etiam a Latinis velItalicis, ut
bachebucca, bruri (purcus; sella ledes; seri
velper; serobacana. Quadam caetoris ori
entalibus credo consentiunt: ut Arabi prova-
rante; bostani prohorto. Sed quoniam ta
men multa etiam sunt peculiarias alcribam hie
vocabula primae posina.
aba

## Folio 174 — 730901130:0180
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000180.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
174
MISEELLANEA
abano abarosa abachi abresciami ache.
balteum sed quid abinde sericum com-
ba,
aghmoreneberi agmofauleri advi-
punctio, blasphemare oriens
lid adibeba aera aerili arcadari
Facili.
tas imundatio AeF LEGCTO RGCOTUM AeTI
Addum aliqua excerpta per Salyram: An-
thariCimia, esnauri eques, assulicilia, axame
nOX, Bahak rana, Bechali argentum, Bi
Felis, Cibelili unda, Gili b0s, Cheli lupus,
Ghrmelli slaclius, Diso Gylra. Dacui urtus.
Drostempus. Erbobutrrum, Eohari spina;
Varstulavi Cella. Vorchirola. Vasteli pormum;
Zziliionis, Feriplebs. Thavicoput, Thasei
mel; Pari Casitta. Kapilari holpes. Karavi
tentorium; KCasami gallina. Karsihomo. Ké-
danvidere. Kizchi ALInuS. Kueri barba. La.
sabitrenum, Lekui canis, Lesmari clarus. Ma-
mapater, Marili Cal. Markelilana, Maserete.
Mizaterra. Mhezi Cerpens, Mogdelri presby.
FEr. Mona Terrus, (Slare) Mea mons. M ZC
Sol. (olim Mirbra Perlis). Nacurali pilcis.
Wachebi lux. Nasari carbo. Nemsi ager. Or-
bis aquila (credocoonatum cum oovis) Opti
Sudor. Omi bellum. Parsciamachi pavo: Peopli
cinis. Pethicolor. l’échipes. Pze Strammen. Pi.
rueli Comnus. Popne lectus. Prpeni plum.
Bum. Pari panis. Rze lac. Rvali cuprum.
Rohi.

## Folio 175 — 730901130:0181
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000181.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
11
EZCERPTA.
175
Rchina Ferrum. Sakili Fama. Sakuri Pervus;
Sarche speculum. Safelinomen. Sachieri don
mus. Sese lienum. Sizche calidue. Sischi Can-
suis. Skale aoua. Smali acetu. Sicli ani-
e
Ia. Faglame raDa, Fka CapFA. Toulinix, U.
remi currus. Ulzko percorinus. Fanali Cante-
ma (ab italico Fanale) finici palma (d CiXXCO)
Fiurca turca, patibulum (a Latino rel Italico).
Fcepenna. Chelicula. Gamzale durus, Caval
exire. OmrriDeus. Cvéli Terpens. Sciobelo
mater. Cia vermis. Ceri pollex. Zami hora
Zaphi canis. Za calum. Lea mare. Zuali
Osollis, Linzalidamma, Ziza nutrix. Zcheni
eques. Chariporta; Chermadi gladius. Cbir-
tilitrumentum. Chidi vons. Cingili catena.
Giulabi medicina (juleb)
Frti, oriu sami, occhin
chari
ecto.
Unum, duo, tria, quacuor, quinque, lex,
si scirim Rua, zibara, athi.
leptem, octo, norem, decem.
FX his aonosces, opinor, an contensus alia
quis insignis lit inter linouam Armenam dc
Georgianam.
Miror, nectamen line causa a T F alseri pu
eo, quod Arabes potius ab Armenis vel Agy-
peiis aliqua mutuati videantur quam contra;
licet Arabica Armena antiquitate cederenOn
005

## Folio 176 — 730901130:0182
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000182.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
HISG ELLANTEA
Posit, quippe rix aliter quam dialecto differens
ab Fsebraea.
Dion dubito, quin de caula connexionis H-
erptix de Armenae cogitareris. Credibilius
pucem, ex Armenica terra ampla in Agrptum
coloniam ductam quam contra. Sed tu re-
Ctius Aatues.
Specimen consensus rocum Armenarum
cum Germanis plurimis, gratissimum erit, ubi
Tibi racaverit; tum etiam, quid de causa con-
jicias. Fquidem Germanicos populos olim
d Pontum Fyrinum late habitalle cortum est,
cum YCgn.
Perlicam multum cum nolcra communehabe.
reajunt: mihitamen consensus opinione mi-
nOr visus est.
Non dubito, guin magno studio A orptia
vocabula ex antiquis collegeris. Meminino.
tare meolim, Baryb A Oyptiis accipitrem fuis-
(C, X ZuSB aurum. Videbis, an tale quiddam
invenias in Armeno. In jergins, Armeno, id
elt, incalis, consensus quidam apparet cum
CraeCO ovParoS; ut ex in arcchajuthiun re-
rnum, quae in oratione dominica noto.
Cum inter ali. s ulus cognitionis lingua.
rum, ille non Stintimus, ut judicari possit de
populorum originibus dc migrationibus; in-
primis nosse relim, quid ea de reCtatuas Mi.
hifateor valde probabile videtur, etiam nOstrOS
ex Serthia renisse. Mirum intorim est, quod
i
1
weitre
pi

## Folio 177 — 730901130:0183
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000183.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
EXCERPTA.
lingua populorum vicinorum Caepe adeo dis-
crepanE; ut nostra à Slaronica, Armena ab
Arabica. Suspicor, gentes intermedias Fu-
iste extritas.
quitium migrationes
et
Fuere apud nos nuper duo Armeni, unus
Tenex, qui le dicebat Archiepilcopum Cocta-
nensem, alter ejus comes aetate reseta, qui TF
vidisse ante complures annos ajebat: quod de
credo. Decateronarrationes hujus mihinon
videbantur sincerae. Variabat enim, de diver-
Ta diversisnarrabat. Senem illum ajebat li-
bros in Bataris excudi curalso: mox dictitabat
erpooraphum cum omni apparatu in Armeni.
am ducere constituisse. Monstrabat de librum
impressum Lingua Ilispanica, in quo Archi.
epilcopus ad Reges Armenos genusreterobat.
aple lenex ex noltris linguis nullam callebat;
unde muta cum iplo converlatio erat.
Dn. Acoluthus obiit, antequam Cuam dis-
Certationem de consentu lingux Armena e
veteris Acorpriacae ederet. Et re diligentius
excussa, cum Berolini collocuti ellemus, nihil
admodum Armum ab eo afterri apparuit, quod
in rocibus limplicioribus elucere debuisset.
Lineuam Copticam (quicquid ipse contra Kir-
chorum dicat) ex retere Acerptia et CTraeca
admictis nonnullis Arabicis) conslatam, non
est dubitandum.
Interim Kircherum non
magnum operae pretium fecissein A
xptiacis,
docti

## Folio 178 — 730901130:0184
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000184.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
17E
MISCELLANEA
dectiagnoscunt. Plura ec meliora daturus e.
rat Theodorus Perrejus, cujus Manulcripta Co-
prica in Bibliothecam Regiam Berolinensem
Tunt delata. Armenae literaturae magno nune
Sudio incum bit Lacrosius, hodie Berolini de-
sens, vir magnx multaeque doctrina, inter
Regios Bibliothecarios cooptatus: Xc jam L.c.
zicon concinnarit, daturus huic linouxe bc-
neticium, ouod Aichiopicae Tobus Ludoltus,
derepublica literaria meritistimus. Copticam
ex monumentis Vaticanis illustraturus crat
Cruilielmus Acathemerus (Bonjour) ex ordi-
neFremitarum 5. Rusultini; Sed cum nunc in
longinquoitinere verlari ajunt.)
Epistola Crillelmi Bonjour
2dJobum Ludolphum.
ec curandi, ut Peutateuchi Rethiopici Ti
bi copiam Cacerem, nunc demum detur-
dacus, relponlum procrastinare non debui.
lequo verbis conlequi doloremmeum: Di-
hil enm mihui acerbiuis accidere poterat. Ple
num prudentia de lidelitatis est consilium, quo
ide jurant Tux literae. Lhoc lecutustum, a
oblerrationes mex haud displicuerunt viris ju-
dicio limato praeditis, quibuscum eas com
municari. Textum Samaritanum cum ver-
sione hamoritana sic protero in medium, ut
etlam
1. B3

## Folio 179 — 730901130:0185
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000185.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
EZ CERPTA.
17G
etiam ostendam, eosnumeros, qui Flebraicis
repuenant, olim consonalle. Ad haecnihil
apertius habeo ad Flebraicam veritatem com
probandam quam argumenta, qua exotiex an-
tiquitatis monumenta mihui suppecitant. Pa-
radoxa haec nominentur, quamdiu erunt in-
cdita; modo non male mihi creniant, cuim
erunt erpis mandata. Mlagni tamen apud
me cst autor antiquitatis restitutae ClmnsPez-
ronius. Voluntatem ejus amo, laudo conatum,
Tolertiam plurimi Facio; nec ideo scribo, ut me
adverlarium in eundem intendam, Ced uc sine
contentione octendam, quis sic senlusme-
us. Hunc totus incumbo ad illustrandam
linouam ErptiacaM. Quo autem perieu-
lum faciam maoni hujus laboris brerem in.
morumenta Coptica seu A orptiacaBibliothe.
V
Cade
Accodit e ex Chronologia meabrevis diorel-
. Flebdomadibus Banielis, revoca-
tisadnovos Calondos. Rem paucis expedio;
ebiancem in lucem prodibunt haec Folia, non-
nulla exemplaria mittam ad Eximium Abba.
temlicalium, rogans, ut unum adTP trans
mittat. Salutaete plurimum Pastritius; quo
cum FC roc0, ut valetudini Tux diligentissi.
me Terrias. Romx IV. Idus Febr. 1699. Ay-
IOnOYO.
1

## Folio 180 — 730901130:0186
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000186.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
aie
MISCELLANEA
Ex Annalibus C. 6. L. ad ann. dom.
8420
Ratres apud Arxentarias congrediuntur;
 hodie strasburoum vocant. Et quia ani-
eiverebantur, ne dillidia inter eos Lotharius
sereret, placuit lacramentis publicis firmari
Faedus. Convocato omni populo, Ludoricus
prior ad luos concionem habet, paucisquo
Peutonico fermone: Noctis, inquit, interne.
Cinis Eratris Lotharii odiis nospeti, cujus ambi-
tionem neque languinis rinculum, neque
Francica gentis lalus, neque Christianx Rei-
publica necellitates morantur. Coacti rem
ad judicium Dei detulimus, quo de victores
extitimus; illo rictus cum luis, quo voluit, se-
celsit: nos Christiano languini parcentes, a
persequendo deltitimus. At illeiterumin
moshroctiliter insurgit, sideles nostros subditos
rapinis, incendiis, caedibus vastat. Nunc sibi
blandicur, aliis spem metumve injicit, posse
nos disjungi. Nosergo obriam ituri Falla
perlualioni, in conspectu vestro perpetuitae-
deris lacramenta invicem dabimus, non prira-
ex urilitatis nostrae, sed publiciboni commu-
nibus viribus tuendi causa. Ouodh Adem
Fefellerimus, cxo vobis hominibusmeis, C a.
rolus luis, poteltatem damus, ut juramentis
absoluti ab co, qui Faedus violarerit, disceda
tis.
ad ovicus
ger
0id

## Folio 181 — 730901130:0187
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000187.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
EXCERPTA.
+8I
tis. In cundem Censum Carolus ad suOS RO-
mana linsua peroravit.
Carolus (alvus
Inde jurarunt Ludovicus Romone, C arolus
Tcutonice, ut quisque a traternis lubditis in-
telligeretur. Ucramque formulam eodem
significatu, conceptis verbis ex Nithardo exhi
bebimus interlincariter colligatam, quia sibi
verbotenus respondent, ex iplo parallelilmo
illustrantur.
IVRAMENTVM REOVM.
PRO DEO ANIVE ET PRO CTTEI
IN GODES MINNA IND THES CARI
STTAH POBLO ETHOSTHOCOM
STTANESFOLCTTES IND VNSER BED.
NIVII
TERO
SALVAMENI,
GFAETHST
Putrius.
DIST
FOW
que, beider) (schaltnis, conserratio) (ab
cqu–
DF
DI
FNT AVANI,
IN 19
TIESENO DAOE FRAMNORDES So
isto)
ZVANT
in antea, FernerFort 50
DEVS
SAVTE
FT PO.
FKAMSO MIRGOF OEWIZZEL INDI)
Fern als
(cIFO
e
DIR
s
d
L

## Folio 182 — 730901130:0188
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000188.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
282
DIK
MADEL
MISCELLANEA
MIE DVNIAT;SI SALVA REIO
ENROIBTT SO TAET Ic
Posse macht donat, dat sic Cerro, servabo
CISI
rgeps
MEOIT FRADRE RARLO
LAESANMINANBArODHEN
hunc
FT IM ADIVDTA EI IN CADLIVIA
et X
x
 X
X
_ in auxilio e in qualibet
COSA SI OVM OM PER DREIT
S0 S0 MANMIT RETTEY
causa sic quomodo homo mit recht, jure
(0 als, comme
SOIT FRADRE SALVAE DIST TI
SINAM BAVODMER SCAL IN
CMIX
eo
debet in
ONIA L MI ALTRE
ign
LTAZ ERMIO 50
In
SI
So
quod ille mihi als. 5o, vicissim ix
quantum
eben (0
t

## Folio 183 — 730901130:0189
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000189.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
2
CH1
P
LALCERPTA.
FARET
MA DVO
Faciet
FL AB LVDIILA
INDI AAT ENDTEREN
contingit facere
NVI
et 2 Lothario
ZN NOTHELWqL
in nothin
cum
PLAID HIOTHEIMLE
TTITNC
placitum
nullum (Anglis noching) tractatum
AIVIIODAM PRENDRAI OVI
NFGF
GANGO ZILE OEGALOO
lumam quod
inivo
MEON VOL CISTMEOH FRADRE
MNAN WTLCAN INIO (ipls
e
mea voluntate huic meo fratri
AEARLE IN DAMHO
SIT.
CF SCADEN WERLEN
Carolo uu Schaden Nvaco.
Porro populus lua quisque lingua ita jura-
vit: Ludoriciani Tentonice, Carolini RO.
MmaDE.
11) 4
ECLL

## Folio 184 — 730901130:0190
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000190.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
184
MISCELLANEA
IVRAMENTVM POPVLI.
OBA KARL
TTTKN
SI LODTTWIOS
si Rarolus (Ludoricus)
EtD
SAOHAMENT,
juramentum
LHEN ER SINENO BRVODHER LV.
NVE.
quod
DEVWTCE
RARTO
SOH
Tuo
dorico (C arolo)
XND
FI
e
q
FRADRE
fratri
Lu.
GESVOR GELEISTIL
IVRAT, COHSERVAT
juravit
servat
ENDENWIO MIN HERRO
RARLVS: MEVS SENORA
Ludoricus (Carolus) meus Dominus
THEN ER TAIO GESTOR, FORBRIII.
DE SVO PART NON LOSTA.
quod ipse ci juravie violat
1a
cua parte non
tenet)
CMIL: OB IH WNA NES IOV (AR).
NIT SI 1O
RF.
ubi cxo eum avertere (dc-
WENDEN
NE. MIAC;
NOL IH
IVRNAR NOLLMII POIS NE IO
ConmnET)
inde non porrum neqi cgo
NOI

## Folio 185 — 730901130:0191
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000191.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
D1
EXCERPT R.
NOL LLILAO THEIW IIT ES LALLEN.
NE HEVLS CM
neque illi
10
Guos cg0
DEN MIAO INO
RETVR.
avertero
CE FOLLVSEL
ITARINTPOIS IMTRVLLA ADIrOLIA
indepossum ipsi ad ullum auxilium
WIDAR
ru Folleittuns, hulto
RAREF.
NE WTEDMIT.
CONTRA LODLINNIO NON LINVER
non erunt sibunt)
Antiquissimum hoc est lingux Gallicx mon
numentum, ex ejus seculiunicum. Germene
vetultiora non tantum Moeso. Gorhica, led
e Francica e Allemonnica, et (I horum non
multa, habent. Primushac juramenta B0-
dinus edidit; sed neque ipse neque alii, od Fre-
herum usque, recte interpretati sunt. Hlicipse
innonnullis utriusque lingua haesit, quae tan
dem videor expedisse. Peotisca Formula ad
Tuperioris Germaniae Dialectos propius acce-
dunt. Errant enim, qui hic aliquidErilio
proximum latuunt. Francos, Bajoarios, Sue.
vos, hicagnoscas, sednon discernas. C Xte-
rum haud lcio, an non alicubi in montium an
culis extent, quorum Termo retinuerit quen-
dam tantae retustatis colorem. Antiqua Cal-
sy allita
A) 5
lorum
e

## Folio 186 — 730901130:0192
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000192.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 18 lines, status machine
E86 MIISCFLLAMTEA EXCERPTA
lorum Komane loquentium lingua, quam no-
bis Nichardus Cerrarit, in Prorinciales magis
iplosque Italos vergit: unde gnotidie magis
masisque dilcessit, ut ltali à Latino libenter ab.
errant. Memorabile elt, populum a Domi-
no, s Aidem Falleret, juramento ablolutum;
nempe, hactenus tantum: nam hanc recri-
etionem continent ipla populorum lacramen
ta. Et diu adhuc, cum penc ad Cummum per-
venisset Principis autoritas, in Callia Reges
non raro ea lese pepigère, ut bella contra da-
ta sidem moventibus valalli auxilia impune
negarepossent. Annales addunt, transcun
ei adlxlum hic subditis factam poteltatem.
subditorum obligatio
Tallica lingua recentur
Y. Jon

## Folio 187 — 730901130:0193
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000193.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
12
1
3
C20)s
OLLANNIS CLAUBEROTI
ETZMOLOOTCA
FUTONUM
CPhilosoptria Fontibus derirata,
Id est,
I A
ermanicarum vocumeori
rst
ines d praltantiam decegendi, cum
plurium, cum harum 3.
no
i
chenussoede exemplis, atque exin-
de enatis regulis pra-
monstrata.
Deutsch von Deutschem.
primum edita.
DUITSBUIRCT AD RPENIME
AMMO CIO IOC LZFFF.

## Folio 188 — 730901130:0194
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000194.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
C L AUBFROTT
TOTTANHTES CLALIBERONLIS ThCOl.
 PhiloL. D. _ P. Lectori S.
Pauca quaedam e multis de lingua Germa-
nica oblerrationibus meis, per varias chartas
hinc inde sparlis, inter grariora nexotia hoc
temporis Festinans speciminis ergo in unum
congessi. Oux ubihaudingrata lingux dt
nominis Teutonici Cudiolis elle percepero,
posthac, si quid otii a masis arduis mihi sup.
peditarerit, plenius quiddam de linoux hu-
jus nobilitate promitto. Neque laborem
perticiendi meos de Causis linoux (Fer-
manicae libros subtertusiam, simul ac ope.
ram cuam industrius mihi expocraphus ob-
culerit.
CI. BisterFeldius epistolaad amicum.
Post linguam Febraeam non scio, quae subri-
lius felicius que rerum naturas explicet cer-
manicaec. Sed paucis haec cognita sunt,
praesertimiis qui miro ausu Germanicam lin-
cuam ex Latina derivare satazunt: quod ao-
etissimo polybistori Mat. Martinio accidisse ob-
supesco. Sorores lineuas esse non nez ave
rim, vel potius consanguineas, Latinaeque avi-
am Feutonicam.
8
ARS

## Folio 189 — 730901130:0195
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000195.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
It
et
A
ETYMOLOO, TEUTOH.
ARS ETXMOLOOICA
TELTONUM.
189
atem quandam Ftrnolosicam, qua
insux, pralertim Cermanicx, voca
bulorumorisines, proprietates, elesan
tia, cuphonia, orthographia demonstrentur,
ex Philosophiae fontibus derivare constitui.
Tria cum in tinem exempla primaria sclesi;
Bernunfferatio, Cuchen quaerere, Oprechen
dicere, quarum quidem Germanicarum vo.
cum origines veras nemo quod lciam hacte
nus detexit. Vocabulahaecceincredibilisunt
elexantia, et a Philolopho trutinari maxime
diona. Racio enim est d res, quae excolitur
per Philosophiam, ee instrumentum, quo uti
cur Philosophus. Cogitatio dcltudium Phi.
locophi vertitur in inquirendo. Fructus _ f-
nis horum eAt, certam de rebus inveltigatis di-
cerelententiam. Flinc Ecclel. 12. Fcclestastes
sapientissimus (Eloxium hoc rationis est) dici-
tur primo quidem attendisse atque investigas-
se, ac deinde concinnasse sententias multas.
Dux duo d Ramo spectata videntur, cum Dia-
lecticam in Inventionem ec Judicium divisit.
Exemplisisitur iltis utendo, aliaque multa vo-
cabula ex originibus luis explicando, Peuto-
nicx linguae Cudium Patrixe probabo, aliisque
ad similia inremienda riam octendam. Ad
practi

## Folio 190 — 730901130:0196
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000196.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
C L AUIBF RCTI
practicam enim, ut Bacon de Vcrulam. loqui
tur, longe conducit magis, cum discursus sub e
xemplo militat, quam cum exemplum disce-
prationi subjuncitur. Nam scientia quae re-
centeres quasi in conspectu nestro ex particu
laribus elicitur, viam optimenovit particula–
ria denuo repetendi. Initio autem artis nostra
Ftrmologica haece Logieis satuo fundamen-
ta: Omnis adionotae rei nocitiam perveniendi
methodus incipit a nocioribus. Omnis de-
monstratio rectius ex principiis proximis, pro-
priises homoreneis, quam ex remoris, alienis
es heterozencis arcessitur. Efectuum potius
notae quam ienoca causae statuendae, similium
que similes porius quam dissimiles. Maoni
lane in toco linguarum Audio momenti esse.
naloriam, id eit, rationem quae a similitudi-
neoritur, uno docent oze Grammatici. Ma-
enam quoque in lingua Fcutonica Rnalogi-
am inveniri, nec hodic aliam in plerisque esse
quam olim fuit, doctillimi viri oblerrarunt.
Fin quibus elicio rerulam Permologicam A.
Germanicavocabula priuses poriuse Germa-
nicis, quam ex peregrinis sontibus derivanda.
Inde CI. Martinius in voce Salamandra, cum
ermoloria, inquit, Cermanicanon ab est. su-
pervacuum est extornam quaerere. Certe quia
Ciersaanica voces GTermanieis imiliores ee ho-
min
G0

## Folio 191 — 730901130:0197
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000197.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
1a
id
0
iMI
ETZHOLOO. TEUTON. T3E
mini Germano notiores lunt; ratio postulat,
ut ante omnes alias expendaneur. Natura
nunquam segnitur ambases, udirecta ee brevi
via ad metam venire datur. Praecipuoistola-
Boreubirite detunctus tueris, cum nominibus
Feutonicis contorre peregrina nihil vetat. Imo
tractatio haec eo nobis inserviet, ut a lingua
Germanica tanquam notiore ad aliarum noti-
tiam via aperiatur.
Vernunfi.
Nominishujus caulas in Germania quaeren
das esse, praeter satutum canonem A, ostendit
equae nota praepolitio: 2, Hi.
E. ejus initium velt c
nis fe, qua terminatio Cermanis Camiliaris: 3.
Signiticatio. Neque enim denotat aliguid cu-
jusnotitia a percerinis oris ad nosprofectatue.
rit, uti lunt res occlesiosticae, angeli bibets all
mosenibischoff 2C. Led quod homo quilibet in
arimo luo quotidie experitur, per quod ho-
mines lumus ex a mutis dictamus animantibus.
Atcum initium vocabuli menifeltum sit, inve-
Rigaturus ignotam originem ordior a tine.
conterendo similia similiterque delinentia, ut
quo me ducat analogia videam. Similia vero
occurrunt ofe, Fease, Bases fimfses sanfes noch
Tur
Bunfestunseatntunfere. Tullum au-
temhorum tam aftine cstnostronunse (liceat
etim nune simplex illud scortum spectare,
Terminatio fit
t terminatio
Guarudu

## Folio 192 — 730901130:0198
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000198.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
192
C L ALIBEROTF
quamvis in ulunon (C) quam sunfe ee Funset
quoniam sc ipla baecnomina subscantira Cunt,
nec una vel altera tantum litera, sed guatuor
illis unfi conveniunt, ec Tolis primis consonan-
cibus ditterunt. Et quoniam origo nominis
Funfe mitu perspecta est, inde sic argumentor:
quemadmodum Funst a Fommensahutunst ad.
ventus ab abntemmen advenire: ita vernunfe
ratio, intellectus, a vernehmen vernomment
percipere, intellisere, animadrertere. Ouid
enim Patio in nobis aliud est, quam idiplum,
quo quidpercipimus, cognolcimus, animad.
vertimus: Verbi vernehmen jam antiquistemo
poribus trac fuit signiticatio. Viderrobilis.
lunium in Willeram. P. 17. ubi haec incer alia
leges: mvernim percipenunc, libt se verneme
ne facilis percepeu, ic havo vernoman perce
pi, cornovi. thiu vernums sinero mordoperce-
prio verborum ejus. Cernere hinc licet, olim
eandem verbi vernehmen anomaliam fuille,
quae nunc est; quoniam hodie quoque Impe.
rat. dicitur vernim per i. Inf. vernehmen per
c, Praet. vernommenpero, ee nomen vernunst
habetu. Sed e nora hinc petitur adducti e-
trmi demonstratio. Uc enim pronostrotunse
Beleae dicunt Fomste adventus. Aproscutur.
pantes: ita pro vernunft majoresnostri etiam
dixere vernumst. Ex quibus omnibus colli-
Serexulam B. Argumenta ab analozia perita
sunt

## Folio 193 — 730901130:0199
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000199.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
MI
erit
ret
olin
iller
Ape
Ipe
UII
Hie
UI
ulus
lIaI
colI
eiit
suut
ETZHOLOO. TEUTOH. 19Z
sunc eovalidiora, quo major vocum, quae in-
cer se conferuntur, similitudo elucet. Reg. C.
Cum ad materialem vocum similicudinem ac-
cedis formalis, l. c. cum non modo literx et
EyIlabae respondent originemque patetaciunt.
verum etiam significatio apprime quadrat, tum
demum erymologia certa est, RC8. D. Diale
usce
etorum  antiquitatis consideratio multum
facit ad linguae Giermanicae origines invenien-
das. Nempelicut in Phrsicis ad occultarum
caularum investisationem plurimum confert
animadrertisse, quaenam sint cum eftectu pro-
polito connexa, quando inrerum natura pris
mum esse incipit, quae que divertis locis actem
poribus, distinctis quoque in subjectis cum eo-
demconjunguntur. Nam causa alibi pro-
fundius latens abscondita, alibimanifestius pa-
teresolet. Verum de ri ac significatione vo-
cum vernunfc d vernebmen, socundum reou-
lam C paulo nunc pleniis philosophemur.
Functionesmentis humanae Cartelius Princ. l.
32. rerocat ad perceptionem intellectus ac de-
terminationem voluntatis, docetque Pall. 5.
17. Perceptiones nostras esse palsiones, volun
tates esle actiones. Notum quoque est quod
pari Philolophis idem signet quod recipere.
Commodeisitur erenit, quod vernunft à ver-
nehmens nehmen; quemadmodum e a Lat.
caxio multa ejusdem sixniticationis rocabula
delcen.

## Folio 194 — 730901130:0200
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000200.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
194
CLAUBE R CTV
descendune, utipercipere, concipere, conceptus
sinmbegrisf. Et iplum verbum simplex capio
pro incelliso; undo caprus intellectio. Sic
German. Fassen, broreissen) LaE. apprehendere,
artingere animo. Craca naepe Sarce et dexo-
ct, atque inde derirata nonnulla rocabula,
limili sensu ulurpantur. Sic Cicoroni q. ACad.
Duxst. Kas a ay Luses comprehensio; dxaera
XyTor quod comprehendi non potelt; nconn
es idem quod errosat, notitiae rerum. In
Rhetoricis reonnilus est, cum id quod ab ad.
verlario poste objici putamus, anticipamus at
que diluimus. Logicietiam ogunt de acception
nevocabulorum, in welchem verstano diemoro
termussen genommen merden. Lisdlem prima
mentis operatio est simplicium apprebensio.
Equidem Cierm. netmen in cali significatione.
Frequentissimmum est: c. g. abnehmens in ache
nehmen wahrnehmen cathnehmen, sict, etvas
Furnehmen, ex lasset sich vernehmen. Etwas
fir gut aufnehmen) dexccdat T17CaC5, acci.
pere inbonam partern. Gallis prendre en
bonne part. Eiscem apprendre elt docerevel
dilcere. Proprie quidem capere de prehen-
dere lunt manuum actiones, (e simplex bende
a Cerman. hano ortum videtur, ut Xc1 Ct (Wo 
o
B) at quomodo ad intellectum ejusmodi
verba sint abhorminibus traducta, uberiis ex
licui L08. proles. 5. 77. Collige ex modo
incorporalia a corporalions dicta
dictis
En
ran ot.

## Folio 195 — 730901130:0201
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000201.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
11
OM
11
tet
eseI
ebe
benta
ei s
1IOB
15 Cx
noo
dict
ETTMOLOO. TEUTON. 195
dictis regULA F.
Duoties in aliis eruditis
linouis similem quo ad materiam aut formam,
maxime si quoad utramque conspicimus deri-
vandirationem, nova inde Germanicis origi-
nibus lux accedit. Nam illa diversarum lin-
uarum similicudo aftinis est ejusdem linoua
vocabulorum analosia. Et rexulam F. A
sensilibus ad incellisibilia quam plurinea voca-
bulasunetraducta. Adi Ontosoph. ICaM
th. 50. ec (99. Nota inluper, quod inter o
mnestrumana mentis actus primus sit percipe.
releu intelligere. Antequam enim quicquam
velis cupiendo, aut averlandonolis, antequam
judices quicquam aftirmando aut negando, ne-
celle ec, utrem percipias. Ouare cum essen-
cia Ccu natura sic omnium primum, quod inre
qualibet concipereoportet; considera quan
appolice ad mentis elsentiam exprimendam
Germani a vernehmen percipere, rationem e
intellectum appellaverint vernunfe, rationalerm
animam cine verninfeige creele. Latinum
Ratio dreor, id estopinor, exiltimo, ratus, de-
ductum, et Cracum noyos a Reycodico, prae-
terquam quod ambigua ralde lunt; cumecon
trario nostrum vernunst longe diltinctiorem
habeat hsnificationem, non a prima mentis
Functione, sed ab ca, qua est posterior, desum.
talunt. Denullo quippenesotio opinari vel
dicere cogitatione animi interiore rel externo
verbo

## Folio 196 — 730901130:0202
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000202.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
X9L
CL AUBEROTI
vorbo quicquem possumus, nisi primo illud
percipiamus. Vox Incellectus ab intelligo,
prointerleco, derirata, oblcuriorem habet (.
eniticandirationem, neque ad primum animi
actum denorandum vi lux originis latis apta
eAt. Inter exhilce regulam C. Vocabulorum
Teutonicorum major est quandoque bonitas
quam Gracorum, Latinorum aliorumvepere
rinorum; uti collatio oltendit, sive ex ma
teria sive ex forma bonitas ea aestimetur. Vide
Ontol. 5. 64, 190, 204. Pudeat autem Cer-
manos splendore linsux sux posthabito, sum-
nam percorino termoni operam locasse.
Succedit nobis inseparabilis praepolitionis
hujus ver ris ex natura discutienda, ut quid (i.
bivelit, cum in aliis vocibus tum in vernunse
cognoleamus. Ftr. quidem ver notat con-
sumtionem es perdicionem, ad quam devenitur
actione illa, quae adjuncto verbo sienisicatur:
c. 8. Spielen est ludere verspielen ludoperdere.
Similia Cunt compolita ex praepolitione ver de
verbis Doppelen, Cartens Bancetierens fressens
Echlemmens schwelgens (ausfens trincten zechens
Beassen buhlen, (cherbens durstens Dasten bren
net. Latini talia tam breviter ac nervose ex
primere nequeunt. Itaque pro verhueren
(Bel8. verhoereren, ut distinguatur à verhooren
exaudire, nobis verhohren) dicunt, meretricio
amoriimpendere, proverreisen, verschmacho
Tet

## Folio 197 — 730901130:0203
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000203.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
ETYHOLOO. TEUTON. 197
ten vertochens versieden, verbrauchen, verna
henverbauens ablumere pereorinando, Fame
perire, coquendo, bulliendo, ulu consumere,
futuris inlumere, impendere vel consumere x-
dificiis. Thunasere, verthun, consumere seu
prodigere: gehenire, vergehenperire, q. d. ita
irc ut nunquam redeat, undergehen interire.
ubi per e ver, inter _ under aequiralent. Ber
liebt seyn efflictim amare. Latin. perire, depe-
rire, id est, perditeamare qualiulque ad peri-
culum percundi. Hloctamen perire vel de-
perire non significat id quod signiticat, nis
quatenus in sructura Permonis intelliguntur
omilla verba, propter virginem, aut limilia.
Bergeben, nempe mit gife, dolin deletoriamr
propinare atque ita donando perdere. Valla
lib5. C. 30. Perasere reum est non tantum a-
serereum, nisiperrenias ad illius condemna-
tionem. Sic Germani ab uhrteilen judicare,
dicunt veruhrtellen condemnare. Indeintel.
lixis rim verbi Latino-barbari forjudicare
de quo Voslius de ritiis Sermmon. l. 4. c. 8. nam
Per aut for olim prover majores nostriulurpa-
bant. Fsinc G5alI. forjus er inique judicare, in
exilium mittere, abdicare, ejuraro. Martini
us in Perdo opinatur, s quidem verbum sit
compolitum ex per ec do, r0 per hic pravita
tem notare. Ouod enim maledo, id amitto
 corrumpo. Sedverbum do, olim ee duo
Expe

## Folio 198 — 730901130:0204
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000204.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
l. 8 C5
CLALBERCII
Eaperespondet nostro thum, Belg. DDe, neC
primo ridetur donandi significatione ulurpam
cum. Sic addo zuttrum, indoeinthuns perdo
verthunac. Berlegen retultate corruptum,
Kilian. Verlegen en orum requietuI, non re
cens, verlegen wyn, id est verletalt, vinum e-
ranidum, q. d. in patera diutius relictum atque
ideocorruptum, a schale. Binschen optare,
verwinschen diris derovero: ita verschverens
vermaledenen ecc. ex 2. signisicat intensi
onem, aurmentum es excessum saepe vitiosum,
licet non sequatur interitus: CZ. gr. essen est c-
dere, sed veressen, un de contractum fressen vo-
rare, estexcedere modum in edendo. Kilian.
vreten q. d. veretensovereten. Sstessen metiri,
vermessen dicitur de arrogante, qui luo sepede
nonmetitur. KIl. Baesten Festinare, verhae
sten nimis Feltinare, praecipitare, Cierm. eilent
sich ubereilen. SE. quivalet ergo interdum par-
ticula ver praepositioni iiber VxEs. Zeugnen
C
negare, verleugnen abnesare, pernegaro. Sa
genagere, verjagen abigere, exigere, Fuxare, (IC
treiben vertreiben) bannenverbannen. Un
de illa Latinobarbara forbannitus, forbannire,
de quibus VoI. l. 2. de vit. Term. c. 7. ab hoc
noctrover potius, quam à Latino foris dedu-
CD.
ri.
C
Solgen sequi verfolgen perlequi, insecta
Zweifelen dubitare, haererc animo, ver
Meiselen desperare, abjicere animum, zagens
de

## Folio 199 — 730901130:0205
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000205.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
1III
hoi
edt
ecto
ETTMOLOO. TELTOH. 199
e
vethagen. Leagenterre, vertragen perterre,
quod amplius est. Similem vim habet Lat.
per in permagnus, pertalus, pereruditus, per-
belle, uti accipitur pro valde sire rehementer,
Valla I. 27. Idem V. 30. Verlegere estad F.
nemusque legere. Perferre usque ad consti-
tutum tinemterre. Perorare, tinem oratio-
nisorare, orationem concludere. Persuade-
reluadendo inducere. Cr. rcoicey (9 nimis
Occupatus, ceinum (9 valdetrictis, Matt. 26.
38. undiquaque triltis cA anima meaulque ad
mortem. Belg. soestustus, versot dementa-
tus, fero eadem emphasi, qua ver accipicur im
verliebe. Galhenlalire, verfalhen persalire,
nimium Talire. Ita verpfesfernnimispipera-
u
re. Wasseren macerare, Belg. vermaeteren
aquanimiaimbuere. CGich verschlaeffer, id
est ulang schlaefren, alias notat perdere dor-
miendo, item inlumere lomno, quo lensu per-
tinet ad primam classem. Nam Eaepeparticu-
laver in eodem verbo direrlas operatur ligni-
fcationes.
Ber 3. Speciarim aug et durationem adje-
ctum verbis durationem signisicantibus. Du–
ratio autem cum proprienon sit actio, distin-
uo haec a praecedentibus. Fluc pertinent
harren verharren sbleiben verbleiben, GT. plerciv
manere, eesuercer valde seu diu manere. Val-
la V. 30. permanere est usque ac fInem MANCFE.
Sic durare de perdurare Belo. verterdem, perle-
4
YeIB

## Folio 200 — 730901130:0206
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000206.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
206
CLAMBFR CETI
verare, differunt. Vil. vermerren demorari
tardare longius. Mrerren morari inpatria
mea etiamnum usitatum verbum. Kil. vers
Dagen manere per aliquot dies, verjaeren pe.
rennare.
5er 4. notat non desicientis rei interitum,
vel excellum in agendo, vel moram durationis,
Cedperfectionem actionis Cs consummationem.
Perfecto autem cum nihil addi vel demi possit,
proprie neque excollus neque defectus hiccon
Cideratur. Flaec signiticatio in Lat. perficere.
Belg. volinaten. Ita perarere est ad finem a-
rere, nobis verrienten. Ouchen est quaerere,
at versuchen quasi perquirere, Durc suchent
ut perpendere est exacte ponderare ac-
que examinare. Valla V. 82. Perspice
re. Dreiden ritare, vermeiden critare, hiihten
verhuhten. Frauen fidere, vetrauen confi-
dere. Cebendare, vergeben condonaro, Fal.
pardonner. It. perdonare. EIilp. perdonar.
Eeihen dare mutuo vel commodato, verleiten
dare, concedere, etiam ita ut non obligatus
hisreddere. Fhrenesthonorare, ledverehren
donohonorem demonstrare. Dienen servi-
re, verdienen merere, proprie serriendo alium
obligare ut labores compenset: binden ligare,
verbinden obligaro. Ilaec verba ad justitiam
relata perfectiorem accipiunt significationem,
uti vernehmen relatum ad intellectum. Ochies
sen verschiessen, hullen verhullent Decten tegere,
ver

## Folio 201 — 730901130:0207
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000207.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
eMt
1e
ETYHOLOO. TEUTON. 2OL
verdecten pertegere.
Filgen vertilgen. Kil.
verdelligen delere, aequaro solo, quali deriva-
re roluerit a dele pavimentum, arca.
5. Duod verbo simplice (5 solo affirmatur.
id quandoque verbo cum ver compolito nega.
tur, itauc contrariam sirnisicetur. Sic act:
tenxstimare, pensihabere, un de achtbar de
viro honorato, veracten contemnere, nihili
pendere. Siesen cligero, vertiesennunc idem
est, at apud W illeram. notat spernere. Desen
Belgis esse (olim ec Germanis luperioribus)
vermesen g. d. delinere esse. Werden tierim
vermerden, aroviredtat, corrumpi, apud
Willer. cum NTot. Juniip. 173. Bclg. FrachEvis.
vertrachtenvim interre virgini, nobis schva
ehem, pudicitiam virsinis imminuere. Eeumut
tama, verleumboen diftamare, einem seinen leu-
mut ober guten nahmens ete uns rubmneh
men. Contrarietas illa etiam reperitur inter
composita cum diverlis praepolirionibus. Sic
Suagen addicere, verfagen denesare, gebieten
juibere, verbieten vetare, externen addilcere,
sC
verternen dedilcere. Erllaren est declarare,
vertlaren glcrificare. Cemahnen et vermat
nen idem lunt. Et Belgis Caepe ver pro er, ut
verquitten, vertossen, ubinos erquittens exto
sen. Malo dicitur, einem Die schulo verlassen,
pro eclassen, ut nocat Cl. Tlcherningius. (Ep-
assen elt remittere, verlassen deserere.
6. Vct.

## Folio 202 — 730901130:0208
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000208.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
203
CL AUBER CTI
6. Verbum simplex quandoque notat a-
ctionem, qua quis ab alio remtransfert ad
se: at qui compolitum cum ver denotatacti-
onem, qua quis à seremtransfert ad alium.
Ita Faussen est emere, vertaussen vendere.
Deurens mietens pachten conducere; verheu-
rens vermieten vervachten locare. Similis ri-
detur esse signiticandi vis in illis erjagens ver-
Jagen serheirahten verheirahten.
Dex 7. delionat commutationem seu per-
murationem rei unius cum alia ejusdem ce-
veris. Ita dicimus verhausen pecZOLEV, u
caredomicilium. Die hosen versohlen. Bel-
eismaxime lunt hujusmodi verbausitata, c. 8.
verbeoden in alium lectum collocare, vectlee
Den mutare restes, vervellen mutare cutem,
veterem pellem exuere, vernesten, aut vernes
selennidum mutare, verschepen transferre in
aliam navim, vervaederen hec Fino intantem
dare patri non vero, permutare patrem puerin
versusteren ende verbroederen fratribus et Poro.
ribus mortuis lxreditatem aliis copnatis de-
Forre, vertaelen transterre in aliam linguam,
nobis verdolmetsehen. Familiarianobis etiam
Tunt verveisen relexare (Polum relerati mu-
tant, undo elleno q. d. alia terra, vide Kil.) Den
10
Zinn, das ilber dcc. vergiessen lassen) verbil
Dentranstigurare, versehzen transponere q. d.
situm situ permutare, verlegen alio locopone.
TCE

## Folio 203 — 730901130:0209
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000209.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
1
ETTMOLOO. TEUTOH. 20:
re, movereloco.
Belo. veraerden naturam
vel ingeniumimmutare. Ril. verplaetsen lo-
cum mutare. Verpflanhen transterre plantam.
BertappenKil. derale in rastransterre. Fa.
dem lignificatione dicunt, den Wwyn vervaten.
verlaeten transsundere, elutriare, unde Callis
verbum fralater.
ex
tum ab uno termino ad alium diversi generis
ur verdeut seh en est ex lingua percorina in Cier
manicam transterre, verlateinen ex lingua alia
in latinam tronsterre, verarmen depauperari.
veralten Cenelcere, id elt, arm verdens altver
Den vernichtigen id eA paniche machenveretsli-
chenmaritare; vermichteren Kil. Pobrium E
eri; vernoelen Kil. CraCUaTE.
Idem versoes
ten, cui opponitur verbitreren.
lemverfinsteren, verfalschen.
verduncte
52er 9. Cigniticat conversionem in id quoit
adjuncta vocenoratur, ubi e substantivis no-
minibus accedente particula ver componitur
verbum, cum verba classis praecedentis sint ob
adjectivis. Itaverstotten est q. Zu einem Atote
machen, indurare. Bersteinen in lapidem
convertere velconverti. Derstaelen Kil. in-
ducere chalybe. Vergorten reterre inter DC.
O5, vulgo deiticare, vergeisten spirituale redde
re; vermoderen) dumovers erdi ase uno paub
erden; vertinden repueraleeres
BC

## Folio 204 — 730901130:0210
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000210.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
204
CL AUBERCTI
Kil. in glaciem converti; vermittiben, zur wit.
tibmerden; Kil. vermeesens vermeest orbatus
parentibus. Vide an similis vis sit in Callico
vers lacer congelare, qualis in Belgico verusen.
Verhansen inausurari Cocietati q. d. dum San-
er machen; vertabzerens jemano einen Raher
schelten sicuti dicitur, einen sum schelmen ma-
eens quod iplum est convincere aliquem (ce.
leris.
SBer1O. notat unius corporis ad supersici
em alterius accessum. Adjunctumhic acce
dens ad subjectum novam secum altert encita-
cem, quia substantia ad substantiam accedit.
Non itatit in actibus, qui per verba classium
proxime antecedentium delignantur. Ontol
5. 314. Ita verguloen est deaurare, aliis riber
gulden; versilbern argentocegere, verzinnen
obducere sanno; verglaesen Ril. incructare vi-
tro, IEil. VerFoperen aeretepere, aerare.
SBerM. saepissime signisicat errorem (5 pra-
vitatem. Sic generaliter peccatum denota-
tur verbis verbrechen, Duisb. verterven1 ver-
machen, ou hastes vermache deliquisti: quo
spectat Callicum forfaire, un de forfait deli-
ctum, quod alii dictum putant quali foris fa-
etum; at lector judicet, annon potius a noltro
versit componendum. Speciatim notatur
error sensuum in verteben naeaGMEnco, naeg
E
Cgceraeil. vertysen conspiciendo
erra-

## Folio 205 — 730901130:0211
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000211.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
lell
Ho
HI
ido
(d
E TZHOLOO. TEUTOH. 205
errare, verhohren vertasten vergreiffen. Error
linguae in versprechen, verreden (Bers. vertals
lens Belg. verFlappen) verhucstabieren. Er-
ror calami in verschreiben. Error colculi
in verrechnen. Error in motu COrpOrcO
iplius mobilis Peu totum seu pars moveatur, in
vergehen GaII. forvoyer aberrare a via, fict
verreitens verfabren, Ril. verfeylen errare ve-
liticando; Den fuß vertrettens die hand verstau
chendas glid verrenten Bels. Verrenten luxa-
rC. Error in moru excitando in alio mobili
Scu in movendo, einen verfiihren, verleiteniver
Fehrens verorahen, verstellens das snstrument
ist verstellet verhangen Hil. male suspenderc.s.
Error in assuefaciendo, verzieben1 verzogen
Finoverzartelen vermebnen. Frrorinomit.
tendo, versaumen negligere, it habe die Bre:
Dichti das abendessen verschlaesfen neglexi
concionem, coenam dormiendo. Frror in
corirando es consultando, sieh vervenctens ver
hissen male conjicere. CalI. forconseiller perver-
la consilia dare. Berrahtenprodere, prodere
consilium Mart. in Prodo: verrahten Ponat
perverls consiliis patetacere vel tradere. Ita
causam prodere est praeraricari ecc. Vide (u-
pFaP. FI. verurtheilen. Verschmeren pejerare,
sich vermessen, errare in metiendo, sich vechaus
en versehneiden verstossen. Kil. vergebenma-
ledare, dando errare.
Sic isitur poccatatam
omistionis quam commilsionis, errores Ptysi.
COd

## Folio 206 — 730901130:0212
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000212.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
BOC
CL AUBF ROTI
20s, Fthicos, Grammaticos, ArithmeticOs, COr-
poris, animi, lensuum, judicii, voluntatis, atte
ctuum parricula ver pulchre exprimimus. La-
tinis panca similia sunt, ubi per pronostro ver
ulurpant, ut perjurus de persidus qui jusjuran
dum tidemque violat, Valla V. 3r. perfuca qui
adhostestranlit, perversus, vertehee, qui ver-
latur in malo e a bono aversus est. Videibid.
Cap. 32. persequi.
Ser T2. adjicitur interdum verbis elesan-
tia, varietaris aut alterius cujuscunque distin-
etionis causa, adeo enim hac multa sunt, qua
Particula ista designat, ut omnia enumerari
nonposunt. Considerentar illa, mebrens
vermetren, wechfelen vermechselens mandelens
vermandelen. In verfechten vertehdigen, ver
antvorten vermeerer Kil. detendere, tucriu
propuonare, rim rirepellere, pugna et oppo
Citio notatur, qua aliquid it adversus alium.
 fa p
Bertrellens verbieten, signiticant suubstitution
nem, qua aliquidttpro alio. Derpfanden
eltrum pfano sehen oppignerare; verzinsen,
verzollen, id elt, 3inse oder 3oll Davon ge
Dett.
Ex dictis elucet r. quam late inlingua non
Atra prxpoliriohaecce ver pateat, cumque idem
de quamplurimis aliis, tum separabilibus, tum
inseparabilibus, praepositionibus verum (It,
Cermani de vocum elexantia cum Latinis, nec
A

## Folio 207 — 730901130:0213
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000213.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
ett
0.
M.
0
est)
0
lent
Um
i1,
Reb
E TZNOLOG. TEUTOH. 207
non etiam Craecis magnam partem contendere
videntur. Speciatim 2. contirmatur e dictis
regula C depraecellentia vocabulorum Cer-
manicorum pex rocabulispercorinis. Mul.
taenim ex iis quae attulimus aliaque cum prxe.
politione ver composita ita lunt, ut a Latinis
non una roco, sed pluribus reddi debeant. P. X.
or. homo le pluribus modis detendere potest
_ lolet, rebus, verbis, manibus, pedibus, ecc.
quum autem oratione le detendit, de ad ea
quae objecta lunt respondet, dicitur sich ver-
antworten. Flinc eine unverantmortliche
thati Facinus quod nulla ratione vel orationo
detendipotest. Exempla pluscula continen-
tur in superioribus. 3. Cernimus a particula
hacver non minus Ciermanicam ac aliaslin-
duas vocibus, mirum quantum, elle adauctas.
inde namque Calli accipere luum verin ver-
rouiller verriegelens par in pardonner verget
bens fra in tralater verlaten, for in Forroyee
vergehen ecc. quorum alia hybrida lunt, alia
pure Cermanica, Ced qua ipsi discernere at-
que ex originibus tuis derivare nequeunt, nis
ad linguam Teutonicam recurrant. 4. Ad.
ducta exempla hoc efficiunt, ut palam Lit, nO-
en Vernunfe ab qlquo priore verbo descen-
dere. Videmus einim idusu pallim in lingua
noctra esse recextum, ue praepolitio ver pri
mumjungatur verbis, ex quibus deinde non
Mima

## Folio 208 — 730901130:0214
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000214.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
208
CLAUBERCTI
mina effinsantur. Verbum autem hoc, a quo
nomen vernunft descendit, aliud essenon pot.
est quam vernehmenvernommen. Denique
E percurramus omnes classes, quas recenlui.
mus, videbimus particulam ver, prout com-
politionem ingrediturharum vocum verneh
men vernunse (praeter quam quod generalem
verbinehmen lignificationem ad certam (pc-
ciem reltringit) non erroris d imperfectionis,
sedperfectionis, non consumtionis, at con-
Cummationis habere significationem. Visque
propeeadem est in Latino verbo (ynourmo,
percipere, nili quod signiticatio ejus minus di.
Rincta. Nregaeenim, ut nostrum vernehment
ad solam cognolcendi vim retertur: cum de
Fruccus dicantur percipi, quando collisuntur.
Saepe aliasper ee reei aequipollent noltro vers
ex Facilis est ejusdem organi literarum P. F. V.
permutatio. Differunt quidem in co, quod per
e rcei etiam extra compolitionem ulurpan-
tur. Itaque verbum vernetimen proprie de
notat actum, quo plenius et pertectius aliquid
CapimHS. Et Cane quodmente capimus, Was
wir mit der Vernunst begreiffen, nobiliore
modo capimus, majore cum tructu percipi
mus, propius nobis junsimus firmiusque te-
nemus, quam ca qua manu apprehendimus.
Hlac bona quodammodo aliena funt, saltem
externa, illa rere lunt nostra dintorna. Nec
MEM.

## Folio 209 — 730901130:0215
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000215.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
1
V
pet
aH.
d0.
quid
WVIB
1O1
cipi
ete
NUSI
ltem
Aeb
IEB
EPYHOLOO. TEUTOR. 209
mentis ilta perceptione, undenomen adepta
Ratio, Die Vernunfes quicquam alicui au-
Fertur, ut manuum apprehensione contingit.
Nempe quicquid ita capitur ex percipitur, nun-
quam propterea ab alio alienatur, unde pro-
verbium Tcutonicum de hac animi perceptio.
ne intelligendum, Stim mas uno la Beinem je
Den Das seinige. Ouoniam igitur a verbo
vernehimen lingularem Functionis porfectio.
nem denotante, nomen Bernunse derivatur,
consentit icta appellatio regulae Logicu, à po-
riori sit denominario.
Jam infere dictisre-
culam dignoscendis vocabulis idoneam FI.
Voces quae a perfectione rei potitae sunt melius
eam exprimuni, quam quae ab ejus defectu vel
corruptione. Fodem tererecidit quod ex p.
9. deducitur, maris concrua essentiae rerum
designande esse nomina, quae à priore rei at-
tribuco desumuntur, qu’am quae à pesteriore.
Adde canonem Logicum, definitio constat ex
attriburis prioribus. Declarat enim essenti-
am, quae altributorum omnium primum elt.
Et nomina Germanica perlaepe sunt intcorae
definitiones, Ontol. 5. 56. 64. Fxhac regula
ISconcludere licet, hominibus ab Adamo de-
(cendentibus meliusnomen allignasse Cerma-
nOS, quam Latinos aut GITaCOS.
Nam 1.
Deansch denominatur à potiore lexu tanni
unde Mannisch ee contracte Mansch, uti à
rant

## Folio 210 — 730901130:0216
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000216.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
2TC
CLAUBERGII
Feanti Frantiscs feant (, a Deues Deuriscti
Deutsch. 2. appellatio petitur à caula efliciente
simul dc materiali, ex quidem univoca ee pro-
Xima. Esenim a viroctiam virayo, ut a cau-
Ca Cui generis, adeoque genus omne humanum
ariro, vel (ut Cermani rectius dicunt majori
vocali) Manno descendit. Duamobrem ec
iple primus Adam tceminam appellavit Viram,
addita ratione, quis de Viro samtaerat CR. 2.
AtFomo, (I ab humo Latinis dicitur, nomen
hrabet a caula non efficiente, at lola materialin
qua beltiis e aliis rebus comunis. 3. cev
econos si dicitur ab eo quod Tursum spectat
Oculis, cora Docor corsi, id accidentale quid est
ec commune homini cum lupopilce, qui sea
vooor (O hoc cA, caelispeculator nuncupa-
tur, imo cum toto avium genere. Praetereo,
quodM initiale ut in Deann) ita in Deansch
masnitudinis noca, quemadmodum hictorici
pallim ex corporis proceritatem ec animima
onitudinem in Germanis entollunt.
Voram nominis Nernunst originem de
monstrarimus. Jam dispiciamus, quid alii de
eodem lcriplerint argumento. Sicigitur(Tel
vixius; Vernunse videtur descendere a simpli-
si vn Dar, id est sobrium esse ac sanamente
vnniXoS, qui fobrius esse solet vernunfciq.
alludir ad FIebr. NOPII, quod est levare. Duia
nemperatiomentem in alia contemplanda le-
VAYB

## Folio 211 — 730901130:0217
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000217.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
TCD,
Driet
Md.
de
iide
gpi
Hte
s
AI
ETZMOLOO. TEUTOI. EFI
vare acque excitare debeat. Idemibidem
vernehmen ducit avocir, voepcer ecc. ec ibid. ver-
meiden Sax. vormidens a Latin. formidare.
cum potius Latinum hoc verbuin, quod alias
Oblcura estoriginis, ab illo saxonico arceslero
debuerit. Post Helrigium Martiniusin Ra
eio: ea Germ. vernunsE Sax. _ Belg. vers
n(Ei simplex esset ne) et non est in usu. Ta
eut ex eo, quianorit, aut à unpet sobrium esse
es intelligentem, vov ExAV_CC. POssit ergo
nunstesse raeg 3iV vsV. certerss aliquando
est ratio. Baec recitasse est retutasse. Utile
tamen esttalia conterre, ut quilibet agnolcat,
quantum ab ivla hujus artis Etymolosica jan
nua aberrent, qui analogix Tentonica nulla.
ratione habita, à linsuis, quibusipsi a teneris
praecipue deditituere, vocum Crermanicarum
originem arcessunt. Scilicot in Latium, CSra-
ciam ex fudaam iter faciunt, ut percerinas lu-
Crent regiones, antequam riderint aut nolle
laborarerint quae lunt inpatria. Oua corta
ee propinqua lunt neglisunt, incerta _ remo-
talectantur. FIybridas roces faciunt, quae
purce putae unt Cermanica. Exiltimant ma-
jores nottros adeo rocum defectulaborasse, ut
ne quidem id quohomines sumus, proprio in-
sionire nomine potuerint. Vocabulorum
illorum, vernehmen, vernunfei emphalin de
rintutes quas demonstrarimus illustres axternis
Mer.

## Folio 212 — 730901130:0218
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000218.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
2TD
CLAUBEROTI
mereunt tenebris. Neque rocalium neque
contonantium in iltis rocibus rationem alsi
onare valent, quemadmodumnos deinceps Fa-
ciemus. Ilinc igitur inter reg. I. Veritas
Es elezantia originationis Germanica (5 pro-
priae ex oppositione originationis falsae es alie
nae clarius clucet, ex illo oppolitorum theo.
remate, contraria sibi inricem oppolita maxis
elucescunt. Gratior utique inventa ve-
ritas crit, ubi doctos viros eidem inveni
endae intentos, procul ab ea aberrasse cogno.
veris.
Nondum omnia, quae in voce Bernunse
notatu digna, inveltisarimus. Ad caulasejus
plenius intelligendas, necesse erit, ut tum vo-
cales, tum consonentes, quae in vernehment
vernommen vernunfes distincte consideremus.
Ouantum ad rocales altinet, altende Impera-
tirum Ceuthema verbi esse vernim, Impertect.
vernalmi vernatme, Praeter. vernommen, un-
denomen vernunsc: adcout per omnes voca
les tiat variatio. Unde collise repulam K. vo.
cales omnes incer se permutari possunt. Spc.
ciatim vocalium O_ I permutatio ralde Fre.
quens, ec laepe pronunciatio vix discernit, haec
an illa sitporenda. Ita Begonnen an begun-
nen lcribas perinde est, Belo. Onsi onseri nos
unssunser; illi Fomste gevondenmostunfet ge-
sunden. Obserra deinde potiorem aut cre.
bri

## Folio 213 — 730901130:0219
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000219.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
e
2IH
Mos
la 15
Nren
Ogu
ISeisit
AVD
MeII
NUIS.
eta.
ect.
UN.
Ded.
Vo
Spe
tre
haec
HII.
AOS
dlt
ge
ETYMOLOO. TEUTOH.
2I3
briorem in illis vocibus esse rocalem F. Iam
illa non modoin praepolitione Dertinqueme
dia ex ultima verbi vernehmen, sed etiam pal-
sim in verbi hujus aliorumque inflexione oc-
currit. ut in Prae L.ich nehmethohre, du Bohrestier
hohretmir hohren; impertect. ich Bohretes Du
nahmestssie natmen; praet. genommens gehôh
ret particip. nehmeno. Isic audistermina-
tiones eset setesestsen seno, qua ad literasradica-
les accedunt. Similia in variatione nomi
num cum obserraveris, colliges regulam L.
Nulla vocalis tam est Germanis familiaris
quam E, quod uberius alibi demonstrabitur.
Neenim putes mihi contisisse quod dici solet,
ad pauca respicientes Facile pronunciant. Plu-
rimis illud modis verum esse deprehendi, lin-
suxeque Germanicae praerosatiram aliquamin
coconsistere agnori. Porro cum animadver.
teris quod a vernim ec vernehmen, in quibus
verbis minores audiuntur vocales I dc F For.
mentur vernommen e vernuniti in quibus
nominibus majores rocales Od II, examina
num similis in aliorum nominum ab aliis ver-
bis deriratione mutatio contingat. Invenies
autem à befel, len dici betohlen; à chvellen) ge
chvollen, geschroulst; a schliesens geschlossens
chloß scluB; a Fonnen vel tennen Funsti gon
ve
nen gunsti brennen brunst, saen saat, orahen
Draats gehen gats Rtehen stat. Et quoniam hu-
litera maxime crebra
jus

## Folio 214 — 730901130:0220
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000220.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
214
CL AUBF R C7TI
jusmodi analogiam exemplis millo ex amplius
l. 1. de C. dusI. L. C. demonstravi, Eidentor inde
collisoregulam M. Majores nominum vocales
sunt eminoribus verborum, unde derivantur.
Flaecresula pro certo ponit, nenba potius esse
radices quam nemina, id quod non primotan-
tum, sed etiam secundo deCauI. L. C7. lib. in-
numeris exemplis comprobatum. Fltque a-
liarum nobilium Linguarum hac in partelI
milisindoles. Et rationi prorlus consentane.
um est, ut illud, quod maxime est foecun-
dum pro radice d principio reliquorum ha-
Beatur: quemadmodum fontes sc Auvios
potius a inari oriri dicimus, qua con-
tra mare a fontibus. Verba autem pro-
ptertotperlonas, modos actempora, per quae
variantur, Nominibus tacundiora merito lunt
existimandta. Adde quod Phrlica docet, per
motum omnia talia Facta, qualia else experi
mur. Atverbamotum lignificant, Nomina
delionant res motu productas. Praterea quon
niam à vernense formatur vermenftig ut à
Funstitunftius, a verstano verstarolic, a CotE
Bocter, (h loB schlosser stat states alt alter) altia
ses vogel gevogeli ero irdise, wurfmurfels ata
gue ita in aliis innumeris; statui potest Regula
2I. In aliarum vocum ab aliis deductione sapius
magnae vocales abeunt vicissim in parvas. Cu-
jusmodiresresus cum pallim in naturarerum
obser-

## Folio 215 — 730901130:0221
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000221.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
ulit
faect
Con
P
et qu
Oll
De
pert
mina
eru
obset
ETYHOLOO. TEUTON, 2I5
obtervetur e in humanis coritationibus iden-
tidem occurrat, non mirum, l etiam reperia-
tur in rocabulis, qua rerum ee cogitationum.
liona. TTaec quoqueregula N, quiaprimo de
C ausI. L. C. libromagna eremplorum copia
tirmata eA, Fulius hoc loco non explicabitur.
Pergoa vocalibus latis, opinor, libratis ad ex
plicandas consonantes in rocibus hisce verneh
menvernommen vernunfes vernumst. Et pri
mo quidem inquirendum, quamobrem antc Lt
Nominis Bernunft. M verbi vernehmen in N
mutetur. Nempe hoc etiam ulu renit in tunse
acommen. Caula est, quod e potius quam
Mlinguaamet anteF. Considera ista Tcuto-
pica: Banf, senfi funf sunfes ranfe ex similia.
Ideme Lingua Latina elucet, ubi ante P qui-
demM expetitur, sed ante F potius amatur H.
FX. GF. praepolitioINI manet in compolitis ante
F, at ante P mutatur, ut patet in infrinco, in-
fandus infero inficior, infundo, insto; impar,
impello, impos, impingo, impunis. Rurtus
praepolitio cum retinei contonam Mante P:
sed in N eam commutat ante l: ut in com
paro comprimo, compos; confabulor, confe-
ro, consido consicio, confundo. Inter hinc
reculam O: Non omnes consona aequé facile
i
esi possunt, sed alia maxis aliis sociaricau-
dent: uti hoc loco NF potius, quam ME,
M potius, quam LIP.
literae jungibiles
N
Ita facilius coéunt
D)
litera

## Folio 216 — 730901130:0222
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000222.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
2.10
CL ALBEROII
literae ejusdem ore ani quam diversi, nili alpe
ritate ee lenitate puonent, qua deremoz. Li-
quet autem e superioribus anfractus melius
diciquam amfractus, et hodie majorem elle
cuphoniam in vocabulo sanst, quam samft.
quod olim obtinebat. Dieses mort Canscist
Panfter worden. Patet etiam dictisratio, cur
P ante Fponatur, ubi praecedit M, ut in Fampf)
umpfiEcamptischimpt. Nimirum ut eo ta-
cilius jungantur Mec F, intervenit P, ceucon
Pona media, qua e cum Me cum F Facile (0.
ciatur. Duamvis autem litera N latis amice
conspiret cum F, quia tamen difficultas qua-
dam in Cyllaba nunst Belgis et Saxonibus esse
videtur, propter consonantium plurium con-
curlum, ex praesertim ob literam Abis pos
tam, abjiciunt N posterius, dicendo vernust.
Atque hoc etiam generale est in lingua Crerima.
nica, ec pro regula P haberi potest, nempe
ubiplures consona ad unam sillabam conve-
nium, quamut cuphonia salva videatur per-
manere, aliquando una vel altera eliditur. Ita
aCollnisch contractum esset 5oUn(, sed ad
evitandam pronunciationis difficultatem di-
citur CoIsch. Simile ridere licet in corporca
rerum universitato, ubi excernuntur ac sepa.
rantur, quae in similes motus consentire non
pollunt. Ouxe caula est, cur lignores efferve
Ecentes spumam mittant.
Laterarum cilisio
eraelupponit au.
tem

## Folio 217 — 730901130:0223
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000223.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
d
a
DM
p
ETTMOLOG. TEUTON. 2V7
tem haec regula P. quod Germani mulias a-
mans consonas una spllaba comprehendere, ut
apparet in nunfe, Cunse scumpfEcampF Carifet
Carolus Farl, merula merts sphaerula perlec
Fortium virorum pressa lunt ac denta vocabu
la: ita tamen ut cuplionia semper habeatur
ratio. Itaque licet a fo sic dicamus soliit e
contracte sole talis, nontamen frotih à fro
contrahimusin frolch. Jam ordo nos vocat
ad illarum consonantium Er in voce vernunfe
conjusium examinandum. Nimirum haec
terminatio Germanis est Familiaris, ut patee
in crafe sast BaFcagha(cs Scheifes Bales grafet
Seuft aliisque supra enarratis. Florum quae
dam a verbis perspicue derivantur, ut hast ab
haben) scrist a schreiben, graft a graben, ubi
cernisradicem esse verbum. Salfte abhalb
formatur secundum regulam VV. AF qui fit, ut
Scita conjungi ament, ves fd vel bt non item ?
undoetiam in grafs halfte aliisque litera BFa =
dicum grabens halbi vertitur in F. Respondeo
ex praeclara cuphonia ec orthographiae Cer
manica repula, quae subordinatur regulae O
et nobis erit O: Consona lenes tantum cum
lenibus, asperae tantum cum asperis conjungi
possumt in pronunciando. praelertim in una (yl-
labaimmediata atque essentiali conjunctione.
Tempe similia Facile in unum motum consen-
tiunt, dissimilia non item; ut paulo ante dixi-
muso

## Folio 218 — 730901130:0224
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000224.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
CLAUBEROTI
mus. Lenes e molles consonx vocantur, B,
nx x
D, C. V, respectu illarum P, I, C. LL, F, qux aspe-
ra seu Fortes appellantur. Dilcrimen his ex-
emplis innotelcit: weins beinspeinisein; wadt
baßs VaB)FaB; Friesens Erlechen; reigert reis
cher; seigen zeichen; leidens leiten; marder
marter. Flujus regula infinitus ulus in lin-
oua Teutonica. Constat enim ex ca, quare di-
catur mago ancilla, non mage vel macho Eneet.
Terrus, non FnegerelEnecho; tochter nontog
ter vel dochoer cur a geben gifei schlagen
schlaches schneiden geschnitten, leidengelittent
non sibti schlagt geschnidtens geliocen; cur non
debeat Tcribi unDes BoDF) Baube) ZBF) se d unDr
Boet haupt, Eptmon predige sed predicht; cur
terminationes nominum plurimae in Baftsichel
IchaFtut wobnhafes steinices Funoschases nulla
in habei igcs schabe, vel havt, BafD) igti icho1
fchabes schaFo. Atguoniamunihuic resulae
totum librum de Caust. L. C7. tertium conse-
crari, plura nunc de ca dicere superfedeo.
Ulterius Cinquiratur, cur adeo paucas CTer-
manihabeat roces exeuntes in gdib0 utmagos
gelubo; at longe plurimas desinentes in chF) ft)
quemadmodum inductione exemplorum li-
quet, inter alias hanc caulam inreniemus, quae
nobis erit regulaR: quod viri fortes Germa-
ni ad fortem potius quam ad mollem pronun.
tiationem inclinant. Thaec regula cum aliis
quam
2.IC
Ab1

## Folio 219 — 730901130:0225
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000225.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
et
i1
M
ETZHOLOC. TEUTON. 219
quamplurimis, tum etiam exemplo literae S
contirmatur, quae inter consonas praecipui u-
Cus est in Lingua Germanica, ut L inter voca-
les unde de Sibilo Germanorem ad exemplum
Mestalae Corvini inteorum librum compoluis
Hhaec litera quamris per se media quodammo
dolitinter molles es Fortes, tamen saepius Scon-
delitera S ordine nobis est regul. S. Exompla
habemus in vernumst antiquo ec Del. Fomstesin
Fonse) ist) brust, brunst, wuest ec aliis infinitis:
nec in tine modo, sed etiam initio (yllabarum,
utinsten prand, pumm ecc. Et quemadmo.
dum in fine nunquam habemus SB velSD, pro
SP velST: itanecinitio. Ham licer Craci
habeant oBerruco, obeors Italisbannire, sbar-
bare, sboccare sbramare Sdegnare, Sdentato
(dormentare ec. Germanitamen constan-
tex amanESP, ST, ut in spannen (paBe) (BotE
prechenstuem sstimmesstreit _cc. Ouinimo
eam grata Germanis est conjunctio literarum
E. ut etiam inverlum ament t8 seutz) ut in
rahirit schuksreiBen, (Bok)CurBecc. DecZ
nobis ralet unquam DS, ut Ciracis ec Latinis,
at Temper I5. Ouodsi autem consona similis
Tinili gaudet, lenis leni, Fortis forti, manifectum
eAt, nullam esse magis amicam consonantium.
ocietarem, quam si plane similes jungantur, ut
Cyllaba sequens incipiat ab illa consona, in
 litera
quai

## Folio 220 — 730901130:0226
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000226.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
220
CL A UDEROTI
quam desrit antocedens; qua regula nobis Y
erit. Exempla lunt, vernommen, Fommens
brennens bellen, rettensrarsen. Hlujusmodi
geminatio in multis rocibus Ciermanicis repe-
ritur, ibi aliarum linguarum similes voces con
Lona simplice contentx lunt, ut apparet in
Batter pater naerne. Mucter mater penzne,
biete pete, brummen Cesucirtremere, atter a-
ser avegs, Berren heri, Fammer comera Ka-
en
allodium paeeae soppelCtipula _cc. Untod Portem hae-
reditariam veteres Gormani dixere (vide Cro-
tium in Nominib. Appell. GTott.) ex ahn de lot,
Toβ Cors, uei dicimus abnsahI) abinteil. Inde
cuphonia fecit Allodc, allodium, licuti ex con-
lesaestcollera, ex in X locoillico, ex alnoch
annochadhuc, ex bantint a bannens balsint
exul. Oux postrema rid. in Kil. Detali lite-
rarum duplicatione atque inde nata vocabulo-
rum Ccr. cuphonia, volubilitate, rehementia
quinto de C aufI. L. C7. libro tractavi. Ouo-
niam tamen nonnalli pro vernommen dicunt
vernotmen. ut Bel8. promutter moeder rc. cli
ciatur hinc res. V. Quodsonus longus vocalium
compensat seminationem consonantium es
contra. De quares. eodem libroagitur, ad.
ductis etiam aliarum linguarum exemplis, ut
quod aula antiqui, teste Festo, pro olla di
xerint, quod Foles e poctX EC_ PYO ci-
PCTCELC.
DI

## Folio 221 — 730901130:0227
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000227.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
tZIHOOOO. TEUTOH. 22C
Cuehen.
Verbi Cuchen etrmon genuinum utinre.
niamus, ordiamur a finc, ut lupra D. 5. quaeren-
do limiliter delinentia verba, ut formationis
analogia detegatur. Similia autem verba
Cunt scheuchen) gehorchen zechen, Aucen) Dres
chenecC. Atque ex his simillima quidem.
sunt suchen e fluchen. Ouia tamen bujus o-
rigonecdum cognita, non potestillius etrmoi
notum Facere. Ratio quippe postulat, ut a
simili quidem ad simile, attamen simul a noti-
ore adignotius arsumentemur, p. 4. NTotum
vero elt, quod a scheuens Fuxere, veniat scheu-
chen fuxare, ab hohren audire, horchen sehor-
chen obedire, (quod etiam Latinis ex ob ec au-
aio, auditus enim disciplinae sen lus) a orahen
Forquere, Drechens un de au forechen imputaio.
Nec dubitari potest, quin a fchnarren (chnor
ren jurgare, Crepere, sit schnarchen (chnorcheni
unde beschnorchen reprehenderc. Ducamus
igitur simili modo a sehen videre, sucten qua-
rere, (piritu IImucatoin CFI, licuti fit in scheur
chen a scheuen, in speicel sputum à spenen spue-
re, hooch ab hohens schmaac a sehmabent etc.
Duod E in U cranscat non magis mirandum,
ubi verbum everbo, quam ubi nomen e verbo
deducitur secundum regulam MI pa5. 27. dc (iC.
idem laepe verbum variatur per diverlatem
 ieh schrouri asterbent
vit

## Folio 222 — 730901130:0228
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000228.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
2.2.2
CL AUIBER CFTE
wir sturbens ab heben ich hub _c. AdhaeC Si
diceretur sechen pro suchens retenta vocali pri
mitiri verbi sehen) Facile contunderetur cum
verbozechenpotare. Denique rocalis Vcon-
ronit rebus obscuris efforendis, ut observant
crudici. Quaerius autem quae lunt occulta
eobscura. Scaliser Poet. l. 4. C. 47. Obseu
rum abscurinsT. Obscurum inipsa voce
hoc sienisicante. Duidenim illis obscurius e
Ibant obscuri. Invadunt urbem dec. Equi-
dem ut Scaliger iplum rocabulum obscurus
proexemplo affert, ita Germani duo habent
Tynonrma, Dmntel ee Diester adde tertium
trube curbidus, oblcurus. Duemadmodum
antem illa aëris ee aqua, ita haec lequentia
mentis d ingenii caliginem notant, dunimhe.
bes, stumm mutus, scumpinniu obtusus, plump
aereltis. Actiones, quibus obscuritas vel oc-
cultatio quaedam continetur, exprimmuntur his
verbis, Duschen, verduschen abscondere, Ile
nilch. Verhullen caput obrelare, vermummen
larram induere, vermumpelen relicere mussare
(Kilian. Ccribit vermonovelen q. a muno ec phal
deriratum SIC) hummenmutire. In vendeu
et vanderen clariores vocalium foni, et in
munderen merito obscurius a locum invenit.
leque enim admiramur nili quae occultano-
bis dc obicura. In denten cogitare ee vanten
gratias agere, nihil obscuri inest, sed parum
et

## Folio 223 — 730901130:0229
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000229.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
IIM
1MHI
eloc.
ie Hi
He
MHIIII
1
vet
1AB
FTXHOLOC. TEUTOII. 223
est manifectum dinten videri; un de dintels
opinio, conrenit cum duntel oblcurus. Sic.
uti autem munderen sc habet admendens dins
Fen ad dentensita suchen ad sehen. Fsinc erso
colliseres. VV. Germanicertas vocales cerris
rebus per vocabula denotandis elezanter ac-
commodant. Duam regulam plucibus exem.
plis contirmaturus produco verbascaligeri lo-
co citato: Vocales grandisonas esse A(5 O.
exile L, medioore F. Duapropter totum de
parshis rocibus bene distinguuntur, (praach
wores natm, litters tittel. silb. Numer. 4. 16.
Diethur Desthors) ccce parstotius. Sic Der
betE desbots, ber fluigel des vogels, ins stall
hat ein jedes pfero seine scelle. A Fangen cape-
re, prehendere secimus finger (capere enim es
digitorum) parva vocali i, quia exiguum or
anum oAtdisitus. Atretinemus orandio
rem vocalem a cum de hominibus loquimur,
ut ahnfanger qui inchont, ontfanger Belg. tri-
bunusaerarius. Averbostelten Aixere, pan
dere, dicimus e setten e staten. Sed stetten
usurpatur de minoribus baculis dc Fustibus, sta-
Fen de crassioribus sexium palis ec lonpuriis,
unde Zaunstateni de his oris ulicatislimum
hoptenstaten. A verbo deten est Dette DetFelt
Dachlicut a tcgo regmen, terumentum, rectum,
rusurium, ah operio operculum. Atqui det
Ee ec Detet de parris quidem usurpantur ho-
idi.

## Folio 224 — 730901130:0230
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000230.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
vocales discernunt majus et minus
224
CLAUBEBCTI
reta vocalibus
minum, eguorum, lectorum, ollarum operi.
mentis, Dach vero grandiore rocali sionat il.
lud quotegitur tota domus: ec Date Sax. nebu-
la quatotus aër obnubitur. Sisten de Fasten
jinsere (olemustanquam Ernonrma; sed il-
lud fere de minoribus ralis, ut gelotiste, hoc de
majoribus ut Fleivertase, ulurpari Polet: quae
differentia in rocalium diversitate fundamen.
tum hrabet. Sic arcam Noc non eine Fister
sed Fasten appellamus. Vid. Genel. 6. _ 7.
Cpannen tendere, intendere, quod Et totis
manibus ac brachiis, majus quid est quam
pinnentraherepensa, torqueretila, quod Et
digitorum extremitatibus. Underectissime
verbo illi vocalem grandiorem a, huic voca-
Jem exilem i majores noltri allignatunt. Eit
recte ab illo vannem spithamam leu palmum
majorem dixerunt eine spanne intervallum
nempeinter pollicem deminimum digitum di-
ductos; ab hoc autem spinnen araneam eine
vinne, quae telas orditur quibus mulcae irreti.
Untur. Arauchentumisare Factum est ries
chenoltacere, mutato Conomajore au in mi
norem ies quod tumus quidem generalicer (IC.
appellatus per aërem longe lateque disperga-
tur; is autem qui speciatim oltactum movet.
peransultanasi foramina ascendat. Festuca
opponitur erabi, veluetenue quid eraso, par-
vum erratum maxnopeccato Matt. 7. GJer-
mane

## Folio 225 — 730901130:0231
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000231.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
ell
10
eIII
ETYMOLOO. TEUTOH. 225
mani vocalibus Oplitter ac Dalten haec opti-
me dilcernunt, Graeci rocibus RaeDo5 ac d0-
205 nonitem. Multo rectius Teutones ma-
ona vocali srase ec anni quam Latini par-
varocali vis e virenunciant. Innumera hu-
jus generis obserrari. Sed ne justo lonsius
excurrere ridear, ad verbum Cuchen rever-
tor, ec noto, eadem analogix tacilitate, qua
Suchen a sehensetiam sechen à ziehen ee fluchen à
Alehen derirari.
Zlehennotat trahere, haurire,
quod est humorem ex imo extraherc. 3e2
chen est potare, attrabere porum, un de Cal. des
grands traits, Lat. seniales baustus dicuntur,
Germ. grosse Zuge. Flincphrales exhaurire
pocula exbaurire multum vini. Conter nunc
etrmolosias Martinii putantis in symbola qui-
dem zechen a licco derirari, quia notat, lICCarO
docula; in Lotium vero idem ducentis à succo
Porro Rlehen est precari, luchen imprecari, ma-
leprecari, hocque Teutonicum ab illotam Fa-
cile deriratur, quam Latinum imprecari à pre-
cari componitur. Simili ratione Latinis ob-
restari, ac derestari ab eodem verbo restari
obseerare d exsecrari ab eodem verbo lacra-
re, invidere avidere, devovere à vovere, ut
vermunschen a munsihen. Oui benedicere
10b. 1. Per er Byuso peor incerprerantur maledi-
cere, etrmolosiam nostram non improbabunt.
icnobis segenen  den Cegen voriber spres

## Folio 226 — 730901130:0232
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000232.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
22
CL AUBFROTI
chens dicitur, rulso proincantare, magicis caru
minibusuti. Pronus quoque a precatione ad
imprecationem solet esetranlitus. Die Decte
Ter pflegè chrstlich su flehen, uno wannsienicito
Becommens fangen sie alin zu fluchen. Utrum-
gueetiam verbum cum datiro construitur, ut
enim dicimus, einem Rlehens ita einem fluchent.
Fictque in rariis linguis ulu receptum, ut voca-
bula à meliore in lequiorem Cgnificationem
transeant, veluti errannus, hostis, 5pFa(
OchalF, cujus significatio prima mansit in
BottaalE, Servus Dei. Praeter iltam analo.
siam adeo perspicuam, qua verba a rerbis deri-
vantur, transcunte b in ch, ut in zechen a ziehent
Scheuchen a scheven) vel etiam vocali breri in
lonzam abcunte, ut in puchen à flehens sucten à
sehen; etymon hujus verbi suchen ipsus rei at-
tentio cumque aliis nobilibus tinpuis colla.
tio secundum regulas C de P abunde pro.
Vac. Equidem ut invisere, visitare avideo: ita
eadem ipniticatione nobis besucten1 a sebent
suchen. Quod Valla docet l. I. Fleg. C. 23. Ver.
bum visere nocare conatum, ac si dicas, in eo to
omnem esse, ut videas, id apprime fulcit Pen-
tentiam nostram. Uligue enim verbo suchen
ejusmodi conatum exprimimus. Cic ir
genosnach umsehen est vilu quaerere. Vilus
ornatur hoc clogio, quod Cenlus lit invenrion
nis, quonium plurimas rerum differentias no
1315

## Folio 227 — 730901130:0233
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000233.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
ETYMOLOO. TEUTOH.
227
bis manifestat, (quae inde Darrouera à Paivo-
peas, appareo, nominantur) quas aspectu inda-
gamus. Vitu calestium corporum perim.
menta spatia distantium proprietates, motum,
Litum _ lucem inquitimus et inveltigamus. AF.
te quogi tactis instrumentis adjuti rim nobilis.
Cimi lacilliméq; patentis lensus ulterius exten.
dere didicimus, quam illis destituti facere pote-
raus. Pro sehsoide, nonnullienunciant sich, d
Lat. pronomen se, German. sich, ut me, ce, mich
Dich. Cesichevitus, ac gesuere, quaesitus, aftinia
Sunt. GaII. aller voir quelcun est jemand du
besuchen gehen. Seimsuchen est q. domi quae-
rere seuridere. Duirimatur, lcu q. per si-
inas quarit aliquid, visu utitur. Dui investi-
at Ced per reltigia inquirit aliquid, vilu utitur.
Ouiscrucatur, Ccu scruta rerlat e inter ca ino
quirit, oculis utitur. Oui venatur itidem.
Adeo ut risus generale sit inguirendi instru-
mentum (Cuchenerso proprie est ridere cu
Dio caque de caula oculos hiuc illuc converto:
utiscisco scisciror, sciscor est scire cupio, sci-
endi caula intorrogo. CTaII. chercher, It. cerca
re, Martinius putat esse a circo, 9. d. circum-
circa dispicere ubi sit quod cupimus. Dispi-
cere laepe idem est, quod diverle diligenterque
inquirere, de tanquam in omnem partem lu
menmentisintendero. Uußgesehen vel auB
esuch es auBerlesen ut L. at. ex quisicum. Duo
C1CS

## Folio 228 — 730901130:0234
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000234.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
2210
CL ALIBER GTI
ties citamus libri alicujus paginam, idem non
bis ralent vide ex quaereibi, sehe ober such da
Ita LobwaII. PL. 24, 3. tanquam (ynonrmapo-
nit, ODetes Unelit suchens uno Das zu schau-
en verlangen haben. Avabren obserrare, est
warten exspectare, 4. d. extra spectare: ade0
ut spectantis actio similis actioni quaerentis sit,
quemadmodum suchen ee warten) exspectare,
similia habent etyma. Oux omnia Paciunt
ad illustrationem de contirmationem originis
verbi suchen à sehen. Videamus tondem le-
cundum reg. I. quae ab aliis verbi hujus
etrma unt allata, imprimis ab eximio illo Ftr.
mologo Martinio. Is in Ouaro sc Ccribit:
Ouchen Sax. (oten videtur esse à lequi. Quod
quarimus sequimur, ut ubi locorum sit asse-
quamur. Relp. hoc proprie German. esse
Irubren veltigare. Pergit ille; est (5 assine
Chald. SECHa intueri, aspicere. Ad quaeren-
dum res corporeas imprimis visu opus. Dui-
bus verbis etrmon a nobis allatum nescius
contirmat. Denique concludit: sed velim à
(20i0. Duod quarimus, de eocositamus, id
desideramus, adid sensum, imprimis visumes
tactum, eransferimus. Quibus iterum quo-
dammodo frmatur etrmolosia verbi suchen
a fehen, quam linculla anim i Auctuatione uni-
ce veram esse contendimus, regerentes Cl. Vi
roluum illud p. 4. citatum; cum etymolosia
Ger-

## Folio 229 — 730901130:0235
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000235.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
reHt
eil
ETXHOLOC. FEUTOH.
229
Germanic a non deest, imo cum pulchra _ PrX=
clara adest, supervacuum est, imo Exepe ine-
ptum ec ablurdum est, externam quarere. Ila-
bemus in iis qua hactenus de verbo suchen in
medium actulimus 1. contirmationem repula
F. a rebus sensilibus ad incellisibiles plu-
rima verba esse traducta. Ouamris enim sue
ehen proprie sit oculorum, retertur tamen et
iam ad animi non modo percipere Audentis,
verum etiam eligentis actum. Sic dicimus
nach suchen, Durchsirchen, versuchen, unversuche
inexpertus auBsuchen eligere. 2. contirmatio
nem regulae II. Ouoniam enim visu lon
se plura sc remotiora quaerimus distinctiusque
cuncta discernimus, quam ullo alio sensu, uti-
que Germani actum inquirendi a poriori deno-
minarunt. 3. Ouemadmodum vero in aliis
linguis verba videndi ad aliorum quoque len-
Tuum actus denotandos transterrilolent (uti in
55. literis videre Expe legitur ulurpatum pro
audire, aliquando e proolfacere, ec Lat. spe-
ctrum, quod a specio, ut a video vitrum, dici
tur etiam, quod auditur) ita quoque verba sec
Ben ex suchen. Sic ajunt, ieh wiul sehen odee
versuchen, ob ever Dein gut sen, C al. je verray.
Lat. gustabo. 4. contirmatur e dictis regula
E. Conculimus quippe similem verborum
Timilium in linrua Latina derirationis ratio-
nem. 5. Animadvertimus quod vocabula di-
siders pro alio sensu (P) 3
Der-

## Folio 230 — 730901130:0236
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000236.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
23
CLAUBERCIL
quaero, unde derivetur
versarum lincuarum synourma non semper ac
curate sibi respondeant, quae regula nobis crit
. Duaeroenim, cum aquae res deductum vi-
deatur, proprie e primo est voce oltendere,
quod aliquid scire cupiamus, eademqus vis est.
in Cerm. Fragen. At sucten proprie non Ht
oreacrerbis, sed primo ec maxime oculorum
Tensu. Sicuti autem quaerere et suchens ita
quoque ratio e vernunst omni parte non
concordant, ut ex luperioribus videre licet. De
nique 6. C dictishoc vercipimus, quod, uti in
Logicis Duastio e Conclusio, ita difterant va8
Puchen uno da8 sehen,g. d. reritatis inquisitio d
d
inventio. Zsiro also der Cuchendenondem
Gehenden (olim Prophetae appellati Videntes
T. SaM. 9. 9.) Unterschieden gleichmie Philolo
phusa Sopho. Unde modelti amentissiuS
Prthagoras philolophus, quam Capiens audire
maluit. Dselches ion dem Ouchenden in Der
Sruchebringenden Gesellsch asfe du etiren Bie
ben abnrege wollen. P’ostremo de orthocraphia
verborum sueen ex fluchen observo, quod pro-
munciatio jubet scribere suechen) fluechen) ne
ueche quaerit, flueche maledicit, contundantur
cum suct morbus, quod in wassersue, e
Auche Cuga.
Uuospeu
Vocabulum hoc ex praepol. Peparabili auB
ex nomine spru est compolitum. Pro aus
SFR.

## Folio 231 — 730901130:0237
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000237.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
ETZHOLOC. TEUTOH.
3c
23E
Graecihabent ek, c7. Latinie, ex, ubi oblervare
culam Y, quod Germani saepe dipbrhongos
amant, ubi Craeci es Latini vocalibus utuntur
simplicibus, eadem nemperatione, qua voca
bulacorlonantibus den la quaerunt, de quo P. lin prit
30. ec contonantium seminatione delectantur leditis
P. 33. Exempla Cunt auf 1200 aueh ac alaun alu-
men, beil menenus, ben Shi, Capitain C’apica-
neus, Cachrein Latharina, Dauren duro, Dreu
ca
en daepeir, ein cv, Cinganginicum. Cule ulu-
la Sevee nue, Seigsicus, Betraio eriticum,
heut hodie hautcuris, Seil ono5, Fausch castus,
Fein veros, Rreide creta, Treut crux, FrauB
crispus, SreiBcircus, nixnos; heir lyra, Lateir
larinus, DeauB mus, pvs, Dsaul mala, mulus,
staver murus, Seer mare, mein meus, neu
veos novus, neinnon, feil BEnoS. faumen
pruna, Dreipprecium. Dibeur Rhenus, Diaute
rutam faugen sugo, Oau sus, chreibe scribo,
Gooneidescindo, Ochrein scrinium, treiber
seiBe, Benein venenum, Dein vinum, Zei
De tFEa RC. Ouanta sit praepolitionum lin-
suae Tcut. in componendo rarietas de Faecun.
ditas, exemplo insep. particule ver lupra ex-
pendimus. Nunc exemplo lep. praep. AUB
ejusmodi porticularum etiam in derivando ta-
cilitatem ec ulum attingemus, AB ouB FOr.
matur aussen exerinsecus, unde compolitum
bauissen g. d. ben aussen Bels. buyten extra, F0.
a
E15.

## Folio 232 — 730901130:0238
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000238.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
CLAUBEROTE
ris. Legitur de nauB pro Binaus, eaus pro
BerauB, unde possis derirare reisen proticisci.
Ab auβ etiam ausser extra, praeter, unde ausser-
halb DaB ausserste extremum, et verbum aus
seren carere, alienare, unde porro ausserung
ausserlich. In compositione non uti verslem-
per antecedit, at saepe etiam lequitur, ut in DaV
aus oraussen heraus, maraus, Durchauo) bins
aus voraus obenaus, liberaus, garaus undo
Galli fecere luum Carrous, quo notatur libera-
disac Frequens trauctus prandium poculorum,
Daman die Decher gar austrintet. Atquo
hic notatu dignissima cs, quae ex compositae
alicujus rocis inversione oritur signiticandi ra-
rietas. Ex. er. modus imp. verbi notatur his,
Sprich aus, sag au8) Fahet vohl, quibus inverlis
oriuntur nomina thema simplex denotantia,
Uusspruch, ussage WohlFarth. 2. Personae,
res actus a loco denominancurita: BauB. Ira
men Dauβ. Eauben, Derg. Srendes Chartens
Eust: locus a personis dec. Uemen. DaWB) Eau
ben. Dauß, Sreuden-Derg Eust. Barten. 3. Ne-
rocium atempore, Lag-D er
Sahr: Spact
tempus a negorio. erct- =a9) DachF- 
Sabr.
4. Causa ab effectu, Gang: Bogeli Sachta
Dund: effectus a causa Bogel- Oang) Buno-
e
SachF. 5. Continens a contento DueB- Siorb)
BolB. Dagen, DBein. Seller: contentum à
continente es mensuram exprimente, siort
i
5
uesDagen. BolhSeller. ein. 6. Cin
quos
23

## Folio 233 — 730901130:0239
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000239.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
ETZHOLOC. TEUTOH.
u
seosser Srannilanger
e
233
inger) Flein Beae A.
nantres certa qualicate praedicas: Danns
jC
Gxosse Singero. LangsBaar. Flein ipsam quan-
ticatem. 7. Beisser. Ochreesorum Zaub, roche
Diosen signiticant res certa qualitate, Cennee
meiB, Saub. gruhn Diose rohtipsam qualitatem.
8. Individuum in genere substantiae, CC CuFF
C
r
Ocelmo Otuet: Lubeno: speciem in cenere
qualicatis Ochelm. Ocutr, Buben, Ctut.
8. Res cum sua materia. Papyren Duch
quantitatem materiae Duch. SD apyC. 10. Qui
dicit schwarhbrauns consideret braun ut quali-
tatem primariam, (chaeB ut secundariam:
contra qui dicit braunschmaris dcc. Centu.
riam hujusmodi rocum inversionis capacium
in sola litera B annotavi. Sed jom non vaco
haecomnia perlequendo. Tantum esuperio.
ribusrecula colligatur Z: EJurima Teuto-
num vocabula composita, ubi inversa fuerint,
novas accipiunt senisicationes. Ita mirum
inmodum significantibus rocabulis locupleta-
tur Lingua Ciermanica et aliis ommino palmam
praeripit, vide Ontol. 175. 286. Revertatmur
ad nomen Opruch, quod est a sprechen) ut
e
nua a peco, dictum a dico exreg. M. Sed un-
de verbum sprechen? Si conterantur similia
echens rachen, Atreichen, stechen, brechens nul-
lum inrenietur similius verbobrechen. Nam
L. omnes licerx conreniunt, nisi quod in
Oprei

## Folio 234 — 730901130:0240
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000240.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
234
i
CEAUBEROTI
prechen C accedat, e pro leni  ejusdem
orsani consona Fortis s ulurpetur, quoniam
SB initio Cyilabarum Stare non possunt ex reg.
5. 2. Convenientia cst in conjuxatione, ut bric
Trricsbrechen sprechens ict breche spreches du
Brich s Sprichsibrach sprachigebrochen gespro:
Chen eEc. 3. Similia ab utroque verbo nomi-
na derirantur, Druc) Opruch) Draachatter
CCpraach _c. 4. Belgica dialecto ut bretens ita
spreten dicitur. Cum igitur ex reg. B. Con-
venientiam allesgare postimus, e verbum brec
chen ratione litterarum simplicius sit verbo
Sprechen (quod omnino in derivando conside.
randum) e intuitu sionificationis generalius,
nihil prortus obstare ridetur, quominus a bre-
ehen deducamus sprechens dummodo r. Fatio
Beniticationis, monstrata iplorum actuum
conrenientia, detegatur, ec 2. quomodo con-
Pona S initio praetixa sit ostendatur. Ad con.
venientium actuum, des sprechens uno bres
chens quod attinet, cum verbum brechen ligni-
Sicet fransere, rumpere, aperire, ut FxOd. 3, 12.
Die allerten Seutter BrichtI Solvere, c. 5. 018
Fasten Brechen) complicare, c. 5. Da8 Dapye
brechens manifectum est, in loquendo haec o.
mniareperiri. Nam r. organa corporis no-
Ari diriduntur, labia diducuntur, lingua cri.
Spacur ec Aectitur variismodis. 2. Silentium
Termonerel rocerumpicur. Similis aëris mu-
tatio

## Folio 235 — 730901130:0241
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000241.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
FTZMOLOO. TEUTOH.
235
tatio indicatur cum dicimus, Der Fag bricht an.
3. In aere, haut secus atquein ore, lingua ec la-
biis nostris, tremulus ac vibratus motus, dum
loquimur, invenitur.
cs
SIF also da8 sprechen
andero nicht als ein Muno: uno Zufit. Dre–
chen. Flincilla phrales: epectore rumpere
vocem; mit LBortenheraus brechen; Dies or
ter brechen aus unseren ssunde hervor; Syr.
29, II. ein Saerbricht hecauBlrumpere vocem
cn
ClIH VOCCIM PEOTUMPETC, PnE_I OCVqV; OS,Ora
solvere, resolvere; Termonem in talia solveres
ruere in verbaecc. Praeterea Cingenium pecu.
diare Germanorum, in plerisque vitae actioni-
busimpetum quendam sectantium, attentius
consideremus, non mirabimur a frangenai,
rumpendi, ruendi, solvendi verbo deriratum
ipsis esse verbum loquendi. Similem quippe
Cimilium originem animadvertimus. Sic
chelten est à schellensonare (ut melten à Wellen)
Warten a mahren p. 4I. accedente ad verbum
prim. litera I) quemadmodum a crepare dici-
tur increpare. Hlac ratione schelten primo.
onificat vocare, appellare, sich Ochwager fchel
tensid estnennen; queir scheltens id elt, spre-
C
c
hen. Saupeschl. Der Deutsch. uno Stal.
c
Gupgach ad verbum Ochalten :ein alt Deur s
et
Lort, Fommet vom schalleni das ein Ochaul
giebt. Censten Defeleh uno OMaltwort ge
ben1 Die einen Machoruc haben, ist schalten,
herr.

## Folio 236 — 730901130:0242
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000242.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
236
CLAUBERGTI
Berrschen) Befelch geben. Past OD Ht schal
ten uno walteni er hat lang hausgehalten.
Eaecibi. Ipsa Dei creatio nobis delcribitur in
53. Utivocatio, praeceptio increpatio ROm. 4, 17.
Ptal. 33, 9. 104,7. Imperiolae prilcorum Cer-
manorum indoli haec verborum schelten de
Ieh altenetrma apprime esse consentaneanemo
facileinticias irerit. Reliquum est, ut olten.
damus, qua ratione verbo brechen praetixa sit li-
tera S, ut indenatum sprechen. Nempe, quo-
ties generalis conceptus restringendus ett, se-
neri additur differentia: exemp. gr. animal est
quid generale, cui si addis rarionale, ad certam
speciem restringitur. Ictum concipiendimo.
dum pulchre imitata linoua Teutonica, ubiren
strinsenda significatio est, literam, (yllabam
aut voculam primitira roci adjicit. Sic &
nelimen habuimus vernehmens à schellen, (chela
ten. Ita communius quiddam est brechent
quod a multis de variis caulis, quam sprechent
quodab ore tantum humano pendet: quam
reltrictionem praetixa verbo brechen consona
C Operatur. Et laepius quidem cum in aliis
linguis, tum in Germanica, rocibus aliunde ae-
rivatis literam S praetigi, idque non raro vehe.
menciae causa, jam alii oblervarunt. Nos ita
a wanten fecimus schvanten a mellens schrvel-
lensa cretten tcettens a breitent (preiten) Bclg.
brenden, spreyden, à derben (unde mansit com-
po.

## Folio 237 — 730901130:0243
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000243.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
1
1
EPZMOLOO. TELTOH.
23
politum verderbens Bclg. dc bederven) sterben-
Nlam ex signiticatio convenit et conjugatio,
sirb verdirb, ex starb verdarb, gestorben ver-
Dorben 2C. Erben ex Similia regularia verba ro-
calem E omnibus temporibus retinent. Pro
nostro linte Bano Belex Flinte Band. Erga Ego
quidem inlingua Germanica hactenus obser-
vari, voces simplices, qua ab alia litera ordian-
tur, tanta copia neque legi neque audiri, quan- sc
ta ex, ubi sibilus est initium. Ftenim quan- in
tum ad illud attinet, de quo agitur in praelentian.
congruum erat, ut Germani, cum loquendo
plurimum sibilent, illi verbo, quo loquendi a-
ctio denotatur, sibilum adjicerent. Ouod et.
jam in limilibus fecere rocabulis, uti 3 ungI
timmen singen) schrahen, schelten Fosens un de
ebtosen.
Germ
vocabus
Densu Philolosia erm. in
Theologicis.
Ecere Theolosum verborum origines
inveltigare, primorum hominum, ange.
lorum ex iplius Dei, comprobatur exemplis.
Certas quippe nominibus rationes addendo ad
hujusmodi sudium nobispraeirero: uti Gien.
2. an viro sie Mannin heissen, Darum) daB
Revom Manne genommen ist. Cen. 3. Qldam
es sein Eeib Deva darum Daf sie eine Dut-

## Folio 238 — 730901130:0244
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000244.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
d)
s
CLAUBEROTI
ter ist aller lebendigen. Gem Ir. Daher heist
Der Chtade Dame Dabel1 DaB Der BE
a
selbst vervirret hac alter Eander Gprache.
Cen. 17. Ulbraham soll Dein Drame senn, denn
e
ieh habe dich gemaeht vieler Bolter Baeter.
C+ (FC
Matt. T. Des Same soleu. SClus heissen, denn
erviro seuu BolE sceliu machen 2C. Obten.
des, in linsua laneta rationes vocabuloruim ex.
Sare veras, in Peutonicanon item. Bosp. Diri-
na providentia contisisse, ut Lingua Cerm.
constet rocabulis, quorum ratio idonca reddi
potest, c. 8. cum appellemus natale Polum DaS
Batertano scur linouam non vernaculam, non
Pater. Led Mutcer. Oprach nominamus?
Relp. quia mater potius, quam verna aut pa-
cer, utpote rarius cum illa xtato converlans, la-
ri docet intantes. Pacitus; sua quemque
mater uberibus alir, nec ancillis aut nutricibus
delesantur. Cur eos qui nos genuere, non,
ut Latini, parentes, q. d. Die Cebabrende) re-
rum Die Zelteren 9. d. seniores nunCupaMUSS
Resp. quia sera fuit opud majores nostros Ve-
nus, quam proceritatis corum caulam Tacitus
alserit, e Cxlar in curpissimis habitum apud
CierIANOS IMCIOTAE, anFC LO. amnum uXOreM
novisle. Oui ITobr. Rabbia verbomultitudi.
nem ligniticante nominatur, is pariter nobis
meister a mehr. Nam ut a minsminderi min
Per: ita a vielsmehesmeistesmeister. Fodem
d meiser,  minste opposita
que
reister a
naipster

## Folio 239 — 730901130:0245
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000245.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
M
e
Si
ETZMOLOC TEUTOH.
239
que modo Lat. magister, a magis, minister à
1i
minus. Similianomina Cunt Zeltester) Obri
s
er Dordersterscontracte Dorst,nunc Suest.
Ben TTebr. dicitur Ailius à banab aedificavit, qui
actus proprie artificialis est. Nobis Gehn à
Paenlerere, qui actus prior ex magis naturalis.
SolFleb. Schemesch a Schimmeschministravit,
quod in administrando lumine torius munde
ministersit. Dlobis Gonne d seben videre,
quoniam de iple cuncta videt e nos omnia vi-
dere tacit, vere dictus luminare magnum
Gen 1. d Orpheo aternus mundi oculus. Ra-
tionem hanc nominis Lcutonici magis pro-
oriam dc specialem esfeilla orientali, quis non
videt Proetrmo vocis Gohn haec attext
Martinius: quod orcopa lemen, Caepe prolem
signiticet ex ipsum Fleb. Ben etiam vertatur per
oreoua quodGraec. ossciecw, e Lat. serere (it
prosionere, quod satus pro senitus laepe di–
catur ec. Duibus cgo addo, antiquissimum
Filiinomen elle semen mulieris Gen. 3. Ut
quod ab eodem faen etiam conam ec OaaF) ut
i stehen, cammicuiinsiltit arbor, e staati à
Bluhens Dluum e Dluthi Aos. Gonn à se-
hen num quis alius derirarit, isnoro. Lg0
praetermissis hac vice aliis argumentis, analogi.
si
am ostendo. Bohne contignatio elt a bauen
aedificare, (quia distincta sructura elt) ut
copa  deprco, ein Bemach à manest
immer IC.
Obr

## Folio 240 — 730901130:0246
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000246.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
240
CLALBERCII
Zohumerces est a leihen quo non Toluim com
modatum ex mutuum, sed etiam generaliter
Cigniticatur tributum, licuti ex derirato leistent
(quod a leihens ut zwisten à zweien, Belg. tvit
steni tween, trohsten a trauen) et compolito
oant
verleihens concedere, praestare, tribuere, intelli-
situr. Sohens Bohnprobrum, vituperatio
es ab hegen, un de gehegens ludificare. Ochobi
un
a schaven pulerum enim est praecipuum dc uni-
ce gratum rilus objectum, turpia invisa lunt.
Itaspecies propulchritudine à specio, un despe-
ciosus. Sic coea, pulcritudo ab oxaco, video.
Croen Bels. 2 groenens virere, nobis gruhu vi-
ridis. Ouod siigitur a bauen, bobr1 a schauo
en schohn) a leihen, Tohus ab Begen) hohnuc.
ne
quidni similicer à faens sohns et à sehent sonn
Craeci _ Latinipariter a verbis tinxere luano-
mina, adjecta litera VI. Cx gr. cor ab eco, pro quo
nunccipei, Ocorn a Daco, pdovos à p. Deco, bo-
nus a beo, plenus a pleo, ecC.
2. Duiversionem Bibliorum Cerm. legit, aut
Plalmoscanit, eum verba singula intelligere
par est. Atqui inveniuntur non modo in
Christiano grege, verum etiam inter pastores
non pauci, qui voces quasdam Teutonicas in
Bibliis ant piis cantilenis occurrentes non in-
telligunt, Caltem vim earum non alsequuntur.
Ejusmodi voces praeter alias sunt latFen) rau
nenriigens iinden. F (a. 3506. Die Lahmen mee
G Bibl. vers. lutheri habet den
quaedam vocabala obsara
termanica obscura in BibliisLuthem
in cautilens

## Folio 241 — 730901130:0247
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000247.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
idio
DII
FTYHOLOO: TEUTOH. 24L
Den laten wie ein Birsch, id est springen. Legi-
tur idem verbum for. 2, 24. 50, 13. Frech. 34,
21. LobW. Plal. 29, 3. Per a scribo hoc ver-
bum s. ut à letten lingere, diltinguatur:
2. Quoniam inde deriro nomen Zatten, Ca l. la-
quaj, qui eadem ratione CF. _ Lac. dicitur
nucecdeguos, pedisseguus, cursor, e Germ.
Zauffer. Ita Zrabant dueo a traben cursItaro,
quod rerbum a Cono pedum ad terram allilon
rum orab, Dcabi ortum existimo. Bels. la
Feyen currere PI. 4. 1, 8. alle Die mich Bassen eau-
nen mit einander miver mic, id est, suturrant,
mustant. In Bibliis Augultae Vindel. anno
terrvider mich. Verborarmen astonant HIebE.
ranah Conuit, C ranancicinit, exclamavit: un-
de Latinum rana quidam deducunt. A eaus
nen est Coth. alterunes vetulamulsitatrix, in-
cantatrix, (a5a, quam hodie vocant alte Sepe
Cum verbo raunen praetixo se convenit geâr
nengreinenvasire, vociterari, Rlere, unde (5al.
litraxere uum pronder, un orondeur, ein chrein
neimuslitator. Aaranengrenten vulgohic
c
uliratum verbum. Match. 1, 19. Soserh volte
e nichtrugensid est, anFlogen bosen rueffma
chen. Alonat verbum regenmorere, unde an
regens id est, anmelben. Porro ue a schlagen
Mlag, C
clache 
FHIB

## Folio 242 — 730901130:0248
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000248.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
2 4. 
CLAUBERCII
eugrugloBruchegerucheiberiietigen. Oua
re q accedentet, in i tranleat, repete ex Art. F.
Erm. P. 31. E9. Uc ruct cum CI. Junio à
Euxaxcr05, relcum aliis a ea dayos detrun-
catum putemus, nulla ratio fradet. Cum rugen
convenit ex ruessen) quia g vel ch Eape cum 
permutantur, ut patet ex neef niee, sichten sif
ten stauchen tauffen, uspconingo, sansje sachc;
e
Zussi) Seo(FcascersBel8. Ioe E) FrachF) achter
LObW. PC. 5T. UID reinig mien vom inflat mei.
nec binsenuro losc die aus mit deiner gna
Den indensid est (Bnaden. 3
mus exigit, ex ea vocis pronunciatio est apud
nantas noleros Rhenamos lupra ec infra C0l0-
niam, quibus idem trodicque significat quod
antenorem tore secula Ottrido monacho, qui
erangelia in rhsthmos vertit, ubi ulurpatur in-
v
Den proDollens aserschlage. Polsis vo-
cem derirare aCiothico unnimare, cujes puctus
crebriores a maxistimendi. Hon tameneo
inficias, vocem enaa in L. L. latas exisse radices.
Inde namque undulata veltes appellatas
nempe ab undorum imasine per eas dilcurren.
te. Inde abundo, exundo, redundo, uti
siperstuus.
3. Philolosia Tentonica argumenta (up-
peditat ab etymologia, quae utique non Curt
A(pEx.

## Folio 243 — 730901130:0249
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000249.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
nC
ii
ETZMIOLOG. TEUTOH. 243
alpernanda oratori Ecclelialtico. RX. Gr. (3
jurenes a praematuris nuptiis dehortari velit,
utatur etrmo vocis alteren supra explicato. FX
politurus textum Salomonis Prov. 6, 6. Cee
D
in zur ameisen, du sauler ic. commode origi-
nem vocis Iiheis Germanicam producet, de
eri
oe
quaita Centimus. Ssussesotium,: eile legi-
tuTL. COF. 7,5, Verbum missen) pro vaca: e
aliaque inde descendentia antiquo more exa-
rata vide opud sun. in Willeram. p. 147.
isi
Biu, laβ la Pus. Labis, em seerum, evig, Fubn vel
Fohn audax, sionigrex. Lmupis estmusio
Behens uiBigang, quemadmodum orium g.
itium ab eo quidam derivant. Ex mFis dC
apriratiro componitur amishisses contracte
amsius, proquo vulso scribitur embsig, indu.
Arius, unledius Bero. ulledigexres. T. Sieneg.
orium q. nec otium, negligo neclezo. COn-
tructiolimilis est in EmB Aurio, qui Fmda
nomen dedie, ubi Lat. amasus vel amisius;
item in geme nepaaes. e Gumst pro Sum
misch Flammonensis, Bumscherteut. Parti-
culam a prir. habes in amaetis impotens,
Belg. anns amens, avss: pro quibus hodio
Cerm. magis ulitata Cunt unmachtigohrmaitt
imveisesutproamussisummusi.g. Ita Umeis
Formica
lemse
pronuncinnE GeFmanOTuM
l

## Folio 244 — 730901130:0250
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000250.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
244
CLAUBEROTI
multi) exillo a ec misses ut pr. Signiticet anin
mal negotiolum, cujus exemplo pierum act
laborandum prudenter Sopiens cohortatur.
E dictis incelligitur origo verborum GalI. mys
ser Otiari, haerere, amuser OccuPaTE, amuse.
ment occupatio.
4. Dum vertamur in originibus Peut. linguae
indagandis, (apissimc adElebraam, Craecam di
Latinam deducimur, quemadmodum Audio
Crenealoxico cujusque hominis parentes de
majores, tratres ee lorores, Alii _ Alix nobis
innotescunt. Demo autem negat, esse Theo
losia cultori linguasillas, quibus crux Christi
insionita Fuit, cognolcendas. Nemo etiam
nesat, a notiori lingua, cujusmodi nobis cst
Ciermanica, (certe esse debet) ad ignotas di-
(cendas et memoria retinendas optime viat
Aerni. Velis inveltigare originem rerbi gnii
gengenigen spro quo de legitur benuigen, in-
venies simplex ese mugen,unde de Kilianus in
Cuo (nondum ab aliis vitiato) Ftymoloxico
ponit noeq denoegen ceu vetera rocabula. Ot.
Fridus seribit ginuay. Oux facile te ducent
adFlebr. nuach, requiescere, unde nomen ade.
ptus elt Noach Cen. 5, 29. Quod ab co requiem
e lolatium pater L amechus exspectaret. Sic
de a Diuhe dicicur geruhen pro Cenusen ha-
dem

## Folio 245 — 730901130:0251
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000251.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
ETZHOLOO. TEUTOH. 245
BerI Lat. acquiescere. Ft a quierare Linguam
Cerm. dediscentes fecere quitrquitcirens vi
tung qua creditor teltatur, sibi a debitore saris
Factum. Onug autem sacis cAt. Sunt qui
ab Flebr. nacbarb, quies, Cerm. Sdacht con-
tractum putene, quod nox dirinitus quietisit
deltinata. Fgout Stache vis, a mogen vale.
re, ita Macht a neigen derivare malo. LuC.
uIIc. eB Will Ubend werden und der Eaghat sict
geneiget. Martinius GT. WVE à veven ejus-
dem significationis verbo deducit. Diemno-
cti opponentes ajunt, bie Conne ist noch h0c
es ist hoch 2a9. Nec obludit etrmon vocis
Iloeno) quae est ab aber) deficere, vesperasce-
ee, ut culgeno virtus a tuhgen valere. Iben
est ex ab) Lat. ab, Cr. doco, ut nahen a nahimis
sen a miß, fernen a fern. Ienilch. iet) ave
ast deticit me xetas, es abet velperascit. Nol-
lem isitur Martinius Ilhend à Tole duxisset ab-
eunce. Borhorn, deDea Nehalen. voce Ab in-
telligens lolem, Apollinem, atque inde Ibeno
qualisolis finem deducens, abstrula praepostere
fectando, obriam analogiam pariter negligit.
Originem rocis stuum) mutus, indagans, dum
intra limites Cermaniae le continet, perveniet
ad vocem dumm) obtusus. Aupidus. surdus.
Das dumme Dieh) murum animans. Ita
ncoDos Cr. e mutum ec Curdum nocat: un de
n

## Folio 246 — 730901130:0252
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000252.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
246
CLAUBERETI
aco Dov eocoor in Comcediis muta pertona.
ecmirum, cum ee mutum esse ec insipientem,
qui disciplina sensu, ouditu, caret. A dunm
isitur, praelixo libilo, factum stummsutspres
ehen a brechen,serben aVerben, Hteuten Garrire,
loqui (familiare popularibus meis verbum) à
Deutens ligniticare, srengenstringere, arctare
a brengen. Dumin vero iplum ducit nos ad
Feb. Dum Ciluit, obmutuit. AE cimmes
vor, convenit cum GSF. qoua 05. A noltro
uno possint esse Latin. dc mandere et man-
aare. Iam a d u permutantur Facile, ut ma-
ter Deurteri frater Brudert rana Subet seor
qu
urina Saeir saccarum BuEEEuBIFalF) Oul:
vi
m
BeCalBIast _ Diust a rusen ihle a mah:
3
Tens Deur a bubren sammelen à scummi incul
 a calco. Nili mondare derivare relis
amahnens monere, deposcere, accedente d ad
n ut in jemario niemano a man, minder a mins
FanoBCl8. pro Zat. SSabnemporro duco à
meinen opinari, sentire. Oui opinatur
ex sentie, ejus mens certam in le cogitatio
nem habet: at quimonet, hoc iplo ponit co-
sitationem in mento alterius, quod proprie eR
osDe)er. Nempe ut immanens actio prior
esttranseunte, ita verba ab (oluta priora aran(I-
tivis. Ita LTebr. conjugationes g. imiitantes di.
cimus ab harigen Gancen, à ligerr legen ) à lah.
re

## Folio 247 — 730901130:0253
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000253.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
M
Dd
2III
10.
CD.
il
FTYHOLOO: TEUTOTI. 247
NeH LanCECM a sihen setzen, a Rtehen strihen, a fal
leir fallenta Tauten Pauren, (Dac Laucen thut die
Alotte Da8 Lauten thun die Eeure melche sie zie-
dens) ab hassten hascen à Fatiren fuibven là
pringen svrengeni a sinten sentent a ver-
irti
a leben labens ab essen eBeria Panzen faugent à
eCE
vachen Watters a Wissen weisen, a scheven
scheuchen atraven troesten 2c. A meinen pos.
At eAe GF. Mcros, Un de Lat. mens (NF a Y EvOS
gens) Mtentis enim actus sunc opinari, existima.
re sencire, qui verbo meinen denotontur. Et
similis estnominis ernunffe a verbo verneh
men deriratio. Amabnen monere, Hil. aF-
Cessit Bele. maene, ugry, Dor. pcava luna, nobis
Mohno) citatque illud Virg.
Ipsi pater statuit, quid menstrua luna mo-
neret.
A maen BelG. maeno mensis, nobis onat)
quia lunamensem cursis luodelcribit. Cun-
etis iltismente perpensis prorehimur ad Flebr.
Mlanah numerarit: unde praetixo articulo
Arab. at (qui etiam in Illahimen de Illcoran)
habemus Ulmanach) bin ch abcunte, quemad-
modum ex Bacchiara hnximus Bacharact.
Sic à Dsen Dlech plumbi lamina, bractea te.
d
5. C On

## Folio 248 — 730901130:0254
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000254.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
248
CL AABERCII
5. Consideratu dignum est, quam sint em
phatica rocabula Teutonica ad res, de quibus
in Theolosia agitur, exprimendas: c. 8. unica
voce Ebenbilo etterimus illa duo imaginem es
similitudinem, quae memorantur Gen. I. in hi-
Roria creationishominis. Dilo enimimagi.
nem lcu expressionem exemplaris, eben lingu.
larem illius expressionis contormitatem notat.
Sic dicimus eben verseben so grops eben eins,
prorlus idem. Dui peccatum originis sola
imicatione aut Colius Dei imputatione ad nOs
derirari putant, iplonomine (Erb. Oindere-
Felluntur, quod una voce Latini reddere ne-
queunt, uti nec illa, Erb. Geino, Erb. (Brab)
Erb. Sonloreic) quorum tam tacilis apud nos
est compolitio, ut tignificationis rariandae cau
Ta etiam inversis utamur, dicentes Erb. Buht)
ein quht EErb, Erb. echF, der rechte EErB.
Zelus Deinobis describitur volut ignis accen-
sus in naribus ejus Veut. 32, 22. Cujusmo.
dimetaphora eleganter exprimitur roce if.
fer. Dicitur enim quali ein seur vel a Geurr
(quandoquidem apro ein pronunciondo Ger-
mani ulurpant) sic meram Aammam desi
E
naturi ajunt, alies stebet ineiner
einer Bluhe. Misericordiam de commisera
tionem pallim nobis commendat Scripturq.
Latini altero illorum rocabulorum affectus
au

## Folio 249 — 730901130:0255
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000255.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
ETTMOLOO. TEUTON. 243
hujus linceritatem d Fontem, cor, altero
ouu ra dcar vi Praepositionis cum designant.
Cermani unica voce Daemherhiateit utrum.
que enunciant. Darmenenim, propriecom
milereri, contractum est ex bearmen ex aem
miser ec be cum. Similis contractio est in
beidtens disvilabo pro beichcen triszilabo, ab
ichten lateri, aliquid esse dicere (nam icht ali-
quid) in bleiben pro beleiben q. d. Concorpora.
ri, corpore Cuo alii corpori acthaerere. Mise
cordia Dei conjunctam habet graciam, quam
eleganti nomine appellamus Chnade a genas
heu appropinquare (rerbum hoc legitur in
Hlenilchio, Kilianus habet genaecten) Per gra.
tiam nobis propinquus ee proxitius (quod (I
militer a prope) tic Deus. Similia lunt beiste-
bens Deistanoi assistere, QpistenB. Virg. Ec.
105. 1. nec tam praesences alibi cognoscere di
vos, id est, propitios, Faventes. Et Greors. 1.
praesentia Numina, id est, propitia. Analo-
ia derirationishaec est. A gestebsen gestade
litus q. d. consistentiam, nam litora consictunt,
aqua intra ea concepta moretur. Amahen
Mcidertaenilector, a wâhen Aare B adel1 Aa-
bellum; a nahen Maat _ Madel1 Belg. nae-
Den Tuere, Maeo lutura, Sneder Propiorpro
naher, smaden proschmaten. Sic igitur et
ium Genade a genaten. De adulterio e
DTO.

## Folio 250 — 730901130:0256
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000256.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
CLAUBEROTL
proprie ee metaphorice dicto Caepius agit 5. p2t
Bina. Rc minus congrue Lat. dicitur adul.
ter, quod eal ad alteram. Nam quipatriam,
Acadomiam, dominum vel praeceptorem mu-
tat, le contert ad alterum, nec tamen adulte.
rium committit, Optime autem habet voca
bulum heorueh 9. d. marrimonii rupturam.
Fist enim ipsissima peccati illius definitio, ubi
Druch generis, ut in Grieo- DruCh1 Duno.
net. Priratio utique per negationem oppo.
liti habitus rectissime explicatur. Praeterea
vox Chesut alii annotarun, non modosieniti.
cat matrimonium, verum etiam legem, item
Foedus, item juramentum, quae omnia rUmDUN.
tur per adulterium. Similes fere habet FIe-
brxum berich honificationes, quas vide apud
CI. Coccejum initio de faedere ec. Ouum
isitur (he inter alia juramentum notet. (F10
Belg. Ced inde derirare liccat, (quod alii du-
cunt ab Flebr. eed teltimonium) sicuti à mube
mihoela freue Freuo, a crau erauo Bertravo)
arau alper, Diaude scabies, quia cntem facit
asperam. Adhaec ab.  hematrimonium, (i
dam vel Eidem gener, ut a fahen capere, 34.
dem Elum. (Sic Cr. ceredav filum, funicu
lus, ab ae prrio rapio) nam fila ad aliud quid cau
piendum comparata Cunt, e capiuntur, trahun.
TIE

## Folio 251 — 730901130:0257
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000257.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
ETYHOLOG, TEUTOH. 25I
tur, Einguntur a disitis, qui et Gingere a fangent
C
ut saustpuonus à fassen, e disitus Fortallis à
cexouar. Insuper ut a Cchnee (chrenichet
Ctei steiniat) sic ab EBe ehiche, ec contr.
eche legitimus _c. Simil ter a Eohe Aarmma. pu-
to esse lohiche e contracte sieet lux, lucidus, à
Deyen coalescere, Denicht, Diche spissus, compres.
Tus. CB quoque notat, prius, citius: unde
Possit ele edels quatenus nocat priorem dignita-
te, c. 8. Coelmann,  Delgestein,ut Deabel ana
Benr 2c. quae modo politalunt. AB evel pOr-
s0 Zdel) abstractum a concreto, ut in aliis.
Ab ehe antequam, etiam ein (unitas enim eRe
ante omnia; sicut a stehen Creirr1 Gr. 530V a
caco quiactat interra; a vehe meinlacermare
a schau Ochein, schohn 2c. quae antea vidimus;
asivenzween; a thus fac, dien ministra, a dub
Dein) a zut 3aunt weilman den Baeten 2C. Da-
mitzumace. Ab esse citius, quoque est etse
len e contracte eilen (unde Fortasis Lat. ala)
ut stellen q. Fehelen collocare, Facere ut Het, à
stebeu; e Drillen q. Drahelen tornare, a dra
ben item Beulen ab heus hei Interjectione de
Pelois a Snie Enielen genua Aectere, à Me ver
nielen in nihilum redisere; denique Lat. a vi
violo. Dux omnia tulius explanare tempo-
ris ec peginarum angulcia vetat. HIoc Tolum
ceneatur, nos dilipentiore ling. Teut. conside-
ratione multum elerari ad mirabilem Dei pro-
II

## Folio 252 — 730901130:0258
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000258.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 12 lines, status machine
a
252 CLALB. FTYMOL. TEUTOH.
videntiam ex bonitatem praedicandam, qui in
tanta multitudine e consusione linguarum ta.
lem nobis dedit, quae rertum in formandis, de
rivandis ec componendis vocibus ordinem e
analosiam habet puleram, qua maxis est luiju-
ris, pluribus rocabulis ex quidem lignitican.
cioribus dires, quam nationum idiomata alia
pleraque. Duamobrem ee ad clo.
quia Dei explicandaprae aliis ett
idonea.

## Folio  -  — 730901130:0259
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000259.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
t
ARCTIAEOLOCUS TEuIO
Sive.
p. 18.2
Glollarium multorum Voca
bulorum Vecerum Tcutonicorum Cel
ticorumque, collectorum ex rariis Vocabulariis
de antiquissimis Tentonicis Seri-
Peoribus.
Eix Ottrido e Willeramio; d Olosariis
2
Rabani, Keronis, Caslari, Lipliim
 d
in eame
u
s
i
Larii, ecc.
BAF ABUEI Vet. Feut. apud
Oetridum ridotur Fuisse recur-
vatus, curvus, abhorrons a re-
cto. haud dubic a praepolitio.
s ne ab ea bugho verbo, id est
inflecto, incurro, quali hodio Alomannus dice.
rec abbangich, Belga afburich. Unde etiam
pro vitio ex abulu, quia illa sunt quali a bono de
recto incurrata. Vel Forte est abuch a mera
praepositione, ab, qua idem veter. Teut. _ ho
diernis Alemannis lignificat, quod Latinis; qua-
SiBeloice dicas affich, arertus. Abachist Ke
roni
tsi

## Folio 2 — 730901130:0260
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000260.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
duns
ARCFTAEOLOGUS
roni est perverlus, abacberu perverlo, pravo,
abachere prarerum, ejusdem haud dubie vro.
Capiae.
AB AEO, Oetrido est abominor de ab0-
minandus, vel limile quippiam. Iudo
Forte paulo alio lignificatu remanet hodie (59l-
licum esbahy, quod est mirari cum animi
quadam commotione, qua eliam in abominan
doccntinssit.
A B AB S~ A F CFF A W, Collogui KECrORI.
AB A~D, VelperaMerOMI: abent Aleman-
nis; avenr, avont, Belgis, cevend, eevenine,
Britanm.
AB ANDC A U SEA, cona PerOrI: ab ahana
velpera de camma (souma Oclrico e Wiltera
mo) refoctio, paltus.
AB A HF D HL H AS A, COMA; LerOMI: ab ab anat
uas, elea, eibu5.
AB A N ST E, invidia Keroni: putem ab ab
privatira, de anst seatia, quia invidia minime
est gratia. (abcumA)
AB A H FF OB, laus, hy US VespertinuS (EC-
AOHL.
ABASN ED Ae, amputare KerOnI.
ABA S e FD A N I, abEcilsIO RerONI.
ABTR PFTON, veter. Leucon. juxta Clolla
rium Liplii, postea. Forto ab aber lupra, et
ihon tunc: ac si jam Belsice dicas, over rhoen,
quod idem elt, quod poltea.
ab B IL

## Folio 3 — 730901130:0261
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000261.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
b
2I
MI
ist
lo
TEUTO.
ABULKI, iracundia Keroni, quali abolgine
hodie dicas, abelhenirasci. vid. Bel50.
ABW AR TF R, ablens KeronI; Forteab ab
remorendi, eE art, quod loci est; quali hon
die Belsa dicat afwaert, ut herwaert huC,
dervaert, illuc. (abvares, Germanis luperio-
ribus extea locum vel riam.)
ACHER, ager, achroasrorum, KECF. 
chrumascis: acker Belg. omnia actinia.
AC H FO vel Abra, persequor, Cilol. LipC.
echro Ccribit Keron. Inde puto, hodiernum
Gallicum, axvetrer, remansisle, quod est per-
sequor, inlequor, (dubito) Inde etiam Forte
elt Sanonicum Belsicumque echren, (dubito)
id estinmatrimonium adscilcere; echrenstaet
conjusium. Certe Bolex, Falli, Britanni in
conjusium petere vocant adhuciis verbis, quae
ipsis insequi ec persequisigniticant. (Iuc ach.
ex Pos)
ACFZ0D0, Octavus KeL. achi.
AOFE uS E, vitium, achusti vitia KCr.
AD AL E R BOAY, OFEI. horeS. Frben AlO-
mannis, err en Belgis hereditatem acciperc.
AD F L TH, Vet. Teut. opud WWiller. CXPCTS,
exCors, probaadmodum vox: etlinullo jam in
Leutonimo (quantum mihi quidem constat)
inutu: ab a particula privatira, e deet PaTS.
2
t

## Folio 4 — 730901130:0262
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000262.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
ARCHIAEOLOOUS
ADSECTTRE, veter. Francis aut Teutom
telte Melch. Tlaiminsfeldio in Constitutioni-
bus Imperialib.) in judiciumcitare. Forto ad
rectire, quali adrectceren: à praepolitione ad
_ recht, id ek jus.
AD RO diluculo. GlO Liphi.
AF, veter. Britanno Saxon. aerum, (quod
atine) scculum, hodic ecve.
AF C F F A L I, oblivio, GIOL. LipGi. Forte
qual descentio, quia oblirio est quali descensus
e exitus rerum ex animo: aftale, efdale, est
Teutonibus descendo.
AEODF, veter. BritannO. SaxOM. alo, cibo.
vocde Belgis; feede Bricannis hodiernis: fode
iisdempabulum, elca. (Fodrum, Peuton.)
AF PER, juxta, (ccundum. ClaI. LipL. Idem
adhuc hodie Britannis.
AFPEK ACEO, Usquequaque: GlOA.
Lipl. quali lecundum cuncta.
AF TF R F HU et S e P, detrahere, (SIOFI. LipL.
id est, ni Fallur, obtrectare, ab afrerid est ater.
30. ex athunsun, quod, ut opinor, elticere, ho-
dic donsen Belis. FR autem obtrectario qui
etdu
dam a tergo inslictus ietus.
AEFOME, veter. C eltis Francisque diceba-
tur, quum quis alterum in paslessionem bono.
rum luorum mittit per festucam, inquit Melch.
Tlaiminsfelaius; ee dici putat, quali afcer-
thum. Puremexo dici qualia fdom, ab af 2d.
dita

## Folio 5 — 730901130:0263
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000263.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
el
101
Il
cebt
en
TEUTO
dita particula dom, quae est particula Formans
pleraque nomina lubstantira deriratira, quod
qui alterum mittit in bonorum suorum posses
Sionem, ipse ab iis abscedat.
AGALETZF, unablesse; Achilles Calta-
rus. Addit editio Merulana: putem legend.
Franc. analeize, qualiane, id est line, e leize,
id estlinere, omittere: nobis sonder astaten,
id est astidue, continenter. Magis propric,
indelimenter. Videturtamen acaleize Octri-
do alibisigniticare relinquebat, omittebat.
ACAN, dolere Ottrido: aga dolor, aisue
Britgn. idem. My head aisuechmee, caput me-
um mihi dolet.
AG A N, Veter. BritannO-SaZOM. proprius, ei
en, hodic Alem. e Belgis: omne Britannis.
ACGAGHZA, vet. Gothis, ut est apud
Helch. Flaiminsfeldium, bena. Idem adhuc
esthodiernis Forbardis. PHEO VerAM eAYmO.
logiam esse agagel, vel olim forte a Raghela,
e a esseorticulum. Kacheel, vel cachel ad
huc certehodie Sicambris est mulier probrola,
inhonecta.
AB PHER, veter. Pritanno-SaxOn rurIUS,
echrer Flollandis d Sicarribris, etiam efter.
AHS AE A, achlala, Scapula Rabano MaurO.
AHTO, vide AchrO.
AH X0D0, OctaVIS, Rer. acht hodie.
AH FON, Ottr. non modo est existimare,
1
3

## Folio 6 — 730901130:0264
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000264.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
AROTTAEOLOCUS
sed ee cositare. Hodie cosito proprie eAt
dencke, exictimo achie.
ATIE AH FU, (inceVe5) proprius, Keroni: ai-
sen etsenhodic.
AK uST, manifesto est apud Ottridum in-
Scitia; ab a privatira e Kust, ars, Scientia;
quasi akunst Belgice.
AL ASTER IST, vet. Celtis opuc Larium
Probrolum; lasterlik. Bclz. lesterlich aleman-
nis hodic.
AL. F LVON, Ac Ccribendum puto per v COn-
Tonam, ubi Liplius scribit per u vocalo, rc.
liquixe; Forte a leivo (neinco) quod antiquis
fuisle puto linquo, relinquo. Certe Britannis
adhuc liodie leave cA relinquo.
AZ E E DL, insula C IOM. LipL. eilanden hO.
dic.
ALMu FO, illumino; GIOI. LipL. FOrte a
uhto; liuhe veter. Peuton. LuZ.
ALLE ROME LS T, MAGRODETO, MaXIMe,
pracipue, Rer.
ALL FS, allero omnino, Ker.
AFE TU, Panus e Cani, Xer. Forte inde
Belsicum heel, eodem ligniticatu. (Germanis superior.
ALEIZ, apud Willeramum semper. Heil
AL. F IZ A I A, veter. Teut. al te lamen, alta
mmen, alzamen, alzamen, allezamen Belg. I1-
mul omnes, ncum m mutato, quod Frequens
est in linguarum communione.
vetoil
re
reis. add.
lT

## Folio 7 — 730901130:0265
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000265.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
1
rim
TEUTO.
A L Z OD E HI, vet. Celtis apud Lorium bona.
Feudo sccepta. Inde hodie bona allodialia
surecontuitis, seu contraria Signibeatione, bona
Feuco non accepta, uti d veter. Francis vocem
eam ucurvatom vuit Pithaeus. Suxta veterem
Sipiuficationem, et molosia erit ab alodem
quod est concedere, permittere: cujus adhuc
velcisium in lingua hodierna Callica in voce
Aloy, propermilsione pretii monetae vel nuns
ni d Principe concelta: EE inhodieena Britan.
nica in voceslore, id estpermitto, concodon
mutataD in aloz iny. ee in alowe in W, uti
scepe Teutones dabjiciunt, e cum rocalicom
mutant. Sic a breiden breien, a beisc beien,
abhondehiourre, bondelick bonelick, rou
de rouwc. Sunt autem Fenda bona ului con-
cessa. (Elaecnon recté. Allodium ab antiquo
fuit praedium patrimoniale, lxreditarium, cu.
jus eltproprietas, oppolitum benelcio leu feu-
do, Ftrmron adhruC inCeEtUI)
A F EU, Omris HerOnI, al, alte hodio.
AEF AR, aetas Veroni: ouderdom hodie
DBelris, quibusdam onder de ourver, alcerdom
Alemannis.
AF F A P. RT, altare Rer. Belsis hodic auraer,
Outaces altar Allem. Britannis, Italis.
AE FF N Oe, dillimulare Keroni.
AE FF et O et ZE dissimulans Keroni.
A H B ACHZE, Vetex. TeuEOn. ec Belgis ho-
 4
dier
Allodium

## Folio 8 — 730901130:0266
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000266.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
16.
8
ARCHIAEOLOGUS
diernis opificium, ee clallis seu collegium opi-
ficum, vel tribus. Ouo signiticatu videtur
vox ambacti Cumi apud Cxlarem, ubi de tribu-
bus clallibusque Callicis loquitur. A veteri
verbo ambecbean, quo Willeramus utitur in
Can icoC anticorum, probewereken, bearbei
den, bedienen. Probum verbum, Cedverbali
Significatione in univerlo jam (quantum qui
deri mihinotum) Teutonilmo obloletum.
Fmbte Suedis pro quovis ministerio et opera,
etiam quaenon sunt manu. Uti et Ampt BCl.
sice de Grermanice pro officio. Ambaches-
heer, qui quasi dominus est es praelectustribus
vel digecta alicujus classis; qui dc praeest offi-
cio dominii. am man, Ampt. man vir officii,
id est, ut vulgovocant, ofticiarius.
AMUDEN DELEKE, intolerabilis; ClOl.
Liphi.
AN AGA N, Succedere Keroni. (hodic
Germanis angehen eodem senlu)
AN AI A N, Incedere KeronI, K prO8.
AN AKLH, initium Reroni, K PrO5.
AN AL AU P F A N, incurrere RerOnI.
A N ALF TF F A N, inducere RCr.
AHALMTHE FN, incumbere Ker. qual
anleenen.
ANALMLH FFF, incumbit Her. hodic an-
leenet.
AX A M AC e A N, injungere Reroni.
AIA

## Folio 9 — 730901130:0267
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000267.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
ol
dlie
Ial
M
A
EII
AN APLASA H, inspirare Keroni.
AN AP R AN C A N irrosare KeronI.
AN AR A F F, proditio, Achil. C a ParS: nO.
bis onroedt.
ANASEZZaN, inservire, Keroni, si non
debeat esse inserere.
ae 15F a VD0, insurso Glollario Liphii.
AN ASFANFLIHMOS, T Lu, instantissimo
Fer.
ANCHON, vel Teut. antel, enkel, enklau,
hodieBelgis; arucor, anghon Graec. cubitus,
quicunque membrorum Aexus.a
AN CFN C A5, veter Pemt telteLario pertica.
ANCEF tali Rab. Mauro, enkelen, enklaven,
hodic.
AND AR UuLS, aliter Ker. quasi anderroys.
ANDGYFF, veter. Britanno- Sax. videtur
fuisse Census, intellectus.
ANDO, ZeluS GIOTAr. LipSI. Forte inde
Daris Sldisque remansit anda prospiritu,
moones
quia zclus est proprie spiritus quidam praeci
Duus motus actusque.
AE DR A D ONTDE, timentibus GIOIT. LipI.
AN DR AE, andarn, in ranum GIOI. LipI.
Undenon male vutat Liplius remansisse Itali-
cum indanno Frustra, incallum.
ANDRED LF, Cimce, 8l. L. ipl.

## Folio 10 — 730901130:0268
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000268.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
AROTIAEOLOEUS
AHDR EK OSFEFF, alibi KeronI, quasI di-
eas Beloice in een andre Siede.
A E DR E S, UItCTIUS KerOnI.
ANDRO, LocunanS KeTONI.
A N D D A R I E, Facies, non verbum autrO.
ponlum, ue maletranstest apud Willeramum
Cditio ejus elerulana. Plamquo tic ab an, actus
ec Ware rel arde, id ele video, cerno, qualla
spoctus, quod cirespondet.
AN F, Vet. PeUF. CinC. In usu ca ron hodio
adhucSaosibus el, _c one Alemannis eodem
Tioniticatu: WhyEy anCU GraCC.
ANF CDE N D F, vec. Teut. initium, (BerM.
ansehen incipere) anberinhodie Belcis. An-
ennen videtur olim Fuisseidem, quod hodie
besintien. Anagen ponit Liplius in luo Cilol
Patioproeadem, ubi divinari, an Forte non (it
ab ana id elt ad, ec sen id eltire, quali Belgice
diceretur, hec toeeaen aditus.
A N FCLTZ, Vel. Peut. vacuum, ab ane sine
adjectirum, quasi dicas lincum, plane absque.
AN EF A, veter. Teut. apud Ilaiminsfoldium
anas; einde, ende, ande hodie Belsis, anette
GallIS, nerta GFECIS.
AE FR ESOer, inter itus GIOII. LipI.
AIFE AE A, ankana, veter. Francis multra
lia, Flaiminsteld. L’orto quoque vala buereum
continentia: anten lane hodie Alemann. eAt
SHEZEUI.
relicte
rm. Veti)
e
e
erni–

## Folio 11 — 730901130:0269
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000269.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
ol
lit
1C0
AB
IM
1IB
1
1
F. ITO.
a N C UST, anguctia GlO. Lipli, anest ho.
dic Belois; altinia omnia.
AVLLZOM, pro vultu in Olollario
CipL.
ANZHCCE, Laciesin Glocario Liphi, ab an
dt lucke.
ANLUCOr, aperiro OIOFT. LipC. ab an, ali-
guando ant, id eltre, et luco, id estclaudo,
qualsrccludo. Keron. pro an aut ant utitur (ae
De in, Ottridus int. Respondent autem illae
particulae Latinore, de Belsico ont on: louckSa-
xonibus, locke Britannis, luick quibusdam
Elandris est adhucclando. Hinc luick Belgis
pro Fenestranaris tabulatique, es similia quae-
dam. Fluc anelok revela, intra.
AN L UZa, anluzza, veter. Peut. Facies ab
an praepolit. 2d ex lure, quod veteri Pentoni-
co est videre, ut lotce adhuc Britannis ecFri-
sis, respondetque ita Bolgico nostro ansicht,
quodeciam ab an es sie compolitum. Vel eA
anturza ab an d tuz, id est schyne, uti lims
prosplendore in ulusuedis Danisque. Et BIC
respondet e Belsico anschon, quod etiam Fa-
ciesell. Veteribus Maremannis (ut ett apud
oltsansum Larium) antirz idem ett, oualL
jam diceret Belga anliet a lare, videor, appareo.
Certe angelaer, antaet quibusdam Belgis in u
lu protacic.
antu
ANOLKLu, integer KerOnI. Forte ab an
Xi

## Folio 12 — 730901130:0270
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000270.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
ARCHIAEOLOCUS
prirandi aut nesandi, ec olkiu, quod Porte an-
e
Beluis adhuc hodie: marique inteser absque
dolo cAt.
ANPYHTAN, Colvere RCF.
AN RE, Veter. BrItanNO- SaXON. UnUS, ein
Lcin) Alem. een Belgis.
ANs SF, gratia Keroni. Enst, ClON. Lipl.
idem. Juns
e
ANFF A N CDTCFI, acceptabilis Rer.
AN PF ANCKIDF, Cusceptio Reromi. (Cm-
DTaHBUNS.)
AN FF ANOIDA, antfanckidu, acceptio
Keroni.
A N TFANOFCAZ, acceptum KeF.
ANTFANGFCLU, acceptus Ker.
ANTFRISFO, Vet. Teut. opud Willer. in
terpretor, transfero: nunc obsoletum.
AN FHAFTA, prohibui, GIOA. LipI.
ANTEFBO, prohibeo, GIOI. LipL. ab ant
negandi, et bebo, habeo, relpondetque plane
Latino prohibeo, quod etiam a pro negandi, ee
habeocomponitur. (hodicentheben, est one.
relerare, quod deris rocabulitonat.)
AN FFN, Zelus KorOnI.
ANTFOC, revela CION. LipL.
AN FOMF, tranum GION. LipI. ab articulo
an, ec romi; hodie room idem eAt.
P

## Folio 13 — 730901130:0271
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000271.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
eit
1
1t
It
10
e
n
AHTRELEIDOE, Ordinare Rer
reibcidon, qual inrichien.
Torlea
ANPRE LFTE, OrdoKer. Forte antreibtit
quasintrichein
AV ZW uR FB, responum KeronI.
AN VAR NuNSF, intellectus ClOA. Lip L. FOF.
te an varnunfe, ut an (it articulus: (vel potius
Particula) vernust Belgis, ec vornunfe Saxoni-
bus adhuc hodic intellectus est. (Hanc vocem
Olaubereius examinavit.) vernunst
A e UR, iterum KeronI.
ARA CHO, Vet. Peut. opud La2. judicium
Forte ejusdem derirationis cum hodierno A-
lemannicorachen, id estira, leveritas, (imo po.
tiusultio) quia judicium est quasi iratum de le
verum in perverlos injustosque. Cui de attine
vrechen alem. Wvreken Belg. ulcisci: judici-
um enim quasimali quaedam ultio est. rache ultio
AR A M E, Pauperes Keroni, Erm hodie pau-
per, quod rectius puto scribi per c in initio,
quam per a: namque haud dubie est attine CIrX
co conuo cremos, locus delertus, de carens
omni bono, etlitatear, polle in deriratione
commutari vocales a dec, ac nihilominus ma-
nere eandem originem.
AR BF TD, video apud Willeramum, utiho-
dic, sic olim quoque ulurpatum cam promo-
lectia, quam labore.
arbeit
AR  A, inutilis, iners Pau. DiaCONO.

## Folio 14 — 730901130:0272
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000272.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
A R CES AEOLOCUS
AR LM A N N E N, veter. Peuton. milites, quali
herimanen, riri exercitus. (Feudum Arimandix)
AXLL AUPIF, licet KerOnI, georlaibe Ale.
mannis hrodie, georleoft Belois.
A RMI AF ICFEH e, ermlichen, CaltarUS, ar-
melyck, pauper. Bddit edit. NerulX: C50 ad.
verbialiter capio qualL PaUPETS.
AR MFD A, paupertas RerONI.
ARR AME, Vetor. Francis Fuit juro: vo jam
Teutonibus obloleta. Pithaeus.
AR SLOH, anuS Rab. Mauro, hodie aens-
at Belgis, id est Foramen podicis, Lochan Ale.
mannis adhuc foramen est.
AR TZE, vet. Peut. medola. Arez hodiernis
Saxonibus chirurrus, arezen mederi. (ab acte,
artista)
AYZ+
AK uC, Prarus OlOA. LipL. argh hodic.
A R HI T, OHtF. Ec arenda vet. Francis (telto
Plaiminsseld) elt negotium, curatio: arrant
adhuc hodie Britonnis idom.
ARUS LI, rusin, cura ClOBL. L ipL. Cal. hon
die ruses, curae altutae, actutia.
ASCA, eC esgu, cinis GlON. LixL. ascheho.
die, asch Britannis.
AY, olea CloA. LipL. are hodieBelsis quibusa
damt, ab ete cdo.
ATLU Ca, numerus GION. Lipsii.
AxO, cibo CsloIL. L ip L. (atZ Cr)
tenda
sis
ATUINH

## Folio 15 — 730901130:0273
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000273.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
ess
eltes
telte
AihL
Hon
1d
u
ngn
lEUTO.
Arum, Epiritus Keroni, adem hodie Belgis
esthalitus. Idem ele aessem, de rulgoncessem.
Fluic atinia Lunt animma LaHe, esV EL (C) anC-
mos Orrecehalitus, nashem, neshamah, nsiba-
9u axi  x 7
mahi  lebraice prohalitu, esseme Bele.
hralicum cdo, idem __W TLRCE A. 2LO.
AZ UML CCs3 u, Spiritalis (LCI.
AUCA, veter. Francis anser Fhaiminsseld.
ochaLatinorum; et oye Callorum hodierno
rumilci auca attiria.
AW CFLO et, augere Reroni. AHini Teuto-
nicum ex Latinum.
autien augere vetigerm
A U CHOMF. S, duseamus leroni.
A U CETUHCT, ausentatio LECrONI.
AVE R, vereribus Feutonibus Ced; aber A
Jem. aver Soronib. hodiernis, avrae autae
Graecis, drur, atur Ottrido quoque.
AU E BR AUM A, Palpebex Rab. BTaUO,
ebrauven, hodieBelgis.
app. 12
AVO, vet. 2 cuton. apud W illeT. aMF, an, fb
hodic. Ditlert autem ofs velosre Belgis mut-
cum abof: nam oft, osce eR proprie aut, vel, at
Ot an, linterrosatira e condition alia. BenO
dictinsuune Britannipro of, if ec pro ofte, or
ulurnantes. Fmendent Belga abulum pro.
miscuum harum particularum nimis contre.
tum.
AW EH DO, muto, rerto reterib. Britanno-
522. Wendohodio.
AWF

## Folio 16 — 730901130:0274
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000274.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
ARCHIAEOLOGUS
AW ERAF, abjectio KorO, quasi hodie dicat
Belga afvurp, afverp.
A W 1GGON, Veter. Peut. apud Ottried. am
bases, avia, Forte quali avegen.
AX RW, ern, vel. Feut. messis, arne hodio
daxonibus.
AZE RFST, primum Rer. quasijam dicasas
cerst.
AZPLH, adsum RerOnI
A32ASA, ramenta HerOnI.
B.
BACCHEN, maxillae Rab. Mauro, backen,
 DKinnebacken hodie Belgis.
eaDo, balneaKeroni, bat hodie Belois.
BAC0, Ottrido videtur esse citubo in lon
quendo, vacillo, balbutio, mentior, bazatituba-
tio, mendum Cermonis, begue hodic C’allis bal
bus, beguer balbutire.
BALDO, cito, audax OFrido, balalicho au-
dacter, animose. Flinc bond Belois, bold
Britannis liber, libere, audaz. Baldadich Bcl.
Dis idem.
BAFO, malus e diabolus Otfrido. Putat
Multrator OloPlarii Gallariin editione W iller.
Merula potius bado esse legendum apud Ottri.
dum, quia bad Anglis adhue estmalus. AB
venia ejus dixerim, esse lignificatu hoc vocis
balo adhuc quaedam in Belgico fermone re-
Aigia, ut baldaet, quod non icdum audax la-
ctum

## Folio 17 — 730901130:0275
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000275.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
10211
I
Bel
PuIa
TEUTO.
ctum, Ced demaleficium signiticat; de balhoo-
rich, quimale audit, e metaphorice pro ino-
bediente Cumitur.
BALOe, cicatrices CloNario Liphi.
B AL F eL apud Tornandem, Anglis hodie
i vid. Belaida.
BARDOvel W ardo, telte Lario, antiquissi
mis Teutonibus genus quoddam tuit Sacerdo. Ware
tum ec Sapientum: puto abardo, vel pro alia
dialecto Teutonica, a W ardo, id est video vel einen it
oblerro, co quod aut plus viderent, quam alii, achtung a
dut melius lacra oblervarent. Ouatere ratio-
geben, sehen
ne Flebrais Prophetae, e inter eoslapientillimi
thue
videntes Tua lingua nuncupatisunt. Bardones 11
hi eE W ardones lunt illi apud Latinos autores
tam tamigerati Bardi, lacerdotales apud C el-
cas lapientes. Ilinc etiam puto nomen bardo-
cucullus, quodille eslet horum Bardonum pe
culiaris reltis. Add. Barrhe inF.
B AR FDa, Terminans (trachcis) OIOH. LiPF.
abare Teutonico veteri de hodierno, id est gi
ono, Fero (add Bere.)
BAeM, puerperium, lectuspuerperii Ottri-
do, eraem aut oraembed Belois. Barmtorto a
barensionere. (ad d. Berc.)
BARPHE, bart, clamor ille de Fremitus ve
teribus Celtis Germanisque dicebatur, quo le
mutuo milites exhortabantur adpraelia. Ta-
eitus barricum rocat roce corrupta et Rexa ad
L.d

## Folio 18 — 730901130:0276
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000276.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
en hum
18
AR CTTAEOLOOUS
Lacinimum, Cebaer, rebeir hodieBelgis, ba
ren beirentremere est ec altum clamare, Forlan
abeir urto, cujus cstrocetremere, barrire Lat.
declephantis. Adde bardo supra.
BAuCa, temponum veteribus Teuton. te
AeFlaiminsteldio, bauck, heer. baucke quibus-
dan Teutonibus hodie achuc idem (a bauch
ventre caro, Lupra, abuh recueratus)
BECHE, Otrido videtur esse maledictio
puteus internalis, vel simile quid. Beko ad
huc Belsis eA torrens, ec internus putaturtor
rensignis. (dubito)
BFF LLLO, prolterno ClON. LipL. Forte abe,
intendendi, et fallo cado, quali cadere Facio.
. BE GE GUNSTE, caepi GIOI. LipL. BesunCO
beginnen) hodie.
B EGTAD, bejan, contiteri GIOII. Lipli. (hO-
die beicheen Cormanis rid. bigithen intra.)
BF GUHST, vet. Feut. invidia, absunst ho-
dic Aleman. afcunst Belgis.
BEM ATuO, retrorlum CiloA LipI.
BEFTFUI, OtErido videtur esse ofOrre, ex
hibere, bieden Delgice.
BEK O, proba GlOlI. Lipl. nisi Forre legen-
dum stbekor. Certe Koretam antiguis, quam
hodiernis Tentonibus cst probo, clipo.
BEKUHO, Probo, tento GIOII. Lipl.
BELDIDA, audacia Otrido Baldadicheis
BCls. idem.
B ade

## Folio 19 — 730901130:0277
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000277.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
ho
Gjid
eli
TEUITO.
BELCOMTH, iralcor graviter, OtEr. abolsi,
ia, commotio animi. Belsc elt Belgis. pro-
prie indignor, verbole en tamen iisdem cst gea-
viter iratus, verbolsentheit magna ira animi-
que commotio, belch probrum vel quicquid
indignationem movet, Ottrido.
BF L UCO, concludo GlOA. LivL. a be parti-
cula intendendi, e luco, vid. analuco.
BE R AH F0, vid. Brecht.
BERE, veter. Peuton. apud Willeramum cAt
porto, beure multis Belois, beare Britannis In-
deBelgisberr, beury, bare teretrum. Accipi-
tur etiam ita antiguitus, Rores, Fructus fero, ut
e drage, quod etiam fero eAt Belgis. Aadco-
quo in omnibus linguis tam detructu, quam de
onere roxterendi capitur. Astinia autem bc- 1y
re Teuton. _ tero Latinum, commutatame-
dia cum alpirata. UndomirOE, CurnOtae Me-
rula in Willer. dedueant ab FIcbrXO N I Ba-
Ea, Creo. (add. Barm, Barida.)
BESC UR CF, praecipito, ClOR. LipI.
BES CUIROLHSA, praecipitatio GIOI. Lipl.
BESHEVLT, CoporatuS (3IOI. LipI.
BESUTC, decipio GlOlI. Lipli.
BESUTOHEFDE, Scandalum GIOIT. LipL.
Scandalum enim facit, ut quis besuiche, id est
decidat. (dubito, add. potius besuicko)
BE SuxCx0 supplanto Ctoll. Lipl. Indebels.
3 2
besroy
IerI

## Folio 20 — 730901130:0278
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000278.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
20
ARCHTAEOLOCUS
besrycke deficio. (cadere Facio, oftendiculum
Praebeo, adde besuicheide.)
BE FH ADO, behado, abscondo GIONI. Lipl.
behoede, hoede, huiden Sicambris, dc hyde Bri.
tan. ulitata aftinia lunt.
BF PFUNHENDERO, deprimentium
GION. LipI. PTaud dubie scribendum be-
chunvendero. (dubito.)
BE THUW AN, vet. Teuton cohibere, com-
primere. Frodic eo lignisicatu non estinulu,
Sed pro eo esbedwingen: duve tamen adhue
Belois premo est.
BETFFRLSOM, Ottrido ridetur SignisCare
xorotos, decubuos, lecto aftixos, quali hodic di
cas beddelingen. (bettric (eri)
BEWTEDO, Pollideo GlON. Lip l. quasi be-
velde, ut Opinor.
BEW OLLE, Vet. Teuton. apud Willer. con
(purco (Foul (purcum.) Memini me in Teuto.
nilmi aliqua dialecto audivisse ulurpari bevalle
eodem significatu, Cednon succurrit, in qua-
nam. Bivelle ClOA. LipL. (Foul Anglis Spur-
cum, nostris putridum)
BF, reter. Teut. ad, propter, ob: BV Bri
tannis utroque ligniticatu in ulu est. Nobis
item in hoc modo loquendi, W aerby comt
dat? ob quid hoc accidit? (bei Gerranis.
vid. Bichiu.)
BTBT, tremor Keron abibon tremere, bi
bun
seto

## Folio 21 — 730901130:0279
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000279.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
1
1B
F. CON
elto.
all
qui
TFUTO.
bans Alem. hodie, et bevins Belgis. (hibbe
nompilcis.)
BFGTH FFB, Ottrido est contiteri, bichten
hodie contracte. (bigiche, urgicht, vid. begian
TuPEa.)
BFKLAN, siklan, inungere OFF. Belgiceho.
dicbesmeren, bestryken idem vocamus. Ile
ven pro eodem, tere aliquid attinitatis habet
cum veteri.
BTKVAT, cognitus Ottrido, abi d Knao
nolco, cognolco, behant Alem. bekent Belgicc.
BILETHE, veter. Tcuton. (pecies, TOrma,
cuirespondet hodiernum Belgic. gelat. (imo
vid. Bilidi, bilithere.)
3ile
BLL LB A sF AR, mortuus OtCrido, veter. Peu
tonib.
BI21B0, manoo Ottrido, bleibe Alemannis,
blive Belgis contracte. Aliquando Ottrido
biliben etiam est mori, ut de Cermanis ac Belois
bleiben, birven, dc Gallis demeurer.
BTLFDE, Cimilitudo, imago, parabola OtFri
do, bilat. Aleman. Beclt. Belois a bilidon, OtFr.
quoque videtur esseimitari, sequi (jurta duce.
re, bei-leiten.)
BLL LTHERE, Agulus GION. LipI. 2 bilitho.
vel bilido, tinso, effingo, Formo. (vid. Bilethe
Cupra.)
BTL OR H A, singira Rab. Mauro, un quale
lvil horna, a multis dentibus? (dubito)
3
BLNV
be

## Folio 22 — 730901130:0280
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000280.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
ARCFIAEOLOGUS
BLN, Vet. Feut. Cum: bin, benhodic Belgis,
amem Britannis cspei cimi Craecis.
BtMFDE, erito Ottrido: mide d vermide
hrodic.
BIm UeFCO, adjuro Ottrido.
BLNAGTEFF FASFO, Ottrido videtur es.
Ce tirmiter Agit, metaphorice contirmmat, fr-
mum reddit, a nagil clavus, ee bi particula for.
manteanomine rerbum, ac si nos diceremus
benagele.
BLe OFF, Ottrido videtur Significareetiam.
num, plerumque, vel simile quid.
BFR u, Tum Otrido.
BISCEDFW E, ObscurOCIOA. LipL. proprie
obumbro, beschaduve Bols.
BLSF TPFVEI OeFrido videtur esse dolere,
luere, poenas dare, vel simile quid.
BISMER, Opprobrium Glostario LipsI.
BTS NI F ROTT, Contemeu ec contumelia at
cere Ottrido, besmaden hodieBelgis. (belina-
Hen GCFM.)
BLSPLLZA, paraBOla OION. LipI. (beispiel
Germanis exemplum, narratio consrua) idem
spella. Spello puto ulurpatum pro colligo, ad-
apto. Unde Belris adhuc spellen est literas
colligere insyllabas, ex aptare ad legendum.
UInde Forte ec aciculae rocantur Belgis spelen,
quod reltes e similia colligant ec coaptent.
imo rocantur contracto ex spindel) Ouis
Vero

## Folio 23 — 730901130:0281
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000281.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
1
at
pal
ithu
A.
Mdu
dent
teras
4B
FUTO.
veroparabola ett res in similitudine aclecta,
hinc Teutonibus dicta fuit bispilla, bispella. F. I.
echodie byspet Belgis quibusdam exemplum,
Similitudo. Elinc, ni Fallor, Britannis adhnc
Gospel (C0d5. Spell, Dei verbum) pro erange
lio in ulu est Cynecdochice, quia nimirum histo-
ria Lrangelica historiis multis constat.
BLZFE, veter. Teutonibus ec Ccleis pro elt,
Et.
BITH ERVE, biderhe, veter. Teuton. avud
Willer. videtur proprobolumi: berf perme
tathelin Clivensibus adhue in utu pro mode-
Eo, probo, bonis moribus praedito. (abidern
vemantactum biderman)
.
BLTHLA V LCA ELD, probitas, W IlleT. ber
vicheid bertheit sicambris.
BTTuru, propterea, Otfrido. (malim Bi
thin) quali bydien. Certeby Britanni adhuc
utuntur caulalitor pro propter. (vid. bi.)
Brro, tordo, maneo Ottrido, beide Ale-
mannis, beide Belgis.
Beiten manere
BIW ARBO, vox trequens Ottrido. Vide-
cur autom id ei significasse, quodBelgisaleman.
nisque hodie verrichten, efficere, conticere,
perticere: aliquando id, quod Alem. ermarbe,
Belgisververve, id est consequor, adipilcDE.
severbe, negotium res agenda Germ.)
ELW TE, quare (IOR. LipI. a bi propter, d
vie quid.

## Folio 24 — 730901130:0282
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000282.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
ARCHTAEOLOGUS
BF2A, bisa, turborenti, Gallis adhuevent.
BF2 Am ON, Ottrido videtur esse ordiri, inci-
Dere, ut: redinon bizamon, Termonem ordiri.
Flaud dubiohinc Gallis hodie entamer ordiri
mutatoz in t, id quod Teutonismi C eltismique
dialectis non intrequens. (imo entamer an-
(chneiden reperco (cindo.)
DE BTZE, aquilo ventorum turbidissimus.
BFZECu, Ottrido ridetur elesigniticare,
hrod. bezeichnen.
BL220, Fremo CIOM. LipI. Porte usurpa.
runt etiam hoc vertum veteres pro incondite
Se cum Fremitumotitare. Certe bizen hodio
ita capitur de bubus vaccisque, quando incon-
dite per prata Frementesque discurrunt. (An
consentit bise, ventus rehemens? An hinc
baizen pro venari, Reiser. beize.)
BE ASM A, Aamma CilOIT. Lip L. nisi Forte le-
sendum fuit Rasma aut Aama, quamquam (o
lent saepe veteres Feutones utib pro F vel r
2lamhodie adhuc Belois, same Crallis e Bri.
tannis in ulu, quae omnia Latino affinia.
BLA TKA, velica Rab. Mauro, bladder ad.
huc Sexonibus, blase Belgis t in smutato.
BLF F5O, vet. Penton Benedico, blesse idem
adhucBritannis. (benedicere, signaro, legnen,
ablesse, blason lignum.
BEODE, antiquis C eltis e Britanno-SaXO-
nibus Canguis, blut alemannis, bloet Belgis,
bl00d

## Folio 25 — 730901130:0283
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000283.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
ene
die
OR.
1
le
lo-
BiI.
et
16t)
11V
LEUTO.
blood Britannis (Sextentrionalibus est lacrifi.
Cium.)
BLuo, Ottrido cA laedo, verbero, percutio,
blon percussio, Britannis adhuc ulitata vox.
B0R60, Ottrido eAtcareo, vito, vel simile
quid. Sich bergen, sin lyf bergen etiam Bel.
sis carere sibi; alias ’acbren. (est proprie le
legere, Etiam bers mons, quia tegit, burs ca-
cellum, intra.)
BRECHF, vet. Tcuton. Camolus, celebris.
breighe Britannicum, quodillustre, splendens
acclarum signiticat. Certe Famosi lunt illu-
Ares. Berahro, beracbt eAt apud Ottridum
eodem significatu.
BRESTE, dirumpor Ottr. berste adhuc in
ulu Germanis de Belgis. Add. intra Brusti.
consentit brechen Germ. Frangere.)
BRTLLE. Ausim hanc vocem allerere, vete-
ribus Teutonibus uurpatam pro splendere,
collucere, idque dupliciratione: primo, quia
voxbrit hodiernis Belsis, ec Alemannis Saxo.
nibusque adhuc est perspicillum oculorum,
resper id conspectas e vilas. Secundo, quia
hodiernis Challis adhuc hodie briller est (plen-
dere, collucere, adcout ipsis de veterilingua
Celtica vox haec adhuc superlit. (Berillus pro
vitro olim, hinc brille, conspicilium quibus-
dam dicebatur berillus.) Chronicon Winde-

## Folio 26 — 730901130:0284
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000284.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
riller
Gat
ma. Gerua.
Berillus
ARCHAEOLOCUS
Temens. lib. 2. Cap. 42. per berillum duplicem
in communilepere de leribere consrerit. (Sed
crediderim brille pro splendente esle antiguius,
epolteriores huc berillum ex latino accom-
modasse, etli conspicilia ex berillo non fierent.)
BROTHE, brodie, ex senlu videntur aoud
illeramum ligniticare Fragilitatem. Hlodie
Belsis broos est Tragilis, broosseit Fragilitas.
Forte nobis laplu temporist est utatum in 5.
(brosen, brolamen Crermanis frosmina vel ni-
Ca panIS.)
BRUHFE dut Brinne vetor. Teuto. lorica
aut salea, aut limile aliquod armorum tegen-
tium genus: Pittaus. (Brunia in capitularibus,
est teomenpectoris, thotaz, bron hodiequepe.
etus Combro. Britannis.)
BRUSFEN, vet. Peuton. ubera, Alemannis
eadem rox hodie, breasts Britannis, borsten
Belgis per metathelimF, ut (ape HE In COrIU
nione linouarum, ut brun Alem. born Delgis.
ZERUS FF, putat ACh. GTaCParUS OEFridO (I.
nificare defectum, inopiam. (Brest eAvi-
tium, morbus. Flinc Germ. hodie bresthaft.
Adde breste (upra.)
BRUTLLEW, OtFrido est epitheton venti.
Puto dici compolite, qualibruti- lew, id est Are.
piti Conus, Belgice rucht. luid, cujus inverlum
lurd. ruchtich Belgis valde inulu est. Abru-
ei hoc Teutonico relictum adhuc Callis luum
bruit

## Folio 27 — 730901130:0285
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000285.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
TEUTO.
bruicprorumore, srepitu. (Beuit, bilo, _ ta-
lia PUnE eVOUaTOWSOITSU.)
C
omatopocia
Bu AN, aedificare, veter. Peuton bouvenhon
dic Belg.
DU A20, expio, emendo, extinouo Ottrido.
boere Belgis adhuc expio. (Crermanis biissen,
expiare; basse olim poena, hodiepaenitentia.)
BUE, bino, veter. Teuton. habito: b00, b00a
Danis Suedisque adhuc idem. (beiten manere,
bude budel, man(io)
BUFEFZ A, OtErido collis est, Beleis bule est
tumor, tuber, biibel (Germanis de colle, benile
de tuberc) bple Britannis. FA enim tuber qua-
si quidam, colliculus. Bulla Latinis altirre quid
eAt. Boule
BUOKESTAE, litera CIOA. LipL. HIodic
buchstabe Germanis superioribus, boekstave
Saronibus ec quibusdam Belgis. (vid. Ol.
NOrm. in Run. a fagirirga, cui incidebentur
literX)
BuRC, vet. Teut. civitas, opidum; nobis
hodie arx est. Inde tamen burger, opidanus,
cirisnobis, ee burgmeester quali magister civi-
tatis; uei Arsentinx consulalter scaimeister
vocatur. 20007y pyrse Craecis turris bellicar
omnia Forteabergen, b rgen, id eAt, (tegerc)
protegere, quiais finis turrium, arcium, civita
Eum.
BUK CLSLB sepilerum GION. LipI. burso
bur

## Folio 28 — 730901130:0286
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000286.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
ARCTIAEOLOGIS
burrio antiquis sepelio, burri Britannis adtue
idem, ec burrvins sepultura. Flinc Forte e
burry Belgispro feretro Funerali (quod Cer-
manis Bare) et li id aliquot derirant a bere por.
to. Vid. in BerE.
BUR ZEt, OnuSCION. Lipsi, burden BelgIS,
burdon Britann idem. burdoL atinis jumentum
oncrarium. AFinia omnia (abore bareterre.)
BIIZERLE, Uter, utris GlOMar. Lipli.
C.
TALIZTUN, calisaKer. cousse Belois.
CANAP, Pecten KOT. e C anpO: Kam
Belg. Roem Britatinis.
CARTO, hortus Rer. Saerden hodicBelgis.
Carten Alem. rarden Brit. jardin CFallis, giar-
dino Ital. (guarda, Warta cultodiam ligniticat,
_hortus est clausus.)
CA TLLLNCA, Parentes Rer.
cauma, prandium Rer. Touma Ottrido de
aliis.
CHELA, Gula, Guttur Rer. C R ab. MaurO.
Reet hodic.
CHEFLE, tolte W Olg. Lario, veteribus qui-
busdam Teutonibus tur fuit, quali dicas Belgi.
cegedies. Certe gediefre ec dief Belgis pro
fure adhuc lumuntur. Dieb aleman. theef.
Britannis, tirFSued. et Vanis. Non dubito,
quin hinc Callicum cheris mendicus, aliquan-
do ec malus, ex Ital. carrivo sceleratus, malus
SII
dera
arten
28

## Folio 29 — 730901130:0287
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000287.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
di
TFUTO.
st sumtum. Ouia autem scclerati de puni.
endi fures in milero unt Catu, hinc carivich
Belgis, e cheris non raro Ciallis ulurpatur in
genere promilero d deplorando. (cherif, al-
lorum, cascivo Italorum, provili, malo, ett à ca-
ptiv0.)
CFIHDGalumniler. Kinderen hodieliberi.
CHLHNBTSKE, adolescentes Keroni. Kindi-
Iche Germanis.
CHTHML, mentum Rab. MauTO, Germariis
Kinne.
CHI Hu A T, natura RCF.
Natura vel Germ.
CMTHUATETAMO, naturaliter NCeI.
CMHASS AE, allidere ReT. Knensen, Kneu
Celen, Belgis.
CHR AFF, virtuS Rer. cracht. Bcl9. Sed. Si
cambri ee Saxones dicunt craft quoque. Craft
Britannis octutia.
GHRLS F TAPEM, Christianus KOE.
CHUAHHEETI, OcFcido, puto, est non
tam id, quod nobis est Koenheit audacia, quam
Ecientia, quali Belgice diceres Kunnicheit, vel
Kunheit. Certe melius ut plurimun haec si-
oniticatio Pensui Ottridi congruit, quam alia il-
la. Vox enim proprie Ortrido lonat, quod
quis potest aut scit. Et Pane Belois etiamnum
Kundicheit etinusu proscientia. (ita eE AM-
lis Cunnine. pro altutia.
E HL UHT D A DETU, notus HLEF.
a  Cdd. I.

## Folio 30 — 730901130:0288
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000288.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
ARC HTAEOLOGUS
Crru DAr, indicare Ker. Kondisen, ver.
ondisen, ancondisen Bels. Fere idem.
CMUNDTOT, notitia.
CMTUSHAN, PobriuM, KEF.
CFLUSHEFR, CobriuSRCF.
CLAULLHH O, prudenter Rer. Chodicclu
prudens.)
CE OMMA N, pullareKeF. (hodie Aloppen,
an clocca lcu campana à pullando:)
onan Angt. COc D, aurum Reroni, sold Germaris.
COMM AN, vir KerOni, aliis Goman.
CORT, ChOrUS KOI.
CORTER, vel chortar, vel chorter apuc
Willeramum laepe occurrit pro greve vereribus
Icutonibus ulurpatum. Nirabar, cum on
inminonihil habere videatur cum ulla hrodierni
Peutonisini voce limile quid signiticante.
(imo Germanorum, herde hirte, hiirde, Tal-
lorum court. Basse- coure manifette conspi.
rant; Sic se lemilatinis curtis, omnia Corte à
varcen, carder, custodire, ut hortus de carten.
Flinc horrCermanis est serrator. add. escorter,
Gallishodiernis, id est serrare in itinero.) Per-
pendipaulo accuratius, cum viderem, in tam
puro meroque Teutonicoidentidem ulurpari.
Animadverti tandem simile aliquid habero
cum berder, praelertim si consideretur, uti scri-
Ditur in MS. Vossii, quod probius mihi ridetur,
quam id, quod sequuts est cditio Morulx. Scri-
ad ille ramus Meruta Vossir
bie
Vie uschjae
ovit
hrd

## Folio 31 — 730901130:0289
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000289.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
TFUTO.
2
bitid exemplar semper chorter per h. Itaque
non dubito, quinchonce seex sic primitirum,
chorter paltor deriratirum, quali orcois cu.
Atos, ec lapsu temporis contula lint rocestam
vicina, ut chonter etiam pro ipso grege inva-
luerit. Icem puto, quod nobispauloimmuta
ta rox sil, qua utimur pro paltore, nempe ber-
der prochorter, abjectoc anteh, deoincmu-
tato: quodque vor illa pro grese nobis non
manseritinulu: nisi Forte aliquod adhuc re-
Cigium in nostro cudae remantit, quasi chodde,
exemto exchorrer r. Sane Tcutonicos olim
ulurpasse chord, chort vel hora, hort prosreSC
pleraque, ut credam, neque de hac vocis hujus
etrmolosia ad iltum modum divinare ut au
deam, faciunt. Primo, quod SuedisDanis-
que antiquissimis Teutonilmi populis biord ad
huc prexelt. Tum Sertha et Tartari olim
hodicque cohabitationes luas rocant hordas,
quae ue nihil aliud sunt, quam greges homi
num, sic etiam lua linoua (ue teltantur Me-
lanchthon e alii) horda ipsis dicitur multitudo
in unum conpreoata. Constat autem, Scrthas
quosdam antiquitus in multis accessisse Peu
tonibus Cou Celtis. Adhao Germanis d
Belgis adhuc sepes illa cratitiae, c quibus ovilia
tiunt, aut cubilia enulaere orcoum, rocantur
hurden, horden. Postilla Cermani adhue di
unt oresem herde, patorem iplum hirt. Tan-
deu

## Folio 32 — 730901130:0290
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000290.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
ARCTTAEOLOCEUS
dem oblervari, cum Flebraea voco V cder
rexnonparum affinitatis habere horda, her-
de chorie. Duod cuiris Facile apparebit, Ita-
ciat ered ec eder per metathelin. Eit quid
miri, si antiquislimae linguae Peutonicae _
Serticae haec rudera adhuc remanlerint, a ma-
trice lua Flebraa: Ouid itemmiri, si in illa
maona mutatione linguarum Babylonica tan.
tum quoque roci Ilebraex mutationis accide.
rit, ut ex eder herde, E chorce, et hordamutata
sint: Ordon itom vet. Teuton. (GlOIT. Lipl.)
fuithabitare; unde ille et Partarorum hordas
putat dictas. Mirabar itidem, cur Angli, quo.
rum lingua etiam Peutonilmus percelebris est,
uterentur pro grese, voceftock nullami habente
Timilitudinem aut cum cudde, aut chorre, aut
hiora Suedico (cum qua dialecto Teutonico
habent multa adhuc communia) aut cum her-
de Alomannico. Alpaulo altentius re cogita.
ta succurrit fock dici guasi folk, id est populus
tam Britannis quam aliis Tcutonibus. Nam
sut populus est quidam erex hominum, sic srex
est quidam populus animalium. Atque ita (i
non voce, re laltem convenit rorBritannica
Rok cum chorte, borda, cudde.
cor, Deus Ker. Got hodic.
COTOMTUNDTU, dirinus Kep.
CREMLAH, irritareKET. (grim)
CRI.
De
e
1
set
il

## Folio 33 — 730901130:0291
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000291.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
das
10.
esti
Mt
il
IICa
der
Ila
lu
laM
TEUTO.
CRIMmIudirus, Ker. (srimmich hodio
avUS.)
CROZDARM, extales Rab. MAUE.
CUA TERBONUS, KeT. (Guter.)
CUA FLLMMAN gloriarilECTO.
CUxEC, veteribus Peutonibus jam Rex,
Konis Germ. Conins Bels. LincAnol. Konune
Sucd. a Konnen polle vel a Kunnen lcire. Re-
sem enim esse decet de potentem et scientem.
consonat Kan, e Chacanus Seytharum e
Konius
Perlarum, Konnen, Kennen scire e posse, ab scire et po
eodem fonte, quia masis potest qui scit, Germa- permutant
nis saepe alterum pro altero, hinc et Kunst arS.)
CuRTTE, Cingulum, Ker. surtel hodie,
erdil Angl.
D.
t
BACA, Vet. Teut. dics. tag Alemann. dagh
a Bel9. dag Sax. inter. Day Britannis.
D AC AM H ASS, vet. Leut. jentaculum, pran.
dium.
DAc0, Ottrido capio, (dezouas) tatie Bri-
tannis, casha Sredis idem. (FIebr. IVa8
Dilces cepit.) add. Wikiintra.
DALA SL ACHTA, vallis veter. Teuton.
qualivallium plana. Dal Saxonibus inferio.
ribushodicadhuc rallis. peghe planus Alem. schle
Pleghien complanare Belg. In composito Bol.
sico neerslachrich pro humili manet adhuo
retus pronunciatio a prOO.

## Folio 34 — 730901130:0292
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000292.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
34
ARCHIAEOLOGUS
D A e A d N, deinde, Ner.
D A R W Is alitor, KeronI. (Forte andarmis.)
DE. HFSF0, decimus Ker. Si non debet esse
Zchisto.
D EH N E, dum, interea, quandoNTer. (aenn
Sax. interioribus est tUNC.)
DENEE, area Otrido, tenne Saxonib.
dorsch. vioer ee denne hodic Belgis.
DE OHF LT, humilitaS KLCF.
DE OL LEL A,
DEOLLHASHEPELE, PSupplicatiO Ker.
DE OLTHMO, humiliter HCr.
DEOMnAxI, humilitas ReF.
nie
DEOMUATELAMTU, humilis RCI.
DEOMUATETAMO, humiliter ReK.
DFODA N huiliareReF.
DEOHESTMAN, Terrus Ker. quasi Dienst.
mann.
DEONOr, Cerrire Rer. (dienen hodie Cer.
marr. deinen Sax. inferior. Videtur de delcen-
tum seu deprestionem Bonificare, ut in dal,
ignificatio. Quod Germanis luperioribus vallis, Saxonibus
intra, in donn quod anslis intra, in decp, dit,
protundo.)
DEONOSTI, Tervitus ReronI.
DEOTI plebsKer.
DEKO, quorum Rer. (dero, illorum, Sa
XOn. )
etra
lite
bit
DFR a

## Folio 35 — 730901130:0293
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000293.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
TFUTO.
D ERRE, vetor. Peuton. noceo, dere BelEB
hodicidem, dépco dero Crrace caedo, verbero
excorio) altiniligniticatu. (
DaTO.)
D ER U, qua RCI.
D E S, CHjuS, KCF.
s
dara, repro-
D ELUME, SIOIT. LipP. diabolus, quali de
Font, de hant, id est, inimICuS.
DTCAH, PetereKCF.
DTET, Veter. Pcuton. telte Lario, Deus, alias
i
Lhieur: (Tbent prilcis Reoyptiis) Die WV al-
H
lo-Britannis.
DLKCF, Petitio Rer. dikii, petitionis, digi,
petitionem. (add. Dago lupra.)
DFLO, Ottrido videtur esse expungo, de-
Aruo, delco. Ouae roxLatina polterior Peu
.
tonica similis elt. Lilgen Germ. delzen, verdel.
ren Saxon. interior. delere, Belgis dectruere.
DLNIE-MA er, veter. Teuton. telte Lario,
curialis. Forte idem, quodjudex aut lcabinus
hodie, a ains lis, ee manvie, qualirirlitis. (He-
braeis pr din est judicium.)
DISC0, discipulus, diskin, discipuli Genitir.
Reconi.
DISGE, mensa vet. TeuL. t
. p
disch Sax. inter. dis Belg. discus Lat. d dionos
OrxC. Orbis, d mensa Teutonibus olii ut
plurimum orbiculares, ut adhuc hodie Ale.
mannis. (Anelis disch pro patina, terculo.)
+ 2
DTU
momnamn

## Folio 36 — 730901130:0294
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000294.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
5
ARCFIAEOLOEUS
DIu_r, Octrido excellentia, Honor: theur
+.
Cermanis Cup. dier, duir Belgis, dugr SaL. in-
rret
ter. deare Britannis preciotus, excellens, ho-
norabilis.
DOH, quamvis, et(I Ker. vide ibocb. (doch
hodie Germanice tamen significat.)
DoLAr, delere Keroni. Opinor (WAerre.
vid. Tholan.
DOLK, videtur Ottxido esse condomnatio,
supplicium, vel simile quid, Forte cxedes eriam.
C exte Alemannis hodie dolk, dolch est pugio
quo caedestit.
D OU PMAN, vet. Teut. baptiarC, iMer-
gere, taussen alemmun. dipen dax. infer. dippe
Britann. doper Suedis, Scippen, Clivensibus,
e aliis Germanis est intingere)
DOYCMDE, Vet. Feut. ut legit editio N il-
lerami Merulana, quod notxe ejus editionis di.
vinant esse virtutem denchd Belpice, CUM eX
MS. Volsii id constet certo: habet enim pro
dorchnetousone. Signilicat autem valorem,
rirtutem, praeltantiam, ob antiquo duogan va-
lere. Forie tamen dorchnen male lcriptum
autmale lectum luit. PTam eadem editio
Merula plerumque habet dugent. (dögen Saz.
ausen Ciermm. Sup. ralere, utile esle.)
DR ACMrA, Ottrido videtur sitis esse: existi-
mem quasi droochre Belgisjam dicitur, id est
liccitas. Ouid enim aliud sitis, quam Caucium
A0.

## Folio 37 — 730901130:0295
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000295.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
ill
TEUTO.
Romachique siccitas: Certe Britanni eadem
voce dry, qua UTUnEur PrO (ICCO, Utuntur quo-
que ad signiticandum Citim: ar pou not dry, E
tisne: the voodis dry lignum eAt liccum.
DRAHO, Willer. emitto, exstillo; Scanti
drahon, odorem emittere. Unde nostrum
Sazonicum trecke, Cignificatione non modo
passira, ut ret. Tentonibus, led de actira. Cui
relpondet Lat. traho activetantum, quod val.
deaftine est Tcutonico draho: drav Britan-
nis utroque hignificatutam actiro quam pasti.
vo quoque lumitur.
DR APHE N, drephen, vet. Tout. tangere;
overdrephen vet. Peut. Superare, overdrepen
Saz. inFer. overtreffen Belg. iibertresen Alem.
quasi supra, vel altius targere, trefsen Cierma.
nis etiam tangere est. (sive altingere, ut (co
pUM.)
DRA WEN, arouereReroni. Forte objur-
rare e minari. Vid. Drivon. TIcbr. X1 dara
reprobare.
DRF5O, diritixe; thelaurus vet. Peut. tresor. 
Beloisidem. (videtur esse à latino.)
DR F W I, argueKer.
DRTSKO, tEEHI RCL.
DR LVON, Otridosignificare videtur inci-
tare, drivep, voortdriv en Belois d Saxonibus
s
inferioribusidem. Druwen, drouven, drau-
Wen, dreuen Saxonibus eltminari: quo signiti.
Ca
treiben
Ouc

## Folio 38 — 730901130:0296
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000296.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
38
ARCHIAEOLOCUS
cacu etiam drivon apud Ottridum potest capi.
DROMTOr, Willer. druhten, OtEr. PrO.
nunciabant drochion, druchren dominus. VOz
coxronlitatissima. Druhrin, dribrin reteri.
Dus Britanno. Saxonibusidem. Drufrin, quo.
que veter. Tcuton. juxta GloMar Lipli. (Drot
duedis Rex, Dominus, Drotmins RCIna.)
DRHGLETA, doluS CIOI. LIP L. dr ocB, bC.
drochhodie Belgis, berruo Germanis.
DR UM BE, tuba CilOLL. LipI. prompécehodie
Cermanis. (Ttalis rromba, Grallis de Flephan-
totrompe, olim generalius, nam hinc trom
Petre.
 vel Teut. dilectus, amasus, a
DRUF, Exut
dru diligo, vel era fidelis. Unde adtruc Cer-
trud, proprium nomen mulieris apud Teuto-
nes, qualitota amabilis Scumptio, auttota A-
delis Adriano lunio. (fidelis ee dilectus scueni
fidimus, cognata Cunt, ut Callis contidant, u.
trumque est. Germanis hodieque mein trau-
res Kind. Llinceranen esthodie desponsare.)
a DuA, OtFrido Lacio, doe Sax. inferior. de
Belgis, Lo Britan. diva Frisiis veteribus. UIsur-
patur Ottrido quoque; ut Saxonibus inferior.
dBelsismake: Lecunis duan, etsicere in Re.
em, ubisaxonesnon poltunt dicere tom Ro
nie doen, Ted maken.
DU AL AH, Vet. TCUL. MOTON, COIMOTOI,
abico, drvel Brit. dival Sued. habito.
u
craus
E
e
eici serite
est scribo
iliaris vo
et
vox
du

## Folio 39 — 730901130:0297
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000297.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
1b
M.
IH
TEUTO.
DuaM, ridetur Ottrido esse mirabile ali-
quod e peculiare factum.
DuA TI, Focta Ottrido, daten Sax inter. da-
den Belgis, tharen Aleman. deeds Britan.
DUELO, errO GSIOL. LipI. aole de divaleho
die Belgis. (convenit latinum dolus, qui Facit
eFFarC.)
DU FRE, jonva GIOA. LipL. deurehodieBel
gis, dore Brit. thiir Alem. Duonthyre Graecis,
duron Ottrido. (Chaldaeis 3 757 thera DaM. 30
V. 26.)
DuM BA, Stultus CSIOP. dum hodie Sax. int.
e Belgis Cupidus, vaecors, (dum xF SaX. in-
Fer. Cigniticat homo line acuminc.)
DUMPHELDE, insipientia GIOA. LipI. dum.
heit Sazon. int. _ Belo. vacordia, Cupiditas.
DUHTCMLuN, tunica ret. Tcutonibus.
Durres e, tunica ROr.
DuOnI, CIOIT. LipI. duam OtEr. judicium. ubi amnur
DUOMIS, GIOII. LipC. templum, thumb.
domhodietemplum Epilcopale, torte a domus
Latino cEorc5. (vel a Dominica, Basilica, ut
averarn Kirche.)
DuOMO, GIOI. Lipl. duamo Otr. judico.
Indehand dubie Belsicum verdoemen, judi-
ciodamnare: e attiris est hus rox Latina da-
mno.
DUOMT DES HYZ W AR C, Vetor. TeutON.
phralis, quali saxonice diceres, doent des nicht
C 4
War-

## Folio 40 — 730901130:0298
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000298.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
40
ARCTIAEOLOCUS
varnemen, id eAt, nehmet das nicht wabr, L
tine, non lac hoc oblervare, aut curare, prone
cura hoc, ne animadrerte ad hoc. Britanni ad-
huc eandem fere phrasinulurpant, do not that
recard, ut e in aliis, i do nor love por, ego
nonfacio amarete, pronon amo. (etiam lu-
periores Cermani lubinde, et Poetx ante Opi
tium, icbrhue sprechen, id est, ichspreche, Opi-
tius plerumque vitavit.) Suedis Danisque ca-
dem phralis adhuc inusu. Idem fit in omni.
bus conjusandi temporibus. Ouemadmo.
dum omnibus Teutonica lingua dialectis, ut de
Crallis, Italis, Elispanis mos eltcomponere
praeterita cum rocibus, quae iplis habeo signiti-
Cant.
DURCH, Thurch, vet. Teut. peculiare pro
propter. Sic in nullo Teutonismo (quod
Cciam) hodie usurpatur, sed Cemper proper.
Belex jam propter exprimunt perom, om deses
wil, om dies wil, om dit, om dat. Alioqui
deur Bels. durch alem. Throuch Brit. Cigniti-
catjam Tolummodo per. Neque Scio, (ut
nota editiones Willerami Merulana habent)
Anglis, aut nobis Germanis usurpari etiam
propropter.
DAIR LW ART, OtEr. cultos octii, deur waer-
der Bel8.
DuxuEr, opus Ker. ni Fallor, opus est, auto-
DUS

## Folio 41 — 730901130:0299
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000299.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
d
2
10.
d
1C
E
1D
d
1.
I1
TEUTO.
ushrabet; derven Belgis opus habere, carere
hedir en German. Opushabere, cgerc.
DURHHFMELAN, complero Her. quali
po
durchfullen hodie Germanis.
DURUH LHELNNAN, perlolvere Rer. Qua.
GBelgice dicas deur- ontbinnen. vid. pinnan.
DURUHLENANTU pertectusROI.
DURUAMISETU, permixtus Ker. quali
Germanicehodie dicas, durchmischet.
DURUHOHEMAN, perrenireKer. be quam
veniebat, hodio W cstalis inulu.
DURBHSEAHAN, persraderCKOT.
DuRAMSFAH, Perlistere Ker. BelgicC u
urpatur deurstaen tere eodem ligniticatu.
DURUH FRUABAI perturbarCReT.
DUKUMVESAN, persererare Keroni.
DUR AM W ONAH,
DURUHWESAHT, perleverontia KeF.
DuuLDARO, tamenKer. (quasidamider.)
F.
LB A N, requus, equalisReroni, eben (erma-
onishrodie, Beleis effen, even Sax. infer. ex
Britan.
EBAND OLE, CompatiOE RCF.
E B A NK EHF R Z FD A, ConcOrSRerONI, qua(L
evenscherte d ebenscherrcit.
EBA NHESTZZF N, Conlidore ROI.
EBANLOZZO N, contortes Ker. quasi eben-
Possise dicas Cermanice, quod ommino respon-
5
det

## Folio 42 — 730901130:0300
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000300.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
42
ARCTIAEOLOCUS
det Latino conlors, ejusdem Portis, aequalis fOr=
tis.
EB AIO, pariter Ker.
EB AA PR LHKE, conFero Ker. qual eben.
bringe.
EB A NSTAETE, ConSISOKeI.
EBENU, OtF. aequitas, quali ebenheit Ger.
man. effenbeit Belois, _ Sar. inferior. evenbeit.
E CMT, VerO GIOL. Liplii.
ECOW EMFE, ubique KerOni. (quali cik.
varis, eik, elke quodvis.
ED D ERW EN erE, aliquando KCer. (Etvan
Germanis non ita pridem ulurpatum pro ali-
quando, nunc obsolelcit.)
E DDESLTCHERA RACHA, alicujus rei
Ner.
EDDESLIMAru aliquis Ker. (etliche, ho-
dic, aliquot.)
ED DESM LM FE, aliquantus ReF.
E. DDES W AZ, et v a5, aliquic Ker. ietsWaL
hodicBelois. (etvelkSaxon. ut eriran. Vide-
tur ed, ides, olim signiticasle aliquid, hodicides
est quidris.)
EDDESWEETEMA, aliqua Rer. (et Wel.
chc.)
EDDESWELLTCHER, ciniger, aliquis
RerOM.
EDFO, Cire, aut, Ker. idem quod edo, odo
OtFr.
EDO,

## Folio 43 — 730901130:0301
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000301.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
Wol
lide
eit
1
TEUTO.
EB O, an, num, aut Rer. (either ABGI.)
ED W LT, opprobrium GIOA. LipL.
E E REEA FF, veter. Peut. honorabilis, ut
manhese hodic virilis.
EF T, Veter. Britanno- Sax. vicillim iterum,
efter, echrer, Hollandis, est GIOM. LipL. Pro
vitem.
EGEL FH, Ottrido est quivis, (Germanis
islicher) elek hodie Belgis, eche Britannis abje-
eto l, quod illis crequens, ut dc in Welck, quis,
Which: regelik Belg. idem.
EGF SLLCEE, Veter. Teut. terribilis, Belg. ho.
die eislick, vslicke, heslich Cermanis.
ECTF, Vid. Fkii. Dilciplina Ker.
E C LSLFKO, terribiliter CIOH. LipL. eistik
hodic.
F. 6755O, paror, terror GIOIT. Lipl.
EMRODES, Oclridoridetur este quampri
num, celeriter, ciro, vel simile quid.
FH F, res tamiliaris, Substantia Ker.
E HZOHSAL, perlequar OIOSI. Lipl. aetoton 1
dem, quod ride. Hlinc haud dubie Callis ho-
dic eguetter perlequi. (non puto.)
ELG A N O, propria Ker: eigene Cerman.
E FCOH, apud Ottridum est habere, possi-
dere, etiam secundum Gasarum. Editio il.
lius C7loTarii Merulana addit nobis hugen vel
usen idem etse, et Anglis omen. Deanglis
certum elt, at rox Belgica nunquam, Cateor, an-
Ergen
tea
iu

## Folio 44 — 730901130:0302
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000302.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
44
ARCTIAEOLOCUO
teamihi audita est. Clirensibus de aliis qui
busdam Feutonibus eisen accipitur praeter (-
onificationem proprii pro mereri: der man
eis et vas suces, vir ille meretur aliquid boni.
Brirannis etiam oren ligniticat proprium, habe.
ze, amereri: jo ove tobe bearen, mereris,
ut verberis. (Eciam Cermanis luperioribus, dem
es eignet und sebiibret.)
NXX 
F IGUT, habet. Gallaroteste.
F. IK A~I, PropriuS Ker. eisen GTeran.
E LIEAVE et U, Propria ReF.
EIET A2, Una ReF.
EIHBR, EOWELLMMER, unusquisque
Ker (iervelcher.)
ELH CILIM, obCurdus Reroni (an quali un
leich inconveniens.)
ELNEMME FZZU, ColummodoNer.
ETVLFE, undecim Ker. eiisse Germ. ellif,
etf hodic Belgis, elleven Britannis.
E FHLIF X0, UndecimusRer.
E THLTMMA, aliusReT.
ELHLUZLIMNE, Cingulatim KeT.
ELHLUZLIMMERU, Cingularis RCI.
ELNLUZZE, CnguliRer.
F LH O, veter. Teuton. unus, ein Germans,
een Belo. one Britan. sis neutro eo CIEXC. enC
Suedis, un Gall. uno Ital. PTilpanisque; ma-
ona omnia attinitate. Fst autem particulae
ictius magnus in linera Belgica abulus, cujus
ROM

## Folio 45 — 730901130:0303
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000303.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
TF UITO.
.5
non pollum, quin moncam meospopulares.
Ulcuntur omnes numerandi hoc nomine pro
Particula supplente articulum, ut: cen man, cene
vrouve: quod quidem aliquo modo comu-
ne habemus cum Craecis, led est tamen paulo
alia ratio. Graecinon utuntur articulo a, nili preju
cum delionatur aliquatenus quiddam, de quo
constat inter loquentem ee audientem, cui pro-
prie respondet articulus Germanicus der, ut:
der mann hates resacet, vir dixit, nempe de
quo aliquatenus inter nos constat, quis pute.
tur. Sed indetinite, cum substantirum ali
quod rocant, nunquam Graeci articulum o ad
dunt, sed cum quaritur, quid cschoc vel illud
t
respondent, est ardecoco (9, est vvor, non o
c
crdeco (),50 CcoV. Multoque absurdius
2
esset, (i dicerent, est eis ardoc 6), eV (coOV
ectunus homo, unum animal. Cui quidem
ineptae locutioni prorlus respondet ritiosum
hocnostrum eenman, een beest; cum indetini-
te alisquenumero lumitur. Requirit tamen
lingua Alemannica e Beloica, ut fere Teuto-
nilimi omnes, ut articulus aliquis nominibus
etiam indetinitis junsatur: Ledis est Teutoni-
Imo peculiaris, non relpondens Ciraecoo, in
quo Falsilunt multi Viri Docti. eleque est
een, Ced an, aut en: ut, cum quaeritur, quid
hoc, velillud est: respondendum est, an, vel
en man, an vel en wys, idqueitaraptim, ut vix n
DOF.
asus

## Folio 46 — 730901130:0304
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000304.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
40
ARC EIAKOL.OC=US
percipiatur. Id probe obserrant Britanni, u
tentes hic articulo a: ut, cum quaeritur, quid
hoc vel illud Cit, dicunt, a man, vie, a woman
mulier, nononeman, one woman. Nan non
volunt exprimere numerumrei, led qualita-
tem, aut, ut sic lognar, quidditatem. Abutus
inde in Belsilino, quod, quia pronunciatio an,
e en tam propeaccedit ad een numerandi, ideo
alterum pro altero paulatim pronunciatum est,
ec quod ablurdius, etiam scriptum. Non au-
tem dubito, quin majoribus nostris ea diltinctio
fuerit inter has particulas, quam commonstra-
vi. Nam lingua nostrae proprictas, aue lingua
omninoullius non fert aliter. Suedi sc Dani
utuntur ex vero Tcutonisino en. Cralli, Itali
d Fliipani utuntur hic voceun; un homme, un
huomo, umhombre; qua quidem rox concila
videtur ab uno: Sedtamen tolerari potest, quia
differt iplis ab uno, quo utuntur pro numero.
Nrotandum autem, quodnatiores illae, uti mul-
tum a Teutonismo habent, sic ec ulum hujus
articuli, ec un rapeim pronunciatum differt pa-
rum ab an, velen, lonolaltem. Si autem et.
iam CFalli, aut ullee nationes non distinouune
inter articulum hunc un, e un numerandi, tal.
luntur. Corrigere debent errorem huncDo-
eti, praelertim in scribendo. Sic abusus tolli
paulatim potest, uc paulatim inralur, verusquo
usus restitui.
ein man, potius dicendum  cum vulgo
ptim 
a
vir
RIHO.

## Folio 47 — 730901130:0305
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000305.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
alb
Dat
ell
EII.
idi0
Hd
dani
AII
ueill
UIIa
et0.
ul
ist
FUFO
ExHODE, Colitudo CION. LipL. hodic cinode.
F. LNON, vel. Peut. Tolus, allein German. al.
lecn, Bcl8.
ETNSHELLER, ZelotrpusHCT.
E PNSTRFHOI, vet. TEut. opud Larium di-
Sciplinatio, instructio. Sit Forte instructio et
einstrinsi ejusdem propaginis. Belgiceposet
id eltinculcatio, quae fit
serere, quod disciplina est. Ita apparet hic ali-
quid inter prilcum Teutonicum, hodiernum
Belgicum Lacinumque astinicatis. Cinstrergen
ELe STRYTFR, COntumax Rer. quali een.
stridish aut instridich Sar. qui magis magisque
vugnat. (an qui Colus pugnat:)
EIHSTRLTIE, contumacia Ker.
ELNTISCE, antiquus GlOM. Lipl. hodic
Belc. antyetesche. (a latino.)
EISCO, OtEr. quaero, interrogo, heischer
Germanis nostris, a feische, eische Bels. polco,
Peto, repolco, ashe Britan. idem.
EPELR, venenum CSlON Lip I. Se d eiter Cerm.
etter Bolg. _c SaX. infer. est pus (an conspirat
lydra, cider, ripera:)
na Her
E IC LE, E C LE, disciplina Rer.
rodes EIROD ES videtur OErido esse quampri
mum, celeriter vel simile aliquid.
E F D I, Cenecta ClON. LipL. (alter. )
E L E LENDT, peregrinus ClOM. LipL. ab el,
haud dubie) id est alibi, et tende, land regio,
quate
ve

## Folio 48 — 730901130:0306
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000306.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
48
ARCTIAEOLOOIS
quasi alibi verlans in alia regione, quam lua.
11
Undelrnecdochice hodie Cermanis elende cst
mileria, elendichlich milere, quia percgrini ple.
rumque Tunt mileri; Species pro generc. (Cer-
manis tamen luperioribus aliquando elend est
exilium, ins elend verjagen, in exilium mit.
TerE.)
EL LYDOD E, demulatio Keroni.
ELFU, vetor. Teut. omnis, alle Germ. _C
Belgice, calle vet. Brito-Sax. al Brit. hodier.
EMBE, veter. Britanno. Saxonibus cirCa,
vel de.
EMMEZZICO, Frequenter Ker. (ensicto
GEFM.)
EM MLZF1O, OtEr. Cemiper.
EMM IZLGH, Vet. Tcut. perpetuus. (emsicb,
alsiduus.)
ENCO, E N C A, anguctus KCI.
E ND T, FronS Rabano Mauro (dub.)
EHGEKWEC, an siportus Ker. quali enger
wes hodie Geran. dicas.
E N GTLA, ansclusReT.
E N G UF THIF H, Patistacere vet. Peuton ho.
dic Belois quiten, eniquiten, ontquiten idem
tere (quiciren, quicune Cermanice, omnia vi-
pisi malimucentur oriri alatino quietare.)
gut macken ENSFK, Gretia Ker. Frnsti, legit Achilles
Gallarus in luo Closario in Otridum. (vid.
Anst. )
iti L
ucere a Germ

## Folio 49 — 730901130:0307
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000307.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
di
es
1
CFUTO.
EHPETANGE, ENTETANCE, ANPETAN.
EE accipioleroni. (eni fansentrod. idem.)
E N FL, LN FI, CC, ac. Ker. (und hodic, anglis
and.)
EN FF, Anis RerOnI.
E N TR A M E A, exculatio RCT.
EN TRAHHON, exculare Ker. ab ent part.
privatira, ex rahha caula, cuipa, quasi (eni-
raken) deculpare dicas, vel caulam proterre,
enischuldigen GerIman.
EOCOW ELTMAZ, OmnisKLOK.
EOCOWELTMHERA CITI, aUE ZITI)
omnihrora Keroni. (iglicher Z cit.)
EOCOWELLHMUMEE, omnino ReT.
EON AL D RE, aliquando RCF.
EK, ante REr. cer hodie Belgis.
ER, CX, LCF.
ER A, Corona CION. LipL.
ER ALONCI, ex integroler.
E RPALDEN, Ottrido praelumere, qual er
houden, audacia quadam sibi arrosare.
ERCHEHHE, asnolco Keroni (erkenne
hodic.)
ERDENNE, antequam Ker. (che. denn.)
ER DTU, exhoc, exinde KEer.
EREEN, honorare, venerari ReF.
E R E TN E M u, Cx ilIO KOF.
E R E UD E, Anes CIOI. Lipl.
ERF TR F0, auFero KeT.

## Folio 50 — 730901130:0308
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000308.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
d
ARCTTAEOLOCUS
ERET, AUCTER, Paror Rer. (dub.)
F. R F FFNM O, ettusio, quali dicas Germanice
verstiehe (Sc erlosen, id est ablösen.)
ERF OR AMLTAN, expavelcere lEOT. QualI
Germanice dicas erfurchiem.
E R HE A B A MFI exaltat KOr.
E RE AF PF R, BIHSHCF.
E R HI A F TFU, PIa HeF.
FR H AFS FOT, honestissime KOr. qualI ehm
hafst.
E R A A P E N E R, Cxaltatus KOF. hodic etiam
erhabener.
ERHEVE, exaltoKer. hodic Germ. erhebe,
Belgice verheve, verhesse.
ERHW ARABT, dvertere imperatiro palsi.
rOKer. (er-Webre dich.)
EK +BUE, haredes Rer. erben Germ. idem
Aribo.)
ERLRU, ERISTO, primus KCF.
E R L A U DP AN, licerCReF. ertauben C’eKMI.
concedere.
EKO hOnor Rer. etr hodie Germ.
F RP AL D E H, praelumere Rec. vide erbal.
den.
E RPAE DF F et, praesumant RCF.
ER P LHW AR DE, avertoKer. nis scribi de
beat erribmarbe, Forte quali er- bc W arpe ab.
jicio. (dub.)
BRSCUFTE excuriO HCF.
EF

## Folio 51 — 730901130:0309
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000309.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
au
eber
a
DeM
VM
TFUTO.
ERSUAMHET, examinatus KeF. hod. ver.
Sacbet.
E R SU AEH O, exainOKer Hod. verluchO.
ERTESLTCHA, aliqui, etliche Cermanis,
CalTar. etlicke SaZ. inter. _c Belg.
E R FHM BO, Obmutelco Rer. quali vertum.
me, nunc Germanice dicitur verstumme, et
Britanni utuntur adhuc dom promuto, eESuC.
dis dumbe est mutus (dum Cermanis est stupi- Dum
duS.)
EK U honoreRer.
ER VLRRTESL, duFeratUE ReF.
ERARLTEBE, exhaeredet Ker. Puto, malo
imprectum de lependum erervethebe, quali uyt-
erve-heve, id est, ex haereditare tollat, quod et
extiaeredare.
ER URI, GlolaF. LipP. parimentum, aespa
Graec arrum, terra; actinia.
ERW ECHE, excito Ner. hodie erwecke,
verweche Belg.
ER W EL THTE, electio Ker. erveluns hodic.
ER W ELLE, eligo Rer. ervele Cermanis
hodie idem.
or
E u A, lex Willer. Addunt nota editionis
it. P. 52
erulanae, Britannis guoque eva Pro
lege lumi, quod tamen non memini. (ct
Olim prolege, legitimo, Cerm. hincmatrimo-
nium contractus legitimus, ch. hafe, legitimum
impedimentum, echeprobus, legitimus.)
2
F W AR.

## Folio 52 — 730901130:0310
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000310.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
ARCTLAEOLOOUS
E W AK TO, Prielter, quali dicascesez huter,
resez- varier. Componitur enim CZ eiv,
quod legem ligniticat, de W’ara custos, nomo-
phylax, legislator. Sic ajunt notae Merulanae in
editione W iller ad Cilossarium CaPari. Ft
verilimile quidem est, hanc esse etrmolosiam
rocis evarto, ab cvalex, es warr cultodio,
cultos. Sed plerunque Ottrido, et aliis vete.
ribus Teutonibus usurpatur non tam pro no-
mophylace, aut legislatore, quam pro sacerdo-
te e ministro cultus divini. Ouia autem Sa-
cerdotibus legis explicatio, praelertim divina,
olim tuit credita dt commilla, ideo Peutones
merito inde Sacerdotibus nomen attribuerunt.
F W F N L ARI, legislator CIOII. Liplii.
EW E TMO N, Xternum CIOH. Lipsii.
EW LOEMU, E W LC, FOUULCAperpetuMS
Ker. evich hodic.
EW TCFT, VOS KOr. ench Cerman. hodie cst
datirus vobis, aut acculatirus vos.
F V O, seculumm, aerum veter. Teuton. eerve
Beleis, ever aeterno, semper Dritannis, Forte ab
eIvo.
EUZAL A FN, edaCCI ROF.
EZZ A L EF R, CdaK HorOnI.
E Z2 A H, CdereKer. az en hodie cibarc.
F.
pA EDERA, veter. Britanno-SaxOnibuS, id
a est pater. Father Brit. hod. vader Beleis,
vater Alemannis.
E

## Folio 53 — 730901130:0311
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000311.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
bi
e+ id
e
Aa
Ctt
ent
diit
UId
Ien
etUS
e et
eet
Etea
TELTO.
FAHAN, Capere Willer. faben idem Cer-
manis, vel fangen.
FAIDA, veter. Toutonibus, teste Goldasto
liminsteldio, aperta Cimultas, inimicitia, feh.
de Alemannishodie, veete Belsis idem.
F A LC 1 N CA, dormitatio GION. LipL. quod
vack, Belg. hodiernis.
FAK Or, dormitare GIOII. LipL. 2 vaken
Watcen) Belgis, Wachen Germ. est vigilare.
F AL A W 1SCu, Ottrido ridetur esse pulvis,
quae vor Latina cum Teutonica aliquam vide-
tur habere similitudinem. Teutonicum Censenansain
FAED AN, plicare Ker. falten Cermanis,
voiden Saxonibus infer. vouden et vouven
Belois.
FARA, OtEr. profectio; vaert Belois (. Fahrt
mile.
rammatica vetus teutonica
FA R AM ES, proticiscamur Ker. Bclg. laet
onsvaren, reisen (Grammatica haec Aexio (i
milis Italicae andiamo, et latinae eamus.
FAR AN FL LH _O, transitorius Ker. (quali
Farentlich, mobilc.)
F A K A W LcolOrClOA Callari, varve, ver.
ve, daxonibusinter. ex Belgis, farbe Aleman.
EARBF L G F. N, exacerbare CiloI. LipL.
EAR BROH A_ LSST, praevaricationes GlOI.
LipI. qualiverbrauchen Germanis, quibus mis-
brauchen idem (Porius a verbrechen delictum,
brii

## Folio 54 — 730901130:0312
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000312.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
ARCTIAEOLOCUS
briichehodieque saxonihus sunt delicta,id est
intractiones legum.
FAR CLL A UFFO, venundo Ker. VerkaufeA.
lem. verkope hodie Belois.
EARCHORANEER, reprobus, Keroni, a far
particula priratira, ec choran probure, respon-
detque voci Latinae: verkoren hodie Belois
contrarium, electus (Cermanistrodie erkoren
electus, Sed verkoren, hodieque potest essere.
probatus.)
F ARDTLLCO, deleo GlOM. Verrilge Germ.
verdelse Sax. inter. C Bel9.
E ARDOLO, LuSInCO = OI.
F ARDRUHC AE, Crapulatus CZIOR. LivI.
verdonten Beleis, trunken Sax. interior.
S: A R F LH F0 expugnoGlOI. Lip L. quali ver.
fechre hodiei. German.
FARHELE, ColO Ker. Verhele CerIn.
FARHOCTO, Spero Ker. hodic verachte.
FA R LI AH N FSAN, denegari Ker. (itaque
Forte intra pro Farzibo legendum Farribo.)
FARKFBO, concedo Rer. quast vergebe
Germ.
FARKUFH A, abominabilis OIOR. Lips.
EARLAZZ ANL, remissIOKCF.
EAR L AZ 20, permitto Rer. item relaxo, re.
mitto, hod. erlasse.
FARL AZ20, relinquo Ker. (verlasse hod.)
FARL EA2ZL, permiserit KeF.
FAR.
i
ut
e
devecsus

## Folio 55 — 730901130:0313
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000313.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
M
et
bi
qui
e
t
PAR.
TEUTO.
FARLIDO, tranteo, pratereo. Inde Bel-
is verleden, overleden praeteritus, defunctus,
verleden Saz. inter. eAnuper, diebus modo
praeteritis, verliden-setuichnis, idem quod
retuichnis- passeren teltimonio detungi ea-
demplrali, iyde Zelandistransitus, ut ec llan-
dris, ni Fallor.
F A RLLO, Commendo Ker. verleyhe Cer-
MaB.
EA RL LH50, Perdo, Ker. verliese BCl9.
EA R M A erO, Contemnoc contemtorROF.
Chodie vermane alium habet Cigniticatum,
nempe admoneo.)
FA RMTE FO, locO, clOCO, NeT. a fer e mie-
to, conduco: miero, et farmiero relata lunt.
vide miedon. hodie vermieten Ferm.
F A R AUF FT A, Conterondum Ker. VTempe
amilmola, contritura, vermahilen, cermalmet,
contritum.
F AR NOZZO, consumo GIOI. LipL. qua(I
vernuze dicas.
F A R N U F BT intellectus Rer. verM
vernunft Germanis (dehacvoce C. laubergius
ibellum compoluit.)
FARPRFCHO, FrangO Ner. Verbreke Bel.
erbreche Alom.
EA RS AHHO, abnego Ker. versake BelgiS,
versase Germanis (Forla chiltu diabolac, abre.
nun

## Folio 56 — 730901130:0314
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000314.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
5C
AROTIAEOLOOUS
nuntias ne diabolo, in antiqua profestione s.
dei Srnodi Liptinenlis.
T ARSCHLXO, concidOGION. LipL. (rerschies.
Ten.)
nquir FARSFFM, carus Ker. (dehoc non constat.)
FARSF GGF DI exculandus CSIOA. LipI.
FARSFLO, respuOKET. a far e spio, (puO;
Belgis diciposset hodie versoue; alioqui ver-
spien Belgishodic est explorare. Sed hoc a
Spehen, spia: Germanis verspeihen despuere,
manut antiquo signiticatu.
EA RS F A eD, intelligo Ker. verstac BCl.
verstehe Cermanis, onderstand Britanns, foer-
sodh Suedis. Mtirum, in Teutonismo toto
hunc animi actum denominari ab actu aut s-
tu COrpOrIS.
F AR TER RO, perdo GION. LipL. Verdere, lX
doBelois affinis signiticationis. Flinc puto 8c
us Belgicum verceret, id est consumo, digero.
Tero Latinum attine.
PAR TMROLA, taedium GIOII. LipL. verdros.
sen German. Verdrocen Belsis pertaelus.
PARTRFBO, expello KeF. Verrreibe CerM.
verdrive Belois.
EA RW A F E A e A, maledicti CIOM. LipS. (Ita-
que wathan est radix quaedam hodie amista.)
E A R W A TET ANUSST abominatio GIOI.
LipI.
FARW EL LO, prOFanO GIOII. LipL. a farin.
cen.
ligaclus s
inati per
orales

## Folio 57 — 730901130:0315
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000315.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
Cd
1
er.
Ol0
e
Ddt
70.
ros
MM.
ol
i.
esta
TFUFO.
cendendi particula, ec n allo contamino. vide
bevallo.
FA R W E T, abominatus GION. LipS.
F A R W ORF AN, dejectus Ker. (verworfen
hodic abjectus.)
FAR W UR TZ, interitus Ker. (oblcurUM.)
FA RZL HO, denego Keroni (hodie verzeibe
eAt condono.)
FAS Z EK A, munita GlOP. LipP. (hodio Fest.)
FA STum jejunium Ker. (FaCtC.)
FEH T AN, PugnareReF. (Fechten.)
FEH TU, Pugna KeF.
FFLZFAS, crallus Xer. feist Alemannis
idem quod fetr, Belg. far. Brit.
FFL IS, FFL 15O, rupes GIOI. LipL. felss
hodie. (Ferrrsan. Id emri.
FFL LO, destruo CIOPI. LipI. velle hodie
Belois dejicio, exstirpo limili significatu. Porte
hinc fel Belg. fellon (JalI. fello Leal. Pro atroce,
qualivastans, destruens. Forte e hinc fellenia
Crimen oraris infdelitatis, quasi destructio ExC
Xc05 (felon de homine valde improbo ec in-
Ad0.)
FE OR, FTOR, FIORFO, Guatuor KEer. Vier
Fermanis d Belgis, fomer Britan. Sour Friliis,
jare, tari reter. item juxta Cloctarium Calari.
FEORISIO, GuaterNUS KeT.
EEORSTUMT, quater ROT.
FEBE, Ottrido idem esse videtur, quod
vaeri.

## Folio 58 — 730901130:0316
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000316.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
ARCHI AEOLOCIS
waere, Belgis aliquando signiticat, id est cele-
ritas, metter vaert, celeriter, cum celeritate: 2i
fere OEridousurpari videtur eodem prortus si-
Enificatu.
FER CO, Otrido polco: vardige Saroni-
busquibusdam ex Friliis: pemanat pet verdi-
sen Bolgis eodem Cignilieatu (consonat Fraso,
QuaerO.)
F ER RENO, lonse GIOLT. TipL. Cermanis
hodiefern, Belgis verre, far Brican. Porro La
tinum actinia.
FL RSLI, ab(It Ker. verre syt. Bel9.
FFR TL, OrErido longinquitas, lonsitudoi
cineris; veerheit Belgis (Germanis ipsis Fern
heit.)
FE PH ER ACCO, alarum GIOII. LipI feder.
Saxon. Aleman. Fadder Brit. Veer Belgis est
plumapenna.
FE uUFDA, laetitia; freude Aleman. nobis
vreuchde, Glossar. Callari Merulanum.
FTAL, CadoKer. hodie fall.
FILLO, Ottcido caedo, verbero.
FILLOHOKFETU, verberum.
EILLOOM, FFL.LO, verbera RerOnI.
FIE LDHCA, Aagellum CSION. LipP. Finc
outo Belois cenviles castisatio, Aagellatio: e
silt, vel fric itidem Belois nequam, verbero,
uali Aasello de verbere dignus. (led Germa-
nis

## Folio 59 — 730901130:0317
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000317.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
PEUTO.
nis superioribus hodip sl2 est castigatio, qua
sic verois.)
S  to
E LPH
EIEOBED TH, praeclaruS, CSION. L ipL. a filO
ethclarus, breighe Britan.
nisadhuc estclarus, plendidus. Opinatiori
Succurrit, an non hincGallicum briller splende-
re commutatum.
FTF OH ARDO, Vehementer OIOM. LipE qua-
Eviel. harchodie; Tane Belgis etiom hart ulur-
paturnon ear oproralde, rehementer.
EILOSCTRE, praeclarus, GlOT. LipL. a flo,
multum, e scire, hodiczier, ornatus.
FTLTET, BIELLTET, Ottrido AagellatuS.
Erso sillan etiam Aagellare cA.
FLHCFCHASTEM, PentecolteKCI.
F FH D AN invenire Ker. sinden Cermanis
_ Belgis, sinde Britan. Led pronuriciant feind.
EINDUN Cu, experimentum; KEer. hod. be-
Finduns.
ELMFZHCOSF0, quinquagesimus Kec. h0-
dic Funtrioste.
FLNLSTRE, tenebra GION. LipI. fnsterniss
Germanishod. idem, ex finster tehebrolum.
F10, Decus CoR. Tipl. Alemannisvieh, vec
BCl8.
FTOR, VidEFEOR.
FTOEDO, FFOEDO, Quortus Rer.
F LR D AH, Octrido videtur eAOnOCOnS, reuS-
ita toret verdan, quabiun That, prare axerC.

## Folio 60 — 730901130:0318
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000318.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
6c
ARCTEAEOLOGLIS
FLRME YHSAMO, vet. Tentonib. excom
munico: probarox, gualidicas Bclsiceontge.
meinsame, id est communione priro (ita fir vel
ver etiam est particula remotira.)
FLRSPLRNAe, Octrido eltimpingere, oF-
fendere, vel simile quid.
FIRSPRACHO, praedico de veto, Ottrido:
se, ec ontseose Bels. (versprechen,
quodhodie idem est quod promittere, tunc si
gniticaverit absprechen, ita ver erit particula
non intensiva, Ced remotira.
ETRFIEOT, Verdelget, hodievertilget, (aSu
TatuS.
ELSCLZZE, Gschetz, nobis puto fische, pilcis.
Notae Merulanae ad Gloltar. C1aII.
FDU, pecunia, CIOA. LipL. a fio, UE _C pecu-
nia Lat. a DecHdc.
FTUVT Roctis. Feind.
FL F CFR, praepositus Kcroni. hodicpsezer
idem superioribus Germanis, Land. pslecer
praelectus provincia.
FLEISKO, Caro Ker. hodie Reisch.
FZEOTO, FuxioKer. hodiestiche.
ELEOZO, AuO Xer. hodic piesse Germanis,
vliere Belgis; fizun, Auere Ciallaco.
FLFZ2A N, contendere, Keroni.
FLOR FMFI, perditio Rer. Si non debet esso
arlorimii.
F L. UA HMO, Maledico Rer. hodic Auche.
FLTZI
pcortusus

## Folio 61 — 730901130:0319
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000319.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
es
es
TEUTO.
FLZZ, Contentio KLer. VIyF BClgIS, Aeiss Ale-
man. est contentio cum studio, besteissigen A-
lem. vlytisen, bevlycisen Belg. Contendere
cum studio ex diligentia. fliz B inuso est sagitta
tOeR, paucorum NEF.
FOLU, Pauca Rer. fev Brit. dx consentit
Fallicum peu procodem, latinum paucum. A-
lemannis et Belgishaec vor prorlus obloleta
elt.
FOLLLCHOMEN, perfectus; volkomen
Belgis, volkommen Germanis, Glol. Crallar.
Merul.
FOL N LSSC, completorium Ner. qualr fiil
nIIS.
FOHA, a, ab, Reroni.
FO_ A DTU, deinde Rer. (abhinc, ab hac
dic.)
F OR A, ante, prae lEer. hodie Germanis (uP.
vor, Fitur ec voor Belo.
F ORADENO, protendo Rer.
EORAMTLIMHO, tremendus ReT.
FORAMFUN, perterritus Ker. Surcht Cer
man. vruchre saxon. inter. feare Brit. timeo.
Consentiunt parorLatin. peur C5 aII. e paura
Ital. timor.
FORAMTUN, revera KOr. nisi male im
pressum sit.
FORA IEPKAUMES W ESAH, procurari
REOF.
2

## Folio 62 — 730901130:0320
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000320.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
AR C EEAEOLOCUS
EOP AHEEOUUE FA e TU, praedicta Rer. a
a Prae, dE quethen dicere, vel quithan.
EOR AKESEHLA E FLFEEHO, prOrIdELOF.
EORAKLPRELTEK, praelatus ReI.
E ORAR LS AZ FLMI, praepoliti LeI.
F OR A HEFSFF A A E R, providuS HCF.
EOR AK LSLL F, Perspexerit Ker. Quall voOr.
restet.
EORA KISUIAHEM EES, praejudicariuS
Ker.
FORAH HO, trAHEISO KeTONI.
FORAPER AH TIDO, PraeclaruS Ler. vide
FTL OBERFFL.
EOR ASAKUE, propheta Reroni, qual
voorsaser.
FOR ASC AU WuNCA, providentia KOF.
FOKA SF GESPF MAH, propitiatur KEF.
Hloc obscurius.
EOR ASU ANO, praeiudico KCF.
F O R A W ES A N, pEXesse KLET.
FORHISSA, Wiirdig, etrsam, honorabilis,
eersarm Belgis, Glolar. CaMar. Merul. (inqui-
xendum.)
EORTHORA, dextra GION. LipL.
FOR THORO, deater GGIOM. LipI. (ita dex-
ter dicitur anterior forder, dextorius quali
prorlum. Et raro lensu saxones interiores
extrorsum dicunt van sich, quali a nobis re-
Ce.
t

## Folio 63 — 730901130:0321
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000321.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
I
M
1ab
Ua
(Et.
bilis,
1911
des
qual
IoIB
o
TEUTO.
cedendo, linistrorlum nach sich, quali ad nOS
accedendo. Adde inFrA HOTTE.
FORZIZHARO, prodeo, Cilol. Lipl. qua(E
forifabre German.
FOUVEM, FOCM, paucis ReF.
ER AD FCHO, protcIOKeF.
ERAFALLTCHO, protervus Ker. hodio
frevelich Crerim. Wrrevelich Saxon. ec quibus.
dam Belois.
FR AHO, FR ACE O, interrogo Ker. hodio
rage.
FR AME R L ETOT, propagavit KCK.
FRAMEORETHU, recessicti, GION. LipI.
Fram hodieque Anglis est ab.)
FR AMFORO, cecedo CSIOII. LipI.
ERAMOFLEFDO, abducoGIOII. LipL.
FR AMGE N ER Ae, declinare GIOFI. LipP.
E RAM E A LDE, pronus RCF. a fram dehal,
inclino, quod Belsis diceretur voorsehelde,
voorbellende.
e
FR ANIE A N F, prOceSsUS KCF.
FR A MK A N CO, ProcodoKer. (a fram ab,
rans, inceltus.)
FR AM KCI W 15O, prorocoRerOnI.
FR AMME AF, reliquus KCF. (quali lepara
HS.)
FR AMNORT, ERAMMORTES, Otrido
videtur esse utilitas, ulus, protectus vel simile
quis. Ter vrome Beleis quibusdam, praelertim
Flandris idem fere est.
frommen utilita)
FRAM.

## Folio 64 — 730901130:0322
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000322.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
64
ARCHIAEOLOOUS
ER AM PBINCO, protero Ker. (fram (id
eAt Fort) bringe.)
ER ED LCE, apoctala Keroni. (Flujus signi-
fcatus hodie reltisium non apparec.)
FREISON
FROISOH C. interitus, CIOF. LipL.
FREME, Vet. LeUF. FOFMO, PAFO, COMPONO:
corme Belsicum, frame Anglicum simile.
FREM FDO, alienus Rer. Urcemde Bels.
fremd Germanis.
EREMLEBORON, alienigena, GlOM. LipL.
quali freind. sebobren hrodic.
EAFDU, PaxKer. friede, Cerm. vreede Bel-
15.
ER LC EK, ingermUS Ner. id est liber, quatI
freier Germ. Eryer Belg. free Britan.
ERTHOE, atrium GlOII. Lipl.
ERTHOVE, atria GIOII. LipL.
hof FRTHOVEN, veter. Fouton. telte Lariocae
meterium; freichof Alemannis, Kirchboff
Saxonib. luverior. Kerckhof Saz. infer. eE Bol-
B1S.
ERILTHH A liberaKOF.
ER LLTHHO, liber KCF.
FRISCTHCE, veter. Teutonib. vitulus,
Porcellus (hodie frischlins Saxonibus.)
ER IST, Veter. Peuton. tempus, opportuni-
tas, idem adhuc in quibusdam hodic. (ru allex
Erist omnitempore; Trist dilatio, terminus asu
Tionatus.)
trist tempus
ERIUMS
a fr

## Folio 65 — 730901130:0323
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000323.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
10.
o
alt
e
El
Uis
Ia
let
TEUTO.
FR FUDT, amicusleroni, freund CerIm.
FRO, Otlrido videtur cse voxhonoris in al-
loguendo, ligniticans Domine; here vel simile
quid.
Freu vid. Fro.
FRUA TER, Ottrido probus.
FRUA TI, Gravitas Rer. de moribus.
FRUA X0, Ottrido eAt probus, Belsis vroet
idemm.
.FFuM, longinquusKer. (fram, ab, quod
ab est.)
FRUMa, Frommen, nurZ, Germanis,
erome Belois commodum, Notae Merula-
nae editionis in GlolTario (5aPPari.
ERUO, mane, GlOI. LipI. friib German.
vroech Bels. vroe Clivensibus.
FRUYDAL IN, veter. Teut. teste Lacio, a-
mica, amalia.
FU A Z Z F, pes Ker. fuss Termanis, voet Bel-
is, fore Brit. pied Call. fooc Sued. 7 85 C xxcis:
mirabiliomnia attinitate.
EH A2210, Pedum ReF.
EU A Z ZUM, Pedibus Rer.
EVETKFPPON, compedes CION. LipL. qua-
si pedum cippi: ced
i
Belgis, desophylax, cultos carceris.
EUFR E, ignis Ker. vuir Bcl8. feur C3erm. sio
re Brit. feu (,all. XvB
sibus: memorabilis astinitas.
t

## Folio 66 — 730901130:0324
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000324.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
ARCIIAEOLOOIS
EULLZMA, FULLTHOH, PutredO, TOrdOS
GlOT. LipI. vuilicheit Bel9. Faulnis
EULLELSFE, Opitulor OION. LipL. Bi
leisten German. ee hulp leisten Saxonibus ad
huc opiculari elt.
Acc
FULLE FHO N, abundantia GION. LiDI. ful
n
FULLIC, Catietas HECF.
nn
EULLUST, adjumentum GIOII. Lipl. Idemm
eodem signiticatu Celdris dClivensibus adhue
usitatistimum.
FUNON, Schnuel, bender, nobis pu-
to Inuhr, schnoer, Funis. Glollar. CaRari
Merul.
FU NSER, promtus RCCF.
EURDTE, commodum; fortheil GErman.
voordeetBelsis; Closar. C7allari Merulanum.
FURTBHRT, FULIPUEE, abstinentia
Rer.
PURTCMUMEMO, praevenioKer. (Turkom.
MMC.)
FURIFARO, tran(eoRO.
FUR IM ACAN, praevalere ReF.
F UR LMAKA N TI praeralenS ReF.
EURLPRTHCO, PraeterOKer.
FUxIRA, Ottrido, major, dignior.
EURTSEZZOH, PEXPONOTE RCF.
FURIST, Princeps, ClOA. Lip I. hodie furse
verman. vorst Bels.
Fl.

## Folio 67 — 730901130:0325
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000325.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
hu
AI
1al.
1M.
Alla
M.
H
TEUTO.
EUR IS FFN CO, praepolitio CION. Lips.
FUR ISTME CO, pravalco KeI.
EUBISTO, CummuS Ker. VoOrstC, PRIIBUS
BCl3.
FURITEKON, prodisium GION. LiDL. voOr-
teken Belsis.
FURLAZ20, dimitto Her. verlasse Cerm.
verlace Belg. h0d.
F URSAM E. DO, dissimulatio apud L aLIUMI,
utputo, a samo rideor, appareo, de fur parti
cula Formarite laepe in Tcutonisino nomina
verbalia, ac respondente Belgico verscem, Bri-
tannis adhuc est videor.
FURST, veter. Peste Lacio, culmen tectis
verst hodie Belgis.
FURSESUT, vet. Teut. columna, cui cul-
mentecti innititur, qualijam dicas vorst suil.
FURTUNAEYE, mane veteribus LeuF. a.
pud Larium, Forte quali fur. then-arin, ante ci
bum; voor den eten Belg.
r W FH Or, auster CIOP. Lip L. nisi debeat ef-
Ac surbon, quod Pcuton. hodic est auster. Si
furhon ct, Forre à futho, voede Belcis, fode
Britario. id elt alo, taecundo; est enim rebus
Faecundandis aptus aulter.
V.
Sud auster
YA BELE, Veter. Teut. rectigal, apud La-
Drium, agebe, ut opinor, dono. Indega-
bedonum, indesabele, reluc sabclinhodie A-

## Folio 68 — 730901130:0326
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000326.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
gned
68
AROITAEOLOOUS
lemannis, id est donulum: sunt enim rectiga-
lia velut exigua dona. Psinc Grallis hodicenis
Juum habelle prorectisal. Tlanc puto veram
Celtica iltius veteris siul _ recentioris vocis
etrmolosiam, non illam, quam ponit Sceptr.
Cirichardus, qui cam duplicem Facit, vel à cab
Chaldaeo, promuletasumta, vel a quabal Hlebr.
id elt receptio. Certum enim Ratuo,
simplex esse vocis etymon, non dupler,
credibiliusque esse, vel a propria lingua veteri
esehanc rocem relictan potius, aut laltem a
propinquiorealsumtam citius, quam à lon-
SIngMIOTO.
G A C A e Tum, donatum, GIONar. CabLaF.
quali segunt hod Bels. id est tavore addi-
ctum.
GA CFHET, puto Ottrido esse obvenit, oc.
currit, es begegnet, non ut Flacius IIIyricus.
putat, evadit: nam sensui illud melius qua-
Fesen, entresen, Alemannis
contra cs, bejesent dicitur Belgis occurrit.
GAHERZAMO, COnCOrS LCTOnI. MaM COF,
herz.
CA _uN, OtErido videtur eAe elegans, e
regium, alacre; contentiunt sau Belsicum de
Saxonicum pro alacri ex ingenii elegantis, ut dt
ay Callicum, quod signiticat alaerem.
E ALE NY W E RDF 3 GALENW EIF RDF. 3
COn

## Folio 69 — 730901130:0327
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000327.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
i
AI.
si
C
I8
18.
AIS
TFUTO.
conspectus, Clolario Liphi, Forte quali gegen-
ward, a cegen contra. dc wardo, video.
EA L F D D E R, incantans, CIOI. LipI. (hOC
MIFOT.)
∞AETCO, Subito, Ker. GION. LipL. pelix,
elsen Germ. Sup. idem. galihe dee Fril. vetu.
Itis adbuc hodie lubita mOrs.
GALF A, Fel Rab. Mauro, galle hodic.
CALME, Otrido clansor, LonuS; galm
Belsis idem; salmeat, enestra turris, Per
quam evolat Tonus campanarum.
∞AM ANF, Ottrido videtur esse contumelia,
illusio, vel smile.
GA RF W A N, veter. TeutOn. PrRPATATC,
conticere in genere de re omni; hodic erma-
nis e Belois non nisi de corio ec lino dicitur,
leder serben, 2las sarven, corium praepara-
re, linum praeparare (add. garo sahr, quodho-
dic de cibo cocto.)
CARO. Ottrido, _ garn CION. Lipl. para.
tus, rede, ree, serede Belg. idem ligniticans,
nelcio an Corteinde. Atcertum est gaer, quod
Sicamb. Saxon. Hlollandis de Polo cibo cocto
paratoque dicitur, ese ab hac Sirve. (ad de ca.
revan, serben.)
EA R T ARL, Otr. hortulanus, caerdenier
Belg. Girrner Germanis, jardinier C aII. carde-
per Brit. Cardiniero Ital.
C AB T ON, CU ARF OV, Ottrido hOrtuS, à
Wa

## Folio 70 — 730901130:0328
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000328.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
10
ARCHIAEOLOGUS
vare suare, bervare, guardo, cutodio. Caer-
den Beles. Sarten Cierman. Tarden Britan. jar-
din Fall. pardino Ital. ortjard pomarium Bri-
tonmis. Videtur compolitum ab horrus de
cerden, bomeara Belois.
EARV E, Willer. e garivo, CIOA. Liphi
manipulus spicarum de palea, sarve Bclgis, car-
heCerman. cerbée Callis.
CASFE, Vet. Peuton. eAt spiritus, geest, hod.
reist Aleman. S
ren, solcht, salre, defermentante, Fermento.)
C ATIZ IN CO, Otlricto ridetur elle aequalis,
par, Cocius, Belsis  cergade, W’eergaoy est c.
jusdem originis, ec ejusdem pene ligniticatio.
nis. Gaderunus (vergaderunu)
G AHG R O, vacoRerONI.
vergaderunus
C AU MOH, C ou a, feltum, epulum nu-
ptiale; maelipat hodic.
CAYMLF, Vet. Teut. cgregius, e Austria
eis hrodic idem. Larius.
GE AR A, veter. Britanno - 5aZ. eAt annus:
veur Britann hodiernis, jaer Belsis, jar Alem.
ar Danis Suedisque.
GEBAL THON, irritaverunt GilOII. LipI.
CEBER CA, cubilo, ab occultando, CiloR.
Lipl.
GEBRATWERTTST, Fundatur GIOI. LipI.
GEBRISTEN, GEBRESFEN, Willeramo
idem esle videtur, quod indigere, carere. (ho-
dic sebrechen.)
bresthaef
GF

## Folio 71 — 730901130:0329
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000329.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
TF UTO.
EE CHZFDE, repudium veter. Pout. apud
Carium, Forto quasi seschede, id est leparatio.
GF DINGF, GF FHENCE, Vel. Teut. CaU-
Ca, res; dinshodic Aleman. ec Belg. thins Brit.
GE D RVET, turbatus GIOA. LipI. a drufer
eriibe, turbo.
GE E I NHAN, veter. Teuton. cogitare, in
mentem revocare, Alem. e SaX. erinneren,
Flandris re bin, vel re binnen bringen (sc- in-
nen, er innern, quali internare, intus Culcipere,
nempe inmenrem, (ic einnehmen, percipere.)
GEFREMET, pertectum, ungefremit, im
vertectum GION. LipI. parform Brican. adhuc formi
perticio. vid. freme (quali formatum, tinitum.)
C F F 1OC0, adjicio ClON. LipI. (sefrget, ad.
sectum, hod.)
= GEGRAVA NUSST, Sculptilia CION. LipC.
crabenhodio cstodere, sculpere, grab.sti-
chel instrumentum acutum, quo sculpitur.)
GF GU A YHO, GF W ALLO, congulo
ION. LipL. Wellen hodicBelsis idem Ferc.
EEHSCEDO, Vet. Teut. opud Larium ter-
ritorium, qual rescheidethodic.
EFLE NDE. accola CIOI. LipL. celende Bel.
sis hodic dicitur, qui esparticeps communis
alicujus terrae. (a land terra. Ouid A
hinc Callicum chaland, initio denoto, cive,
vicino: Et non- chaland de ignoto, qui non
curat. )
3ABI.
11I.
BiI.
1s 
A0d,
H.
110.)
1alis,
Ae.
al0.
HHI.
IIS.
Ct.
1o.
ips.
MII
10
GP
D
E

## Folio 72 — 730901130:0330
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000330.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
ARCHIAEOLOCUS
GELIBEDELECK, precabilis, a bede pre-
cor, precario CsION. Lipl.
GELTCHSIMIS, Willeramo hypocrisiS
quali dicas apparentia; unde Germanis eleis-
nerey hypocrilis, sleissner lspoerita, slysse–
ver Clirenl. Saxon. idem. Lichizer Ottrido c.
jusdem originis.
cELIVOR, liber, selivore, libera Ciloa
eioLipsii.
CFL UVI, consensus OVOIL.. LipL. hand du-
biequaliselove, hodie slaube tides, verlove,
orlove Belsisvenia, Anslis leave.
GEM AKO, concinnoClOA. LipL.
GEMERK, terminus GIOI. LipL. (Mare,
idem merte mal (margue Calli) nota, praeler-
tim Anium, merkcen notare generaliter.)
OEMHALE, veter. Teut. conjux, sponla:
hodic Aleman. d Saxonibuspro conjuse usur-
patur, sed non nisi de personis illustribus: a
veteri malen, mellen, quod et alterum cum
alterojunsi. Ouod inde liquet, quod W il
leramus diem conjusii Sglomonis C antic. 3.
vocat mahel. daga: e mahelda, inquit pro, le
conjusiojungebat. Maelschat, vel melschat
adhuc multis in ulu pro dote. Fortemhalen
quasimp halen, aut me-halen, mihi adterre,
una mecum terre, quod lane conjugis eA
sponsique, ut nompe, conjugem sibi adterat.
dubito, magis conlentit méler, milcere.)
EF-

## Folio 73 — 730901130:0331
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000331.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
TFIITO.
GEM HOZF CME, vacare WViller. gunA ho-
dic Belg. dicas, semoetisen, remocirisen, quod
proprie dicunt de moeirenemen (imo amusse,
quod hodieque Germanis quies, otium, cemus.
siset. Sic abmussis en est ab otio ad nesotium
transire.)
GE MuF O, muto GIOII. LipL.
cera, Ottrido illud; gene, run Belois.
Germ. jenise.
GENATHEMA, Willeramo, ut lesit editio
Merulana, sed gecademe, ut habet MS. Vollii
cubiculum, conclare. (saden.)
GEHODO, GTHOZ, vet. Teut. CONIOPS,
hodie genore meegenore, medecenote venote
genosse quiiisdem utuntur, vel qui se mutuo
utuntur, nam nuzen estuti, abnuzenutu de
terere. Fid genossen lociijurati, ut Hlelvetii.
vid. infra Ginoza.)
GE HuMTE, abundantia GlOI. LipL. qualijam
diceretur Germanis geniisen Belois gnnochre,
senochsamheit, hoc est id quod Patis efe; ut a
2olplenus, volre plenitudo. FlinchodicBel.
Is accipitur genuchte, genochte pro rolupta-
te, quia abundantia parit reluptatem (etiam
Germanis senuse, versmuigen eAt esse conten-
tum, Catistait.)
GE NUMFEGO, abundoGION. LipC.
G E NUHFSAMOK, Uber, abundons GlOA.
Capio

## Folio 74 — 730901130:0332
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000332.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
74
ARCLIAEOLOCUS
GF HUOFSAMEROFATT, Catistactio Rer.
Corte genuchsamerotari, quali genochdaet.
cFOCO, abdo GIOA. LipI. (inquirend.)
CF RE DOSFU, coronatti CIOFL. LipI.
GFk H AB, vet. Teut. tutor opud Lacium
Favox hodieque dustriacis de Bararis ulitata,
ex adhibita in libris L egum. Origo quaerenda.)
GERWLE, corOnatGIOV. LipL. (dubito an
non corruptum.)
SERYHF, Vet. Brit. Sak. videtur esse sensuS.
GESC ATATH, condemnatus CSION. LipF.
quali dicas damno audictus, vel aftectus, schade
Germanis, schaed Belgis damnum olt.
CESCFNDFDO, contulus OIOR. LipF. (gC-
Echandet, ignominia attectus, qua Germanis
Schande.)
GESTETE, Vi(IO GIOI. LipSI, sesichte ho-
valilati aie cermanis Besioque l pro ch, id quod sic.
ch
quens adtue, ut setos entus pro setocht. Fast
tan. GESTCE DER, inclinatus CJION. LipL. quali
resegen: sigen, neersicen Belgis adhuc est
Tensim prolabi, procumbere (Cermanis supet-
esisen, durchsiegen, percolare.)
GeSMFDE, cimelia, apud Willeram. hodio
Saxonibusidem.
CESP iI RO, inveltigo CIOII. LipI. aufspiiren
hodie Germanis, obspeuren Belgis idem, spor,
pore veltigium.
GEF A CHO, veter. Britanno - Sax. SigniticO
Fuit

## Folio 75 — 730901130:0333
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000333.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
TFUTO.
Fuit, Belgis hodie betekene. Flodiernis Bri-
tannis rox haec oblolerit, utunturque pro ea
voce Latina lignitio.
GET AVELF, W iller. lagueare: cetaptuns,
quali Belsice diceretur getaeffeline contabu-
latio, tabulis collectu.
GEFHFH FE, Cogitatio GION. LiPC. Qua(I
redacbre hodie.
GETHERFDES, CorOnatti CION. LipL. (sC
rieret, ornatus.)
CE TE LC d H, quas hodio diceremus Belgi-
ce sedesen, probi, beati Weller. deseman,
Fril. vir probus, decelik aliis Belpis. (consen-
tiunteisen, taugen probum elle, utilem esse, et
rusendrirtus, probitas.)
GE FHFHCA, Willeramo beneplacitum,
radinse hodie Belois.
GE THKRMON, quiescero GION. LipL. (dub.)
GE F EL R A N G A D a, Vet. Teut. apud Willer. C1
compreslus, gedrongen, ec drans Bels. (Ge n
drins est Germanis, quod Gallis prelle, turba
gcOnterta.)
GE FLMDRLT, aediticatur C7lOA. LipI. (ge.
rimmert.)
CF FO COr, adjiciam GION. LipL. (dub.)
GFE FOV OWuATHE, Obrigeo GIOI. LiBl.
quali doof. vorde: doof enim non tantum est
Curdus, Cedetiam vita ec Iviritu carens; dove
colen carbones extincti, mortui: obrigens et.
ham lurdus fto
surdum pro obruto
GF

## Folio 76 — 730901130:0334
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000334.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
16
ARCTTAEOLOCUS
CETRLMBEDO, Tabricatus ClOI. LipI.
trimb, trim hodie Britannis adhue attabre.
(Germ. hodiczimmern.)
CE TUCEL, linguolus ClOI. Fip(. qualigc.
tunsel, tunce, cunse linsua.
GETUMET, pactum ClOII. Lip. (inquirendum.)
CF TUWLHC, CFTHVE, disciplina GIOI.
Lipl. arhue premo, ut puto: est enim disciplina
quaedam compressio. Fortc etiam a Germani-
cothuen. (Malim eAe acvins en, zwinsen, quod
est COgCTC.
GEVERPHE, VERTHE, iter GlOR LipL. a va-
re. proficilcor. Geverre hodio Cermanis via
na
COmeS. GF VEH SO, visitol. LipI. (inquir.)
GFW EDE, reltimenta GION. Lip I. WWaet ad.
huc Belgis idem; Gynvaet, Germanis leyn-
vad reltitura linea, ae doden wadentrilonibus
e quibusdam Belsis, restire mortuos.
GEW ELOIT, vexatus GIOI. LiPL. (hodic
reviget Sax. exercitatus, quali raribus casibus
JactatuS.)
CEW ESAMHuSST, substantia CION. LipI.
a wesen esle, subsictere; uti ec inde substantia
Latinis.
CF W1SSO, etenim, enim GlON. LipI.
CEW ETXE, Ccientia GION. LiPL. Wit Bri
tannis adhucintelligentia, ingenium. Witte
prudens Sax. consentiunt wissen Ccire, wissen-
schasse (cientia, suiscard olm actutus; veis-
beit Capientia.
GE
situ
ad
s

## Folio 77 — 730901130:0335
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000335.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
TFUTO.
GE W UH ST, sevin, GION. LipL.
GEZELF, Willeramo juxta MS. VosiI, ec
quidem rectius meo judicio, quam in editione
Nerulae gezheit, tentorium. Gezelchodier.
nis Germanis adhuc tentorium signiticat, telte
Beleis quibusdam, praelertim Flandris idem:
sille quibusdam Saxonibus ponticulus, ejus
demoriginis, quia, ut de centoria elevati lunt
pontes; sillen Saxonibus adhuc adlerare, ac-
collere, rils Britannis etiam limile quid est,
quod tentorium. Unde illis tilc-boareerm-
ba, quae tentorio est tecta ulu Belgis linn cA
mutatum: nans sente nunc nobis est tento-
rium (ita origo elt atendo, tentorium, tente,
telt, serelt, sed eillen forte aliunde, est enim
erzielen, tilen, producere, itaque de artiticio
u
producente, aediticatione. Lilen lunt alleres
procedificiis.)
GTACA LFLZ ON, cura, curatio Achil.
BasTar. (inguIF.)
CiLCLSCO, Ottrido cA exrelatu intelligere,
inaudire: vereische, eische Sicamb. Clivensi-
bus, ec aliis guibusdam Teutonibus adhuc (I.
oniticat intelligere _ inquirere: eischen iisdem
et petere: rezischehodie sibilus est serpentis.
EFDTUATO, Ottrido tompus, aut duracio
temporis, seduiricheit hodie (sedauret Cerm.
quod duravit.)
GFDOLO, 61ZOLO, Cuperbio ClOP. LipI.
Or

## Folio 78 — 730901130:0336
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000336.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
8
ARCFTAEOLOCEIS
Forte ab Flebraeo 
93
.Is siddel, Superbus sibi videtur magnus
esle (An consentit Fisel de vano.)
GIDIE, Facca, victutes, GIOH. Gallar. (thuem,
FaCerE.)
CFF e ArI, OtErido sequor, consequor, nils
ese debeat sifuab. (ansih nah, eo polt, le-
GuOr.)
CIFTY, benionitas, liberalitas, 6IOII. 6a(I.
sisce hodieitem fere, nempedonum gabe, sa-
ben ost dare.
GIGERODA, Pararit GIOI. Liphi a carO,
vel sarre paro, sore Suedis e Danis adhuc eAt
Facio, Paro, 430: gerningar, acta.
GTMANTA, Otr. permitto, sehensehodie
Beleis (verhensen Cermanis, permittere, ver-
henonis tatum permittens.)
GTHELTA, GIMETA, Vota CION. Lipum
promissa, verheisse adhuc Germanis promitto
CA.
GTHELTOH, GLMALTON, Ottrido est cu
Stodire, Pervare, Pascere, halten tenere, erhal-
ten, Tervarehod. Cerm.
GIHO C AT, memoratus CION. CaPTar. ge
heuset Belgis (Germani fere amilerunt hoc in
ulucommuni.)
CTMuOT, memor (IS, GlON. C2Car. seheu
se, hodieBelois.
5I-

## Folio 79 — 730901130:0337
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000337.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
TEUTO.
GTHVOHUZZE, memoria, commemora
tio, CION. Callari, seheuchnisse hortie Belgis.
CLKLEFPO, Ottrido ridetur elso compre.
hendo, concipio, quali Bels. varten dicimus.
Et similitudinis quid videtur habere cum Crx-
conpeco id est furto capio. Kluppe instr
aptendi
CiTL AA GFR, OtErido CAFrater: ignOrO, a
qua origine, nisi forte, quali continsens (pro-
pinquitate Scilicet) eEoxcos dicatur, gelangen.
belaneen Cermanis et Belg. adthuc attinerc, it.
tingere est. Et nulli le magis altinoune, aut
ad leinricem propinquitate altinent, quam tra-
trCS.
CTL ARL, Ottrido videntur esse cubicula,
mantiones, penetralia, vel simile quippiam.
Galarien hodie Belois d Callis porticus, ut ex
Britannis, Forte abilto gilari. (dub.)
GTLTH, GTRTSTLIM, ConrunS RCrONL.
lcich.)
GTLFTO, OtEr. dirigo, seleite Cserm. gelei-
deBelg. (comitor, conduco, seleire condu-
etuS.)
GEL UMPHLIML, GALIMELIM, velci.
Peuton. est decenter, decens, conreniens.
Flincadhuc slimps Germanislimp B0l8. de-
centia, convenientia.
GIM ARSO, COM ARO, miritico, Glol.
LipC. (Frgo mirum ee in Tentonilmum instu-
Xit.)
sputonica cam atins
a I.

## Folio 80 — 730901130:0338
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000338.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
e esat
BC
ARCFTAEOLOGEUS
CTMETeO, Otrido communico. ETinC
Germ. semeine ec remeinschasst. Bcls. Semein-
schap, semeenschap, communio.
GLMERRE, MERRE, Octrido signiticare
videtur corrumpo, certe Britannis adhucdum
matre corrumpoelt.
GTMLKFLO, magnitico GIOI. Lipl. a mi-
kil, MagnuS.
CImeSo, diminuo ClON LipL. minder,
minor. Belo. mindere, gemindere minuo.
GLMUAET, MuATT, Ortrido aliquando
est convenienter, convenientia, item aptus. I
doncus _c optitudo, Cermanis sleichmassie et
Belsis selykmarich eadem, fere significatio-
ne, meet Britannis (murhen Sax. int. Anglis
meetins eAt COnVenCUS.)
CImua TO, animi tranquillitas, animolitas
Otrido, item animo pacatus, muth Ctermanis,
alacritas, moer Belgis, vel. Gemoet.
GIN ADO, Veter. Teuton. verbaliter est u.
Curpatum, Cum sratiolus, clemens: jam gena.
de, ec Germ. gnade tantummodo accipiturno-
minatire. Ulnde Formamus verbum per ad.
jectionembe, ut: begnade, begenadise Bele.
Sratiolus sum, sratiam contero. Nade erat
vetoribus, quod jam est genade, ut actruc Sue-
dis Danisque nate idem: _ addito gi ab hoc
nomine factum retoribus verbum. Vide
Nade.
GINTOLA

## Folio 81 — 730901130:0339
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000339.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
CFUTO.
BI
etNO2a, Ottrido elt conlors et Pociusitine
ris, comes, reisegenosse Belsice reisgenore, re-
selschap, (rid lupra Genodo.)
CIX RO, sisnO, GION. Lip L. quali genero.
GINUACF, OtFr. SignihCaE latis, _ anitIE
Optatum. Sic gnus Cerm. senoch, ee genoe
en Belgis.
620, GIHO, contiteor CIolI. LipL sehoOt.
trid. (Cerm. gicht, urguht.)
GTPHTSOTA, vet. Teut. apud La2. lacerUS,
qualihodie Belg. dicas seveest. a vese, extrimen-
tum lana vel lini (fasen, Fasel, Germanis eo-
dem senlu.)
C 1P 0, Pateo (IOI. Lipl. Gape Bcl8.
CTRATI consultus, CSIOD. Gallari, sera- YA
den Belg. hodie, raledik.
itat
GTRESFFT, requietus CION Callari, seru-
sec hodic Belsis, serastet Alemannis quibus-
dam.
GTRI, veter. Teuton avaritia, qualiscerte,
nunc giricbeit Belsis, e giren adhuc eltavare
aliquid cupere; gyrmaze avidus Aomachus,
rr. scier, rultur, ab avida natura.
GTRTHFE instructio, ClolTar. C a PPari. (80.
ruchthodie detama, sericbt dejudicio.)
GTRIM FNUSSI, refectio GloA. Lipl. vel, ut
Opinor, reparatio, a richre eriso.
IRFHFO_, Octridoidem, quod indicare,
doce-
7

## Folio 82 — 730901130:0340
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000340.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
82
ARC HTAEOLOGUS
docere: berichren Germ. onderichren hodie
Belois.
OISCuROO, erpello GIOI. LipI. (ingu.)
GFSTDALEN, deponere, Achil. GiaRaL. FOF-
te idem quod hodic Belz. Sesetelen, fetelen.
CFSITH 0, mos, Consretudo GIOR. 6allar.
qualihodiediceres resedenbeit. Silten Ger-
manis, seden Saxonibus et Belgis quibusdam
adhuc mOreS.
C2STW e I vilio, Facies, GIOl. C alCar. (das
geseben vird, quodvidetur gesicht.)
GTSMEKO, SM F. KO, ulurpatur Ottridopro
edo, smahe Belsis, schmecke Germanis est ho-
dic sulto.
G1STATO, loco, constituo GIOI. LipI.
GTSTRITE, Veter. Teut. apud Larium con
tentio, hodie sryc Belgis et Sax. infer. GCFM.
streit.
CISW FUNBON, accelerarunt CIOD. LipL.
reschwinde Germanis adhuc celer est.
GLTHAC, OEEr. Oratio. vide ThincO.
GTTEFEIO, OAEr. Cs MerCOT, Verdiene
Germ. _ Belo. Imitantur hanc rocem e L atino
Galli, cum deservir, de Britanni, cum deserve
utuntuE PTOMeTCOT.
GTTHTOLMI, Ottrido est Familia, Famuti-
tium, arhis antamulo. Extra ulum nunc, quo-
ad mihi succurrit, in omni Pcutoni(mohXCVOK
Est. (Ab eo videtur elle dienen Perrire, omisso
3l6

## Folio 83 — 730901130:0341
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000341.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
TFUTO.
3
ut ex figand, visand, Factus est fiand; feind
hoctis.)
GTTHFOIHE, bonitas; GIOA. CSalPari, dec-
selitheit, deuchdelikheit hodie Belgis. rugend
Cerm. vixtuS.
GITHIZ, Modectus, moratus GIOI. Calla-
xi. (Forte à sitren.)
Oru, jam KEer.
EIV AFDO, peaejudicium vet. Peut. apud
Larium. (cevibrde, hodieque apud Gcrimanos
injuridicis Formulis sonder sev abrde, sine De-
riculo, Cine praejudicio, sefahr hodie pericu-
lum.)
GTVERE, GIVERL, libera CIOA. LipL. 2
siverio, libero. Ottridi editio Ilyricana ha-
bet plerumque generi, generien eodem lirni-
licatu: sed rectius judicarim sevére per v
qualisevere, amoreo, detendo.
C LV E RSUNTADTOH, Opportunitates.
M
crumo, palatus, Rabano Mauro. (hodien
caume.)
GLWENTO, OIW ANTO, Otfrido eAtcon
verto, relipilco, qualigemende, quod Germa-
nis ee Belgis non est in ulu pro convertione ani-
miaut vita, sedpro eo utimur bekere, cum a-
lioqui in rebus aliis vende ec here sint ejusdem
Tgnificationis.
GIW ER FUN, Vet. Peut. apud La2. Collatae
Fcclelialiex. (Gerverbe hodie est negorium,
Wer

## Folio 84 — 730901130:0342
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000342.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
84
ARCTLAEOLOCUS
werben nesotiari, speciatim de his, qui militem
COndUCHRE.)
GLW ERRE, Orfrido estbeilum, tumultus,
Britannis warre, Gallis guerre, Italis guerra
idem. Werren, wirren Teutonibus quibus.
dam hodic etiam est intricare, perturbare, liti-
arc, qua omnia lunt belli.
CTWLLIETE, abundantia GIOL. LipL. (in-
quir.)
GTWETTENO, atAictus GIOII. LiPL. (in-
quir.)
C12. E FN O, Sigmiticatum, GIOl. CaII. (be:
zeicbnet.)
GFA56AZ, Vet. Leuton. laterna, a glas vi-
trum, e faz, vas. Solent enim lacernae esse
ex vitro.
EL aurO, Prudens, ClOD. LipI. (Cerm.
schlan.)
GLIDERI, lapIuS, GlORL. Lipsii.
CiL. 1DIR, lubricus OloII. L ipP. quaTI. eli
dich Belgis, sliden adhuc lubricari, labi (glat,
Politum, lubricum, ut glacies. Conlentit etiam
elitschen, e Germ. gleiten.)
CN ADA, Pietas, benignitas; deDeO; Rer.
nade, senadehodicidem.
e
GOMEMELF, humanitas, snad, GION. CIaII.
inquir.)
COm m A e, Ottridomaritus, patertamilias
et, quali soed man, bonus rir, Beloishuis beer,
soede

## Folio 85 — 730901130:0343
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000343.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
TFUTO.
roede borger, reman Bricannis quiris plebejus
ciris: etales compellanthonoris caula. 800d-
manPeter. 8oodman George. Com aonolco
in Bruydegom. (Comman Otridi, ex veoman,
Angl. videntur consentire, dubito an caetera.
Adde moxGomon. Forte omnia ab FTomo.)
comor, homo ClOII. Callari. (add. prius
Comman.)
GORLMLTH, Ortrido ridetur esse miler, de-
plorandus: corrich certe Clivensibus et C7cl-
deis hodie adhuc est commileratione dignus.
GOSCHEH, veter. Teuton 0s, oris apud
Larium. Unde Forte cosen pro loquiBelgis.
qualigosen, ec soser Gall. pro eodem, de zosier
pro sucture, aut parte oris interiore. (Goscheho.
dieque Saxonibus superioribus deore, bucca,
Ccdcum quadam significatione contemtus ejus,
cui tribuitur, veluti cum alapam minantur,
aus dis rosche schlagen.)
COum A_, nemoCION. CalPari, quasi ho-
die zeman, scenman, sieman nonnullis in
usu.
GOuM A W TO, epulari CtoII. LipL. (in-
quir.) _d
etE Cauma p. 28 givmop. 8
GOUMEW, GOMEN, toncre, Terrare, al-
Carus. (inquir.)
GROLLIL, grossitudo, crassitudoKOr.
ORUNHI, Ottrido ridetur eiseterror, plo-
ratus, Aridor, vel simile quippiam. Fortasse
idem

## Folio 86 — 730901130:0344
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000344.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
86
ARCEIAEOLOCSUS
idem, quod Belgis grynen, gryninge. ElIs
non omnino alienum cst Latinum grunnio,
grunnitus, Tonus porcorum, quando videntur.
indignari ee quiritari. Orunni aliquando OtEr.
quoque ridetur esse caliso, obscuritas. (Grei.
nen luperioribus Ciermanis Aere, est vox ple-
beja.)
ceuOvA, lacus GIOI. LipL. grube Cerm.
sroeve Belgis adhuc FoNa. (nempe sraben,
eg De est sculpere, Fodere.)
GUALLLCHL, vet. Teuton. guolihe, suili
ke GloA. LipI. honor; sloria, potestas. In-
de Forte Belgicum goelick pulerum: honpr
ut e
enim de gloriaresmaxime pulera. art Wealth
GUAFETCHO, Ottrido valde, rehementer weidlii
vel gloriose elle videtur. Gewaltis Germ.
GU NDFArO, Ottrido labarum, rexillum,
lignum militare, confanon olim Gallis; fah-
ne GTerm. hodie, vane Belois; Confalonerius
in Italia prosignitero.
GUOLTCAN SuLFNI, plorificabunt, ClO(-
Car. Liphi. (quid si haec ex gloria corrupta:)
GuoLrco, Sloritico CHlON. Lipl.
TI.
RAPERSZRELCMET, Veter. Teuton. vul Fit. L a
apesapud Larium. Ex linqua fictit verba fititu
HAFT, OtErid. gravida, deFamellis, Forte
ab hefce, vel hecbre, id cst affigo, recepto.
EAFTA, veter. Tcutom. Carcer, GloPI. Lpil.
at

## Folio 87 — 730901130:0345
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000345.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
MM.
TEUTO.
atque ita adhue dici carcerem in Ubiis, ad dit
Ciplus. vide Hasce.
AAFTE, Ottrido de carcer est: Belgis qui-
busdam e Saxon. hefte, hecte. (Hafchodieque
Germanis carcer, detentio.)
E A XF A N C MA, Occipitium Rab. Maur. (in-
uIE.)
A AFRUWV a, palatum Rab. Naur. (inguir.)
E ALCA, veter. Britanno- Saxon. Pacer, &
consecro, heilie hodie Cermanis de Belg. Bo-
lic Britannis. (Forte a heel (totum) heil Calus,
ita, ut heilig, quod masna cura integrum Cal-
vumque serratur, ut Panctum olim Latinis. 
AT AL M, Festuca Ner. (calamus, halm.)
HAL OOH, Castrare Keroni. (inquir.)
AA LTO, HAL LO, Calro, Terro KerOnI. (Bal-
ren hod. tenerc.)
A AF ZF, claudus, GIOTT. CTaCTaF. halte BrIt.
Suedis, Danis idem. (Cermanis nostris in de-
Tretudinem venit.)
H2 A R D0, Valde, nimis, GloMar. Lipei. (TTO-
dic hard, durum.)
AAREEF, clamat, haremees, clamamus
Rer.
H ARE TUN, clamant, GION. (SaNI. (inquir.)
E2 AR M A e, Ottrido ridetur esse nocere, lae
aere: certe harme Britonnis achuc estnoxa
 noceo Harma, calumnia CloI. Liphi. F. A
4
Pane

## Folio 88 — 730901130:0346
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000346.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
e
88
ARCHIAEOLOOUS
Tane calumnia maxima noxa. (sich barmien,
hodie Germanis elt Pc atHigere, iarere.)
HA T F5 O, demulatio CIOII. Lipl. baet Bel
sis ec SaZ. inter. hater Brit. odium.
IIATE A, veter. Britanno- Saxonibus nun
cupo, herehodieSax. inter. es Belgis. (Germa.
nisheisse.)
E2A FOV CO, iracundia CIOII. LipL. (Flaten,
Saxonibus hassen, Germanis odisse. as
odium.)
AAUW EER, veter. Peuton. e Francis lo-
rica ab bau, id estictus, ec iveer, id est averto.
(FA idem quod hauberga, halsberea, loricar
quae collumtesit, ut beinberga tegit crura.)
H EFF AH, imponere de Onere, LCT. (Bea
pre Anslis ponderolum)
HEFTE, imponat REF.
AEGCE, Vet. Teut. Cepes, materia, hecke,
Germanis hodie, hase Sax. infer. et Belgis, bed.
se Britannis.
A EGISLICHUN, terribilis, OIOA. GaPTar.
vide exislichon, egistike. (hodie heslich.)
HE IDEK, Vet. Peut. clarus, splendens, per-
spicuus, idem Saxon. helder Belois. (heiter
Germanis clarum, ut bell.)
HEFGER, Pelicanus CIONI. LipL. bag er ho.
dic ec Cermanis avis nomen.
AETZF, vet. Teut. Calve, haile Britannis,
heel Suedis. FlinciAlem. et Bels. heiland, Cal.
Va

## Folio 89 — 730901130:0347
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000347.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
PFUTO.
rator, Calvere Faciens, heil nobis Calus. (Beel
Saxonibus inteorum, ut Crraecis iNor.)
HELLTCBO, Calubre LLOT.
HEILICO, lanuS ReF.
ATETMOBI, _E HEITMODI, turor Lipsim
quali heirmoet, heermoet hodie Belsisdicere.
tur, de animo aectuoso, fervido.
HEISSEH, vet. Teut. apud WilleF. PFO.
mittere, verbeissen hodie Cermanis.
HEIT, persona Reroni. Wescio, an inde
2e
Frilli sEexcos patrem vocent heire, quod uni-
cuique perlona patris sui sic praecipue pertona
quaedam conspicua.
HE LTEO perlonarum ReT.
HE LTIN GA, Vota; Glollar. LiplI, atque
inde Forte (ut de Liplius notat) hodie Gallicum
soubhaitter, Optare. (à heiseben, beiten, pe-
terc.)
HF IZ, OtErido ex sensu est aut notum, aut
norum, aut calidum, heis Cerrm. Fervidum.
AEL.F A, Colatium, auxilium, Nex. biilf Ale-
man. hulp, Belois.
HTE L LNA, cubitus Rab. Maur. Cerm. Elle.
FIinc puto Belgis ellen-booch, quali helin-
boogh pro codem. ITelen opud saxones in-
fer. lunt compedes equorum.
HEOFOHLTCA, veter. Britanno-SaZ. cale
Ais, Beavenly Britann. hodiernis. (Haven ho-
dic

## Folio 90 — 730901130:0348
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000348.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
qui
g
90
ARCHIAEOLOCEUS
dieque Saxonibus int. calum visibile, Forte a
heben, elevarc.)
TIER A, ERA, antea, corona; Rer.
HIER A, H F D e N cilicium, quasi hare, id est
pilus, GIOI. Lipl.
H E R ASUN, OFFC. cequens prohuC; ab he-
re Aleman. Belgisquehodie bier, Britannis he-
re, hic, e a sun particula, significansmotum ad
locum. (hehr.Zu, huo. Cermeni pronuntiati.
one dictingrunt, heer exercitus, hehr huc, hor
vel herrdominus; sednon bene distingrunt
Scriptura, secundum quam hehr pollet esse e-
ercitus, har vel harhuc; ec herr dominus.)
HER BERCA, Vet. Peut. Castra, ab here CX
ercitu, ee berge recipio, servo, hodie heer-le-
ser; herberee autem jam est Germanis Saxo.
nib. Belsis dirertorium, albergo Italis. (Berber-
ea tortasse, non ab heer, livehehr, exercitu, led
hersiveer, particula, e bergentegere, ut lit,
quodtesit, recipit.)
ETERDHOM, HERTUME, vel. Tent. Prin-
ceps, nobilitas, qualihodio dicas Belgice beer.
dom, dominatio.
HER1SFO, Cenior ) KerOnI. (Frste eA
EIEKPRIH, Ceniori
priOr, anterior,
HTER LR OHO, Seniorum) eher anterius.
HF RFZOHON, DucesCIION. CaPThodic Her
2or en Germanis.
HP

## Folio 91 — 730901130:0349
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000349.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
1
11
MI
e
1D.
Y.
id
lus
B.
TFUTO.
E
HER OZ HEORO, HORWE, veter. Teut. lu.
tum, GIoN Lip( (hodie deluetuim.)
AEROSE, AERESTON, praefectus CIOI.
GaTTar.
EEROTF, dominium GIOA. Ga(I. quas
Berrschassi Germanis, Beerschappie Bels.
MEVODE, pOssessiO GIOH. LiPL. (hod. habc.)
HTERA, HERA hic GIOA. LipC.
AILU, absconde OIOII. GaPP. hodic Beleis
Beel, Bele, verbele. (add. Filuh.)
ATLHI, Octr. celo, verhehlehodie Cerma-
nis, hele Belois. (Etiam Saxones, es ist mir nicht
hehl nonhabeo occultum. Item der baler
ist vie der staler, occultator aequatur turi.
add. TTilu.)
HEHNOUTET, vilcera Rab. MaurO. (in- 1
quir.)
HIH ZER OUEMO, Ottrido estreminilcOE,
quali retrovenio, quodreminiscentixe est. Si-
onificat etiam circumdo sepe, vel muro.
HLNTERSCRENCMI, tergiverlatio apud
Larium: Binter Aleman. e Saxon. bcheind
Britannis adhuc post, retro, schrencken, schran-
chenBelois, schrinke Britannis adhuc varicare,
abscedere, recedere (schranchen à devaricatio.
ne tignorum.)
AERET, cerrus, GlON. LipL. Bert hodic.
Belgis, hirsch Cermanis.
e sUN HAe, illis CION. C aCaF.
ATU.

## Folio 92 — 730901130:0350
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000350.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
b
ARC EIAEOLOGIS
MiuFu, hodie Ker. heute Cierm. huiden
Belgice.
HruuTSCE, Tomilia GlON. Lip L. quali buy-
sche, adomo.
E12, 1Z, veter. Peut. id; Bet Belgis, es Cer-
manis, ic Britannis.
AE AH F AR, rilus Rer. quali lacbrer hod.
HE ABFEO, CurrO Ker. lausse CerM.
X2050, ausculto Rer. (Lauschen, luystern.)
HEOTHU, praeda. OION. LivI. Forlan ab
holo vereri, hodie hoble _ Belo. Bale, id est
autero, fero, adtero. Sic Hludovis Ccribebane
proLudorico. Loru praeda, quae lorte conti-
sit. vid. Lipl.
ALUTRE, veter. Britanno-SaZ. purus sinc
mintione, laurer hodie Alemann. lourer Bel-
515.
A LUTTREISTER, clamosuS Ker. (lauE-
Schreier.)
nquin HOCMTuODH captivitas ClON. CipI. (dub. )
e
HODON, testiculi, R ab. HTaUTO.
HOLCZGANOEL, veter. Teutonib. lupuS
xlinqua apud Larium, Forto quas holezanger, quod
ambularet de viveret in Cylris (Larius quasdam
habet roces, quae videntur factitix, ex lingua
vasabundorum rott. Wel(ch.)
HOLD, Vet. Peut. Bol+ SaxOn. houd Bele.
Eidlelis, omnino Adelis; boud en trou, Belg.
quatibis Aidelis. Houde, bolde Bel. halle
GerMI.
n
t
sit
act

## Folio 93 — 730901130:0351
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000351.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
Bi1
TFUITO.
Germ. elttenco. Igitur haec vor lumitur, qua
Sitenax ejus, cui fidus quis est. (Tsold, huld
Ciermanis bene aftectus erga aliquem. Hold.
scelis, amabilis, jucundus. Huldigen tidem
promittere, est prommittere animum bene atte-
ctum.)
HTOORSAMFF, Obedientia Rer. (ab audion-
tia, ut etiam obedire.)
AORECHE, W iller. ausculto horcheGerm.
Burke Flandris adhuc perusitatum pro eodem,
harke Britannis dc vet. Fril.
BORO, HOR OUVE, CereuS GIOI. LipI.
HORR aM uR, audiamur, KerOni. (hören
audire.)
HORSCOIH, vehemens, GIOI. LipL.
HORSKT, industria, RCT.
HORU GFBRUADEK, OtFrido eAt leprotuS:
vox illius aeri. (inquir. Forte à horoune, Ecedo,
de quo Tupra.)
HOSC, HOSCE, HOSCOUBillusio, Tublan.
natio, GIOlI. LipI.
HOTTE, veter. Lcuton. incedo. progredior
apudLarium. Flinc puto adhuc ror illa auri-
arum, qua compellant in Saxonia e Belgio
equos luos, cum eos instigare volunt ad ince.
dendum hort, hotro. Nec errare me putem,
E dicam, Belgis quibusdam hinc adhucremane.
re, et en il niet hotten, res non rult proce
dexc. Lorre lunthodiemicx calsarixe per co.
ctum

## Folio 94 — 730901130:0352
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000352.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
d4
ARCHIAEOLOCUS
Ctum Perum commeantes in provinciis BeuK-
Cvicensibus, (Horte aurigis praelertim in lupe-
riore Saxonia est dextrorlum. Scbronde, Cini-
Srorlum. Add CupE. Forthoro.)
HRFLN FT, Caltitas, mundities KCF.
ATR FI HO, CacuS, mundus Ker. (hod. Rein.)
HIRI  AN. Caltigare Her. (inquir.)
RUBEE, apud Larium, haubit Ker. Caput,
haupt Aleman. b00fe Belsis, head Britan.
AUDa, Willeramo tusurium: hiite Cee-
man. e Bele. hurBrit. ab bude Bel. OE bideBrit.
teso, ab(condo, Cervo.
EHE, quis GIOPI. LipI. Nie Germ. Bel9.
Fr7.
TTHFFELOI, Vet. Teut. opud W iller. GCNX,
colliculi. Genae quali colliculiintacie. heu-
velen Belgis adhuc colliculi. Ilinc hufflatrie
tulsilazo, quia colliculos amet. (aheben, ele.
VarC.)
HU FPHT, CluneS, COKSe, RabanO MaUTO,
hodie heupen Belgis. (hisre Germanis.)
HuCE, Willer. memor lum, heuse hodic
Belgis.
HULeTLOS, inopS CIOR. LipC. qual bul-
peloos hodic.
AUNDEELTCA, cnomra, hundesstie
se, Germ. Bondsolige Belg. Gilol. LipI.
HuoRO, Ottrido proprie elt maechor, a
dulterium committo; boor Suedis Danisque
adhuc idem. Elinc hahre Cerm. BoereBels.
rhore Britannis moretrix.
FIHR.

## Folio 95 — 730901130:0353
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000353.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
BiuI.
it
Rcit
bel.
Brit.
hest.
uII
D
die
TFUTO.
EURSCHET, Ottrido videtur esse exstin-
uit, Belgice lesohet.
HUS FL, veteribus Britanno-Saxonibus eAt
Sacramentum C aenae: puto, proprie esse my-
Sterium, quod jam eli Alem. seheimnis ec BCl-
isheimnisse; ac uti heimnis, uti ec heimlick,
mysticum, tectum, ab beim domo eAt, (ic husel
abhus, quod Tcutonibus quoque est domus.
HUUA BB AH, (Forte bwarban) redire ReI.
HNU ANZA, quareKer. Wente W esttal. id.
vence Saxonibus interdum quandoquidem.)
HTHHARABES, Fedeas Ker. alia dialecto
varbes; inde warvel, vervel. (Cerm. W irbel)
verticulum, spondrlus, à vertendo, de in sele
redcundo, ut puto.
HUUASLTHE, efficaciter Ner. (Wisticb. )
UVa SSI, Lagacitas, Keron. aliis Wasse, qu2-
lacumen ingenii: nam Wasso, vasso aeutus.
wissen (circ.)
H U U E L TMEM _SO, quilibet Rer.
AUHELIHO, quis, Per. Welcher Aleman.
WelckeBelo wilcke, quilhescotis, which Anglis.
HUUEMU, cuiKeF. Weme SaXON.
ATVUENDE, quando Ker. Wvhan Britan.
wanner Belgis. (Germ. Wenn.)
AWUFO, qualiter, Ker. wic Cerm. idem.
Saxones quidam inferiores pro vie dicunt
WO.)
HUMIALIHHE, WEAETAHIS, qualitaS
Ler

## Folio 96 — 730901130:0354
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000354.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
96
ARC HIAEOLOOUS
Ker. (quali diceres welchnis, qua Foret rox Me-
caphiylica non mala.)
T.
EAGFLTH, SEG F L IH, quivis vet. Peut.
DTAGER E, FOENCTATOF, GIOSI. LipL. nil Forte
legendum sit venator.
JA GTLFCH, quisque Callaro, jeglich Cier-
manis, jegelich Belgis idem.
JAOLW ED AR, guiris quisque GIOA. CaNaF.
Cerm. iesmeder.)
Sama_, Ottrido aliquis, jemand Germ. je-
men Bcl9.
LBE W ANDa, Cuspicatus, CilOA. LipL. a Wa-
no, exictimo, (uspicor.
IBH, CI Ker.
SEMF, Willer. etiamnum; ietzunder Alem.
jec Britannis.
TEM ER, xeternum GIOII. LipL. immer etiam
Cierman. ex Belgis aliquando pro semper ca-
pitur, praelertim immer meer, ever Britan.
SEW ESCON, EWISCON, xternus GIOIA.
LipI.
IMI, CgOReF.
ILANLTAMO, Feltinanter Rer.
TLCA, YE CA, Vet. Britanno. SazOnib. idem:
hiodie obsoletum.
EL1G0, vet. Peut. Festine, cito; ilichSicamb.
Clivenlibus, eilicb Saxon. Cuper. ilico Latinis
idem: ile Sicambr. Feltino rerbaliter: attinia
omnia.
EL. U NCI,

## Folio 97 — 730901130:0355
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000355.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
1
e
IoI
be
atamiti
emt.
M
d
olle
elt
1MB.
ini
1
61
TEUTO.
TLUNOL, Feltinatio Ker.
2MBIZ, refectio, prandium Rec. inbiten,
omtbiren, Belsis proprie esjentare, inbyt, ont
byt, jentaculum.
LM BI2Z F N retcerC, epulari ReF.
TMBOT, mandatum vet. Peut. ceborhodio
IMU, Ci, Rer.
TM UNTAR IM, Sibi invicem RCE.
THAU, eum Rer.
ENDATL, maletacta, Peceata, untharen, on-
daden parentibus nostris, ClOII. CraHar.
INDL IOH,)
INDL,
INDE ROH, )
atque Reroni.
IN DIHL, TNDF NOM, neque RCF.
IN EH PHES, vec. Teut. dum, donoc, hint
dies, benidies hodie.
tN E W FN, in aeternum Ner.
TN GFNO, veter. Pevton machina, in
Arumentum: engin hodie Gallis idem: engi
niaire, qui peritus est parandarum machina-
rum, ingenieur ruleo.
2H HERISF, IZ ERISE, Imprimis RCF.
ZNKA NCUM, ad Ralendas Veron. Alii
Teutones dixere ingangum, quali introitus,
ut eso judico) quia Kalendae introitus lunt
mensis.
ENNE ROHTHLNOON, inferiora, (lOR.
Lipsiim

## Folio 98 — 730901130:0356
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000356.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
98
AROTTAEOLOCUS
Liphis quasi in neere dinsen. (neer anider, ne-
aer inferius.)
INNE THRON, viscera, GION. LipL.
INNOTO, THHOTI, etiamnum CtOl.
CaTar.
THS TUA NDO, TNSTUANO, OtFrido in-
telliso, verstehe Germ. verstae Bclg. onder-
stand Brit.
IHTE RE TA, dehonestabat, CSIONI. C1aNaF.
entehrece hodieGerm. onteerde, onteerede
Belgis.
THZEAHO, excipioReT. (empfahehod.)
TH LKTAHCTH, acceptus GlOLL. GaA. BCl-
is ontfangen.
FH TH A B a N CF, alsumtio RerOn.
FN THABF ML TH, Ottrido, commoror, ha-
bito, Belois onthoude my.
TH TH ABO, CustinCO Her.
TNEHEKO, Ottrido, revelo, ontdeke ho-
dic Belo. entdeke Germ.
LNPHIN, Ottrido EI, indien BelgicO.
EHT_ uCTL, conscientia, Keroni, qualtinu
heusins Belsisdiceretur. (Germ. andacht, at-
tentio.)
TNTLOHEAN, Keroni, intlucon SION.
Lipl. aperire, relerare. (quasi entlocken, lok
est clavis.)
IN Te ACHO, diejungo, KeF.
NFR AHHO, exculo Rer. ab int (hod. ent,
BMt

## Folio 99 — 730901130:0357
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000357.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
(2, 1
6I0l.
do in.
Mnulsa
al.
veller
Bel
ba
18
iis
tidl
ib
1
1I)
TFUTO.
ont) prirandi ecrabba, caula, culpa. (racher
ultio, poena, rechen ulcisci.)
FN TsF2Z0, deoradoker. ent serzehod.
THZSPREHETAL, oblactatum Ker. nisI FOr-
te lit intspenitar: certe ontspenen hodie Belg.
ablactare elt. (Cerm. entwehnen.)
LHFSUABAN, Ottrido elt vitare, Fusere,
vel smile.
TN uVu, itaquo ReF.
TN UNWLZZIN WISAN, est Ottridoda.
moniacum esse, qualihodie dicas in onveten
Wesen.
10, Cemper, CololT. Lipl.
TO BTE, sum GION. LipP. jo Clivensibus,
Geld. Saxonibus adhuc in ulu pro utique.
Lornonne, nunquid, CIOl. Lipl. ac Ken
roni.
TOE AHH, CCd dE KOF.
TOT AUE LBU, etA Rer. qual dicas end
Oft ok sy.
TOZH, jucum, Kex. joch hodie Gormanis
e Belois.
TOURDMAY, vet. Teut. hoc anno, apud
Larium. Forte jor, jour, id quodhodicjar,
jaer, annus. Inde per enallagen honiticatio-
nis puto, Callis jour dies, ec a jourdhay Calli-
cum jourabupoix dubitanter dixerim; muta-
ta paulum, Ccdtamen non absimili significa-
is 2
tio

## Folio 100 — 730901130:0358
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000358.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
100
ARCHIAEOLOOUS
tione. Italis etiam ab hac prolapia erit CUUm
jorno, dies. (iMC _ VIIFAIS
TR, Ottrido CX.
TRBOZGONO, celo, abscondo, GIOA.
GaII. Forte irborrono.
ERELTLEATE, Ottrido peregrinuS, ex
eraneus, abire, ir ex, e lente, id eltregio.
IR F A e EO, increpo CIOI. LipI. (dub.)
ERFERRO, obtupetacio sloll. LiPL. verve-
rehodie Belois est terreo. (sich verfchren Sax.
eltterrore corripi.)
IRCAZE, vet. Tout. oblivilcor, Aleman.
vergesse, Belois vergete, fore ert Britannis.
ERHOBOKOH, Oitrido videtur esse acci
pere, conlequi, recipere; recover Britannis,
Callisrecouorer, obtinere, non tantum recu
Perare. Unde vercooreren etiam quibusdam
Belois.
IRL ESCO, Octrido exstinguo, deleo, lesche,
Cermanis ec Beloishodie. (Frleschen de eodi-
cimus, quod sponte extinsuitur.) Videtur
quoque aliquando Ottrido esse trui, consequi.
IRMu ALT, OttridoLatigatus, veroeit hodie
Bel915.
AR OVEMUH, terreri. GIOFT. C a PTar. qualI
Germanice diceres verkommen, sich verjagen,
Saxones inferiores eodem lensu dicunt.
rROUTCKO, Excito OIOI. LipL. erquicke
SOEM.
tR

## Folio 101 — 730901130:0359
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000359.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
M
1.
ea
6.
n.
i
et
IP
Ub
dIB
olt
essu
He
R
V
FUTO.
St
TR RuORO, commoveo, GIOII. LipL. verro-
res beroere Bels. adhuc idem (riibren, Germm.
commmorere, liquorem agitare.)
TRSCABOROI, Ottrido est abripere siadi
mere, auterre, vel simile quid.
RSCAL, increpuit CION Lipl. (Schelcen
Hod. INnCreDATO.)
TRSCALLO, increpo CIOA. Lipl. seschal
Belg. adhuc crepitus, Ponus.
TRnA, Cua, iro lUIS, ReT.
LR W EL LU, Occrido, Cuscipio, eliso, ervele
hodic Alemannis.
TR ZUA N A MO, allumO Rer. herZunehme.
IS AR N A ZZ AS A, Ferramenta KeF.
15A R NO, Ferreus Rer. Quahreisern.
LTAL, vacuuIS Ker. idel Bel9. (eitel Germ.)
TTFON O, retribuo Rer. ontlone Bel8.
TTLOT, retributio Rer.
TTW LZ, Opprobrium Rer. (inquir.)
Tu, jam Ortrido.
TUIE, Ottridovos, ju Saxon. _ quibus-
dam Belgis, jom Britannis.
TUNGIZT, ultimus Ker. (junsstehod. co-
dem Cenlu, eth proprie sipnificet maxime ju-
venem.)
LWHERU, veltraKLer. (Fuure CerM.)
12, id Ottrido, bet Belgis, it Britannis, es
Gormanis.
110. AC

## Folio 102 — 730901130:0360
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000360.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
ARCEIAEOLOOUS
R.
ABET, KADEF, OratioKer. (dub.)
 IACAIAr, Obriare, qualisesenens
regenen, hodie becernen dicitur.
HE A C A N E O R TUO, Obaudio RCF.
AEAHTRLO, Concordo, Rer.
KA L, Vet. Britanno. Saxonib. voco. Idem
adhuchodiernis Britannis: Kallen Belgis qui-
en
CISVO.
CarC, accerlere est. (An huc chaland.)
XAF. TDO, discedo, Ner. vid. Farlido.
H A L TZ FUN, Caliga Ker. (jam olim rox Cal-
lica vel Celtica, quae Cajo Caelarinomen dedit.)
HA N AP, pecten, Ner hodieKam.
CAN GO, ambuloker. (gans incellus, hodic.)
ICAHIE AR, peregrInUS, quali gancar. (in
cedens.)
ICA PFAV, Ottrido aspicere, sassen Alem.
rapenBeleis, kaxon Sax interior.
KA P LUA N, verberare KerOnI. vide Bluan.
HE AR GE, veter. TCULOM OHEPO, FOrte a
carre, ilt est carruca, quali carrucae imvone.
re: charee Callis dc Bricannishodie adhuc i.
dem, carico Ical. cargo tTispanis.
KC AR TFLTNC, Perens, hartilinsa parentes,
karcilingun parentibus accentuin secunca, (ut
opinor) Cylaba, Rer. quali setéelins, id est
genitor; telen antiquitus, ee Saxonibus inter.
Belsisque adhuc est signere; Forte ab Fc.
auda ) Catilinga
BERO
O
1
4. Muta

## Folio 103 — 730901130:0361
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000361.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
n.
TEUTO.
Jalad genero, per invertionem, ut Scriptu.
xaHlebraea nobis legeretur moro noltro: tum
enim dalai est in Piel
lynjilled deli–
IE AR W E, induo Ker. Unde karvecamer,
arrecamer. (sercamer Ilanoveranis, locus
illo, ubi sacordotes millales induunt, velliunt
que lc ad missem.)
IEA SE W AZZAR, Ccrum, Ror. quali hodio
.
dicas Kasemasser, id ost aqua calei; est enim
hoc Lerum: Wey hodie dicitur Belgis. Watlicke
XASF, hospes Rer. sast communiter et.
eam hodic.
IEAS FL U A MT. E, HOspitalItaS, RCF.
IC ASFL U A e O, hospitio utOV, LEEF.
_E A STR FWVL, Pramenta, KeF.
IC AS XR F WWPTLU, lectilternia, Her. qualt
restrorede; stroyen Belois adhue Aernere.
IEATAELE, veter. Francis eE Peuton. bona
propria; Kateilen, katelen Belgis quibusitam,
hatcel Britannis pecudes. (an a catulis: ut et-
jam vich de bonis omnigenis, et li proprie de
animalibus. Sic pecunia a pecude.)
HE AUER O, VaCO, ROF.
IEAUKHZAR, vet. Teuton. praestigiator,
auckler Alem. Keugheler Clirenl. guicheleer
Bcl8. vusler Britan.
IE A W ISSTZN CTFTM, certis temporibus
Ker. (zu sevissen zeiten.)
XE A B F H FER, COnFeMtUS, RLOI.
4
HC F A R

## Folio 104 — 730901130:0362
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000362.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
21
104
ARCHIAEOLOCUO
HE F A R H E F V IMOTCAMUEReF.
RE ARHO, MercOr Ker. (inquir.)
H E BSEG HERVESF, KEVTTSE, vet. LeuL.
pallaca, concubina, hodie Kebs -W eib.
KED AHCMA, CogitatioKeF.
R EDHATHGE, CoerceO ReT. ZWinge.
KEDuUNCANO, restrictus KCT. (gCZNU
renhodic.)
IEFAF. DO, explico, Ker. valdon Cliven-
Cib. Volden Saxon. interior. vouden, vouven
Belgis. falcen alem. plicare.
REFREISOT WESAI, Periclitari HCK.
risque, rilico periculum.)
KE H A F O, abCtinco Rer.
HEHLUKKEN, demonstrare Ker. (inquir.)
IELL, clatus, Rer. (inquir.)
IE F H A R U W F, exhribet KCI.
ICEKAT, Pertinet, Ker. (inquir.)
IEEIER EMFTER, irritatuS RCr. a hremoirri-
eo veteribus. (hod. grim; Ira.)
RELA, CHELA, guttur, Rab. MaurO.
KELELSTNO, imitor Rer. vid. gelihsino.
pleicbner, sleisner hypocrita.)
KELIMFO, Concodo ReT.
KELLERA, promtuaria, hodie Kellers,
GlON. Lips.
HELFAH, reddere, Ker. (selten, vergellen
recompenlare.)
xemaumo, jungor, locior, Forte indeho.
die

## Folio 105 — 730901130:0363
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000363.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
TFUTO.
05
die maker, macher Belgis pro locio. (dub.)
IEEMEE ZLTHMAN, moderari, Rer. gemis-
Eeen.
IEF. HK P F AN, militare Rer. unde adhuC (Ter.
manis kampssen, Belsis kempen, kampen pu-
Omare, Kampioen pugnatOr.
ICF H F 1220, attliso, quali beneide, id est
invidia perlequor.
ICF. B L. MO. (quali siname) inroco Reroni.
proprie nomino)
I E P ARKO, relerro Rer. quasi geberge.
KE P E OT AH, Jubere, Ner. sebieren Alem.
rebiden Belgis, bid Britannis.
IEF P L A F F R, InAatUS Ker. platen, blaten,
veceribus Ao, suflo blasen hodie, inde bladder
Belg. blaceer, Alem. pustula.
IED OT, imperium Ner. sebot hodic.
ICE DR E T, EFabS, Ker. quali cebrec. (dub.)
HEREHTEI, vindicta, Rer. quali gerechie,
id estjus, aequum: vindicta enim eAt jus injuria.
vindicta elt rache.)
KERISLT, condecet Rer. conrenit. (in-
quir.)
KEK N EF, diligentia, Colicitudo, Ker. Keare
Britan. diligentia, Coliciludo, item cura, nec
dissimile iplum Latinum curo.
KE R NISS, derotio, Rer. a heran Colicitum
ee, quia devotio tic cum Colicitudine.
I E R H L. LHHO, diligenter KCCF.
KF=

## Folio 106 — 730901130:0364
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000364.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
106
ARCITAEOLOGMO
KPRO, cupio. Reroni, sere adhue Belgis
idem, gern libenter Cerm. chero Flispanis,
conrenit carus, cher.
KERTU, virga, Ker. serre Aleman. serde,
rarde Beleis.
er
XE ER XFFO, orripio, greisse, hodio Germ
ypeBelg.
s.
HES A Z FO, deputatus Rer.
HF SCUAMTE, Calceatus Ker. (sescbuet.)
IC E SP A HA W, CradereKer. (inquir.)
IE ESF A N O, CohOrtOF, LLCF.
HE E. S P A H 5 Z, EVaSIO RCF.
KESTECO, ango, Forte a caltiso, GlOl.
ipl.
HF TE M P R A N, temperareRer.
KE PFF, Ottrido ridetur esse loculus cada-
verum, vel arca lapidea, vel sepulerum.
REVERA, bruchus Glolar. LipL. hodic
Kafer.
IEE VR FTSKTNT, REFBSHTHT, vot. Peut
othus, (purius.
XEE V NT NFUAZZAN, Occupari Ker qualL
Ceummoeren, id estline otio cile; muazo an-
tiguis miisse, hodie muusse Germanis, moete
Belsis tantundem, ac otium.
TEEW THFER, benediccus, conserratus, ROF.
everhecer, hodic. sevide Belgis.
HEW 1SSO, HE A W 155O, CertuS, Certe, RCT.
KEW RAHZP, merita R CF.
EF

## Folio 107 — 730901130:0365
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000365.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
TEUTO.
REZELIT, deputatus ReI.
XEEZFLO, imputo KerOMI
XE Z FMBRY, Materia, Rer. nempeliona, d
alia rediticationi apta. Zimmern adhue Ale-
dita
man. simmeren Belg. CA adificare, cimber Bri
tannishosicadhucidem plane, quod Keroni
hic est Kezimbri.
HTDANC, cositatus, HeT. (sedante.)
UIDEUUET, digectus Keron. Elodie ver.
danen Gerimanis, verduiven, verdouven Bel.
is digerere, tam de cibo, quam de indisna-
tione dicitur.
ITGHVETO, dictusKer. (queden SaX. lo.
Jui.)
KTA ALFFDU, obTervantia KOr.
HETHTALFO, Terro Rer. erhalse hodic.
KTMHCTOLLHHO, Colicite Rer. quali ge.
heuchlik, mit cedancken, id est cum attentio
ne, recordatione: nam Colicitus memor es at
centus ad id, quod agendum.
H IET U H OR P AB W ESA et, reverti, ROT.
ICLHWLORVANISSI ConverhO ReT.
KLE W ER ABO, converto Ker. diverto.
IEYZIAMHO, GLM AMIHO, aptO, aptus, ido-
neus FeF. (gemachlich, hodiecommodum.)
KCIMO, germen, GIOF. LipI (heimen C’er-
manis, consentit Callicum cime.)
IEIHHE, CHTNHE, mentum, Rab. WIaVIO.
hodio kien.)
CL

## Folio 108 — 730901130:0366
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000366.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
108
ARCTIAEOLOCUS
KLHOZSKAFEL, consortium Keroni, qua-
Genosschasst.
IE LNUSTLLLE, inguicto Ker. quali ceon.
stillehodie Belgice dicas. (Fst enim stille quie.
EUMI.)
XTPARAC, abscondo, Rer. Geberge ho-
dic Belgis.
KEPPO, compes, GIOI. LipI. cippus Lati
nis, cip, kio, quibusdam Belgis. Inde adtuc
sippier. (vulso perperam Cupier.) Belgis pro
custode carceris, ceps GaII. hodie.
HCIRECHTDA, expolitiones Ker. (inquir.)
EIETDA, concupilcentia, HIer. quasi geri-
da, delideriu.
KIRTHFIDA, CorrectiO KeF.
AtCN. KLRLMTO, corriSO, quali gerechte, zurech
s
ache
sebringen idem. (Germ. richten, cinrichien.)
H ISA CM AH, objurgare Rer. quasi culpam
imputare; sabba culpa, caula.
KTSFZZTU, Ordo, dispositio, Kex. (gesez.)
ICISMTMTEE, Sorea, Ker. (kiissen, culcitra,
CousLin.)
KISTHTT, aspectus Ker. (gesichthodic.)
XCISTAHY, CruS, Ker. b est andis idem fere
vermanis ec Bolgis.
XISTATO, CollocO, ROI.
IEFSUAMAFDA, discussio Rer. (inquir.)
XISUHTO, Sequestro, Rer. (inquir.)
Xrraar, actus, factum, Rer. (se. that.)
XF

## Folio 109 — 730901130:0367
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000367.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
FUTO.
KLTHLDO, celebro, Ker. (inquir.)
KLV ANC AN, repetere, Rer.
IC F W AL F JU, Potestas Rer. cervale hodio.
HIW LMTU, Cacratus Ker. severhet.
EE IW IM TUO, Lacrata, ReF.
KEIW ELZIDu, Scientia, KOF.
KLW ODE, Coleo, unde Belois oeroonte, o. ol
litum, consretudo, imont Britannis acdhue in
ulu prosolebam vor wonc, Lolebas. (Cierm.
rewobmheit, contuetudo.)
ICW ON TN, IOlito, KCF.
KIZZC, veter. Peuton. agnus capella, ca
della, kid Britannis.
ICL. ACO, CaWIOP, GuerOT, RECT.
HEL E TNO, Ottrido elt purUS. Voxhaec in
reliquo Teutonilino fere oblolerit; Britannis
tamen kleane adhuc estpurus, mundus: tum
verbum kleinsen, klensen, cribro liquida mun-
dare, Belgis achuc in ulu.
KL FIPO, vide Cleipo.
IELEKON, OtFrido ex sensu videtur esse
aut taedere, aut esse videri.
K e A0, Ottrido est copnolco. Fi affino
Britannicum Rnorme, kennehodie Alemannis
d Belois.
INTU, CHHTU, genuRaB. MaurO, Anie
hodie Germonis e Belgis, Anee Britan. cenuil
Cal. tnaa Suedis, vove Gracis: actinia
Omnia.
E

## Folio 110 — 730901130:0368
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000368.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
110
ARCHAEOLOCUS
HDBEL, vitta, tegmen superius, idem Ale-
monnis, Kovel Belsis. (Kobel. Wagenolim di-
cti currus tecti.)
IE OCKE, Vec Pcur. Tallus gallinaceus; zock
adhue quibusdam Alemannis, cocq Crallis ex
Britannis hodie, kokkert etiam Belgis ali.
quando.
HEOKARF, pharetra, Clollar. Tipl. hodio
Cerm. Köcher, Belsis koker, ppthocker.
IEOZP, veter. Teuton. ec Francisiecus, apud
Flaiminsteldium, ec, ut dicit idem, Alemannis
quibusdam achuc hodie kolb pro codem.
Conip et coupallicum haud dubie inda:
Kloppe Germ. ec Belgicumico, Eerio, afinE,
hlox ictus, colpo Italis.
IEORAH, exquirere, probare, OFEr. Kören.
HEOSF, GFKOSE, loquela vet. Peut.
tOsor, loqui, Fabulari Ottrido, kosen Bcl.
gispro eodem. (causer, a caula vel cosa, FC.)
IER AFY, CHRAFF, virtus Rer. hOdicBclG.
krache, kraft Sicamb.ec Saxonib. (Anelis ar-
titicium handicraft.)
X R EMO, Tuit reteribus irrito. (a grim.)
HER EPTADE, reptilia GIONar. LipL. quaM
cruipende hodie vel hriechende.
URLEDO, coonolcoCIOII. LipI. Forte a cre.
do, quia hides est trma cognitio.
AROEDARM, extales Rab. MaurO.
XC W A PL THE, Elorior, RCr. (inquir.)
CU.

## Folio 111 — 730901130:0369
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000369.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
TEUTC
KUM FCO, Ottrido cAaexer, morbidus, de
bilis, deplorandus: Kurmen adhuc quibusdam
Bolgis est gemere.
rumo, vix, difficulter vet. Teut. Kaum A.
leman. Koum Saxonibus adhuc idem.
HEUM Oe. Ottrido Aere.
ICUN HF, vet. Peut genus, progenies, con
Cangvinitas; Kind, Kinderhed Britan.
KUOSMEER, butrrum, CIONI. Lipl. quasI
adeps vaccae; smor Suedis.
11
Ancmroa, medicamina, Kor. (inguix.)
LAHMAe, linteum Ner. laken Beleis
hodic; item pallium Reroni.
EAISF, veter. Francis de Touton. apud L a-
rium, CInuS.
LAM a, piscina, veter. Teuton. apud Paul.
Diaconum. Lama Latinis veteribus lacuna,
apud Fectum. Lamen quibusdam Belgistue
ri, contervare.
E A N CH A, ilia, R abanO MIoUTO.
LANCHO_, lumibi, Ker. Ioenieu, Ioenie
hodie Belgis, loings Callis, Loines Britannis.
Lenden alioqui Belsis communiter sunt lum-
bi. Flinc putoslancgs C all. dc fanco Ital. pro
latere, quia lumbi ad latus, _ hinc stanquer,
stangs Call. stancherinse Bel8. Pro latere pro
puenaculoru.
N
e A L F

## Folio 112 — 730901130:0370
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000370.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
712
AR C:TI AF.OLOCUS
LAHXSCEFEL, Provincia Rer. Landschast
Aleman. laneschap Bel5.
E AH FW AL FON, Ottrido praefecti provin
ciarum.
LAP, ora veltis, GloI. Lipl. (Germanis lax.
pelacinia.)
LATHO, invito, veter. Teutonib. lade
adhuc Aleman. ec Saxonibus pro codem usi-
catillimum, at Belois in nullo ulu: iis lade
est onero currum velnavem. Ladot, Ottri-
dovoco, accerlo. (Beladen etiam Germ. onc.
rare.)
LAVGA, Aamma Per. Paey Belsis lacon
Suedis Danisgue. (Germ lohe, hodieque)
LEBO, deg0, Ker. rivere eodem lignificatu
lumitur omnibus prope nationibus Tcuto.
nicis.
LECrO, lectionum Ker. Forte leczno.
t E CZ E OM, lectiones ICer.
LECxuN, capitula Ker. librorum, ut puto,
quali lessen, lectiones.
L E ERA, instrumenta KEer. (inquIr. )
FEGEK STAT, cubile ClOM. LipL.
LFFB, Veter. Tent. Panis, 100f Prican. idem
adhuc, nempe panis aliqua Formata malla:
klaf Saxonibus, qui antc 1000. annos vixe.
xunt, tam in Anplia, quam alibi, item exat pa-
nis. Libum Latinum attine leib veteci. Leib
forte qualivita exexcos: nam panis Eulcrum
Praeci

## Folio 113 — 730901130:0371
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000371.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
1
ab
(.
de
12
I
di
A
di
8
21
1I
16
i
FUTO.
3
raecipuum, ec, ut S. Scriptum loquitur, Ccipio
vitae. (fleba Slaris panis.)
LEIS ANO, initor Ker. videgileise, kalciso.
S
EEHDIBROTOX renes Rab. MauO. (in.
quir.)
LENPI, TenCSReT. (inquir.)
TFOTH, lumen Ker. (Liche, hod.)
LEPERA, LF PSA, labra ClOA. Lip C. lippen
hodie, lefsa Keroni.
LES TER LTMH EK, reprchenlibilis KEeF.
LE TISFON, novistima GlOA. LiPI. lersten
hodie: Forte superlatirum a lare, laet, Terus.
L.IB, converlatio, Ker. leben Alem. leven
Belgis, life Britannis eodem modo lumitur.
LIBB AN, Partiri Reroni. (kleven, spalten,
clobe AHBliS.)
LIBLEETA, annona Rer.
LIBLFFYON, alimenta ReF.
LTCHE, Veter. Peut. placet BCl8. dat s elycke
my wel, id est hoc placet; ilike, i do like, it doth
lihe mee idem. Liken tamen Belois est simi
lem eRo.
LFCATZER, Ottrido hrpocrita
LTCHPFAZ, Vet. Teuton. lampas, quasiho.
diclichr-vas, vas luminis.
L LHH AMW N, COrpUS KeF. Leichnam COF-
manis, lichaem Beleis.
5
dLl2

## Folio 114 — 730901130:0372
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000372.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
724.
ARCHAEOLOOUS
E TH HI LS AR KO, Sabaitarum Ker. puto, iter
Sibaritarum.
L LHHTEOD, mora Reroni.
LTMISAR, Sarabaita RerO. Puto esse de
bere Sibarita, id est mollis, deliciolus: tales
erant Sibaritae. Et sic limile erit nostrum le-
chorhodio, id est deliciolus. Lichery puto
Britannis este ingluriem; aftine.
LIMeMIT, Ottr. decet, convenit. Vide
Gilimpho. (inquir.)
LENEBERCA, veter. Teut. apud W ille.
ramum, tulerum superius Cedilis, cancelli ali-
cujus, aut clathri, qualihodie diceremus, lene-
berge, a lene, line innitor, ee berse Perro, prae-
Pervo.
LrOBLIO, Oetrido amanter, amabili-
ter, lieblich Aleman. d lieflik Belg. lovine ly
Britannis.
LIPP AHEF, parcenti RerO. etA Forte le-
rendum sit partienti. vid. Libban.
LIRHE, disco, Ker. lere BClBIS, lerne CTer-
manis de Britannis. Firne item est meditoe
apud Heronem.
FISE, vet. Feut. lego, colligo, congrego, de
omnire, etiom dehominibus: Bodie CFormanis
_ Belgis lesen escolligere, de rebus inanimis et
Fructibus.
LLSer O, veter. Deuton. lenis, sise hodie
Belois, ee liselik leniter: quia autem nomen
prO.

## Folio 115 — 730901130:0373
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000373.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
1d
sut
MIS
sd
odit
Mest
910
TFUTO
15
proprium muliebre Lisbet, et contracte Lys,
est similelise, ideo Lys ec Lysbet uturpant pro
leni es tardo.
ETSF, veter. Teuton des, scientia; hodie
list plerumque inmalam partem prodolo ma-
lo accipitur.
ZISTMELSTER, LISTAR, Veter. Leuton
artitex.
LYZE, Veter. Franc. _ Peuton. apud La-
zium lerrus. Fitz hodie Germanis, inquit
Larius, idem; a lissen, lossen, id est redimere
vel servore. Alibi etiam Lariuse latZ hodio
Germanis dicit idem esse, à lassen, id est sine-
rC. Hescio, an hinc Bricannis luurm lad, puer,
Ct, an ab LTebeaeo yb
led puer per aphaerelin. (liti, litones olim, ee la(
TI liberti.)
LIVE, LIB, vet. Peut. vita; Belois levon,
Alem. leben, life Britannis, ec live viro.
ELUMuAE, vet. Teuton tama, celobritas;
Forte à luyr, id est Conus, clarilonus, de mune
05: tama enim quidam lonus estoris. (Elo-
dieque Germanis lermunt, exiltimatio; verlei
men calumniari.)
LFu TEI, Octridolux, lucco, lieche hodie
Germanis deBelois.
LTUWO, EEU O, vet. Teut. conduco:
lone hodie Crallisidem. (a locare.)
F2
LOB.

## Folio 116 — 730901130:0374
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000374.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
16
ARCITAEOLOCUS
EOBDUAM, Ottrido laus, quast lobdum
Germanice dicoretur.
LOCKIS, capilli, locka capillis; GION. LipP.
Lochen Saxonibus d Belois cirri capillitii.
LOOTHI, F. OOH, BIerCOS LECF.
205, COrS GIOl. LipL. los et hodie Germ.
ot Belgis.
2O5 A N, auscultare Keroni. (lauschentrod.)
E05FH 6, dolus GIOI. LipL. loosheit ho-
dic Belgis.
2050, libero Per. ertose Germ. verlosse
Bel8.
LOTHEK, ret. Pcut. latro, vocenon abs.
mili.
ZUAC0, vet. Tent. video, lohe Britannis
adhucidem, ut d Friliis veteri lingua sua pro-
pria utentibus.
LWCKO, FalsUS Rer. Forte d lucho Fallo, lie-
eGerman. _c Belg. mentior, lugen Aleman.
leuzen Belgis, ec lye Britan. Lignen Suedis
mendaciu.
ZUCFFKA, pusilla GIOR. LipE. LITTKSAXON.
inferioribus hodie adhue pusillus. (litzet
Germ.)
LuCuCuME, paulo minus, GIOI. LipL.
nOS lurtel kenmin.
EuDO, tonoOIoII. LipP. Inde Jude Belois,
leiten Germ.) campanas Conare, luys Ponorus,
reluyt (OnUS.
L. UL

## Folio 117 — 730901130:0375
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000375.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
EUTO.
L. UIK A N PE R, Fallitur Rer. (inquir.)
ZUKKA, vet. TeutOB. FOrAmCM, luccha
item; Loch hodie Aleman. lock Saxonibus.
Tlinc non dubie luite Belgicum pro toramine
navis auttabulati. (Germ. lucke.)
LUME, veter. Tentonibus populus apud
Larium luy, luyden, lien Belgis idem.
LUNGUN, pulmo Rab. MaurO, lunge
Germ. lonse, longer Belois.
LHOGINDA, LOUF N D A, rugiens GlOCaF.
LipI. Locien hodie Belg. rugire, boarc.
LUSTIDI, delectatio Ker. lust Cerm. et
Belgis.
LUSFEM, libet Rer. het lust Belgis.
L USZAM, vel. Tout. amcenus, hodie lust.
Cam, lustich.
L UFCLLMUA PE, pusillanimus Ner. qua(L
lurrelmaedixb.
LWTRF, puritas Reroni.
LUTZFR, vet. Teuton. purus, clarus, lau-
rerhodie Alem. Touter Belg. Iuiter KCr.
LU W E. PMU, praestitisti CION. Lipl.
2U221EO, LU TYKO, putilluS GIOI. LipI.
Titet Britan. hodie, lurrick, lucke Saxonibus
interioribus) lyrs priscis Friliis idem, lurtel
Fland. pateus.
LX FuA R a, cibaria, quasi lyfvare, GIOA.
Tipli. Putem cgo, a lyf rita, vel corpus, de
fuara, quali fiir lire voer, id est alimentum.
M. H A A.

## Folio 118 — 730901130:0376
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000376.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
ARCTTAEOLOOUS
ry
M.
AA AZK, W iller. vel ebenmaaze, ut leoit
L PMS. Voltu, comparo, parem Facio:
marcb Britannis adhuc in ulupro conterre,
componere, parem esse alicui. Nota in Wil.
leramum editionis Morulanae quali à mezen
vel missen Alem deduci verbum putant, id
est metiri, menturare, quod, qui comporatue,
qualiconmenturetur: nec vana etrmolosia
CCt.
M A CHO, junso Ker. intmacho disjunzo.
MI ALF, vet. Teut. quaeris macula in requa:
cunquo; Belgis jam propricea, qua estin cor-
Pore. Male autem e macula valde cognata.
NEAM M UP FF, OtFrido e WVilleromomol.
ditudo, humanitas, luaritas morum, lenitas,
manluetudo.
MAMurO, Ottrido ridetur esse molle,
leno.
MA _, Ottrido non modo proviro, uthodie
Alem. Belgisque, Sed ee prohomineusurpatur:
Sic Echodiernis Britonnis.
M A e A CFT, multitudo Ker. menichre ho-
dic Belgis, menge Germ.
AI A eT AAETF, munuscula ROF.
NCANCREFFE, MEGLNCRAEE, ME-
GFN CREFF F, MajeltasCSION. LipL. qualimanns-
kraff erm. mansteraffr Belg. Forcitudo viri.
Megincrase dittert a manshraffe de sixniticat
Ma.
C

## Folio 119 — 730901130:0377
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000377.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
TEUTO.
majorem quandam seu sublimem potentiam
 convenit Majeltati.)
MA NE, veter. Teut. monco, quod aftinc
el; hodienon nisi compolite vermahne A-
leman. ee Belgispromoncoinulu est. Mane
Germanis d Belgis est exiso.
XN AN FGE, reter. Britanno-Sax. plurimi,
menise hodie Belsis, many Britannis hodier-
AIS.
MA NCFN, maxilla GIOI. LipL. Forte erit
vangon. Certe Germanis Belgisque Wan-
en unt genxe, maxilla.
M A N LRE AD MALLUM, Lario testo, fuit
veter. Francis in Lese Salica, in jus vocare, ma-
nire, hodie manen monere est, mallum cana
vel prandium, mael hodic. Judicibus enin
actor caenam praebebatusque ad litem Ainitam;
cujus tum sumtus adjudicabantur ei, qui causa
cadebat. (mallum non cana cA, led locus
conventiis, indetranslatum ad conviriui.)
MA NPTTH LLM, vet. Teut. quiris, quisque
ieder mennicblike hodic.
MANODO, mensis GIOI. GaNaE. monatb
German. manet, maent Bels. montb, monetb
Britannis, uro CTraecIs.
M A e SL AC0, homicidium apud Ottrid.
mans lacbe reter. FTolland. manslanchter Bri-
tanvis.
M ARC, medulla R. Mauro. Flodiemarch,
A
merols

## Folio 120 — 730901130:0378
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000378.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
120
ARCEIAEOLOCEUS
mereh Belg. marck Saxon. marove Britan.
mereh Suedis Danisque.
M A RF, celebris CIIOIL. GaNTaF. etiam cele.
britas, Fama, mare Belois.
M A RUN, Celebrare (SIOIT. (5 aPTBF. Verma-
ren Belgis idem. (mabre Germanis Fama.)
M A Y R, veter. Tcuton. Dominus apud La
rium; item supremus alicujus loci; maire,
majeur hodiernis Callis, mavour Britannis
consul aut alias praecipuus. (cranslatum et.
iam ad patrem Familias, et hoc sensu in inferio-
re Saxonia Emphyteutae praediorum appellan
tur Maver.)
M AZ A R A, vetor. Teuton. ensis equestris,
Gallis ulitatus. Messer hodie Aleman. mes
Belg. culter, gladius, paxaesea Craecis haud
dubic ejusdem originis.
MEP e Ae, Oetrido ridetur esse annunciare,
vulgare, dirulsare, quali dicas zemeinen.
MEFIO, Otrido quoquevidetur esse vul-
satio, annunciatio.
MEESTER, maximus CTIOI. LipL. meeste
Belgis.
METSTPATuAM, magilterium HCF. Qua-
E meisterthum.
M E LM, pulvis GIOR. LipP. Idem hodicSa-
zon. inferior. mulm, molm hodic Belg. ottri-
tura ex ligno, vel simili molliore materia (à
molendomilen, malmen, zermalmen.
N F X-

## Folio 121 — 730901130:0379
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000379.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
TEUTO.
MENDEH, SICH MENDEN, vet. Teut.
saudere, laetari, exultare.
MENDISSE, laetitia, exultatio GIOA. Lipl.
M F. e N LSIO, Willer homo mensch, Alem.
mensche, menskre Bele. menniskre Suedis  Danis.
ME RA, major Ker. meerder Belgis idem
Ced meer nobis eAt plus, amplius, et si rulgus
meerder etiam pro amplius abutatur.
_EROD, mixtum, mixtum poculum Re
xoni.
MERRON, Ottrido est contriltare, unde
Gallis adhuc sit marri trictis; aut perdere,
corrumpere. Unde Britannis adhuc marre
perdo, corrumpo. (merry Ansl. Add. Morno.)
ME T AMUNSCEF, mediocris, KeT. (mit-
telmassis hodic.)
MEZ, modus, mentura, mass Alemann.
qa
maet Bels. mesure BaII. ec Brit. Flebr. J mad,
piinu
d
Tura. Atinia omnia.
MEZHAEFTU, mensuratus, moderatus
RCF.
M BZZI N XI, PendensKer. Credo deani-
mo dici, quali dubitans; quali Belsice dicere.
tur middende, quali in medio sententia pen
dens, co doin CFRCC.
MTAS, mensa Rer. (on à LatinO:)
MLCHTL, MTCHOL, reter. Teuton. ma-
nuS, totus, omnis multus; unde d miche-
lik
2

## Folio 122 — 730901130:0380
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000380.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
T22
ARCIIAEOLOOUS
lik Clirens. d Sicamb. omnis, al te michelike
maet, ommino omnes, totaliter omnes. In
vet. Chron. Khytmico libr. 3. Cap. 47. Cinder
kont op ons een michel dict. Mitebet Seotis
magnus quoque lodicest. Gimiliho, magni-
Facio GloA. LipL. a mihil, MasHUS. (MCraN
magna, Craecis.)
MFD AE, latere RCF. hodie meiden, miden
estvitare.
MTDDELOTHE, Willer. medium, medie.
a5, quasijam diceres Belgice middelte.
MTEFF, Oetrido conduco; miede Cliven-
Tibus, e mierhe Saxonibus odhuc in ulu, pro-
prie de famulis ec operariis. (imo Cermanis
etiam de redibus, equis ec aliis.)
MLH, me, Ker. mich Alem. my BClZ. mee
Brit. pronunciant, ut Belga my.
MTHLLU MER, multo maxis Rer. (qualr
diceres, multo plus vel magnopere plus.)
MTMTLU ME, multo minus, Her. (c0-
dem modo.)
MIELU, miliare Rer. myl, myle Belg. mile
Brit. meil Alem. a mille pallibus originaric,
Sed Germanis quadruplum circiter.)
MTETZF, Splen. Rab. Mauro: miltz Ale
nan. milte Belg. milta Italis.
Mi, ne, Keroni. Muulme mncppa
MINDENDE, medum, Ker. aquidombrs
MTHEOW EMT, neguicquam lEer. (dub.)
ZAIX

## Folio 123 — 730901130:0381
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000381.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
EUTO.
DELN XI W AZ VVMEZ, ne quid nimis,
Xer. quah dicas, niet vat onmatich.
MI IH HW ENNE, nequando, LCT.
MZETN ER A, MINOE Ker.
MLNeTO, WVitler. amo, minna atnOr, min-
ne Bel8. aIO CE AMOF.
MLN STu, minime Xer. (Patis consonant L a-
tino. Flabemus hodiequeminder minste, min
nor, minimum.)
MISK, vet. Peut. milceo, mische Alemannis
noqe pan qua
d malach Flebr. _c in Piel: s missectr.
MISSF, erro, ale GION. CaMaF.
MISSIDMAT, delictum Per. missethat hod.
Germ. misdaet Belz.
MYSSTLLHMO, diverlus, missilibhem divertis
Kergni. (hodicmislich Germanis est derema.
la, vel certe luspecta.)
M LSSFF W AN, delinquere Rer. missedoem
hodic.
MIE, cum, apud, VCer. met hodie Belg.
MLPKEM ARA, W illeramo videtur esC
Cuaris, mitis: medem aerdichhodie Belg. idem
Significat. (consentit Latinomicis.)
∞7.
MLZTHEWISFE, V iller. non eAt conscien.
tia a medecum, e metescio, ut explicat et
transtert editio Merulae; led praelentia à mede
cum, et wesen esse: Sic sensuspoltulat. Vi.
de Samavista.
WLTHOUE, Ottrido videtur esse modo,
am

## Folio 124 — 730901130:0382
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000382.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
e
22.4.
ARCTTAEOLOOUS
jam modo, vel simile quid. Sibene oblerre.
tur, comperi tur, eo fere sensu ab Ottrido vo-
cem hanc lumi, quo nobis hodie merin tali
lermone; met quamick argaen: t Forte no-
Arum met, hoc ligniticatu non tam praepolitio
sit cum, quam truncatio quaedam hujus mi
thont. (miihand, uthodie zur-hand, ad ma-
num, id est statim.)
MLTTTEOV, medius Ker. (quasimitled.)
MOrDOnsotantum, Feroni. (Mand, dia-
lecto Misnicahodie, id est, tantumnur.)
MORK AHE, mane lEer. BCl8. buiden mor-
Pen.
MOxrO, Ottrido videtur esse, trictis sum.
Certe monne cst Britannis trictem, maectum
ese. (Etiam Gallistale quid signiticat. Add.
Merron.)
MUADEE, lasiseat, Ker. Puto legendum
lacolcat. (dub.)
MU AS, M AZ, Ottrido cibus, res esculen.
ta, Britan. meare, Suedis maat, Belois quibus-
dam miet idem, parin Craecis delicatus ci-
bus, marrpa Lacinis, mete veter. Britanno-5a-
onib. muss Saxonibus est plus, maz Thurin-
eis rulticis genus acidi calei Auentis, cadis
conditi.
MU A FER, mater Ker. moeder Belois, mut-
ter alem. mother Brit. pLy2E Cracis.
et et 2

## Folio 125 — 730901130:0383
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000383.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
FUTO.
MuAZT, otium, GIOA GaCar. musse A-
lem. moete Belzis.
MUEFELA, veter. Teuton. manica, chiro.
thecahrberna, messel, mosse Bels. musse Sa-
ron. mousse Callis. (apud Chymicose reitu.
Toriae peritos mussel est operculum cupellae Pou
catini separatorii: itaque est quod tegit.)
AU NDIBMR, vet. Peuton. tutor apudLa-
rium, momboor, monabor, hodie Bclois;
Forte quasi mundibeur, quod pupilli os geratin
eo desendendo. Itam cum pupillus extra tu-
telam elt, ipse sibios est, dc tum dicitur mondich
Belgis, id est quali dicas oratus, oshabens.
MUNIM, monachus, Ker. munnik hodie
Bolo. munch Alem. monke Brit.
MUNLSTER, monasterium Ker. hod. min-
ster.
MUOD, mens, GIO(I. LipL. hodie muth
Germ. moet, gemoet, Belg. muac Keroni.
M URMHLODE, murmuratio, Per. mur-
mererringe hodicBelsis.
MURMUEON, IUEMUTaEO LeF.
MusI, lacerti, Rab. Mauro: Si bene scriptum
est.
MUTE, praemium, merces, retor. Peut. a-
pudLarium. TIinc puto, FTollandis aliisque
quibusdam Belgis moete (vulso moeite, led
male.) maken van vet, id est pro re aliqua
mercedem dare, proprie pro opera aliqua peae

## Folio 126 — 730901130:0384
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000384.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
126
ARCFTAFOLOCUS
bita. (Muthen, vicinum zcomiethen, quod est
conducere, Cubarrtare. Oui fodinam metalli-
cam a Ccinchoandam protitetur, et de ca quo-
dammodoinreltitur, is dicitur jure metallario
muchen. Conductores publicorum redituum
Luperioribus Germanis ad Rhenum ec Danu-
Bium dicuntur Mantner. Cermanis ammuthen
est alicui aliquid Faciendum proponcre.)
N.
BTABuLO, Umbilicus, Rab. Mauro, nabel
L e Alem. hodic, navel Belg. Brit.
Et AG F MO, videtur Ottrido esse polterUS,
nachkomme Germ. nacomelina Belo.
1
e AC0, veter. Tcuton. equus vilior apud
Lazium: nag Belsis _ Brit. idem. (imo equus
in Tolennibus productus, atquo adeo non vi-
lis dicitur PTaccus in diplomate, quod Ducan-
sius citat.
NALTE MU, vicinus KeF. quasi nahemich;
na propeheme, heim domus. (naheim, cujus
domus ricina, hodie nacbbar, vel nachbaur,
vicinus colonus.)
NAFHUDO, nudus, nachet Germ. naecht
Belg. nahid Britannis.
NAM ZF OB, PTalmus nocturnUS, Ker. (hy-
mnusserotinus, nocturna laudes. Vox digna
resulcitari.)
et A1O, PeneClOA. LipL. (AnGI. nish.)
N’ALES, Oxtrido nullatenus.
X A F,0

## Folio 127 — 730901130:0385
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000385.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
TFUTO.
NALLES ETNTe, non Colum Per.
NALLESOTH, nOn jam REF.
N AM U N, normen Rer.
XATAR A, Octrido, serpens, diabolus.
Narter, hodic.)
NAUFFA, NOFFA, Veter. Teut. FeretruM,
Tarcophagus, apud Flaiminsteldium.
e AVO, Led, GION. Lipl.
NE, NL, veter. Peut. neque, ne quidem,
NOn.
NE FKTRL, avaritia Ker. a kiran, seren,
Belg. id est cupere, avere. (inquir.)
e FHLELN, Veter. Tout. nullus: nien Helvo.
tiis; nene Saxon. inferior. Keiner Alem. rene
Bele. none Britan.
NEMM Ae, appellare, Ker. noemen hodie
Belois, nennen aleman. name Brit. nommer
Call. etiam nominare Latin.
NEHDET, Ottrido viderur esle accedit, ap.
propinquat.
NEDITAT, nequam, OlOST. LivE. putat.
que Lipsius dici, quali seen wiche, id est nul-
linsponderis. Sedputo cgo dici, quasi geen
Wrhit, id eltnihil plane, scilicet valens. (Forte
qualinullius ponderis, Anslo-Sax. olim niche
malitia, hinc opinor ductum. Add. intra
Nievibt.
NEOK, nec, neque BloI. Lipl. quali neoke
non etiam.
NFC

## Folio 128 — 730901130:0386
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000386.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
128
AR CFIAEOLOCUIS
E E OM AET, ReMO Rer. niemand GTerMAM.
nieman Belo. noman Britan.
N EOW TM TMFB, nihilominus Ker. vide ni-
vebie.
EF R FAN DO, Salutare, liberator, OIONI. Lips.
Nergendusser, Anglo. Sax. antiqu. redemtor
nolter.)
HER LO, OtFC. est libOrO, TCrVO, CUCOT.
ETE RUKFA F, N ER UOKTT, nolite, Cilol.
LipI. vernoki, noli, ibid. Qua(InE CUrES; ruO-
ho veteribus cAt CurO.
NETHEN, NLTEADA, Willer. intra, BCl-
ishrodie beneden, beneatb, Briton.
H E W A N N L, veter. Teutonib. nunquam,
wanneer Belgis est quando; van, cumm; venn
Alem. When Britan. Quando e quum, idem
quand Gallis. Omnia autem ilta nec prortus
aliena Latinis vocibus quando, quum.
NE WE FHE R, WViller. neque nether Bri-
tan.
HTCHFE, veter. Britanno-SaxOnib. nachia,
nab, vet. Tcuton. nache hodieGerman. ec Bele.
nishe Britan. nuict GaII. norre Ital. natten
Sued. WVZ Craecis, noxLatinis. Omnia aE
Ania.
NL CHURET, nolite, Ker. à chuiro. (ni
Fallor) curo, volo. Keare, de Britannis ad-
huc est curare (kuren eA eligere.)
NIDA RS TEFC AH, descendero Rer.
NTED F,

## Folio 129 — 730901130:0387
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000387.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
TEUTO.
eLEDE, Willer. Gratus Cum. Inde ad
huc niedsaem Beleis quibusdam, amabile, ora-
tum. niedlich. (Germanis hodicque dere con-
Cinma.)
NLE WERGTH, NLERGLI, usquequaqHe,
GIOL. LipI. Ottrido videtur ulurpari pro nus-
quam, e Belgis nergen, nersens, adhuc cA
nUnguaM.
NZEW CMT, prarum, GlOA. LipL. (add. sup.
Nenvibt.)
NLEZAU, OFEr. uti, Trui, geniessen, Alem.
renieten Bels.
NTHEPN ER, N OMETHER, nuIIuS, KeF.
quasi nicht einer.
NLMLLHM, OtEr. non celo, quali Belgico
dicas: nen bele ick.
NPN NEHZ, NUUFEMT, nOn. GION. LipL.
er  FST, non est, GIOlI. CaCIaF.
N LWN, nOvem, KCL.
NFUMTO, nonUS, KCer. (hod. neunte.)
N LUHZECOST, nonagelimusRer. (hodie
meunzigst.)
NTU WL, novA, KeC. nieuve hodie Belgiso
nem Alem. neives Brit. VE G OFRXC.
NTWEHFE, NIEUWEATE, WilleE. neo-
Wehe, neorvehci, Ker. nihil, quasi, nisne, Wath
no wbit.
NEW L, nOriterReF.

## Folio 130 — 730901130:0388
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000388.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
30
AROTIAEOLOOUS
NTWICMEMO, noritius, qual nieusesB.
men.
N LWLLLU, nolo, Rer.
IOMEZ EENUMEZZU, nullatenus, Rer.
quali nachkeiner masse.
E DR TH A L. VOsr, aquilonis, GIOTI. LipB
(halbentrodieque Germanis de eo, quod ali-
quidrespicit. Seinet-halben, in iplius gratian
deshalben, hujus relpectu: ita nort-halben
Foret, quod relpicit aquilonem.)
sr05 A N, impedire CIos. LipE. (inquirenc. )
eOx AGAN, Ottrido videtur esse captirus,
cormprehentus, vel simile; Brit. rake, Sued.
tase adhuc est capio, prehendo. (notasan, qui
necallicate leu coaecus incedit, captirus trahi-
tUr.)
AOFDURHEY, NecClSItaS, Ker. noocdrust,
Belz. nochdunf Cerm. necellitas ee lufticien-
tia. (quod susticit ad necelsitatem.)
NOTF, Oetr. non libenter, aeprC, no0, noy,
node, Belsis. (necessitate, et concté.)
N Ou AHYHOE, veruntamen, GlOI. LipL. (2
Novan Cupra, ravo Ccd, ec rhag. )hodic Anglis
thoueB. (Farmen.)
Nu, modo, Reroni; nunc Latin. nune
Dordracenis Bataris, nan AlCIAN. VIV, VVE
GVaC. nu Belr. noir Brit. Omnia affnia.
X uB1Z, nunCet(2, AIO. ni obes, BClSIS nI
ofhet, Glol. Ciadtar.
Aut

## Folio 131 — 730901130:0389
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000389.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
TFUTO.
NULL A, vertex capitis, Rab. MaurO.
NUNEGELDE, vet. Teut. mulcta quaedam
pecuniaria, qua res Furto ablatanovies restitue.
Bacur; qualinum (norem) sela pecunia, apud
LaziuMI.
NU NOE, adhuc, Ker.
uTus, possidere, niet postide GIol. Lipe.
nueten Belgis dc S9r. inter. hodic uti, Frui.
N UZ, Veter. Tent. nusa AlCM. nent, noc
Belo. nuc Brit. noix, CdIl. noce Ital. nueze III
span. Omnia actinia, ex LatinONUX.
O.
D RX CHASA, aCcilla, Rab. NTAUTO, for
oahchala debet este: Certe avet GerIa
nis, oxeletiam Belsishodie est axilla.
OBA, ∞B A N A, Super XeT. ob en Alem.
OBEZ, Willeramo est omnis tructus arbon
reus; obst alem. 0of+ BClgIS.
OBONOOMTIEMI, Culmen, Ker. (inquic.)
ODECUH, Patur, dires, plenus, Cilost.
CacTaF.
ODHWLLA, ODOWELA, Forte KCI. (dE
Wveil, et van, id est aliquando, Forte.)
ODO, OTHER, dut, vetor. Pent. oderAlem.
otherq echer, Britan.
ODWLLA UNETWARU, Fortuito casu,
Rer. (unkivarii, quod hodie Germanis un-
efatr, pro quo dicere deberent uncevir,
quod

## Folio 132 — 730901130:0390
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000390.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
A32
ARCHIAEOLOGUS
quod non expectatur, vel caretur, unervar-
ret: attine est Anglicum not. d ware.)
OFF Ae AN, Publicare Rer. (offnen dici (0.
det, cum teltamentum publicatur, aut epistola
aperitur.)
OFFANZTMHO, publicus, publice ReF.
effentlicb Germ. opentlike Belg.
OFFEHBDRTDEE, Felis, catus, vet. PeuL.
Sveris, apud Larium. (vereorne stroxtacti-
tia, rott- velscb.)
OFFEN TVAN, Patelacere Her. quali of.
fenthuen.
OFFO, interdum, (ape Ker. ofte Aleman.
xBritannis.
.
OTCIEREF, OCCERET, Willer. videtur, pro
duntaxat, Tolummodo, capi. Obsolerit plane
haec vor. (inquir.)
OORUME, aureS Ker. hodie ohren C erMIO
Bcl8.
OP AROK, LUperIOF, KeF. (oberer hod.)
ORDON, habitare, 6lOI. Lipl. (Ang10. Sa2.
antiq. cardian, habitore.)
ORLOCHE, bellum, orloghanbellare vet.
Teut apud Larium. Idom adhuc plane Belois.
ORTEROM, auctor Rer. quasi primus ta
etor, ab orc lionificante initium, principium de
fruamo, fromo (frame hodiebrit. Vorme BClg.)
Facio, conticio. Ubinotandum, quod cum
particula ord, orr, attine quid habeant orior,
9r

## Folio 133 — 730901130:0391
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000391.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
let.
ul.
El
es
2M.
D1O
AHB
Mo
dho
vet.
is.
d
ndi
e.)
107,
p2
TFUTO.
ordior Latina, quae etiam initia ec principia de-
notant. Sic varia alia sunt vocabula, qua
Tcuton. E Belsis ab or proord, orr, cuphonix
caula, incocantur, in quibus or aliquam signiti.
cationem initii aut principii habet: Orsake
coula, quasi prima caula; orsprunte (caturiso,
quasiinitium Auxus, Ruminis. Ooraene aba-
vus, principium generis, quali oraenherepro-
avus. Oorhave Sicamb. C Saxonib. Oriso,
principium, uti ec Kilianus notat. Oor pro
herede (unde hoir CEall. pro eodem) etiam af-
fine quid habet cum hac initii ortusque signit
catione (imo, aliunde.) Or tamen ec aliam,
in rariis aliis vocibus, Belgis habet significati-
onem, relpondentem veterum Teutonicorum
particulaeur; de qua poltea in ur ageus.
OTAKBR, dires, Keroni. (An ergo hinc
Odoacer E)
Ormua T, humilitas, GlOl. CaPlari, 00c-
moethodie Belgis, 2b ot antiquo, vilis, et muat
animus, ut bene oblerrantnotae in WViller. Me-
rulana. OdBritannis adhuc est vilis, nihili.
Serrantur adhuc Belsis hujus quaedam relignix
in voce olik, ovelik, nihili, nullius pretii, quale
odelik. Dui autem humilis est, ei animus est
vilis.
OVEN, vet. Teut. Cupra, obem, Alem. b0-
vem Bel8. quali be oven; ut beneden, above
Britannis.
OVL

## Folio 134 — 730901130:0392
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000392.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
134
ARCTIAEOLOOUS
OVERTMRAZE, Willer. taedium, verdrie
Alem. Verdriet Belsis (iiberdruss liod. Cerm.)
OUGHAN, FROUEHAN. Willer. oigho,
ausho, lolI. LipI. Ostendo, quali dicas ogen,
ante oculosponere. Afinc esthodiernum
Belgicum P’ogen. (FIodic zeigen, oltenderc.)
OVTRAHUHOISCOHT, Cuperracue(IOA.
TipL.
OVTRHORLOA, praevaricantes GIOB. Lipl.
ober horend, inobediens, auribus transmit.
TCHS.)
ovira, pomorum GIOA. Lipl. (ab obst.)
P.
DADE, Cemita GSIOII. GDTI. Pat Bel8. Psad
 Aleman.
EALDAN, prelumero Ker. quali bolden
bouden Bele. vide Baldo.
PAHLEHERF, Spurius, La2. (bankert, ho-
dieque ulitaFuM.)
PARAFRETEI, veter. Teut. ansariare,
opudLarium (id est equum exigere.) P’ara-
Fredus de equo occurrit.
PARH, pueC, Elius NCer. alias barn; havd du-
bie a barensignere: Brit. ScFril. barn hodic
idem I.D Chaldaeis est Alius.
P A U C HI A FT, BAUCFI A _ alias, adnuere
Ker. Quali beausen, beogen.
PA2, melius Ker. bassalem. et quibusdam
Dele1SbaZ, bet vul80.
PFDI.

## Folio 135 — 730901130:0393
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000393.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
il.
a
11.
die
ete
BM
Dl
PEUTO.
EF DP, veltigium, 5IO(I. CaII.
DELTAH, expolcereKer.
PE NZZEN, vec. Peut. Romachari, opud La
eium, qui et Austriacis idem adhuc esse ale
cit.
PEREG, BFRC, hodic Alem. _EBClG.
PETLIN, videtur Otrido sionificare tra.
mitem, lemitam, pat hodic Belsis, perlincer-
manis quibusdam diminutirum a pac. (Cemita. )
PEZZTR, melior RerOn. besser Alem. beter
Sax. inter. _ Belg. better. BriE.
PHUOZ, pes Rab. Mauro, fusphodic Alem.
voet Bels. pied Call. foceBrit WEsGrac. Omnia
affinia.
FI, Pro, ad, per, Ner. (propter.)
PTACHIS TABE, litera Kec. buchstabe CerM.
hodie, boeckstaeve Clir. Saxon. ec quibusdam
Belgis.
P FB OT, mandatum Ker. Ccebot hodicidem.
Forte legendum Gibot.)
PICVRT, cinctus Per. quabecurtet, TuC.
cinctus.
PIDACHAN, Operire, Ker. bedecken hod.
scrmI.  Bclg.
PF DtU, C0, quod, Keron. bithiu, Rhyt
Mogc. (bey dies, id est, propter hoc.)
DEF ALD A N, provolvere KOr.
PEFEMALEN, Committere, commendare,
REer. (hefehlen hod. idem.)

## Folio 136 — 730901130:0394
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000394.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
136
ARCHIAEOLOGUS
PTELHDUNCU, experientia ReC. befin.
duns.
PFETHFL, promissio, Sponlio Rer. (etiam
beichre conteltio astonat.)
PTHALTFDF, Oblecratio, KeF. (dub.)
PIHUCTE, Tolicitudo, ReF.
PLMUCTTGAER, Colicitus Rer. vide Rabu
ctii.
PTLUVEFAE, Mergere, NeT. (BaDEW,
Mergere.)
PLKLRHEEM, caperintKer. (beginnen,
inciperc.)
PTLADE, exempla Rer. (Bilad exemplunis
id estbila, Forma.)
PFLADB FOrma, Ker. bila Alem (add. Pila
di exempla.)
eTLAD OUEDAN, verbi gratia Ker. pro-
pric exempla dicendi.
PILDE, vet. Tent. Simulacrum, apud L a2.
bilahodie Alem. beelt Belg.
PFLLBAN, manere, KeT. Bleiben CTermAM.
bliven Sax. infer. e Bclg.
PFLIDAN, Formare Ker. Alem. abbilden,
Bel. afbeelden.
PFLI N e AN, cellare Rer. Forte quali belin-
den; linde Belsis quibusdam remissus, linde-
ren remittere (pilinnan, sive wilinrian, est mei
len, cellare hod. verveilen, veile estmora.
PLLOCHAN E E H, InCluSL KCF.
pFa

## Folio 137 — 730901130:0395
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000395.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
1.
B,
B.
et
e
TBUTO.
DrCom, clausura, clauserum Ker. quosI be
Jok, lokhodie Britannis est claustrum, et clou-
do, luiken, toeluiken Belgis quibusdam
claudere. (Lok eAt clavis.)
PIME NT ARF, W iller. aromatarius. Idem
Fere Latinis pigmentarius.
.
PLMEN FOH, vet. Peuton. apud WViller.
aromata. Idem Flilpanis. (a pigmento; pig.
menta enim scu colores aliis mercibus exoticis
nomen fccere.)
PLN N A e, ligare, affigere Ker pinnen Cli-
venl. acicula quid aftigere, pin Britan. idem, dt
acicula ipta. Allem. binden
PTPORAOFBN, caverC, Ker. (inquir.)
PIPORAKAMES, caremus ReF. vid. Pora
ken. (befurchren.)
PIPORAKEN, Parere, Rer. (hefurchten
hod.)
PLOLEMAN, provenire Rer. (beikom-
Men.)
PTRCK, MOnS, Rer. (hod. bere.)
PISAUFF FH, abCorbereKer. Qua bey sauf-
en.
PrsCouua, considerare IEer. bescbou
ven Belgis.
EESMER AI, irridere Keron. vid. bismeri.
besmieren, besmizzen, est aliquem Faedare, ma.
cula alperBerC.)

## Folio 138 — 730901130:0396
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000396.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
138
ARCHTAEOLOCUS
PLSPRAMMF, detractio, Ker. Obtrectatio;
dc si dicas beisprache hodie.
PISPREH HAR, detractor Rer.
PISUERRAe, oblecrarC Ker. hodie bea
Schvebren adjurare Cerm. id est rehementer,
velut per juramentum petere: cui simile La
tinum obsecrare, quasi aero, ob sacrum, pe
FOrO.
PLSUTCMAE ER, deceptus Ker. F. deceptOr.
bescbwickenpro decipere rulgussax. infer. ho-
dienum usurpat.
PLTELLAN, prirare Rec. Bedeilen, misdees
len hodie Belgis.
PITERBAN, expedire, utilo eAe, KCTON.
derven Belg. necelle esse, bedurssen exere A
leman. (Flinc biderve man, unde factum bider-
y man, rir utilis, bonus.) supa Bitherve p. 23+
PLUURUMTE, meritoKer. bei recht, prO
Pterjus.)
PLWERAN, PIW ARTAW, Rer. prohibe.
re, veren hodie Belg.
FL AFAP, AarO, Rer. vide blatan. (blasen
hod.)
ecruuo, plumbum, Per. (hod. blei.)
POLISTAR, Capitalis, Ker. hodio SaZ In.
fer. polster est cervical, bol Tcuton. variis ca-
vut.
P0r0, Apostalus, Ker. nuncius, quod Ale.
mannis bose, Bel5. bode.
Po-

## Folio 139 — 730901130:0397
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000397.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
CFUTO
POrOLIH, aposcolicus, Ker.
PR AN H A N, redigere Rer. pransen hodie
Belgisidem Fere.
PREDTOLT, praedicatio ICeF
PR ETTEK, Clatus, SuperbUS, Per. provd
Brit. preuirs Bel9. idem. (proprie larsus, am
plus, der sicb breizet.)
PRF LXLI, Cuperbia, elatio, KCer. preid preid-
ness Brit. preuitsbeit Belgis.
PRrAFO, brevis, Keron. epistolam vult;
brieffhodic Aleman. briefBClg. Breve Ital. quod
existolae debeant esse breves.
PB LSN A, ulura, ClON. LipL. Forte qualipri
sena, apretio: ulura quoddam ulus pretium.
PR W AM, Feroralia Ker. hodicbrucb, brock
Sax. inL. broek Bcl8.
PRUAH M AC, bracile, Rer. Puto, velle dice-
rearmillam, brachiale; vulsohodie bracelet.
PRVAM sA, victus, prosiant Alem. provan
deBelxis, GIOA. CraClar.
e RUCHAN, uti KeF. brauchen Alem. brui-
henBels. broke Brit.
DR uSTE, Iamilla, R ab. MaurO; alia di
alecto brusti; hodieCer. brust, ec Bclg. borst
DectuS Ec uber.
PUAE, COder, Ker. buch Alem. boek BClG.
boke Brit.
PVAH, degere, habitare, Keron. (proprie
baven, colere, haver colonus, incola.)
8. Quar

## Folio 140 — 730901130:0398
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000398.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
ARCHTAEOLOCUS
D.
DCATTE, AUA FFE, Ottrido est caedo,
Ccindo, cure adhuc Britannis, inde coupe
GaltICUM, KOTW GFXC. aHinC. (Respondet
culter.)
QuEDAr, dicere, loqui, Ottrido.
OMuFDO, clamo d dico, Ker. chede C ar-
nis e Sciriis adhucidem, teste Lario: quette.
ren multis Belgis, praesertim Brabantinis ad.
huc est carrire, quittern Sax. int. (Kcdderen,
contractekoren, Brunlvicensibus est loqui.)
Du EMO, veter. Teut. opud Ottridum res
nio; come Belois, homme Alemannis. W est-
Falis a quemo adhuc in ulu imperfectum quam
veniebam; com Britan.
QUErUM, vet. Teut mulier, quinnam
adhuc SuedisDanisque. Duene, queen Bri-
tannis (pronunciant guyn) prouxoreregia, res
15
ina adhuc in ulueEox cos, alioqui de nulla alia
Fxmina. Belois in contemtum haec rox abiit,
deretulis contemtim, de oude quene. Saxo.
nes Frisrique ulurpant queen prO juvenca
VaCCa.
Sup.
OMERCA, surgulio, Rab. MaurO. (inquir. )
QMIK, Willer. virus; Belgishodic agilis,
mobilis, idem Britan. quibus ee quikly, cito, ce.
leriter, agiliter. Duikko, quekko, veter. Peut.
viro, verbaliter: jam non nisi actire  transi.
tire lumitur queken, quilken, educare Fovere,
ver
140

## Folio 141 — 730901130:0399
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000399.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
FF. UTO.
+E
verquicken reticere, retocillare. Tlinc gnick.
silver, arxencum virum, quia ita semper in
motu et, ac li viveret. (queek, id est vieh, ani-
malia SaX. InF.)
ORTKHAFEE, onimalia, quali quihsvee,
pecudes virae; GIOA. Lipl. Fgo potius dixero
quali quikhave, vira bona; have bona.
Canpotius, quali vitam habentia?)
OursF, Ottrido damnum, perditio quisten
hodie adhuc dilapidare, inutiliter ablumere,
Forte ejusdem etrmolosix lunt maste Bri-
tannis, caste Callis, guasto Italis, codem Fere
Significatu. (ic. quase Sax. inF. convenit va-
Sarc.)
Ouxr, reter. Teur. in plusquamperfecto,
quorh, quath, Britan. quad Suedis, sout Bel-
ois, cuach prilcis Britanno. SaX. quit reter. L. a-
tinis est inquit, inquiebato
R.
D ACHEBUROE, Veter. Peuton. Sponsor
 alitis, apud Larium: a racha caula. ec
burgespontor: hodic rechesburge. (Rathin-
burgii interdum Scabini.)
A ACHO, Ottridoloquor, verbatacio, nar
ro, retero, verrekenen Bele. reterre. (uti ex
computare factum conter, raconterita a rech-
nen calculare haec rox ad fermonem tronslata.
Add. inF. Rahhom. (c zehlen, nuerare, ex
Zeblen, MaTTAFE.)

## Folio 142 — 730901130:0400
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000400.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
142
ARCTIAEOLOOUS
EADES, Veter. Peut. citus, agilis; ras, rat:
Belois, rasch, rischSax. inter, rade Callis: ea-
56. lacilis Craecis actine. (Anslis rather cAt
CituS, Potius.)
RAD TW ACEN, CurrUS, GION. LiDL.
RAF - S=AN, Ottrido objurgare, inCFOPATO,
ressan GIoLI. LiDI. straffen, bestrassen, Germ.
ex Bels. per transpolitionem aliquam.
R AFSUNTGL, Caltigatio, HeF.
RAHHOM, Fabulis, Ker. (ad d. luP. RachO.)
R AFE OMES, referamUS, ReI.
R A X A E, irritarE, C3ION. LipC. (hod. Wrath
Anslisira. Hlodie Cermanis reizen etiam irri.
tare elt.)
RA F ANUSSF, irritatio CIONI. LipF.
REB A R NUSSF, revelatio, GlOA. LipMI. (dub.)
hod. offenbaruns. (ad d. intra Ribaren.)
RF. B E, RLVON, Vet. Peuc. Vitis, opud WV il-
ler. reben, rebstock, Alem. idem, rebsela vine-
eUM.
REDTE, ParatuS, cereet, reed BClE. redie
Brit. PPotae editionis Willerami Merulana ad
GlOA. CaNTaT.
R E D LM AFTU, Pationabilis Ner. quali rede.
nachrich Belo. redelik in ulu Belg.
RF D LN, RFDLN Ae, recitare, legere, LCOF.
Inde Britonnis adhuchoc luum recas, lego.
REDFe A, ratio, Rer. reden BCl∞.
REF, venter, reve rentre, revis reneris,
GlOA

## Folio 143 — 730901130:0401
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000401.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
EUTO.
43
GIOs. LipL. RefSaX. infer. Sceleton clt.) SaZ.
antiq. hryfe vel hrif, venter, alvus.)
RE F A N C A er, drgvere, GSIOII. LipL. (inquir.)
R FH ZU NGU, R E C H L U, regUla HCF.
REIFGLSINDF, Veter. Teut. ut legit NS.
Willer. quod a Vulcaniohabet Vossiuszubirein
devasanon caitio Herulana Willer. Quali
Belgice dicasrytsesn; proba vox pro omni
co, quod pertiriet ad equitacum, ut huisgesin,
quicquid pertinet adtamiliam, hofcesin, quod
pertinet ad aula.
RESP TAN, arouere CIOI. LipE. hodie beri.
spen Belris idem. (dicteriis lacesero.)
RESFY, requies Ner. rust Belg. rest Britannis.
R F W AN TF L IN OF, Vet. Leut. muletatio
apud Larium. (Wwandelen undheren, est emen
dare, unde amende muteta.)
RHLT ACF, OtFrido vidctur eslerego, judi-
Co; richten Germ. _ Belp. Forte a rhir, alias
rheit, id estjus, ec tage, veceribus capio. I10-
dic adtinc Suedisrheit projus, ectage, Pronc.
cipio estin ulu.
R IBAR E N, denudoro CSIOI. LipL. bar Belcis
adhucnudus, barfuss Germ: barvoers, nudis
pedibus, oxenbaren Delg. offenbaren Plemam.
ucurpatur prorerelare, sed mecaphorice, pron
Drie ek aperte nudarc. (add. Supra Reharnusse.)
RICMLFUPTE, vet. Teut. inquilitio, in FOrMA
tio apud Larium, hodisunterrichtone.
BFBL

## Folio 144 — 730901130:0402
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000402.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
14A
ARCHIAEOLOCUS
RTEZ AH, OtFr. Poenitero, OIOA. Ca(I. (RCE
hodiepaenitentia.)
RLHEE, regnum Ker. reich Alem. ryk Bel.
515.
RLMMEDA, trrannida ReF.
RIAKIDEM, tranmidis, Ker. regni.
KTMTF, vindicta, Ker. (racbe hod.)
RTHFO, vet. Tout. doceo, commonstro;
hodic Belois onderricbte.
RTVAM, Ottrido ferre, tolerare, GIOI.
GaII. (Inquir.)
RINDE, WViller. COrter; SIC _c Aleman. ho-
diernis, rin, rind Belgisille cortex, quo coriarii
corium condensant.
RT N LX, purgat, Duit, Otrido, qualreinet,
reinises, quod hodic achuc est purgat, vel qua-
lrennen, quod Saxon. ec Belgis adhuc elt cur-
rere, Auere, run Britannis.
RLNICLR, levis, rinsirom, levioribus, Rer.
gerinse hodic Alem. e Bolg. idem. (Cermani
etiam dicunt rinse eodem len fu.)
RTIo, Otrico, circumdo, cinso; rinser
umrinse Germ. ec Bcl8.
RLeOTOe, maturitate, nobis rup mansit;
OIOA. Lipl. Forte maturuere.
RLTMA, torrenS, GION. LiPI. (Rith AnglO-
SaK. antig.)
RTU, veter. Tcutonibus quies, Alem. reuW,
GIo. CaPar. SaXonibus ruhe.
ROD.

## Folio 145 — 730901130:0403
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000403.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
de
ii
et
2
.
ii
er
it
V
DD
TFUTO
RODW AR FM a N, moveri GION. LipI. ((5al-
li dicunt roder.)
ROR LU, CalamuS, Rer. (Robre Cerm. CA
tubus, rohr estcanna.)
ROSOM, Xerugo, Ker. Kuxferrost Alem. c0-
perroor Belg. roest Belgis rubizo, terruso.
R O2 AC a, Octrido lusens, plOranS.
ROZACOMO, pavidus, tristis, consterna-
TuS; tsasen, vezagen, parere, contternari, ver-
Zacsht paridus, verzagi Alem.
RUA BA, RU AV A, numerus, Ker. (inquir.)
RUACMA, cura, res, caula, Ker. (rusentio-
dic elt morerenesoliurm, inquirere, Forte a ree.
Ten, MMOVeTC.)
RuAGSFAB, Ottridocrimen, caula accu-
lationis (ruige, etiam dejudicio, Wroge.)
R U AH ALO5, Degligens, KeI.
R W A H A L 050, neglisent. RCT.
RU AE LTHHO, Curiole, ReT.
RuAM, sloria, Ker. ruhm Germ. roem
hodie Belois.
RuARO, Ottrido canso, ribre Germ. roere
Bel8. tanso ec moveo.
RVE CAe, Fumisare, GlOI. LipI. rohenho-
dic Belsis, rauchen Germ.
Ruratu, villolus, Ker. ruich hod. Belgisi
Rauh, Germanis.
Rumo, Otrido, cedo, ruime idem fere
BelS. (Raum est locus Termanis, raumen et
locum Facere, Cxedere.)
a U A

## Folio 146 — 730901130:0404
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000404.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
146
ARCTAEOLOOUS
RUN D AEF, CUTUErAEE, GIOFI. LipE. (rannen,
hodie Germanisidem; est deliberare, capita
conterre, ratiocinari; Forte a reden, rechnen,
loqui, computare. Anhinc Runae veterum id
eA literae jam apud Venantium Fortunatum:)
RuNON, Ottrido videtus olle Favere, alicui
bene cupere. Id hodie Belgis est cunnen
(dub.)
RVESTABE, cutogia, laus, KerOM. (Forte
Kumst abe.)
RHOCH EH, Willer. curare, observaTO, roC-
eken, rocbeen, rucbren, (ut annotant Notae
=-r. 11
Morulonae in W iller.) Beleis gnibusdam idem.
Inde adhuc nobis roecheloos, negligens, CurD
racuus, ruchloss GCFII.
RUW E, Vet. TeNC. GUieFCO, rHCC CCETL
tempore Paciti, ut notat Altham. in Paciti
MOr. GsCTIAn. roshe hodie AleIM. EC SAZOL.
X UZF, Ploratio, triltitia, Ottrido, SlolI.
Cactari, rasse BelgisCallisque aliquando mole-
ctia micta cum tristitia. (An consentit Reve,
Poenitertia)
AXFF LE, maturitaS, IEer. (hod. reiffc.)
15.
ABOr, Ottrido (yndon, en aoek Bels.
a D. dub.)
SACF, vet. TeuL. _ Aleman. hodic dico;
ne
recBelo. Par Brit. Sager Suedis. Ouidniin-
de Latinis saca; Fcemina per incantationes
PEX.

## Folio 147 — 730901130:0405
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000405.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
C, NV.
a
Vet
Tden
OB.
610l.
mole
Relli
1.
ik 
liedi
TFUTO.
+
oradicens, prophetista: Duin es hinc Latinis
op s
dsire: Animus peaelasit, id est praedicit.
SA F ON, vet. Cothis dc Francis praepolitus,
Flispanis hodic savon apparitor, lictor, ex 650.
thorum reliquiis, apud Llaiminsteldium.
SAISLR, Veter. Teuton manum irijicere; sai-
ser apud Flaiminsseld. saiser hodie Callis
ictem.
gerere Rer. Verubrsachen
Germ. C veroorsaken Beleis aliquando idem.
(dub.)
SAE. DA, Colutare, CION. LipI salida, Talus
Ottrido. (ex Latino opinor.)
SALER THTU, tabernaculum, GION. LivI.
hodie Sant, de aula, atrio, loco amplotecto.)
SAL HASAe C A, Plalterium, Dlalmodia, KeT.
SACU, SALO, vel Teut. niger, SpUTCUS; sa-
le Callis hodie idem. (Germani non amplius
habent.)
SAH A W IST A, vet. Teut. concilium, con-
Gresatio, apud Larium, quali zusammen. We
UN
SAMF F ES, Pollibilis Rer. (qua(I FaciliS.)
SAMETO, SAMP F F FR, FaciliS, Rer. Sanfft
Alem. safft. sache Bele sofeBrit. mollic. Sache
Peisis quoque prolacili, quod ad mores lumi-
tUF.
SAMMELLEO, OtErido ommino. Inde
Forte Belsis quibusdam semen pro certe; sem-
 2
oMer

## Folio 148 — 730901130:0406
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000406.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
148 ARCTTAEOLOCUS
mer Clivens. Sammelibo, OtFrido quoque ali-
quando videtur esse idem.
S AMMUNO, CION. LipI. Samanunz, Ner.
Trnaroga Ecclesia, Rumistin samanuns, RO-
mana Ecelesia Ker. Germanis hodie versam-
luns à samen, versamen, COngresarE. Es
Keroni quoque Caenobium.
SAMO, vet. Teut. Sicut, ad similitudinem.
Inde puto, Britannicum seem, Cimilis Cum.
Sammen, Cimul.)
S A N G ART, CantOrKer. hodie sincer.
SAR, vere, certe, GlOI. CaA. BCiE. Sur verum,
Curelyvere (a seCUFO.)
SARF, alperU, RCT.
SARFO, Ker. sar Ottrido, extemplo, omni-
n0.
SAR P ETI, Willer. acerbitas, ausceritas Sarp,
serp. Belgis adhuc acerbum, austerum. Carp-
hert, sarpre, austeritas, acerbitas. (lodie schir-
se Cermanis.)
SAUMA, veter. Teut. elitella mulorum, int
burdonum. (Equus soumarius, sagmarius,
Caumross.)
SC ACHO, pudOr, GIOII. LiPP.
SCALC, Cervus, unde mariscalcus, cura
tor equorum, ClOl. LipI.
SCAmA, reverentia CilOII. LipI. scham
GerMm.
SC.

## Folio 149 — 730901130:0407
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000407.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
1
M.
M,
i
MI
1II
Sed
TFUTO.
t3
SCAMELU, Ccabellum, Per. Schemet Germ.
Schamel, voetschamet Bels. afinia.
SCAML, verecundia, Ker. Schaemte BClG.
scham Cerman.
SCAM LLMHO, SCEMLTMHO, breriter.
SC. A AMER, SCAMMOS, bTeVIS, KCrONI.
SCAPHO, ovile GION. LipI.
SCARA, vet. Pcuton. turba, scharehodic.
SCARS AHS, novacula GlOI. LipL. a scar,
cundo, et sahs, sachs culter Frilis adhuc iis,
qui in Embdana regione utuntur vetusta lua
lingua, derivata a veteri saxonica. FA enim
noraculatondens culter. Scaerschehodic Bel.
gis novacula. A sahs, dicit Wichikindus,
Saxones esse dictos.
SCABUUNKA, consideratio, Ker.
SceDuuoN, obumbrare, GlON. Liptu,
Schaduvenhodie Belois.
SCEEEE, SCEPFEE, lagitta CSION., LipsI
Thafiten, Schachten, Schicbrenhodie Beleis,
idem.
SCETTHLO, SCETLO, vertex GIOII. Li
Oli. Scheirel Cerman. ho0fischedel, boofischeet
Belg. idem, d scheide, schede, sejungo, quia in
vertice capilli sejuneuntur aliquo modo.
SCEMMaN, breviare, imminuere KCrOM.
cemar lealis idem.
SCEMMF, breritas, KeF.
E
CB

## Folio 150 — 730901130:0408
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000408.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
150
ARCHAFOLOCUS
SCFRIN, Scurrilicos, scurra, Kec. scburre.
Schurke) quibusdam Saxonibus idem.
SCERU, SCERMF, Lubsonnatio CIOA. LipL.
Scerno Ital. pro eodem, reservatum a Gothis aut
Vandalis: Scornbritannis contumelia, irrilio.
SCHA FA P, damnore GIOI. LipI schaden,
Ferman.  Belgis hodie est damno afiCerE.
SCHERCZER, VeteF. Peuton. sciurus, quod
eum eo luderetur, apud Larium; scherizen
Alem. adhuc est ludere.
SOTERF, SCTERO, lucidum SIOA. LipL.
SCILPOR, armiger, PauloDiaconO, a ssit,
Ecuto, e por, bor gero. Elinc adhue scilibor-
tisemannen, Ccutigeri, id est, nobiles.
Sermo, Splendor; nos schyn, Glol. Liplo
SCTORO, Oetr. Postea, Potthac; Belois
Schier Schier ofi moreen. (schier est mox, ci
10.)
Scrumo, cito, lOI. LipI.
SCOLAH, SCULAV, debere, Ker. schula
Cerm. ex Belgis hodie debitum, at verbum ob-
Colerit. (sollen hodieque Germanis debere.)
Sc020, Ottridoridetur oftercus, schuldie
Alem. X Belg.
Scoro, Ottridus ulurpat adverbialiter pro
pulere, cgresie: schoon Bels. Schon alem.
pulcer, egregius.
SCOVVAV, considerare Keron. Schaven
Germ.
SCR A B,

## Folio 151 — 730901130:0409
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000409.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
od
vilis
b
et
ul
ob
e.)
lent
GiI
Addi
TFUTO.
SCRAM, Scamnum RCF.
SCRIMBRE, protector, Cl. LipI. Schirmer
Germanis, beschermer heschermheer Belg.
SCu ALA, ScholaHer. schole Germ.
SCULDABEH, RoctOr prorinciae, Paulo
Deacono.
SCULDAN, increpare GION. LipL. Bodio
Schelden, vel compolite beschulden.
SCUEDEFZO, ulurpat Ottridus non lemel
procenturione; Schult, Schultis, (quae voces
eamen eadem ridentur) usurpant Alem. Bel-
Saeque PrO PTatOTE.
SCUEDE, nOXaKer. (debitum.)
scurno, Otridomereor; qualiBelg. di
cas, make bet my schuldich. Schuia Peuto.
ibus debitum (verschulden, demereri, hod.)
SCUFFYRA, humeri, Rab. Mauro, schol
deren, schouveren, hodie.
SCuR GO, averto GlOA LipL.
SCuRT, tonsura Ker. (scharen, tondere.)
SCuTTAN, excutere CION. LipI. Schudden
Belois ec Saz. inter. concutere, ausschutten,
avtschudden exCuterE.
SEDAZ UM, Sedilia, Ner. Setels Bel8.
SE H STMT, CeZ RCL.
SEFZ IU, (CXTUS, ReF.
SEYLRE, Vet. TeUE. FavuS, seem BOl∞. (C er
manis, seim honisseim.)
 4

## Folio 152 — 730901130:0410
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000410.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
152
ARCTIAEOLOOUS
SEKFE, vet. Teut. crumena, lacculus, qua-
Si sackel Belg. Secket hodic Cermm. idem.
SELCFLARL, OEFF. qui crumenam aut Cac.
culum seltat: rocat hc sudam Icarioch.
SE L BS AU N A, arbitrium, Rer. (ingnir.)
SELID ON, OFET. atrium, mansio, aOuS,
saet Belgis aerium.
SELLAN, tradere, Ker. Flinc puto, re.
mansit Britannis sell pro vendere; venditio
quaedam, traditio; forte de reteribus eo signiti.
eatu quoque usurpatum fuit.
SELPWILLIN, Sponte, ReT.
SEL TKALHAFELH, EATUS KeF. (inguir.)
SEKAVEDA, cremium, GlOM. LipI. (ANGI.
seare-vood, lignum siccumi, nam sor est lic.
Cum.)
Sexo, tribulatus GlosI. LipI. seren, verse-
renGerm. et Bolg. dolore afficere, attligere.
(Sorry Anolis. Convenit Sorgehod.. Cura.)
SETHEL C A NC, OccalUS, GIOI. LipL. a (c-
dendo e abcundo. (sich sez en cM considere, ut
in liguore turbido, quod in tundum cadit.)
SE TFI, Totietas, Ker. affinia.
seve, mare Ottrido, sec, zec, Alem. d
Belois, sea Britan.
SHLETCHER, vel. Tent. vulpes apud La-
rium, qui sveris idem adhnc esse dicie, a clan.
destino incectu. (P’actitia est nomenelatura, ut
multa alia, quae ex L a2io.)
1.

## Folio 153 — 730901130:0411
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000411.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
SF, GIE, ReF.
SiBBA, GESIBP A, Vet. Teut. contangui-
neus, contanguinitas, sibbe, sibschap, SaxOn. dC
Frissis ideM.
SIBUNFA LTA, septenarius, REF.
STEe -OGW N, GIOCI. LipE Scha Rab. MaU-
ro, pupilla oculi.
SIGALE, SECA LF, Veter. Teut. trumenti
genus, Gallis hodie seigle.
STGTM ART, victor GIOIT. LipP. quas cele-
e
bris ob victoriam. Sigmarsvurz achmilla.
STOU, OeFr. victoria: sies Alem. ec SaXO-
nibus hodic idem.
STM BLUM, SIMBULUM, Cemper, KCr.
SIx, Tibi, sc, veter. Feutonibus Belg. ho-
diebem, him, angl. ibm Alem. Sed DOr-
draceni praecipui inter Beleas adhuc utuntur
sn (vulsuspronunciat sine) prohem.
SFH AL A5aT, legumina, Ker. (inguir.)
STITD, SINDE, SIMTHE, OTEr. modus des
sindes, eo modo, ita, adco: dessins, Sax. _c Belgis
quibusdam. EC etiam particula loci veter.
Tcuton. e iter, via Keroni; des sindes, illec;
synes sindes, inlocoluo. Unde Belox adhue.
allesins ubique. (ita ec senlus voce utuntur se.
milatini, Galli en tous lens, in omnes partes, in
omne latus.)
SIN E M H, LUO, RCF.

## Folio 154 — 730901130:0412
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000412.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
154
ARC HIAEOLOOUS
STNO, Willer. ccce; quasi siene Belg. dice.
retur, siet idem.
S1Ta, latus Rab. HaurO, scite Germ. side
hodie Belgis Britannisque, Hlebrais es de cum
x latus.
SITHEK, vet. Teut. exinde, sint, seit, Cerm.
(velseither, itemsider.) sicbtent, zedert Bel8.
sitrhen sichBritan. sidor. OtFrido.
STZO, SITu, Otrido, side CIOII. LipI. sit-
riu, Ner. consuetudo, mOs; sirre Alem. sede
Belo. non tam procontretudine hodic, quam
pro moribus ethicisusurpatur. Sedich, bene
moratus. (imo Ciermanis pro conlaetudine, V.
B. Landlich, sitlich.)
STUCHF, aegritudo, Rer. Seuche GerIm.
siekte Belg.
STUCHO, Reger, Ker. Sieck Belgis, sik Brit.
STWOLVA FDUE, Septuplum, CIlOA. LipL.
nisi legendum scvovalidun, ei respondet A-
lem. hebenfaltie, sevenvuldich Belgicum.
SIIRM AW, detendere, Ker. hodie compo-
Sicum beschirmen. Schermen Bolgishodie est
digladiari; escrimer C alI. scermare Ital. reten-
tum a Crothis; id autem est quoddam deten-
dere. Undeidem Britann fence, roce deten-
dotruncata. Flinc schermutsen Belg. escar.
moucher CcaII. scarmuzar, Ital. Pkirmuch Brit.
velitari.
SEAFFZL, dolidia Her. Slapheit Bel8. idem.
SLA-

## Folio 155 — 730901130:0413
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000413.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
2
est
P.
d
FUITO
SLAMON, occidere, percutere, Per. slay
Britannis adhuc occidere quoqueelt.
SL AXLZL, OcCILIO Rer. Slacheen Belgis oc-
cidere quoque est, sed non tam de hominibus
proprie dicitur, quam de majoribus animali
buS. Manslausheer Britan. homicidium.
SLEHZTU, Blondimenta. KeF. (sChleChE CR
laere, aequabile, schlicbten, lavisare.)
SLFHFO, leniter, KLCF.
SM A L TEI, vilis ReI.
SMALTHHS, vilitas Rer.
SMECMAR, delicatum Rer. a smecbentope.
re, Schmehenerm. Smacken Bel8.
SHE RE H, adepo, CIOR. LipL. Chod. Smeer.)
SM LZZA H, inticere, contooiare, Kex. beo
schmiizen Geem smerten, smitren, besmitren
hodie Belgis.
Set TUMO, SLrUMO, velociter, confectim
GIOTT. LipI.
SH THMOR, Citius, KOF.
5O DFY, Utique, Rer.
S0 FILu 50, quantum, Keroni.
S0 HUu A Z 50, quicquid, HTer.
SO MUHER 50, quisquis, Rer.
SOLARF, Otfrido atrium, dula, canacu
lum. ITinc Forte solder Cerm. ee Belg. tabu.
latum, Tuperior pars aedium, quod ibi commu-
niter caenacula eRe Poleant, ur adhuc sunt in
Cdermania.
SOLRE, Tolium, an Colarium : GION. LipL.

## Folio 156 — 730901130:0414
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000414.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
256
ARCTIAEOLOCUS
SO M AWHLARE CTTT, quanto tempo-
XC, RCF.
SOHNALLTU, OEEr. videtur esse singularis,
C sulariter, qualisonnerlich; sonderlicb.
SORCHAFT ER, Suspectus, KeF.
50 SA M A, QuaSI, RCI.
5osr, amen. Ker. CIc hodieCalli, ainsi soit il
5050, prout ker. quomodo, licut.
SOTHEIC, veceI. BritannO = 3aX. COrtC
Cochly, in soch Britannis hodiernis adhuc idem.
SOWLLTC, SOWELFX, quicunque CIOA.
LipI. quali so welck.
SPAHER, CapiensReF.
SP AMLL, Capientia Rer. (Spahen est Epiare,
epier.)
St A W a _, Tradere, luggerere, Ker.
SP ATO, tordus, PerUS, Ker. spac German.
spa hodie Belgislero.
Se E L, tabulatio, spelle, parabola CloN LipL.
Angis Cospel. (quali Gorres spel. Frangelium,
verbum Dei.)
SPEHO, OtEr. Colicito, instigo. Inde sei-
no, Ital. proeodem, ec spinto, instigatus.
SPEHTST, SPEHSTI, GISPHONI, CI.
SP EHSFF, Colicitatio, instigatio, vet. Pouton.
opud Ottridum.
SFENTA, Lario teste, vet. Peut convirium;
Forte a Latino dispendo, expendo; vel à spen-
ro Tentonico. (spenden, depenter, dilpenlare.)
S.PR H -

## Folio 157 — 730901130:0415
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000415.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
TEUTO.
SP EN TAR, dispenlator, KEer.
S P F N FO, vet. Peut impendo, contumo;
spendo Ttalis. Spend Britannis, despend compo-
lite Callis idem.
SP E_ TUNCU, dispenlatio, ReF.
SPIE F, Bacta, Gloil. LivI. Spies GerM. _
Beloishodie, speit, Sar. inferior.
SPLLIAL, legebant spicbiri vet. Teut. hOr.
reum, pranarium. Belgis et quibusdam SaK.
inferior adhuc sorcher.
SPtEDAN, corrumpere, decoquero, Pler.
pillenhodie Belois. (verspulden Germanis.)
SPIED ANFER, PrOdiGUS, HEF.
SF R AHM L, LoquelaKLCF.
SPREHMAD, loqui, lCr.
SPRL NC AW, sparserO, Ker. Sprensenhodie
deTale, aqua, pulvere.
SPRFN C. O, locusta, GION. LipI. Sprinckhaen
hodieBelois.
SPHNHAET, Vet. Teuc. copiolus, lacte ple-
nUS.
SPUNHE, Vet. Teut. lac. Idem adhuc Flan-
dris.
SPUN Oet, OtErido videtur esse exponero.
STADE, OtFrido litus. (Cestade hodic.)
SFADFOM, CEabiliS, KCF.
ST AD FOHF, Habilitas Rer.
SFAL, Vet. Teut. cathedra Epilcopalis, apud
Carium. In Belsico driestat proledili, quod
ho

## Folio 158 — 730901130:0416
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000416.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
58
ARCHIAEOLOGUS
bettres pedes. Apparet, olim stal Teuton
FuiSe ulurpatum pro sede, sedili. (stelle locus, Ce
des, itastallus in choro et locus in capitul0.).
SFAN E, vet. Britamno-Saxonib. Lapis, TUPOSS
stein Alem. hodie, stone Britan. seen Bclg.
SFAPHE, Currere, ICer. (hod. ausstehen.)
SF A N FA N, Scabilire, KCF.
SZF DIA USSF, Cabilitas, GIOFI. LiPL. (stad
niss.)
STFTCA, vet. Tent. Icala, EradUS; Steigen Sa-
Z0n. dchuc scandere, latis passibus incedero: cui
relpondet vox Coraeca scixco rado, incedo.
Flinc Belgis adhucsteiser gradusripa, ex stei-
seren, alcendere.
S. FIACTZ, SFAA GTESEROZZO, oradus
Ner. qualistigel, stigelspore hodic: sporr Bel-
15 gradus Icala.
STILLI, SWEKELI, Clontium Ker. Schvei
Een, stilschveisen, Cilere.
STTH CH EBE SF AN CIEF, veter. Teutoni
busmedix lunt voces, bene e male oleo, bonus
exmalus odor, stinsie, Belgis e Britan. Ale-
mannisque hodienon nisipro Fotco, destancke
Belg. Sestanck Germ. stinke Britan. pro Faetore
CapIEUF.
SFOW INC, increpatio, GlON LipL.
5T022ON F0, trepide, Her. (Ruzzen eAt ho.
diequehaerere, trepidarc.)
STRAHC, vet. Feut. Fortis, cestrens hodie
er

## Folio 159 — 730901130:0417
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000417.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
Cu
l0
et
OuS
Bet
veto
oni
Dut
Ale
cd
611
o F.
22O
German. ec strens Sax. int. ec Belsis in ulu pro
Serero, duro, Arenuo. Altine ele strons Beit.
etiam hodietortis.
5FROS, AratUS, CIOII. LipI.
STUBDF, vel. Peut. pulvis aromaticus, et
alius vilis; Scanb GSerr. Seof SaZ. INFOF. EC
Bel9. stusse Brit. Pulvistantum vilis. Et stiib.
bet Sazonib. interior. est pluria minulcule do
cidunt.
SFUX A N, irritare, sohen hodic Belgisinci
tare, e irritare afnC.
SFuNF, tempus, momentum, hora, Rei.
Idem adhuc Saxon. _C Alem. inde avenistont,
morsenstont, terstonc, Bcl8.
S FWHE WLMLLU, momento VTCF.
SIACHPT, exegerit, Rer.
Su A E a It, Siscutere, ILCT. QuaererO. (su chen
10d.)
SU A e A er, judicaro, RCF.
SU A NF A R, JudCK, HLEF.
SuAME, judicium, Ver. (Sona, suna, sumen,
conciliare, expiarc.)
Su ARVO, OtEr. abtergCO.
S1 ARLSTUN, GcaVillia REOF.
Su AR R O, Sraria KET.
Suavo, suaBo, dormio, GIOlI. Lipl. de
osen bestreven my, Belo adhuc de dormituri
tiOBE.

## Folio 160 — 730901130:0418
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000418.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
160
ARCTLAEOLOCUS
SUDE, SUIFEN, vet. Teut. Cabulum por.
corum, opud Flaiminsfeldium.
SUI EHUR, gener, GlaM. CaII. suacer hodie
BelsIS, Schriberhodie German. elt lOcer.
SU EFGA, armeritum GSIOIT. LivI. (inquir.)
SuEHOT, congulatus ClCA Lipl. (inquir.)
SuERo, dolor GIOl. Lipl. Siveer, Belg. ul
cus est; sed in compolition cetiam dolor, hoofi-
sivcer, heresreer, dolor capitis, cordis.
SUFTE, Pestilentia, ClO(I. LiPL. sucbt ho-
die Belgis quivis morbus. Saepc f. veterum
hodierni Belox mutane inhr, ut ante dictum
queque fuit. Sic Ilispani E Lacinorum in R
mutant: hijo atilius, haser a tacere.
SuHDTGO, Morbidus, Ker. Suchrich Belg.
SuITHO, niis GIOF. LipL. Sivye SaX. _
Frilisidem, Ced adduntte, eis resoyt, est ni-
ium: Swydicb Hlollandis, valde ultus.
SULIX0, TaluSOGION. LipL sulte silce, sul-
ticheie Belg. (sulce Saxon. inF.)
SUMELIMF, vet. Teut sume, veter. Britan-
no-Saxonib. aliqui; Belo. hodie som, sommi.
se, som e Britannis.
SUMES FUHD, vet. Teut. aliquando; ac II
hodie Belgice diceres somstond, aliquo tom-
POrC.
sueis, impedimentum, opud Flaimins-
Feli. Forte sunnis quali suimenisse BCls. dicas,
id est neglectum mandatum. (seumniss C erm.)
SuTAu
N

## Folio 161 — 730901130:0419
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000419.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
TEUTO.
Su NU, Col, Her. Conn hodie.
SUN NU EU ABFND, Ottr. profectum diei
Colis, dies labbati, sonabena Germ. Sonavent
Saxonib. inferior.
SuTAR, line, e praecipue Ottrido; be-
Conder Belg. praecipue C lcorsim.
SUNTRLCLLAMIU, peculiariS, KCF. Con-
derling hod.
Su TRIC0, priratus, Ccorlum, KCF.
5u021, W iller. luaritas, dulcedo, siss a-
lem. soet Bele. Siveet, Brit. Sort Sued. luaris,
non 
dulcis: Sussbeit sussiskeit alem. Soetheit Bels.
Siveetnes, Brit. Cuavitas.
sus, totaliter, Ortrido, idem Belgis. item
dus, aldus; thus Britan.
SUSLIE, SuSLIHERO, talis OtErido, item
Culib. Soleberhodic Germ. sulck Belgis.
SUUARERA, gravi RCF.
SuUF LF, Pedules, indumenta pedum. HICF.
(a Tolea.)
SUIHEORETU, Gravis _ Suvar, Ker. Schvehr
hod.
SuUL, veter. Feut columna, seul Alem.
suil Sicamb.
SX N NA, veter. BritannO -SAXON. pecCa-
tum, suna Alem. sonde Belg. Sin Brit. hodic.
T.
NALF, veter. Tent. Pacisfactio, apud La-
rium. Inde saille hodie Callis haud
du-

## Folio 162 — 730901130:0420
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000420.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
1B2 ARCTIAEOLOOUS
dubie protributo, uti gabelle idem, a zabe
donum. Talio, lex rependendi aequum, Lati-
niscerte quoque ejusdem progenici. Zah.
Lenhodic Alem. beralen Belgis. Talen, Zeb-
len, numerare, item narrare, (ut Callis con-
ter, utrumque significat, licet lit a computo, de
numerationem proprie designet.) Lale lingua,
tohle estpica, aris loquax; tahlen Milnensi.
bus contabulari, nuxari, jaler.
TEFARAN, deticere, perire, GIOA. Lipl.
(quali mergiprotundo, nam rieffe est protum.
dum; perimus, mergimur, vir versin
Ken.)
TEHELM, OIEr. nullus; GlOll. GalTaF.
(dub.)
TELPEL, reter. Pent. nebulo, apud La-
2ium: hodie rilpel, roipel Alemannis qui-
busdam, ex Saxonibustam superioribus quam
interioribus potius scupidum signiticat.
TESEUUON, dextram, GlOl. LipI. vid.
2i zeuva. (videtur esse à latino. Add. For-
ehera.)
THACM, THO, Vet. Tout. et; thouch,
Britannis adhucidem.
TrACF, Ortrido est doceo. Indo haud
dubie reach Britan. pro eodem. EIsF
THANAI, indo; Germ. von dannen BCl.
nondane; thence Britannis.
PHAMHE, Oetr. tunc, et quum, e quando
PxOn

## Folio 163 — 730901130:0421
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000421.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
M
TEUTO.
16:
promileue. Sic doen Bels. pro quum praeterito;
dan proprie protune tururo ee non lat Belgice
Dro praeterito, et si Flandri contundant doen dc
can.
ZHA R A SUP, Ottridoilluc; à char ibi, de
sun particula, significante motum ad locum,
rheter Britan. idem.
THARBEN, OIEF. carere, GION. GaAI. C er-
manis darben, Bel8. darven, derven. Vide
Thurft.
THEC AX, OFEr. probus, pius; quali de
celins, hodic deselik Belgissercidem. (Olim
etiam de Corti, _ heroi.)
TPI EC A N F, FamuluS, CIO. CaMTaF.
THEGANELMME, viriliter, GIOII. Liphis
nos aerelik, paulo alio lensu, probe.
TEELCH, WC cgO, das ich, GIOA. TaI.
2eEMO, illi, Ottrido; dem Llem. deoe
Bel9. ehem Brit.
2HFNO, OtEr. tendo, extendo, exlero; rei
ve Craecisidem: atsinia omnia.
ZIESA, hic, haec, Otirido; dese Bel8. di-
Per Alem. ehis Brit.
ZLZIAD EK U NDL, generationes, Gl. LipL.
ZEIARN A, Vet. Teuton. Duella. dirn A.
ary
lem. acerne Saxonib. Clivensibus, I elttalis e
quibuscdam BelyIS.
ZELI A RH DUAM, veter. Teuton. virginitas:
achillis diceretur deerndom, pro quo hodic
Belg. maechadom.
L 2
THZ A Y,

## Folio 164 — 730901130:0422
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000422.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
164
ARCHTAEOLOOUS
THLAT, GenS, natio; thiede sentes, GIOH.
LipI.
THEMSTERHESSE, caligo, tenebrae, vet.
Teut. Snsternisshodie Alem. duisterniss Bel.
sis, aliqua mutatione. Dimsterich tamen, ee
deemsterich multis adhuc Belgis in ulu pro ob.
scuro, dc opaco. Dim Britannis est calisare,
rbe eres dimme, oculi calisant.
FHLN AN, Cerrire, GIOIT. LipP. hodic die-
nen idem.
TuIrco, Ottrido, oro, supplico. (Din-
renhodic estlicitari, cognato (en (u.)
TH LN N UN CFN, tempora capitis, GlOI.
Lipl. dinnien SaZ. inferior. vide Tbunvengin.
....
FAIO, Femur; Glocar. LipC ayc Beleisi
obiegb Britan.
THFOB, Fur, GIONI. CaITaC. dieb Alem. dief
Bcle. Theef Britan. tius Sued.
THrOrO, WViller. laepo numero, dik, dick.
Wyls Belgis, spesse volce, spesso Ital. ejusdem
Genificationis, led non ejusdemloni; dicke-
nun Belg. spesso Ital. Significat spissum, den-
Tum: duck C livensibus.
FMIOr, abundare, Gl. LipL. etiam aC CrC.
Scero, bene lchabere: quo sensu saxon inte.
rior. de Belgis hodic duen capitur. Ottrido
est thisgon. Deepr
THLOHOST, OEEr. Famulatus, CIOA. CaP.
Car.
TETU,

## Folio 165 — 730901130:0423
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000423.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
ch
TEUTO.
THIU, vet. Feut. respondet articulo Crx
c05, der Cerm. de, hodie proprie Belgis.
Duoloconon poltum, quin perstringam ab-
ulum hujus particula inBelgilmo, in quo rulgo
contunditur cum die, quod es pronomen de-
monstrativum ipse, ille: Alemaniimus fert, ut
der ulurpetur promiscuepro articulo0, ex pa.
riter propronomine ipse, led non Belgilmus.
Sic Britanni distinorunt inter thearticulum, de
ehac, pronomen demonstralirum; sic Galli
inter le d cecy, cestur la; licltali inter il, et
quello, questo. Corrisaturisitur hic abulus,
Taltem a Doctis, qui vulgo committitur scri-
bendo, loguendo, a doctis, indoctis: non u-
Curpetur die loco de, nec de prodie. Proprie-
eas lingnarum est earum puricas ec ornamen-
tum, etiam in minimis particulis.
ZHIUFEF, vetor. Tcuton. diabolus; teussel,
Alem duvel Belo. Saxon. divel Brit. dic ffrulen,
Sucdis. Oux omnia nontam à diabolo (imo
hrond dubica diabolo) puto deduci, ut rulgo
putatur, quam quod sint etrmolosix Teutoni-
ca, quasrhiu ufel veter. Teut. d’uvel Belgis.
id est de envele, ac hc de relignis, id est malus 3
omnibus enim illisufel, ubel, ieffuul, cuvel, c-
vil, elt malus; ut e Flebrais avel: diabolus
enim xaer ecoxn dicitur malus, ut Deus bo-
nus (God) in omnibus iltis Teutonicis diale-
ctis. Diable autem Callicum, e diabolo Ita-
de

## Folio 166 — 730901130:0424
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000424.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
166
ARC FTAEOLOGIS
licum manifesto est à diabolo rxco. (Ouid
nierso de ermanicum liceratim contonans:)
THLUM ALF, Octrido videtur essc, id quod
Germanis deshalben, propterea.
TEIAMER AEE OtErido esthauriro, cducer
re, tratiere. Sazonibus quibusdam hodieru-
hen, Germ. ziehen, tirer Callis idem.
THTURZE, Willer. eslo videtur impetuS,
violentia: hodie sedruis Belgis. (Durstislio
audacter, est adhuc in vertioneL utteri alias ob-
Solerum, ut alia. vid Genel. XZRIV, 25.)
TH OLAP, vet. Teut. FerrE, Q pormittere;
duidenhodie Belgis, dulten Alem.
THOROT, Ottr. Canum, lutum, GTOM. C alI.
dure Britannis adhucidem.
TeoKor, Otfrido illic, aorthodieCerm
rHR AD0, Willor. cito; dra trequensFTol.
landis adhuc pro codem. Aliguando tamen
chradon signiticationem cito opud Willer. non
admittit. Itam opponitblando, ec in metro
Latino iple exponit per durum. Dixero igi.
tur, signiticasse veteribus quiddam durum,
territicum e tremendum. Et Forteninc dreau
Britannicum protimendo, tremendo, Bel8.
perreest; dread lord cremendus Dominus, sc.
oreesdeheer, Britanni de Rege ulurpant; quod
Belsis est seduchreheer.
THR AZELERE, WV iller. tornuS, qualiho-
die Belg. dicas draciseler. (Germ. hod. drech.
seler.)
THROI.

## Folio 167 — 730901130:0425
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000425.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
A
1
EUFOB
THROUW E, veter. Britanno- Saz. patior.
THR OUW UNOE, Vet. Britonno Sax. passIO.
7
Mu ACAH, Willeramo, larare, abluere,
dvagen Flandris abstergere, mundare: unde
Forte _ vagen Belgicum, ec zwasen Germano
pro codem.
TEUESBOH, Ottr. videtur esse interticere,
Collereomedio, rexare, perlequi, dolore affice.
re (inquir.)
THUNSI, extraxit (SIOIT. LipL.
YH UN W ENGID, Rab. Mauro, ee tinnun
sen GlON. LipP. tempora capitis: inde duneg.
renhodie Clivensibus d Celdris.
THURET, vet. Peut. necellorium, necesse cl;
Beleis durfe. Oux vor vulso contunditur
cum derre, id cA audeo, et cum derve, id est
carco. Namque ulurpanturilta tres voces ab
omnibus fere promiscue sine ullo dilcrimine.
alia pro alio; cum duirven proprio sit neceste
esse, ant necessehabere, respondens huic ve
ceri thurft, derven carere, derren audere:
nootharussi Belois, quod neceltarium est act
requilitam Cutticientiam, et paulo lupra ege-
catem: dare optime Bricanni utuntur perpe.
tuo pro audco.
TH U R GD AH, W iller. perfectus, absolutus;
deurdaen deurrroche non incommode hodie
diceretur Belgice.
FHUROH, retor. Lcutonib. peculiare fuie
A
DO

## Folio 168 — 730901130:0426
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000426.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
168
ARCHAEOLOOUS
propropter; sic in nullo, quod sciam, Teu-
tonilmohodieulurpatur. Vide Durch. Ad.
huc ante bina secula in Scripturis inveniebatur,
durcheroct, propter Deum, ut par Dieu, perDio.)
THUROFREMLC, perfectus, loA. L. PI. a
durch thurper, de frame, Facio.
TIUROLETAE, pertransire OIOM. Lipsi
vide Litan.
PEURTFC, exOnUS, SIOLI. LipI. Forto thurf.
tic, durffcis hodie Cerm.
FHuKuMNOOT, Ottrido videtur esse se-
rio, edulo, merito, quali quod necesse sit.
THUWE, EIAHOH, TuTUW OH, ancil-
la-
TTAN, enutrire; nos ryen, opeyen GlolTar.
LipI. upcheyn SaX. infer. (Germ. Ziehen, erzie-
Ben, cducarc.)
TILAN, exercere, C5IONI. Lip C. etiam colere,
eelen Belgis agrum colere. (Tylunce Anglo-
SaX. antiq. queltus, conatus, notante somnero.)
TTEAH, Festinare, accelerare, GlOI. LipP
qualireilan; rel Frisonibus hodiepro cito.
TIEOOr, exercitatio, OIoI. Lip(.
TiuRIDF, Sloria, Ker. Forteariuro, pretio.
Tus, carus, quod gloria pretiola.
TTURO, CarUS, Per. Theur Germ. dier, duir
Bel9. deare Brit. ubique tam de amore, quam de
mercibus.
FOBRUTEK, vet. Peutinsanus, apud L. a2.
FO.

## Folio 169 — 730901130:0427
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000427.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
FUTO.
POTLTHE, opud GIOR. LipE.
TOWFER, veneticus, GlOA. LipL. toverar.
rovenar hodie Belsis. (zauberer hodie Cier.
manis est necromanta, incantator. An a Thiu-
fel, diab0lo:) Can a toben surere
TRAGER, piser, tardus, Rer. trage, Germ.
trage, eraechhodio Belois.
TR AC0, tarde, Tero, KeI.
TR AE AN, tractare, KCF.
TRAHO, veter. Tcuton. duco, traho, creho.
Hlinc haud dubie Callis adhuc suum trainer,
eodem fere significatu.
TRECO, dolor, GIOP. LipI. (AnglO =SaL.
antiguis tregian tribulare, consonant dreuen
minari, treiben urgere.)
FR E GH AFT, dolens, GION. LipI.
xerEO, simbria, GIoN. Lips. (inquir.)
FR FH CBAN, Bibere, Ker. drincken hod.
Belg. Alem. drink Britan.
TRESFUNOK, thelaurns, GION. LipL. thre.
Coor hodic. Threso, IOII. C:aNaF.
FR L UMB O, tuba, GIOI. LipI. trompetteho-
dic Beleis, Britan. Callis, trombaitalis, drom-
met Alem. trommeet Saxonibus interioribus.
TRTUNOEEDA, vet. Peuton. mulcta, qua
res ablata ter restituebatur, apud Larium; qua-
Etri gela.
ZROCMTTN, Sides, veter. Teuton. opud L a2.
eron Belg. ereu Alem. trausbt, eroushe Britan.
ERUA-

## Folio 170 — 730901130:0428
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000428.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
l
ARCTIAEOLOCEUS
TRW ABEL ER, turbulentus, KcrOnI.
FRUBE, turbO, CIONI. Lip( eruabo, Ner. In
de croubler CFalI. trubbel Bel8. cruble Britan.
Affinia omnia Latino.
FBUCCMEN AN, W iller ruminare. (inquir. )
FRUSTI, Vet. Teut. Colatium, e advocatus:
erost hodic Germ. Froost Belo. POlatium. Fit
Forte ideo advocatus Colatium priscis dictus,
quod litigantium Tolatium d opitulatio Adro.
catus C.
ESAGLE, vet. Teut. (imo de superioribus
hodiernis) couda, apud Larium. Non est du-
Bium, quin hinc Britannis Rodio adhuc sc luu
caile procauda.
Tua, tac, tota, tetatecit, Ker.
TUAH, agerO, Her. duan hod. Fril. doen
Belg. thuen Alem. doo Britan.
LUA V THO, Faciens, Factor, Ver. (thuend.)
TULELIMMLU Colemniter, Ker.
uLr, Colennitas, Ker. (inquir.)
TUNIOMU, Ker. dunichun, OtEr. tunica.
rUUALAN, moraris habitare, Reron. Vide
Dunalan.
TWTEOLDA, inceps, qual vecvuldich,
unde _ Lat dubito. quasduito; e Graecis
disa GGIOIL. LipL.
TABTF, Ottrido est perticit, exsequitur, vel
simile quid.
AHS,

## Folio 171 — 730901130:0429
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000429.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
LF UTO.
VAHS, F AHS, veter. Feuton. capillitium;
vacbr hodie Beloisvellus pilis aut lana plenum;
atine. (Faasen lacinix vel potius villi aut ex
textura relolutum.)
VARDTECAN, delere SlOI. LipL. veriilg en
hodie Cerm.
YARGER, Vet. Teut. opud Lacium, latro;
a
Forte quali Wurger à wurgen, quod hodie ese
Arangulare, Fauces comprimere.
VA55O, W A55O, Vet. Teuton. acutus; For.
te avasse veteri, acuo; certe meze, hodie A-
lem. Wetre Saz. inFerior. ex Belois est acut; ee
sevetzet, sewetret, acutus: pro quo quidem
ulitatius est Alemannis scharf. Belgis scharp,
CharpBritannis, sed per abulum veteris vocis
Teuton. scarpt, quod proprie es a(perUM,
Tcobrum; quod e aliguatenus affnC. POrrO
vasso vet. ut ee scharp Bel9. cis, ex acutus Lat.
non moco deacumine terri, sed de ingeniivi.
tusque capitur. (Et Forrchinc wit, ingenium,
qualiacumen.)
UBARAZALTI, cropula, Ker. (uber-azen,
odendo excedere.)
UBARFLEOZANTER, CuperAuuS, Rer qua-
Luiberstiessend.
UIA RF LUATFDI, SuperAuitaS, ReF.
UB ARM u AT AV, Superbirc ReF.
UB AR MU ATI, Superbia Rer.
3
UBAR

## Folio 172 — 730901130:0430
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000430.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
172
ARCH AEOLOOUS
: UBARMuAELU, Superbus, Rer quasiho.
dic dicas, ex optime quidem, iibermuthie.
UBAROHEMAH, SupervenirC, RCE.
UBARTRUHCMAEIT, Cbrietas Rer. qua(I
aiberrrunckenheit. (bibendo excedere.)
uBFE, malus, Keron. evill d ill contracto
Brit. ubel Alem. ovel, envel Belg. de evel lub.
ctantiremalum. Vid. Bal, malus.
UBTRIM FOL, inCuper, Ker.
VERIE, VERET, veter. Tcuton. contin-
sit, accidit, fit, Pele habet. Inde Belgicum
varen prolesehabere; hoe vaert hec: ut te
habes: ut vales: comment va il  6aII.
VERKCUZE, vet. Teut. Iperno; venguse, ho-
die quibusdam Belgis
VERLOUWAN, veter. Teuton. veniam da-
re concedere, permitiere, verloven, verlof
seven: alove Britan. Elinc leave quoque
Britannicum pro permitto, Cino, ec ipla venia;
by jour leave, cum venia tua
VERTH, iter, ClOA. LipC. vaert Bclg. Pro.
eretus.
VER W ARTHE, VERWEREHE, Willer.
corrumpor; vervor de Belgis nitidioribous ad
huc, quali verimer de tonihil, vel Ao malus.
VE YCMEHES, Willer. FalSitaS, hypocrisISo
an a Aingendo:)
UFGHEMAN, oriri, Rer. opcomen Bel.
auskommen, hodie German.
UF.

## Folio 173 — 730901130:0431
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000431.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
IM
TFUTO.
AESFFOAe, ascendere; ROr.
ULA, Olla. Sibursihodie ulengasse, platea
figulorum. GlON. LipL. ec ula, Friliis adhuc ol-
laequoddam genus.
UMBERAN, Otrido, carere, non habere;
enbebren hodic Germ. ontberen Clivensibus
e Belgis quibusdam idem.
UMBI circa Ker. umbhodie Germ. om Pele,
UMBLKAH, circumire; Ker. omgaenBelg.
UMBW ATEL, quare; quali om Wat (l. Lipl.
UN BID E R B E R, inutiliss KCF.
UN BIW AMBTER, immaculatus, Rer.
inquir.)
UNCMRCETE imbecillis, Per. unter afscie
hod.
UNCHR EE TETumaCME imbecillitaS, HeF.
UNCHUSCHTDA, TOrdes, ROr. oncuisheit
Bel9. Cordities (kensch cactus, purus, fudaei no-
Ari cibum ec potum, ouem permissum nec ali-
quo prohibito infectum credunt, vocant kau-
scher. Conlonat Hlebraeo Cascharrectum cse.)
urrDaro, Ottrido peccatum, malum Fa-
etum; unthat e misserhat Cerm. misdaet Bele.
hodic: Forte ab un, und, quod veteribus tuerit
malum, _c a duat factum. Certe ondhodiesue
dis adtiuc est malum, quamquam et un particu-
la est Fcutonibus, qua remnegat, aut signitica
tionis contrariae roces tacit.
U EF D E FH D B FG Tubjectus, (ubditus, (31OI.
LipI. Quali onderdadicbhodie; at onderdaen
Belgis luboditus.
uN.

## Folio 174 — 730901130:0432
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000432.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
ARCHIAEOLOCEUS
UNDON, OFEF. undae, G7IOII. GaB.
u NDuRuFTAA_ imperfectum, Ker. Forte
undurubtaan Bels. quali ondeurdaen. (inquir.)
UHEK LH AET, indisciplinatus, rudis, indo-
Ctus, Ker. (eh est jus, lex, disciplina.)
UN EKA, reverentia, pudOr, Cl. LipI. unehr
econeer Cermanis et Belsisignominia.
WNE. RLAUBAN FETMLTillecebra, KECr. (pO-
tius non permissum nec permittendum.)
UH ERRA HOTLTM, inenarrabilis, quali di-
eas unerrathrich.
UN F A R DUWLZI, Ker. indiserICS.
UHEROMA, detrimmentum, Ker. (froma et
utilitas, un froma ejus contrarium.)
WNERuATER, Sultus, Ker. onvroete hod. Bcl8.
UHCA LIMEFETH, abTurdumKer. (unelin-
ostichhod.)
UN GFHTRMOETK incellabiliSKCF.
UNGFSCEFD, VacuCCI. LipL. (Cupra 0v0
ran unsescohe, Cuperracue Ungescor, Einetru-
ctu, proventu, scor. Schoss, Was die sacb schiesset
proventus.)
UHH ORSAMEE, inobedientia Ker. (unge.
horsam hod.)
UNE ORT, INCES, RCL.
WHKE W A R ER, imprObUS, KCF. (unkeser.
Dens Cermanis, (ed Colet accipi de serpente do-
mestico.)
UNrurD, incertus, ICCT. (Kunde notitia.)
uxxusen Otr. impudicitia, 6ION. Callo
ankenschheit German.
UN-

## Folio 175 — 730901130:0433
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000433.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
I
FUTO.
175
AMRED LHAEFFELMLs irrationabilis, RCr.
UNSEMETE, W iller. difficilis; unsanft
onsafi, onsache, Germanis Belgisque proprie cAt
durum, quasi dicas immolle, le d in Peutonismo
hodie non capitur pro difficilisulurpatur tamen
ejus Srnourmon harc pro eodem, ut de Britan.
hard: hari om doen, te doen, difficile factu. In
hrac similitudine aliquid est dissimilitudinis.
u_ STH,nobis, noster, vet. Teut. uns hodio
Cerm. ons Bels.
U_SEFT, Tebum, Ker. (hodieque ulitatum.)
UNSFFLLFDI, dissentio, Ker (inquictudo,
turba, nam stille eAt quies.)
UMSTILLIM, inguietus, ReI.
ursuBro, Cordide, Ker. unsauber Cerm.
u _SuOTE,moleHi CSI. LipI. onso ec Bels. in-
jucundus, morolus. (unsoet, unsiss, non dulcis.)
UNFA R, inter, Rer, unter Cerm. onder Bele.
UNF AR AMBAATAN, Tubministrare, KeT.
UHTARFOLCAN, Tublequi, Ker. optime
diceremus Belsice ondervolgen.
UN ZARLEKKAN, Cubmittere, Ker. (unter-
lesen.)
UN TARSHELAMAN, Subripere, Rer.
Schleichen repere.)
U N FA RSTUHFF, interrallum, Rer. intersti
eium, quod Belsice commode posset dici ens-
sebenstant.
WLN PAR XUAN, UHT AR IEB AN, Subderc,
Cerm. (hod. unter tunsunter. reben.)
UN

## Folio 176 — 730901130:0434
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000434.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
ARCHIAEOLOCUS
UN TAK W uRF ANI, Subjectio, Ker. Janter-
verfuns.)
UNTARZEMA N, Cuberahere Her. (zieben
hod. trahere.)
UN ZERDFOROTO, Subjectus, Ker. (unter.
than.)
UHTFRMACHOI, CUbjungeTE, KeF.
u er TRa, Mirabilia Xer. wundern, Alem.
mondren Bels. onere Suedis. (omisto v. initio.)
UN TerunER, CuspicioluS.
uxtxurva, Culpicio, Ker. (mis- rreu e
nicheerauen, Culvicari.)
UnWiciDu, ignorantia, Ker. unvissenheit.
u N W uer e A, tristitia. Vide munne. (quala
contrarium latitix.)
UNZ, UXFZ, OIFr. e0 usque, unt Belgis,
quibusdam et hent; oncil Britannis.
vonor, Willer. vulpes, fuchs Alem. 005
Saz. InF. X Belg. fox Britan.
YOHEDERS AC0, Vet. Peut. replicatio, re-
futatio, apud Larium, a vone ab, ee sago, dico,
quali abdictio.
VOKREUW A_, Compungis paenitere, CION.
Lipl. quali bereven.
VOR THEREN, Vet. Tout. majores, progeni
eores; qualivoris en, voordere anteriores.
voRxor, timore Cl. Lipl. Forte vorchion;
forchran olimtimere ee hodie saxonibusinse.
rioribus: furcbe Alem. Vrucbe Sar. inferior.
timor, sodoruchrie dc Belgis Deum timens.
Gotresfurchris, Germ.
UePICI
176

## Folio 177 — 730901130:0435
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000435.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
TFUTO.
UPPFCL, Otiolitas Rer. (upxis hodie su-
mitur de luxuriolo.)
UPPTOTU WoRT, otiola verba, ReF.
U PSL AGA N, ditterre CHlOII. LipI.
UK, valde; GlOl. Lipl. Notandum hic,
quod particula icta respondeat in multis Belgi.
Cxe particula oor, in compolitione nominurs
ur adtuc pro eodem Alemannis remaner. Di-
ximus, Cuprain roce orrfrom, oor Velsis ali-
quando in compositione nominum habere (I
snificationem incoatiram, aut initii principii.
que, ut in oorspronk, ooraene, et aliquando ali-
emrelpondentem ur. Teut. vet. id est ligni-
ficationem intendendi. Consulens Frrmolon
ricon Kilianiin voceoor, vidi, cum utramque
Cignificationem quoque particula iltius obler.
vasse. Cunque differeremus aliquando de hac
particula Celeberr. FI. Grotius ec exo, indicavi
quidem tum, mo oblerrasle, particulam hanc in
Beloismo habere hanc secundam ejus signih
Candiproprietatem, quae est de vocum sionitica-
tioncintendenda. Sed Fateor, mepoltea pri-
num ex consideratione vocis omfromanimad.
vertisse illam priorem quoque participare de
Significationis incoatirae (ut sic loquar) proprie.
tate. Manifestisime  cortissime id mihi nunc
contirmatur a Liphi Glosin vocehacur, deur
kundiu, ursasen. Voces, in quibus particula
haec intendendi ollicium obtinet, sunt hxe feres
eorkondum, qualiralde lignificare, valde indi-
A
CaFC
9
7

## Folio 178 — 730901130:0436
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000436.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
98
ARCIIAEOLOCUS
carc proprictestari; oorkondt teltimonium;
oorloze, quali ralde dillencire, ab oor, de lieger
quod Belsistam est distero, dissentio, quam
mentior; arime enim dissensio in bello: oor-
baer, utile, quali valde auxmentans, et accretce-
re faciens, id quod rei utilis est; baren sienere,
progenerare; utilia autem quali progeneratira
Tunc: oorlof renia, permislio, quali valde per
mittens; loven, lonvan olim permittere fuit,
uti vidimus in voce verlonvan: de torte love
Cimple Puit aliquando idem, quod jam compon
litaoorlove, verlore, ooriof, verlof, uti Britanuis
iplum simplex leave provenia ec permissione
adhuc est in utu. Sic oordeel judicium (de cu-
sus ety mologia quid mea ellet Contentix, no-
aminatim ex me quaerebat Clariss. Grotius) uti
eum, (ic dnume indubitanter alseruero, dici, qua
li valde disjungens, separans, dilcernens; declen
enim Peut. eli diridere, separaro, partiri, disjun
ere, discernere res a rebus; quod quidem bene
Facere proprio est judicii. (ordeit est quali
Baupt-deit, haupt. en scheidung. Ita dc Germ.
Scheiden Ceparare, cheilen dividere applicatur
djudicium. Veceres ortheil vocabant ordalii.)
lujus judicandi quaedam indoles est adhue
Bric. in simplicevoce deale, cum dicunt: i wet
deale ithyo forthis orthat, id cst, ego hu-
jus velillius rei caula judicium quasi inibote
cum, ut, quod moreris, recipias. Discrerie quo
que Bele. E discretion Callis est judicandi qua-
daM

## Folio 179 — 730901130:0437
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000437.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
1
t
AB
ol
TVUTO.
dam humanitas. Itag; non ab oor, aurem quoqu
Belg. Cionificante, eE deel, ut ab aliquibus putari
Pollet, l etrmolosia vera vocis oordeel. Porro
exceptis illis compolitis, qua ab oor, aure, mani-
Felcetiunt, reliqua omnia ab oor composita al-
terutram harum duorum ligniticationem habe
re comperientur; dc praelertim intentiram ple-
xag; omnia, quae hicreterimus, ab ur inchdata
VR AY, Vet. Tout. liber, liberarum; apud L a2.
vryhodicBelgisidem; frey Alem. frec Britan.
U RB, Veter. Britan. SaX. nostor, Brit. hodier-
nisour; use Flandeis quibusdam Lclandisquo.
VRF DE, dicit Larius, vetores Peutonos dim
xiste pacem; Alemanni hodie friede, vrede
Boloae hodierni; plane ue veteres. Sic multa
lunt veterum, quibus propiora lunt Belgica,
quam Alemanica. UInde colligere elt, este
tamhodiernam Alemannicam mutatam a ve-
teri Feutonico et Celtico, quam Belgicam; de
velut Alemanica multa habet proxius acce-
dentia ad priscum Permonem, quam Belgica, (IC
vicillim hanc in multis esse propinquiorem re-
tustati, quam illam.
UREL FY gravC Penium; ur intendendi par-
ticula. Vidour. Curale, decrepitam habensx-
tatem, vel magnam antiquitatem.)
URZ E TXIA, vet. Peut. (imohodieque unsen
de) juramentum, quod dimissus ex carcerepre
Stabet de non ulciscendo, apud Larium; puto, d
fecha inimicitia, et ur particula nesante aut
peiranto.
Mt 2
UR.

## Folio 180 — 730901130:0438
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000438.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
80
ARCHIAEOLOOUS
URHAP, vet. Teut. origo, apud Larium, ur.
sprunghodic: ab ur particula inchoatira, et
conjicio, ab heban, hepan, id elt incipere, uti de
Belgis adtiuc opheffen den sans, inchoare can-
cum, ee anbeffen incipere: ei respondet oorba-
ve eodem ligniticatu apud Sicambros de Sax.
hodiernos. (Crermanis hodic urheber autor.)
URMELZ, OtFrido ridetur esse Faltus, Cuper.
bia, inlania, opprobrium, vel simile.
unrusDiu, teltis; quali valdescicks: Oor
konden, teltari Belois, oorkondt teltimonium.
Germanis zu urkund in teltimonium vel pro-
bationem, Formula recepta in tine actorum vel
instrumentorum.)
DEE AUBFI licentia; Xer. urlauB CerIan.
UR R E E FI, iniguitasCI. L IpI. quaMunrecbt.
URATUTO, exltirpator; Ker. puto ab ur
valde, e ruiro, evello. Uytroeder, uytrocider
Belgis. Ruven dicitur de aribus, et luc Crallica
laborantibus, ubi deplumes ee depileseradunt.
(Forteut-riuro, aus-reuter. Apparet olim
vocabula Germanica multa in rocales fuisse
terminata; nunc cum Vocales abjiciantur vel
consonantes eis subjiciantur, lingua facta est ca
in re durior.)
URSAGEH, exCulare, CI. LipL. (farsarean
dC
exculandos habuimus Tupra in GlOP. LipL.)
URSACOP, exculationes, GIOI. Lipl.
ARZELLDE discretio, Ker. Urtheilhod.
WEEFPDF, ExituS, CI. LipL. (ans-Fart.)
UTRUR-

## Folio 181 — 730901130:0439
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000439.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
IA
TEUTO.
B+
UERURSFE praluntio, permissio, Ker. (à
reteribus thurst, trust, audacia, tiducia.)
UFW ACL AN, ScatereCIl. Lip L. quellen hod.
aus-quellen ex Fonte exire, Well Angl. FOnS, pu-
CCUS.)
VUPHELAN Willer. elata germina: NOtX
Willer. Merulana sic annotant. (dub.)
UUIESTANDIEI, delolatorius, GI. LipL. (dub.)
UIZKELTDAH, excederC, KCT.
UZLENTF, Ottr. littus, vel id quod hodie
Beloice dicitur scorre, qua ( ansland l. uptlandi.
est enim littus, terra extrema. (vox digna reno-
vari, ut litusmaris, urland a ripa distingratur.
Vox user utrique elt communis.)
UZLITF, excesuS, Rer. (ansgelassen, hodic,
de co, qui excedit, quasi per la sciriam.)
UZOROSTY, extremitas; Rer. (inquir.)
12Z AN, excepto, praeter, nili, extra, Ker.
quali aussezogen.)
UZZE, UZZ A N A, UZ 2 A AH, FOraS, RCT.
I.
p.
ABO, W AVO, Viller. Favus mellis3
Ania.
W ADE, Vet. Teut veltio; sevade, rectitus.
Unde puto Britannic. Wascote, qualivadesco
re prorectituinteriore. (hod: WWand, sevand.)
 ADIEH, YADFE H, Vet. Teutonib. pignus,
ionorare, dejubere, hdejussio, rocestorenles;
quibus aliquid affine habet Latinum vadimoni.
um, quod est Aidejussio de comparendo ad
M 3
diem

## Folio 182 — 730901130:0440
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000440.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
182
ARCHIAEOLOOUS
diem indicta litis; quo jure, primitivo, on deri-
vatiro, nontaciledixero; d Fatcor, hanc von
cemelle inter eas, quae me Faciant hujus philolo.
exe hareleos, quod potius putem, Lotinosmul.
tarocabula, quae habent cum Peutonismo com
munia, habere a Coltis Teutonibusque, quam
hos abillis; uti id dissero Lingua mea Deleicae
p pX7
cap. XRIV. A wadser, Britam. pignus, pro quo
certatur de re aliqua.
WABOTTEUTE, R aB. NAUE. (Wacen hod. CCr.
man.) waje Bels. Aerura Tupra Curam Cub genu.
W AFAH, Vet. Peut. apus Ottr. vox ulurpata
in mapnis ongustiis, terroribus es periculis;
i afan ruafun, declarare ansuctias dc retum,
in quo constituti lumus: Wvapy, Wapy roepen,
Clivensibus et Geldris adhucidem. Intra
op, Aetus ec mopan. V. Keroni waft.
W ArFONO risilix, Ker. Waken Belg. vigi
lare, wachen Germ. Wahe Brit. Wache vigilia,
adhuc Alem. e Belgis.
W ALDE, CPCMIIS, ReF. Wala AleM. Wou
Bel∞. Calcus, Iylra, desertum. (mold Sax. int. )
Flinc wilde, vouter, homo ylrestris, rudis, se.
rus, incomtis moribus. Llincnomen proprium
Walrer, Gualter Alem. Trouter Belo. Wolcereli-
venl, cui proprieresponder Cylvestris. (Walier
Fortecommodius a walco, de quo lupea.)
W ALDELMO, cremita P ex. (quali in Cylva
Ceu eremo asCrS.)
W ALZ O, OtEr. Perexrinus: haec verc illa vox
eltu

## Folio 183 — 730901130:0441
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000441.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
TEUTO.
2
et, unde Calli sunt dicti, roce genuina corrupta
2Latinis e Cracis, ex Wallens pereorinatores;
aut guallens, dum scilicet on ec W antiquitus
promiscus Tolet ulurpari. Pamque dixere le
ita Calli, aut ob aliis Celrica lingua populis ita
dictifuere, quia multum percerinarentur, aut
per rarias mundi sedes peragrarent, aut prius.
quam certas sedes habitationis luxe invenissent,
hinc lerursus per rarias occaliones ad alios et
funderent. Fermonmeum, quod inmea Lin-
Dua Belsica deCallis statuo, huic non absimile,
dum cosqualiga. liens, id ekt euntes povuli, di
covallones, qui hodielunt pars C5allixe Belgicu,
maxime etrmi proprium reterunt; ec W’allias
peovincia Britannia, ejusque welsb, Wellist
quietiam progenies quaedam haud dubie Cal-
lorum sunt.
W ALH Tervor, Ner. Walmeat, Foramen ca
mini, Fornacis Belgis.
W ALFO, Oitr. in potelrate habere, poste,
dominari, Cerm. WWalien; vervalien admini.
Axare, gewalt, Bels. sevelt potentia, sevaltis.
Bels. seweldich potens; wealthBric. vis oxum,
diviciae magna.
W AMBOH, vet. Peut. venter; wamb Scotis,
womb Anelisidem. Inde wambais, wambeis,
vambacis, thoras adhue Belpis abisque omni
cubio: quod enim hais, veter. Celtis fuerit ve-
Etis quaedam tegens pectus ventremque, apparet
inde, quodhodierni Calli adhuc retineant ba.
M 4
relte

## Folio 184 — 730901130:0442
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000442.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
184
ARCHAEOLOOUS
vette pro reste illa interiore, proxime conte.
renteventrem, quam nos vocamus hemirock.
Vide mambeis in Ftymolog. Kiliani.
 Aer, Spes, CI. LipI. (Wabnpropric opinio,
hodieque est autem spes, bona de re opinio.
V. Wanan, MOX.)
W ANAHE FLTU, debilis, Ner. probissima
vOx, a an vacuus, e heil lanitas. POllemuS
hodie dicere per purum et elesantem Teuto-
nilinum manheilish.
W AeA N, Sperare, Ker. Wanen Belois Cuspica-
ri, quod d spei est. FCetiam wanan vet. Peut.
putare, exiltimare. vid. W an Lupra.
W A N D A, W A e D, vet. Icutnam; wancBclo.
sdann Alem. (vente, Sax. inF. ec in praelertim.)
 ANDA, veltimentum, CilOfI. L ipI.
W ANE, Vet. Teut. unde. Inde adhuc Flandris
van wane, proeodem, ec Wwbence Brit.
W A N PE, OtFr. videtur esse agnatus; cui simile
ex affine hodiernum verivant, bloerver want.
 AN FA, Oetr inanis, vacvUS. (want hodie
que Anglis defectus, prodiitlibellus, cni titulus.
Englands vants de his, quae Anglia delunt.)
W A N W E S A e, doesle ReF.
W AR A H, Vet. Pent animadrertere, ware, vi-
deo, careo, cuftodio. Flinc warnehmen, ani-
madrertere; bewahren, custodire. Flincitem
Belois waren, id est spectra sese ottendere, spe.
etra Cevidenda praebere.
W ARAHTE, vet. Callis FranCISqUO equUS
in

## Folio 185 — 730901130:0443
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000443.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
TFUTO.
integer, varan, var, hodic quibusdam Cerm.
a
ragnon. Cllpanis, ut alterit Hlaiminsteldius.
W ARBA, Vet. Teut. provice lumitur, cina
warba una vice, thiu varba illa rice, Sax. _ Fri-
Eis arf idem adhuc; unde d Belgis in aucti-
onibus, eenverf, ander venf.
W ARB A H, reverti, Ker. (Flinc wirbel hodic
verticillus. vid intr. W urbo.)
W ARDAN, vet. Teut. idem quod waran, vi-
derenempe de Tervare; quurdar idem Ital. 8
Trispan. carder Callis, in utroque signifieatu.
Ilinc BE Cord-wara Brit. vir ille Princeps, qui
Subtutela suo ec cultodia habet nobilem juren-
tutem, ejusque bona, donec ad jultam virorum
aetatem pervenerint.
W ARE, Vet. Teut. duro; vere Alem. EE SaZ.
e Belgis hic, ekleeteret sick vel, veltis berie
durat.
W AREN DO, WARENO, vet. Francis d Peut.
promillio peo indemnitate, carand CEoll hod. d
varand Britan. pro eodem, haud dubie istine,
ut ee rarander, Call. indemnitatem addicere,
Catuere: Wanne, Brit. idems Fere.
W ARNTSST, veritas, hodie W arheit.
W ASETEMO, WV AS MO, FruCtUS, GIOIL. LipI.
revas hodie idem. (feracbs Cermanis à
wacbsen, crelcere.)
W aSSE, Vet. Teut. Terrilis ministerialis, ut
d vasse. Undenon dubie Callis adtruc vas
Cal, qui Domino luo est ministerialis, Domino
M 5
Cubdi-

## Folio 186 — 730901130:0444
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000444.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
186
ARCFAEOLOGUS
Subditus. (utivasallas, idem ridetus esle, quod
pesell, comes, aliccla; ita wassus, wesin, guesin,
rasindio, domelticus, minilterialis.)
W ASSFRA, aCrIOE ReF.
WY A5SO, aCeF, aCKIS, KCF.
e
W ATHTELLHE, WETHELLH, Willer gran
dis, magnus, maxime; weielik adhue hodio
Elivensibus, wepdlicb.
W ATFE E, veltiro, KCF.
W AZAR, aqua, OtEr. hod. Alem. Wasser
 ater Sax. inferior. de Belg. ec Anolis, warn
Suedis. Cum water idoos Cexcum, de udor
(T. udus.) Lacinum multum aftinehabent, qua-
E Wder, Wier.
W AZK A N, lavare, Ker. hod. waschenlerm.
e Bels. quodpeslime ab aliquibus confunditur
cum wassen, crelcore, ee pejus adhuc hoc proil.
lo, _c illud prohoc usurpatur; wasch Britan.
idem, wasten Saxonibus.
W E AM LHLFL. E, quentitas, Ker. qual dicas,
quam magnitas, de hoc groorheit, a vea. (hod.
vic) hoc, de micheli magnus. groot.
EDAN, induere, GtOl. LipL. vid. Giveti.
W EI ESF AL, W F DFSV AL, uCmisval.
 EE UW E e, dolor internalis, OFF. (Weh, Va,
doloringens.)
W EL ARKTU, Septimanarius, Ger. quali
Belo rreherlik. (~weke, hod. vuoche, Sextimana.)
W E1LSAL, ViceS, Rer. (vrechset hodie.)
es EM SALu, vicissim, Rer. Inde vrechsel
Germ.

## Folio 187 — 730901130:0445
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000445.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
nn
lEiUTO.
Germ. Wvisselen Bel8. caribire, permutare, in
quibus vicillicudo quaedam olt.
WEFCAH, vexareCION. LipI. (Elinc voi-
randvisand, scand, hodie seina, lotis.)
W ETN LEI, VCt. Pout. PaucuS, dC parvuS: hod.
Vvenig Colummodo, panCuS.
W FISUMT, arterix Rab. Mauro. (ingnir.)
WEITIOE, Vec. Peut. superbus op. L a2 ian Forto
hinc Cuperest Belg. ETollandis praelertim voeits,
vveures, qui in vestitu in Coleleit superbitque.
VV FK, VVL C, VIa, LECF.
VVELACO, O, heu; Ker. (dub.)
VVE LFA, OFEr. Catulus. Videtur autem u
surpata vox illa vet. Teut. pro omnium anima
lium pullis: lecrovelp, pullus lconis, Belgis ad-
huc in ulu. Etinc puto Belgicum voulosch,
voslsoh, id est petulans: quis nempe catuli po.
c tusimasis de intolentes, quam animalia anno- 18
SiOIa.
VVK LTI, delicim. HOF.
WYxeEDE, hodie prolperitas, rerum at
Aventia, lurus, uoceldreeb, mollis, delicio-
Tus, petulans, saudens, luxurians. (a vvel
Belg. vvoh Germanis superioribus, id elt bene,
bonum. C omlentiunt volo, volupcas.)
DDEL TML, linguIi, GIOIL. LiDl.
DVE LEE M E S, Volumus, ROF.
WVEHEKLI, miseria, Per, quali vreinigheit,
Vveenicheis, wveicheit, doloi.
VVERAH OpUS, KEF. W erk Alem. ec BClB
vuork. Brit.
N FRF

## Folio 188 — 730901130:0446
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000446.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
188
ARCITAEOLOCUS
vverr, Willer. proxugnaculum; hodie
brustovehre, Belg. borstovere, quali detentro
pectoris: vveren adhuc detendere Bele. vvere
vet. Peut. quoque cspraebco, praesto. (hoc de
bec pronunciari rrare, hodie eervabren, idem
quod Galliscarantir.)
WVERECELDO, muleta pro eductione gla.
dii, vet. Tent. apud L a2. V2 eer, cervehr, Alem.
Sax. ec Belg. hodie adhuculurpatur pro gladio.
Coveresilda erat pecumia, quae dabaturpro ca-
pitehominis occili, den man zu gerrgren, quali
ad exhibendum hominem per vicarium aliquid
Icu per pretium.)
VVEROEH, OiEr. alicubi (orgens, urgent,
hod. Bel8. (ingent Crerm.)
VVEROET, seculum, mundus, GION. LipI.
(uverelt in nostris cantionibus antiquioribus,
unde factum contrahendo hodiernum W eli,
mundus, orbis. Dubites, an a vviren durare,
ut st aerum, seculum, on a vverren velvoirren,
in srrum asere, ut sit orbis nempeterrarum.)
VVERETSAL, Ottr mileria, adverlItaS, CIl. GaII.
VrE TMER,nunquid, GSION. Lipl. hodie Bri.
tan. idem fere.
VVEFHELLE, VYATHEEEM, Willer. gran
dis, maonus; maxime; vveielik adhuc hodio
Elivensibus. (Germmanis lup. hodie voeidlich.)
VVLALAH, Ottrido prolperitate ec rolupta
te Frui. Vid.  elii.
VYEART, Vet. Feut. Piscina; river Bel8. Forte
hinc

## Folio 189 — 730901130:0447
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000447.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
TEUTO.
hinc potius, quam a Latino vivo, ut aliqui autu-
mant. Atine est virarium. Tanquam ad vira-
rid currunt. (Hlodievreiber, Germ. Luperiori-
buspiscina, credo a virario. Ettacilehic vo-
cem Cermanicam alatina ductam crediderim.)
vrivan, contra, Her. Vvicder. Alem. roider
Belo. usitatum in compolitis vuederbrengen
reportare, wvederstryt, repugnantia, oppolitio.
VVFD ARMELLAL, recompenlare, quali
oviedermessen. (verbotenus, remetiri.)
WriDaaMuAaTI injuria, RCT.
WYTD ARWDALA, adverla, KCr.
VVID AR VVAR TLU, contraria, adverta, RCF.
voideverriskeit hodie.
VYTDARDVERTO COTES, OtEF. CA dia-
Bolus, quasi adverlorius; a rvider contra, 8
overt Factus. idarevinnoidem, (oviderover-
ris hodieque Germanis de adverlonturpatur.)
veTDAEDDTOF, rebellio, Ker. a VVidars
contra) ec vrige holtilitas.
verDoRO, OtEr. reculo, renvo, donego,
prohibeo; qualinobis vvedere, cujus contra-
ctumrreere, nobis adhuc prohibco, voeisere,
reculo, nego. (vreizern Germ. recularc.)
VVTEALTMHE, WVEALLMNIS, qualitasi
quali de vvelhheit, de 2v elkenis hodie diceres.
WVFEL A BGO, uSquequo, GIOA LipL. hoC
lans hod. Belo. houvolons. Brit. vrie lans. Alem.
ve TOHUS, Vet. Teut. caltellum: busdomus,
ovisebellum; quod adhuc in ulu quibusdam
Flandris- VVroluis. ChPnn.
NVI

## Folio 190 — 730901130:0448
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000448.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
190
ARC FEAEOLOCUS
WV LMEM, vrIMEMU, Chrictus, id est Can
etus, CaCOr CF0XC05.
veruI, Octrido Canctitas, item gratia Spiri.
tus 5. voyen Beleis eSax. inserior. conlecrare,
wrephen luperior Sax. sevoye, lanctum, conle.
cratum. (PIinc vueih pachr, id est nox lacra, u
lurpatur de Natali Festo Domini.)
rrruroa, reliquia Lanctorum, Ker. (qual
reslanctae nar eEoxyv.)
vrruru, lanetus, lacer, Rer.
veTMT, CFEx. nihil omnino; noi aovitb
Britan. proeodem.
WVFLI, vet. Teut. qui, quis, vvelch Germ.
velcke Belg. vohilke dc vrhich Britannis, quilte
SCot. Buitke Suedis.
WVTE TU hora, Ker. VWylBelois, vuhile Brin
eannis (vveyle Cerm.) parstemporis.
WVTHCMTESUL, vel. Peut. tigna lateralia
domus, apud Larium, vrinket non modo eAt
tabeera, uti jam Belsis Fere duntarat capitur,
sed ecangulus, unde adhuc proverbium Belg. in
hoeckenen winchelen, es winckelhack, quadia;
regula angularisimo inde Wvinckel, ut quidem
puro, protaberna quoque lumitur, quodple.
rumque tabernae in anculo donus constitutae
lint. Cerm. adhuc roinckel proprie est angulus.
voterDen auua, lupercilia, Rab. Mauron
ymbrauvven hod. Bels. (veynbranen Saxint.)
VVTDE, VVENE, Willer. treguens prO
oroco, pono, relamalio. Dirino, an non a
208.

## Folio 191 — 730901130:0449
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000449.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
PEUTO.
192
vene venue, id est astrelco, assuetacio; quod
proci puellas assuetaciant sibi, et illis altueleant.
Wine, renus, Gratia.)
W LHSFR AE AN D, Vet. Peut. manus snistra
W instra sida latus dextrum, winstra vanda-
adhuc signitientu eodem usurpant SuediDaniqu
W TN TB, venti Ker. Windhodic d ventus: at-
Fine Latino.
W PAZDRH E LE, Willer. cultos, vel cultor
vincae. (hodie Cerm. winzer.)
 10, Ottr. quomodo, wie Alem. hoc, Wos
Belo. horr Brit.
WIPPHE, OtEr. videtur esse nictus sve i.
etus oculi, punccum temporis, vel simile quid.
Flodie winck Cermanis. Wippen nunc de alio
inotuulurpatur, quem jactationem diceres.)
W TRTSTuM, deterrimum, possimum, Lceo
worsist, worst Britan. idem adhuc v. wirstrie, int.
W IRSCAP AN, epulari, GION. LipL. quali
veerischappen, hospitio d convirio tractarius
reltractare: Werschap Saron. quibusdam e
Friliis hodie convirium nuptiale.
WTR SITUH, dextoriores, Ker. Britan. Wors
idem adhuc.
winsreru, miserrima Rer. vid. oriristum sup.
W TRTF, Olera, WuRZL horba; inde ir-
cespureum, Terbipolis, CIl. LipC. int. Vourtze.
rrisouam Capientia, Otrido; voysdom
Belg. ec Britannis.
AVIE.

## Folio 192 — 730901130:0450
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000450.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
192,
ARCHIAEOLOCUS
VOLSDVAH, OtEr. docere, indicare, Bgnif-
care, quali Scientem, gnarum Facere.
WVISTT, VETESTT, WrIEDEE, Tucrit, KEF.
vrrssaN, corvocare Rer. (dub.)
vorSue, mos, conlretudo, Il. C aPari vveise
Rleur. 207se Belgisidem.
versue, Otrido videtur esteinvilere, vili
tare, aut simile.
r
WVITHEM, VeTDEM, Willec. munuS,
quod sponlus dat (pon(xe in die conjusii aut
nuptiarum. Ulnde adhuc Britan. Vueddine pro
nuptiis: Belgisque attinia lunt vvedden pro cti
pendiis, et Wredden praemio aliquo concertare.
VVLTHERSACCO, adverlarius, CIOA. LipI.
Germ. hodieque vvidersacber.)
VVETODETE, vet. Brit. Sax. videtur elle in-
telligibiliter; vvit adhuc hodiernis Britannis
intellectus rvere. Belg. Pcio, intellivo.
vrFFONODON tribulaverune, GilOI. LipL.
irinunda tribulantes Forte a W iruan.
vriETI, prudentia, GlON. Lipl.
vvIrTUT, lex, GION. LipL. 20iz2od Ottrido
idem, quali wvysbeit, scitum, Capientia, ut bene
notant notae Merul. ad GlONTar. CTaIIAE.
VeTTTUTDRACERE, legislator, Gl. LipI.
vv FTuAN, tribulare, quali ovec doen, do-
lore affCere.
VeTZELDuAE, tribulant, Cl. LipL.
vrr22a C0, propheta, Cer. (Cermanisho-
dieque zveissaren est prophetari.) obsoleta
NOX

## Folio 193 — 730901130:0451
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000451.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
TFUO.
9
vorBels. cum damno linsux, Clivensibus vois.
exs er pro propheta, veissegs en pro tutura
praedicere, adhuc in ulu.
vrLZZF, paena Ker. dolor vvizi OIEr.
_V DECMER, WViller. pro omni Ccenore de
Fructu etiam arborum. Hlodietere lumitur de
Foenore nummario: dicitur ram en quoque het
oncruit vvoekert seer, de duiven vvoecheren
Ceer. (voucherhodie Germanis ulura.)
VrOLTGES, utinam, CI. LipI. (dub.)
VYOHAMEMEI conetudo, KCT. seVTOn-
heit Germ. servoonte Bels.
rror, Aetus, Cl. Lipl. wrafe, Peroni, vvo-
Dan, AerO.
veOerNDE, lusens, Gil. Lipl. 2vecp, Brit. lu-
geo. Aeo. Flinc Forte de ruasan, vidervasan.
VrORAMT, operatur, Ottr. Wvirchet GerM.
vverche Belg. Dvorkech Brit.
VYREFE, Vet. Britanno-Sax. Scribo, vurite
Britan. hodicidem.
voRISFZ, gigas, GION. LipI. (hodie Cierm
Riese, Anolisrisen est exursere, exaltari.)
WVUHTLEN, vec. Teut. canere, apud La-
rium, forte avrunne, latitia.
Vru NeA, Vec. Teut. saudium, latitia, 2von.
ne hodie Alem. _ SaF.
VV UNNFLuST, VoluptaS, KeT.
vruxBo, Oetr. Oyro, verto; inde overve
Belo. verticulum, vertex, veervelen, rertere,
overvetrrint, curbo. (vid. Cup. Qu arban.)
NVURTZE

## Folio 194 — 730901130:0452
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000452.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
294.
AROTIAEOLOCUS
VVURFZE, Vet. Teut aromata, idem hodie
Alem. X Saxonib. Cupr. voirte.
o
RMARE, lacruma, Octrido, cujus suboles
steares, hodiernum Britannicum. (ho.
.
aieque Germanis z abren LunE lacrynx. Con-
sentiunt Latinum, Craecum, Gormanicum.)
ZA L E LB LH, Fesiduus, KCF. (ceblieben, hodic.)
ZALA, Oti. trictitia, animi dolor. Flinc
Alem. proeodem trubsal: 2aal, zal, Rer.
ZARDTCETA, Vet. Teut. Colutus, incinctus
apud Larium. (Laeii rocabulis non multum f
do, zart, zartlicb hodietener, delicatus.)
2 A R SU A CHI A N ~F E, Ccrutandi, Rex. qual s
erzoeken.
ZF, ad, vet. Tout. zu hod. Alem. soc Bel9. 10
Brit. (e Sax. inferior.)
Q F H A e TTI, decimuS, RCF.
ZETTENZOCIT, Willer. centum, (quali decies
decem. )non viginti, at Merula editio transsert:
nam quod Willer dicit Pentonice zove ze.
Benzoch, id in metro Latino iple exponit
ducenti e textus salomonis habet. Proba vox
est, etli nunc in omni Teutonilmo (quod
quidem cgo scio) obloleta, a zehen decem, ac lI
hodie dicas zchenzieh vel rientichBelg. ut a vier
pon
vierzis, a fins funszis; aagens numerum per
decem: Latine quali deciginta, ur octoginta.
ZF H O N FN GO, decanUS, KeF.
2 F LX Z A, Sixnatum, CIOH. CaI. (ZCichent.)
Z B L. 

## Folio 195 — 730901130:0453
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000453.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
i
CEUTO.
ZEL LE, OFEr. dico, numero; telle, te.l, _ Brit.
utrumque: Verrelle Belsisnarro, narrando di-
co; cala Suedis ee Danis dico: tale, lingua,
idioma, hinc es Belgisremanet.
ZF L FE, tentorium, Rer. Vid. Gizelre.
ZELESCARA, Vet. Teut. exercitus; a scaratur
Ba, ec zelce, tentorio, quali turba tentoriorum.
(Scaraproprieturma, divilio: zeli scara dispo-
sitio centoriorum, itaque caltra potius, quam
exercitus.)
ZENI, CEHE, Rab. Naur. dentes, zabne.
hodie Alemann.
Z. P RF H NE N, vet. Pout. apud W iller. ut d
hodie Alem. discindere, lacerare; rent, Britan.
idem Belgisroxobloleta.
ZES FVV A, Veter. Teut. dontra: voxpeculia.
Eis ejus aevi.
ZE VV UNSIL, adoptio, à 20, ad, ec30 unsto
Opto: Astine Latino, quod ad componendi
Modum.
ZTERE, Veter. Peuton. ornatus; hodie
Germanis ec Belgis sezieret: zieren iisdem
Ornare (zier, Vel zierdehodic ornamentumm.)
L FR UM A, In BOnU; ter vrome, 
urver vrome, adhuc Belg. procodem: namute
deuchd accipitur Belgisprovirtute, ec utilitate,
lic veter. Fruam pro probirate e utilitate acce
perunt.
ZIF0, vet. Teut. traho; ziehe hodie Alem.
tuhe, ciehe Saxonib.
ZTL a e, Itudere, Ker. (inquir.)
2LLE,
5

## Folio 196 — 730901130:0454
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000454.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
296
ARCTTAEOLOCIS
ZIE F idetur apud Larium reteribus signi.
ficalle occationem, tempus praeteritum.
ZILFE, Audoat, ReT.
ZFFF 1E API dividere, Ker. (hod. Zerrheilen.)
2 ORKOLAe, Ottrido videtur esse aegro
tare, languerc. (inquir.)
2OuBER, vet. Teut. Cacrilegium; apud La
rium. (dub.) inde torre zauberer, zauberey,
Alem. +or ery Belg. proincantatione, vel vene-
ficio, quod lacrilesio scelus non minus. (Suspi
cortoveren, Lauberen, oeri extoven, toben, fu-
rere; ut sit turibundorum in morem agere,
quod faciebant incantatores, de nunc quoque
faciunt Fonslatores quos vocant in America
Septentrionali.)
QU AAUCMLIIAI, adjunserC, KCF. (2W-eig.
nenhod.)
ZUACHuEMAN, advenire KCer. (Zukommen, hoc. )
ZU A EL A H CK A N, assentiri, permittere, Rer.
hensen adhucBele. permittere. (hod. verhenge)
QU AICERE THH AN, attinserC, LLOF. (ZU- er-
reichen, erreichen.)
ZUAKETAN, exhibita, KOF.
ZUALETFZAN, adducere, Ker. Zuleiten
Germ. toeleidenhrodie Belo.
2W A L. HUS TK A ITP PU, actonitus, KCF. (ZH
bistrend, hod. SaX. Verbistret.
LU A M A P A e admonere, Ker. Aline Lati.
no. (hod. vermabnen.)
ZU A P AVCH AB, admittere, Rer. (inquir.)
ZUA

## Folio 197 — 730901130:0455
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000455.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
e
1e
INDEZ.
1917
Z U A PTF AL D A N, applicare, Reron. atne L. a-
tino. (zu bei falden app licare, nam fald est plica Fal-
diltolium sella plicatilis.
ZUAOHUIEMAN, adrenire, Rer. (zutommen. hod.)
Z UF LIFTu duodecim, Rer.
ZU F LNZFCOZTFU, viselimuS, Rer.
ZUTF AL, dubium Ker. (hod. Z6Beiffel.)
Z W TF A L X 1UI, duplex, Rer. ZBBiefaltig Germo
obbesuldis tbhehoudich Belg.
ZUTNELF, Willer. remellus; 266illins Germ.
ebscelins hodie Belo tuin Brican. (2 26bC, duo bini.)
ZurRO, orro, vibro, Cloll. Caclar. Sebiren, idem
Fere Belois.
ZUM F YY, Conventus, Rer. Sinon sE Kumfri (ho.
die zunsi Germanis, tribus rel societas artiticum, des
métiers.)
ZUNK ALER, linguolus, Rer. quasi tonselaer.
jam Belgis.
2u0, duo, zucio, duorum, R er (hodie 26BCy, duo.)
ZURCTFT, dedicio, Rér. (ergeben hod. dedere.)
ZUR VV AR FD A, Ccandala Ker. (inquir.)
ZUTHT, rictus, Closl. GalTar. a ziho, zuho, edueo:
indetuchegoet, Cystuche, Belois: inde zutelaers in
caatris.
LNDE X
Vocumplurimarum in rariis linguis, qua
originem Cuam habere ex Teutonismo
Clolsario hoc probantur.
A.
artic. Brit. in Fino.
LgAber, Alem. aber SaXOM. in ABOr.
Aster, Bric. in Aster.
Aguerter, 62Il. in Ahto.
Aigbbe, Brit. in Acan.
Albergo. Tral. in Heriberea

## Folio 198 — 730901130:0456
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000456.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
198
NDE
Allesns, Belg. in sinde.
Allodiat, CaII. in Alloden
Anda, Sued. im Ando.
Mette, GaII. In Aneta.
Anten, alem. in Angana.
Arne, SaZOn. in Ayrne.
Arrant, Britan. in Arunt.
Artz artaen, Sax. in Artze.
Aske, Britan. in Eiskeo.
Baldadich
Balda
B.
Si Bel8. in Bato.
Bathoorich
Bardi, bardocucullus in Bardo.
Baren, Velo. in Barthe.
Barn, Brit. AFriC. in Parn.
Bauke, Suer. in Bauza.
Bayette, GaII. in Wambon.
Beare, Brit. L in Bere.
Beure, Bels.
Beguer, begué, CaII. in Bago.
Beiren, lielg. in Barthe.
Belgen, Bel8. In Bel90.
Berf, Clivens. in Bitherre.
Berhicheit, Berfheit, Clivenl. in Biterricheid.
Besobeben, Bel. in Suabo.
Bichte, Bels. in Bigihte.
Bise, 5aII. in Biza.
BizEen, Belo. in BiZZO.
Blaader, SaX. in Blatra.
Blesse, Britan. in Bletso.
Blosse, Bric. in BluO.
B00, b00a, Dan. Sred. in BHC.
Bona, Belo. 
B0BEId, BrIC. 5 in Baldo.
Brese, Tral. In Priato.
Brioht, Brit. in Brecht.
Brit.

## Folio 199 — 730901130:0457
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000457.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
NDE. A
Briller, CaII. in Filoberth.
Broos, Bele. in Brothe.
Bule, Bel9. 2
Byle, Pric.
in Buhita.
Burden, Belg.)
Burdon. Brir. L in Burth.
Burao, LdE. S
Burger,
Burshmeester, BelX. 5 in BurGt
Burry, Brit. in Burgisii.
Byspet, Belg. in Bispella.
Cn
Cargo. Hispan. in Karge.
Carico, Ical. in Karge.
Catibo, Itgl.
Catisich, Belo. f in Chetif.
Ceps, 62II. in Kippo.
Charre, GaII. Brit. in Karse.
Chetis, CaII. in Chetis.
Cippier, Bel5. in Kippo.
Cocg, GaII.
Coke, Brit.
Cokekent, Bel8.
Colpo, IEal.
 in Kocke.
s
Comlp, coup. CaIL.
in Rolp.
Conpe, 6aII. in Duatte.
Consse, Belo. in Caliziun.
Cont, Bel8. in uyt.
Cutt, BxiC. in Quatie.
D.
Demoedich, Belg. in Diomuate.
Despends, CaII. in Spento.
Dessus, Bel9. in Sinde.
Desit, Beit.
Diesfuilen, Sued.
Dieut, GaII.
in Thinfel.
Diebs, WalIO. Beit.
in Diet.
Din

## Folio 200 — 730901130:0458
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000458.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
e00
Dim, Brit.
Dimstich, Bel8.
Dis, Bel.
INDEZ
in Thimsternis.
Disch, Alem. F in Disge.
Doc, Brit. e Sued. in Duont.
Dom, Brit. L in Errumbo.
Dumbe, Sued. 
Dom, Belg. in Duomis.
Donse, Belo. in Asterthunsun.
Dra, Belg. in Thrado.
Driestat, Belg. in Stal.
Druhein, recer. Bricann. SaX. in Drohton.
Drubsen. Saxon. in Druson.
Dry, Beic. in Drahta.
Duagen, Fland in Thuasan.
Duisel, Bel8. in Thinfel.
Durt, Britan. in Thorot.
Debal, Sued.  in Dualan-
Dbbel, Brit.
F.
Eche, Britan. Z in Fgelich.
Flck, Belo.
Fchten, Belg. in Ahto.
Echter, HoII. in Achier.
Figen, Clivent. In Figon.
Fische, ClirenL. in Gieiskeo.
Fllenhore, Belo. in Helina.
Fllende, Belo. In Flelendi.
Fn, Sued. in Fino.
Fngin, Crall. in Engeno.
Entamer, CalL. in Bizamon.
Fsbahir, CaII. in Abaho.
Escrimer, GaII. in Stirman.
Fber, Bric. in F.660. F) e Mer.
Fedh, Alem. in Faida.
etu

## Folio 201 — 730901130:0459
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000459.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
TDEX.
Fet, Bel9.
Fello, Tral.
Fellon, 6aII.
Fellonis, Brit. 
in Feilo.
Febs, Brit. in Foiu.
Fianco, Ital.
Flancq, 62II. Hi in Lanchon.
Flankeringe, Bels1
Flock, Brit. in Corter.
Frame, Brit.
Frist, Sicamb. d SaX. in Frist.
Fylt, Bele. in Fillunga.
6.
Gabelle, GdII. in Gabele.
Cachet, Clivenl. d Sicamb. in Aggagula.
Gaer, Belg. in Garo.
Caragnon, Tispan. ir. W aranic.
Carand, 1
Garander, 
GaII. in Warende.
Carder, C al1. Z in W ardan.
Guardar, IEaI.
Carsben, Belo. In G areSBan.
Gaste, CalI. 2
Onasto, Ital. S
s
Duist.
Cau, cay, Bel8.  in Cahun
Cay, CalI.
Gemaet, Alem. in Gemhale.
Gerbec, GaII. in Garbbe.
Gestbinde, Sax. in Cesuiundon.
Coelik, Belg. in Ouallichi.
Goere. Sved. in Giceroda.
Confanoliere, Tcal. in Gundfano.
Ooodman, Bric. In Comman.
Gorrich, Clivens. in Corihlich.
Ooser.
Oosier,
OaII. in Goshen.
Cospet, Brit. in Bispilla.
Guerre

## Folio 202 — 730901130:0460
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000460.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
202
Ouerras talo
ENDEX
Guerre, Call. f in Cibserre.
HI.
Fraile, Brit. Z in Heile.
Fcet, Sued.
Fralte, Brit. Dan. Sued. in TTatze.
Harke, Bric. in Horeche.
Flarme, Brit. in Harman.
Fleite, Fril. in Feit.
Fengen, Belg. in Zuahankan.
Herder, Bel8.
Hirt, Alem. L in Corter.
Ftiort, Sued.
u
Floor, Sued. in TTuorO.
Forda, Sertis in Corter e Ordon.
Not.
Horto, Belg. in FTothe.
Fotten, )
Flond, Bel8. In FTOnI.
Fardin, G2II. Y
1.
Tardino. Ical. C. in Carto.
reman, Brit. in Comman.
Indarno, Ical. in Andran.
Ingenieur, Belg. in Ingeno.
four, CraII.
Tourahuy, Call.  in Touralay.
Forno, Ical.
X.
Kachel, Clivenl. in Ac8agula.
Ralein, Crrc. I in Kat.
Kallen, Bel8. 8
Karsbecamer, in KarbBC.
Kareilen, Bels.
Kattet, Brit.
in Katalle
Keare, Brit. in Kernii.
Reebskint. Alom. in Rebetstint.
Kam

## Folio 203 — 730901130:0461
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000461.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
t 
Kempen, Belo. in Rempfan.
Ria, BXIL. I RIEEC.
Kina, Bric. in Kunni-
Kleane, BFiF. 
Keinsen, Belo. i in Rleino.
Klensen, Bel5. 3
RnObS, BrIE. IA RnaO.
Kosen, Belg. in Kosen.
Koum, Sax. in Kumo.
Zad, PriC. in Zite.
Taey, BCl9. in Lauga.
Lagen, Sued. 2
LabB, BEIT.
LB
in FBba.
Lamen, Bels. in Lama.
Leabe, Brit. in Aleison d bertouan.
Leensbelp, Belo. in W elfa.
Zife, Beit. in Libe, Lib.
Like, Bxit. In Liche.
Locher, Alem in Luteka.
Locke, BrIF. 
Touck, Saxon. C in Antucan.
Tuicke, Fland. P
Fuick, BCl9. 
Locken, Bel9. _SaX. in Lochis.
Toenie, Bel8.
Loines, Brir. Lin Lanchona
Foines, 6all. 1
E00f, BriE. B in Leib.
Libum, L. at.
Loke, Brit. In LuaCO.
Forassard, BriE. In W ardam.
Toue, GaII. In LrubrO.
F0y, GaII. In FBBa.
Tuiden, Belg. in Ludo-
Tyat, Scland. in Farlido.
Ty5, BC9. in Lisno.
Ma3

## Folio 204 — 730901130:0462
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000462.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
4
Maat, Sued. Y
Meat, Brit.
NDE 
N.
in Muas.
Macker, Belo. in Kemahho.
Male, Belz. in Male.
Manstaughter, Brit. in Manstaso.
Mareshat, Gall. in Scalc.
Marr, Frit. In Gimerre.
Marny, 6aII. in Merron.
Matche, Brit. in Maare. Maate
Mavour, Brit. Z
Marre, Brit.
in Mayr.
Nscet, Brit. in cimuati.
Michelik, Beig.
Alikkil, ScOc.
in Michilo
Miede, Olir. in Micto.
Nulta, Ital. in Miltzi.
Nvete, Belg. in Mute.
Mosse, BelG.
Mouste, Bel9.  in Moffela.
Mouste, 6all. Y
Morne, Brit. in Morno.
N.
Nas, Bel9. dc Brit. in Nago.
Neerslachtioh, Bele in Dalestaehta.
Nether, Brit. in Nebhether.
Niedsam, Belo. in Niede.
Noman, Bric. in Neoman.
Oa Brit.
Olik, oylik, BelS.  in Oemuat  Anothin.
Ootmoet, Bele.
Osten, Brit. in Ofto.
Ontre. Sued. in Untra.
Ooft, Bel9. In Obez.
Ooracet,
Corloghe, 5 Belg. in Ur de Orloge.
Oorsahe, Bel8. in Ur de Ortfruame.
Oer,

## Folio 205 — 730901130:0463
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000463.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
INDF. Z.
Other, Drit. in Odo.
Oserleden, Bele. in Farlido.
Obertreffen, Bel8. in Draphen.
Obbe, Brit. In Eigon.
Peu, Oal. in Foin.
Dimienta, ITisp. in Pimenton.
Pin, Brit.
Pinnen, Clivens. F in Pinnan.
Pransen, Belg. in Pranhan.
ereid, Brit.
Probsa, Brit.  in Preitii.
Pruits, Bel8.
Probande, (alI. d Bel8. in Pruanta.
Guad, Sued.
6.
Duetteren, Bel3. L in Dhuedo de Duyt.
Guoth, Brit.
de
dl
Oneen, Brit.
Guene, Bel8.  in Dvenum.
Ouinnam Sued. S
Guehen, Bel8.
e
Ouik
Gnitelys
Brit.
Guitsilber, Belg.
Guiste, Belc. in Quist.
eom
Rade, Gall. in Rades.
Recober. Brit.
Recoubrer, 6aIl.
Reed, Brit. in Redin.
in Duite.
R.
in Erkobern.
Rent. Brit. in Lerennen.
Roeckeloos, Bele. in Ruochen.
Runne, rin, Bel9. in Rinde.
Rases, G2II. in srusin.
Saes, Fxil. in dearsahs.
ale

## Folio 206 — 730901130:0464
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000464.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
206
LITDF.B
Sale, GaIl. in Salu.
Sayon, Flilpan. in Sajon.
Scemar. Lcal. in Scemman.
Scermar. Ital. in Skirmana
Scerno, Ital. J
Scorn, BFIF.
in Scerni.
Schier, Belg. IM Scioro:
Scrinke, Brit. in Flinterserenchio
Sedich, Belg. in Sito.
Seem, Brit. In Samo.
Seicle, CaII. in Sisale.
Sel Drit. in Sellan.
Sibbe, Y
Sibschap. 5 Saxon. in Sibba.
Smor, Sued. in Koesmeer.
Souffler, GaII. in Fillunga.
Souhaitte, Call. in Fleitingas
Spellen, Belg. in Bispilla.
Spend, Bric. )
Spendo, Ical. 5
Spinso,
Spinto,
in spento.
Ital. in Speno.
Sport, Belo. in Sciagil.
Spunne, Fland. in Spunnés
Strons, BriC. in StranS.
Sure, 
Surely,
Brit, in Sar.
Sobidich, Foll. Q in suitho
S66yt, Saxon.
Tatee, Beit.
IN DagO.
Taile, Brit. in Tsagle.
Taille, 6dII. in Tale.
Tale, Belg. in Zclle.
Teares, Brit. in Zahare.
Tele, Bels. in Katilins.
ell

## Folio 207 — 730901130:0465
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000465.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
NDEZ.
Though, l. in Tach.
Tit, Sa.
r
Tille, Saxon. _ in Gezelt.
Tilt, BrII.
Timber, Brit. in Reximbrio
Tirer, GalI. in Truberan.
Tranohe, 2 Brit. in Troblin
Trouoht,
Tressen, BelB. in Draphen.
Traine, GalI. in Trano.
Tromba, ICal. 3
Trompette, 6aII. 5
in Triumbo.
Troubles, GaII. In Frube.
Tuchteoet. Belg. in Luthi.
Vardise, SaX. L in Fergo.
Verdise, Bcl5.
Vassab, CalI. in W asse.
Vech, Belg. in Pio.
Peeto, Belg. in Faida.
Velle, Belg. in Fello.
Velre, Sax. in Felis.
Verdoeme, Bels. in Duomo.
Verpuse, Belg. in Verteuse.
Verleden, Bele in larlido.
Verrekene, Belg: in Pacho.
Piltz, Belo. in Fillunga.
Piber, Bel8. in Wiari.
Vollost, Clivenl. in Fullusi.
Vroet, Belo. in Fruato.
Vrome, Bel9. in Fruma.
us
Wadrer, Drit. in W adien.
Walen, Belo. in W allo.
Wamb, ScOc. Y
Womb, AnGI. E in: W ambon.
ambneis, Bl8. )
Teth Drit. in Zelle.

## Folio 208 — 730901130:0466
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000466.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
208
ENDF Z.
Wapy. Clivenc. in W afan.
Warand, Britan. in W arendo
WVaren, Bel9. in W aran.
Warre, BEIE. in CibberrE.
Wascote, Brit. in W adc.
Waste, Brit. 1n Quist.
Wealt, BriF. in W altho.
Wcadinge, BriE. in W ithem.
Wecide.
 Belo. in Welii.
W celdrich,
Wcep, Brit. in WV opan.
Wcits, Wenits, HIOII. in W eitice.
Welosch, Wulpsch, Bel8. in W etfao
W erf, Belo. in W arba.
Werschap, SaX. in WV arscapan.
Werset, Belg. in W urbo.
 ether, Bcic. in W ether.
Whit. Brit. ir W hit.
Wisc Fland. in W ichnis.
Wincket, Belo. in Winkilsul.
Winstrahanda, Sued. de Dan. in W instrahand
Wit, Bric. in Cebbit.
WVont, Brit. in Risbone.
Worst, Bric. in W irsistum.
Wouter, Belg. in W alde.
Write, Bric. in W rete.
40

## Folio 209 — 730901130:0467
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000467.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
3)0 C
I.
b
B X C F R P T A
X WIOTILETTEINDTI
GLOSSARTO MLAMLISCRIETO.
add . 219.
A.
0
DVOCATUS. Kayser Fridericus L. liels
diebelchrchrune, lo die Voete dentir-
chen thaten, verbiethen, ber verlust des
Voster-rechtes; Raylerlicher brieff zu W e-
stesbruni 2155. Interteltes Gorfridus, C0-
mes de Rumesperch, ietzo Renspers. Prohi-
bnit etiam Papa Adrianus IV. luo decreto Sub-
advocatos intoto Reono Teutonico, secutus,
ut dit, institutum Fusenii Papae, ac leges C on-
radi d Friderici Impp.
AN NUS. Aventinus lib. 6. Fol. 616. tradit,
Papas ante Palchalem II. annos imperii Im
peratorum, non luos designasse in diplomati.
bus; Cedab illo luos. Aventinus lib. 4. ITiH.
Latin. P. 46c. Carolum Crassum jussisse in In-
Srumentis numerari onnos Chricti ait. Doch
Sind andere exempel ber CaroloM. Ludorico
Pio, ut ipse Arentinus fatetur ibid. Fol. 355.
davon altrier diplomata beym Stifft Passau is
meiner Merropoli. (Esic locus, cum aliis (-
milibus, indicat, Flundium CloAarii, undelxc
excerpta cunt, autorem ele.
AR
6

## Folio 210 — 730901130:0468
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000468.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
21O
EX HIIIXTDII
ARRe A, haHC. Celd.
B.
BALLMOND, Falscher rormund.
B A RBOT. T, junsuntur uncis Ferreis.
BORHTE Nundrauben, id est, brennen und
FatBeM.
BRODTLTHO, hausgelind, (0 an eines
brodt.
BUHTDHISS: die Stande ru Barern haben
uZciten biindnis mit berrillipuno dex Fiir-
Aen semacht. Alsaber Caspar von Lorrinc
Camt andern mehe vom Adel unter Plertros
Flenrichen zu L andstout seleslen, sich mit
Tlertros Ludwis. Graten zu Morram, vieder
Flertrog Hlenrich verbunden, da hat es Kaylex
Sixismund extlich abceschattet, dals solches
00
oline Romilchen Rarlers, oder cines Landos-
Fursten W illen nicht selchehen Polle der Au
rex Bullae ruvieder. Anno Regni Hungari-
ci 30, Romani 10. Ex Rexistratura diplo-
matum, Frisinox olim depolitorum.
BVRG- FRIED, Wenametir remein(chaHTE
an einex Feste schabt.
BURO-GRAFFD, in den Stadtonzu An
torH, Masdeburs. cumazen, Nurnbers, Rc.
senlpure. Wirtaburs; oder in den Schlossern
Podman, Duisburg, Friedbero, Cebiehenstein,
Landspers, Rhinfelden, Lorbect.
C. C A

## Folio 211 — 730901130:0469
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000469.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
BLOSSARIO.
C.
CAMISTA, chemile, chamis, hammet,
Eoldast. Fin alt Teutsch Nort, chamit.
C ANCELLARTUS. In dem alten Tradi-
tion. Buche 2u Freisinsen Ende ich: Ernectus
Cancellarius ad vicem Teormaris Archiepilco
pi Tcil. Ludovici Rom. Regis 906. Canzler,
oberlte Schreiber zu Leiten Ferzos Flenrich
des jungerr insriederberern 13 32. Mareorat
Luderis ron Brandeburs, LudoricilV. Im-
peratoris sohn, nemnet in einem Brieto 1355.
Ecinen obercten Schreiber, im ander scinen
Caneler 1356. Ich (D. IJund) Anderu Pal-
Cau berdem Stifte in cinem Briet 1T55. un
Ter andern Ciercugen: Otto Archidiaconusec
Cancellarius Patavina Ecclelix.
CAPELL A NUS. Cappellani Amts Wird
bermRexinonetsictorico ru erst gedacht. C a-
Della pro lacello. B. Rhenanus de Rationale
Dir. OH. lib. 2. c. T0. esse a cappa S. Martinia
Welche mit ins feld getutiret und berrahret
orden. (Forrea Sacerdotali veste.)
C A R A X ARF, notare, CismatizarC. LC
gitur etiam apud Prudentium ex Crresorium
Furonensem. Anianus apud Paulum lib. 2.
Cent. tit. 3I. Utrum cautiones iplae sine aliqua
delecurasint; an tuerint caraxatura vel can-
cellatura: Adde in Pestamento B. Remisii an
pud Brisson. 7. Formul.
t

## Folio 212 — 730901130:0470
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000470.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
212
EX HTUNDEI
COICORDATA. OCconcordatis eEgra-
vaminibus AEn. Sylv. Fp. 269. _ in Cermania
Cd. 1515.
CRUSTIa sulis ornata, ( sula, roth
rauchrerck.) Dietmarus Gerer, Equectris
Ordinis vir, ec Philippi Imp. Palatinus in quo.
dam cormine:
Die die leut dagrussen in dex malsen,
AIS deruns Christ verricht, ihr hertz muaslen
Krunuz nagen per carniculam abmordere.
CUIRTILE, vulgo cin Burostall, curia
hott, manlus hube.
D.
DAZ vel Dazen, Zoll, Dazio Italis, a
dando.
DAGFH, id est, dic ron der Ritter(ChaHE,
von duigen. Tacano AFp. Masdeb. Dagober-
tus. Dieth wac auch ein Ritterlicher nahme
des Adels:
Damahls car mancher Aoltrer Dieth
Zuhofdem König Fngel rieth.
Prudbomme, Fromm mann, sut mann.
DAETME, DHETHEREEY WETSE, in
alten Kauft. brieffen (o viel als Keine, Kcinerley
Wcilo.
BOREE, BERLCHE ist nicht C0 viel im
lande ron Berern, als Toffmarck, welches die
Miederserichebarkeit becreiftet, laut der Bere.
rilchen Landes ertlitruns; undist allein um
iibex

## Folio 213 — 730901130:0471
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000471.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
BIa
aMia
10t
AIs
qd
eM.
orid
A,
ex
10
1
OLOSSARIO.
13
libermahen, iiberessen, und dergleichen ge-
ringe Cachen. Flat nichthoher als um 72. pF.
ru Arasten.
DRISTOHD, cin alt Teutsch W ort, (0
viel als dreytach.
DUPPEL OdEE DUPPEL WERTH: Wel
che Cuter in Stidten und Flecken, dic man auH
Teutsch Tappelwertb nennet, liegen; Collen
ieder abrulolen etien, ein lexlichesmit 15.
I. AnnO1259.
F.
EHEHAEET, GERICITT, ilt Fast wio
DorH. Gcricht; es verden aber den unter-
thanen die nothisste Articul aus der Policer.
Ordnuns vorgelelen.
ERBL ANDSTABELMEISTER. InO.
Cerreich, Stererm. Kerndten undKreren, wer
den die Frbrruchlessen Erblandstiibelmeicter
genannt. Stabelmeister
FXFES TUC AMUS: Festuca, orundine,
calamo, cellio solennis, vulgo, mit mund und
Balm. Possessionis  solennitas
F.
FEADUM IMTERTTAM GEHERA.
TTOHEM, auf Z. leib. Vid. Rolenthal. Feud.
Cap. 7. COnClUS. 23.
FTLLEN, antiquum vocabulum. Freherus
exponit pro caedere, Aagellare. Flinc fllones
suxitiri, id est, villani. (an celonia hinc. vi
lainie.

## Folio 214 — 730901130:0472
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000472.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
214
EX HIUHDIE
lainie. Der Filler, id est, der ABdecker; ut
Schelm de cadavere, atque etiam deimprobo,
quale est conricium du las.)
FRF D a, compositio Filco debita, Capitul.
CacoliM. Fretierer, veratio. (Fgo malim.
Fredam esse a pace, scilicet redinccoranda, ut
sona, busse propaena.)
PREHHEN, antiquum verbum, significat
arreltare. Wencestaus Prack in Terminis Ju-
ristarum hunc ponit verliculum:
Arreltar Frebmen, dic inpheodare beleb-
nen.
FRF YFH. Dreverler Freven: Semper-
Freren, wie Limpure, Ilerven, und etran auck
Rappolesein, und Reinstein in Sachlen. Die
anden waren Mittel Freren, (o auch Dienst.
lenteund edle Rnochto. Dic dritten die trey.
en Burgerund Freyen Landlassen, die nenneten
Sch dic treren Manner.
ER IDSCETA TZ, Wirdum Schutr Willen se.
reichet; wird nicht geschlagen auf liegend
sut, Condern aus die nutruns, das sut liege
imtrid. (chaz odernicht.
C7.
GALGEH. Den Galgen oder das HToch-
Crericht haben vor alters die W eber miissen las
Ten machen, und die leiter die Miiller darru
p.
unddaron geliihret. Dessen lind dic W eber
patibulum qui struxerint
pextorum obligatio
Molitorum obligatio
in

## Folio 215 — 730901130:0473
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000473.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
LOSSARIO.
E1G
in etlichen Gerichten durch die Landes. Fir-
Ren erlassen.
GANE RB E N, semeinc erben und Flerren
GE NE ZHL IACuS. Pro libro Genethlia
cobene habito judicatum in caula Flaller con
tra Brandenb. 1558. Gail. 2. Obl. 149. H. 8. Add.
Ruland. commistar. P. 2. lib. 5. c. 8. Fol. 159.
GFRMANTCA LTNOUA. Rudoltum
Edicta Cermanice Ctatui justisse pro Latino in
gratiam nobilium, notat Aventinus lib. 7. Fol.
708. ManAndet doch erliche altere Teutsche
Bricfe im Fiirstlichen Brief. Cewolbeund bey
dem Adel, als W aldeck, W ald, und anderen.
In dem exsten Theil der Barcrilchen abgestor-
benen Ceschlechter.
GE STRF NGF, olim dicti, nicht allein dex
Adel, Condern auch die, (0 Amt und ITacipt
mannchatHt, rumahil im Kriege, verwaltet.
GE W ALES AME, antiquum verbum pro
eo, quodhodie Obrigkeit.
GOHOREFGERTCHT fuit, venn dex
Graff oder Landes. FTerr Selbstda. Gohoref-
Fen etlicher Orten Frbriehter, Syndici villarum,
Bauermeister, Voisto.
GRUHD- RECHT. W onn Schaden dem
Schif auft einem W asserstrom geschiche, ist
alle V ahc, die auft dem Schille revesen, dem
Landes. Fiirsten anhreim getallen. Datrir sind
etliche Cemerb. Stiicke betreret morden auH
Naufragorum bona

## Folio 216 — 730901130:0474
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000474.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
216
EX HTUHDII
etliche Pohrund Wiederrust, wie HertZOG Lu-
devis zu Landesbut, der Stade Nurnberz 1456.
vervilliget: dochist itim sepen die schiffer
dic Stratterorbehalten. Kayser Ludevis hac
dic grundruer gor abselchaffet, der Zcit noch
no
RomischerKonis. 310. dellen verslich Sich
duch Hertrog Friderich von Oesterreich mit
Hertros Ernst und Hertroe Wilhelm in
Begern 1425. laut der alten Registraturen.
GUGEL, Alemannis, cucullus, KapPC, (I
talis capello) retoribus Cchlappen. (Kogelin
y
Bibliis Lucheri. Frechicl. XIIL. 15.)
GUR TII, curtis, curia, hOH.
FI.
ATAFET. GELD, IIaHpFennis, Arrha.
HALLEHSESLIBR X, etundFsCIIer. FA
Srevica TTala.
ATANDGEM AEMLE, id est, handIchrifEE.
An etlichen orten erden dic scrichectellen
allo genennet.
HE RESCHILD, gradus dignitatum. su-
reSaxonico7. Flecrichilde oder gradus. Land.
Recht lib. X. art. 30. GION. Fin Hcerlchild ilt
cin unterscheid der Ritterschaffe. Ture Cirili
Tunc 4. hic lunt7.
HOFELEHH, als Marschalck, Truchcls,
Schenck. Churtirstliche Amter Sind Hote
lehn. Esmiissen die von Massmiinster in vor-
Rehender Vhede dic schliissel ru der Stadt
Finss.

## Folio 217 — 730901130:0475
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000475.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
GLOSSARIO.
Finssheimb, als ru der C ammer des Frtr- Hler-
troxthums Olterreich au sserhalb Landes duff-
hehalten, dic prorten derselben auff. und zu-
Echliessen. Vocatur ec Sess. lebn au cinen
serilten dienst seridmet.
r
HOFEM ARCKT, alt WV ort in BeyernroE
etlichen hundere sahren; becreistet die etie
der-seriehte. Die Alten habens Capitis mar-
chiam genennet, daron ein brieff von Flenrico
Sanctober dem Brulchio in Centuria Mona-
Aeriorum Montis Monachorum; Wievotul
der brieff niche von Berernredet. Im Latei-
nilchen Cinaden-brietfe vom Keyler Ottone
dem Ertz. Stife salexbure iiber Crabenstidt
und anders im Kienger scgeben, selchicht
auchmeldune der HoAmarck 958.
HOHE WENDEL. Vier hohe W endet
(crimina): Y. Norhmune (NNothZWanS). 2.
Dicb. 3. Brand. 4. Todichlas, gehen auH
den leib, Anno 1313. Drey hohe Wendel:
Todtchlos, Diebstall und Noth205 1509.
HIOHE BR AFFN Cind den Burggraten un
terworten sewelen. Llamelmannus meinet,
cslern die Goeraten; denn er findet in alten
brieften, dals den Cograften alta jurisdictio ec.
geben. Hlohegraten ber belchliesuns und
nuns der hiuler sesenwirtis. Petriser
Leit Clhren dielen nahmen an etlichen orten
die Brierr. undBor meister.
  

## Folio 218 — 730901130:0476
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000476.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
2I8
EZ LHHDIL
TuBa, hoba, menlura aori. Sunt alia
serviles, alia dominicales. Flinc hubectate.
huberinss. Flubarii hiibenee, hubeleuto. Di-
idii hubarii, halb.hiibner.
77
HIUE BERECHT. Wenn cin baver ron
einem sutekommet, serrohinlich auH Invo-
carit, da nicht riel habern, sersten, Aroh ver-
handen; (o soll ex hinter ilum verlaslen ru hub.
recht, vrie im Amt-odor Ciilc. Buch verrcich.
vet. Dicitur d WVesloss. Der bauer oder
Ceine erben missen liefern.
gn TAUNDTES. Autor GElossarii MIS. unde
laec excerpta delumta, laltem probona porte
oitFlundius. Nam in Voce Cantrler inve-
nio: Ich (ubi alia manu ascriptum D. Iluna)
Cinde ru Palsan in einem brietle von 1155.
unter andern gerensen: Orto Archidiaco
us  Cancellarius l’atavientis Ecclelia. Et
onmox Voce Comes pag. sequenti: In dem L. a.
oteinilchen fundations. briese Karser Ilenrich
odes andern iiber das Closter Ruepach de an-
932O TO11. Achet: Ouidam tidelium nostro.
rum Comes officio, nomine Adalbero. Vide
Merropolin meam (ubi ad marginem: D.
tundii) Salisburgensem in demselben Clo-
ter. Citat luam Metropolin voce zahrzabl.
Vocc Zunssc citatur metropolis Mogunti
gensIS. Autor alicubi citat voco Rexistratur
sein Registratur. bicblein. Ft VOCC Renovatur
citat

## Folio 219 — 730901130:0477
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000477.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
LOSSARIO.
citat Peinen Renoratur- Tractat. Alicubisc
citatur Ercherus Voce Fillen. Citatur sco
Wchnerus, _ Spangentiere; dc quaedam a cl. (5
dita, ut videtur, a Protestante in Pranconia. 55
Duaedam ex maru Alexii Moroliti voce lei. cc
Ten. ) 33
1.
TNHIO, derotus, ein Conderlich titel dex
Nonnen. Intersignia.
TNVENTARtuM, cheilunes. register.
auch genennet vrorden Fundbuch.
TRS AL F, donatio propter nuptias, quasi:
ihr Coll Tolche sabe bleiben, und (oll se Behal-
ten gesen das einsebrachre ehc seld.
IRRW AOFH, erro, instabilis.
TVHGKHERR, Cohne der HertZOSCN;
hernach der Graten und Prerherren. Anno
x330. Wir Burekchard, Crare zu Mansteld, mit
vollurort unter Bett-Genollin (contoralis)
Prau Oden, und unser fôhne, Jungkcherr
Burolchards, Junokheer Otton, Junpkehere Si-
frids ec. Und 15FT. vom Ciraten zur Lippe
alto gelchrieben: AnAO. TGTI. CarB der Fid-
le, Wolgebohrne Junolcherr Bernard, Laler
Ferr von der Lippo. Reiner. Reineccius von An-
kunsfe des Adels: In der Schlacht mit den
Ditmarlen 1500. seblieben Junekher Adolph
und sunckherr Orto, Graten ru Oldenbure.
SuAIORES, Pro liberis.
TUPF
2TG

## Folio 220 — 730901130:0478
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000478.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
220
EX HUNDII
SUPTTER. Apud Hlerodotum supiter
Pappaeus Seychis.
K.
RAMPELICH ORuSSEN, ZU KampB
ansprechen, ilt antlagen. (wie tries rech
terS.)
RNABF, ein junger Fdclmann;
RNAPPF, Famulus. Elodicque, das Achet
Fein Anabilch (Cnare Anglis) In Chronica
 
Milnica Ocorgii Fabricii MCCCLZ X II.
Obiits Strenuus Famulus Heinricus de Scblei
niz.
RREIDEH. Hloc rocabulum in Proemio
receris ordinationis Rotwilensis Conradi Im.
peratoris, r147. Faclae, legitur; pro Symbolo
ac tessera militari, Nostri Lolung vocant:
Was ist die Kreiden: Was ist die loluns;
Ecthgrida, cris, Feldgelchrer)
RR UMS T A B, baculus CamUTUS, InCUrVUS,
camboca receribus. Maner, vetus Poera no-
bilis, in quodam carmine ait ad Epi(copos de
Abbates: Fuer Krummer Sab der ist gemach.
(en rum lansen Spchr.
L.
E ACHUS, incilio arborum, GIgmatuTa,
Lochoder marck.
L A ND. FAC, Zu Zciten Hlertros Hen
richs ru Barern und Sachsen lind die placita
eneralia oder land. tase gehalten mordenru
Pruck-

## Folio 221 — 730901130:0479
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000479.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
ELOSSA RTO.
22L
Pruckberg oder Pruckbach, Echlos unter-
halb Mosburg. ru PFaternmarck an der Donau
unterhalb Votibure ru Manrestoh, das wei
ichnicht; zu Munstnia, Munstermarckt an
der Rott. Orro, Palatinus Rheni, Dux Bava-
Fix, Anno 124T. hielt placitum au Liexer-
dorf vielleiche Lierndort, nicht FCTA rOM
Closter Parins Abenspurger serichts; item
ru Landshut, und 2u Prautlack (282. ABeF
diemeisten und Firnehimsten placita lind gc.
halten Worden ru Recensbure, als der alten
Konixe und Fursten au Bereen Flaupt-Scadt;
datrin die Bischotte von Saltrbure, Freilingen,
Regensburs, Paltau, item Pistett und Augs.
burgbeschrieben wurden, wie sc dann alda
alle ihre Condere hoste und behaulune hatten;
Und aber hernach immediat vorden. Vid.
Aventin. intinc lib. 6. und ber den Graten ron
Andoch.
LEHNISCHE HAETD. Der alteste, W enn
ex des Stammlehens administrator, trixt die
Lehnische FTand.
LIMLZAPET Romanis Duces limitanei
im Riess, zu Marne, Sondgou, Hiedertand.
Etinc Marchiones.
LOBtuM, Colarium, pergula, laube.
ML.
M A GONE L L A, machina bellica, quX et
ellacta.
at ALY.

## Folio 222 — 730901130:0480
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000480.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
222
EX FLUHDTI
ML A NNTRE, citare in juS.
M AASUS, Fundus; manentes, qui ibi ha-
bitant.
M ARK ASSEH, est leribus derebus alter-
Cari.
M AXDENFEHOSF, dis leictuns mit ci
nem Kneche und einem medsen Gestollt.
MEIL. WEOFS 60 sevende, einc ge-
Wende 50. ruthen, eine ruthe achtehalbe el-
len, undtolleiniedes rade in ungons habenci.
ne ruthe.
MEZ GFR. POS T, dic gerinse oderneben
post; da semeinislich die Merger oder Tu-
den, wo die sind, pier dehalten und verleyhen
mussen.
MINITORES, Toltores, qui cuniculOs a-
gunE.
MTIIE, IN DER MTHHE, (siite) 0.
der mitrecht.
HOROE NC AB, BermK ey CerlichentIOA-
erichtru Rochreil ist sebrauchlich, das dic
Prau, Welchoas verschaften, vermachen, o
der verrchren will, oder was hethut, dasihre
Morsensabberiitret; thue mit hand und mit
mund mit zopf und mit brust, und ibres Cu
ratoris oder Vosrs band, segen dem sic das
thuen Will. Und wenn daransfder FoHrich-
ter den Hab darbeutet, (o Poll ex den dex Frau-
en an der lincken brustrorn (czen, und (oII
dic

## Folio 223 — 730901130:0481
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000481.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
2
1
t
GLOSSARTO.
3
die trau mit itirex linekegen hand ereifien
au ihrem habrlock oder 20pF des haupts
an der rechton seiten, und den 2opH oder
das hahr cinvenig hertiirzichen, und mit
der rechren hand den stab und dielincke brust
voen bexreitten. In malculo dicebatur mit
Mund undielm.
MULLFE, id est, Maul. vieh, ist verlotiren
vieh, velches dem sisco heimtallet; an etli-
chen orien wirdes von den LTott- officianten
ausgebeten.
MUHLTAT, separentur GraFFIChaHE ec
Munitit, id est Comitatus _E terminus Cano-
bii.
M U ZFI, metren, a Latino modius.
MUZHZEDDEL, ist ein indult, (0 dem
lehmmann wrird gegeben, wenn er urlachen
anllituret, warum er dic lehn niche muthen
Aan.
BLUZSCTA RUNO, OdOT MUTSCMIMUHO
ist keine erb.briiderliche theiluns, Condern
cininterims vergleich.
NI.
exy
NAGELFESF, W and, Diedt, undna-
velrest, was geviedtet. Dic Thurinser lasen,
Was serreth oder selchmedeilz, id elt, gevie.
det oder celchimiedet: vorbchalt, gebravch.
lich bey verkeauss der hauler. Cedit ae dibus
alias, Wras er d. und naselFelt, WaS SCMAUEE
UBc

## Folio 224 — 730901130:0482
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000482.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
224
EX TTUNDTI
und genagelt, was band und nageltat. PFo-
riberpa ojunt, was napel undniede bepreiffet
niedt intellixibilius, quam vviede ) auck
brunnentesten, seil, aymer, item, dic ligen
in dem Keller, Comme eingemouerten oder
eingerimmerten behaltern, nili aliter conven
tum. Vid. Retorrr. Norica part. 2. tit. 16.
legc6. F. 93. B.
N A FTME N N A YE R, administrator no-
mine Cocietatis.
O.
OBLEY. In Feudum concedi Polet emolu.
mentum, obler dictum, quod nobili pendunt
rusticiprotauro, vulso Reir-ochsen, item das
ochlen und eber-seld. In Callia jus tauri
bannarii est signum altae jurisdictionis. Jure
Canonico alias oblatae, obley, dicuntur. Hlinc
obleyer, obley. scbreiber.
OFFHUNO, OFFEIHAUS, muls uns
oHtenstehen; darf kein feind von uns dareim
genommen werden.
ORTKIND, id est, ungerathen Kind (an3
wis ort-schect)
OR DREOMT, das erb. bestand oder erb.
reche (allodium)
P.
PAL AFFNUS hatte auch die gulton oder
sefalle des Raysers einrunehmen. Plures
olim Bararia Palatinifuerunt, als lub Flenrico
Bac
paluto
IV

## Folio 225 — 730901130:0483
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000483.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
10.
iRet
vet
dec
e
6.
1a
nt
15
it
e
A.
GLOSSARTO.
2.2.5
IV. Cuno Palatinus de Rod. d Alius ejus Cuno.
7.
Poct W itelsbachium, qui Imp. Philippum oc.
ciderat, fuere Polatini Rapoto I. dc RapotoIIB
Ortembergii: PFalerorast Johannes Mainard
chrieb lich Pfaltrorast ru Karndten, Graff ru
For2 und Tirol 1403.
PANIS-BRTEFF, L AYFNPFR II NDF.
das lind dio vorschristien um larenptrinde,
und praelentation. Schriffteines Karlers aufF ein
Ciottes. hauls, umb eine plriinde rulsiichen und
Reller, cinem alten diener, vid. W chner.
PARAFREDUS, a parareredo. FLInC
ferd.
PATRTCTI, AuS Celchlechtern oder Pa-
triciis erosse Flerren, als die Fuggern, Graten
undElerren zu Kirchibers und Wcilsentiorn;
dic Frerherron von laumgartenru Hchen-
Ccholingau; dic Flerren Ilung von Trarburs.
dic FTerren Vehlinvon Ilerdillin, und andere.
PR AE. ST ARTA, lehm, a praestando, leihem,
prester.
R.
RATTTUNC, id est Rechnung.
R ASF A, miliare Cermanicum. In libro
Teutonico Peldenbuch: Nohl eine raste
breit. Thurocius in Chron. Uugariae cap.
TI. Fulna ciritas nostro avo Ducatui Austriae
subjecta est, de tres raltas diltat a Vienna. Iio-
xom. in soelem: Una quaque sens certa via-
xumd

## Folio 226 — 730901130:0484
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000484.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
226
F Z HIUNIDLI
rum spatia luis appellat nominibus; nam ee
Latini mille passus vocant, e Calli leucas, Per-
Ex parasangas, et Rastas univerla Cermania.
RE CALTA, id est Imperii insiptiia, quae
describit Viterbiensis Sceptrum, corona, dcc.
RF GFSTR A LUR, testo Budao, a rerestis:
ron deren Nutren habe mit mehron in mei-
nem Resistratur buchlein echrandelt. Von
rexistratura muls man lagen, was sich dicili
Storie Fal(chlich Zuschreibet, (o veit se auf der
Resistratur niche segrindet, cAelucem veri-
tatis, teltem temporum, masistram vita.
RF NOV ATUR, Wennman dic altebrieA.
liche Urkunden auts neue beschreibet, Peine
jura und recalien durchlchen und beschreiben,
und ins Archirum lesen lisset in perpetuam
reimemoriam. Ich habe es Renoratur nen-
nen wollen; Collauchim Flertropthum Wir-
tembere Cohcissen. Flatjedes leine cautelas.
Videatur mein Renovatur-tractat.
RITTEK, deren Cnd viorerler: des heili-
a
en Grabes, dic Wurdiosten. 2. S. C atharina
q
Perpundtnsternsterns, dic Theuresten, 3. die
au der Tiber-briicken ber Rronung des Ron
milchen Konises, die Besten. 4. in surm und
schlachton, die Cestrenesten. Dic fiinsten
Bey cinor letin oder Walil eines Römilchen
Koniges, dicnennet man Rirrer ohne miihe.
In etlichen alten brieften sindet man Halb
Rit.

## Folio 227 — 730901130:0485
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000485.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
1d
Per.
AId.
9
liti
ll1d.
net
DA
det
la
.
6
17
1A
A.
i
e
id
d
I
est
est
be
GLOSSARIO.
Ritter: Cind die, 10 die Ritter(chaft zu ferula-
lem schohlet, oder rom Romischen Laylerzu
Rittern gelchlagen. Aber die in Schlacheen
oder Sturm, oder auf der Tiber briicken hat
mantiir gantre Ritter schalten. Dic HIalb-
Ritter haben das Feld allein auft der lincken sei-
tentiihren diirffen. Dils wissen ietrowenio:
Kompt von erland Manquard vom Scayn,
Thum- Probstru Auosburs secl. her.
RUBERUM, incilio (im baum) signatura
limitalis.
Rii GFN, pro denunciatione de pro mul-
cta; im landeru Berern riiguns. Ruise ge-
(chrey pertinet ad rationem ruralis marchia
Feldmarck. Riipuns alle sahr im Lande gc-
halton, ausF die leute inquiriret; daraus gro
Se Feind(chafte. Flertroq AIbertus von Ber-
een hates anftychebt AnnO r365. laut des TI.
Brietes der landes-trerheit.
RUTELLS, genus teli, rutabulum.
RUTSCHER.ZIIS, pensiones promobi-
les, quarum ea lex, ut, si Eimphyteuta certa dic
non Colrat, duplicentur; e lic deinceps (ol
vantur duplicatae veltriplicatae.
5.
SA ALM AIY, Peyn vor 300. und mehr
Jahren in Bayeen serrelen vrie die Schirmer
Oder Voete, advocati, detenlores, conserrato-
r55. Fis Cindauch dic Fuirsten iiber des ron A-

## Folio 228 — 730901130:0486
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000486.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
228
FZ TTUNDII
del Condere siicer etrra Saalman gervelen.
Dic tradicion oder vriirckliche. cinantrvor-
tuns licgender giiter, es sey durch Testament,
auHoder ander titel, sern gerrohnlich durch
cines dritten hand selchonen und angenom-
menrrorden. Den hat mon Saalman oder de-
legatorem genennet. Alsohaben Conderlich
die Ceiltlichen vor jahren itre Conderliche ci-
gene Saalmann sehabt, alsihre Voete, vric
man es ietro nennet. (adde intra scel-
wartel.)
SA CHSHEIM in Bararia est SaXOnICK
pentis colonia, quae illuc olim mieravit, po.
imaeriis luis circum leripta.
SAGM A VTNT, Saum WVein. Sumaria,
Caumaria jumenta, clitellaria, Caum-FOIS, (au-
mier, in Legc Caroli Crassi, Caumarius, bene
Oneratus.
SARABA T X, Ubi viventes.
SA TTEF uNC, in Jure Bohemico unge-
biihrlicher W ucher, Bohemis Satlany.
SCHAMR WERCK und andere screch.
tisleiten, (o die Hlertroge ron Barern auft den
siiteen hatton, sind genennet ruorden justitia
operum, quae in urbibus Ducis fieri debeant; de
extera jultitix, quae de praediis Comitum de
bentur Duci. Ad marginem scriptum: Flund.
1. 47.
SCH AuRF N, beschaurem, schuren, id est,
SchuEr

## Folio 229 — 730901130:0487
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000487.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
1
1
et
Ca
d
II
len
iiia
des
Ad.
elt
1st
GLOSSARIO.
Schutrund Schirm (Sic Wagenschur, id est,
p
ein Ort, da der W’asc imtrockenen sehet.)
SCHTLD, Anno 1350. ein seld odet
muner. Flinc Fortescudi, Wollch, id est lcu
tati.
SCHILDSR AND, in der Grumbergen
Lands-ordnung bedeut libermassizo Rech
nuns; quali iiber schildsrand rechnen.
SCHL AE GF, clausura in continibus ad
praecludendas vias. Clauluras probare (0-
lent.
SCMREIBER, nechsten berm ROniBC, 2.
Samuel. 8. ec 20. T. ChrOn. 19. Terem. 36.
Pro Porlenna occilus ejus lcriba, pro Rege ha-
bitus. Ergo jam tum magna autoritas scriba
rum fuit.
SC ET W AID, Closter- und Frepliôste in
Franconia. Domini villarum de territoriorum
aliguando curias habent dominicales vel prae-
dia libera, vulgo Schrraid, Closter- und frey.
hotte, sub quibus alia praedia, curiam domini-
calem relpicientia.
SFEL- W ARTF L. Hloc antiquum voca-
bulum pro Pestamentariis de Telcomenti exse-
cutoribusinvenitur. (Ilinc explicationem
capit vor Salman pro exsecutore teltamenti,
id est, Sileman, animae curator, inprimis ob
millas e pias caulas.
SOLARTUM, Foller.
BPF.

## Folio 230 — 730901130:0488
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000488.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
230
EX TTUNDTI
.
SPEISEK, id est, Ruchenmeicter. Wolf
hart Zeuger wac Keyler Ludrriss Speiler, und
hornach leines Sohnes Marograten Ludrrigs
von Branderbure Anno 1 348.
SPEHTE, clecmolrna. (rulgo Spender
ab expen(a. )
.
STAMLFHTIT. Der alteste, vremn ex des
Stammlehens administrator, traet dic lehni-
Iche hand.
STOLTUM, classis armata, Stolo, Ital.
STUPE, Stuben.
SUIPAHI, proceres Bohemix. Unde PA-
nY horum.
i.
THURNTE RBUCH. Vorredo des TBuE-
nerbuchs aus An. Sylrio, oder sciner Episteln
ciner genommen.
TRELE HAADEN OuTER, id cA, de-
Polita.
TR TFET, dic machtru treiben, es habe (10
einer jure dominii oder Cervitutis. Vid. Bto-
destim. Pistoris.
TRuCA, cilta, loculus, truhe.
FRuHHTO, ein Aiichtiger, Co in der Re.
Formation des Westphilischen scrichts ein
Stocklins. Ist er aber (citandus) ein Stöck
lins, dals man Peine WV ohnuns nicht vreils,
noch Peino ein- und austarth, da Poll man an
4. orten des landes, octen, Cuden, Weston, nOr.
den,

## Folio 231 — 730901130:0489
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000489.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
ad
les
i
GLOSSARIO.
32
den, an dic scheid. vrege oder Wegelcheide
verkiinden, und denn Fiiterthun, als lich se-
viihret. Retorm. AnrO 1339. in die Converl.
Pauli à CaroloTV. autrserichtet. (FincFor-
te StcckbrieHe.)
TUMTC sE, Alemannis reteribus rinch, ho.
die ruch, Carge, charilay (Rerlay Anglis) à seri.
co, Carebar antiquis Alemannis, apud (7Ol.
datt.
7
VADIARE, Spontione certare, Wetten.
eliam de pignOrc. )
V ASALL US. Esist einc AbbreviatuE VeE-
handen cines Lateinischen brieffes, dat. a Ludo-
vico Marchione Brandenburrensi, Ilenrico
Ricceno (lego, Rutheno) de Plarre, quod Dux
cum recepit in luum familiarem, rolens ipsum,
sicut alios luos familiares pertractari; ec et-
jam iplum proluojure forere proncceilitate.
Jua, sicut aliosnos serritores. Datum Mon
naci AnNO T354.
UBEROABE, Seschehen auf ostentlicher
Stralsen, oder Const an gerrissen oftentlichen
Orten. Vide Verzicht.
VERZICHZ UnA UBEROABE DER WEIBEE,
indem sic in segenrrart der Z cugen den hand-
Schuch, vvelcher ihinen nach gebrauch unser
landes arth (Riels) darseboten, mit ihren
landen angeriitiret, auts trey es Kayserlicher
A
Land-

## Folio 232 — 730901130:0490
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000490.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
52
EX HUNDII
Landstrassen r293. mit W orren und W ercken,
und gelchrien Worten verbis tolennibus seu
Formulis) aufdes Rcichs Strasse, als eine Frau
itire heimstcuer, morgengabe. berreiluns
Wicderleguns, eisenschase, semacht, mit
reche und nach des landes recht, Io es aller-
beste Krast und mache hat und haben mae.
verrietien Polle 1265. Bilsrveilen Aehet,
dals solche Perzicht selchehe auff des Reichs
Strasse und an der Stete, dar man Sch Polcher
Cachen billis vorzichen und auftgeben (oll.
VIC A R IOR UM OBSERVANZ:
Liechtmess, Fostnacht.Paamen, DV alpursis,
W alpurger- Zinss oder giilte, Johannis - ab-
nutrung, der Wielen-Zinss, Agidii Gro-
mat.und Rorn-giilce, Michaelis, Michels-
siile und herbst- hiiner; S. Galli, Ilaber-
ilt.
VINIa, everriculum in Aumine positum
piscibus capiendis.
VITZTHuMB. Latine Vicedomini. Dic.
Tevraren bey den alten Fiirsten, die manheu-
rerutaze Rentmeilter nennet. In Ober. und
Nieder Bayern nennet man die Rentmeisteri
Schon ScrafF. tandel annoch Vitathumb. han-
del. Vierthumbische verbrechen. Tetzo
Cind dic Vitzdume ber den Fiirstlichen Regi
mentern.
AINOEBO DEN DIHO, curia con indicta.
U R.

## Folio 233 — 730901130:0491
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000491.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
1
U
1
t
GLOSSARIO.
d
ARTH A T. Zuurchat und scinem eignen,
nach Peinem tod gestistete, in diplom. 1409.
Item ru urthar und ervisen KauH geben.
cirbar idem quod nute, utilitas. Urbarslente
Cind emphyteutae, die man hiibner, oder dinos.
hothentenennet. Urban, (o unsebauet lie-
get. Urklage, id est, unlelae. Urklaze ge-
mache, id est laglols gemacht. Ursal idem,
quod erstattums. Saal-oder urbarbucher,
id est, aeltimii libri, censuales, lehmbucher.
USS-SCHHIETLIHO, Calar, ingeni-
cus, der aus Mutter. leibe seschnitten.
d..
W A.R A NDTA, gerrehrIchaHE, 1290.
W EHRBURO, il nach altem landes-
brauch in Francken nichts anders, als jatir und
148.
WETCHBIED, idem quod Auer, Gc.
merck, Lrring oder bar.
NEISSF FH, Wcissunq, Snd die Fleinen
Linsse, als hiiner, W ecko, Kale, cyer.
W IGA NDFI. Dielen nalimen tapfferer
und Areitbarer helden Andet man oft in FTel-
den- buchern; auch alten liedern und Meister-
selangen: und kommt her von Wig, und
hand. Denn Wick ist cinsicherer ort, als eiu
traten, SchloIs alglum. Brunsorich, Dantvrick.
also Wisand einFort. (Error, Wisand. A-
Band

## Folio 234 — 730901130:0492
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000492.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
2. 34.
E X ITI. NDII
sandilt feind, und auch ein Kricgsman. Wio
deMarte accipitur a veteribus, qui explicant,
quid sit Ludoricus, nempe praectarus MarS.)
2.
ZSARTN, yseriae, naves bellica.
2uo
ZE NFOR AFF N Cndheutrutage gemei
ne, auch vrol bauers leute; vor Zciten VVol
Fdeleknechte. Fhaben niche mache ein pein-
lich Cexicht 2u belitren, noch einen leib. eignen
zubesprechen: denn solches fiir dichohe o-
briglceit sehohret. Leg. Francorum lib. 4. C. 79.
ZUHEF TE UndB RIDERSCHAFETEN
haben vor jahren ber den Stadten allerler
Zuvietrache und auffrutr verurlachet. De.
rohalben Bischos Andreas ru Wiirtubure dic.
selbe sar absechan, und damit die gemeine
seltillet um dasjalir 1310. Vide Metropolin
Moguntinensem. Prohibentur nora contra-
ternitates; tolerantur veteres e opprobata,
Concilio Provinciali Senonensi in Decretis
morum c. 30. anm. 1528. In certia parto
Conciliorum.
3d0
857
TI.

## Folio 235 — 730901130:0493
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000493.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
1
SDOSARIO.
0
NOMTNA ERISICA.
Vid. Emm. L. 2. P. 33. ejusdemque schedi-
a(ma de nominibus familiarum nobilium,
A
operi bistorico praemissum.
Epko, Ailko, AbbO, AdO, AICO, ApCO, A-
(15
Ld
600, Allo, dico, duco, AerO, Am
se
(O, AICO, AMCO.
Bruno, Bebbo, Beno, Botto, Butto, Boro,
Bolo, Buto, Bredo, Bolo, Bocco, Buco, Bento
Betto, Bourvo.
Campo, Cammo.
Dodo, Douro, Dido, Daco, Diurdeco, Do.
vro, Dourro, Diudo, Dodcco, Deuro.
Finno, Elitco, Edo, Fggo, Fltco, Fbbo, Fmo,
Flbo, Fipo, Eco, Fno, Fbo, Furo, Eco, Fizo,
Fileo, Eppo, Eddo, Pvvo.
Foppo, Focco, Feddeko, Fero, Falco, Pe-
J0 Fcddo, Feico, Fruto, Frilo.
Cdso, Caico, Gerrico, Catto, Gerco, Calo,
Cruno, Cailo, Gcerco.
Femco, Fsepko, Hlajo, ITiddo, Flummo
TTaro, Ilerro, Fleddo, Huno, Llompo, Hicco,
TIuco, Flarco, Iabbo, Fliro, Hloro, Flero,
FTotto, Ilaico. Flemmo. Flommo, Flazo, IIepco,
TTetto, Homco, Hledo, Hillo, HeNo.
Imelo,

## Folio 236 — 730901130:0494
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000494.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
286
EX BIUNDLL
Tmelo, Ilico, suco, Feltco, Tanco, suvo, Ino,
acbo, sutho, Turro, 190, Idlo, l2o, Ico, Jem
mo, seppO.
Keno, Kempo.
Lubdo, Lutro, Ladeco, Lco.
Menno, Mento, Mero, Mello, Meco, Man-
HO.
Nomo, NTonO.
Occo, Omko, Otto. Onneco, Onno, Om-
mo, Occalo, Cdurro, OHo, Od0.
Popkeo, Poppo, Pibo.
Quino.
Renico, Remco, Retleco, Retto, Rervo,
RIKO.
Sicco, 5y0, Sireko, Sibo, Scolto, Sy2o, Sip.
po, Sio, Sceliko, Saco, Sittico, Schotto,
Sculto.
Pakco, Peto, Tido, Tanno, Tearcho, Tiac.
co, Tedo, Tammo, Tiebco, Thro, Thero,
TiobCO.
Udo, Ulpko, Ibb0, UIFo, Ilco, Unico,
Vitho.
p.
7
v
Nibo, W. iIko, W0bb0. W vnko, Wineco,
7
Vitio, Woncio, Wopco, Walt2o, Weno,
y
Nalteo, Wabbo, Willo.
NOMI.

## Folio 237 — 730901130:0495
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000495.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
nB,
M.
1.
M.
de
GTLOSSARIO.
NOMIMA MULIEBUM:
Adda, Almeda, Amka.
Bindeleta, Barra.
Doda, Diudleta.
Flborga, Ettas ENa.
Frorra, Folta, Foclqua, Fya.
Gela.
Fleba, Hilleda, Hrca, Hlebrieis, Prima,
Tisa.
Tuela.
Remolda.
Occa.
Reinolda.
Theda, Tocta, Tiadera.
UISca.
Nisca, WV opka.
OC
3
3
d
do
e
n

## Folio 238 — 730901130:0496
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000496.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
EZ C F R P I A
I
F X C F R P T A
KML ALIC
TC
TOTEPIOTOLIS
CVM
V. CL. GER ARDO METERO,
NTUPER APUID BREME NSES THEOLOGO,
GOMMATAFTS.
Mejerns 5. Febr. 1698. ad 6. C. L.
TOlodissimulare caulara taciturnitatis fu-
al  isse novos quosdam impetus proticiendi
in opere meo Etrmolorico. Dici enim
nequit, quam mare ingredientium ritu, ma-
is magisque dilatetur hic Occanus.
Rectofecisti, quod meas ad Amplissimum
Ludolhitransmilicti Fructum Tux Benerolen-
tia, uti nocti, jam recepi. Vides enim cum
promtum esse lacilemque ad communicanda
nonnulla ex leriniis luis. Duoa dubitas, an
non Fortelabor meus nimium arctos intra li-
mites consiltat, ut Thuringicorum vocabulo.
rum minormihi ulus sit, relpondeo, ita sub
manibus crevisse opus meum, ut jam non
Clollarium Lingrae reteris Sallonicae, led inte-
orum Lexicon Ftrmolosicum parare videar.
coderunt itaque lingula, quae ab amicis colle
cta e obterrata unquam Cunt. ScriphadAm.
plidti-
38

## Folio 239 — 730901130:0497
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000497.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
D
11
idi
IM
du
Iil
d
M
la
1b
DA
6
N E L F R I A HI A.
239
pliclimum Dominum Fibenium C ellas, qui BC
respondit, ex operam luam obtulit. Nceri-
nus lavet Audiis meis Amplissimus Dominus
Schraderus, misso Catutorum quorundam se.
culi XIII finc, exemplari, pb Ortone Duce Cel.
lensibus praescripto, quod cum slocta explica
toriaremitto. Sequentur, (ita enim pollice
tur vir CI.) documenta alia. Ad Bominum
Bartholomaum Meierum etiam lcribo. Duae
Amplissimus Ludoltus in charcam conjecit, ca
indicant, non proletarium hisce Rudiistempus
olim impendisse. Plura detegent rocabula
Thuringiaca tronsmittenda. Oua occasione
dum Thuringorum mentio At, miror CI.
Winkelmannum noltrum aliosque Viros DO.
ctos le adeo lacerose torisleque etrmo vocis
Diringer, Déringer, et uti in Chron. vet. SaF
Tonico semper exprimitur, Dorrincer, plane-
que a nescio quibus Doriis ex Graecia originem
Detiisle. Sane etrmologia analogia latet vi-
rostrolce. Relolvenda erat vox compolitain
Suaprincipia, quae lunt durre, dorre, ACCUSy
siccior, e ingen, prata; e ex ipla natura ter-
exeprimitus culta, Thuringiacae ratio denomi-
nationis patuisset. Sed hoc cis cv raegdo
Dubito.
ihil in lingranostra Salsonicatemere, ni-
hil contulance politum elt, ut vore ex nostra
linora pateat, nihil contusionis ci ex Babele
ad

## Folio 240 — 730901130:0498
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000498.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
240
E Z C F R P T A
adhaerere. Habet instar Colidarum scientia-
rum aliarum principia lua prima, ea quibus,
Ordine methodoque rrnoicos analstica, con
clusiones, id est, denominationes rebus e ca.
rum intimis affectionibus contormiter deducit.
Nrihil hic monstrolum, nihil vi contortum,
qualia in Latinis, Graecis ec. Occurrunt. (F90
Fateor mulium rationis in Crermanicis vocibus
tralucere, sed perpetua rationalitas a nulla
lingua a rudibus poxulis informata expectari
debet. )
Utinam conspiciendi facultas daretur Frici,
Germani Ilenacensis, AVFOCOTOZNCOTTOVOVI
aV. Errat autor, si ex Tolis vocalibus voces
Formatas dicit (hoc ille reveranon dicit. Li
ber runc nondum aderat.) Revera in L. k.
conlonis, l. m. n. liquidis ec r. lita eAt vocum
plurimarum originatio; addo st quod ita elt,
ut dicis. Licet Becaniset vel Rudbelcilet, vel eti-
am Sterikcium sequatur, debet nobis ostendere
tamen auctor aliqua non contemnenda, tum
alia etiam quaedam, quae cositationibus non
ulitatis, nec formatis hactenus, occalionem
suppeditant.
Quodhpraterea Fricus ex Graecis Fontibus
aquas luas derirat, guam necesse cst, ut laterem
lavet. In eo plane a partibus Cum, ut nocti,
Cl. Tudolh, ut ne ex conlobrinis matrumque
taliarum que dependentias Faciam. Iec vero
DU-

## Folio 241 — 730901130:0499
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000499.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
lia.
15
C0R.
died.
ucili
e
cibus
Ullum
Aar
(IC1,
DH.
Ces
LI.
k.
AM
uli
Ila
16
IM
OM
CM
DIIS
CM
1
Ub
10
Ia
MIEIERIANA.
2AI
utem, dicendum esle, nostra ex fonte Scyto-
Celtico emanare. Est enim ipla haec nostra
lineua Scvco. Celcica (vel cum idem sint infun-
damentobae dux diglecti) Unde recte Pacitus
indiseres vocat populos nostros, ex oriente,
communi sentium ragina, cum aliis scrton
Celticis populis oriundos; nisi quod Islandi
_ Horrasi dcc. in Frigido septentrione sub-
que torpido caelo sici; ab inralionibus per-
mixtionibusque cum aliis extraneis sentibus
Fuerint conlerrati, qua permixtio in noltras
hasce terras aliquid turbatum videtur invexisse;
quodtamen tanti putandum non est, ut idco
impertectionis arguatur lingra ipla. Radi-
ces lalrem in septentrionalibus a nobis perdita,
revindicari pollunt. (Si ponamus, habitatores
Europae ex Oriente venisse, es primas migra-
tiones terra fuisse factas, credibile est primos
Graecia es Germaniae habitatores ex Scythia
venisse, es Gallos esse propaginem Germano-
rum. Duae Grermanis. Aremoricis es Latinis
communia sunt Celtica voco, quae etiam Grae-
eis vel etiam Sarmatis, interdum etiam Fen-
nises Turcis voco Scytho-Celtica.
Duaeris, ubi Gisebertus ecum Euo DeOVOS
sit ratione Saxonum. Respondeo, inpericu-
docatutorum pas. r2. ubiita inquit, e recte.
DeSaxonum, vel Sachlonum, vel potius Sas
Conum ec Sacorum genuino populo rix dubi
10

## Folio 242 — 730901130:0500
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000500.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
242
EZCFRPT A
to Sccundum dicta F. 38. 39. (vide dc F. n. 4Y.
42.) nomen accepisse a verbo Teutonico
Satz, unde Landsata, holisatz, insatz,
urasata, quod intermedii Teutones sassen,
ut Landals exc. dicunt, antiquissimo Teuto-
numulu. Recte doctéque: imo hacmea de
Sallonum leu Satorum gentis vocabuli orixi
natione adeo fundata est sententia, ut, qui in
contraria abcunt, prima inficientur principia
Fermolosica, intor quae hoc est: NTempo, 00.
eis alicujus sentilis derivationem non ab ex-
eraneis (quoniam hi semper voces percorinas
ad tuam dialectum inclinant) sed à populoipso,
qualis ab ipsomet vocitetur es exprimatur,
esse petendam. Sic dicimus Sass, Satz, bold-
sassen, vourasassen, (wurdsaci, wurssers)
morsass, morsata, uno ab urbe lapide. C0-
sitapraeterea, quidsit rocari Ostsass, West-
(a(5 (5c.
Oaudeo, quod Domino Sparvenfel-
dio commendasti atque laudacti sikium no-
trum. Paratis Alcoranum, id et, vertio-
nem cumtentu, de Commentariorum valtum
corpus. Monui, Acoluthum existimare im
Pollibile esfefactu, ut pauxillo annorum tem-
Pore mylteria libri intelligantur. Siteius e
contra existimat, non essetantae molis hoc co-
namen, putatque, le orbi Erudito Facturum la-
tis. Caudeo, etiam Acoluthum virere, et
ralCFC.
NunC

## Folio 243 — 730901130:0501
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000501.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Ali
ne
satti
sei
eut.
eale
Dl
III
pla
20
exa
lia
Dy
M19
ia
s
O.
dM
it
0.
102
IM.
eMe
50
CDa
(a
IMF
NAE TERTANA.
2A3
Nunc pergo ad dissertationem Tuam Crer
manicam de lingua Cermanica. (adjicicur huie
collectioni) qua consultas inque media inquiris,
quibusritu aliarum gentium doctarum, etiam
nolter Termo patrius ad anumr luam perveniat.
Sane quicquidhic instituis, quicquid in medi-
um adters, illud non ad proletarias pertinet
caulas. Quae enim lingra elesans raltaque
masis est, quam haec noltra. Verum enim,
quod elinius de luis, idom nos de nostris me-
rito temporibus querimur; nempe, aliarum
rerum curiosos, negligentius proprias diviti-
as habere. Neque tamen despondendus est
animus, (perandum que locum inventura apud
Doctos lucc exorta, quae elesanter lane disseris.
sipregialunt, quae in veltibulo delingua no-
cra aFers, V. 8. S. 5. quomodo voces non
tancum idearum noltrarum, sed de rerum ipla-
rum int imagines; quo ridelicet respexerunt
majores noltri. Sed Aborigenes, primique mor-
talium, dum in lingra noltra ad res iplas abi-
verunt, de ab ipsis mutuati naturales Ponos, qui
busanimalia r. e. velhomini, vel le iplainter,
Tua propolica adaporiunt, eosdemque retinue.
runt; quod in vocibus animalium, avium; in
animatarum, imo rorum lono imitato, V. 5.
vento tonitru, tulgure, blitsdcc. patet. Sanenon
Occurrit alius Termo exterus, qui id in omnin
busadeo accurate, quemadmodum noctrum
idio-

## Folio 244 — 730901130:0502
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000502.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
244
EXOER PTA
idioma, observarerit. Loquutus sum eo fine
cum pilcatore quodam, viro non obtulinge
nii; ee colloquendo in nomina pilcium d
etrmologias nominum inguilirimus. Nec
veroullum occurrit nobis, quod non ex piscis
hujus vel illius natura e adfectione crat de-
promtum. Nuncprogrediar ad varias navi
um species; inde ad mechanicorum organa.
Pergis, ex cum ratione argumentaris, tacile
Fruditis Fore, cosicata lua artiumque ee Scien-
tiarum terminos vernaculis rocibus exprime.
re. Duodenim opiticibus, ratione artis ter-
minorum, adeo teliciter luccessit, quid ni ee
Doctis; inprimis cum lingua nostra hoc ha
beat cum Craeca commune, ut componere
simplicia variis modis liceat, ec in componen-
do omne, quod alperum cA, laevisare.
Duam saudeo, Te mihi ouolnpov esse
ratione vocabulorum in classes, conformiter
rerum differentiis, diltinguendorum. Sic c-
nim licuit mihi caulas vocum oltendere d
principia; qua omnia et lingula ad classem
aliquam pertinent, de reconditâ quadam Capi-
entia vel a qualitate, vel a guantitate, scu, figu-
xaaccersita lunt; quo de pertinet orixo rario-
cum nominum, eidem rei ob plures scilicet
roprietates accidentiaque, impolitorum.
Duxe adterss. 14. detanaticis, velmrsticae, qua.
lem rocant, Theologix Cultoribus, e rocibus
qui-

## Folio 245 — 730901130:0503
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000503.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
fie
d
dec
scit
De
a11
d.
icile
e1
16.
C.
e
d
ete
lt
10
et
d
pi.
11
(1D.
ieet
e
11d
buIS
in
MEIERIANA.
45
quibusdam ab ipsis inventis, ea placent equi-
dem; sed illud culpo, quod vice vocum, à
Spiritu Sancto. iplo in Codice lacro expressa-
rum, ec dirina industria a Lurhero in Cierma-
nicum converlarum, quasnon oportebat reje.
ctas, phrales rocabulaque Mysticorum prae.
valuerint; e vero spirent aliquid signiticent-
que pertectius, quam quod in mortales nosca-
dat, cumque imperfectionibus componi no-
Aris queat. Interim Fatcor, v. 8. vocabulum
relassenbeit elegans esse.
5. 15. Praecipuum linguae defectum addu-
cisratione vocum, scilicet, quae exprimant vi
tx civilis instituta, animorumque na dyuara.
Verum hoc ost: Ced aliter tieri non potuit,
quia aurca fuerunt secula, quibus lingua no-
strae jacta Cunt e compolita fundamenta.
Simplici in Cocietate rivebant: paternae crant
praefecturae. Nimrodi de Trranni domina
koresque increscentibus ritiis, primum exorti
Cunt. Utadeonecessum lit, praeprimis, quo-
niam de nostri majores in simplicitate primara
moribusque caltis vixerunt, mutata rerumta-
cic, de accommodatis nominibus cogitare.
Soleocgomirari, quomodo in univerta lingua
nostra nullum exstet reperiaturque vocabu
lum, quod in se ec in lua natura vitium vel de-
fectum aliquem moralem notet; quod iplum
argumento est, linguam nostram cum ipsis
primnis

## Folio 246 — 730901130:0504
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000504.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
246
0
EZC FRPTA
primismortalibus esse institutam, elleque ven
tuctissimam dialectum, qua primi mortales sint
loguuti.
5. 32. Fgregio occurris consilio; quaration
De vocum omnium collectio univertalis (it
instituenda. Ouo in consilio Tuo merito ac)
quiesco; nisi quodhoc velim in partem veni-
re, annon ex variis dialectis, v. 8. Hoch-
po
reutsch. Hollandisch. Alisachsis ch, una sit
praecligenda, sccundum quam exprimatur ve
ra vocis orthoeraphia concrue promunciatio.
ni. Ita enim adverto, aliam prae alia diale.
etum Cermanicam, matris sibi jus merito tri-
buere. Nequeenim lingra Germanica lupe-
rior ad hoc adhiberi potest, utpote ex Saxoni-
ea nostra veteri proxenita: cujus reritatis hoc
aroumentum est contirmatorium, quod radi-
ces rocum Germania Cuperioris exlingua Sa-
xonica peti debent, inquo hac sola reperiuntur.
Duoitidem Ait, quod mire hallucinentur, qui
in ipla dialecto superioris Cormanica lingra
quaeritant radices: v. 8. porca Germanis lcri
Bitur ein chor. Male. Scribendum crat _ pro.
nunciandum, quod nos facimus cine dor; à
dor, (durch ) per. (Sed des th facile per.
murantur, nam (s Graecis Dveq est thiire, ja-
nua, porta) Talia occurrunt pastim: Ita V. 8.
Spat. Lex. 681. rubrica Bargegela, pretium
probonis nautragorum, addit: melius dice.
retir

## Folio 247 — 730901130:0505
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000505.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
e
(I
M
b.
1
C
METERIANA.
A
retur borgerelt, a borgen, conlerrare, culto-
dirc. Respondeo: hoctit, quia spare radi-
cem nult ad dialectum luam reterre, quae ex
Catinnostro Sallonico. Nos enim dicimus
barseselt, nempe a barsen detendere, verbar-
rentueri. (Res ad idem redit.) Debebat ergo
in lingua Saxonica veteri de hodierna inferio.
ri, primum Lexicon Ceu Dictionarium univer-
Cale scribi.
Veroconsonalunt, quae porro scribis, 5. 4. 3.
debere videlicet Latinam linguam Germanica
nonparum; idque clare patet ex mille voca-
bulis, quorum rationes nullas comminisci
unquam pocerit Latinus, quae apud nos in a
pricosunt. Ouo sinc velim ingrediatur Vie
Doctus in Lexicon aliquod Latinum, v. g. Fa-
bro. Buchnerianum, ec meditetur origines vo-
cum juxta Alphabetum collocatarum; de mi-
ra jucunditate pertundetur, cum exnostra lin-
Sua, (quanquam mira quadam contusione, ut
exat plebs promilcua, qua in ltalia condiditpo.
pulos ec reena) voces videbit Latinas CxOr-
tas. Verum enim res haec a nemine penetrari
potest, nisi qui juxta principia mea indagave-
rit: juxta quae abacus amyedalum, adamas
esc. Facile ad noltra vocabula reducuntur. (F.-
ro hicnonnibil baereo.
5. 44. Pereis ad Gracos, de cum Doctis
Centis, easdem esse Craecorum, qux Latinorum
4
DEI

## Folio 248 — 730901130:0506
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000506.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
248
FXCFRPTA
origines, nempe Danubianas. Unum addo,
quod moditanti occurrit, nempe non vocabula
tantum ex nostra linoua esse petita, led de e
andem apud cracos dialectorum varietatem,
qua apud nos ese, V. 8. au, 0 c. a. c. ei eC.
Sed deignorat Cracia origines luas: Ailia enim
est Seytharum demajorum noltrorum. Ano.
bis haereditates, a nobis supellectilia omniape.
ti debent.
Mtire porro placent, quae lequuntur, 5. 45.
quod etiam septentrianales et die Nord. Teut-
schen ad nos pertinere existimari debeant. Sa-
neenim magis masisque abco à lententia, qua
credidi, ex septentrione nos venisle interras
nostras. Aborigines enim Cumus, (ita enim
vorAboricines capi debec, ut denotet populum,
qui alii originem fecit, quod contirtmat locus
eliniil. 42. Guando Trrios vocat aborigines
Cadium, quia Trrii ortum praebuere Cadibus:
Ciades enim condidere. Aborigines, id est,
indigetes, sed certarum aliarum gentium pa-
rentes. Contirmorin hac mea opinatione.
quia nostrimajores, ec qui ex Romanis apud
iplos, ut Pacitus, Plinius dcc. commorati Cunt,
nihil, quid tranis C odanum sinum transque
mare Germanicum, vel continentis vel insula-
rum, vel marium, vel populorum eset, com
pertum habuerunt: quod Reri non potuisset,
E ex leptentrione emigrassemus; cum e con-
ITa

## Folio 249 — 730901130:0507
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000507.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
lo,
ula
1e
btl
Abi
litet
1D.
e
a
3a
1d
ad
M
B
15
MEPERTAITA.
248
tra septentrionostros Deos, nostra lacra, mo-
dos colendi, leges consretudinariassimo no-
Pras, observet. (Mibi Aborigines sunt, non
qui originibus carent, sed quos aliunde venis-
se, nulla memoria est. I
5. 48. Id dicis, quod ad veritates antiqui
tatum nostrarum pertinet; scilicet apud Crer-
manos origines rerum Futopaearum potissi
marum esse quaerendas, bey uns ist der Ur-
Prung und brunnquelle des Furopaei schen We-
sens crossen theils zu suchen. Fx nostris pa-
tet, quid sit Marchio. Comes, Dux, Nobilis, 
ques ecc.
Adducis praeterea eadem de sequenti para.
rapliis, quam inveltisationes rocabulorum
multis iisque doctis contemplationibus aulamr
praebeant. Sanc e hoc verum est. Ex quo
enim tempore huicmectudio, Tuis persuasio-
nibus pocissimum, addixi, dicere poltum, nun-
quam me jucundius, (ut in talibus nempe) ho-
ras saepetranscgisse. Adeo volupluola est ec
deliciarum plena consideratio ec investisatio
intimior vocum. Quod vero exemplum a Tc
adductum attinet, nempe vocis  ela, W erelt,
in eoveniam dabis, quodnon adsentiar. In
seniola equidem tunt, quae adducis. Sed quae
mea deluper sententia sit, audi paucis.
Soleo isitur in voce aliqua, cujus origo eru-
deranda est, consistere ita, ut primum omnium
a d

## Folio 250 — 730901130:0508
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000508.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
2,50
EZCFRPFA
ex variis dialectis vocis pronunciationes live.
orthosraphix varia, et deinde ex collatione
verior patescat. Idem Factitandum est cum
voce Wela. Verum elt, quod ais, majores
nostros scripsisse ee pronunciasse Werelt, (ed
cum accentu supra primam Cyllabam acuto,
ut sit W’arela, vel, uti ego Ccribo, W erelt.
Sed e scriplerunt Wer-ola: Scilicet ita exstat
opud Ottridum  orold; _ W erola eAt Belgis
soculum, a Weorulde seculum scil. veteribus,
mundi senectus. In Pontani Glolsario habe.
musi erolci insecula. In Parophrali Biblio-
rum dexeterno Werend, Wernde, ubi axit de
Doena Lucitero dicta:
GoF C in die helle CIS,
Und seine volgere:
In jener Wernde Cvere
IA ingnade thevre
In demheissen hellen vewre.
Hloc opcreperacto, sequitur, ut quam ma-
xime d commodissime fieri porest, origo vo.
eis accerlatur, non longe petita ca, led quam
ipla vocis scriptio e permutatio oltendunt,
exterto velut digito. Relolro consequenter
hanc rocem Werold, e Cst Weren durare, et
ola, id est, diu durare. Hlinc in Paraphrasie.
lesanter n’elt dicitur in jener Werend, id est,
in futuro mundo damnatorum aeternum du-
PatuTO.
HaC

## Folio 251 — 730901130:0509
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000509.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
1
lione
se
Cuto,
C
erelli
ltot
1bu
labe.
alio-
le
14.
10.
aM
IBt
Htet
16
A
ab
MEIERTALTA.
ESL
Hlaec cum pateant, cum in aperta luce posi
tam Cententiam gentilium de mundo expri
munt. Sc. credebant, mundum ab antiquo,
id est, aeterno existere d durare, dc duraturum
in secula; unde Werola seculum, ee nos di-
cimus, se lange de W’elt steit, exprecsuri du-
rationem longissimam.
Adducis consonam w, inque ea vim etr.
morum ponis, nempe notare posse motum a-
liquem ex spirationem lenem. Respondeo:
consona  proprie non pertinet ad essenti
am vocum; hinc ab aliis populis omittitur, ab
aliis praevonitur; (Etiam radicales literae
saepe ab iis omitruneur. qui eas commodé pro-
nunciare non possunt.) Duando vero praefi-
gitur, notat aliquam rehementiam, ut in n e–
tern, erold; e in eo distinguitur à Vau,
quod u notet, quid alperius. Htuc perti-
net Wrake, Wrangen, Wringen. Item vox
irati e actio ejus, pro rake vindicta, retcen,
rake, Wreken. (Vehementia hic est ab
adjecta licera canina.) Pacet idem in vo-
cibus Werre, severrel, sevel, tumultus, ver-
Warren turbare, W arvelvind ventus impe-
tuolIOr. (Fis litera v non vebementiam.
indicat, sed fexum, involutionem, morum
circularem.
Duaeritur porro, an de rotundiori circum.
rolutione, mundo univerto quiequam appli-

## Folio 252 — 730901130:0510
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000510.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
252
EXCERP TA
cari; an mundus univerlus, quatenus com
pares elt, d Pystema univerlicatis creatae, id
eAt, calidterrae, dici possit rotunde globi in
modum circumerrari, e an hoc veteribus cre.
ditum (IC? (VclE, non solet nobis semper
accipi de universo, sed saexe de Globo terra-
rum. Caecerum fareor mihi sententiam Meie-
rianam, W elt, W creld, proprie esse seculum.
e5 dici a durando, voren, non displicere. ) sed
finiendum est, plura proximé. PenuncrOgO,
ut scripturam xequi bonique consulas, nec ta
Cidium in legendo prolixam existolam tibi
Obrepere pâtiare.
Bremis dic V. Fcbr.
A. CIDTDCZCVIIL.
P. S.
Oualitum est olim inter nos, quod genus
armorum esset glavie, glevie. Invenio vo
cem extare in Beloico deMilnico, ec est lan-
cea, halta, Callis gladius; a slanz (plendor.
Gleave, eleve, de gladius idem lunt. Perti-
nent ad Flerseredo in Catutis Brunlvicensi.
bus aliisque.
Ex responsione 6. G. L.
TElcio, on latis tuta relolutio rocum gen
LEtis Duringer in Diirn e insen prata;
cum ins Expe sic terminatio tantum ut in
Fia.

## Folio 253 — 730901130:0511
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000511.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
e
err.
Ueie
lum
ta
tibe
AIS
10.
In-
IOr.
EIH.
Mt
est
Id
A
ME TERIANA.
Flamine, Bintine.
2.53
Thuringi non Cemper in
resione illa habicarunt, quam hodie Thurin-
tiam appellamus. Mirum Foret, si nihil eNet
in lingua noltra contulanee positumm. Scis,
quae sic vis in linguis ulus plebeii. Frieus,
dum nostra ex Craecis ducit, hactenus Caltem
prodes, ut consenlum oltendat utriusque lin-
ouae: nam utra altera prior, alia quaestio clt.
Cum de Sertho-Celticorum oppellatione à
medissentire videaris, dicam, quismihihic
Cerilus. Fgo lub Celtarum nomine compre-
hendo Germanos Callosque veteres, atquo
adeo etiam, quod hodie est in C ambrica vel
Aremorica. Ouod ergo commune Cierma-
nico, Latino vel Cambrico, id Celticum mihui:
Latino, inquam, qua Craeco diftert. Iam
Italiae populi, qui non a Craecis vel aliis trans-
marinis, certe a C eltis veriere. At Sexthicum
mihi potius, quod diftulum per sepientriones,
scu quod in pluribus septentrionalibus, auE
quod simulin Coptentrionali lingua _ Craca.
Ucenim Latini a Celtis, ita Craeci a vicinis Ser-
this. Ouod R quid commune Germanio,
Cambris, Sormatis, Graecis; vel Germanis
Latinis, Sarmatis, id miti Scytho-Celticum.
Idem,  pro Sarmatis nobis Fltones, Finno-
nes, Flungari, Turcae consentiant.
Scandinaria Aborisines puto tirisse Lappo-
finnones, a Cermanis deinde, maritima Oceu-
PAr.
ecytu

## Folio 254 — 730901130:0512
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000512.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
254
EZC FRP TA
pancibus, in loca remotiora pul(os. Nec du
bito adeo, Scandinaviis, atque horum Colonis
Iolandis, quaedam Fenno. Lapponica adhaesisse;
nequeillos adeo sinceros arbitror, quam sibi
videntur. Aborigines voco, quos ultra nul
lum est indicium aliorum habitatorum, quali
oripine carentes.
Probabilitate, Jua de Salsonibus, non carents
certi quid in tali quaeltione vix habetur. Axio-
matucum non elt, originem appellationis cu-
jusque sentis ab ipla petendam. Imo saepe ab
aliis nomina elationibus imponuntur. Scisu
Ungaros sibi e Turcis esle Magiares, Partaros
ec Sinenses ea, quibus nobis nolcuntur, nomina
non agnolcere, praeterea Sazones non tantum
vicinis, Romanis, CFallis, Francis, Wallis, ITi-
vernis, sed _ libi ipsis non Sallones, led Saxones
dictisunt, superant que in Anslia Middel. Sex,
Est. Sex vel Essex.
Dillortatiunculam mcam extemporancam
de linguae Germanicae cura eaudeo Tibi non
displicere. Vellem aliquis, cuiotium, haecam-
pliaret illustraretre magis.
Duod depilcium Fermis, collatione cum
Discatoribustrabita, notalti, epregium exit;
ec velim deduci per exempla. Mechanico.
rum orpanis ex laboribus egregia nomina im-
poluisle Germanos, oltendunt res metallica.
Et in hoc senere, de in unirertum inhis, quan
Ten(I.

## Folio 255 — 730901130:0513
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000513.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Cdt.
olonis
bi
quol
elli
1IS Cll
epeab
Seis,
taros
mina
ptum
Hj.
Oned
dex
eam
RON
Cam.
Cum
eritis
niCB.
a IM.
alliea
Qudus
senst.
MEPERTAHA.
255
Ldus tudjiciuntur, reonant noltri. At in
abstractis (qualia moralia de civilia) indigene
adhuc cultur a d supplemento; in quo vellem
nonnihil ab iis claborari, ad quascares perti-
net. Caula neplectus, quod, ex quo cultus
enti accessit, civilia de abstracta fere tractavi
mus, tractamusque alienis linguis.
Malim sine discrimine Dialectorum corron
pari Germanicas roces. Puto, quasclam o
rigines ex luperioribus Dialectis melius ap
parituras; ut ex UIFilae Ponto. gothicis, OtFri
diFrancicis. De voco WVerelt dispiciemus
amplius: nam WVerolt _ WVerelt Forte Cola
Dialecto differunt, ut Anholte Antralt. Non
ita amplector meam conjecturam, ut non pu-
tem, ee tuam habere probabilitatem; d, E a
durando descendit, e seculum pocius lignit
cat, malim erend e W erela idem esle, omil.
(0 superracuo illo Old.
Nihi ridetur  minus asperum esse, quar
V vel F. Ftlane cum pronuntiatur W, la
bia minus sibi appropinquant, adeoquemino-
re vi exprimitur Spiritus. In Wrache dE I
milibus violentia ab addito est, ut in W erre
ab r scilicet, ut in Windt a at. Alioquiwin-
den, wenden, wrchlen, viihlen (vertare, mo-
vere.) Wollen, Weilen, weils, wislen, welen, va-
Echen, wage, wegen, immeln, eec. nihilha
ent per se riolenti, led plurimum motus.
Meie

## Folio 256 — 730901130:0514
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000514.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
56
EXCERPTA
Meierus Bremis 12. Octob. 1698.
Lollariorum Magdeburso accipiendo.
Lrum spes mihi facta est per Cognatum
Dominum Mcierum Pro- Cancellarium.
Subjungis, Dominum Ericum, cujus An-
thropoolossogoniam videre desiderem, Tibi
dixisse Venetiis, Salsonix inferioris dialectum
Eibi videri antiquiorem Ciermanica luperiore
lingua. Dico, id in univerlum verum esse:
conterenti patet. Scilicet nostra dialectus
quam proxime accedit veris rocum radicibus,
easque retinet pallim; demonstraturque tru-
Araeas quaerentibus Sallonibus sou CTermanis
superioribus in luis Vocabulis, prout ca expri-
munt; quodsionum est deflexionis d corru-
prionis. Rectum vero antiquius eAt corru.
pto. Nec dubitare licet; cum Tacito indi-
cante, es comprobante omnilultoria, navibus
in littora Germaniae appulerint (F) Caltem post
dilurium, terrarum nottrarum incolxe; quin
Saxonum Frilonumque terrae prius ex antiqui.
ustuerint habitatae mediterraneis: conteltum.
que est, nostros Amilim ec Albim mareque
intra conclusos salsones, in tinitimas terras
immi
) Imo potius dicendum anciquissimos incolas
terra renisse, quia priushomines ambulare,
quam navigare sciverunt. Ec difficillimum
est magnum hiominum numerum naribue
cransterre. I

## Folio 257 — 730901130:0515
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000515.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
andb
alum
AIa
lib2
CluIm
TIOI
ellei
ectus
IBUS,
Fu.
12II
epsia
drII.
IIFI.
neiu
buS
30st
JuIM
quso
UM.
equ6
ettad
nmi
colab
alates
mum
ibut
METERIANA.
2
immigralle. Unum nunc exemplum cito
vocis Saxonum: Saxen enim pronunciane
Germani; nos vero non Saxen, led Sassen,
Sarz, suren, besitrers regionis alicujus. Sed
de co latius agam mox edenda dissertatione
prima de orisine rocis saxonum (erronce) re-
etius Sallen, rectissime Saren. Sed de contir-
mat sententiam meam, quod omnium judi-
ciis (F+) Helvetica dialectus prae caetoris inte
merata remansit, quae nobilcum in multis ra-
tione enunciationis convenit, ut din, min,
vir, uxor _c. Sed ec observandum est
quemadmodum de dialectum in aliis sassoni.
com, in aliis vero pronunciationem Cermonis
Superioribus ulitatam sequitur Codex argen-
teus: ita ex olim ee hodic casdem gentes, in
ter le promiscue habitantes, diversimodé en
nunciasle. Ita Sallonica nostra lingua dici
mus ok, etiam; sed ec ricininostri dicunt auk
Itanos dicimus vlore pasum ad Velarim; led
Westtali e pagani vlaure, don Facere, dann.
Unde pedetentim exsurrexit lingua luperior
Germanica, quae plena est diphthongorum,
auch etiam, buk venter; bauch; don, dann,
tbun dc.
Ferde caput, elle ab elerando, patet inde,
quia, iomnes, qua centena lunt, denomina
R
tio
) Dubito: reteres Helretii alia lonse gens:
hodiermi ex Burgundionibus es Alamanmis.

## Folio 258 — 730901130:0516
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000516.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
258
EXCERPTA
tiones compolitionesque inde ortas, PexeuE
ras, omnes illae indicant, quid supremum P= pea
alia clatum; unded nobis e Anglo. Sazonin
cum Deven calum. Ouo pertinent over-
herd, lupremum omnium principium. TICvd
an dem Wacerstrom (agxer eminens, quo Au-
minum viscoercetur) dehorden, de herden.
artiticialis portus ex apgectis molibus; heva-
los her, exercitus capite destitutus lcurebellis.
Statut. Fris. It. capo di larie, cololtrum, A05
lactis. Flerdman, Ferdling Prilonibus re
teribus Dux belli, qui unus tantum erat, Tolus.
que lerdlins rocabatur, teste Nullero MS.
Fris. Indico. Fsse rero duplicem 55 (a) Flevd
_ Kopp radicem, oltendit etiam lingua GTrae.
ca. Ad Ilerd pertinct 70 VTaTOV, WEP;
ad LEOpp, Caput, ueDann, rox dicta à figuram
le oraliter efferente. Ouod rocem adtinet
erde notum est, esle pregem; herder est cu.
sos, Cednon (B) hirre, sed ITirter. Ita An-
olo Saxonibus est herden palcere pecuS; e,
qualis revera est, Belgisherder, verrex sectarius,
vir gregis, alias herman.
Nomen pertinet ad BerdFOCUm, OMLON_NVSC,
uti inHsollatia. V. APP. Hlartm. de Jure ac-
gerum, p. 9. Notat districtum in communi.
late riventium. Flincphrasis runr. hardslide.
(2) Res problematica.
(b) parum interett.
FTinc

## Folio 259 — 730901130:0517
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000517.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
III.
OIl
ger
et
1
est
Da
IId
Pe
UISa
15.
va
0
1d
et
1
A0
167
E
le
AE
MIETERTANA.
25
Hsinc e herde srex. Vel ergo herder est pastor;
vel lubintelligonda est roxhéder, herdeheder.
Duod eber ut ab en ber, verres, multa
contirmant exempla indubitata. a landa vocab.
Gallicum secundum Sreton. in CXl. en Iu-
de voset. Aiyis, ene seite, (seil) Capra.
Abacus, enobante, (richtebank.) ACerbuS,
V. 8. cibus, ene herbe spise. Apud Ottrid.
Arunce nuncius, quali en- rennende. AYa dos
bonus, ex privativo ae e vyda Dorice vadc
audeo, consentientibus omnibus Craecis. Lin-
oua Welteothica arinso, quod jejune Perra-
rius deducit ab arena: est enim en rine. Aborn
arbor, a cornua duritie, en horn. Ap8eg rura,
ovoua nomen, aesye Hern
Perxis ad vocem sinke, buccinum (male
Zinke, non enim habemus 2) putasque huc
no
pertinere Call. sanslier ec Ital. Cinghiale, dE
existimasnotare Falcem vel curvedinem. In.
geniola haec funt; sed malim pertinere ad vo-
cem generalissimam, cujuslibet cantus indica-
tricem, sinsen, canere; habere veron. in me-
dio liquidam; Coni cujuslibet propriam. Sins
enim peculiares sibi adtribuit liguidas, inpri-
inis mdn. FA inde a Latinis concha, Jun.
ad Willeram. Sink, concha; a nezzy. con-
chabuccina. Ergo radix pertinet ad lonum.
Venio nuncad roces, ab Amplissimo Ludolf
en medium politas. Feci examinandarum ini-
R 2
Fitmo

## Folio 260 — 730901130:0518
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000518.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
260
EZ CER P T A
tium. Sed nimium temporis censura requi-
reret, initium Caltem feci; quod cum literis
transmitio.
Probo Tuas additiones, e paucula ad se
quentesnoto. Ad anger pratum) Mectead-
disi quia ec Sueci habent, non ideo lequi, no-
strum esse exsuecico. Omnis enim etpmOL
logia debet habere principium ex PhiloCoptia
ecrationem fundatam. Mtale inde Junius et
alii cum ipso, hanc v. 8. vocem esse ex OrXcO,
cum idem per idem proboturz penes nos est
vocis Anger etymolosia, alias enser, Ange
rers, Ansrirarii, Taciti Insaerones. Ine enim
est pratum; quo pertinent Taciti Inexrones.
dubito.) Idem est enge: prata enim sunt
ad marium Auriorumque littora ec ripas, ei
bidem reluti in angustum (eadem elt vox) con
buntur. Sed d notandum est, Ang, ene, ine.
per liquidam dc Conum gratum, notare terras
elesantiores de amaeniores.
Duern, quernitze, (c) quae notat Ampliss
nusLudolt, nota lunt. Nomen est a com
minuente vi, qualis cstmola. Exstat in Sue-
dica ex nottra lingua radix vermeren, commi
nuere. Unde e ekborn nobis corrupte, me-
lius Angl. Sax. ac vera lciurus, quia ververet
comminuit de ektern glandes. (Nolim nos
nimis fugere latinas fraecasque orisines, cum
(C) Ouert, quern virren, à motu.
(1 sunt

## Folio 261 — 730901130:0519
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000519.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
tquie
ileris
10
J1B.
Oplia
I5 a
LACD,
os et
1185
enim
OMES.
lunt
dei
Co
in
erraS
oli
CoM
Sie
mmi
E Me
Veret
M HBI
Chi
sint
METERTANA.
5+
sunt manifestae. SCTURUS haud dubie
dictus, quia sibi cauda umbram facit. ASCI
URIOCO, diminurivo, factum est callicum et
cureil, unde corruprum est nostrum E. IC. H.
NOAN
Overre. Non puto, indigere vocem eluci
datione, elt enim indicatrix naturalis bello-
rum procressus. Latrones erant, (quo perti-
nent Rilri de Rekkii) qui inradebant cives; ec
vim vi, naturali jure depellentes, qui le detende.
bant, desik Wereden. Notum praeterea est
Latinis nostrum w vel in gv. vel v. converti.
Quelle, Fons. Recte omnia. Pertinet
rox ad wallen, bullire. Sod literaq (ex lite.
ris enim prima etr molosix principia sunthau-
rienda) vel potius. H (non enim habemus q)
dicic vim aliquam naturaliter insitam se Forti-
ter movendi. Ita virarium piscium dicunt
Longobardi qualam. Underectenotas, hue
pertinere quek, quik. Scilicet kinprimis cum
r. Preur, item cum W. multa cum oris vi e
nunciatur.
Arkebusse, non tam est ab hake, quam ab
arke, arcus. Unde Arkener. Scil. utiFerras
rius recte ex Polrd. Vergilio, successit in locum
arcuum, der bogen. Bisse vero est nomen
eneralissimum, notaris quodlibet valculum
quamlibet prxidem, quia formantur ex busk
bomholt. (Italis arcobusio.
e
i

## Folio 262 — 730901130:0520
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000520.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
262
EXC FR PTR
Ad vocem Mareschalli egregie observas,
nontantum notare scale Terrum, led ec quem.
libet curatorem, administratorem, id est, mine
Etrum principem. Varia exstant exempla:
Crodskcalk, minister Dei. Suedis Adclskalkax
Regis ministri. Potandum onim, Colitos tu-
isse Reges rel Principes ministris luis bene de
se meritis praedia concedere. Hlocnotatvon
adel odal pollestio. Duo pertinet rox allo-
dii. Druthines Skalche, Domini Apostoli
Sued.
Inrenio aliam adhuc inter meas chartam, in
qua icidem de rocibus quibusdam acitur. ITo-
to poucis, nullam else vocem in Teutonico,
quae abulum rel ritium notet. Adeo lignum
est, in Catu integritatis primarae linsuam no-
Aram Fuissein utu. Ita Bola non notat auda-
cem, audacia enim vitium est: led notat ge
necolum, riracem, qui ex arena e promteno-
vit, quomodo consilium sit capiendum. Flinc
bolde, cito. Verbolgen minsch est audax, qui
es nimis ee minus juste est temerarius. BOL
demans Septentrionalibus cires e lubditi,
promtiadauxilium. Talis fuit denominatio
Balthorum familia. Ad Bold pertinet pollen.
ria, Pollens Latinorum; Leopoldus, promtus
utileo. Recteideo Amplissimus Ludolt, na-
le Ecribiper P. Sed tales errores in orthoera
phia Cunc intiniti.
le
v2d.

## Folio 263 — 730901130:0521
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000521.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
1ab
IeM
A, IB
L19.
ACD,
num
NO.
1dd
sen
AO.
LinC
Gu
B0la
di,
ratio
en
MHIIS
Md
81
He
MEIERTANA.
263
Revencaelum, vox nobis, uti recté obser-
vat CI. Ludolh de Anglo-Saxonibus ulitatissi
ma. Sed potissimum dicitur beven calum
metaphorice non tam ob altitudinem, quam
excellentiam. Ilinc seil. haefur est, excellens.
Mikil haesur magniticus. Addis, intelligiso-
lum spectabile calum. Relpondeo: aliud non
noverant sentiles, quos apudrox haec locum
habebat. (Plebs nostra beven non nisi de spc.
etabili caelo accipit, Angli de de calo beato.
rUM. )
Vox anden, and, ond, male facere, malum, p. 274
ex particula and, qua idem est, quod arzi, ori-
tur, contra, contrario. Videtur nobis haec
particula ilthoc in sensu esse deperdita; ve-
rum exstat adhuc in linoua Run. and- Caelis
contra solem sandipilli relponlum, ec nobis
andovort, relponsio, andlititacies. Atvero
ex contrario malum oritur.
Sequitur voz reis, surculus. Vides, ex hac
voce rurlus, quam Ciermanica superior lirena
nonnoveritradices. Ris elt verapronuncia-
tio, unde risen; erilen proprie relen gigan-
tes, in magnam molem luccrescentes homines.
Vocales variant, etiam Angli Rise pronun-
ciant, ut Rcile.)
Nap, ait Ludoltus, est in Thurinsia urceus
rostratus. Recte putas lxepe S. elle WegodE-
ronor. Beleis est nap holder pocillator. Sed
 4
add0,

## Folio 264 — 730901130:0522
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000522.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
264
EXC F R P T R
addo, r05. ommino ad essentiam vocis perti
nere, maleque omitti (snappen retertrostra
cum, v. 8. aris, motum ad quid arripiendum,
quod idem ee nos homines facimus. Ouo
pertinent smappen, snibbe, neppen, dc in Thu-
ringia sncppkanne.
Duxe ad rocem schere tortex, d seberen
notas, cxresia Cunt; quo e pertinet scheren
abradere. Notat Ic. in genere vox scheren
quomlibet motionem, atque a motione exOr-
tam leparationem. Ouo pertinet es vox lcur.
xa, Ccurrilitor agere, W’andscherer.
Sed noto, hanc radicem pertinere ad Conum
naturalem, qui editur, quando partes sanni ab
3
invicem vi separantur. Hinc pergo, non per-
tinere ad hane radicem en schur, neque od le
curum; (Comniant enim, qui voces nostras a
Latino vel Graeco derirant) sed ad lucem ee te.
nebras, id est, sensum risus. Scripsi enim a
lias a. e. i. vocales, Iymbola esse lucis, d per
metaphoram, ejus, quod gratum amcenumque
eAt; o d u vero esse Irmbola tenebrarum.
Ratio patet in naturali oris compolitione, alia
cum illa, alia vero cum ha pronunciantur vo-
cales. A, C, i aperto, o du concluloore for.
mantur. Ita inhac voco skur tectum, utrum.
que oblerro. Skir eAt quod blar, Pbir W aler,
skur, oblcurum Latinoruni a natura itidem e
u. Elinc, quando aër ob exCurgentem tempe.
Aa-
in.

## Folio 265 — 730901130:0523
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000523.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
blee
AIIa.
)
Duo
heren
heren
derest
CuP
XOI
1ab
es
ea
15d
te
du
Det
que
M..
alia
Y0.
(Dp
UM.
AeI,
n8
Pe.
a
METERIAHA.
catem collectasque immaniter nubes penitus
obCcuratur, dicimus: dar kumt en digre stur.
SKC. notat celerem de impetuolum delaplum.
Pergoad rocem Wied Srec. W edhlionum.
Duo fine allexat Amplis. Ludolh Frd, Wid
vid. Nacel. Vest, quo signiticanturres, qua pro
immobilibus habentur. Respondeo, proprie
non notare quodlibet lionum, led proprie  id
vimen idem cum nostra voce) lalix, rectis,
funis, Weke, Criteke, darmit man binden un
lechtenkan; Lingua Septentrionali Widhli-
rnum, Widakcast Aruesligni. Sed HB in ea-
dem lingua radix explicatur. W idund est in-
derum, incurvatum. Widiu inslexa vircula
ex vimine vel aliamateria. (Weit, Wid, sune.
ampla, sexa, capacia.) Et habemus nosinter
species agrorum en wid, dar widen up was-
set, darman imit rlechtet. Radix est ab am.
plo. Solent enim in amplum excrescere de
dilatare Pein infinitum Caliceta. Elebraei Ha.
bent nobilcum rIS aperuit, d Latini Pareo.
Rabani Clossar. Pallim uniro. Jam dicam,
unde inter immobilia cenleantur, quae vimini-
bus Cunt adnexa de alligata. Primis tempori
bus viscera terrae non scrutabantur mortales.
Tlinc nulla ferri nocitia, nullus ulus. Isinc
ut nunc ferreis claris, ita tunc Agebatur, _ A-
xum censebatur atque immobile, quod vimi-
ne erat adlixatum. Funesreltesque postmo.
dum
65

## Folio 266 — 730901130:0524
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000524.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
260
EZCFRPTA
dum temporis arte contortae idem fuere, quod
vimina, ex ad eosdem ulus fuere adhibita.
Accestere clari lignei, quibusnotum est com-
Dasinari adhuc hodierulticorum aediculas. Et
quam omnia haec rimine, vel func, vel clavo
ligneo potuerint peragi, patescit, si simplicita-
tem Architoctonices majorum nostrorum
consideramus. Non habebant corum domus
contignationes libiimpolitas, ec ab se invicem
separatas, da aren keine boden inn. Sub
tecto habitabant, sub tecto dormiebant. Scisus
unde hoc probem: Respondeo, quia adhiuc
hodic in lumma contignatione prope tectum
polita trabs vocatur de Manebalke, in quam
erolabont salli cum gallinis adventante ve-
spera. Ergo non fuit ulla interposita conti.
rnatio.
Sequiturvox quer, querenmele, (oblerva-
bis, uthoc obiter addam, me duplici accentu
notaro ro evocalem literam e d c; illud a-
de scriptione
itere C. cutum notat, ut mele mola, hoc obtulius, ut in
queren) Ouid isitur sic quer, patet ex diale-
etonoltra, dat dverherder seit. Idem est
verlus, transversus. Ita apud nos platea
quaedam dicitur de quernstrate de quer déxtrre
Straten ecit ec duas alias plateas reluti dissecat.
Radix allegata superiiis jam est, et, E ad prima
Philolophix nostrae Ftymolosiex principia lu-
bet proxiedi, qu. pronunciatione quadam
Con.

## Folio 267 — 730901130:0525
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000525.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
Id
1
METERTANTA.
2677
contorti oristormatur, quemadmodum d du.
dv. dvars, verd vars. Notamus vero ex
antiquitatibus, e septentrionalibus _c nostris,
majorum nostrorum, quemlibet domi lux 1a-
lem habuisse manualem molam.
Progredior nunc ad pronunciationem 58
C et H. e respondeo, primum: (non novi-
mus Sactones, nec habemus. Secundo, ex
hoc C. _ K. v. 8. in voce Caelar, patet, lin-
uam nostram esse Latinae matricem (=) Kai-
ser enim est vera dc radici proxima rox, a Re-
sen eligere. Fgregie Lund. notis ad LL. WV c.
Arogoth. P. 130. Antiquam essevocem La
tinam, 5ov sveorsa ligniticantem, Salma-
lius crincit in Plinianis exercitat. Kaesa ette.
ligere; unde Rialari, Caelar, in contirmatione
IL. Uplandicarum Regis Birgeri. AdDeum
hanc rocem applicarunt veteres Poëta ier
Rudolfvom Rotenbure C. 1. 5. 6. Der Him
mel Keiser. (Hec minus recté. ) NTos veronon
habere literam. C. patet ex enumeratione voca
bulorum. Mollities fecit, ut Italis R. robu-
Ctum de virile in C. efaminatum mutaretur.
Ouod quidem de majoribus noctris dicerenon
licet; exploratum tamen eA, quod nos scribi-
musper C. ee ch. id veteres per IE. SK. item SE.
Peri
X Flxcnolim dici. Caesar haud dubie initio ad-
optacione in tamiliam sul. Calaris, quiipse
non urique ab eligendo.

## Folio 268 — 730901130:0526
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000526.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
268
EZCERETA
Ecriplsse. Ita in Horleden non Burchart led
Burhara, von Flohentells. Ita Skar, non
Schar, turma. Unde Itali Scribunt quidem
Scaramucciare, levi praelio congredi; c. ta-
men revera est R. Skaramucciare. Pro vel
cher Speculum Solton. habet welker.
Addit Ludoltus quaedam de V. Latinorum,
reterente nostrum w. Et verissima haec Cunt:
rY
W. Scil. _ V eadem Cuntlitora. Diversitas in-
de est orta, quod alia gens alia asperius pro-
nunciet. Inde unius AIph. Groth. ad literam
Cum
2O. respondet, ait Anglo saxonibus vel vau du.
plici, vel exprimit etiam aliquando Graecorum
eviNoV. Caeterum generaliter, quod Lati
niperr. Ccribunt, nos per w. etterimus, com
pressis veluti labiis, utvinum win, ventus, wind.
vela, vellen, relitori, Walten, bullire de bulli-
endo praeliari, waden vadare. Addis, non
tantum wegen, vrogen, wase, sed ee Wallen,
Wellen, trenden, winden, a motu. Recto.
Ratio vero est in litera V. quae dicit motum à
locoad alium; quod pronunciatio r8 V. 0.
Sendit. Elino an, ab, e tot centena vocabu.
la avsan. Ilud obserratum solum relim,
nempe nosrectius per an, quam Latinosper b.
Icribere 70 ab. Sed derectius Latini per V.
quamnos per . ut ventus, wind.
Ouodad rocem ort, recte CL. LudolR, re-
Cert eo oranunge. Recte item, notare termi-
num,

## Folio 269 — 730901130:0527
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000527.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
MEIERIAHA.
260
num, addis: Ita speculum Saston. ort cstrand,
ort. ilerr, anener sivert schede. Sc. in collo-
catione rel unius vel plurium, utsi quis ordina-
tur, ut sit, (am ore und ende) ibi terminatur
motus de sictitur.
Atque hac sunt, quae in Amplis. LudolA
Luisque chartis, conjecta atque adnotata lunt,
quae ut aequi bonique consulatis, qualo. Id
enim in hoc Audio maxime actum oportet, ut
adcerta principia, eaque prima de simplicissi
ma, omnia reducantur. Unde, si qu’aquam
inlingua, certe in Sallonica vel Satonica no-
Ara (haec enim ultima rera est de gentis nostrae
e linorae pronunciatio) Philosophia vera da
tur Crammatisa.
Deroce Beren heder (juxta nostram pro-
nunciationem) Sileo. Alias Berenhiiter lin-
de
ra Germanica luperiori; de postea, quia hi
Omnes Fere roces diphthongice pronunciant,
Bérenheuter. Notislimum enim ex (peculo
Sallonico, Statutis Brem. Flambursg. Brun-
Tricc. aliis, Bernesse sivin, de quidem verres
rox estverres eadem cum ber.) Latini b. cum
. commutarunt.
Placuie notatio Tua ingeniola ad voce
Hanreh. Ouaero, qua quaelo dialecto reh
velrede est castratus? Flabet enim Sparen im
Lexico quidem luo Relaus, Sed non in nota-
tione caltrati: Sed nec inelesans est ejus su-
spicic

## Folio 270 — 730901130:0528
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000528.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
270
EXCERPTA
Spicio in reiern prurire, Venereum aectum pati,
ut hanrei vel hanreier EE colerans Tublero-
rem uxoris sux. Nihil addo, nili lustirum ree
notare qualitatem alicujus rei vel persons.
Ita reteri lingra Anslica Enolecerie dicitur ve-
cus jus Anolicum juxta stinnerum. Undo
Calli etiam cocu vocant.
Biderman, eAtrox compolita ex bider es
man, de contracta: proprie enim, utirecteno.
tas, ct biderreman (ita scribitur apud P’oetas
veteres Germanos) uti eleganter de vere expli-
ca5, vir probus. Radix est darven, derven
non tam audere, audacem esse; ita enim jam
ad abulus protracta erat rox; quam a virtute
ipla, id est, probitate, Fortitudine, integritate.
Flinc Fortes viri (unt viri virtuosu, v. 8. Sueris,
es iltein topferer mann. Notare vero Bider-
mannvirum probum, qui opponitur intami et
Scelerato, patet ex egregio loco in Landr. l. 1.
art. 98. Dic Cachebleibet burslich, und der
beklagte bleibet bider, das ilt, baur und burcer,
id est, in numerohonestorum porro censeri
debet. Postdicitur: wird unruoris undunbi.
der, das ist, bleibet weder baur noch burger,
hoc est, ic intamis e habetur inhronestus.
rez, medicus rotert AmpI. Ludolh ad ar-
tista. Dicorel sentio, antiguiuslonge esse ro.
cabulum Cermanicum barbaro Latino. C On-
fero scriptionem es pronunciationem anti-
Quarius

## Folio 271 — 730901130:0529
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000529.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
METERIANA.
271
quam, quae est in vet. Saxon. Arst. Arise et.
iam vetus Belsicumhilionomederi. Arstedie
medicina, opud Oetrid. TII. 14. 22. ArZat
medicus apud Willeramum. Arzat. Wurze
mandrasora. Elaec omnia conveniunt cum
art, ard, ac, erde terra; ec in genere terrx
Fructibus, qui ex ea proveniune, in specie vero
spica, aristâ. (Unde jar annus; Aran, mo-
nat veter.
Lheotilcis menlis Auguctus. )
Inde vox a naturali (uti omnia vocabulatalia)
ad animum transsata, notat, ard indolemho-
minis, sc tructus ex indole progerminantes.
Trem ardis trugiter, qui Fructus fert ingenii,
laboriolus; unardie, homo perrertae indolis,
id est, Cterilis, qui sine Fructu est. Hluc retero
vocem antiquam sassonicum arst; quia, uti
notum est, veterum medicina domestica, qued
e de Danis demonstravit Barcholinus, in ad.
tribitione herbarum congrua consictebat.
Idem est Latinis sromatarius, qui herbis cu-
rat. Prasisitur W. _ Ft wurts; unde ITer-
bipolis, Wurtrburo. Neque enim majores
nostriante retectas Indias, aromata alia nove:
rant, quam terrarum noltrarum indigetes tru-
etus. (Fromalim cum Ludolto ArEt esse ab
Axtista.)
Verdammen, doma dammen, judicare. Ita
CA. Ilaecenim cum re domnare Latinorum
idem lunt. Condemnare enim elt in genere,
1

## Folio 272 — 730901130:0530
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000530.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
72
EXCERPTR
judicando partes obligare. Ouo pertinent
Formulae Colennes Romanorum: Tlares meus
damnas esto. Pertinent huc infinita, quae in
antiquitatibus e nostris pe Sallonieis Frilicis-
que occurrunt. Ita in insula Bornholm
Lanasdomere Cunt judices intulae. Demsters,
telte Stinnero, judices in Mannia insula. Fle.
pa
Erchio, Squscor, 6 TOV Oqor diosKCoV. Ft
certum est, vocem à poteltate oriri vel jurisdi
ctione qualibet, (unde _c Domini rox Latinis)
habereque contormitatem, Peu esse candem
cum damm aecere, temmen, têmen domare,
coercere, radicem. Hlinc in Scandico apud
Venelium Congdomur est poteltas Regia; ee
A. Saxonibus dam idem est, quod dome judi-
Cium.
Ex literis 6. 6. L.
DOgo, ut silentium meum non quidem
 Umasnis, sed tamen multis distractioni.
busmeis imputes. Nihil indo aftectui decc.
dit. Votaannua ex animoreddo, et in mul-
tosannos, omni ex parte felices.
Dn. Frici Olollogoniam nondum vidi, sed
alia olim praeludia, cum Vonetiis mecum lo-
queretur.
Nescio, an luadere audeam, ut pro dissert.
aliqua praliminari in specimen, aliquid eligas
minus controverlum, quam est Ftymon Sa
XOMUM

## Folio 273 — 730901130:0531
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000531.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
de
5)
en
10
e
i
2
et
0
A.
s
A
METERFAHA.
xonum vel salsonum. Eth enim Jua senten-
tia mihi ralde plansibilis videatur, non ausum
tamen contomnere alteram de brevi gladio.
Sic e deriratio zs haupe ambigua, utrum à
heben, an potius consentiant capur haupt, ut
cornu, horn, cervus hixick, canis hund, noon
puella) hutr. Arquebuse, an Italorum ar-
cobugio: arcus (id est, eminus feriens) seu
cavus. Perplacet anser ab Ens. Duern, quert,
Korn, nili a pranum, wirren, wellen, omnia à
motu. Schubr, Scheure, locus sejunctus a Scheh-
ren, dividere, leparare. Sed Schur pro plu-
via lubita Saxonibus inferioribus, puto magis
aSchier, id est, promté. Forte tamen ipsum
Schierpromte a Scher; nam pura de minuta
promte cranseunt moventurque. W eit, Wid,
weide, rimen, ut ampla e Rexa sunt capacia.
Rehrel rede castratus est nostris plebeiis; nec
dubito id nosse de vestros equisones. Nempe
distinguunt Henest, Reb, Scutre. ITertha
jam Tacito Erde, terra. Unde dubito, an
Hlerd Focus a grese, Flerde, scu congregatione
ad Focum.
Dubito etiam, an non habeatmus Z. vel ts.
Jam apud Scriptores Carolinos est Witsan
Tutecitas Arrat. Zinke, ut Zancke, cinghiale,
Sanglier, Zacke, Sica, Sichel, Sachs pro ela-
diolo, secare; probabilius puto, quam rincke
aCingem. Est enim zincke peculiare instru.
MCM.

## Folio 274 — 730901130:0532
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000532.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
274
EZC ERPT A
mentum muliea, a Aigura dictum. R. genera.
liter curredinem videtur signare, ut Hake, un.
cus. Nam ipso Cono obstaculum denotat, ut
hamise uncis res Cictuntur.
Duxdam malim concedere nOS ex GrXCO
habere, cum notitiarerum, ut Eingel. Veren
dum enim Tibi, netalibus nesatis excedereri-
deare. Idem dixero de Caelar, Kailer.
Ancrivarii Forte Engerbauern, ut Amlivarii,
263 Embsbauren, ad Amalum. End, And pro
malo, arri, ante, oinden, alindethun; ant-
lite, andrort, ecc. consentire de iple putem.
Pelcio an Ris restrum melius, quam reis lu
periorum; nam ex apoli risen pronuntiant
et
na
plune ntustip Reisen. De putas, Art pro medico rideri
antiquius barbaro artista; sed suspicio est, id
jam declinante Romanorum lingua Fuisse re.
copcum, ut multa, quae poltea barbariulurpare.
re Hanebalcken ingeniole notalti.
Metallariis nostris houieque Orth estter-
minus. Vor demorth arbeiren, ligniticat in
loco, ubi caritas in terrae vilcera acta delinit.
Haec ad lonsam ex doctam Epiltolam Tuam
dicere nunc racavit.
Gerhard. Meierus ad 6. 6. L.
Utas, vocem Saxonum esse controvertam.
Quo dequidemnos, qui in cerra anciqua
ad e0.

## Folio 275 — 730901130:0533
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000533.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
it
M
METERIANA.
217
Sassonum habitamus, id est, patria Saxonum,
qualis  ollrero aliisque Tliltoricis vocatur
nonita judicamus. Saltem id principium eAt
naturale equidem, ut non a percorinis exoticis.
que, quorum proprium cst ad luas: Dialectos
inflectere, immo detorquere adsumtas auditas.
que voces, cas mutuemur, led à domelticis o-
riginariam ec immutatam rocis alicujus pro
nunciationem. Duoda vero eam gentem,
quae saxonum hodic dicitur, animis nostris (.
Ctamus, id apud omnes in contesso elt, triplici.
ter eandem dictionem a variis, imo ec ab eo-
dem populo esse enunciatam: (1.) Sate, quod
exstat in FTOleatre, TTOIIlatia, AIISatia, (2.) Sa(
sen, Alsatia Ausat, Ellsassers, ee nottrum sas
sen. Chronice, Sassendims. Sassenhasen.
(3.) Saxones, quales polterioribus primum
aetatibus pronunciati sunt iidem Salsones; quod
nemomortalium negabit, cum Satorum, id elt,
Marlatorum quidem mentio tiat opud Taci.
cum aliosque, nulla veroharonum; quitamen
iidem cum satis, Seris Satonibusque funt. Sci-
licet Monachatu praeralente, ec in lingua qua
dam, nelcio qua Latina, sloriam eruditionis
sux aucupante, id itidem continuatum elt,
quod alias antea obtinuerat, ut nostrum S. in
Rd. mutaretur, duriusque d virilius pronum.
ciaretur more Romano, (v. 8. asse aris, apud
Balurium Nocis ad C apitularia Erilo, ubi Latini
Co

## Folio 276 — 730901130:0534
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000534.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
2176
EXC ERPTA
Codiceshabent Frixon, busse pyris; Prisce
Brixia, brassen braxare, bussbom buxus, Tas-
Tanders, qui juxta Becanum Paxandri. Mar-
tianus Capella regulam Format, Z. guiequid
C. velS. trmarit, exlibilat. Ouoht, ut anti-
qui saxones distinzerint luas ledes (unde Sa-
cen) in Angliam ingressi, in W est. Fast- Sid-
Nord-Sarens (ita enim scribit vulgus, cur
Z tamen nunquam habuerimus) à plaga, scili-
cet, quam insederunt. Sed cum haec principii
inltar (int, non arbitror, de iis esse disputandum.
Dolendum potius, alterum ex altero, qui mos
nostrorum cst, audacter line aliqua ulteriori in-
quisstione descripsisse, ec usum illum Mona-
chorum a Doctis Viris, eftati instar oracularis,
adsumtum esse.
Decapite hevd itidem non ambigo, quin sit
ab heven. Radix enim nostra in aprico clt.
(NB. ipsa aspiratio fI. attollit rocem in ore,
dcillud dilatat. Flinc hôe altus: uti n depri-
mit, unde nedder, nedaris.) Sed undo est
miserx de Babelicae Latinitatis, nullis principiis
nixx, caput. Sed d iplum Crraecumrem con-
Trmat. Itali habent Capcslatte, colostrum,
caput quasi e AoSlactis. Spec. SalI. quod po.
s
buli, qui resictebant Nabuchodonolo sikk heb-
ben bevedet, lese crexerunt. Adeo notatnobis
in matrice nostra linera, quicquid clatius ect, de
naturaliter ex moraliter prae alio. Quo itidem
cum

## Folio 277 — 730901130:0535
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000535.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
1
05
1.
12
15,
it
t.
a
ll
15
Ra
M
b.
D15
10.
d
M
M
MEIERIAN A.
217
cum centum aliispertinet Fleodmann, hevd-
vaa.
Duod vocem attinet stur, Stire, Korns
Ckirc. (ch enim non habemus, quia caremus
dC) horreum; pertinet ad skiren, antiquam
vocem sallonicam, ex nostrum, skeren (hinc
de tracto et leperato; ett ils selloret) quod
cAt, uti funius rult, ec cum eo alii diridere, se-
parare; quoreducenda esetiam pasorum in
Anglia divilio, ab alfredo, ut Fertur, insticuta
in Scheirs EreSatrapias. In Anglo. Saxoni-
Coes Sepran Partiri.
Sed e ab illa Poparatione reliquae affectio-
nes, nempe citum esse, cito venire, lucidum
esse, lacum esse (qualiter dicuntur pilcatori-
bus noltris Stcic-lalsgarn, quod latius est, op
ponitur dem cnneen Lalsgarn) item, mun-
dum apparere, tacili opera deducuntur ecc.
Per u. esfertur Ctur (u enim rocalis nota cA
oblcuri tecti, tenebrol; unde apud veteres,
v. 8. Plautum ululare ad u retertur) quiate
eta est, indeque obscurior domuncula. Pergo
ad queren; e noto, omnia contonantia H. d. t.
cum r. vi pronunciationis oralis notare, quod
non rectum, non aeqrum, non planum, sed
distortum, a recto abscedens, violentum, ut
quernstrate, quernhameln, dur addschen, Rert,
Huannt.
Subjungis, Re esse certium conussequinem. si

## Folio 278 — 730901130:0536
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000536.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
278
EXCERPTA
De calteatum. Ita equilones nottros divide
re cquosin hinnesten, Re Stute. Sed respon-
deo, per accidens capo, equus, canterius tali-
ter vocatur. Nimirum rox pertinet ad ali-
quid, quod est velox d celer; unde RC, Re.
bukek, capreolus nomen habet, Rab0 elis. RC-
cho capreolus (sine dubio Reb0) e pertinet
(quia linea recta fugit _ moretur, veluti bre-
vissima) ad Ré. Redic. Reddis. Vel. (2.)
quod a motu nimio laum est d Faticatum, ut
dicimus das pferdist re seritten, id ett, à ni-
mio praepete cursu lacsum, wann ein pserd al
(o abgeritren ist, das ibme die beine stumff und
seis sevorden. Undevidetur orta voz Han-
re Hanrei. Dicuntitidem Misnici FTanreer.
Lassi salli, Stump. gereden.
Ouod ad Zinnke adtinet, Cinghiale, du-
etum ab incurro dente, quem aper habet; a-
nolco convenire cum Salchse. Nequeenim
Sakchle est fuitque unquam genus armorum
militarium, sed in Comicirculi odum Forma-
ta Falx (nos dicimus Selo) qua veluti cultro
quodam incurro demetuntur fruges. Ne-
que enim credo, quemquam mortalium sakhs
Cunde Saxones dici Comniant) ad arma un-
quam militaria retulisse. Molanus in Indice
Saltonico habet Sesel FalZ in L. L. Sal. Saxan-
drus vero e seisse e Saider, quia exsim. N en
del. GION. ad LL. Sal. p. 187. Currus falca-
eus exat mit uxestande smidende seissen.
Vid.

## Folio 279 — 730901130:0537
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000537.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
M
Bo
I.
Ja
1
n
1d
10
se
elis
1B.
1CB
MMo
est
eA
31
id.
METERTANA.
Vid. in GIOA. meo magno AnglO SaX. Saex
culter. Lingua Scandica agnsax culter, quo
pilcatores elcam hamo imponendam diri
dunt. Quod vero Ciracam linguam adtinet,
non rereor in eo posle nOS GCrMAnOS erTATE,
Eipleraque, id est, maxumam rocabulorum.
Grxcanicorum partem nobis, matri ex fonti
Craecanicae linguae, tribuamus, qua e mille a-
liquot annis antiguiores Cumus. Ptlane, (I
mare hoc ractum introprediflibeat, conttabit, .
nihilesse magis lacerum deperditumque: ad.
co luis excidit illa lingua penitus radicibus,
quoniam noltra, id est, orisinarixe sux lingua
oblivionem penitus cepit. Sed ec maneamus
in voce angelus. Ouid habet, quaelo, Cra-
culus, quo rocabulum hoc sibi, ut oircior tri
buat: Sed in nostra lingua est radix Fnngen,
quae ad non abusiros lonlus, (quo d trianni
vox pertinet teste Amilio Erobo) sed ad pri-
migenium est reducenda. Finne en eA aliquem
reltringere, id est, imperando dc jubendo intra
e i
teriminos certos aliquem redipere; quod olim
tiebat moderata voce ex veluti rogando, post
vero angariando, quae in Scripturis rox Perlica
allegatur, ut notet coactiram vim aliqua tenus
cum equis proticilcendi. Nota vero es in
multis contormitas Perlicae cum nostra. Cum
erso Cnne en in Ce st oblisare aliquem ad quid
peragendum, ex se inde oritur Fingel, nuncius,
+

## Folio 280 — 730901130:0538
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000538.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
et
280
EXC ERPT A
Angelus; a qua etiam restrictione angli Enn.
selerss, veluti coerciti intra restrictiores fines
dicuntur. GlOlI. A. S. Angel, bamus. Angel
cn, Anglorum gens.
Dubitas, an ris gigassit à noctro risen, de
annostrum Ris melius st, quam Reiss luperio-
rum Germanorum. Ouxro Te, cur dubites.
Nonne ec rosipli gisantes vocatis Risen; et
quod Scandis est Rekinn, nobis est Risin, terrae
Eilia, mulier Catura sigantea. Numquid ha-
vetis, Risenhavot, Risenbar? Ouodvero Anoli
habent Reiser, facile explicatu est. Fadem c.
nim provincin, idem fere pasus, ex absque de
cum diphthonso, voces itidem apud nos cas.
dem exprimit. Si in luburbicaria nostra c.
sredimur, contectim per diphthongum pro-
nunciari reperiemus a. c. 1. 0. V. Vloce vlautei
bi, bei. min, mein. E5c. Sed ec Alamannos
veteres per i. expresisle, patet ex antiquo car-
mine Herr Hennrich von Velldig. 5. 8.
Suer mir Schade an miner Vrauen,
Dem wunnlche ich dessRiles,
Darann di diebe nement ir ennde.
Et Scandi habent Risar gigantes. Ortnonme.
tallariis vestris tantum, led dc nobis in reetiam
acraria e alias, notat limitem; unde oristein
est ektesten, ortmal, lapides angulares, in prin-
cipio dc fine limitum Ctatuti.
Binas Dissertatiunculas, alteram de Arrve-
xenu

## Folio 281 — 730901130:0539
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000539.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
.
e
et
est
e
METERTAA A.
8r
xen, ad Dominum Procancellarium Halber
sad. alteram de voce Mati, Madd, proxime
per anicum mittam.
De Tomo Scriptorum Cermanicorum e-
prexie mereberis. Quodmihi non licet, id
dirina Favente gratia per jurenum aliquod
par eruditorum molior. NempeCorpus ali.
quod LL. antiquarum reteris SaxOnuM DO
puli, quo pertinent multae numero Catutarix
legesBrunricensium, Frisonum (Codicom ha
beo antiquissimum membranaceum) Elade-
loensium, Hlamburgenlium, Bremensium, O.
Aerstedinsiorum. Cellensium, Stadentium.
luic velim Corpori talia servari. Mira Pane
prodibunt, qua ad Antiquitates nostras perti.
vent. Sed rereor, nemihi, quod Crasso in
Parthos pergenti admodum jam seni ab hor-
tulano opgerebatur, quod hora dici duodeci.
Ac
ma in Perlasiret, objici queat. Ouicquid st,
Cutticit aliis ostendisse, quid Factum oporteat il.
luttrandisrebus nostris, quidre Faciendum sir.
perlit. Addis, Te submissurum ex Bibliothe.
ca Pauliva Lipliensi meisulibus quadam. Ita
Facies optime. Meminit mei eodemtine Au-
ctor der Monatl. Interreduns. mensis NOr.
A. 1698, P. 938. Vide, ut nancilcartalia, pri-
mo dic remittentur, idque Lipham, (2 ita VIS,
per mercatores noltros.
unum nunc addo, idque non absque dolore
quo

## Folio 282 — 730901130:0540
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000540.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
6
EZC ERP T A
quodam, nontam obmateriam iplam, quam
ob Germanorum nostrorum B XaKOCHALaV.
Expilcatus nimirum Cum per Amplissimum
Procancellarium Falberstadienlem. Magde-
bursi in Bibliotheca Copituli reperiri codices
holce, quorum catalogus transmissus est, nem-
De lunt
T. Thdori Eispalensis Synonrma sive Soli-
loquia MS. cum annexis, d inter alia Vocabu.
larius Latino-Germanicus MS.
2. Vocabularius Latino. Cermanicus T414.
MS. Verliorocum Latinarum Facta est in idi-
omate Sax. infer.
3. Alius Vocabularius Latino. Germanieus
NIS.
4. Lucianus, id est, Olossarium, difficilium
dictorum obscuritates producens. A. T4 12.
5. Diverla Vocabularia Theologica A. 1449.
Auctore AntonioTTalen.
Difficile dictu est, quot literis ultro citroque
Domini Procancellarii et Domini Abbatis
olffhardi res cotandem perducta sit, ut indi-
cis copia Aeret. Sed dum communicatio.
nem opcrimur, occe Tibi decretum summi
Capituli: Domino Abbati BerGeNSI W OIF.
hardo communicari posse, (ed ca lege,ne ex-
tra urbem Codices emittantur. Velut ( hic
de Cereris mysteriis, vel lacris C. xelarum Ponti-
ficumqueaseretur. Rescripli ad Dominum
Pro.

## Folio 283 — 730901130:0541
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000541.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
1
eed
1
n
ME. TE RTABIA.
d
Procancellarium, ut ex lingulis Codicibus vel
unam paginam, a Domino Abbate descriptam,
transmittat, ut in quo censu sint, experiar.
Duod li quaedam momenti alicuius continen-
tur, Ei Tibi alia ria non suppetit, vel Domino
Proconcellario, mediatoria opera Amplissimi
Domini Syndici Mastriche utar, ut pex IIu.
strem Fuchsium Berolino accipiam. Interim
talia, crede mihi, non me leviter afticiunt: Fa-
ciunt enim ad essentiam operis mei.
5. 6. L. ad NI F TF R I NI,
d. 10. Maji 1699.
uid(it Oranung der Kilser marck, quam
Olimtibi ame missam ais, ec nunc iterum
delideras, non memini. Mitto vero aliud,
quodribinon insratum puto. Liber est Cer-
manicus MStus in membrana, non lane re-
cens, quem mihi transmisit amicus. Laudeo
unt Beatae Mariae virginis, carmine Pexipta.
el vox Drechrin (quod alias druthin) pro
Domino, qua pasinâ ultimâ occurrit, dat helf
hir unsir drechrin, de antiquitate teltatur
Fum librum nunc accepit Cl. Eccardus
Nultum Fatcor esse probabilitatis in tua Salso.
num vel saronum Ftrmologia. Agnolcoho-
die interioris Saxonix dialecto, 55. (apeulurpa-
ri, ubi ab aliis X. Unum maxime obstat, quod
aliter

## Folio 284 — 730901130:0542
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000542.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
284.
ELCERPTR
aliter Beda ec alii veteres ex ipla sente Saxo.
num. Progenere armorum ulurpatum, dubi-
tare non debes, ob teltimonium retus de An-
olo. Saxonibus; qui in Epilcopum quendam
insurgentes, inter se dicebant: nemet jue (2
Xen. Sumite licas veltras. Verissimum est, lite-
ram h significare naturaliter elerationem, quae
iplpronunciationi inett; et valde probabile
est, hocbheben, hearen, hevet, haupt, caput,
hinc Auxisse, quin d Flebraeis, Irea faha.
altum esse hdiI Habar, siderum observator.
a
IFlarmons, Cracis o095, Russisgora. Sed
tamen vicillim dc H. naturali quodam valore
ex pronunciatione ducto, ut (nifallor) itidem
S Tcripsi, Sonilcat obstaculum, odhaetionem,
uncum.
gux in etferendo apparent; ut in uncus Ila-
ken, Zacken, CaernanZinkce, Sica, Sichel, camp
Kaeperrco Aecto, crclos, (capha, Terphus, cur-
Arus, Krum, errus, quersuern, quert, cubitus
arucor, (un de urbs Ancona) angulus, cns
Anoli; arcus, arctus, nochos, calare, celare,
Occultus, neun rC; E) Caph, curratura E)Ed
caphaph, CurraTC, CaVUS, CaPPa, CapCrC, CapU-
lus, caput, kopt, haupt, _cpaeni, cophinus,
cotre, cupa. Etiam nanos malum, nempe
currum, oppolitum recto TeIa nanna na
aecGa. Ilac comparare non injucundum, et
velut venari occultantem se veritatemz Ced
certi aliquideligero, difficile.
Opti.

## Folio 285 — 730901130:0543
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000543.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
10
MM
II
1d
Or.
ded
D1E
eM
M,
3
e
id
METERTAMA.
283
Optima lunt, quae habes de shire divitione.
Interim nobis etiam schur, schover, schier-
Tubitum, quod de pluriatranlitoria; dc febrili
Frigusculo solemus ulurpare. An autem id.
quod lubitum signisicat, ejusdem originis sit
cum co, quod diritionem notat, amplius de
liberandum. Sane subdirila atque adeo te-
nuia sunt etiam mobiliora.
Angelum ex nostro petere non ousim, led
malim contra. Idque reritati consentaneur
puto; ee verenda praeterea hominum judicia
arbitror. Per se latis inigui lunt hujusmodi la-
boribus; quid tuturum putas, linosipsi specio.
Tosiplis praetextus carpendi noctra praebeamus.
Foo mirisice Careo Graca ex Serthico vel Cel.
to. Serthico Fonte petentibus; Ced tamen cAt
modus inrebus. Non negem agsenor esse à
radice, quae apudnos Cupersit. Interca Engel
nobis non puto usurpatum nil CFracorum aut
Latinorum imitatione. Dubitare me, an Ris,
Reilen, Reis, (Turculus) Riele Cigas, ab codem,
non memini. Reilen ec Rilen non distinguo,
nilidialectis. Tuo orettein pro lapide angu
lari, addo ortund ende. Sic ort idem, quod
Rante, Canton in Tlelretia e Sveria. Pracla.
rus labor suscipietur in lexibus antiguis Cer-
manorum vel mediis illustrandis; led cum
non omnia per lEpollis ob rerum copiam, id
recte derolves in amicos.

## Folio 286 — 730901130:0544
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000544.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
180
EZCE RPTA
Capitulum cathedrale Hagdeburgicum in
communicandis MSCtis difficile elle non mi
rOr. Ita mos estab antiquo, praelertim, apud
nonexaminantes.
Mitto dissertatiunculam Orronis Sperlinsii
viri docti de crepidis vecerum ab auctore ac-
ceptam: Ridebis curiolitatem: RisIt dE DUX
Rudolphus Angustus, cui per me destinarat.
Dilquirit inter alia de origine PantonAlorum.
Budxus dixit ravroponASS, qualL totos ex
Tubere, sccutus fanum Lascarim. Schilterus
antiquis ban ese pedem, tofel tabulam. An
ex eo potius, quod stausen es stifel est capaci-
tas, cuimanum vel pedem inferimus. Unde
erit Wandstantel, calciamentum domecti-
cum, ut loccus ex Wand, id est, panno laneo
vel alio molli. Scis, Hoftel e toftel aequipol-
lere, ut in Christophoro. Stiettel ex eodem
fonte. Generaliter Stantte de re capaci, cui
quid inseras; ideo stausse etiam Terphum (i-
oniticat luperioribus Germanis, unde Stiibi-
chen. Sazones inferiores dicunt ein SioOp.
Hhaec animi gratia ex per lulum. Serid enim
nimis talia tractari nolim.
Mat Flegantistima lunt quae disseris de voco mat.
Solent laepe permutari potentia, (cientia de vo-
luntas. Matnobis est debilis scu potentia de.
Ctitutus; Ced marsa Italis deltitutus cognitio.
ne ee judicio. Sic ars olim homo inutilis,
LOn-

## Folio 287 — 730901130:0545
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000545.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
MI.
pu
ede
Dur
Vatal.
liteli
D5 et
bels
An
aeta
Inde
estio
ABeD
Dc.
eta
CuI
I
tiibi
11).
enine
Mati
XVO.
iade.
IHD.
aitisi
lon
METERTA DIA.
Longobardis, (apud Paulum Diaconum) ut ec
Cracis; hodic lumitur promalo. Iaqueo.
lim proco, cujus imperfectio consiltit in ipsius
potentia ex intellectu; hodiepro co, cujus vi
tium est in voluntate; sic tögen, desen (id est
Fseld) olim de riribus e robore, prortus, ut
latinum virtus. Sed hodie tugend (ut de vir-
tus) magis de rectae roluntatishabitu. Probus
horuo, preud. homme, nunc de viro Forti, nunc
de viro bono, quemadmodum viri strenui ee
nobiles olim sure Mannen, boni homines di-
cebantur, quae expressio hodie in contemtum
abiit. An mat prolocio, d mad, vel mait,
pro debili, stulto, ab eodem: haereo. Sanc
mit, pcra, metten, muthen (Occurrerc) mec.
ting, mate (unde matelot) conveniunt; quem.
admodum ab altera parte modde, mudde
(pro limo) mara, (procibo) malsa, mad pro
molli, debili, matte (polster). Sed amazzare,
mattar, puto ese a marra mata, massile, Streit-20 massue
Holben; cui nomen a crassitie vel malsa lua
in extremo. Nempeut borem, ita ex damna-
tum ictu mallae, id est, clare occidebant. Et X
tale quid Italis hodieque in ulu est. Forte
transitus factus a mit vel medio ad mallam,
quales medulla. Non aulim tamen quicquam
attirmare. In vocibus aliquot hujusmodispe-
cimina dariinguilitionis (Claubersii exemplo)
non inutilo putem.
LegenS

## Folio 288 — 730901130:0546
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000546.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
288
LZ C F RP Z A
Legens, qua habes de FrF. dexen, jatm reCOr.
dor, quid sit orduuns der Lilter marek, quam
iterum petis; nempe, quod tibi mileram ex
communicatione haeredum Domini de Voss,
Camerae noltrae Directoris. Nelcio, quonune
locojaceat. Sed ubiubisit, latere non potest;
repertum certo mittam.
Lxcerptum ex Mcieri Epistola.
e
deVOCE F RB - FXFNV.
TUnc accedo ad Tuos Arro- exen, de qui-
L.Abusquemadmodum Erudicx Fux cogita-
tiones ad primas culta Germanixe, sed adhuc
Eylris oblitae, origines procedunt; ita cxo (ub-
BRo in iis, quae ad CaroliM. tempora, caque
praecedentem aetatem (quam voco Ciermaniam
jam nunc habitatam, ec hospitam Factam; qua-
lis fuit temporibus Taciti) pertinent, quo spe-
ctat eruderatio der Arrr- exen, quid illi sintFu.
crinere, quidre per illas in retustilsimis docu-
mentis intelligatur. Atque ut videas, quemad-
modum in caeteris praecedam parcitous, ulque
ad prima voces reducam principia; ita ec idem
in verbo hoc arrr. exen demonstratum dabo.
(1.) Itaque constat, vocem esse compolitam
exarre _ CxC. (2) Quid hodienotet priorvox,
nempe arrre, nocum cA. Sedprogredior ad
recultissimos majores noltros. lis arven
EF

## Folio 289 — 730901130:0547
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000547.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
D
dMI
otel
Old
EGuI.
Sita
lub.
pe
ttu.
OCl.
mada
Uleu
cident
lab0.
Olitan
orVOd
jor ad
AIvest
E
METERTANA.
2.89
ErBe,) derirabatur a veteri arrre, lagittas et
quaelibet arma denotante rocabulo. HXcc-
nim arma venatori hominum beltiarumque
populo Cola crat haereditas. (V. Loccenii An
tigg. Sueo. (Oth. l. T. C. 2.) crantque adeoaxe:
ven indigenae gentis, cires, inhabicatores prae-
diorum a parentibus insellorum, de morte eon
tum acceptorum. Tales vocabantur alias ab
ode proprietate, odalls proprietarii terrae (uti
hodicque in linsua Scandica) nobis vocantur
Edelliide, qui in luo natiro sensunihil ante
tempora Karoli M. aliud quid erant, quam
proprietarii terrae, vel provincix inhabitatores
atque ideo praecipui ec Cummi; ex quibus
proinde Comites, Duces, Grariis id est, judices
elisebantur. Quod idem hodieque ex antis
qua sente Prilica ejusque institutis patet. In
eaenim, cum coemta qualibet proprictate Fun-
di coemitur quali de transtertur in polsesso-
rem seu emtorem jus quodlibet Provincia;
Etgue talis ex ordinibus unus; item nobilis (ex
terrae illius ratione) de quorumlibet hono-
Tum Cap2Z.
Exe vero quid sit, recte enotasti. Sed ex exhis-
ce jam positis ex se lequitur elucelcitque;, quid
sint arrr. exen, nempe proprietarii in terra ali-
qua, fau vel marcke, quirei proprictarix pol
fectionem habent, e certum jus vel certa jura
mir der exen, de se cearvet hebben a majoribus
Euis,

## Folio 290 — 730901130:0548
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000548.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
290
EZC ER PT A
Tuis, in Cylvis quid peragendi. Qualia vero
Eine ca jura, illud ex antiquitatibus Crermania
voci huic estadaptandu.
Didici vero cgo ex MStis, qua multonume.
e0 (unc ab amicis communicata, inprimis Cx
manuscripto quodam, cujus titulus ordnune
der Kullfer marck, locoque nunc principii po-
o (idenim ex Cc patet) in terris Westtalicis
trans Vesarim continentem versus, a Karolin.
eis dirilas esse terras vel terrarum portiones
in marke; cujus dirisionis reltigia luculentii.
sima extant in Epilcopatuosnabrugen terris-
quetinitimis. (Divisiones illa. videntur C arolo
M. priores) In qualibet vero Marca antiquiora
_ eminentiora praedia habebant jura der aerr.
exen, Cuntque peculiaria jura praediis certis
competentia ee dignitates adhaerentes fundis
certis, adeo, ut cum praediis renditis transse-
rantur in emtorem. Ita in der Killtermarte
Ein drey erb. exen. (1) posseltorpraedii Alten-
e
bokel. (2.) Dossestor domus Wackhor. (3)
Doreor domus Killver. In der marte Dissen
Lpilcopatus Osnabrugenlis nobiles lunt arrv.
exen, habentque Praelidem Majorem videlicet
des Flavesto D. Pen, qui est der arrV. exen aEEV-
richter, (uti patet ex diplomate conceslo huic
villae, cujus cctrpon penesme clt.)
Utporro pateant jura der arrv. exCr, Ca ta.
litex deseribuntur: nom habent tales ullam im
MaF-

## Folio 291 — 730901130:0549
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000549.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
610
it
olin
Onet
aib
1010
rISu
iOr
ertis
EII
2dis
teo
1k
esta
(31
Pen
III
dl
IIa
hie
11
mil
ICa
NETERTAMA.
EgR
marcam luam jurisdictionem, sedhis soudent
pririlesiis. (r) Sic mogen (0 viel rieh in die
xo
marcke treiben, alis se des W inters liber auls
Fucternkonnen (2) Zu ihrex nothdurHe (hinc
vero primario denominantur,) cin Ciickerim-
mer holtr ohnansercilee hanen, sed tamen
micht iiberschreiten; quia cin ieder marct
muls verschonet bleiben ron (châdlicher ver-
wiiltung. Itain marca Dissen hat ein Fdel-
mannmache i2baume ruhaven, E scilicet prae-
dium est eine volle vebre. (3) Sind dic axrr.
exen (chuldis siir der marcke gerechtiskeit und
Auttnahme ru sprechen (scilicet sunt adesso-
res in judicio Forettali, im holtrgericht.) (4)
Ls lieget den arrexen ob, tuir ihre eisenbehori-
de leute ru sprechen, oder dielelbe zu verere
ten, da ciner oder ander an deren Gerechtiokeit
selchmihlert irde. (5) Nemo aliusin mar-
ca absque consentu et praescitu der Arvexen
pocerat liona cadere. Ita concodebantur mo
nalteriis jura exdendorum lignorum conpruis
temporibus; led ad calia consensus necessari
us crat der arrexen (Vid. Chron. Montis Sere.
ni p. 38.) Unum addo; E ex institutis diver-
Parum sentium, iisdem vel similibus (inprimis
in rebus arbitrariis) conclusio tit, ejusdem esse
originis gentes, patet ex hoc etiam capite,
Scandinarios Sallonesque nostros candem eAe
entemn (abstracturus, an hi ab illis, an vero il

## Folio 292 — 730901130:0550
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000550.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
292
E ZC E R P FA
li abhis sint oriundi.) Flabent enim e GOthI
arr. exen in districtibus, qui ipsis vocantur BoII-
2xc (aBoII, praedio) Detiniuntur tales Fxem
secures majores, praediis adhaerentes, ec jus con-
cedentes ferendi securim, id est, orabrrd, cae-
dendi in Cylris vel Cylram. V. LOcc. l. Sueo-
Cioth. P. 117.
Ouxe de roce Rode obserras, ea itidem cum
antiguitatibus nostris Fermologicis in omni-
busconreniunt. Ilabent nobiscum commu
nom vocem Sorabi, quibus similiter Rodaja e
Rodaien est ex Cylranoraletacio. Vid. Fren
2el. Origg. Sorabb. P. 733. Sed d huc retero
terminationes urbium seu arcium Rullicarum
Tronnosorod, Norogorod Voliki, Norogo.
rodum magnum; quanquam ad cardo etiam
reterri possu; Lacine enim exprimitur Deo.
pardia. Fluc itidem retero nomen caenobio.
tum W allsrode vel Walprodo, Gerenro.
de. dc. Gurod non a rode, sod gard
Excerptum ex Epistola Hcieri
deroce MAD, ejusque cognatis, in
specimen Fermologicum.
Junc progredior ad ea, quae vi repulae Fty
Lmologicx, omnes ejusdem expressionis
voces ad eandem esse originem transferendas, e
E unis radicibus petendas, in appendicem lice.
rarum

## Folio 293 — 730901130:0551
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000551.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
6041
ubolb
IEre
USCoM
d, C3.
SueB.
ReM
Omul
MIu.
_
Frer.
etero
AIHM
080
tiam
eo.
1D.
10.
Etp
IBI
lsi
IBI
MEIERIANA.
d
rarum tuarum conjeceras; in quo uti convenio
quodquo principium semper urti, ita illud sup-
Pono, potuisse tieri, ut Tolis literis non Prater
ea Centu, roces quaedam conveniant, senluque
mancant differentissimae. Ita quod nobis
bart, bater, béter melior, est Pertis batar pe-
jor, sed _ (II.) possunt voces convenire literis,
Ced sensus signere diverlos, quorum in certo
certio convenientia non apparent. Adducovo
cemmark, de ejus varios totoque calo distan.
tes lignificatus. In quibusdam enim conre-
munt, verbi gratia quatenus mareke lignum,
notam, Forum, vexillum bellicum, Mercuri-
um, limites, tines, monctam mareklulver, re-
sionem in tinibus litam, jurisdictionem terri-
corialem, Landrere, Cgnificat. At pergO,
quomodo ad tines reteremus marte medulla,
mergel, Latinis Marsa, Marsen, vel morsen-
landes; quo sensu notat juxta Pliv. l. 17. C. 7.
medium e intimum rei, ec id, quod eAt quali
nucleus; ee Gallis hodie marc lunt faces vini,
quae post unam alteramque torturam rema
nentacina; id est quasi medulla, medium de
nucleus in acinis, unde dc medulla Latinis,
qualimedium. Addomark equus, ortus, OES,
rols im Feldenbuch. Polem proterre cen
tum alia, ut runa, equus castratus de RuneF,
Altruner. Capiens mycta; rinde crusta, e
rindpecusi bunc, taedus, et bunc rerlicolor.
ded

## Folio 294 — 730901130:0552
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000552.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
294
EZC ER P T A
Sed (TII.) ne quidem hinc infero, quin con-
venire queant in certo tertio, tertiumque illud
2 lasaciori indagatore reperiri queat. AR
hoc (IV) seqnitur, scu contingere potest, ut
multa habeant roces eandem pronunciatio
nem, quae tamen in duas classes dividi, atque
ad duas radices direrlas reterri debeant, vel et.
iam ad plures. Ita perso ad considerationem
e elucidationem vocis proposita Matt, Mat.
Ita Ccribis, nempe per (t) ubi noto, scriben
dum esse vocem hanc per (d.) Sic scribunt 15.
landi, sc itidem Dani mada. Idem poltulae
etiam declinatio hujus vocis, ec quae alia epen-
thelis, mada Fellus medo, item mad cibus med-
der, midder made vermis, mad mentura (quan-
quam nos a Ciermanis luperioribus adsumple-
rimus 70T. quod in multis rocibus obtinuit.)
Scribimus enim model, mensura, regula; item
mad, intestina, dat midde, dat in der midde is,
Eatinisitidem mediam. (II) Noto, celeberri-
mum Morhosium non latisfacere mihi, quod
quatuor tantum acceptiones rocis mad madit
adduxerir. Vult enim ille notare, (r) cibum
(2) mede, Feltum, laum, (3) Cocium ee col-
legam, (4) mensuram. Putat itaque, halco
quatuor significationes ad unam candemque
radicem reterriposse. Respondeo itaque jux-
La PhiloCophica mex Grammatiea regulas, an
lequam roxradicalis, id est, quae sic principium
reli-

## Folio 295 — 730901130:0553
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000553.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
C0).
illid
A1t
A, UI
al10.
que
elet.
dem
Pat.
Obn
EIS.
ulat
Cn.
ned.
12H.
ple
Iit.)
eM
16,
epi
Vod
1al
buInI
col.
ialeb
nel
I1I.
dB.
iu
Aell.
METERTANA.
95
reliquarum deriratarum, Armiter constitur.
tur, omnes e lingulas sub capito hoc collo-
candas esse, non aliquas tantum; quod aliso
inlussiciens esset partium enumeratio. Com-
politum enim aliquod ratione omnium luo.
rum partium tale dicitur, neque fontem ali
quem sufficienter describimus, nisi omnes ex
eomonantes venas, Auviolos, Aumina enume.
remus. (TII.) Hocpolito procredior, et de
monstro, vocem mad in innumeras le dit.
tundere voces e varios occurrentes senlus. In-
cipio a vocali a. Certum enim nobis esse de-
bet, vocalium omnium permutationem in Cin-
gulis dictionibus occurrere posse, id est, 2
a. c. 1. 0. V. Incipio igitur a vocali A. Occur-
rit ibi (1) mad, mat, cibus, NVB. non quilibet
scd mollior. Inde Islandi c. g. met, matte,
lambo elcas (Ic. molles) madsake pera, mate Isl.
cibus, elca F. a molli. (2) madd fessus mollis
mer wek. (3) madd, matt, locius, undenomen
habent Selandi, Marriaci dicti, teste Lemnio, d
Tociali concordia, dictique non tam a Belgico,
quam anliquo Cothico; pertinetque vox ad
mirt, midd, cum, Grecis uera, Callis matelor.
Tcl. mace, anicus. (4) Made vermis, undema-
dur homo, septentrionalibus. Sc. hic septen-
trionalium mos est, ut comparatione cum ver
mibus, mortalitatis mollicieique lux memori-
im lecum renorarent. Ita similiter lc pukee
vermi

## Folio 296 — 730901130:0554
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000554.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
296
EZC ERPFA
vermi comparabant, W orm. Lingu. Run. 103.
Ergo a mollicie. (5) madeccenum, lutum, à
mollicie, made kicte serquilinium, madensat.
corpus hominis, vermium habitaculum, Mad.
komonat Norragis ee Islandis credo esse Apri.
dem vel Majum, quo vermes copiose nalcun.
tur. V. Loccen. Antiq. 2. (6) madern, con-
trectando se inquinare, habent Germani
superiores; quali dicas, mollia contrectan.
do le maculare. (7) Matrasse, matre, pul-
Cer, culcitra, decke vom Stroh oder rohr,
quibus incubabant Pervi, itidem à mollicie.
Lerrxe enim seu humi interponebatur, ut eo
moltius cubarent. Matre storea. (8) Matera,
senus armorum Cxlar. comment. l. I. P. 3. 6.
(9.) mat. delirus, insanus, mars ridetur perti-
nere ad mollem, effaminatum, Fractum homi.
nem. Tales enim habebantur majoribusno
Aris non viri; pa rasot. (10) Mater senus 2.
nimalium. Madertell a mollitic. (TF) Ma-
ter germanicum antiquum, ex quo Lati-
num materia, notat praecile materiam mol-
lem, id est, pus, Caniem. (12) Mars, Germani-
ce homorentricolus, derimmer Frict underin-
eket, id est, homomollis. (13) matsen, maddi.
ken, amarzare, Italis mattlen, ee vi perrumpere
dura, adeoque trongendo. mollire. (14) mat.
se, pratum (mollia prata) Frihi habent made,
mede d Deymat, id est, diurnum Fcenilecae pen-
Tum: Videstinc esse meren, metere. (15) Mat-
18

## Folio 297 — 730901130:0555
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000555.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
163.
1d
atis
1od.
eit
l1
B2.
Dai
tal.
1l
Oa
Ilie.
C0
tB
1b
rIIa
l1.
Oa
de
au
ulta
Ol.
AMIa
HII.
III.
Dere
1ata
Ies
esta
ato
MEIERIAHA.
297
re inteltina, matia Latinis, quae lordes errittunt.
Nostrum inde est meddwurst a molli. (16) ma-
erasse pertinet ad matratle, ec est matrase pro.
prie lectus laneus vel tomentitius. Ic. materar-
20, culciera, tomentum. Ovid. Fact. VI.
In plaustro Ccorpea matta fuit.
17) Mace, mentura, pertinet ad middel,
medium II. Mutato A. in vocalem P. Aunt (18)
Meddeke, vermis (a molli) lumbricus, tinea
terrestris. Et nos Bremis het is en meddeke
van legot, per metaphorum diinne le et, als
60
ein worm. mek mollis, miuikce IsI. mite, vermi
culus in caleo. (r9) Mede, mesan, hoc perti-
net ad midd, middel, medium, relut in medio
irc. (20) mede (Germ. Cup. mude) Fectus, la(
Cus, male Junius a uobos crumnabilis, labor
bellum, puona; esta mollilals. Island. mod,
anhelus, lalsus. (2F) mer, marcidus, mollis,
modern, vermodern. (22) meten, bemeten
pertinet ad midd, cum, ec matt, locius; lcri-
bendum rero esfe originarie, per (d) patet ex
nostro impertecto praeterito Ikk bemodde emi
quo pertinet modconrentus. Indeiplecon-
ventus locus itemodia, ricus, in quo conven
tus ordinum a majoribus nostris habebatur,
cum luo districtu; Islond. med, medr, una.
23) meden conducere, (superioribus Cer-
manis Mierhen) quo pertinet medeen, masd
ancilla, med merces, (24) meten, metiri, men-
lurare, Island proprie estimare. Inde e Isl.
met

## Folio 298 — 730901130:0556
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000556.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
2DE
E Z CER PTA
mer um. plurali Lancis aequilibrium, a mo.
80, dit Relenius. Isl. micto locum signO. (25)
meten debere, pertinet ad mare, menlura.
Adillud enim tenemur, dc in tantum tenemur,
quantum ralet poteltatis nostra ee obligatio-
nismentura. (26) merrse, meretriz, a malten,
ex bast confectis, id est, lectis ex Aorea, mere.
tricum de Pervorum cubitoriis. V. C luv. ANt.
Germ. L. T. Cap. 16. (27) metiser caementari-
Us, Caber murarius, qui emollie rumpendo la-
pides, (28) met (IEil) Sax. Sic pupa, Cuilla, Car-
nes porcini delicatiores. (29) metster, lanio,
volunt reterre aliqui ad Arabicum maza segre.
rarit, Ced proprior est radix mate, merc Angl.
Sazon. Flinc e Messe Anglis terculum. (HIoc
porius d mictendo) unde Maciarii dicti RO.
manis, qui intestina, qua Cordes emittebane,
tranibus tractabant. (30) mest (Germanis Su-
verioribus Messer) culter. Scilicet Sibilus in-
Certus tantum est, nec percinet ad essentiam
vocis, quod probo: Juia olim scribebatur si.
ne S. Ita inCtatutis Brunluicenl. Mettret, MB-
trete; de reteres Celtae habuerunt matar e
metar; item Scandinaviis est maitar concide.
re, sccare; item Lingra Slaronica metezom
caedere, abscindere, dicitur. Igitur mett,
culter, quia est organon matiarii, Isl. meitell,
cuneolus, quo ferrea secantur, meitla, terrum,
Ferro (cindo. III. Pereo ad permutationem a.
vel

## Folio 299 — 730901130:0557
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000557.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
aB
MUI.
alio
Hesti
rere
Ant.
ari
CdF.
10
nel.
H06
A0.
onti
SHa
11.
alt
eh.
IIP.
 
cide
e2DM
melli
itell,
TuII,
M A
METERLANA.
vel e. cum i d invenimus. (3r) menturamate.
orma enim _ regula est aestimandi (uti ele-
anter exprimitur Isl.) ec per consequens me-
tiendi. Conlistit in medio, id est, proportio-
revelArithmetica vel Geometrica, midas mid
dels. Interim Island. Medan a méd an me.
diotemporc. (32) Adhocmida pertinentin.
Finita, quae nuncnon altins0. IV. Succedet per-
mutatio r8 a. c. i. cum rocali o. UIbi notaus,
duo esse genera vocalium; primum genus est
25 4. c. i: una reluti rocalis. Neque enim
Specie difforunt, led omnes tres sunt Cymbo.
lum lucisinratione ad vilum, cujus objectum
sunt lucida deteneorola, alba ex nisra; alte-
rum genus est 0. ee u. Prmbolum tenebrosi, ni-
ori, turbidi, relut ad oblcurum declinantis.
33) mod, concurlus, obriatio, conventus;
quorursus retero wichmodia noltemod. Berg-
mote sure Anglicano conventus seu curia, ad
quam rerum metallicarum cognitio spectat.
ISl. mot, conventus, Eynodus. mod, remor, ani.
mus, quasi gemod, gemed, uti expronunciamus,
quasi concursus sedesque unita adfectuum.
e lachens to mode. Indo
porro a concursu omnium adfectuum notat
rividam vim animi, viris propriam, opud
HTerrnron der Vosclreide, modwille. Sed
ec alio sentuest a molli: IIinc Belois moedich
emoedioh, est lenis, lentus; ec Ansli de co-
xio
des

## Folio 300 — 730901130:0558
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000558.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
300
EXCERPTA
rio, meke. ledder, dat ghemocdish ilt, quod
Facile sequitur, id est, Facile alteri obvium esc,
nolle adparendum. Isl. mode, animusira ad
fectus; modge, iratus (WB. Ita videmus, mod et
demod conrenire cum mad molli e cibo (34)
model typus, Forma, imago ex crplo seu or-
silla, ad cujus Formam Catuarius Plastesre la-
Pidem exdit aut as fundit (consentit Larinum
modulus.) Pertinere ad mace, patet ex Isl. ubi
medal est medium, medioere; Medal mate
vir medioeris Catura scu mediocris vir. (35)
moder, mater; moder, equa, matrix proprie;
uti ltalis madre, uterus Isl. sammae de uterinus.
Scd_nos dicimus cum Islandis moders, ma-
trix. Ersomater ab utero, in quo conveni
entia seminis ee corum, qua ad partum gene
randum ex perticiendum pertinent. ErzOa
méten obriare. (36) ita moder, laex in aceto
conveniens ad conservandum; miodur Isl.
rinum recens, acetum. (37) modern, vermo-
dernidem est quod vermeren, zu mor oder
murbe verden, molliendo putrelcere; Fluc
ex pertinet mors quasi de vermodernde Kraft,
vis emolliens, et emolliendo perdens. Nor
CAISl. nOx, MOrS, (38) Misnica lingua, mot.
cetinca; Islandi habent madkar vermis; la-
bent itidem morh. V. Donique renio ad pers
mutationem r8a. c. i. in a. ultimam rocalem,
ex occurxit (39) mudde. Icali habent mota,
u.

## Folio 301 — 730901130:0559
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000559.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
qude
Melt,
ladd.
1h 
El 81a
vela.
AIMHI
d.ubi
41C
11
He;
AIS.
Md.
eti
ene
203
et0
bol.
10-
oder
HuC
10,
Aot
MBI.
la
pero
em
IH,
lu.
METERTANA.
3OK
lutum, aqua sagnans. Est idem, quod in 2
vocalimadmollis; sed mutatur in (u) voca-
lem denotantem obscurum, curbatum, turbi-
dum. Notat enim aquam immotam, inde-
queturbidam, Faeculentam. Tn historia An
oliae est Follatum, quo castrum aut aliud pro-
pugnaculum cingitur. (Scil. talis aqua non mo-
vetur, nec motu limpida remanet.) Nos dici
musmudde, dreck, muddig, dreckiche, mud.
der moddertaex, crassamen led tamen molle.
IsI. habent moda obscuramen, Fuligo. F. a
olli, sedtenebricolo, lurido, (40) muc, mo-
dius, pertinet ad maremenlura, midde, medi-
um (4T) macese meretris lerillima, sive Ol-
liter, id est, leriter obvions ad concubitum.
42) muttle pilcus latus, protundus, atque in
(capulas usque demissus, Scandin. mitur mitra.
It. Almuria. Denominatio est a molli; est c.
nim ltalis Epomis pellibus suffulta. F. mollis.
Elinc de majoribus noctris muttse est pilserde
der prester, in latinitate Barbara Almucia V.
Octii Franco - Callia h. l. F. a molli. (43
muttlen ornare, mundare, Germanis veteri
bus, comere. Scil. ornatus maximus veterum
intali amiculo consistebat. Fsuc pertinet Isl.
muca, munus, donorium, F. a molli (muten,
apud Brunlric. est linteo madetacto Faciem
intantum purgare; Forte convenit cum voce
mundandi. ) (44) Muresen, WCilAXC, PExTInEE

## Folio 302 — 730901130:0560
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000560.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
302
EZCFRPT A
ad maltlen, mattsken (cindere, dura rumpere,
quod est mollire. Elinc Merula retert ad
maessen abCcindere, amputare (hoch auftmu-
tzen, est, exaggerando male interpretari ) (45)
mutce, tinea, (Molanus in indice) proprie est
vermis atrior F. a molli (46) muice Sau, lus
Firis. Leg. de mutte mit den worpen, à
mudder, in quo se volutat. F. a molli (47)
Mussedel in fcudalibus, est petitio renorationis
Feudi, seu occursus Domino feudi factus, quo
renoratio petitur (per accidens autem Domi.
nus teudi impeditur, ne actu inveltiat.) Dac
ergo mutledel. Pertinet ad mod, moden, an-
moden, occurrendo (c. petere (imo Muth.2cd.
del est schedula pecitionis, des an-muthens)
45) Mucskerrn conrentio, Cocietas quaedam
inter Illustres Familias, a mod, meten, obriare,
mueschiren est permutare.) IIx igitur von
ces quomodo eadem ratione, Colis rocalibus
permutatis, adfinitatom habeant ee similitudi-
nem materialem patet. Omirtimus alias
multas, quae huc reterri possent. Verum enim
nonhic terminus est tinisque, sed propredien-
dum est (I.) ad praetixa, qua compolitas etti.
eiunt dictiones v. or. amm, an, all, avv, BC, BI,
dan end, er, se. ber, in, Ma, tO, ran, Ver, verr, uE
an moden, anmaten; ee exorientur centena
rii compolitarum dictionum ex mod, mada
mollis. (II.) Ad susixa, qualia tunt Bar, berr,
ereha

## Folio 303 — 730901130:0561
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000561.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
seten
eit dd
IIMIIa
vriecst
U, l
ent, d
(47
lionis
quo
Ont.
Dat
12B.
2ed.
dens
edam
iaTB
ron
IbuS
udi
aliad
enim
AIes
8 et
, di
ert, H
Aten
Malil
bori
Btelli
METERIANA.
80.
Brehd, Bod, de dei, dom, dum, Fi, Ell, Fnn, Fr.
, inn, junque
Ik, kind, lige, lin, ling. (III.) Ad liguidas d li-
teras (5) ex (V) in medium rocis intrulas. Scil.
in feritur liquida L. de habemus molla (malz
hordeum madelactum ee madetaciendo mol.
litum.
Elinc Beleismoldern est mollire. Inferitur
R. quae notat molle asperatum, de tit exmod,
moderm (quod naturali modo emolliendo, et
per emollitionem se sexarando destruitur.) In-
Certo R. violenta destructio, mord, morden, la
tro, mordrodus Lexes Ripuar. Inferitur por.
r0 S. _ tit mest culter, item mist, kmus, AercuS,
liquidum, molle. (IV.) Ad literam (5.) Sibi-
lum notantem, ec aliquid mollelimul indican.
tem. Tluc pertinet in aliis multis smeden, cae-
dere, lient Taber Ferrarius, qui caedendo emollit
Fertum. Noshabemusinde smidie, smede
mollis. Interponitur (I) e oritur smelien, li-
quetacere. Itali habent Emoltiro. cibum co.
quere: nossmeltis, liquidus, schmiedis, mol
lis. Willeramus: Schmetelichen, blandimen-
cismollitus. Schneide, gelchmeide, cinelio,
Echmieren, ungere, et ungendo smudden, in
quinare. Smudderee, Smuddevarken. Britt.
Smeth, Smurh, macula. Smutsis, Tordidus.
Smitcen, bolmitten, alterius tamam convitian-
eo relut cordidum reddere, niprare. Flinc
di

## Folio 304 — 730901130:0562
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000562.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
304:
EZCERP FA
Sicambris Imutren est convitiari _c. (V.) de-
nique succedunt permutationes contonanti-
um, adEinitate sibi quadam junctarum. Tales
Tunt de Facile permutantur (1) t. P. V. W. Ce-
cundo k. 8. 9. 5. 85. gkc. X. C5. R. (3) d. t. SV. V.
BF. C. mat, in g. e eAt maged, macht, potencia,
mensura, qua alicui competit. Hlinc ISl. c. 8.
mae maice, ad mesa poltum, maite, potentia.
Masd, aireilla, proprie de in originario sentu;
qui apud Isl. extat, à mes d puella scu virgun
cula ralde tenera; inde e, telte Relenio, ani-
mal quodris parrum detenerum. Undeima-
dar, est vermismas, megda, vermis Foemina. D.
vel +. in s. modern, vermodern, mollire e mol-
liendo corrumpere; ubi Milirien ses habent S.
muls; mulen ISl. notatque semimansa, masti-
culata. Sed _nos habemus muls, gemuls, gc.
nusmollium eduliorum. Islandi interserunt
(F) ec est murst, mordeo, quae lunt Cynongma,
emordere Latinorum. AMine est mord vio-
lenta nex; item mulsiz, otiolus, mollis. Sed
de d. in v. inhac vocemud, muddig, mutatur.
V. enim ex naturali labiorum motu notat a.
vertionem, fugam.) Ilinc ex mudde sit murr,
coenum Cordens, a quo nos avertimus. De-
Fectus lum scribendo; mille enim alia addi pos.
sent. Anmereaturtalis deducta rox per o-
mnes classes in principia Cua, ut dissertatione
quadam, led comtiori, et per linguasnon le.
pten-

## Folio 305 — 730901130:0563
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000563.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
)b
AanII
Tale
V. se
SP. 1.
tentil,
dl. 8. 8.
tenlid.
lenlu;
8UI
ani
EMa.
d. D.
MOl.
ent S.
nacti
5, 8B.
Tun
Ma,
vio.
Sed
CatuI.
ldt 4
nuII,
De
ipo.
der D.
aliont
on se
plent.
MIETERIAIA.
O
ptentrionis tantuum, sed de orientis demon-
Arota, in publicum prodire, cuum erit arbitra-
ri. Frianoto: (1) patere exhis, quam pauca
sint in linouanostraradices; (2) quam recon-
dita lub rocibus nostris lateat philoloptria. (3)
Duam non lapint contusionem Babelis Lingua
nostra. HIoc Colophonis denique loco (it,
nondum latisfactum esse inteorae evolutioni
vocismad. Superlunt enim simpliciora ad
hucprincipia, ad qua haecipla vor, quia com-
polita est extribus literis m. a. d. est reducenda,
quod aliasfiet. Tu aequi bonique interpreta.
beris hasmeas diffusiores lcripturas. Volui
enim tecum communicare exemplum aliquod
lingux nostrae, ex in ea Philolophia Crammati-
paraque
mnita
Ca. 13. mullhu incerta, pleraque etiam haud dubie
aliter constituenda e ut exominanti patebus
fureritit,
Ex 6. G. L. Epistola ad LUIDOLFUM
28. Decemb. 2697.
Ocabulis, ubi k mutatum inh, Fortasse ad-
diposlet aoon puella, hutr, sarce. Nam
Carce olim puella, quod indicat BarCOM.
Talia Ccilicet olim non mala, ut bubc.
Luper renit mihi in mentem biibscb velhu-
biscb, ut in antiquis chartis scriptum vidi, nihil
aliud esse quam hösiscb, ut hodie höstich auli-
cum, atque adeo elesans, urbanum; uti cor-
esc apudltaloscirilis, humanus. Nempehu.
2
ba

## Folio 306 — 730901130:0564
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000564.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
306
EXCFRP TA
ba, hoba, hot, curia, curtis, aula, rocabula sumE
idem ligniticantia. Scis, hof, curtem, COUF,
curiam, nontantum Cumi pro aula palatina, sed
ec pro mansorustico vel cala cum agri adjecti
modo; itaque buse landes ett, quantum agri
homini rultico pro Familia alenda convenit. LX
quo intellisitur, hube vel huseidem esse quod
HOF.
Balth vel Bola vor etiam apud Cothosinu.
Cufuit, e teste fornande, Balthorum famitia
Post amalorum dienitate proxima crat.
leaven, ut anplis, ita etiam Brunsricensi
buscalum est, sed spectabiletantum. _Nequo
enim hanc vocem ulurpant, de coelobeatorum,
uthodiefaciunt Angli. Fitiam Linnonibus _
aliis cognatum quiddam L’aivan in utu ost. 1
Ondvel andi promalo de incommodo et-
jam Germani retinuimus non tantum Sreci.
Nam dicimus, esthutmir ande, id est, es thut
mir ehe; etlihodionon nisi de incommodi.
tate insolita ulurpetur, de abnden etiam sit ut
in Tolitum ad aniMUM FeVOCATC.
Sulpicer damnare, domore, doinari, do-
mus, Sauaeco, damm (qui domat coercetque)
ab uno esse fonte.
Rize etiam Anglis eA Tursere, ut septentrio-
nalibuS.
Duieri potest, nos in Snabel, snepse addide.
rimus 5, an Sreci sustulerin in nabbe roctrum.
o

## Folio 307 — 730901130:0565
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000565.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
aluI
COUI,
esled
djecti
de1
sil. FX
quod
SIMU.
milia
en(i
eGue
Um,
uS_
Det
seci.
hue
Odi.
it ul
1, doa
912)
uteio.
dide
IM.
NB
METERTANA.
10g
Hleque enim satim antiquius est, quod illitra-
bent. Ilabemus de snappen snuppen, smiisfelen,
snauze; quodtacit, ut sulpicer etiam nasum
ad eandem originem reterri; quo admisso fa-
cilius credam, 5. Kostrum esse 2 000DerIKOV.
Sbere antiquis Saxonibus dividere; hodie
Chire anglis comitatus seu terrarum diritiones.
Nobishodie schabr, dispertiti viri, dispertiti
ordines. Fortasse echinc scheuren, in quibus
resclaulae e ab aliis leparatae A(TerrANEUF. SAXO-
nibus inferioribus schuhr, locustectus, injuriis
nonobnoxius; hinc insschubr bringen. In-
de enim Fortalse vocem praestat. quam à securo
ducere. Apud Succosscheren LUnErUDCSMa-
rinx, in quibus angusti dirilique aditus hunt.
Alonat de secare, securis, sachs culten eth,-
vied. Relpondet etiam Anslico wooll, guod
estlionum.
Duern etiamSaxonibus inferioribus est mo.
I2. UrbsFlamela dicitur de Ouern-TTamelen,
e in ejus nummis estrota molaris. Ilinc de-
rivo ec querl inctrumentum, quo liquores agi-
tantur, quali parramola.
Fateor Latinos c pronuntiase utK; mirum
interim Germanos, cum dicunt Railer pro
Caelare, melius retinuisle antiquam pronuntia
tionem quam Itali ipli, qui celare pronurtiant
quali esbesare.
Tontantum wegen, wozen, wage, led de
Wallem

## Folio 308 — 730901130:0566
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000566.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
808
EXC FRP I A
vallen, vellen, venden, winden ecc. a mo.
tu.
Ort antignis Germanis, et hodieque metal.
lariis terminus. Vor demort, id est, ubi termi-
nusputei aut cuniculi. Flinc erortern, Or-
thundendo. Interimnon negabo, ordinem
ese ab codem Fonte, et 00005 quoque Fortasc.
Putabam exo melt, quod est ob antiquo W c.
relt, originem habere ab eadem radice cum
erren, vire (Angl) wirren, grrus, wirbel,
vertero, Ac. Atque a leo ereltesleidem, quod
Latinis orbis, Gyrus; ee ab antiguis, Cermani-
ce rem antea Germanis forte non nominatam
dicere rolentibus, ex Latino fuisse exprectam,
ut laepe alias. At Da. Mcierus mallet esse à
er-old seculum, Peu quod diu durat, quia ve-
rold Ccribat Orfridus. Judicio rem Tuoper
mitto. W generaliter aeris motus, bisbi-
elio. Flinc Ardetionem nostri exprimunt, Ore
edentestalem Conum. Talis ec motusin or-
bem. Sir. accedat, violentia major exprimi-
tur, ut inire, GYruS.
EX EpistOlA GEKHTARDI NETERI
ad LUDOLPMUML 9. Febr. 1698.
DRes videntur Aborigines nostri literae
 tantum habuisse. b, d, k, vocalesque a dc u.
Berenheucer rox injuriola apud GeranOs
iX

## Folio 309 — 730901130:0567
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000567.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
10.
lal
Mi.
Op.
Jem
e
Ve
UM
al
lod
HI.
(AI
aM,
se d
re
et.
bi.
Ore
MIo
Or-
EAI
ceras
dell.
AOSy
Yi
METERTANA.
309
vix a pelle ursi, duci poterit, ut hodie
explicari Colet; quasi significaret hominem
delidiolum, pelli ursina indormientem
Urs pauci semper in Germania. In-
cumbebant textis vimineis. Inde prover-
Bium hodieque: Teis komenvan der Matien
upF SirO. UEIL, Bacen. Ber autem nobis
Salonibus est porcus mas, verres Latinis; d
Ber, varteen, porcusnon castratus in Catutis
Bremenlibus _ Flamburgenlibus antiquissimis;
conlonat erer, de aper. Flodicque bérentre.
der nostra Dialecto, idem, quod Swindriver;
vox odiosissima. )
Exliteris 6. 6. L. AD LUIDOLEEIN.
Onjectura Dn. Mcieri de Berenhuder ma-
eis probabilis; sed camen nec vulsaris
Cententia contemmenda.
Equidem arbitror ec cgo, literarum in voci-
bus vim quandam naturalem apud homines,
impetu quodam nomina maxis quam con-
Cliodantes, Caepe valuisse. Sednon ausim spe.
rare, possenosadhos Fontes pertingere hodie
Postot commutationes perturbationesque ac-
cidentarias; etli Germanica prae aliis ostende.
re aliquid natura consentancum rideatur. Sic
in L. motus aliquisleris; inrviolentus; IMSP.
penetratio, ut spiz, Spadta, Spindel, spalten,
Spleissen. Claubersins libellum dicitur edi-
L
disse.

## Folio 310 — 730901130:0568
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000568.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
10
EZCERPTA
disse, ubi de Ftrmolozia lingux nostrae philo-
Cophatur, quem nondum vidi. Poterat aliquid
praestare. (is libellus postea ad manus meos ve
nit. Dn. D. Westhosius, Archiater aliquando
Electoralis ex Medicus opud Plammenles in
Westtalia celebris, multa elegantia ee jucunda
nobisnarrabat de Linsuae Germanicae consen-
Tu cum natura rerum, qua lesi mererentur.
Iplos etiam Scripturx Sacrae Cenlus ex Germa-
nica versione illustrabat ingeniose; putatoat.
que dirina quadam providentia factum, ut pe-
ne non minus in iila quam lingua originali,
mystici sensiis lateret, etiam ubi a fontibus re-
cessisse nonnihil videretur. )
5. 6. L. ad FOBUM LUDDEFUM.
-
12. Decembr. 1698.
Audeo, Tlistoriam Tuam tam belle pro.
cedere, ac Tc à medio scculi non longe
abesse. Autorum, qui perrecturo prodesse
pollint, rix quisquam esse potest moentima-
joris, qui Tibi minus notus sit quam mihi
Nec putabam, circa annum triselimum octa-
vum ant quadragelimum masis quam antea,
delicere lcriptores: Duin potius rebus paula-
tim ad pacem vergentibus, qua in W clephalia
poltea fuit conclula, Ilistoriciea, qua praeces-
sere, altingere solent; quodpraetor alios etiam
Aivemam facere nosti.
Dum

## Folio 311 — 730901130:0569
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000569.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
nda
set
uI
Md
dat.
ali,
1C.
V.
0.
e
Mda
niti.
dct.
Iledu
ul2.
laciA
ecet
LIaII.
DuM
MIEIERTAHA.
EI
Dum passim deliberatur de Republica, nos
quoque de gravissimis arsumentis tractamus
unde scilicet dicti Pernhurer ee Hahnreh;
magna utique diffusione lua nomina, ec cura
nostradigna. Ftrmologica res conjecturis,
non demonstrationibus agitur; ee credo, ve
ras interdum esse origines, quae minime lunt ve-
rilimiles: calusenim in linguarum mutationi-
busmagis quam consilium dominatur. Ita-
que vix unquam probabis derirationem verissi.
mam, (i ad virum releces; ut Ramei olim o.
mnia examinabant adtrestegeSNaTa EVaVTa,
3) avro, _ nabons Wocoror. FtA Ber, eber
verres, anglisbor, Belsis beer, quibusdam Sa
ronibus bore- Schovein, proprie esset mascu.
lus; annonporriseretur facile ad totum se-
nus, velut hirlch, et aper, ee verten, porcellus,
ec iple porcus? Etiam ons olim demaretan.
tum equo, ut notari in antiquis ctatutis urbis
Brunlvicenlis; uti hirsch proprie mas. Hirs
autem, vel hart, e hors, sola differunt dialecto;
Shodietamen hons Anglis cquus quilibet. De-
inde etlinulli verrium greses, an idco minus
Facilis denominatio à potiore: Certe cum nu-
per Viro docto de judicio praedito Meierianam
derivationem narraltem, valde plausibilem ju-
dicabat, nec objectionibus moveri se dicebat.
Suindryver (id eAt. Suin birte) porcorum cu.
Aodem, injuriolam esse appellationem, ipseno-
nvi

## Folio 312 — 730901130:0570
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000570.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
312
EZCFR PTA
cari. Unum superesset ad plenam demonstra
tionem, ut ostenderetur, Bernbuter rcaple V
Curpatum pro custode porcorum. Sed hoc
oltenso, non jam amplius opinio, sedres; non
Ades, led Scientia haberetur.
Nunc renio ad etrmon ahnreatus, id est,
ut Gallice balbutiam, Cocuarus; quo cgo sci
licet invento glorior, ut Archimedes Iphaera e
exlindri comparatione; raldeque indignor, c
ammihi eripi Tuoillo dissenlu. Si dixisses:
non liquet; valde e turbasses: quid nune
futurum putas, ubi dixisti: non placet? ni-
rrumque sententia mex theta praetixisti, pro
qua cgo tanquam pro aris et focis depugnare
constitui. In notationibus vocum carendum
monesmerito, ne ex similicudine literarum,
vel denominatione alicujus rei sola, sine assini-
tate aliquorum nominum, verborum vel phra-
scum, applicario ad alia compositione inconorua
Rat. Id putabam, ne pulchre carisle; neque
enim hic similitudo literarum, led binx interrae
roces; neque incongruitas in compolitione;
neque quarenda affinitos, ubi res ipsa cAt.
Nempe hahn-ree est copo; quia hahn et
Fallus, e rec (runa Islandis) caltratus. Prius
Patet; polterius probo, ex ulu vulgi etiam in
histerris, ubiree cantherius. Sed Tuvelles
ree generaliter lumi pro coltrato quovis. Id
vero iniquum est poltulatum; quid usitatius
quam

## Folio 313 — 730901130:0571
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000571.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Ila
selI.
hoe
nOn
estus
sci
abo
se
Ies:
HC
HI
DO
AI
IM
ni.
e
Ia
U
Pd
i
est.
est
1
115
M
IlS
lle5
MEPERTAHA.
B
quam Cynecdoche ex permutatione peneris ee
speciei Nonne recordaris, quidstalis il ca-
venit aries exlectus. Fodem modo rec roca.
bulum commune castrati olim, (originem re-
risimiliter habens ab impotentia, in equis re
mansit, e si recte conjeci, etiom in gallis. Nec
necese) est, quia hahn ree caponem dixere venss
teres, aut ea rox ad nos, licet alio sensu, pervé.
tit, dixisse eos etiam bokes. rec aut ochssen- reo
vel potius bullen-rec; aut A dizere, nOn ne.
cesse est vocem superesse. Variat lingua in
compositione. Dicimus, Messer-Schmid, non
vero Schoverde Schmid, led Schoverdfecer
licet aptum parum. Ita Buch-Fiibrer, indigna:
tibus licet bibliopolis, palsim ulurpaturpro
Buch. hanaler. Ita dicimus FTir(ch- BOck, R eh.
Bock; sed Ochlen-Bock dicit, quod sciam, ne.
1O.
Non erso omnis, quae feri potuit combi-
natio aut orouasodcosa, debuit facta elle. A1,
inquis, si Rec sgnificat equum castratum recte
adgallum non quadrat. Parijure diceres; Si
bock ligniticat caprini generismarem, certe ad
cerrum non quadrat. At pergis: Docendum
erat, Rec castrationem denotare, s adjectivum
esse, vel originem suam à verbo quodamira-
here. Sedlicantherium notat, utique caltra.
tionem indicat. Adjectirum aut verbale cur
esse

## Folio 314 — 730901130:0572
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000572.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
3T4
EZCERPTA
ellenecesse lit, non video, non masis quam
bock. Sed quid sisit ordinarie verbale vel ad.
jectirum, nobis licet ignorantibus quid E
modo adjeccirum, modo substantirum, ut (ae-
De fit Dixi jam, Plebeja dialecto ree esse
stumps, mati, impotens; rec reiten de cquo
labore equitandi exhausto; ita vides, etiam-
num esse adjectirum. Tandem, inquis, cue
potius Habn. roe, quam Boch. rec vel Ochsen-
rec dicatur is, quem Flahnreatui obnoxium di-
cimus. Sed tacilis responsio est, saili salli-
nacei majus nomen, majorem in hoc genere
glorium elle. Eit cur nobis capaunen leu ca-
pores, antiquis Calli, (quales matris Deum) di-
cuntur omnes homines castrati, potius quam
verreces. Agnolcis sallinacci generis praero-
Satiram. Fandem hoc loco raluiste puta.
samque opusexesi, ec praeclarum illud inven-
tum meum atque immortalitate haud dubie di-
enum rindicari: nec dubito sallos meos op.
Doncrenontantum tuis Iraelitarum locustis in
delerto, sed etiam Bocharti hippopotamis de
crocodilis in Silo, ipsique clephanto Penze
liano.
Wunc dicerem:
Sicelides Mula, paulo majora can aIUS;
Dion omnes sallire jurant, Capidaere locu
Aa:
eisi merito mecum agnolceres, Trustra de
Ren

## Folio 315 — 730901130:0573
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000573.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
lad.
tla
qu0
tiam.
CuI
sen.
ndi.
all.
NerE
d
Uam
erO.
Uta.
Cn.
di.
6
is in
15 
USi
OCH
a db
RC
METERIAMA.
5
Republica disseri. Addo: de Ecclesra Forte
adhuc maxis frustra. Unum tantum notabo,
non viderimihii ab uno Pontitice Romano o-
mnia pendere, sed opus esse, maximos orbois
Chriltiani Principes accodere ad Eccle(a cu-
ram. Nlam dogma estinter Pontiticios iplos,
Papam ab aliis posle judicari, si lele haereleos
erimine obstringat: tunc enim omnes ejus
praerosativa concidunt. Scis Innocentium
ZI. Pene haereleos a Callis Fuisse postulatum;
enelcio, an Tibi miserim aliquando Epipram.
maame olim seriptum, occasione ballici poe.
matis:
vando Larardini Callus Tibi Petre cane.
bat,
Willielmotacite dum prece Roma tavetiit
Calia cristata quidam de sente rogavit
A Cuperis, zelo votaFacit que nOvo:
Paxa ocatholicus fias, Elusonota Jacobe,
UE manesipatriae sloria parque mex.
DI. Hcierus Zinken instrumentum MuII.
a
cum currum, derirat a Sinsen; canere; cgo vr
malim Zinken, Zanken, Lacken, esle curras
res Ecuncinatas, utilrecum 2a7uan Falx; quin
iplum Italicum Cingbiale, unde Gallicum
Sanglier, aper, (quia hujus dens tigura est eins 3
LinckC) ab uno esse tonte. Judicium quaelo
Tuum interpone, utrum probabilius putes.

## Folio 316 — 730901130:0574
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000574.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
EX BREVIARIO
F R A G MENT UM
BREVIARITREEUM
FISCALILIM CAROLIM.
EX CODICE NIS. VETLSTISSIMO
HE LMSTADIENSI.
FNvenimus, in insula, qua Scaphinsere
nuncupatur, Ecclesiam in honoreS. Michae-
lis constructam, in qua reperimus altare, au.
ro argentoque paratum I. C aplas reliquiarum
deauratas e cum gemmis vitreis d crystallinis
OrnataSV. Cuprinam per loca deauratam I.
Crucem reliquiarum parrulam cum clare, la-
minis argenteis deauratam I. Aliam verocru
cem parvam reliquiarum, auro vitroque fa-
bricacam I. Aliani vero crucem majorem,
auro argentoq; paratam cum semmis vitreis l.
Pendet super idem altare corona argentea per
loca deaurata I, penlans libras II, ec in medio
illius pendet crux parra cuprina deaurata l. et
poum cerstallinum I; _ in eadem corona
versirum pendent ordines marsaritarum di-
∞
vertis coloribus ZXXV. Fstibi de argento mu.
midato (olid. III. Habentur ibi inaures aurei
TIII, penlantes denarios XVII. Suntibicali-
ces argentei II, quorum unus, deforis sculptus
ec deauratus, penlat pariter cum patena lua Co-
lid.

## Folio 317 — 730901130:0575
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000575.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
eb
obinsa
Viehoe
dIe, ill.
UIatum
AallnI
taM l.
IVE, l.
OM.
Ue ta.
1bl9
sels l.
Caper
medio
ca l. _
COTOI
VM dl
LOMH.
S allie
bicallo
Cutplui
sual
C AROLI NI.
lid. ZV. OHertorium argenteum I. pentans
Colid. VI. Bustam(a) cum cuperculo argen.
team adtimiama portandum I, penlantem (0-
lid. VI. Aliam bultam argenteam, penlan-
tom Colid. V.
Invenimus ibituribulum argenteum per lo-
ca deaurarum l. penlans Cal. XNL. Aliud et.
iam curibulum cuprinum antiguum I. Am
pullam cuprinam L. Aliam ampullam Aa-
eream l. Urecum cum aqua manile cuprinum
l. Ollam rieream magnam l. Ampullas vi-
treas parvulascum ballamoII. Pendentessu.
per eandem eccleliam ligna bona II, habentes
in funibus circulos cuprinos deguracos II. In.
venimus ibi planetas castaneas II, de lana (a-
ctam eetinctam l. Dalmaticam l, lincam l, AI-
baS VII. Amictus IIII. Fanones lineos serico
Paratos ad oferendum ad altare XIII. Pallia ad
altaria induenda VIII. Pallia de lara Facta ec
tincta ad alrare induendum II. Pallia linca
tincta II. Linccamina Perieo parata ad altaria
veltienda XI. Manicas Periceas auro ec mar-
raritis paratas IIII, ex alias lericeas IIII. CoOr.
DoralesIII. Orarii II. Plumacium Ceu CoIn-
duni (Y). De libris. Liber eptaticum (Xx
MTors, e liher Jolux, ee liber judicum e
Ruch
(a) d Cermanis Biichse, il est pyxis, in qua chy-
miamata churibulo injicienda terotancur.
) Dunen Cermanis sunt plumae illae subriliores,
quae compresa se elerant, un denomen.
+F) Corrupeum ex Pentaceuctio.

## Folio 318 — 730901130:0576
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000576.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
518
EX BRE NIARIO
Ruth, _ libriRcgum TIII. _ libri paralipome.
non II. in uno volumine: liber plalmorum
Darid, e liber parabolae Salomonis, e liber
Fcclesiastes. e liber canticum canticorum, e
liber Capientia, e liber selu filii Sirach, ec liber
Pob, de liber Pobi, e liber fudith, d liber F.
Ser, ee libri duo Machabaorum in uno volu.
mine: Libri XII. prophetarum, e libri Fles-
dex duo in uno volumine: Liver actuum A-
Poltolorum, es liber Epiltolarum Pauli, ec libri
VII. Fixistolarum Canoricarum, e liber ApO-
calrpsis, in unovolumine. Liber Lectiona-
rius, tabulas laminis cuprinis deauratis habens
paratasI. Liber Omeliarum diversorum ou-
ctorum I. Liber B. Gregoriiquadrasinta Ome.
liarum I. Libri Sacramentorum HII. Lipri
lectionarii II. Liber C, AMONUM eXCErPTUSI.
Liber, expolitio Plalmorum lino auctore I. Li.
ber quatuor Frangeliorum vetultus I. Libri
antitonarii II. Liber Commentarii Hliero-
nymi in Mathaeum L. Liber Regulae S. Bene.
dicti I. Fst ibi de niero (=) dux rinae plenae. de
plumbotabulae III. ee una malsa, ec calami
CL. XX. Paldonem (+X
ad Cectendum.
TTEM
Dionum inquiri, an hic intelligatur nitrum
ei
veterum, an hodiernum plane divertum,
quod dicicur (alvetrae, se d cujus tunc ulum cre-
do Furopeei ignorabant. Oriencales adhi-
Debant adionem Graecum.
Faldistolium (unde Fauteil) fata stut, sellam
plicatilem.

## Folio 319 — 730901130:0577
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000577.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
lipni.
MIONM
delibu
rum, .
delbu
Iber E.
10 VolI.
dri He.
ium A.
de lbi
ex dpu.
CHIOM
habuns
aMell.
Ome.
Libri
TuSL.
Li.
Libri
IerO.
DeBe
. 1b
alimi
sEd
itrI
elu,
nete.
achi.
CAROLIM.
ITEM UNDE SIIPRA.
Inrenimus in eodem loco curtem ds calam
indominicatam; cum cateris aediticiis ad prae-
Fatam P.Cclesiam respicientem. Pertinent ad
eandem curtem de terra arabili jurriales
DCOXL; de pratis, unde colligi postunt defce-
no Carrades DCL. De annona nihiil reveri-
muS, excepto quod dedmus provendorunt
caerad. X XX. qui sunt provendati usque ad
xX7 Y
missam S. Johamnis, dc Cunt. L.  dII. De (+
Brace modiiZII. Caballum domitum I. b0-
XrI
res XZLVL. VaccaS ZX. Taurum L. animalia mi-
er
nora L. XI. ritulOS Y. vErVICOSLZXAVIL. A-
nellOS LIIII. hircos AVII. CapFeaSL. VIII. h∞e-
diculos XII. porcos =L. Porcellos L. AuecOS(a)
TXIII. pullos L. vasa apium XVII. De lardo
Baccones (b)LL. pariter cum minutiis. LInctos
XZVII. Verrem occilum de Luspensum L. For-
aticOS (C) ZLL. Demelle siclus dimidius: de
butiro Rcli II. De Calemodiir. De Lapono
Ccli TII. Culcitra cum plumariis V. Caldaria
aereaTII: Ferrea veroVL. (d) Gramacula V. lu-
12II2
) Brace, srani species, (potius praeparacio)
ex quo cererilia contrcitur. Du C argC. Mal 2.
inExa: conticie bracem.
(a) UCAS, anTerES, OCCA, OYC.
6) baceo (a backen) quod Anolisbacon hodie
Germanis Schincke, Crallis Cambon.
(5) Fromise, caleo5. Inera formasa.
(a) rid. intra, sramalium.

## Folio 320 — 730901130:0578
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000578.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
20
EZ BREVIARTO
minare Ferreum l. rinas (e) Ferroligatas XVII.
Falces Z. Falciculas Z VII. dolaturas VII. Secures
VII. coria hircina Z. Pelles veruecinas XXVI.
Cagenam ad pilcandum L. Fstibi (F) genicium
in quo unt Fcemina ZXIIII. in quo reperimus
Parciles V. cum Falciolis IIII. d camitiles V. Fise
ibimolina I. reddicannis lingulis modios XII.
Relpiciunt ad candem curtem mansringenuiles
veltiti XXIII. Exhislunt VI. quorum reddit
unusquisque annis singulis, deannona modios
LIIII. Frilocinguas (8) IIII. de lino ad pisam
scieam I. Pullos II. Ora X. de lemente lini
Textarium l. de lenticulis sextarium l. Operatur
annis lingulis hebdomades V. arat jurnales III.
secat de Faeno in prato dominico carradas l. e
introducit. Scaram (h) Facit. Caeterorum
vero lunt VI. quorum unusquisque arat annis
lingulis jurnales II. Ceminat e introducit: Sc-
cac in prato dominico carradas III. et illas in-
eroducit: operatur hebdomadas II. dant (1)
inter duosin hocteborem; id est, quando in
hoctem
(C) Eyna ras grandeligneum, tam lavationibus
quam condendis vinis paratum. DuCange.
Germanis Fonne.
(F) Ernaeceum.
5) Frisching, Porcellus.
(B) id est cum aliis se conjungit.
i) duo convententes inter se dant unum borem,
quando ad exercirum abeunt; alias quilibet
eorum eguirat, quo jubetur.

## Folio 321 — 730901130:0579
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000579.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
CeS
ANII.
Ieium
IIlaus
trult
sHII
nuils
redet
Odios
pisan
se lnt
eratu
5III.
SI. _
DrM
MNIS
se
N
lD in
ottem
onibus
s
obrens
ilib
CAROLI M.
hoctem non pergunt, equitat, quocunque illi
praecipitur. Et Cunt mansi IIII. Quorum arat
unusquisque onnis lingulis jurnales VIIII. Sc.
minat e introducit; secat in prato dominico
carradas III. C illud intro ducit. Operatur in an
nohebdomadas VI. scaram facit ad vinum du-
cendum, simal de terra dominica jurnalemm I.
deligno donat carradas L. Eit est unus (k)
manus, qui aeat annis lingulis jurnales VIIII. se-
minat de introducit; secat de Cceno in prato
dominico carracas TII. ec illas introducie,
scaram facit; paratredum donat, operatur in
anno septimanas V. Serviles vero mansi ve-
Ctiti ZV IIII, quorum reddit unusquisque annis
Cingulis Friskingam I. pullos V. ora Z. nutrie
porcellos dominicosIII. Arat dimidiam a-
raturam: Operatur in ebdomada TII. dies, scaram
Facit, paratredum donat. Uxor vero illius fa-
citcamisilem l. _ sarcilem L. Conficit bracem
et coquitpanem. Restant enim de ipso exi-
(copatu curtes VII. de quibus hic (1) breviatum
non est; Ped in summa totum continetur. Ila-
Det quippe sUMMa ALIBUSTENSIS EPI
SCOFAIUS manlos ingenuiles rectitos mille
YT. (m) abIOSZZZV. Serviles vero restitos
DCCCXXI. AbIOS XLV. Inter ingenuiles
(K) ein mann, viE CertuS.
e
L vrbrietec, beschrieben: Delcriptum.
1
m) aptus inculcus ager, quirulso in Charcio
opponitur restito, id est, culto.

## Folio 322 — 730901130:0580
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000580.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
322
E X BREVIARIO
autem de Perriles reltitos mille CCCCAXVII.
727
D
AbIOS LRAA. FAPLICII.
DE ILLIS CLERTCIS EI LAICIS.
OLIT IILEORUIM PROPRIETATES DO-
XTAVERUNE AD MOIASTERTUM, OUOD
VOCATUR WIZINBCLHO, ET F CON
ZRA RECEPEREME AD LSUM
FRUCTUARLIM.
Fartivic presbyter cradidit ad ipsum mo.
nacterium supradictum in PAGO MLIOR.
MACIISE medietatem de illa ccclesia, quae
est constructa in villa Fessibeim, ec cum cala do-
minicata manlos veltitos lerviles TIII.  de vi-
neis (n) picturas V: de e contra recepit illam
ecclesiam in villa Unkensteim, ee cum cala do-
inicata mansos restitos serviles VI. de vincis
Dicturas V. deprata ad carradas LR; in ea ve
roratione, ut id iplum, quod tradidic, dicbus vi-
tae sux habeat in precarium. Moruvinus de
uxor ejus similiter tradiderunt ad iplum mo-
nalterium in villa Pesibaim in iplo paso cum
Cala dominicata manlos vestitos serviles YI. de
vineis picturas V. de prata ad carradas XII; et
e contra receperunt in ipla villa cum cala don
minicata manlos veltitos Terviles VI. de vineis
dicturas VII. de prata ad carradas ZV.
Curoh habet in iplo paso similiter in preca
TIUM
En Picturamodus aeri rel rinex. Du Cange.

## Folio 323 — 730901130:0581
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000581.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
NII.
1C1,
VB.
U
DH.
MB.
OR.
Qua
1d0.
eH.
am
d0.
AeiS
reo
Ho
de
no-
Cum
l.de
eb.
Iei
e
ist
CAROLI M.
323
rium in villa illa mantum restitum L. Cerriles
ab (osII. de vinea pictural, de prataad carra-
das XL. diebus vitae lux.
Birnibo presbyter tradidit ad iplum mona-
cterium in ipto pago in villa FRANCONA.
DAL ecclosiam I. _ cum cola dominicata
manlos veltitos serviles VII. de vineis picturas
III. de prata ad carradas diL; ec econtra rece.
pit in iplo paso in rilla Marisea mansos ser-
viles ablosIII. de vineis picturam l. de prata ad
corradasX.. Similiter tradidit Oomoldus
ad iplum monasterium in iplo pago in villa
nuncupata uuisa cum cola dominicata man-
Pos serriles vestitos V. de vineis picturas III. de
e
prata ad carradas XL; ee e contra recepit in
ipla villa cum cala dominicata mansos vesti-
tos serriles IIII. de vincis picturas II. Oraol-
fus clericus tradidit ad ipsum monalterium
in iplopago, in villa illa cum cala dominicata
manlos vestitos serviles VV. de vineis picturas
quinque; e sic cetera breriare debes.
DL BENBKLMMIIS, OUI DE FO
DEM MIONTASTERIO BELTEELENLIN
AIABERE VIDEIEUR.
Hlabet Tunbertus in beneticium in paco
ormacinse, in villa nuncupata Unanesbeim
cum cala dominicata manlos vestitos serviles
HI, Ingenuiles rectitos II. ablo5IIII. de prata
A 2

## Folio 324 — 730901130:0582
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000582.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
24
EL BREVTARIO
ad carradas XK. de vineis picturas VI. _ sl-
ramcommunem; ex in ipla villa habet Fri-
duricus beneticium. Baldrih habet benefi-
cium in iplo paso in villa nuncupata illa, cum
Cala dominicata manlos restitos serviles V. ab-
FOSTIII. de prata ad carradas Z LR. de vineis
Dicturas V. molinum I. _x Silram Communem.
ITabet Gerbertus inivlopago in villailla bene.
ficium cum cala dominicata mansos serriles ab.
Pos; de rineispicturas V. Meginbartus ha-
bet in beneticium in iplopaso in villa slusen
za cum cala dominicata mantos vestitos servi-
l05 II. 9b(05 TII. de prata ad carradas XV. de
vineis picturam I. molinum I. ec silvamcom-
munem. Ilabet Ferisis in iplopago in beno-
Ficium in villa illa mansos vestitos serriles IIII.
ablum I. de rineis picturasII. Uualiberi ha-
bet in beneticium in iplopaso in villa illa cum
cala dominicata mantos restitos serviles VI. de
vineis picturas VI. de prato ad carradas VI; et
inter Corenzen villare e Tlexfanheim de Uui-
nolfesbeimmantos vestitos Terriles II. 3b(05II.
Et habet ipse llualtheri in pago spirinse in vil.
le Tarastat occlesiam I. cum cata dominicata
manlos reltitos ingenviles III. Terriles restitos
X. ab(05I. de vineis picturas V. de prata ad
r
e
carradas La; et sic exetera de talibus rebus
breviare debes.
ITFN

## Folio 325 — 730901130:0583
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000583.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
j
reh.
um
b
ineis
ICM.
ente.
3ab.
H2.
seno
exvio
l. de
OM.
denB.
III.
Iha.
CUM
I. de
li et
C Uit.
olosII.
eimri
ninicola
reltitor
orata db
15 1ed1.
1
EAROLI M.
4)
LMI AD BREVTANDUM DE PE.
CLILTIS E MINISTERIO ILL. MA-
IORIS VEL CETERORUM.
Invenimus in Alnapio sisco dominico Talam
resalem ex lapide factam optime: Cameras
TII, Colariis totam calam circumdatam, cum (0)
pisilibus ZI. Intra cellarium I. Porticus II.
Alias calasintra curtem ex ligno factas XVII,
cum tocidem cameris ex ceteris appendiciis be.
ne compolitis; Cabulum I. coquinam l. pistri-
num I. Spicaria II. Scuras III. (00) Curtem (P)
tunimo Arenue munitam cum porta lapidea,
e desuper lolarium ad dispensandum. Cur.
ticulam limiliter tunimo interclulam ordina-
biliter dispositam, diversique generis plantatam
arboribus. Veltimenta: lectum parandum
I. drappos addiscum I. porandum; Toaclum
9) I. Utensilia, concas aereas II. poculares II.
Calderos (r) aereos II. Ferreum l. Cartasinem I.
Z 3
Era-
(0) Pisats cemu moraluicum, in quod Mo-
nachicaleFaciendi causa simul secedebane eec
Du Cange, roce Oyneceum. Intra etiam oc.
currit Pisile cum camera. cine stube.
(00) Scurae Cunt horrea, scheuren.
(p) aliis cunino. ein tun, ZauB, lepes.
D. mappula, maneile, manutersium a tbbagen,
quod est fricando puriticare, detergere. hodie
Germaris tsseile. handrquiile.
(n) cupra Caldarium.

## Folio 326 — 730901130:0584
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000584.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
326
EX BREVIARTO
oramalium, (5) I. Andedam l. Farum (F) I. Pecu-
res II. dolatoriam I. terebros II. alciam l. Cca1-
prum I. Runcinam l. planam L. Falces II. Fal-
ciculas II. Palas ferro paratas II. Utensilia
lionea ad ministrandum Cufficientia. De (1t)
contaboraru: Spelta retus de arino praeterito.
corbes XC. quae postunt heri (53.) de Farina
DensaS CCCCL. Ordeum modios C. PrX-
senti anno fuerunt Speltae corbes CZ. Peminura
exipsis corbesLX; reliqua reperimus. Fru-
menti modios C. Peminum LX, Rolig. rep. Si.
liginis modios ZCVIII. Peminum totidem;
Ordeimodiosmiile; DCCC. Feminum, reli-
ny 74
qui repositi. Arenae modios CCCO  2
Faba modium I. pilorum modios ZFI. de mol.
V. mod. CCXL. reliq. rep. de cemb. IIII. PEX-
Bendarum mod. DCL. ad minorem mensuram.
Depont. II. (DC) Sale mod. L. Z. 8 Pol. II. De
Ortis IIII. POL. XI. Mel mod. TII. de censu,
Butrrum mod. I. Lardum de praeterito anno,
baccones L, noros baccones CC. cum minutia
F4.)
(5) intra Cramalium. Cramaculi videntur esse cre-
malteree Focarii, Cramaillieres. Andeda an-
denx, landiers. Andena instrumentum Ferreum
Foci lire, Ferrum, quo appodiuntur liona in to-
co, ut melius luccane a melius combuvanEur.
(5) ride intra.
(12) Fructus ex lavore colleetus
5. 3.) intea: quae pottunt Cieri Farina; item, un.
de postune tieri Farima 

## Folio 327 — 730901130:0585
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000585.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
Cetto
seol
Il. tal.
extlia
 (11)
erito.
farina
Lld.
MaM
Lala
SI.
ll
celi.
nol.
diae
alsto
De
nO,
Utia
co
14.)
eere
C dH.
retint
into.
NIII.
UH.
CAROLI H.
24.) eunctis. Formaticos de annio praesen-
cipenlas ZL. III. De peculio jumenta majora ca
pita L. I. de anno tertio V. de praeterito VII. de
a
oraelenti VII. Poledros (u) bimos X. annoti-
nOSVIII. emissariOS TII. BOVeS ZVI. ASInOS
TI. vaceas cum vitulis L. Juvencos Z X. vitulos
AAnOtInOS ZXXVIII. TBurOSIII. POTCOS Ma.
Iores CCL. Z. Porcellos C. verres V. verrices
cum agnis C. L, aenos annotinos CC, Arietes
ex
CXX. Capras cum haedis ZX L, haedos anno-
77
tinos XXK, hircos III. AucaS AR. L. pullos
L.XIX. ParOnes XXII.
DE FO, GUO SCIPRA.
Item de mansionibus, quae ad supra Scriptum
mansum aspiciunt. In Orisione villa inveni-
mus mansioniles dominicatas, ubi habet scu-
xasHII, _ curtem sepe circumdatam. Ilabet
ibi hortum L. cum arboribus; aucasZ, anantes
VIII. pullosZLL. Catas d currem sepe mu-
nitam. In alia villa reperimus mantioniles
dominicatas, ee intra scuras III. rineam arri-
penn. (B) I. hortum cum arboribus l. aucas
XV. PulloS ZX. In villa illa mansioniles
dominicatas. Hlabet scuras II. Spicarium I.
hortum I. curtem sepe munitam.
X 4
ITEM
(+4) Minutia r: detur significare incisum, toma-
culum, ad tarcimina.
(_) Pullos equinos. Intra peledros.
() Aripennis, arpento

## Folio 328 — 730901130:0586
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000586.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
28.
EX BR E VTARTO
ATEM UNDE SIPRA.
Mensuram modiorum et sestariorum ita in-
venimus, licut dc in palatio. Ministeriales non
invenimus auritices, neque argentarios, Ferra-
rios, neque ad renandum, neque in reliquis ob-
Cequiis. Deherbis hortulanis quasreverimus,
id est, lilium, coctum, mentam, petrelilum, Ru-
tam, apium, Libesticum, Calviam, Catureiam, (a.
vinam, porrum. Allia (u2.) tanaritam, men-
tastram, Coliandrum, Ccalonias, cepas, caules,
Rauacaules, vittonicam. De arboribus: pira
rios, Pomarios, Milpilarios, persicarios, avelana.
riosnucarios, morarios, Cotoniarios. Repe-
rimus in illo sisco dominico domum regalem
exterius ex lapide, et interius exligno bene
constructam. Cameras II. Colaria II. AlIaS
calas intra curtem ex ligno factas VIII. Pisi-
de cum camera I. Ordinabiliter constructum.
Scabulum I. Coguina ec pilerinum in unum
tenentur. Spicaria quinque, CranecasIII.
Curtemcunimo circumdatam deluperque pi-
nismunitam, cum portalignea. Elabet de-
Tuper Tolarium; Curticulam similiter tunimo
incerclulam. Pomerium contisuum, diverst
reneris arboribus nemorolum; intra vivarium
cum pilcibus l. hortum bene compolitum I.
reltimenta ad lectum parandum I. Drappos ad
4 2.) Intra: Taneratum, Mentastrum.
di

## Folio 329 — 730901130:0587
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000587.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
d
en
M
enB
(ia5
si
M.
IM
III
spi.
den
MD
verti
1M L.
Osil
i
C AROLL H.
32.9
dilcum parandumm I. (x) Toaclam L. UcenEilia,
concasaereas II. pocularem I. (V) baccinum I
Caldaria eerca II. terreum I. Cartaginem l. Cra-
malium I. andedam I. Farum (2) I. securem 10
dolaturam L. terebros II. Ecalprum L. alciam I
Runcinam (a2) I. planam L. Falces II. Falcicu
lasIII. Folloria II. palas ferro paratas II. Utensilia
lignea sufficienter. De contaboratu: Spelta
vecus de anno praeterito Corbes LXNZ. quae
pollunt heri tarina pentas CCCC. de annO prX-
lentispelta corb. ZC. quae pollunt fieri pensas
CCCCI. De Ordeo novello ad serritium
modiiDC C. 2d sementem modii DC. L ardum
ra
vetus de anno praeterito baccones LXAR; no-
vo de nutrimine baccones C. cum minutia et
unetis. Decensubaccones CL. cum minutia
eunctis: Tunt (IIIUI BaCCONOS CCCBXX.
Formatas penlas XXIIII.
DE PECLILIO. Jumenta majora, copita
LXXVIIII. pultrellas (b6) crimas ZRIIII. bimas
Z 5
(x) supra exat roactum.
XII.
y) Bacchinus lumitur de UrCCO Cx ~eTC. BaCO
chinon de patera lignea, Bacinus de Pelvi, Po-
lubro, malturio. Baccinum quasi racinume
seu ralculum. DuCange. FAd GCrIB, bC.
eken, quod est pelvis.
(2) lupra farum Ccriptum erat manu antiqua luta
ta.
Caa) supra runcinam elostator scriplerat noil.
(b6) Force, junsemutrer Perde, Sturen, intra pu-
trelI28.

## Folio 330 — 730901130:0588
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000588.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
30
FZ BREVIARTO
ZII. annotinas XIII. peledeos bimos VI, anno-
tinos XII. Fmillarios vel burdones TIII. bores
x
ZLL alinoS II. vaccas cum vitulis LX X. tauros
TII. Alia animalia X. porcos majores CL. mi-
Fores C. Verveces cum agnis L L  L. 29105
mexan
opniculos L. VTII. Multones (CC) LX 2AII. C. a-
pras cum haedis ZV. Anniculos VI. hiccos
VI. vala apium L. aucas XL. Anantes VI. pul.
IOSC. PaVOneS VTII.
INVENimuS in illo filco dominico calam
regalem cum cameris II. totidemque camina.
tis, cellarium I. porticus II. Curticulam inter-
elulam, cumtunimo strenue munitam; intra
cameras II. cum totidem pisilibus. Manso-
mestceminarum III. Capellom ex lapide bene
constructam. Alins intra curcem calasligne.
a5II. Spicaria TIIT. horrea TI. Stabulum P. con
quinam I. pistrinum I. Curtem Cepe munitam
cum portisligneis II. et desuper Tolaria. Lc-
eum paratum I. drappos ad discum parandum
l. Toaclam I. Utensilia: Concas areas II. pocu.
lares II. Caldaria aerea II. Ferreum T. patellam L.
Securem I. dolaturam I. terebrum l. Scalprum
I. Planam l. utensilia lignea ad ministrandum
Custicienter. Conlaboratu: Spelta vetus de
anno praeterito corbes AR. qua possunt heri
Farina penlas C. praeseriti anno Fuerunt de Spel-
ta Corbes . C. Teminarit ex ipsis corbes Z. rC-
CC) Moutons
ligua

## Folio 331 — 730901130:0589
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000589.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
D5
5
1
M
CAROLIH.
132
liqua reperimus. Sigil. (da) niodii CLZ; Pe-
minavit C, reliqua sepperimus. Ordeo, mod.
CCCCL. Teminavit CC.C. reliqua repperimus.
Avena, modios CC. Teminarit rocidem. L. aF-
dum vetus de praeterito anno baccones LH.
Povello de nutrimine baccones L. cum minu-
nadcunctis. Decenlubaccones XV. cum mi-
nutia e unctis. lunt simul baccones CZXV.
DE PECLILIO. Jumenta majora, capita
ZLITII. putrellas trimas XL. bimmos XII. annicu-
l05 =V. Poledros bimos VII. emiltarios vel
burdones II. bovos XXIIII. vaccas cum vieu.
lisVI. Alia animalia V. Porcos majores HC.
e
minores L. Xc. verreces cum ognis CL. anni-
culos CC. multones VIII. Caprascum hcedis
XL. anniculos XVI. hircOS V. aucas X.
Repperimus in illo Alco dominico, domum
regalem ex ligno ordinabiliter constructan,
C ameram I. Cellarium I. Cabolum I. mansio-
nes III. Spicaria II. Coguinam I. Pistrinum L.
Scuras III. curtem cum tunimo circumdotam
ee deluper sepe munitam. Flortum diversi
reneris infertum arboribus, portas ligneas II.
vivaria cum pilcibus III. Utensilia, Concasee-
rensII. poculares xreos II. Cramalium I. AN-
dedam I. patellam I. securem I. dolaturo I.
cerebrum I. Ccalprum I. palam terro paratam,
utensilia lignea lufticienter. V’ostimenca, le-
dd) Forte: filieinis.
ctum

## Folio 332 — 730901130:0590
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000590.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
32
EX BRENIARIO
ctum paratum I. culcitram I. plumacium L.
linteos II. mantile I. mappam I. Toaclam I.
Deconlaboratu. Spelta vetus de anno prae.
terito corbes ZX, unde polsunt heri Carina
Denlas C. praelenti anno fuerunt spolta corbes
ZL. Peminarit corbem unum; reliquum
sepperimus. Lardum vetus de praeterito anno,
baccones CC. Novello de nutrimine bacco-
nes I. cum minutia ecunctis. De censu bac.
y
COneS LXX L. cum minutia e unctis.
DE PECLILIO. Sumenta majora capita
tantum; putrellas trimas tantum; bimas L.
Anniculos XI. peledros de teriio anno tantum;
bimos X. anniculos V. emissarios II. BOVeS
tantum, vaccas cum vitulis tantu, juvencos
VIII. vitulos anniculosIII. taurumI. POrcOS
majores CL. minores C. Verbices cum agnis
CL. Agnos anniculos CC. multones C. Capras
cum haedis ZX L. anniculos XC. hirCOSX. au-
CaS LR. anantes IIII.
Invenimus in Freola Alco dominicoinca.
Cam dominicatam ex lapide optime Factam, C a-
meras II. cum totidem caminatis. Porticum
J. Cellarium I. torcularium l. marisiones viro-
rum ex ligno factas III. Solarium cum pisili L.
Aliatecta ex maceria III. Spicarium L. Icu-
xas II. cortem muro circumdatam cum porta
ex lapidefacta. Veltimenta, culcitam I. plu-
marium I. Loctarium L. Linccum L. cooperto.
rium

## Folio 333 — 730901130:0591
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000591.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
1.
NL.
r2.
I
bed
Um
ab
Co.
dl
ita
X.
1i
e5
0d
05
18
5
40
d
M
D.
l.
1.
d
0.
A
CAROLIM.
33
rium I. bancalem (f) ucensilia. Terreolum I.
Patellam plumbeam l. De vineis dominicis,
xX
vinomod. DCC. LL L. decenlumod. D. C ana-
Dis libras II.
DE TIERBIS TTORTLLAMIS. id est,
coltum, mentam, liresticum, apium, betas, li-
lium, abrocanum, tanezacum, Calviam, Patu-
reiam, neptam, lavinam, Cclareiam, Collequia,
mentastrum, vittonicam, acrimonia, malvas,
5caulas, certolium, coriandrum,
porrum, cepas, Scalonios, brittolos, alia.
DE ARBORIBIS. Pirgrios diversi se-
neris, pomarios diversi generis, milpilarios.
perlcarios, nucarios, prunarios, avellanaEIOS
morarios, cotoniarios, cerilarios.
TTAEC EST SLIMIMA DE SLIPRA DI
CTIS VILLIS.
Sunt in summa: Spelta vetus de praeterito
anno corbes rcorr. un de polsunt heri de Farina
penlae 2ce1r. Frumentum vetus, et sic de cae-
teris praeteritis de praelentibus lel. numerabis.
INCIPII CAPITLILARE DE VII-
LIS ET CUIRTIS IMPFRATORIS.
I. C ap. Volumus, ecc. (uti a C onringio edi-
(ec) subsellii Araculum banckphiil.
tum
55) id est, altea, quod dicitur ibischa, apponit
olollacor recus in marsine. Calli hodic di-
CunEmauve, suIaUrE.

## Folio 334 — 730901130:0592
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000592.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 22 lines, status machine
334 EZ BRENIARO CAROLIM.
tum est cum Fpistolis Leonis TII. Papae. In
ultimo tamen C apitulo, quod numero L ZX cAt,
post verba: Spirauca, dulcia in disto insupee
sequitur:)
Spirauca, dulcia, ocriores, omnia servatoria
exCubito commelsura, primitira, peraricus Per-
vatoria, trium de quartum genus, dulciores de
cocciores d serotina.
EXPLICII CAPITLLUIM DO.
MITNTCUM.
Eadem pene manuhis subscriptum est:)
Tamedii, id Cunt conjuratores, quosnos ger
on dicimus.
Mecani, id Cunt provingui.
Solsaricum, id est, abjectitium. Solsativit,
id est, abjectirit.
Feudus ejus jacet finirus, id est, uveregil.
dus.
Concapulavit, iu est, concidit.
Forheo; livorastet, id est, rulmera Ret.
ddo

## Folio 335 — 730901130:0593
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000593.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
1
Eclt
ape
EDeid
Bser.
esl
reio
vitu
il.
D
833
A
De
TNTTDORUM
LAINEBUROENSTUM,
EX E PISTOL A
GE OR G. FRIDE R. MITTOFIL.
a
data Lucboviae d. 17. Maji. 1691.
UIF dic erste Frase: ob sich in hiefirer
resend wollurnae sepulerales finden, ta-
be antvorton Collen, dass dergleichen
nicht enig, Conderlich in der gegendrwi-
(chenhier (Liichau) und Bergen, Dannenbere
Flitzacker, und ew ar nach dem allo genandten
Drahreln veres, anzutretten lern. Und da-
mit ad secundam quastionem: ob lic in der
ebene oder in huseln cetunden werden, berich.
tet Werde, (0 seyn diclolbe meistentheils in den
herdisten ortern, nieht veit von den wegen,
ebennicht auffden bergen, Pondern intleinen,
undtheils dem angenschein nach semachten
hiigelu betindlich. Und auffdic dritte Frage:
Wic dieselbe beschaffen, zu antorten, Folgen-
der mallen einserichtet, dals mitten in Colchen
bleinen hiiseln, etlicherrenis spaten tiet, cin
Grosterrunder cop H, rrorin etrra ein puter ei-
mec
C

## Folio 336 — 730901130:0594
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000594.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
36
SL AVOHIC A.
mer rrallers segolenrrerden an, cingepra-
ben, vvelcherrund horum undhart bey dem
toptse, nit Feld. Aeinen gleich alis cine maver
verrrahret und umtallet, und oben mit ci-
nem etrras breiten seld.steine bedecket, und
alles mit Cando rugescharret und iiberlchuttet;
nahie aber daber, und etrra cin schritt oder 2. 3:
daron, Cernrund hecumm sar grolle fold. Roi-
ne, gleich allszur ziorde gesetzet, rvelchemit
den lpitrisen enden emporstchen. In derglei.
chentoxiten betinden lich einise strcklcinvon
verbrandien hnochen, erde und sand, Welche
onit asche vermischet: Wie nicht allein dio
cinvrohner des dorttes Feezell, als sic von ei-
nem Lleinen Land hiisel dic grossen Rteine ru
untermauruns ihirer hauser vor etlichen jah.
ren vregoenommen, Tolches alles alsobetun.
den; Condern es hat auch vor garvrenio jah
ren der Ambts. Verrralter Zu Bergen, als ex et
liche grosle seine ron dergleichen hiigeln an
Fatiren lassen, und die leute einen Polchen topA
selunden, aber aus unachtlamkeit zerbrochen,
dic scherben vom topte, Tamt etlichen ver
brandten knochen, dem althieligen Hlerra
Prohst undmir vorsereiget, vrelche auch der
FIcer Probst ru lich genommen; dahero um
Porielrvenisethieran zu 2vreiftelm ist. W alS
tum die rierdte Frape betriffe: W as vor anti.
quicaien in hieliger Bexend sern: P0 betin.
det

## Folio 337 — 730901130:0595
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000595.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
Sesia
Y dem
Maler
MIL Ct.
uni
utteti
1213.
Aei.
lemit
elei
AVOH
lebe
dio
eja
e2I
poh.
HIM.
3l-
eto
aH.
A
en,
Ver
EIpA
der
UM
a
MH.
A.
det
SL AVONICA.
31
det man daron allhier Dichts Conderliches; es
mochice dann dieles etrra konnen beroebrache
rrerden, rras von dem Dannenbersischen
churm. und dariun behindlicten alto penand.
no
ten Ronies.loche zelaget vrird: dals nemlich
der rormahlise Ronis in Dennemarcke Wal-
demarus II. nachdem derselbe ron Peinen foin-
den. Grafsen Henrico und Gunzelino von
Schiverin, vrolche hieliger endes hof gehal-
ten, im lager vor Bornhorede, ber nachelictier
Neile iibertallen, getanslich angenommen
und Fortseschleppet, daselbo 2. gantrer jahire
berrohinen; und rrotern ex dicler unange-
nehimen herberge entchlasen lern vrollen,
Sich mit etlichen tausend marck silber losen
miissem. Sonsten Betinden sich auch annoch
in etlichen dorforn dic hohen Creurz-baume,
vierrol dio Cronen-baume meines W illens
niche metr vorhanden; WVelche vor alters
von den  enden rrit gervisten lolennen cere-
monien schanen, angelchleppet und aufge
richtet; auchan Conderlichen hierru benand-
ten l’esten mit Krintren Peyn Bechret, vrober
overdlich gelotten vrorden.
W oiter nua
auH die sinffre Frase ru kommen, rras nem
liehtiir singularicacen in rebus naturalibus 2u
Anden, Porreils vor meine W enipkeit niche
mehr zu berichten, das bemerckens rrerth ler,
als dalsber dem dorte Lar
rendonffim Amble
Ia-

## Folio 338 — 730901130:0596
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000596.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
338
SL AVONTCA.
Dannenbers, charveit der FIbe, cin bers ley,
vroriun vor dielem viel allaun segrabeu,
aucholin 2vreiffal dessen noch vol ietro dar-
inn verhanden ler; undrrird dieler berg da-
heroder illaun-bers genandt. Soist auchrum
andern ein brunn beydem dorte Orossen Hei-
de, cine sutemeilevon Dannembers in der Lu.
cia, vrelcher viel saliz-adernhat. Daher dic da-
Telbstisen leute sich dessen vrol bedienen, und
Bey abkochung srilchen Aeisches, Alche, und
anderer trilchen speilen, keines Caltres bediirt-
FOI. Is hat auch cinsmabls der FTOrE RatA
und oberhoupemann ous curiolitât eine men-
se Tolches Walters Ceden lassen, und cinoziem.
liche Schacheel vol (alt2, (o recht put betunden,
daraus belcommen. Vs ober denn drittens
nicht ru vergessen die also genandte schône
Fiche in den plancken hieliges Ambes, vvel-
che, rric denen, (0 sic gelehen, bekcandt, (0 gc.
rade und gleich, als cine tanne immer auf-
vracblen kan, in die hôho sciget, undiiber50.
a vrol 60. Schuch hoch ist, che die iste, de-
rentiintre, lich crausen, vrelche oben cine
rechte rundung machen; so mit groler lust
anselchen, und von manniplich vervrundert
vvird. Flieraust dic sechste Frage ru beant-
vrorten, (o hat man meines W islens heine bii-
cher in der Wendiscben sprache, duch Toncten
keine alte schriffeliche nachrichrunsen; vrie
denn

## Folio 339 — 730901130:0597
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000597.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
lesi
aben,
lal.
aa
lllia
Aeia
Elle
16b1
Und
und
crta
ath
61.
Cm.
en,
tens
Ode
sel.
sea
50.
ust
dert
caHta
ebit.
ite
WVIo
eMA
SLAVOMICA.
vrie denn diele sprache numehro Petr abzu-
nehimen beginnet. Wahoro auch, vric AeiIZ
mich gleich bemiihet, vor ertt niemand an-
tretten konnen, vrelcher aufdie heberide
trage, vrie nemmlich ihr Vater unser laute, zu
dienen, und das Vater unser in der Wendilchon
Spracho auszusprechen serrust. Fndlich a.
ver haces ciner einsegeben, und lautet, vrie
Eolget:
Noos Wader rada tojis wateuem (a) nibisier.
Pater nolter qui es In
Sioncta (D) movardoot tiii
Sanctilicetur nomen tuum,
Seimans ini (C) Rieck cumma.
Adveniat Rcgnum tuum,
calis
Tua (d) willia mossa schinior an nibisjest
C) eack wissei soguoi (F) noossime. Cy c
Fiat voluntas tua sicut in coelo, ita ex intetra
Noossi daglitia (8) Sjeibe (h) diinam (i)
daans
Panem nostrum quotidianum da nobis hO.
dic.
un (K) Wictoduman noosse (I) Creichie
coock moy witto dujeme noos sume
Oreibynarim.
Et dimitte nobis debita nostra, PCut S
nos dimittimus debitoribus noltris.
Ni (M) farsorimas Wa versoikune
Fit nenos inducas intentationem.

## Folio 340 — 730901130:0598
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000598.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
d
quasuo
SE AVOHTCA.
Erlosunas (n) witrisge roidac. Plamen.
Sed libera nos a malo. Amen.
(2) Nebess, caelum, Bohemis, Croatis, Serviis. Neb-
bia, nebula, vepenn, nubes.
(b) Wardas, nomen, Lichuanis: Waaris Li
vonis.
(C) Rieck e cumma, Cunt Crermanica, nec ea in a
liis Slaronicisinrenio. Nec vidco, quid sE
scimans.
(d) Dein illemiisse geschehen.
(e) Cack, lcur, ur Cxontisjako, Serris a Dalma-
ris Kakeo, Bohemis patona, Polonis rako, Lula-
tir Takhate.
F) Nossime nostristerra. Crontis, Carnis, Dal-
matis, Serris Nasemli, Bohemis Nazemi. Lu-
latis Nasemu, Polonis Nazemii, Lithuanis and-
ziames, Lironis Summes, Russis Nazemlee.
Sieibe, Panis, nocris. Speile. Bohemis chleb,
Tularis Rlib, RuBSIS Chlab.
) Dii nam, da nobis. Dai nam Crontis a Serris.
Bohemis, Polonis, Lulacis.
(1) Daans, hodie, des tages. Croatis de Servie
danas, Bohemis dnes, Russis dnes.
(L) Witcoduman dimicre, abchun, in nulla 512-
ronicarum. W it d Weit.
(1) Oreiche, debitum, Fehl. In Lironica est
Crake, in Wallachica gresatolle, in Bilcaina
Corrac. Ec reperio srech rel grich Slaronibus
esse peccatum.
(m) Hoc pure Germanicum est, nec tale quic.
quam rideo in reliquis staronicis.
(n) Wittise, ab, lonec, a Germanico W eit.
Sonsten habe andere sebeter vernommen,
vrelche

## Folio 341 — 730901130:0599
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000599.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
M.
illet.
2l.
in de
id sit
Ima.
Ua
Dal.
billa
and
hteb.
et.
tia
errio
520
cd est
nibus
quie
Meu
alete
SLAVOHICA.
34Y
elche vor alters von den Wenden gebrauo
Chet. al(S:
Biilar tade tojis W attuje emmerire W itto-
dume dochtamiiie Crcichie vra Biihe jeomare.
AuH TeutIch.
Cott, du bistim himmel, verpieb mir doch
meine liinde in Ciottes nahmen.
Fin ander Ccbet.
elotiis Walans drenii Wottons rospuns
fuitsi Wargniime Busje nosiije prov a thlesoi
coquile Wargne Biila2 copcune caroi aipoiltas.
.
togiile Moroitca stase apoictas, Turpoleis. 1L V
Teutich.
Pilatus natim cine dornen- ruthe, schlue
Cott den Ilerren auf seine Backen. Wic-
viel tropsen blut Cott dem Hlerren von Peinen
backentiessen, Coviel thranen Marix aus ilaren
augenrinnen. Kyrieleis.
Aliud.
Daansian Moroin dannaaz W addaan noos
selus poriideine totr daan dump jalajec trite
daan atstorial comine W acle limia tu Wissi
noos selus afstorial tooktuns Krierra sanzen
eltie afstorial. Tjirioleis.
Teutlch.
Heute ist Mlarien tag, da unser Herr Jelus
ebohren; am andern tage ilt er setauttet;
den dritten tas hat er alles abgesteuret, Reine,
vraller und erde, dasalles unser sesus hatabgc.
Ateu-

## Folio 342 — 730901130:0600
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000600.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
342
SLAVONTEA.
Acuret. S0(OII ex den Kries absteuren von
der santzon V olt. Krrieleis.
Aliud.
Maroia siidi vrackaarAterk W citle Pat ta-
raime uetskome loikas Biisie nem Calojicke nie
iiddenoocht, seidec lumang tloorne dreinete-
chuns Biilie rrir diattoi tu my Biilaz nibas
rraine rrissane lidans prilidiot por noosle
erees neitje.
Tentlch.
Maria giens um die Kirche mit drey leuch
torn, suchte Gott, konte ilin nicht Anden. Dic
uden brachen. Bornen-Areurho, vrolten Cott
damit Arcichen, deren ein Gottnicherverth
guar. Alle das lerdenhat er gelitten fiir uns
arme Ciinder.
Dic achte Frage Betrestend: worinnnemlicb
die Wenden, venn sie Teursch Brechen,von un-
serer pronunciation. abgehen, P0 ist ber ihnen
Sebriuchlich, dals bey allen W orton, vuelche
cum alpiratione Consten ausgesprochen vver-
den, se den h ruriicke lassen; und herge-
sen da leine aspiration, sio allematil den R.
davor Petren: c. 8. proaller ausen, lasen sIc:
haller haugen: proTtorre, Phre, Ambeman
bamman, Ec. Item, vrelche Wortolontteu
mit dem in gesprochen rverden, dieselbe spre-
chen sic mit dem F; und hergegen sebeau-
chen sic den n rordem F. c. 5. Pro Wicle, la-
Ben

## Folio 343 — 730901130:0601
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000601.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
YON
at _.
et nit
rete
nibos
Dosse
icha
Die
boH
erth
UAS
licb
IMo
CM
che
1et.
6
1C.
AH.
Mest
Aent
Dre
al
est
SE AVONICA.
343
enHC: siske, Pro Vogel, Wogell, prolincte,
Winck, pro Vader, W’ader ecc. Ingleichen
rebrauchen sic Celten dic W orte cin, der, die,
das: als rrenn man laget: ich gehe auf den
boden, Polagenlic: Gab sick hup bonne; peo
in der Kircho, Lagensie: hinkarcke Xc. Und
rrenn sic zu Zciten den articulum cerras zu
demonstriren sebrauchen, Casen sic gemeinig.
lich vor der, das, et vice verla: als pro das
hubn, de aun; pro dic orbeit, dat harbeitec.
item vrelche Worte in der terminatione mit
cheoder chen pllesen geredet zu vrerden, re-
den sic ke oderken: als c. 8. ein bilchen, (a-
enlic: einbirzken. Sontten sprechen sic anu
dere W ort Cchr corrupt: alspromuerer lagen
Ciemutrersche. Item gleichrrie sie lagen pro
Herr, Phre, Conennon lic die Frau Fhrske, un d
lagen nichtFran. Vr enn man auch ber dic
rechte alte abselebte Wendenkomt, pregen
Telbise rrolihr vich ru nennenitr, und her-
sesen dutren sic einen menschen; vvenn er
pleieh vornehimer vrie sie. Wic ich den selbA
cinsmahils sehotret, dass eine alte Frau ru ih.
remhunde, rvelcher auf dem uele lag, lagte:
Bias (hund) Stahe bup; und hergegen lagte
he zuciner vornchmen Frauen: Fhrske, gah
sitce. Wic sic im iibrixen in der pronuncii
runs sichbereixen, Han aus folgenden alten
sebe

## Folio 344 — 730901130:0602
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000602.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
344
SLANOHICR.
sebeten, rrelchenachihrer ausredenieder ge-
Schrieben, erlchen rverden:
Fin Cebet.
Fhr GOtF, trover Cott, lete Fhr, Immelske
Wader, Wexlehn huns dienen illisen secct,
Christlicletholeten hun (alick tho Aerrven.
(77
Cifhunsthohaten.) W an fin hun vran bro.
de. Plahten dat hils dien lieF, drincken das hils
dien blottu, hamen.
Fine Beiehte.
Tain Gebode Giades hick eAre CTOtt mines
Etiren voll bekcohmen. Elick eAre Gott nich
gelorret hun nich setriichtet: dat hiss my
orundt hun vrannarte lecdt. Hlick kill doch
gernebehtere. HIoFhre, dat Ciades W orth
hick vill lehren, hun mictrosten, dat de lere
Phre mag mine Limne verseven.
Ein Pastions Cclarie.
Walsskce foden, rat locke ei ier: Vic soi-
ken CFott den Fhren selum Christ. Vic villen
Cott den Fhren hup triitre schlatin. De krii-
trc vals ooch, hun vals (o brect. Fhr felus
Sprack: mie dorttet (chr. De Joden bringen
valske drunck, de drunck vals hiedel fallian.
Flun nati dem joden deunck mie dorstet
sich; mie dorstet nahmines Wadersrick.
Aliud.
Maria natm hôre Bockhup inne, vollhôhe
ohne nahloiten, darmodde hiohe biddelman.
Bid-

## Folio 345 — 730901130:0603
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000603.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
Er8B
velbobe
Seel
NVeM.
1bro.
shis
ines
nick
m
ocH
Ortt
ere
OI
en
erii
sellis
186I
lllan.
el
et,
IOIt
ndl.
sid
SLAVOMICA.
34E
Biddelman hick lete die Fatt vrragen. FActu
nichmien Sohne scen: IIo Maria, hick ette
Petn. Ju Sohne ging cho garde, Maria sins
tho sardo. Stailtu doch sesus halleine ier7
FToMaria, bin hick hallaine: DohrCtohnerrer
ovalsto Judas, breken vrann daren trante
haft; de terantz (chlahn hup mien octde. ITuh-
ter mien oetdo bloth huht spranck; de bloth
spranck tho heerden. W ann de bloth vert
soderraite; warn vaite illige Sacrament, da
hertreuet lickhalle Christenait.
Au die neunde und letze Frase rrirdbe- nus
richtet, dals ein Peutscher auH Wondisch
Sjostje heisse; alsrrenn ich spreche: Das ist
ein Tcut(cher: Wan jans siostie; oder, erist
ein Teurlcher: Luns jans sjostie. f Saxo
e
D
E
n

## Folio 346 — 730901130:0604
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000604.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
40
SLAVOHTCA.
in
Delignatio rocabulorum ali-
quor, Winidis Luneburgensibus usur-
Patorum.
A.
Sche, pipeel, pipona. Pipel
;
L Autschuirtel, Wisdrilal.
a
Aptel, saapke. Goptgi. PI. Gopt Ka
Deivel, Reirro
Bier, Poyri. gebtmir cinen Rrusbier, Tjem
Crois porwi.
11-
Brodt, Theibe. Styeiba. Engant Z Brodt Pux att PL. Putine
Butter, Mooskum. Mostge
1
Bohne, Bube. Pub, Pubay
Balge, uberack. Tubben, Balaya
Bien, Creiswa. Graussoy. PI. Graussuoy
Betto, Rubier. Pestilya
Baake. Raule, Rienneiz.
Brantigano, Sadic. Breddigam
Braut, Acenka. Neicka, Brut
Dieb, DiiC. Dif.
y
DorF, W CllI. vas
e.
tidars
Dannenberg, Woikam. (ett locus primarius
Districtus, olim Cedco Comitum. )
Drecke, juna.

## Folio 347 — 730901130:0605
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000605.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
IIsa
ilti
jem
asese
.
SIAVONICA.
Eo
Er, Joji. Goyi Vl. Goya
Encte, Pogla. Pagla.
Fichbaum, Dump. Dumbe Pl.. Dumboy:
Frole, Pars. Kgorch.
La
Fule, Tcelka. lelKa
Echle, Tortier.
.
Fareken, porlans.
Fleisch, ManeFr.
.
Fullen, Sribanes.
Frau, Schena.
Fenster, WVackenow.
Flachs, Laane.
Fuchs, Leiscitz.
Cchehin, FToiden.
m...
Crut2O, LjOSOF.
GBHS, SUmS.
.
Gause Kuchlein, Poilum. Panlcrum pulli.)
Carsten, Tarmin.
Garte, Pradiin.
Cuthen Pas, Dubere Dan.
Cibmir dasmorgenbrodt, keim pribeel.
po
27
GrosMaut, W iltea Woista.
2
7.
Laax, LLabLCL
4
Tuth
em

## Folio 348 — 730901130:0606
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000606.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
348
SL AVOHICA.
FTuth, Klubik.
Flure, orong.
Uber-HTemdt, Runkol.
Unter Flemde, Rortal.
Flarcke, Croblum.
Flundt, Pias.
FTutin, Slepeiz PGallina. Y
FTahn, Slepa2 (CralluS.)
Flimte, Schubelei (modii dimidium. )
277
Hlaber, Wubbres.
Hleu, ljanu.
FIous, Wila.
Fsinterste podex, peisda. S. V. Leck mirim FI.
leile poisda W’appius
Ftale, SojanX.
TTOH, CsCim.
HIoltZ, Drata.
Flandt, Ronka.
Eland(chuch, Ronkaweir.
Hlering, Slide.
unge, Clarrer.
Ich wil dier was ecc. Cant norarath.
2o
Kopt, Favune.
Krabe, Womans, Rotnans.
Krim-

## Folio 349 — 730901130:0607
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000607.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
MH.
il
SL AVONLCF.
Tringell, RranyI.
Knecht, Linceche.
Rrues, Crois.
Ratre, Chrto.
Ralb, Tilans.
n
e
Rale, _ ris.
od
na
Ruplein, Lioram.
Ressel, Rutlik.
Krukce, Croistro.
Roh, Kaalio.
Rerl, Tia al.
Rlein Rind, Déta.
Kindertuch, Schcipa.
Kommher, poutzimher.
Lotel, LAnLBICS
Lein, Semnii.
Lacken, Plasteitz.
Liichor, Loichoriz, (cst nomen loci. )
Lunebure, Glein. NB.
Leinand, Plaatna.
licht, Schwerra.
Milch, locaka.
Mitas, Broitka.
Maed, DeFOnS.
ado

## Folio 350 — 730901130:0608
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000608.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
350
SLAVOMTCAS
Wacker Madgen, Durera Detka.
ACHI HOOKO.
Horsenbrodt, Pribeol.
ex
Mund, oicta.
Mict. sabel, ercidlum.
PTate, NOS.
x ETachE, MAUX, ROX,
O.
OFen, Komnei. (Caminus. )
OhE, Woischi.
Ochs, Vallo. (bullc. )
P.
Pastor, Prip. (papa, PODC.)
Pterd, Tjum.
Pastorsche, Pupencitr. (C onjux Paltoris )
Rock, Zeickna.
Riibc, repa.
Regen, DaFdc.
Racken, Raalch.
R.
b 
Schatt,

## Folio 351 — 730901130:0609
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000609.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
atus
7
SLAVONICA.
Schaff, Vyria.
Schlitten, Sonang.
Schrrein, Schrreinang.
Spertins, Pestineita (Paster)
Spinrade, Saceodel.
Schiissel, Plattireich. (plat)
Scheftel, Kurir.
Stuel, Stril.
Stroh, Scllamma.
spinnerin, Prodtia.
Sack, Meeseist.
Stube Orrarneiz. (Dornizen, Dornsse, alia
cubi)
Storch, Bulitjen.
Schue, Scrifc.
Scissel, L00a
HarThiir, Dirar.
TaS, Daane.
Tilch Deiskre.
Teller, Talcer, inde Palloro
Tantz, PlooNat.
extantuet, vran plodcat.
rogel, Pattuata.
elperDiom LLACFL

## Folio 352 — 730901130:0610
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000610.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
2
SLAVONICA
Nalter, W adc.
Wcisbrod, Wuumstea.
Wagen, ljoli.
ex
Wolle, W auno.
NOIfF, W auck.
Wiele, Blaan. Plan.
Co
Laum, Lana, W attein.
10
Launkonis, Strehc.
e
Comparatio Dialectorum Sla-
vonicarum, micta ab III. ViroDnO.
deSparventeld.
Staronica retus d Illrrica, Filia mo-
mater non propriis,
Ced Lat. litoris.
Psal. 50.
derna.
Psallam 50.
Omilui mix B0- V DOmilluimene B0-
a sche po vrelittei a schepovelicomu
milosti Tw’ojei.
milloserdiju twomu.
I Po mnoschestru Ipomnolcherupo.
Cchedrot trojch, ot. millorania tworch,
Achicti bes. zaconie imaersi nieprarno
MOrC.
moyu.
Na

## Folio 353 — 730901130:0611
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000611.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
18
9.
B0
MI
Ill.
B.
chs
nolt
la
SLAVONTCA.
Naipatsche Omji
358
Vocchma operime-
mix et bez. zaconiia ne ad nepramnocti
moreso, iot sriecha mora, y od gricha
moieso otlchilti inia. moga otschilti menc.
laco bes. zaconie Tere nepravnos
more a2 rnaju, i moju ra POrnam, y
riech moi, predo- grich moy Cuprolira
mnojh cest vinu.
Tiebie iedinomu
menni restarda.
Tebi lam Camomu
Coprieschich, i luca Cagrischio, 1 slo Pam
Woje picdtoboru lot. utlchinio prid tobom.
vorich. Jaco da 0. da le ostittalch u ben
pravdilchisia W slo- Sddenzich tvoiti,
velech trroich, i p0. i pridobudesch, ka-
biedischi negda su da budesch su-
diti ti.
Se b0 W besaco.
dren.
Ervolam howne.
nich zatschat icom, i pravnoctil zatschet, 1
voeriesech rodi mix wr srilich zatschelare
mati moja.
Sebo istinnu vos.
mene mati mora.
Tere Fctosi iltinu
liubil iesi besrieltna. Obglutio, netmanna, i
Jd, i tainaja premu strovica mudrocti
crotti trojei a javil troyx oschittorao
mi iesi _c. eC.
merm. EEC. _C.
au

## Folio 354 — 730901130:0612
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000612.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
354
SLAVOHLCA.
Slaronica. Craino- Ca- Boëmica A-
vetiIs.
rintica Alia.
LHBa 21. FVanE. LuCa
C.aP. 2L. D. 25.
Budut _IF b0d0 
lia.
Budau
 snamenia L Hchiudrsa L A 2nameni
Tolntsie, i godilana Pon- na slumcy, ana
lunic i Evies ci, inu na luni, miesitl, ana
dach, i na inu na (ves- hwesdach, a.
Temli Tu dach, inu na na zemi budc
sa ialicom semli bo liu- dav narodur
otnetlchajania dem britku peo bauri
Tchuma mors. predtem lchu. ZWuteu MOrS.
cogo, i vos meniem tisa kelo a wino-
musche-tcho- Moria inu va-bitij. Takscho
nia. isdicha luri: inuludio schnauti bu.
juschtschim bodo na schi- dau Lidem.
eCcholowie. rotu lahinili od strachem, pro
com ot sra Aracha, inuocekaan is
cha, i tleha. zhacainja teh tech wecikte.
gania. era retlchr, catere res perdar
dulch-tlchich imajo pritina welchke
na wTelenuju. Elches vust vo. ren INCE
Silibo nebes- len (veit: Sakai neb0 mori
nia podris tudi nebestre nebessee his
nutliae: i tog. motichi scbo- bati (0 bu-
da usrat Cina dogibale: inu dau: a teh.
Hchelo-

## Folio 355 — 730901130:0613
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000613.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 78 lines, status machine
Iet R
BulaI
amen
C, du
1 ait
Ca, d.
bude
Odum
dauri
MOrs.
WInOn
at(che
bu.
dem
PrO
gunis
ybte
idar
chte
WCL
MOUI
 bu
telle
ei
SL AVONTCA.
Polonica Alia.
dic bendon
2natri na Slont.
lu, y na hontsu, y
ohwirdach, a na (che.
mi ucismienie naro.
dor, sdinie Canic
rady, aedi Calchumi
morre y vali. IatE
ilch se ludrie 2’du
Ccherrilentenon prred
Prachem y otschekca-
Rustica vulsaris.
 Budut Cnaki
vo Tolnele, i vo
metetsc 1 W0
Eviesdach, i na Pem-
lic Tuso, (tiesno) po.
sanom ot cot tlcha
jama Cchuma
Morstcogo i Wosmu
Cchenia Rogda Hcho.
loviekei budut isdi-
chati ot Aracha
vaniem nelch. L doschidania tiech
eschestsia Perichod.
Con tlezo na Okras
Cchiemie abo wiem
moth nicbieskie
chrriaessie bendon: a
tedits vilia sina
schlowietchego
prrichodrontleso 
obloko s’motton y
chrralon wielton.
T0 sdi sien Driats
potlchnie poslondar
thielct, a podnocto
Weschtlchei, Hoto.
rie budut brvati
olem Puicte
Po comu Echto Cili
nebesnie budue
drignutx, i fogda
budut widici Cina
tcheloriet (chascaso
budulchtichazo
(chodasch. tchago)
na oblatei, (o mno.
soiu Gloju i Slavoju.
a Rogda cia potschi-
2
elori

## Folio 356 — 730901130:0614
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000614.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
56
SL AVOHTCA.
tchelorriet- tedaibodooni dart urrii sip-
Echestea gra- vidili sinu ti na tsloreka
dusch- tlcha sa tchelovic an ide v’ob.
na oblatsiech capridcotschi- lace SMOt
SGloinislavo. 5a v oblakih welicam a
ju mnosoiu, s’elico obla-S  elebno.
HIatCchina Siu, us we- Aii velitar.
uCchtlchim litschastrom. AKdiZti vet.
sm birrati Kadar sepake le. Si porschnav
vosclonitese i tur b0 Catsche. (e diti, poh
os disni. lu, goditi, tateu ledser a posd.
te slari vra sledaito, inu wihineter hla-
Icha lane pri. vsdignite gori wawaschich,
blischaetla is. valche glare, neb sc pribli-
bamlenie wa- Patcai wralche Ichuje W i
Ache. i retlche odresebirou le kaupenii va
im prieschu preblischuje. Sche. I po.
RC. _C.
inu on ic nim vedelim po-
prail Fno debenstrvii.
prisliho: _C. _C. _EC.
_C.
e0
ad 3
O
se
5.
C
ad

## Folio 357 — 730901130:0615
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000615.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
utt
Vob.
moll
V 
BHB.
vel.
AIar
Poh.
hld
Chus
tibli.
vs
Wdo
Pe.
PBa
SL AVONICA.
lovi walche, i(cht
15
naiuthiae birati pla-
ulch prriblischa od. dite i vos dwignite
cupienie walche. Y
poviedrial im Celck
chlawio walchi, po
tomutichio budot
topodobenstro. dec. blilco is cupca va.
Scha, i elcalal im po-
dobic. BEc.
_C.
De eaetero nulla
lingua minorem pa-
titur in luis Dialectis
difterentiam, quam
haec: omnes enim
parum a matre abc-
unt. Secus a Latina
omnes ejus Elix.
ec.
do
O
5
F ev.

## Folio 358 — 730901130:0616
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000616.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
SLAVONICA.
(E EvoEBCta CC TarEa
coDCNt (G).
Slavon.
Blasho tcheltie na WSO
Poliesno.
Bohem.
Pobolchnost ke wschem
hodis.
Polon.
Boschnosts tu wschem
Potschicetschna.
RUTT.
Strach Boschi ko wlem
Wesch.tschan godni
Polesny, potschitesni)
Cui callet linguam antiquam Slaronicam,
qualis adhuc in libris Ecclehalticis apud Ru(OS
inulu, e in Fcclehis lepitur de cautatur: omnes
Alias dialectosque line molestia intelligit; ee
I quae hic cernitur differentia, ca provenit ex
variistextibus, unde vorlae lunt bae dialecti.
Difficultas autem maxima irrepsit circa le-
cturam, postquam modernae dialecti, abjecta
antiqua scriptura C rrilli ec Methodii, caepere
liceris uti Latinis in Illyrico unito Ecclelia RO-
mana, et Cermanicis in Bohemia et Polonia.
21
e

## Folio 359 — 730901130:0617
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000617.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
AMu
03
Ned
it et
l
De
DuId
SEAVONICA.
S
Duiantem antiquam callent lectionem, pro-
nunciationem ex literas, contemnunt illorum
scribendi modum ex consonantium multipli-
cationem, loconotae limplicium antiquae, ne-
quetalis potest errare circa pronunciationem:
quanquam adhuc pejus Ccriplerint Poloni Bo-
hemi, Craini ecc. Sc ex intinitis quati dialectis,
ad veram redire matrem Facilo potorit lingur
antiquae studiosus.
FEX. EF.
Si Deus est animus, nobis ut carmina di-
cunt:
Hic tibi praecipue sit puramente colendus.
Bohemus sic reddit seriptura lua.
Gestli Duchem Buh gelt, saker namto pismo
Prinalli:
Mastedi wadychy pravar scho ctiti a
chrralitimisli.
dux rectius secundum Ortographiam, le-
cturam de pronunciationem possit sic Ccribere
curiolus lector.
elisi duchem Buo
oh ielt, akcosche nam to
pismoprinaschi:
Maclchtedy wosduchy pravauicoho tschtiti,
a chrraliti mysli.
Et sc quidem non erit rusticus intoto Re-
noMolkoritico, Slaveno. Rullico, qui haec
non intelligat, quanquam Bohemicum nul-
lum unquam rerbum audierit; et sic de Cx-
teris.
le 4

## Folio 360 — 730901130:0618
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000618.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
360
SLAVONTCA.
Si vero redigenda fuerint haec praecedentia
verba ad srictam linguam vulsarem RusSICam
Sic lege:
Testli Duchom Boch iest, iacosche nam to
pismo princhot,
Emaesch tochda Bosduchom (al. Duschoju
eschistoju, vel pravoju) pravom jegha
eschitati, vel eschtiti, i chraliti mistati.
vel adhuc simpliciiis, uti Rustici.
Bade Bogh duch iost, kakc nam pismo
princliot:
Promischlas togda duschein tschistiu,iego
Potschitati i churaliti.
In Ccripturis autem d lublimibus scientiis
non sufticit communis lingua Rulsica, nec (c
bene expriimere ralet: Siguidem in ea obloleta
Facta sunt optima e sublimia verba ex vocabu.
la propter ignorantium. Idco recurrendum
est ad purum etrmon Slavonicum.
Tredecim Eiliarum cum matre Slavonica in-
Cituit comparationem pag. 275. Toh. W ci
chare Valvasor in der Phre des Ferezogthums
Crainlib. 5. parte 2. ubi quolinullam invenies
differentiam, nili in scriptura eaque depravata:
suae ontiqua Slavonica fuis literis emendaret
absqueulla disticultate. Adeas, vis, librum.

## Folio 361 — 730901130:0619
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000619.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
15
b
ta
1.
M
1
1t
ns
les
d.
eet
18)
  
E X C F P R T A
EX LITERIS TLLLSTRIS VIRI
TCOLAI WITSENII
CONSLILIS AMSTELODAMENSIS,
A D C. C. L.
Datis 16. Octobr. 1697.
nomme je vois, que vous delirez d’avoie
le Pater noster en des Langues de Pais e-
loignez, je prens la liberté de vous envorerun
Ferit en Lanoue Horrentore arec le Credo de
Decem Praesepta, demême que le Pater No-
ser en Lanoue Morale, le quel j’ay tiré avec
beaucoup de peine d’un Mosal Esclare, qui cAt
avec P’Ambalsade de Molcovie. S’il y a d’au-
tres Nations Ftrongeres parmi cux, jetacheray
d’aprendreaussi leur Pater Woster. La Lan-
quelsbecke est la même avec le Persan. Cel
le de Kalmukke e Mogale etpresque la même
Langue. Ouoique l’on ne troure point de
Samojedes parmi cette Ambalsade, jetacheray
defaire renir d’Archangel leur Pater Noster
en leurproprelansne, e j’espere de vous l’en-
vorer danstrois ou quatre mois.
d. 4. Decemb. 1697.
Ayant resu l’honneur de rotre Lettre, je
n’a

## Folio 362 — 730901130:0620
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000620.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
(
362
EZCFRPTA
n’ay pas roulu manquer a drester le Pater No-
ser en LangueMosale, avec une interpretati.
on interlincaire, que vous trourerez ci joint.
LoStupidité de ce Maegal, qui est ici, est lI
Grande, qu’on ne peut pressque tirer de la bou.
cheaucune connoissonce, ni de la Patrie, ni de
Mceues duPais. IIs virent Tous des Tentesa
la Facon des anciens eromades, changeant de
place aussi tot que les herbes ex le paturase
sont consumer. La Relision elt Payenne:
ils adorent des Imases debois.
le tacheray de m’informer, s i’en puis a
voir l’occation, Cur les langues Scitiquesdes
Pais les plus éloienez vers l’Orient, e je ne
mangueray pas de vous faire part de ce quo
apprendrar Cur cetto Matiere.
Ex literis 6. 6. L. d. 5. April. 1698.
S’attendois la reponse du R. P. Bouvet Telui-
le parti maintenant de la Rochelle pourretour-
ner à la Chine; a tin qu’en vous remerciant
d’un essai de la lansue des Magales je vusse
vousmander quelquechole en même temps de
la longue des Partares, Maistres de la Chine,
pour juger, si elle conrient arec la Maegale.
Maispar tout ce que i’apprends deco Pere, il
Perible qu’elle en ett fort differente. Rinsije
ne doispoint tarder d’avantage de vous faire
mestrestrumbles remercimens de la peine, que
VOIS

## Folio 363 — 730901130:0621
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000621.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
it
DoII.
iid
lest
it de
3
AB:
d
des
ne
ue
ii
P.
ME
e
de
De,
alea
il
1iIB
1B
W ITSENTAHA.
vous arés mise de faire parler presque des
muets, en obliseant un Maegalle a vous direco
qu’il talloit pour Fabriquer lon pater. Cemen
me Pere remarque pourtant deux mots Purcs
qu’iltroure aussi dans la Langue des lartares
Chinois, scavoir: Fliscbin Ambassadeur, de
Arsalan un Lion; deforte qu’il y a apparen
ce, que ceux qui leroient plus verlés dans ces
langues Serchiques, trouveroient dans le fonds
des convenances, qui ne paroissent pas au de
hors, e qui pourroient faire mieux juser de la
cognation de cespeuples. CCpendantjevous
supplie toujours, de vous Couvenir, de Faire Pou-
venir vosamis Molcorites ou autres, de Faire
des recherches pour avoir des eltais des lanpues
Serthiques, des naturels Samojedes, Siberiens,
Baskirs, Kalmues, Tingoehens, de autres, qui
sont Tous la domination des Moscorites, ou
continent aVecCUZ.
Ex literis Witsenianis ad 6. G. L.
22. Maji 1698.
Je n’as pas manque de m’informer ton-
chant la difterence, qu’il r a entre la Langue
Maegale d celle des Partares Maitres de la
Chine. On m’a dit, que ces deux Langues
Tont differentes a peupres comme l’Allemand
l’est du Flamand, ec qu’il en est demême des
Kal.
363

## Folio 364 — 730901130:0622
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000622.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
364
PZC ERPTA
Kalmues _ Maesales. On ajoute que lour
languetire beaucoup de mors de l’Arabe.
se n’ay pas encoreresti les Pater en Lan-
oue Serthique, Samojede, Bassire ecc. Mais
un de mes Amis à Mosco m’a promis de les
envorer aussi tôt, qu’il les arrra recis, ce que
i
espere qu’il fera bien tot.
Les dernieres lettres, que j’ayreciies de Mo-
(co, me dilent, qu’on a dejà̂ enroyé de Tôbal
en Siberie un Pretre Grec à Pekin, ou il est ar-
rivé; e avec la permission de l’Empereur de
la Chine, il a fait batir un Temple Molcorite
ou Corec, arant même dejà baptilé selon là
contume de leur Folise vint Chinois. On me
tande dans la même lettre, que li on avoit des
perlonnes Ecclehaltiques capables d’instruire
les Tartares, qui demeurent entre la grande
muraille de la Chine ex la Siberie, on en atti-
reroitbien tôtun grand nombre à la Religi-
ou Chretienno. Sa Majesté Zarienne cAt Fort
zeléc pour la Relipion, bien instruito des Arti-
cles dela For e verlée dans la lecture de l’F-
criture sainte, dont Elle a un ample connoil
Tance. P’ay cu P’honneur de lui parler lurce
Cujet. Seprie Dieu, qu’il Fasse serrir cegrand
Empereur d’un glorieux Intrument, pour e
tendre les progres de la lumiere de l’Evansile,
e qu’il suscite par tout des pertonnes aulsi ze-
léesquerous l’ectes.
A. 5.

## Folio 365 — 730901130:0623
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000623.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Ue e
b2.
MMld.
Uie
5de M
et qu
ID.
Tebil
estata
ur de
ovite
MM la
Ime
i des
uire
nde
uliia
8
Ol
Hi.
Bil
pee
AB
u
WVITSELTTANA.
d. 5. Fun. 1698.
Depuisma derniere lottre, j’ay recl les deux
Oraisons Dominicales ci-jointes; l’une etant
des Peuples de Vogelirs, place en Con lieu dans
ma Carte de Tortarie; L’autre est du Peuple
de Permia, Province ide Moscorie vers le
Nord, d’oi l’on veut que les Hlongares loient
Portis, dont neanmoinsje doute boucoup. I a
elrrai pourtant, que ces gens n’onrpasrece le
Bapteme depuis Fortlong. teims; e prelente.
ment ils parlent une langue tout a fait diffe-
rente de leurs Voilins. Nous aurons en Con
temsles autres Orailons Dominicales, ee j’e.
spere quecelera bien tot.
Oncontinué de m’écrire, que le Christia-
nismes arance à Pekin, tant par les Poins des
Romaniltes, que par ceux des Pretres GIrCCS,
enroyer de Tobal. Seconnois celui, qui a la
Direction à Mosco de ces Missions, qui m’al-
lure, qu’on commence à prendre beaucoup
depeine pour la propagation de la toy de cc
cote la.
d. 21. Ful. 1698.
Ayantrecli cos jours. ci lOrailon Domini-
cale en Lanoue Samojede, je vous l’enroye
cijoint. Ces gens sont encore tous Parens,
ee on ne troure point de Chretiens parmr cux,
de Porte qu’il a Falu tirer de leur bouche cetto
translation.
. G.
5

## Folio 366 — 730901130:0624
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000624.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
66
EZC ERP T A
d. 9. April. 1699.
Je n’ay pas une exacte connoissance du
tems, auquel la Cararane de l’Etiver passé
partit de Pelcin; mais je Ccay, qu’elle n’apas
été lilons- tems en cheminqu’autre tois, Parce
qu’au lieu de Chameaux on le Cert depuis peu
deChariotstirer par des Chevaux. On a aus
nettoie dc accommodé les chemins e routes
entre lestrontiores Chinoiles e la Siberie, de-
Forte qu’a prelent on secoit en quatre mois à
MTosco deslettres de Wetlinskoi, au lieu qu’au-
tre fois il taloit plus de huit ou dixmois.
Iestrrai que quelques Partares Occiden.
toux tous le commondemient d’un Prince
Calmak ont battu le Prince Mogal Arscaroi
Sainchan, qui est le même quFlourh, ce nom
étant, à ce quejecroy, le nom propre d’un
Grand Chet de bande errante de Partares. Cc.
lui-citut oblige de Pe retirer Cous la grande u-
raille; guelques uns disent, qu’il est mortu
d’autres qu’il s’est retiré à Borantola, Tous la
protection de leur grand Pape, lequel ils s’in
macinent ettre immortat. Le Princo Cal-
male qui l’a détait, est appellé Boescoechrichan,
lequel fut enluite chalsé par son consin prepta
Chan. RInA Ces Tartares Pont entr CuX en
continuelle ouerre e émotion; lans quoi ils
Ceroient capables d’inonder une erande partie
du Monde.
L. C5

## Folio 367 — 730901130:0625
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000625.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Ib. I
ple
M dst
S, palt
UB PII
12 dil.
rolles
b, de.
BISa
W’all.
denu
IVeB
ari
NOM
UI
l.6
MII
Ortus
51d
51
Cdla
u
es
Xe
11
AI
led
py
r
WLISELITAMA.
Les Abrsins haissent beaucoup les Peres ze-
suires, de je ne croy pas qu’ils aient deslein d’y
aller; mais il est rrai, que l’Preque d’Aneyre,
qui est passé par ces Pais pour aller en Pexsepar
laMolcorie, acommillion d’aller en qualiré
d’Ambassadeur du Pape en Abylline, ain si qu’il
mesl’a dit lui même, Pans rouloir me donner s,d
des lumieres asser claires de la route ex des lieux
desonrojase. Cependant notre compagnie
a expedié de Batavia deux pertonnes avec leur
train, en qualité d’Envorer ou d’Agens de la
Relision Frangeliquo, pour ce même Pais des
Abillins, les quels y doirent estre a prelene, en
casque l’acces ou pallase libre leur dit été per-
misy dont p’espere de recevoir des nourelles
par nosraisseaux, qui viendront cet Ece.
Mesamis de Mosco m’écrivent d’avoir re
elquelques autres Orailons Dominicales, rnais
qu’à cause des troubles palser ee de plulieurs
autres aftaires, ils n’avoient pas en du temrs
pour les faire copier. P’elpere neanmoins
que je lesrecerrar bien tet pour vous en Fsiro
Part.
d. 5. Ful. 1699.
Suirant ma promesse, je vous enroye trois
nourelles Orailons Dominicales, que j’ayre-
euès; dont l’une elt en langue Ceremisse, dc les
deux autres en lanoue Pamojede, toutes deux
disterentes decclle, que je rous ay ci derant en
voieu

## Folio 368 — 730901130:0626
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000626.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
368
EXCERPTA
voiéc, e aulhi differentes entr’elles, parce que
le pais des Samojedes est fort étendu, ee que les
Nations, qu’il renterme dans le voilinase de la
mer, ont un different lansagc: e vous verrer
dansma Carte, en quel endroir sont situer les
pais de ces deux Nations, dont le titre ettau
haut des Oraitons Dominicales.
Al’occalion, Monsieur, de ce que rous di-
tes d’une cortaine coutume Moscorite, qui sent
un peu la Sextique, je ne peux me dispenser de
vous dire, queje me Couriens d’avoir este cn
un certain liou, qui n’est pas loin de la Ville de
Novosorod en Molcorie; ou je rencontray
une Montagne appellée Cholobeora, c’elt a diro
Montagne des Esclaves, et au pied de cette
montagne une petite riviere, appellée Cholo.
breca, ou Riviere des sclaves. Et lors quo
je m’informar de la railon de origine de ce
Nlom, les sens du pais me raconteront qu’au
tre fois les hommes de ce lieu étoient Cortis
pour aller Faire la guerre en des l’ais Fort eloi-
BncZ, e qu’apres une longue absence, lestem
mesaiant contracte amitie avec les tisclares ou
Valets de leurs maris, tachérent de s’oppoler à
P’entréc dansle pais de ceux-ci, lors qu’ils re-
tournerent; mais que les maris avoient batu de
chassé ces valets Pans le Perrir d’autres armes
que de leurstouets. En un mot, ils me con-
cerent toute lFictoire qu’on troure danssultin,
tOu.

## Folio 369 — 730901130:0627
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000627.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
ubles
dele
pentet
et les
eltai
dd
ilent
ex de
C eA
ede
lras
Que
C0
HiS
101.
CM.
SO1
et d
18.
ud
nes
OBo
tI
IHo
WITSENTANA.
369
toucan les Esclares Sertes, qui disputerent
Pentrée du pais à leurs maitres. Ce pendant
il taut savoir; Monsieur, que ces sens lan’en-
tendent ni Grec ni Latin, n’aiant aucune con-
noistonce des Llistoires du vieux ters: d’ou
jeconclus que ce Pais autour de Horogrod a
ette une partie de l’ancienne Scitie, comme
rous lEFEMATGVCZ.
mda
LCAPIO DOMINTCA.
ET ALTA,
LINOVIS ALIOVOT BARBARIS
NOVE EXPRESSA.
Het Vader onse inde Creremise Taal.
Ddse
Vader, die daar zyt in de beme-
eetemnon uriu ilimaret Kiusiuluste,
len, uve name verde scheyliget, uve conine
tinin liumet volgulectes, Lininvundu.
ryke kome, uve wille seschiede, 500 als in-
(chu Tooles, Tinin jerck ilies, busu i
de Hcemelen also0 op der aarden, ons
kusiuluste i ijulniu, memnon
daselyx brooi geeft ons heden, ende ver-
redren ktnde puske malana ilcellet, i ko-
A a
Seest

## Folio 370 — 730901130:0628
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000628.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
70
ORAT. DOMIH.
Eceft ons onse schulden als Wwy ver-
de malana memnon Cuiluk Kule mekon-
seven onse schuldenaren, en vertot ons
dena malano Tuirulittic zy i Trurti. me
niet in versoekinge maar verlost ons
nnon i langosko L utura memnan
van den boosen.
1ala2
FTet Vader onse in de Puruclanle Samo-
eden Spraalc en Tatle Samojeden
taal.
Onse Vader die daar zyt inde Hlee-
Turucs. Modi jescic Teio nalco na
Tatse. Isi jeleme neiteio nuontone
melen, uive naeme werde ccheyli-
Turues. arc todi nilo Torcke clurui-
Tatse.
Tonon nilo Tontotcui busui
ret, Wwe Koningryhe
Turues. ro Todi naclaro
R0O-
Toretu-
TaFsc. si Tonon. nuontometro Tondo tui-
me. ove ville
Turues. Tu. Todi agnaar0
seschiede
toretusu
Tatsc. Fantu. Tonon nianzeplialo Tuitano
100

## Folio 371 — 730901130:0629
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000629.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
) Ve
etio
It 1It
J. III
OHS
ema
aMB
est
tleta
Ha
HCOnE
deylia
U2UII.
cului
eBB.
OHIsa
Cchielb
retul
retlla
nitm
BARBAR.
21
500 als inde Heemel als op der aer-
Cdrucb lone na clonaar i jactona
TaFse. Tondone nUIOntONA, IAMOTUTONL
den, ons dacelice broot seeft
Turnes. modi Pniresudara birra Toratlui
Tatsc.
mi niliuhame kirru TOru
ons becde, ende vergeeft ons
Turues. mena Freclone)
Tatsc. nanc jele
Onse
Turucs. noina
Kai Bena
KuCjC nane
schulden, als vo
oteine Toncimodinana
Latse. mogorene oteine Tondone oniede
verseeven
Turues. Kalodie
onse schuldenaren
meine otcoponede
Patse. Furojetantome maine otaoponteinia-
FUTUCS.
en verlut ons niet in ver-
iro Sirene
Latse. nan. letancto
Men
Ta Ora
Kolita-
soehince, maar veriost ons van den
Turues. basjedo i role sirene Hodago
latse. Konto. ( lupto men Mucry
boosen vant uve is
Turues. Choro Tone Todi Ponea
Bet
AaC-
Tatse. logoto Tondo Tononnoncinu nu
ryke
Turues. Ciaro
en de kragt ende
i
nichoro i su
Tatse. ontomouro ni chomeon ni
A 2 2
heer-

## Folio 372 — 730901130:0630
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000630.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
1
ORAT. DOMTH.
beeriykheid en inde Fwigheid
TUPUES. VoeraarO
Tatoe. Fiteor
Amen.
Turues. Bodera.
Tatoe. buldadu.
ni
TTet Geber des Freeren in de Samo-
jcctse Laal.
Onse rader die daer syt in den Hec-
.
Mani Pilal Puien Lamuri Numilem
mel.
ceheiliet morde vve. Naeme,
barti Tolu Fadisse
pider nim
u rycke Tochome, u wille seschiede
pider paroradie Totu pider sior
gelyck in den Heemel also op der aerden,
amsa de numilembart Tarem iac
ons daeselyx Broot seeft onsheden, en ver-
manjestena man Tuda ali o-
reefe ons onse schulden als wy verge
na mani ildi Taimaro wangun-
ven onse schuldenaren, en leit ons niet in
dar mani mi manuo ja merun Flannala
versochince, maer verlost ons van den qua
neminde balca ja pean mani sua-
den-
LEtAO
leenoeno

## Folio 373 — 730901130:0631
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000631.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Lit 1Ab
reine
leenent
DaMO.
en Ht
Tumilem
Naemi
F HIM
Geschiet
sioe
aerdi
em ves
ali e
veret
Waneul
5 Met 1
Mannale
den qui
11 a
A
BARBAR.
den, vant u is dat rycke de
dera. Tekindapt schin pider Parorrodea
crache en de Heerlykbeit van evisheit
nihooka madado il
Amen.
Tolu.
iWan
TTet onse Vader in Mocgacls:
Onse Vader die daer syt inden De-
Attoe itlchcha ale Tende baitsie Tin
mel seheiliet verde ue Naem, u koninte
Bri
serete Weretsine sine Thoc.
ryke Toekome, uvil rescbide in den emel
roc Tuslim bolcho Corechsinei Tin ori
als op Aerde, ons darelyx broot
seest
ea der Dere, Talcha Mandatle 0
ons Fleden, verseeft ons onse Schulden celyte
daat ze, Hesolimane la satso jale
wy verseven onse Schuldenaren. Leit ons
vida Calotle scebe manei rrituchi bierege
niet in versoekinge, maer verlost ons van den
halga mandoe. Sietkiri
Ta-
Posen. Want u ist Ryke de hragt de Heer-
vel
Mocho occho delesi Tocriet.
lykheit inceuvisheit Amen.
sini koetse boclan trikMangolim.
A a 3
Flet

## Folio 374 — 730901130:0632
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000632.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
374
ORAT. DOMTM.
Het Vader ons urtHet selve in de
Molcorischof sta- Toensoensche
vonsch vertaale l
lure aldus.
Vader. .110020.
onter ......... 
dic Fr......0. 
in de IPemelen...
scherliche (Y..
de naame....... 
van U .........
tockoome.......
t konintrrke..j
van I.........
selchiede .... ..
uve wille....00
selyk in Flemel..
100 op aarden...
tbrodt ...... .l
OnSer ... .. 0...
daselyks..... .
Bectt. ...... 000
OnS.... ...... 
heden.....0..0
en vergeett... . .
OMS....0. .... 1
Spraahe.
Amninnoen
moensi
ava8DC
negdlavesidadoe
Barisjegan
serbilck
singi
jemesjesal
ogdidgoc
Singi
Osjegan
Tittu Cingi
on nesdadoe
do endradoc
hiltere
moengi
inegdoc
bockcal
moendoe
tikin
ateatcal
moendoe
de Schulden. . . .. oubi
onter ......00. moensi
el

## Folio 375 — 730901130:0633
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000633.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
de
ie
BARBAR.
Solyke wy...... 1 on b0c
vergeven. .. . . . .
de Schuldenaren.
Onter.........
en selerde niet.
OnS .... .......
in verloekeinge...;
maar verlost.. ..
Ons.........
van den quaden
vant ..... . . . .
uve isttoninterr.
KC ........
en de mache....
en deFlecrlykhent
in ccuichere...
amnenkritebet
Kotathialdoe
Mmoendoeck
amintealivra
moena
Teregdoeri
a Tukral
moena
malsadoecke
On
Singi bilin ogdid.
5OC
mandi
baschin
Screger
amen. .. ....... tesjo.
HTet Onse rader in LTOrtentots.
Onse Vader, die in de Tremelen 2yt, (2)
Gita b0, t homme inga lSha,
(2) selukkis 2ij. juxta HIOttent.
Schepliet verde un naam, u (D) Koning.
E. Ca di kaminte ouna, hem KOu-
(B) heerschapore. Hocrent.
ryke kome, ul wil seschiede ep der
queent sec, dani hinqua e la inhee IE: chou
a a 4
aarde

## Folio 376 — 730901130:0634
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000634.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
96
ORAT. DOMIN.
aarde, als in den hemel, seeft ons
ti, quiquo t: homm insa, maa cita
heden ons daselyks broot, vereceft ons
heci cita konaléqua brec, H: hom cita,
onse Schulden selyk Wy verseven onse
cita hiahinghee quiquo cita k: hom, cita
Schuldenaren, lepd ons niet in quaa be-
dona konna, tiro cita k: chôr t: au-
keorince, maar verlost ons van den (C) bo-
thummâ- k’hamta cita hi aguei hec k. dou
(c) ran dem quoden Man, Duyrel
sen, vant uve is dat Koningryk, en de
auna, --- t: aats Kouqueetla, liquet: aats
kragt, en de beerlykbert in der eeuvisheyt.
a) diatra, hique oetisa ha, nauwi.
Stant te lletten, dat de Fottentots voort
vroord herlis, selukckis (quali beatum) sc
brurken, en voor Koningeyke,tscen by haar
Onbekend is, lcerschappre, en verders loda
nis als by ieder vroord, by hen niet gebrur.
Kelyl, seannoteert saat. D’accenten 2Yn
mede, (onac alst mogelrk is, nac den uyt
spraale sereguleert; en saat daar in aante-
merkem, dat (00 diterrils de letteren k: en J.
als hier gemerckt Aaan, selchreren en depro-
nuncieert moeten rrorden; men alvoren in t
(PreC.

## Folio 377 — 730901130:0635
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000635.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
OHS
eita
OHs
Citas
onse
Cla
ben
I.
bo.
lou
de
alS
n
t
BARBAR:
preeken CelE, met detons scetelyke tegens t
vethemelt ran den mondmoet llappen, in vee.
sen die als dan vant volgenderroord allon-
verlyle en met cen halven galm, als blyvende
meest in dat Hlappen op de torshansen, maar
moeten voortsebrast rrerden. Oolc zyn de
vroorden Maar en Want by haarin geen gen
brugte, en sulx ombekend.
Decem eracepta in lingua HTotten-
TOTICa:
Ik ben de Feere uve 60d, die (d) ur unt
Piri Kouqueere tPa Thoro, tiri --..
(d) ikc heb un
Ferprenland unt den diensthuyse unt se-
 - - - ha K3 Ootquihahanna, qualsi
leyd Bebbe.
a ha chabona.
Dat cerste gebod, Raba miaha.
Cy en sult seen andere Goden voor myn
Rchara hingha c: hona Thoro ciri ma
aans esicbe hebben.
rmi.
Dat treede sebod, t. ammamiata
Cy en sult vir seen sesneden becld,
C3 aats K3 our hia hins cite k: cy k. es,
Aa
E
noE

## Folio 378 — 730901130:0636
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000636.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
39
ORAT. DOMIH.
nos éenire selykenis mahen, vant ceene
higue aa hachou K: oichou hanna, qualli hà̂
dat boven in den Tlemel is, noq vant
chou
m
nomminsa hâ hique aa
reene dat onder ox der aarde is, nogre vant
kd chou ki a, hique aa ha-
seene in de wateren onder d’aarde is, cy
chouP: amminga K: chou n’aa na, ha-
en sult un voor die niet buycen, nog
qui na t: haban kouy,
haar dienen,
queena cinconaban quoito
Ba.
vant ik ben de
tiri kouquere
1Feere uve 60d, den yveris 60d, dic de
1. la Thoro, Con la Thoro Kd ham
misdaet der Vaderen besoeke aan de Kin-
t. hou hinthon sequeena hantit la hinha Thi-
deren aan het derde envierde lid der sec-
ane houna hiquehalca k: ami quee-
ner die my haten, en doc Barmbertichert aan
na te hanni tirihy a k. in kd ex sissi
duysenden, die my lief hebben, en myne
illi queenatire anna k: ouna, hique ti mi
reboden onderhouden.
iiatia quima.
Ider

## Folio 379 — 730901130:0637
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000637.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Been
ali ha
Vant
le de
vant
a b
S18
ha-
Meg
ha.
n de
vere
ede
lam
IM.
hI.
C
Ca
aM
11II
BE
ut
BARBAR.
I derde sebod. houna miatra.
Cy en sult den name des Hleeren
Kd chom atSI choutee k: ouna Ronquee
uves Gods niet ydelyk sebruyken, vant de
t: la Thoro ta hiri mat Pa ha
taats
Heere sal niet onschuldis honden, die synen
K: ou quinquehachou tito t’aats kd chom
naam pdelyk rebruykt.
konna alii ri mat Caha.
Dat vierde sebod, hatra miaha.
Cedentet des Sabbath dags, dat cy die bey.
K’auqua.
hink inquec
liget. Ses dacen sult sy arberden, en al
nani quaqua cincin
hique
un werte doen, maar de sevende das is
tou a la cincin honko sequa
K3
de Sabbath des Fleeren uves Gods. dan en
au qua t. Pa kouquee t la Thoro, cin
sult cy seen werke doen nochte uve sone,
cin a chouto .. hiquo titet: lato
nogh ur doster, nogh uven dienst hneze
hique tito t. Patc: Os, hique tite e la chouqué
nos un dienst maest, nos un vec, nos
hiquetite tla Lobos, hiquetite t. Ia k. Bouxou
ut

## Folio 380 — 730901130:0638
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000638.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
st
380
ORAT. DOMIN.
u orcemdeline die in uve poorten is.
quat la oussaqueena c. Ca ainsapani
vant in ses dagen heeft de Heere den Tlemet
quaqua quee hu ahi kouquee t’hommo
en d’aarde cemaant, de zec, en alles wat
higuek. chou
houri, hique
daar in is, ende hy rustede den sevenden das.
houri na trachonqua aqua dikontohakas
darom segende de Heere den Sabbathdas,
En dic cihahinhia ha kamm k3 cyn qua-
en besligde denselven.
curi hique hia ha trn hec.
Dat vysfde gebod, Roro miaha.
Fert uven Vader, ende uve Moeder,
Aba i b0
hique 1 sec
op dat 5y lans lecfr in den Lande, dat-uv.
hasso tasok: oin i kchou, maTho-
de Tleere uve 60d seeft.
1o kouque mare ha chour.
Dat lesde gebod, Nani miatra.
Cy en suit niet dood slaan.
lachon k. ham maan L3 0i.
Dat

## Folio 381 — 730901130:0639
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000639.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
tett I1.
Hemet
Omme
SWAI
l5
2kal.
6
Iua
er,
W
BARB A R
Dat lerende gebod, horitcomiihao
Cy en sult niet est breken.
Rud chai ls ec t. hon a chointe.
Dat acheste gebod, HTheiscemiatrao
Gy en sult niet steclen.
R. dan k: ouy.
Datnegende sebod, suissi miatia.
Cy en sult seen valsche seturgenis spré-
t. hou 2 80 minqua me antcour.
hen regens uven naesten.
l. hounaquee damplena que hec.
Dac tiende gebod, gissi miahra.
Cy en sult niet begeeren urres naa-
t’hounaque K: omme hanna H:
Aen huys, nos syn Wyf, nos synen
our.
thounaque quies, haque
dienstknest, nos syn dienstmaagt; nos sy-
chouquee haque Hobos, haque
nen os; nog synen Esel; of iers dat ures
5h00, haque hacqua haque chou
naesten is.
tia.
8+
NTOta

## Folio 382 — 730901130:0640
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000640.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
382
ORAT. DOMIN.
Nota. Ilacqua beduid cen tam paard by de
Flottentots onbekend, en troord d’au bo.
telcend een wilden Esel oF paard in cen en
deletre naam; zynde cen rastbemis, dat
si voor d’Europeanen seen paarden se
Sien hebben.
Symbolum Apoctolicum in Lingua
Lloctentotica.
Ih selove in G0d den Vader, den Al-
Tiri Ld hem kd ia ThorO BO, K: dya,
macrisen (d) Schepper des hemels en der
quir hahinqua l: hommehique
(4) die gemaakee heefe.
parde. Einde in fesum Cbristum, synen een
E. chou, hique . . . . tâ que ou-
rebooren Sone, onsen Eleere, die ontfancen
na ha toito, cita konquee, bâ chouninga
is van den (e) Heyligen Ceest, ceboren
tour, a latamins k: omma oa, ha thouna
LC) den gelukkige adem ot windekie.
ryt de maset Maria, dic (F) seleden heeft
2 Ca. 05 - - - t: hon. cd la thon
(F) perne sehad
onder Pontius Pilains, is (8) Sehruyst.
.hiba chomina malsi. ehor
Ed an denhohen paal rast Bemaatt.

## Folio 383 — 730901130:0641
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000641.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
ad
d’aube
In Cen e
11.Sd9 lt
den e.
den A
dya,
ent det
ehigua
es ees
1C OUa
IInga
oren
una
ets
i
BARBAFI.
365
restorven, ende begraven, neder gedaaldter
ha, k. 00, hique : hâa,
bellen, ten derden dage wederom (H) opge-
houna lequa
(h) lerendis morden.
td haba
staanvan den doden, opsevaren ten hemel
kd Oin
tdhats homminsa bamma,
sitiende ter rechren hand cods des
heque k: arikeâ a mangnoâ thorohantitila,
Allmagrisen Vaders, van waar hy komen
K. dya la b0, har ha haquee hahan,
Sal, om (i) re oordelen de Levendige en de
k: chom k: Oi la gueena,
(i) om ce spreken mmet
Dodeo
hique
I selove in den Weyligen
k. 0d laqueena. tiri k: hem kd ia kamins K? om-
Geest, in gelove
een herlige (K)
maoa, tiri k. hem K: ia
(H) die rox ieder openstaat.
Kamins
alsemeene. Cristelyke Kerke, semeinshap
k: oua a (ak: ta - - - K: au, qui a quoc Ha-
der Beplisen, vergevinge der sonden, eopstan
mins k: ouna, H3 ami marres, ooRa
dinge des Vleesch, ende cen eenvis Leveio
que lc. 0d qua bamma, hique kaNo kaMOHd oin.
ota,

## Folio 384 — 730901130:0642
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000642.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
384
STGNA
NTota, dat de worden by de Llottentots on-
belcend, door de seannoteerte woorden,
na haare blaarte bedurdins, den rescen
In en ware signiticatie aller naast komen.
de, urt gedrusst, en ool Comtrds per, peri-
Phrasintekennen gegeren moeten erden
Selyk hier boven aangewelen i5.
Verders het d’annotatien wegens d’accen.
ten en pronuntiatie op t Onse Vader.
VH.
SIONTA SECLIMDIM OR
DINEMI CISTEROTENSEM, PFK
DUA LIILISOLISDLIE MON AC.HIUS
VALEY STONARE ALII SINE
LOOe E L A.
A.
1. Abbas, index de medius in tronte positi.
2. Accipere, apertam manum claudere.
3. Album, tangere manillam indice, e medio
nalIm.
q. Amicus, index _ medius positi ad nalum
lateris dextris
5. Annus, index alcendens perbrachium us.
que ad scapula.
6. Aqua, digitos junctos elerare.
2. Raries

## Folio 385 — 730901130:0643
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000643.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
CMOBBBI
V bo
aon rest
t Lct
Per, p
ea vesti
5.
S d alEsi
ader.
I, Pst
CHUS
INE
lIH.
redio
alum
A US.
dries
NICE SERMOMIS.
385
7. Aries, index curratus Cuper aurem ut
COTHU.
8. Alinus, pollex tangens buccam disitis in-
curratis a motis.
9. Audire, indextansens aurem, de tunc eje-
EtuS.
20 Aris, Pollex tangens buccam digitis elera-
tis ec motis.
B.
TT. Balneare, concaritas manus tergens
Dectus.
12. Bibere, index transverlaliter junctus
inento.
3. Bonum, pollex dmediu moti antementum.
14. Buerrum, index ex medius tergens ma-
nus interius.
C.
Y5. Calrus, manum circum sublerare.
16. Canis, index percutiens aurem.
17. Contor, manum movere ante 05, pollice
elerato.
18. C antare, manum mOvere.
19. Credere, index Faciens circulum ante pectu.
20. Caecus, index currus quali cradicans ocu.
lum.
2T. Caleus concavitates manuum concutere.
22. C andela, susslare per indicem erectum.
23. Cexerisia, manum movere anteos, de lut
Aare in cam.
u

## Folio 386 — 730901130:0644
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000644.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
86
STCIA
24. Cella, Facere quali tignum cum digitis
manuum, indice de medio motis simul
ante Faciem.
25. Cellarius, quali claudere cum manu.
26. Certum Facero, quali C. cum indice in (1.
niltra IMAMU.
27 Clericus, index Circuiens AUPCML.
28. Cinsulus, ambabus manibus quali le cin-
vere velle.
29. Communicare, indicibus et pollicibus cir.
culus factus, sc cruce addita.
30. Converlus, manu includere barbam.
3I. Coquina, Facere qualitignum cum disitis
manuum, ex lstlare per indicem ere-
CFIIm.
32. (a) Crucibulus, index curratus.
33. Cultos, quali pullans crigere pollicem.
34. Capitulum, concutere dixitos ab extra ad
conclave.
D.
55. Darc, manum claulam aperiro.
36. Dies, indice ec pollice circulus ante ocu.
Jum.
7. Diridere, manus scindens aliam a Cummo
deorlum.
8. Diabolus, omnes ungues digitorum posi.
ti luper mentum.
9.
2) Lucerno, ad quam vigilamus. Croissol, lu-
miere dennit. Vulzo ein Criiset.

## Folio 387 — 730901130:0645
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000645.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
M aplI
otis simu
III.
ice insle
I Seeir
oud ei
N.
dixilis
rere.
M.
d a
Detta
AMO
3ol.
391
1H.
VTCF SERMOHIS.
386
39. Dolor, digitis conjunctis percutere pectus.
40. Domus, Facere quali tignum cum digitis
manuum.
4T. Dulco, index Fricans insimum labium.
Fo
42. Ecclelia, Facere quali tignum cum digitis
manuum, crucc addita.
43. Fbrius, cum indice quali pertorare fron-
tem.
44. Epistola, crux facta inpectore.
45. Frangelium, crux Facta in Fronte cum pol-
lice.
46. Fpilcopus, sraecum B. Factum ante pectus.
47. Equus, indice de medio cirrum tenens.
48. E.quitare, cirrum laepe Curtum movere.
49. Excitare, ante pectus manu tenere vestes.
tias morendo.
F.
50. Fatuus, index descendens pernasum.
Sr. Facere, manus clausa emittens indicem.
52 Factum, cC digitos dirisos elevare, de pa-
rum movere.
53. Foemina, index transversaliter motus in
Fronte.
54. Flere, index fricans inferiora oculi.
55. Frater, index junctus indici.
6. Frumentum, puonus contricatus puono.
(F.
7. Caudium, manus extensa, faciens cireu
lum anto pectus.
BD Z

## Folio 388 — 730901130:0646
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000646.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
38
oLGHA
58. Cranarium, pugnus contricatus pugno, de
lacere quali tignum cum digitis ma-
nuum.
FI.
59. TTircus, disiti pendentes de mento quals
barba.
60. TTospes, manu Faciendo obliquum tractum
ante pectus.
I.
6r. Jam, index punctatim motus deorsum.
62. Intrmus, nanustangens cOr.
63. Intrmitorium, Facere quali tignum cum
digitis manuum, cormanu tansendo.
64. Tonis, suttare per indicem crectum.
65. Inimicus, index de medius in sinistra parto
nalpoliti.
66. Tra, cum omnibus digitis quali extrahere
COr.
67. Tre, index ee medius deortum moti con-
trarie.
68. Injungere, cum pollice Facta crux super
oculum.
L.
59. LaC, Pollex e index mulgentes articulum.
90. Legere, index trahens lincam ante pectus
transvertalitor.
7I. Liber, manus extenla mota specialiter.
12. Longum, pollex exterius aCcendens per
rentrem.

## Folio 389 — 730901130:0647
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000647.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
D, _
Md.
qual
ctum
.
cum
O.
parte
COn.
Tupet
Dectis
ter.
ns pet
73
VICE SERMOHIS.
389
73. Loqui, indice de medio potitis crectis an-
10050
74. Luscus, index intimum cooperculum ocu-
li deorlum ducens.
MI.
95. Magister, index ex medius includens na-
Tumm.
76. Macer, Pollice _ indice tenere ambas ge
naS.
7y. Mater, pollexjunctus pollici, indicotrans-
ed
7
verlaliter moto in tronte.
usejusdem manus.
79. Medicus, idem cum signo Magictri.
80. Molle, index punctatim tangens buccam.
8T. Mors, index transverlaliter cinsens gut-
tur.
TT.
82. Nlequam, index nalum transvertaliter
transiens.
83. Nigrum, index de medius tangens x
siloDCS.
84. Nobile, pollicem ponere sub mento.
85. Noritius, index ex medius moti simul ante
Faciem.
86. Non audere, indicem ponere in os.
87. Nunc, index punctatim motus deortum.
88. Numerare, quas numerare lummitates
dixitorum.
.

## Folio 390 — 730901130:0648
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000648.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
89
SIGH A
89. Hux, dentibus mordens indicem exte.
FIUS.
O.
90. Odorari, pollex e index trahontes nares, dt
inspirare.
OT. Omne ras, pollex incurratus intra ma-
nUI.
92. Oleum, index de mediustergens manus
exterius.
93. Olus, index tergens latus alterius indicis.
94. Ordo, summitates digitorum tergentes
ordinatim pollicem interius.
95. Orum, index tricans latus alterius indicis.
P.
96. Papa, manus prramidaliter intronte cle.
vata.
97. Parcus, cum indico quasi pertorare nalum.
98. Panis, indicibus d pollicibus circulus Fa-
etus.
100. Parum, crectio articuli.
101. Pater, pollex junctus pollici.
202. Prapolitus, index in tronte positus.
103. Pinguis, index et pollex trahentes buc-
Cam.
204. Pirum, digiti conjuncti intra pendentes.
205. Dilcis, manus extensa ex digitis motis ut
candapiscis.
206. Pilcaris manus extentas concutere.
207. Pistrinum, Cacere qualitionum cum di
sitis

## Folio 391 — 730901130:0649
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000649.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
4
d
13
NUS
Cis.
ted
EIdo
le
M.
d
1C.
Ut
in
18
VTCE SERMOHIS.
301
itismanuum, e circulo facto indicibus
d pollicibus.
108. Pomum, pollex inclusus digitis.
109. Portare, manus polita super scapulam.
ITO. Porta, manus crecta, currans disitos, de
inde motosasc.
IFI. Portarius, signum Magistri ec portae.
1F2. Prior, priorilla, Pollextentus (ubindice,
et tunc crectus.
113. Puer, articulum ponercin05.
R.
1T4. Raclere, index transiens barbam.
IY5. Rex, omnes digiti super Frontem positi.
216. Refectorium, signum commectionis de
cOmIS.
XF7. Refectorarius, signum panis e Magistri.
T18. Regula, Cummitates digitorum tergentes
ordinatim pollicem interius, de manu
extenla specialiter.
PT9. Ridere, indice ec medio includere 05.
120. Rutus, index Faciens circulum in Ducca.
22F. Rusticus, cum omnibus digitis terse
buccam Curtum.
5.
122. Satis, crectio pollicis.
Y2Z. Sanguis, pollex ec index trahentes nares.
124. Sal, dixiti pressi contra pollicem, de tunc
SpaFII.
125. anctum, crua aclaelous atxIlIo.
Bb 4
26.

## Folio 392 — 730901130:0650
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000650.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
92
STGNA
r26. Servus, unsuesindicis ex mediitergentes
Duccam.
Y27. Serrare, index tergens pectus.
228. Sermo, pollexfaciens crucem ante 05.
F29. Signare, una manus circumiens aliam.
+30. Soror, index junctus indici, ec index
transverlaliter motus in tronte.
x3I. Succentor, manum movere ante Os, Pol-
lice elevato cum articulo.
232. Sudor, manutersere trontem.
x33. Stabulum, honum domus d equi dcc.
T.
134. Pacere, indice obstruere o5.
(35. Fondere, cum dixitis quasi cirrum prae-
Scindere.
36. Thuribulum, pollex de index trahentes
nares, ex manum admodum piri intra
pendentem morendo. ecc.
(37. Vidore, index politus super oculum, dt
tunc ejectus.
138. Virgo, index diridens cirrum.
39. Vinum, index curratus positus luper na-
Tum.
140. Virtus, indice inclinato super pollicem
ante 05.
AT. Vitrum, currare dixitos in ordine aute
Faciem. _C.
Nosergo Fratres, qui praeclarissimo Cictor.
ciensi

## Folio 393 — 730901130:0651
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000651.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
entes
d8.
AM.
ebt
Dd
ites
1tr2
de
1d
tA
le
1
VTCE SERMOMIS.
ciensi ordinititulo protessionis astricti Cumus
Audeamus non Polum majora, sed etiam mino.
ra ejus instituta omni Collicitudine servare, ne
forto (quod ablit) Fervor ordinis intepescat e
pereat notris temporibus, acnos, litanti lacri.
lesiirei coram justo irdice fuerimus inventi,
districta ejus sententia tollamur cum impiis, ne
videamus gloriam Dei. Sciascertillime, quia,
quanto quis in hoc mundo despectior, silentii,
quietis ec humilitatis appetens fuerit, tanto in
futurum apud Deum gloriolior appare.
bit, dcc.
HierantFolgen dic Zeichen zu Teutsch.
die alhie im Closter Lockum Cernd vormalils
im gebrauche sevelen, und noch ber imeiner
reit, als ich noch novicius vrahr, alsim sahre
1577. und 1578. bcy secl. Ilerrn Johann
Hleimans zciten des ABtS: aber, (0 bald
der Carb, ilts im absans ec.
Kommen.
r. Wihlemit dem indice up dat Ogc, und
Verheteihnemit dem Gclichto, (otelren-
Cu Christum an.
E.Selto hettEinger up den Kop, beteksend einen
Koninte.
3. Schleictu mit demindice up den Kop, bc.
ddet bardbeit.
93
3b

## Folio 394 — 730901130:0652
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000652.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
17
STGLTA
4. Leore den indicem up den orth des Vorto.
.
e
vedes, dat bediidet einen Praeposirum.
5. Floldestu dasiilvest 2 finger, datis ein Abt.
6. Lestu se averst langes herdaal glieden
de diinningen, bediidet einen C’appellan.
. Schleictu van der diinningen mit der Aacken
hrand, dat bediidet Olai.
8. Sette den dumen an de diinningen, undio-
re dehand, betecket einen Esell.
D. PTolstu da de Racke hand, betekcend scbla-
pen.
0. Wihse mit dem indiceup dat Ogc, bedii-
det sehen.
FF. WVicleup dat ohr, bediidet bören.
Y2. Makeltu sann (doen, daselbs) einen
Krink, dat bediidet einen Monik, Pape
und Scholer.
Y3. Gripthedat Ohrvan achter tho, dat is ein
Scbap.
24. Hon Cchleit he uch thoriiego, dat is ein
hund.
5. Schleit de index up de Wangen, datbe-
diidet Kranchheit. vid. nUM. 109.
X6. Makerhe dann einen Krink, dat bediidet
Forte einen Medicum: Sed vide num.
84.
27. Strickestu aver de Vanger, dat is Wpht.
28. Pastestu mits Angern aver de OgeM VOr
dathant (chlach, bediidet cinen Magister.

## Folio 395 — 730901130:0653
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000653.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
VOrte.
Illim
at.
liedten
pellan.
lacken
hdio.
Cbta
edii
it
26
M
t
VICE SERMOLIS.
395
19. Legtu de Flonde tho hope und dheist se
upundtho, dat bediidet eine tassel. vid.
nUM. 127.
20. Schere mit dem indico up dex Reneba-
eten, datis Scheren.
2I. Lexgc den indicem vorn up de Helen,
und (chustehne up dat hored, bediidet
eine funefraven.
22. FToltu ehine dar sille, dat is ein Hof.
23. Thustu den indicem dar trers voraver
her, dat is ein W yf.
24. Holctu den top mit den indico und dutr.
men, betekcend cin Perd.
25. Schleictu mit dex Fust ror den Kop, dat bo-
diidet ein Schwon.
26. Dheiltu berde ogen tho mit 2 Eingeren,
dat betekend blind.
27. Makceeinen Krinkron den Duhmen und
indice, und hold vor datoge, dat bedii-
det den dag.
28. Thustu den Krink ein wenig daraft, dat is
ein fenster.
29. Kchrostu dem Aacken hand jegen dato8c, v
datis dister.
30. Legeltu aver de tngertrers ror de osen,
dat is Scbande.
BI. Sperrectu den indicem une duhmen ent-
ores, un d(chleis ror dem osen dabil, dat
15 euot.
2.

## Folio 396 — 730901130:0654
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000654.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
106
SIGNA
32. Driickestu mit densiilven zrrey an de
Er
Wansen, dat isfasten.
33. Thustu de hand vor demanschlahe (antea
Antlchlate, Antlit, Ange(IChE) dat du
darin pustest, dat bediidt eut Bier.
34. Sectu den litken Ainger up de spissen der
Nesen, dat betekrend einen Dohren.
85. Isid averst de index, so bediidet id cinen
Wysen Mann.
36. Schleit he ror der Nelen hon, dat is cin
Schalck.
7. Lcxctuitne darup sekriimmet, datis Wyn.
38. Porethean der Sieden der Nelen, dat is cin
Ferink.
39. Plaret de eine index den andern, bedii-
den Lyer.
40. Setteltu den duhmen unter den kynn, das
is hoverdich.
AT. Lcectu 2 Finger an de rechten halve der
Nesen, dat is Friinth.
42. Woaber ander linckern, bedudet fynd.
+3. Bogestu se aver de halve mit dem indice
und dutimen, dat is sarsk vid. 108
44. Begripstu se mit dem indice und Middel
Cen Ariger, dat betekend einen Meister.
45. Strepelstu se mit dem indice von boren
daal, dat is dohrheit.
16. Settestu den duhimen an de Sieden des
Nesen und rorest de hand, hetetlen
brand.
E

## Folio 397 — 730901130:0655
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000655.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
dn de
anted
let dl
AdCt
iven
ein
yn.
ein
i
15
eut
VTCF SERMOITIS.
397
17. Maket deDuhime ein Kriitz vor den Mund,
bediid einen Predicer.
48. Folctu den indicem vor den Mund, und
pultestdarup, dat is Pier.
49. Schleictu den indicem up den verschloten
mund, datis schwiegen.
50. HlawePu de neddersten Lippen oAtekyD,
datbediidet Soihe.
SI. Holctu den indicem twischen dethene, dat
is fruchten.
2. Plemmestu chne twischen de thene g0-
kriimmet, dat bediidet Nôrhe (nucCS)
53. Sertectu den Liittiken finser up de Lippem
bediidet einkind.
54. Settectu 2 tinger ux de Lippen, dat bedii
det Spreken.
55. Rorectu de mit 3 fingern, dat bediidet
Eten.
56. Roreltu de hand sebeget jepen dem Mun-
des Bediidet einen Cantorem.
57. Bickeltu mit dem Indice up dem Rynnc,
datist Resen (ad d. nUM. 99.)
58. Thustu den duhmen und indicem aver
berde kynnebacken, datis mager.
59. Cripet 5. Ainger an den Kin, betekrend den
Diivel.
60. Lectuse gliden, dat is ein sasse.
6r. Lcoctu den krummen indicem up den
teyn, dat is drinken.
2

## Folio 398 — 730901130:0656
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000656.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
898
STGFHIA
62. Thustu den Indicem arer de Stroten, dat
15 dodi.
63. Klowet heunder dem kinne, dat is bycter.
64. Schutu dat hored up mit 2 Sperden Fin-
gern, bediid hengen.
65. Secteltu se Liilrest an denhals, dat ist steh-
Ien.
66. Krazestu mit 2 fingern up der Schulderen,
bediidet quat eder tornich.
67. Schleictu mit der Aacken hand up, dat is
arberden.
68. Rorectu se ror der brust, betetcend gerne.
69. Lesctu den upscrichteten dumen (an dat)
Ciaputium, datis Lehnen.
70. Maket de Index cinenKrinck vor de borst,
bediidet denchen.
Z1. Thustuitme Co Cilvest sekeriimmet, dat is
blck.
derenna der hufte, datis ein Gast.
73. Thultu mit der hand ron berden Schul-
derenna dem Mutil, dat is ein Bischop.
4. Matcettu ein Kriitre tho, bediidet den
Pabst.
75. Stockestu de vordern hand unter den
Lochternarm, dat is bevabren.
6. Thultu se dar haltisen uth, betekcend ei-
nen Riader.
. Driiekeltu de hand an de brust, dat is
Crante.

## Folio 399 — 730901130:0657
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000657.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
at
et.
R.
ita
B,
8
AE.
a1)
N
t
NTCF SERMOLTIS.
899
B. Rorecu leund daraff setasen, dat isge-
una.
99. Streckeltu mit dex Aacken hand uprerts
up deBrust, dat is Lank.
80. Bogestu berdehande an de Cyden barmli-
tem, dat IS arm.
81. Klemme den Duhmen an de Pusth, datis
ein Appel.
82. Sprengestu etime utli dem Indico, dat is
C.M PriOr.
33. FIolctu dem Liicken Anger uprarth, datis
en Supprior.
84. FIolcu den duhmen und Liitken Cinger
up, betekrent cinen Medicum.
85. Thustuumme den rechteren duhimen, be-
telent einKelner.
86. Borectu mithihme den liittiken finger, dat
iscintinder kelner.
37. Bogeltu dat averled des duhmen up und
datl, datis ein Kropel.
88. Frolstu den indicom recht datl, und ro-
rest ene rechie umme dat is ein Scha.
(calcens)
89. Bogestu chine umme de sust, dat is ein
Frosch.
d0. Sprengeltu 2 der vordersien linger mit
dem duhinen, dat is Solth.
DT. Ilenrestu Ce dahl und rorest se, betekend
EABeM.
32.

## Folio 400 — 730901130:0658
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000658.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
400
SIGNA
92. FToltu se ror di, und bôgest se tholamen
als eine Schere, dat is ein Schnider offie
Schere.
93. Rohrectu den Indicem up den Dutimen,
bodudet Post.
94. Richtectu 3 Finser upreche, dat betekrend
einen Becker.
95. IIolstu le aver dahl, dat is eine Grape.
96. Bogeltu se vornthohope, dat is ein Leppel.
37. Rorectus Ainger vor di, datis en thehen.
98. FTolstu alle s up nahie tholamen, dat is
Waten.
99. TTolsule datil, dat bediidet Regen.
100. Krimmestu (0, Posiilvest, datis fresen.
101. Wendestu seummechodi Poliilrest, dat
is cin Bok.
202. De Aacke hand ran di peholden, umme-
o
getogen, datis Verlosseder Obrloff.
103. AlIo siilvelt dahl scholden, das is berden.
204. Schleistu de Fust upvart mit den upre.
=00
richteten duhimen dat is Luhen (leuten,
campana signum darc)
105. Legstu den Dutimen up de Fust, Kerestle
hier und dar, datis Schluten.
206. Deiltu de hand ux und tho, betekrend
Belomen.
107. Deistu CehalFup, und Schufst se Wedder
thodiundvan di, dat is eine Porthe.
08. Hlemmeltu den einen dumen in den an-
dern, bedidet Stark.
109.

## Folio 401 — 730901130:0659
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000659.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
holamen
aer ofi
Duamen.
detetent
rapC.
Leppeli
Beten.
1 dât 1
B.
Fresen.
veltu di
UMME
beyde
Uper
leuten
erestli
tetrent
reddet
De.
ent aB
109
NTCE SFRMOIIS.
10
209. lemmet de duhme den liittikren Anger.
dat is krank.
rO. Mako mit dem duhmen cin Krutre up
datander, dat is ein Prophet.
XIY. Schleit de dume und de Index ux den
andern dulimen, datis ein Nagel.
T2. Stoton sick de indicestholammen, dat is
ein Vaden oder Carn.
FZ. Thustu den cinen fingerumme den an-
dern, dat is ein Rehme. (ein Rak)
X14. Klommestu den einen indicem in den
anderm, datiskare.
_5. FIolstu se eren cholamen, dat betekcent like.
116. Schleit de einc index vor dem andern dabil,
dat betekcent verlohren eder thobreken.
T7. Wendestu den cinen indicem um den
andern, bediidet brader.
18. Scharrestu den einen Indicem arer den
andern van di, dat is kobl.
x19. Siindern thodi, betekcent krucho
a20. Thustu den luchtern indicem aver den
vorderen an dat seled, datis cinestunde.
a2T. Thutu den Indicem beth an den Fllen-
bogen, bediidet ein fabr.
c22. Tesctu de upserichteten hand up den
aemm, dat is holi.
(23. Vogectu inbeidehande de finserthoho-
peund sto Ce tholamen, dalis dicke.
224. engeltu de finger beider hande tho.
Tammende, bediidet dinne oder schmall.
n C
125. Sper.

## Folio 402 — 730901130:0660
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000660.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
402
SIGH A
125. Spereltu berde hinde tholiope dackes
ile, datis ein Tlues.
126. Druchestu Ce (o Culvest tohope, und hôls
Ce up, datis behden.
127. Siindern loiltu le Podah, dat is eine tasse-
len.
128. Legctu 2 finger up de Fuhst, dat betetcent
Schveren.
129. Thultu 2. Finger aver dat blatt der hand,
dat isbocter.
130. Cripstu an dat Acisch der hand, bediidet
Reiscb.
13I. Schussitu den dumen midden in der hand
aver den Indicem, datis geldt.
132. Driickeltu de hande dverstohlamen, bc.
diidet Kese.
33. Schleiltu mit der orwenden (umgerrand.
tenstrand in de andorn, datis Capiriel.
134. Striccleltu entlante buthen aver de hand
mit den finssern, dat is Waschsen.
135. Darliilvest geltrekon mit der Aacken hand,
datis schlicbt.
136. Thue de Vorderen umme de liichteren
dat is hornen (koren, Vorn, Frumentum)
37. Thustu de cinen rinesile um de ande-
ren, datis cinc W age.
38. Strike mit der Aacken hand aver de Fuhst
thodyverts, datis Wulle onte Sadt.
39. Thue de Scharpen halte durch de lenge
der hand, dat is balsf.
140. Stri-

## Folio 403 — 730901130:0661
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000661.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
adehes
AD
tasseo
lesent
alcat
Crde
AaHC
be
dd
1
and
ieu
olius
M)
De
VICF SERHONIS.
1.
40
140. Strickettu (0 Cilvest endu er dorch de
hand, dat berekend ein Mest. (culter)
141. Rore detues al(o du liiddest, dat is ein hô-
ser.
142. Vloret de Index dat overste pled des
dummen, dat sint Bobnen.
143. Vla et he chncneden an dem geledde, dat
linde MaschatenoAte Enefer.
144. Schufitu dat roddertte led des dumen a-
ver dat orertte led des indicis, dat lint
Frmiccen. (Erblen, pila)
45. Schleiltu de cinc sust up de andern, bedii.
det 7sern.
Et sic est finis, (it laus de gloria Frinis.
ABC Dario, queconprende et
arte de ensennarle ablarprolamano, re
ducido a mucha brevedad para que con
Facilidad le pueda tener en la
memoria.
Sacado del arte de ensennar ablar
alos mudos, que es de donde tubo
su orisen.
A. Signitica todo el punno cerrado.
B. abierta la mano y los dedosjuntos.
C. encogidos todos los dedos en forma de ar.
CoAn cerrarlos.
D. dando una cascannetada como para bailar.
C 2
 ab.

## Folio 404 — 730901130:0662
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000662.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
404.
BlGHA
E. abierta la mano, Vencogidos los dos dedos
que eltan junto al pulsar.
F. Poniendo el dedo pulsar Pobre el Index,
Que esC. Pequeno.
C. poniendo el dedo pulgar Pobre el mas largo.
FI. Boniendo el d. pulgar Pobre el quarto dedo.
I. la hijota lerantar al dedo Index, que es el pe-
quenno.
L. lerantar el dedo maror.
MI. poner los3 dedos a icabaxo.
II. Poner en la ilma Forma los dos dedos.
O. juntar el dedopulgor con el index.
P. juntar enredondo el pulgar conelmaror.
D. juntar en redondo el pulgor conlos dos de
en medio.
R. poner la punta del dedo larso en la palma.
S. juntando el pulsar a la primer cojuntura
del dedoIndex.
P. Poniendo el dedo pulgar en medio del
quarto dedo.
V. levantar los dos dedos en alto abierto.
Z. Terrar lo5 3 dedos Pobre el pulgar.
P. acer conla mano la Y como quien la clcrire.
L. acex la con el dedillo Index como quien la
clerive.
VV. acerla como esta dichoy con toda la mano
una Cacudida.
L. L. lerantar dosrores el dedo largo, que es 
AsLCOFACOH.
2 X X S
LF X

## Folio 405 — 730901130:0663
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000663.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
dedos
Alliba
catei
Ddedo.
selpe
108.
aVOI.
105 it
md.
eela
dC
Criter
en la
nano
es 
PN
TTOF SF. RMONIS.
L. F X
IIdO
F. 7
ICI
OTTTARII AIOO.
ua extac lib. 4. Capicular. cap. 19. cum
ontigua versione Germanica Cx NS.
Cathedralis lreviren(IS.
That ein jouvelihe man frier ceuvalt have,
Dehominelibero, ut poteltatem habeot,
so vuar sose er vuilit, Sachun senu cesevene.
ubicunque roluerit, res Luas darc.
Soverse sachun sinu ehuruhe salichedi selu
Siquis res suas pro Calute anima
sineru, athe ce anderrn crafilicheru stat,
suae vel ad aliquem renerabilem locum,
athe celecenemo siemo, athe se ruemo an
vel propinquo Cuo, vel cuilibet ol
dremo versellan vuilit; inde cethemo cide
teri tradere voluerit; ec co tempore
inneneuvendiun tberu selueru grascesi
intea
iplum comitarum
vuisst, in theru Cacbun thie cesat sint;
tuerit, in quo res illae politxe lunt;
vuizzeta thia sala cecedune seulize.
lexitimam traditionem facere Audeat.
CC3
Tbat
105

## Folio 406 — 730901130:0664
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000664.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
406
That (a) avo themo selvemo cide; tbat
Duod (
(2) 2b0.
codem tempore, quo
er thui sellan vuilit, uzzeneuvendiun the-
illas trodere vult,
extra.
CAn.
ru grascess vuissit, that ist arhe in
dem comitatum fuerit, id sive in
here, athe in palice, artre in andern
exercitu, sire in Palacio, Cive in alio
Sumuvelichera stedi: samantneme himo athe
quolibet loco; adhibeat sibi vel
vane sinen sclandun, athe vane andern,
de luis pogensibus, vel de aliis,
thie cheru selvem vui-idi (B) leuen cheru
qui
eadem lege virunt, qua
(B) lerent
er selve lenite urcundum rerliche: Auur
ipse virit, teltes idoncos; Vel
auor ibie havan nin mach, thane vane
si illos habere non potuerit, tunc de
andern, fo ouelicbe ther bezzera vindan
aliis, quales ibi meliores inveniri
muzen vuerthan. Inde vora hin sachunu
postunt. Et coram eis rerum
sineru salunca sedue, inde burigun ibe-
Cuorumtradicionem Faciat, ec Aidejulsores
ru
LlL12I

## Folio 407 — 730901130:0665
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000665.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
1bat
b
HH.
lern
ibe
ei
Ur
t
VICF. SERMOHIS.
 seuveri
407
seve: himo, ther thia sala
vellicurae donet; ei qui illam cradicio-
infabit, seuveri sedue. Inde ather thiu
nem accipic, velticuram Laciat. Et postquom haec
sala so cetan buirthit, seaneruun (C) inselues
tradirio ira taeta Tuerit, RereS
(C) Thestelues
illius
neieina sonathen boracequetanen sachun mugi
nullam de
Praedictis rebus valeae
seduan irvangida. Thara Siri inde selbo thu-
tacere reperitionem. InTuper
ee ipse Per
ruch sich burigun sedue theruselberu geuueri
le sidejusionem laciat ejusdem veltitu
nio themo geaneruen thezein orsach beliue
Fan AC
hieredi illa occalio remaneat
thia sala (4) cebekerine; sunder mera not (C)
hanc cradicionem immurandi; sed potins neces
(d) Ceheunan delenc. (C) anavalle.
analige thia thuruch cegefremine.
sitasincumbat illam perticiendi.
Indem
FF
auo nochehane sachun sinu bit geaneruun sinen
si nondum res luas cum cotaredibus luis
resundurnth (F) nehauoda (3) nesi himo that
divitae
habeat.
(F) nehaboda. (8) neo.
nOn ei hOC
cenncen Car (H) samithu; sunder ceaneruo siner,
sic impedimento; sed cohieres ejus.
Ch) Samidu, scumnils.
a5o er gerno neuvilit, athe thuruchthen crauun
si Exonce noluerit, auc, Per Comitem
athe thuruch bodun sinin bethunsen buerthe, that
DuE per Mistum ejus distrinsatur,
CC 4
UE
thia

## Folio 408 — 730901130:0666
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000666.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
408 STGHA VICE SE RMONIS.
thia sundrunga bit (1) themo due. ce chemo ther
divisionemcum illo faciat, ad quem de-
(1) himo.
scondido (K) eruetha sina Buolaa (L) Sollocaman.
Punctus haereditorem luam voluie
Perrenire.
(K) cruida. (1) Volo quoran.
Inde auo sumenvelicheru samonungun tbia sellan
EE AI cuilibeF
ccclelia eam eradere
bat. Saneruo siner then (M) buizzut bit theru
rogarie, cohares ejus eam Legem cum illa
(M) ruIZGUE.
Kirichun (2) cona themo borasesprochenemo erue
ccctelia
de praedicta
) Vanc.
here-
hauo, that bit andreme zeanerven sinemo
ditate habeat, quamcum alio cohierede suo
baban solda Inde thaz behaldan buerthe umbo
hrabere debeae. Et hoc oblervetur
CrC2
then bader, inde tben sun, inde then neuun, un-
Patrem, de
tilium, _ nepotem, 15-
ce cen jarun suizzethallikhen: (O) ather thiu sel-
que aannos legitimos:
(0) alicer, acHEer.
Postea ipCa
ue sachun ce theru muxrungu therit setborue
res. 2d IMMIMITatem
E. nu2ZUnsC, utilitatem.
Samanuneun (P) ergeben.
Eccles
redeant.
Pd VuiririsereM.
IDLIUS
2. RF.

## Folio 409 — 730901130:0667
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000667.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
Quen e
Beltoeama
Perrenin
Ebia selln
aM traleI
bit iher
cum illi
emo erut
Bere.
 simemo
luo
de umbe
eet
 15.
iplae
Selbora
1VS
EGISTRAIM PRUMIENSF. 409
RBOIOSRIIMAPTIONII
RONORUM ECCLESTE
PRUMTENSIS
cum explicacionererum de verborum, Autoro
Exlario Hleiscerbacenti.
Epistora Causarii Feisterbacensis, Exabbaris
Prumiensis, ad Fridericum Abbatem
Drumiensem.
Domino Venerabili e in Christo Rereren.
dissimo F. (Friderico) Dei provisione
Abbati Prumienss Monasterii FF. LC (+). Cx-
Parius guondam ejusdem quamvis indionus
dictus Abbas, nunc autem apud vallem S. PC-
tri humilis Monachus (in Fleilterbach) Ord.
Ciltere. in administratione temporali prome-
reri: Fuge serve bone, Paternitari Vestrae
sienitico, quod, sicut mex parritati injungere
dignabamini, librum antiquum jura de reditus
veltri monatterii continentem, pro polle de
nosse, in nullo a veritate exorbitans, tranteris
pli, ecPrOmeo (++) mandato ingenioli, mi-
CC 5
nuo
Y) An aliud praeter Caesarii nomen habuit, vel-
uti Lebuini, aut simile? an Ce Leritam aps
Dellavit:
) E. modulo.
Lla
EBemo In
Al

## Folio 410 — 730901130:0668
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000668.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
410
RFGISTRUM
nus (F) recta rocabula, qua in eo reperi, ut
communi magis paterent intellectui, in ulita-
eorem quali slosando Latinitatem transtu-
di: mirabilitamen ex quodam inaudito, quo
idem conscriptus est, Crammaticae Aylo, ob
antiquitatis reverentiam permanente illaelo.
Veruntamen villarum rocabula, quae ex lon-
raevitate quali barbara videbantur, nomini.
bus, quae eismodernitas indidit, commutari;
iplam (+ +) mei laboris arbitratus mercc
dem, qui eA veritos in promisso de rita in pre-
Mio. Sane, ne ex incertitudine temporis,
quo idem liber scriptus ee denuo à me reseri
pcus elt, aliquod ejus autoritati praejudicium
Generetur: noverint cuncti, iplum apud val
tem S. Perri a me ejusdem Incarnationis
MCCXZII. anno conscriptum. Caritas ve-
Ara in Domino valeat, ec ita praevaleat, ut una
cum crese, restrae rigilantiae commisso, post
tronlitum praesentis calamitatis locemini in
palcuis xeternae rirididatis. Quod iple von
bis eC.
I. DeRumerstem.
2. de Wettelendorph.
3. de Ilerlensdorph.
A. de Gudensdorpl.
5. deDidonsdorph.
)F. nota.
) E. Eptum CDominum)
6. de

## Folio 411 — 730901130:0669
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000669.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
deri, U
ulita.
CansH.
D, quo
10, 1
illaelo.
X lon.
omini.
Utarii
dereca
IPra.
POrIS,
celert.
Ieium
liOniS
15 Ve.
Fund
Dol
II II
V0.
ab
PRUMTEHSE.
6. de Walmerstreim.
7. de Tadenburne.
8. de Sarensdorph.
9. de Pirensburne.
10. deFttelendorph.
FI. de Badenheim.
12. de Werscleyte.
r3. deSelerne.
F4. de With.
15. deFlelmbuhe.
16. de alio W itt.
r7. detertio With.
18. de Flovestede.
79. de VV leysheim.
20. de Nantentreim.
21. de Baldenstart eE DenesBUTC.
22. Item de Writh.
23. de Merren dc Trimparden.
24. de Merinche.
25. de Sueyze.
26. dellurne.
27. de Salmene.
28. de Cluttche (Cluterche) e Trit.
teheim.
29. de alio Trictonheim.
30. deClane, C7lene.
3I. de Odenbach.
32. de Wimestreim.
33. deRemethe.
A 

## Folio 412 — 730901130:0670
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000670.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
2
REGISTRLHE
34. deLullinsen.
35. deRirato
36. deMontim.
87. deMuenru.
38. de Borelicourt.
39. de Wans et Hlolonri.
x.
40. de Wihcin Episcopatu Ketensi.
AI. de Fagit.
42. dePurol.
43. de Aurans.
44. de Vilantia.
45. de Montini
46. deMalbuntrert.
47. de Tevenihc.
48. de Baltenachec.
x
49. de W ordone.
50. deLongomuler.
Fr. deNoville.
52, deBuro.
Y)
55. dc Wanpahc.
54. deFluntar.
55. de Tvernesticim.
56. de Umgarden.
2. deFkmeskcit.
58. deNotinc.
59. deFlonespolt.
60. de FHelesbure. (FHeleSBUTE.
BT. deBurrenselt.
62. de Restighe.
3. dC

## Folio 413 — 730901130:0671
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000671.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
BlI.
de
PRUMTEHSE.
63. de Linde.
64. de Crucebere.
65. de Wixlelle.
66. de Renvileo.
67. de FI(aHO.
68. deMunichulen.
69. de Mekenkaim.
70. de Retersdorph.
TI. de Bahcheim.
juxca Budonsbere.
72. dellnckelo.
93. de Villippe.
74. de Finclo.
15. deVoselbers.
76. de Bachenheim Colonien.
7. desultenc.
78. de Crumersdorpa.
99. de Balc.
80. de Betbure.
BT. deFlertone.
82. de Bundene.
83. de Reimbutre.
84. de Linneche.
85. de Langenackero
86. de suggende.
87. de Ludesheim.
88. de Rerpenne.
89. de Witesheim.
90. deLaCEnEF.
C. de

## Folio 414 — 730901130:0672
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000672.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
ATA Q REGISTRUM
Dr. deSconovile.
2. de Maleberhe.
D3. de Rondeme.
94. de ROTC.
95. de luterche.
06. deBulgenstreim.
97. de Rembacho
98. deDusburhe.
99. de arncheim.
100. de AIdenselen.
101. de Tremelo.
102. de W’amele.
103. de Tostrebant.
104. de Vuorst.
105. de Cembriske.
106. de Backelc.
107. de Nacteden.
108. de SWalbahC.
109. de Neleno.
110. de WIatkO.
IFI. de Venestre.
112. deNoegen.
113. deDinheim.
114. de Necttoro.
r.5. deGencheim.
116. de WVilrO.
117. de Alvestreim.
118. de Ockenheim.
210. deBingc.
7LOS.

## Folio 415 — 730901130:0673
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000673.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
3D
PRUMTENSIS.
GTOSSAE C A S ARTI.
8. I. Hlotandum est, quod in libroisto (a-
pissime mentio sic de quatuor generibus
mansorum, id eA, de mansis servilibus,
de manas ledilibus, de mantis inge-
nualibus, de mansis absis. Mlansi servi.
les lunt, qui continuo tenentur nobis servires
id est, omni hebdomada per totum annum
tribus diebus. Praeterea faciunt alia jura
multa, sicet exprelium est in libro.
S. 2. Mansi lediles Cunt, qui nobis multa
jura solvune, sed tamen ita continue non ser.
riunt, licut mansi servilos.
5. 3. Mansi incenuales lunt, qui jacent in
Ardenna, id est Osdine: + in qua terra jacet
alve de Funtar e Vilantia. Ouilibet ilto.
rum mansorum habet CLL. jurvales terra,
quos appellamus vulgariter Koninbkees-
buive.
5. 4. Mansi absi Cuntu qui non habent cul-
tores, sed dominus eoshabet in lua potestate,
qui vulgariter appellantur W roinde. (+ +) Prx
tereaetiam invenitur in libro de Manlis indo.
minicatis, qui lunt agri curiae, quos vulsariter
appellamus selsunt sive Acten, vel Cunden.
Y) F. Osdinc.
1. 5.
Xr) Forre quod Germanis ptriinde, a praeben-
da; quae tortasse in manso ab(o ab Ecclesia
domina constituebatur. Add. c. 4. de post
c. 25. Tic. qualis praebenda noc. maroinal.

## Folio 416 — 730901130:0674
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000674.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
410
REGTSTRUM
5. 5. Dauretwe (Y) sunt cortices, qui ex-
coriantur de arboribus, quas vulgariter appel-
lamus Lovere; e de corticibusiltis dabit mon.
Tus quinque Fasciculos: quilibet tasciculus ha-
Bebit quindecim cortices laudabiles. De his
Fasciculis procurabitur lumen in domo domi.
nica, quam appellamus communiter ron-
hoff. (++) Praeterea, quando mansionariitri.
turant sexetem dominicam in Decembris
quiatune temporis dies breres lunt, indect.
iam eis providebiturlumen.
5. 6. Ouilibet mansus tenctur Prumiam
adducere (+ ++) glauem, id est, lixnarium, live
acerrum lignorum: qui acervus habebit ZII.
pedes in lonsitudine, d II. in latitudine;
e pro lignario ilto adducet quilibet mansus
carradas XII. qua lingna vulgariter appel-
lan.
intra Durascuras appellat in Rumersheim,
sed melius Duratas in Walmersheim.
r Hinc patet, Frohmproprie significare Domi-
num, rem dominicam; hinc Frohn. Dienste (er-
vitio, quaeDomino peaeltantur, Frohn-bothen,
Firobnen. FlincFrohnleichnams. tac. ad verbum,
Dominici corporis dies seu festum. ErranE.
que adeo, qui putane. Frohn proprie Cignifi.
care Sanctum.
rr) id es, quod Cermani rocant clafier, icem
lachrer: a sic nobis hodieque appellatur
mensura lignorum. Add. alio Censu slabes.
id est, clares cap. 105. de leg9. Forre dicendum
DOTiUS Blatas, UF C. VI8.

## Folio 417 — 730901130:0675
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000675.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
tIces,
Gariter
is dato
aleieut
les. D
Lome ll
niter III
plionni
Decent
et, iult
PrIM
arium,
abebit
latitudii
et mau
ter aps
hersheie
eim.
reDOI
Dienstete
M- b01
d verbu
FrraII
 ligtit
PR LMEFENISF.
lantur MuniFeges. SolB, Sire Zideglage. TIxC
liona recipiet Camexarius conventuis, e deil-
lis procurabit ignem copiolum Fratribus in
caletactorio per totam hremem a Ecleo
Omnium Sanctorum usque Palcha; e ionis
ille matutinis incipientibus accendetur, ec du-
rabit usque ad completorium.
5. 7. In qualibet curia potest D. AbbaS
Cambam luam, sicut ex molendinum habere.
Cambam vulsariter appellamus Bachus de
Brabus. (=) In illa Camba tenentur homines
ibidem manentes panem termentatum coque
re_ cerviliam braxarO. PEatOPCA(I DOIHUS
Abbas illuc est venturus, ec, si mansiona-
riis (++) a Majore, id est, villico sire a nuntio
Abbatis praecipitur, tenentur trumentum de
curia dominica ad molendinum deducere de
molere, ee ad Cambam dominicam reportare,
e panem Facere, ee coquere: opera dominica
unde acceptura est panem ex cervisiam. II.
lum panem ee cerrisiam ipla tamilia in luoor-
dinetenetur coquere de braxare. Ipla enim
camba ecclelia roddet non minima emolu.
menta, licut Faciunt etiam e molendina.
D d
5. 8.
)Backhaus, domus ubi panis coquitur; Brau-
bans, domus ubi Cexeri(IA parATUE SeU BFAXAEUE.
X Mansionarii Tunc Cubditi AbbaciS, de UC putO,
sexri rel liti; ae infra (proxima abhinc no-
14
) opponuntur Scarariis, hominibus in-
genuis seu militaribus.
bbt gi
centun

## Folio 418 — 730901130:0676
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000676.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
415
REGISTRUIHI
5. 8. Gvactas facere, (F) ee Poltquamd
Segetes repouca fuerint in horreum domini-
cum, tenentur mantionarii, sicut antiquus li-
ber marrat, illas triturare. Medio autem tem-
Dorc, antequam fuerit triturata, cenetur Camilia
in Tuo ordino eam custodire, e de nocte custo.
des, ne comburantur a malishominibus, depu-
tare: e si de nepligentia eorum neglecta fue-
sit, tenentur eam Lccleha reltituere. Praeter.
ea liDomnus Abbas adrenerit, dc ita eis praece-
ptum fuerit, tenentur vigilias circa iplum de
Cuos, ne aliquid linictri ereniat, propter timores
nocturnos oblerrare.
5. 9. Oualibet curia tenetur Colvero XX
hostilicium Domno Abbati. Hostilicium rulea-
riter appellatur Nasselde. Dominus AbbaS
quando rult vilitare curias lux Eccleliae, tenen-
tur ei praetatae curia currus ad ferenda necessa.
ria de curia ad curiam procurare: vel Forter
Ercut mos erat antiguitus, quando jura ilta sta-
cuta Fuerunt, et domini rolebant procedero
peT
) Wache, Cermanis visiliae, custodix; W ich-
terrisiles.
 Duodolim pexectabatur pro rectura in ho-
Aem, id ett, in exercicum. Ouid Natseldes
aliis dirinandum relinquo. Facem deinde
rectura etiam ad alios ulus a Domino exige.
batur, praelertum cum rarius in exercitum re-
tendus eslet. Add. de Hacselde co 25.
_C 6, 77

## Folio 419 — 730901130:0677
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000677.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
lei
N
Antem
reuo
. dept
cta tue
Prater
pe
(I
imor
vul84.
Abbui
BAEA
cesta
tartei
blb1b
aA2.
in ho
selles
leindo
M 1P.
erigs.
s1 3s
PRHMTENSE.
et
per terras luas, junsi fecerunt currus (uos,
e ledebant in iis, vel tamilia corum. BOres,
qui adhostilicium dantur in curiis mactari de-
bente comedi. Sed s Domnus ABBRS exen
serit redemtionem, Polvet quilibet manlus de
natios quinque. Priginta enim mansus de
Rumerstreim Colvent, licut dictum eAt, quatuor
boves: et ita Septem mansi de dimidius (ol-
vunt unum borem; sc si dabunt rederntio-
nem, lolrent denarios trieinta septem es obu-
lum: unde in diebus illis, quando haec institu-
ra fuerunt, poterat emibos sive vitulus forcis
Caginatus, ad comedendum optimus latis.
Hnc usque Calarius Hleisterbacensis, Fx-
obbas Prumien(IS. Sequitur textus veteris MS.
cum Clolla Caelarii.
T. RumersBerm.
Sunt in Rumersheimmansa interra servilia
triginta tria, indominicata manta lexterm.
Widradus habet mansum inteorum. Solvit
in censu pro suali, (idem est, quod pOrcus:
ee dicitur lualis d sue,) porcum valentem de-
nariisvisinti. De lino libram unam, pullos
tros, ora VIII. Unoquoque anno ducit de
vino inmense Majo carram dimidiam, ec in
Octobri dimidiam; ducit de Amo luo carras
quinque Durascuras
) Y. ligna, Elarem (XX
Dd 2
(t Daurethbe in slosTa supra.
UnaM
) Elabem etiam paulo ante explicuimus.

## Folio 420 — 730901130:0678
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000678.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
420
REGISTRUM
unam in lotitudine pedes lex, in longitudine
vedes ZII. ad carradas ZII. Panem _ cerria
lam Facit, ducit ad Monasterium axiles, e ta-
cit unusquisque in Cilra ad porcos ebdoma-
dam unam secundum ordinem suum. Juge.
ra tria facit; per totum annum unaquaque
hebdomoda diestres. Adducit de HTunlar ad
monalterium de annona modios quinque:
Wactastacitus quando ZV. noctesfacit, e fa-
nura colligit, ee curvadas (X) Facit. Scien-
dum est, quod omnes homines, villas etermi-
nosnostros inhabitontes, tenentur nobis cur.
radas tacere; non lolum mantionarii verum
 scararii, id est, Ministeriales, (XX) e Rai-
staldi, (XX X) id est, qui non tenent a curia
HX.
)Coursée, Gallis quod Germanis, dienste,
frohudienste.
XY) Scararii, id est, qui postea dicti militares,
Ex his ministeriales (add. c. 3.) tunc ab
Abbace vel alio Dommo feuci in scaram
Ceu exercitum mittebantur.
EXt) Taistaldi, qui Germanis haushalter, haus-
gesellene, eingeseslene, incola, qui haredita-
tem suam non a curia, id est in benehcium
rel feudumm, led in allodium habebant; inge.
nuiincerim homines, freie bauern; neque, ut
Ducangius pucat, olebae alcripei, quod ille
ipse, quem allegac, locus Berrinianorum an-
nalium docet A. D. 869, ubi custodiendo ca-
Scello ad Cictas deltinantur, quod oleb alcri-
ptis, ab armorum usu tunc exclusIs, non con-
reniebato Add. ad c. 25. 9. T.

## Folio 421 — 730901130:0679
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000679.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
IIat
ubss
ibr
dOt
Dague
Ia db
NGuv.
de la.
Ceso
termi
SCIF.
erum
CHaI
Curia
hae.
enster
areS.
db
dram
hau8.
edita.
cium
118C.
He, Ut
ille
1d1.
D et.
alerio
CON
PRUMTENSE.
122
haereditatem; quia communionem habent in
palcuis e aquis nostris. Curvadas tacere
est, ita nobis sicut sibi iplis arare, quas curva
das vulsariter appellant ackerpluche. Oui
er im non habenc animalia, sive animal ad hoc
utile, veniet, quando ei praecipitur a noctro
ministro cum luo fossorio, de cooperabitur
aliis homiriibus hoc, quod ei injunctum
tuerit. Panem, _ cerviliam, ee carnem eis
dant opportuno tempore, alio nihil. C lau-
dic in circuicu messem perticas Pex; in Broil
tres; unam aream in horto dominico mon.
dat. Fcemina Cua debet (vere Femoralia.
In bostilicium carrum unum dx bores qua
tuor, a medio Majo usque ad medium Augu-
Ai. Reinbaldus habet de terra jurnales treo,
_ curtilem unam. Unde debet exire una
quaque hebdomada dies duos, e = odZV. no
ctesebdomada una; d pullum urum. Fcc.
minxe praebendariarum unaquaque cbdomada
dies duos; Unum cum pane, ec alium linc pa
ne. Sinautem, dimidiam libram lini e di.
midium camplem. (=) Nantherus habet
curtilem d pratum. Fcemina de Ecclesia ha-
bet curtilem unum, ex Colrit cenarios qua
FHOT.
Dd
() add. elol. (eq. Cxlarii, 8. 4.

## Folio 422 — 730901130:0680
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000680.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
4. 221
RFGISTRUM
Sequitur Cilolta Caelarii, ubi explicat ex dicto
textu aliqua.
S. Francigena () enim Fuit, qui scripsit li-
brum antiquum, ee multa barbara nomina in
eo poluit locundum Callicum, quae proptex
antiquam dignitatem etiam; in hoc libro
delcriplimus, nec ea mutanda judicari
MUS.
5. 2. Axiles. (XX)
Ouilibet mansus te-
netur L. axiles vel C. Scindalas ad tecta Lecle-
Pae restauranda annuatim persolvere. AXI.
les vulgariter appellamus Fssellinge, de
scindulas scundelen. Omoniam monsio
narii debent juxere Dominica arare, Cemi-
nare, colligere d in horreum deducere luo
tempore, et lepem Cacere, e triturare; fere
omni-
utjam alibinotari, Germani de Belgx po-
steriorum temporum, id est, post Carolin-
B05, Callos, quos hodie appellamus Fran-
zosen, non tam Francos appellabant, (tales
enim le quoque censehant) sed Francisenas,
id est, posteros Francorum, id cum creber-
rimum SIC, mixor, a DucangiO nON ZMHO-
tatum.
) Axilos, Callis Ais, asterculi, ab a fTeribus,
ascella, nempe Ccandulis (schindelen) paulo
firmiores. Iinc 50. axiles 100. Ecandulis op.
PonuntuL.

## Folio 423 — 730901130:0681
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000681.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
eD
e
brD
IVto
leo
leu
Xi.
ea
iia
10
3
3.
.
a
PRLMTEHSE.
omnibus patet, ec ideo ea quae sciri possunt,
vel sciuntur, Ccribere omisimus.
5. 3. Claudit in circuitumessem perricas
sex. Sex perticus claudere circa messem,
Ectres circabroil, est, quemlibet mantum IL.
virgas, id est, novem menluras circa abtas
+) noltras ac prots sepemtacere. Ouaeli-
bet mentura de IN. Supradictis habet XV pedes
en lonsitudine.
5. 4. Suere femoralia. Regula indul-
secMonachis in via directis uti femoralibus:
ec ideo consticutum el ab antiquo, sicut nar-
rat liber vetus, quod mansinostri cenentur an
nuatim camsiles Facere. Cam s (XH) enim est li.
neus pannus de puro lino compolitus, habens
in longitudine octo ulnas, ee in laticudine
duas; quae femoralia renentur taemina homi-
num nostrorum luere; ec Camerario con-
ventuisita conluta, villici sive ministri de Ofr.
cio Cuo debent praelentare: quae C’amera-
rius regulariter e sccundum praeceptum
Abbatis lui debet distribuere e Conservare.
5. 5. Et in Rumersteim MaNSUS XXZ
Solvunt Cuales XZX. aut uneias totidem.
Vd 4
+) Quid Ahcae, vel Achta:
rr) hinc hodie Camisola dici ridetur.
423

## Folio 424 — 730901130:0682
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000682.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
424
REGISTRUM
De lino libras ZXX, pullos XC, Ona DXL,
La; detimo carradas C L. Dur2.
P. Z
Ecuvas similiter. CL, Lignarias Z.LL, Axi
les MD, Scindalastria millia, sugera ZC. Du-
cit de Frumlar modios Eiliginis CL. In ho-
Ailitium dane bores quatuor ee curriim
UnUI.
II. De N etelendorpht.
RISCtUS. In Wetelendorpb+ TunE MANSA
servilia quinque et dimidium, quae similiter
Terriunt sicut in Rumersheim. Franco tenet
mansum dimidium in ipla rilla, qui similiter
debet servire. Sepos Hlericonis majo-
ris tenet jornales. Ferico majortenet man-
Ca serrilia duo; d Guntherus similiter duo
servilia, qui etiam similicer lervire debuissent,
licut superiores, e modo scaram ta-
ciunt. X Ello habet mansum unum, qui sI-
militer scaram facit, licut caeteri scararit.
Sunt ibi farinarii (FF) tres. Uuus mo-
lendinus tenet de terra jornalis pro (ua
veltimenta. Dui dimidia manla tenent,
cres dies Faciunt, licut illi qui inteora te-
MenE.
Cervientiousopponi.
ut) id estmolicor
ETI. DC
=) ita vicemus rurtus Scans  ates

## Folio 425 — 730901130:0683
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000683.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
DNL,
Dura.
1 Ari.
1. D1V.
In bo.
UrI
Maula
hiliter
tenet
hiliter
MdH.
duo
entus
(.
nili
erit.
(1a
Mtu
le
10
De
ites
PRLIMIENSE.
III. DeHlerlendorpht.
Sunt in Flerlendorpht mansa servilia duo,
quae similiter servire debent licut de Ru-
erstreim. Suntibi de terra jornales in do-
minicato, quam tenet Rouchardus, ec cam
Hlosbertus habuit, qua non est de ejusbe-
netucio; et de prato ad Carr. e curtilem
UnUM.
Defeudis Ministerialium. Stephanus te-
netmanla servilia sex de dimidium: quae simi-
liter, ut luperiores, censum ex servitium Colve.
re debent. Sunt ibi Scararii duo, qui (i-
militer serviunt, nili quod luales, nec pullos,
necorasolvunt; lignarium non laciunt, nec
vactas, neque dies; panem ec cerriliam non
Faciunt. De prato Merbach ducit de foeno
carras quinque, ibique secantuna die, altera
die colligunt. Mulieres corum Cemoralia de.
Bent luerE.
xlarius dd Wetelendorph hac
nOtat:
etelendorph cum luis appendiciis ab an-
eiquis Fceleliae Fundatoribus domo hospitali
est assignata, ut pauperes Christi consolen-
tur ac retocillentur in ea; qua domus custo-
dienda committi debet cali seni, Cujus Con.
D
Scien-

## Folio 426 — 730901130:0684
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000684.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
426
RE GISTR UINI
Ecientiam possideat timor de amor Dei. In
praetata etenim domo hospitali assiduo com
morabuntur XIL pauperes, Tratres _ praeben.
darii nostri, qui de redditibus sibi assignatis
omnibus diebus ritae. sux sustentabuntur
inibi. Praetati enim pauperes continue per-
monebunt in oblequio Ecclelia: campanas
debene pullare, claultrum quolibet (abbato
Propare, et ad omnia, ubi necesse fuerit.
nobis ee occlelia obsequium praectare. Si
enim aliquis tratrum nostrorum infirmatus,
eum debent obtervare, ec in omnibus luis
necessitatibus, quantum in iptis est, subre.
nire; dc Simoritur, Funus debent lavare, _
usque polr sepulturam cum non debent de-
relinquere. De praedicca enim curia (ape
dicti pauperes cottidianum habebunt pa-
nem siligineum, ec, quod convenit tempori,
aliquod pulmentum. Ouando etiam Con-
vencus induitur cappis in praecipuis Tolemne.
tatibus, tunc panis albus de vinum, ec aliquid
de carne praetatis ZII. dabitur pouperibus.
Similiter d veltimentum dabitur eis de sarci-
libus. Sareil enim est pornus grosus, ZII.
ulnas habens in lonsitudine, e dues in latitu-
dine: quem pannum persolvere debent cuxia
nostra, qua ab anciquo ad hoc lumE determino-
Eae. Praetered deredditibas residuis, qui fatis
competentes pingues lunc, ejusdem curia
le

## Folio 427 — 730901130:0685
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000685.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
R
In
essa
15
1
et.
125
AD
tilu
Si
1b.
115
e
e
PRUMIENSE.
debet monachus hospicalarius procurare di-
lisenter, quod superrenientes de percorini
caritatem ex liumanitatem in eadem domo
semper debeant reperire. Lt, s contiserit,
eos intirmari, debet eis custodia a laepe nomi-
natis L. II. pauperibus exhiberi: de simoriun-
tur, apud S. Benedictum ab eisdem lepelien-
tur. FTospitalarius etiam, quae ad tales
exequias Cunt necellaria, procurare debet cum
summa diligentia, quod semper ea habeat
parata. Et quid plura: debet cositare
Abbas hoc, quod dicit Apostolus Paulus:
Charicas fraternicatis maneat in vobis;
ec. Hlolpitalitatem nolite oblivisci: per
hanc enim placuerunt quidam Deo, Angelis
recepiis. Hlinc namque (criptum clt: Bea
tius est dare, quam accipere. Iam ee iple
Dominus diccurus est in judicio: Hospes
eram, es recepistis me; infirmus es in carce-
re, es visitastis me. Et, quod uni ex mini-
mis meis fecistis; mihi fecistis. Venile be-
nedicti Parris mei (5s. Prabenda enim (I
pra nominatx ZII. pauperum, lanis corpore
vel divitibus non debent conterri, qui ha-
bent, unde possint sustentari, vel qui cotti.
diano labore necessaria sibi possunt conqui-
rere; sed dabuntur aeprotis, caecis, lurdis de
debilibus, sicut constitutum est a Sanctis
Patribus; Qui autem aliter prasum serit
ae

## Folio 428 — 730901130:0686
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000686.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
428
REGISTRUM
agere, sciac, (e Dominum sraviter offen
dere.
IV. DeCundensdorpbt.
In Gundensdorpht tenet Odacrus mansa
tria, quae similiter serrire debuissent, sIcut Cu-
periores. Meinzorenet medictatem beneti.
cii RadulE: alia medietas sbsa (Quroinde) cA,
quae similiter, ut Cuperius omnia, Tervire
debent. Vidua Radulh renet jugera. Vi.
num vendunt e lalem iccundum ordinem
SVuMI. Fstibi molendinum unum in Mini-
sa alia in Prumia.
V. De Didendorphi.
Sunt in Didendorphe manta servilia quin-
que, quae similiter serrire debuissent, ut lupe-
riores; dc modoscaram Faciunt.
5. T. Calarius: Scararios modoMinicte.
riales appellamus.
5. 2. Scaram facere elt, D. Abbati, quan-
do ipse jusserit, servire; ee nuncium ejus
Seu literas ad locum sibi determinatum de-
FCxTE.
L. D5

## Folio 429 — 730901130:0687
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000687.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
deso
onsa
lu
netta
I
VirB
Iem
inio
M.
eRUMIENSE
VI. De Walmersheim.
Sunt in Vs almerstreim mansa serrilia duo-
decim. Exhishrabet C aduinus I. Polvit lua-
lam unum, valentem unciam unaM; de lin
nolibram unam, s2 ex Alco nata eAt; (In au-
tem, camsilem Faciat. Facitjuxera eria, cor-
radas sex, slavem unum. Ad monaste.
rium ducit de spelta modios XVI. Angariam
integram. Claudit perticas IV. Deratuuas V.
Inhostilitio bores duos, secundum ordinem
Tuum. Unaquaquehebdomada anciles 
Fst ibi camba una; Colrit de annona mo-
dios; ( bores non dat, denarios V. Solvit.
Duas XV. noctes. In unaquaque hebdoma-
da diestres. Ducit Anciles C. Est ibi Cam-
ba una. Colrit de annonamodios, panem de
cerviliam, e wactas tacit. Ad Fcenum, ad
mellem, mancipia duo. De feodis Ministe-
rialibus. Suncibi scararii LV. Fx hisha-
betRaginulius mansum unum. Ducit de vi-
no in Angariom corrodam unam. De lino
dat libram unam; Facit ZV. noctes. Ducit
axiles centum; de toeno carradas decem et
secat. Ducit ad Monasterium de annona
modios ZV. Focit carradastres; jusseratria ad
Fcenum, mancipia duo; dies duos in cbdo.
) an axiles? rid. cap. T. add. C. 7.
mada

## Folio 430 — 730901130:0688
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000688.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
430
REGISTRUM
mada. In adrentn Kopis friskincamt unam3
ec de Farina modiumunum. Rotaudustenet
manlum unum in almersheim Cervilem, e
unum in Budensheim; qui similiter debuisset
pleniter Perrire, sieut Tedvinus. Ingilbol.
dus habet dimidium, qui modo Scaram tacit;
Tancratus limiliter, Gislardus limilitor. Cin-
nardus habet mantum es dimidium servilia.
Omnes enim de lumersbeim  W ettelon-
dorpht e erlendorph et almersheim de
Sarensdorph d C’aldenburnen de Lizendorpb
eOimuzze et Ormunte  alve e Merbach
Fconum secant, colligunt de ducunt; excepto
de Scarensdorph a Liverdorst lecant e colli
sunt, sednon ducunt. Vinum de Pal, si eis
praecipitur, omnes vendunt. Duos bores e
dimidium debet in hoctilitio.
Sciendum est, quod quicunque Comes
Placirum tenet cum hominibus EcclelIa aC
iltius viciniae; quicquid ibi radimoniorum siro
Patistactionum constituitur, D. Abbas partem
dimidiam. Comes habet alteram. Onod sI
ibi sententiaterminari non polerit, ec in cu
riam nostram Rumersheim tronslata fuerit;
dux partes latisfactionum erunt Domini Ab.
batis; tortlam vero more Colito Comes ha-
bebit.
d. 1.

## Folio 431 — 730901130:0689
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000689.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
namI;
Ietet
E, 
UIII
o
all7
tldi
Cino
elena
16 6y
orpb
bach
epto
collio
1 ei5
5
d0
IVe
em
dA
Cllo
erit;
Ab.
hd.
1.
PRUMTENSE.
3
5. Y. Antiquiteis tanta copia vini ac Calis
proveniebat Ecclesia de curtibus nostris, quod
Oportebat quasi de necessitate Cupertlua ren
nundare; dehoc cl, quod dicit authenticum
vetus: Vinum es sal vendunt. Sic etiam
obserratur adhuc hodie, quodhomines noctri
in curiis noltris vinum nostrum, si volumus,
cum bonno debeant vendere.
VII. DeCaldenburné.
Sunt in Caldenburne manta servilia ZV.
Ex his habet Elemboldus ee Elisens unum.
Solvit Cualem unum; pullos gnatuor, orar4.
Facit dies tres in unaquaque cblomada, duas
ZEV. noctes, jugera duo, angera intesrum.
Ducit axiles centum; ducit de C. uchheme de
sielo = modios quinque; ducit etiam de Cal-
burne de annona modios decem, Daurastuvas
quatuor. Ccrevisiam tacit, panem ac W’ach
+a5. In horto facit arrum inteorum. FIE
ibi scararius unus Redofus, qui tenet Man-
cum unum ex dimidium, quem comparavi-
mus a Rambaldo; Colvit de lino libram unam,
ansariam inteoram, carradas tres, jusera duo,
duas XV. noctes. Ducit axiles C. Lst ibi ad
Ma-
 de Screle, ue Calli rocant, id est, (e-
2li.

## Folio 432 — 730901130:0690
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000690.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 28 lines, status machine
F3.
RE GISTR UM
Malenburne molendinum unum; est ibi com-
bauna, quae Tolrit modios C. ex Cal vendunt
dc catera.
CASARII NOTA.
5. 1. Item notandum est, quod in cu-
riis nostris, ex hac parte Kilae constituris, etiam
ubi decimae sunt Feodatae, ministrinostri, id est,
Bomest ee Budel, decimas deseodis, quae atti-
nent iltis ofticus, sibi recinebunt; et quibus
decimae lunt infeodace, ab iis decimas exigere
non debent, nec altentabunt.
VTII. De Sarensdorpbt.
Sunt in Sarensdorpht mansa servilia ZI. ec
dimidium. Ect ibi mansum indominicatum
unum. Munifridus habet mansum unum;
Solvit lualera ralentem Colidos duos, de lino
libram unam; Ansariam inteoram, pullos5.
ora 20. In alio annoporeum unum valen-
tem denarios quatuor pro ligna, qua appel-
lantur Wideglace. Ducit de annona modios
quinque; de Spelta modios decem: de curte
dominica ducit ad BIonalterium de annona
modios quinque; mundat in horto agrum u.
num ec plantat; Facit carvadas tres; unoquo.
que anno camtilem ec Carcilem dimidiam.
F2-

## Folio 433 — 730901130:0691
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000691.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
CdM.
din
I Cl.
etlam
b
alHj.
uibus
gere
ilido
uI
M;
110
035,
len.
opela
odios
Curte
NONd
AMIV.
9B.
iatt
ea
PR UIMIIEHSE.
d
Facit ZV. noctes, claudit perticas tres, panem
de cerriliam et Wactas facie, Dauraltuvas
quinque. In adventu Regis pullum unum,
ora quinquo. Ad monasterium ducit axiles
centum, ad Foenum vel in mellem mancipia
duo, in ebdomada unaquaque diestres, jugera
tria: in hostilicio bores duos de carrum di-
midium. Exhismansis sunt lex, ee lunt quin-
que, quae non Colrunt lualem nec porcum. In
alio anro aliud serritium Faciune, sicut Cupe-
riores. Sunt ibi scararii septem. Willetridus
habet manlum unum scararium; Facit jusera
duo, angarium 1. de lino libramI, XV. nO.
Etes; ducit axiles centum, in alio anno ducit
(cindalas 50. Ducit de omnona ad Monaste-
rium mocios ZV. Facit unaguaque die (Forte
ebdomada) ad anrionam colligendam diem
unum. Ducit de Foeno carradas decem, de
sccari Facit corradas duas, perticas guatuor.
in adrentu Regis Friskingam unam, e detari-
na modium unum. Fs ibi molendinum 1.
vinum ec sal vendunt. Tedricus habet man-
Cum servilem, qui modo scaram Facit. Fr-
engerus duosde dimidium, Luidoltus duos,
Rodultus dimidium, W cloltus unum, Gerol-
dus dimidium. Elusibaldus nihil Pacit, qui
Ccoram facere debuisset, sicut Willitridus. Si-
militer Asiltridus _ Erkcengerus; nec non et
Ludoltus duosbores debent, ee carrum in ho-
Atilicio.
C
C

## Folio 434 — 730901130:0692
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000692.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
434
RP GISTRIM
TX. De Birensbure.
Sunt inBirensburo mansa V. Facitunusquis
que jugera duo, dies eres. Facit XV. noctes;
ducit axiles L. pullo53. ova XV. Caerada5 3. pa-
ginas duas, daurastuvas V.
NVOTA: FIaredes Dominorum Fcinrici d
Wilhelmi tenent apud Burensbure de Mor-
cenbach linum, quod nobis ibi Colrunt homi-
nesnoctri.
X. De Etrelendorpht.
Sunt in Ftrelendorphe Eccleliae duae, undo
debent parari caballi duo: Una Fcclesiae sita
est juxta Malberoh, in monte, qui appellatur
Kileburho, _ est bona matris Ecclelia. Alia
lita eAt in villa, qua appellatur Willesacger.
Sunt ibi manla quinque de dimidium. Ex
his habet Reincerus unum: Colrit Faculas L.
scindalas, carradtam unam; pullos quatuor
ora XX. Inter quinque borem holtilicium
unum; in alio anno porcellum unum, va-
lentem denarios quatuor. In angaria ducit
derino carradam unom; e pro lignario car-
radam dimidiam; ducit de spelta ad monatte.
rium modios XV. Idem lepem Facit, claudit
slaves III. de lino dat libram unam, corvadas
2. d tertiam ad timum; jugera 3. Ducit ad
Monalterium axiles C. In ebdomada opera-
tur, quicquid praecipitur ei: Facit in silvam e.
bdomadam I. ad porcos lecundum ordinem
Cuum.

## Folio 435 — 730901130:0693
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000693.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
quiB.
dei
hiBd
Hect
Aor.
Oni.
Inde
a
acAF
s
at
L.
IOI,
um
18
cit
II.
Ae.
idit
adas
ad
esd
MB
neM
IIII.
PRUMIEHSB.
435
Cunm. De glandibus modios V. Panemm, e
cerrisiam, e Wactas faciune. In adventuRe.
sis pullum L, Ora V. IIlae Foeminae, quae cam si-
les Faciunt, collisunt linum, de trahunt de a-
qua, ec parant. Ad Fcenum de mellem opc.
rarios duos, ad vindemiam I. Cresturiam (+
Faciunt ad cameram, porros plantant; Para-
Tredum dant. Ect ibimolendinum unum. Vi-
num ec lalvendunt; secundum ordinem su-
ummoros collisunt. Ad Merreche in V en
na (FF) ec manluarii es Flaistaldi operantur.
Rabertus habet ad Munzevelt manla VI, quae
similiter Cerriunt, ex Colrunt, sicut in Fttelen-
dorpht.
Caelarius.
5. F. Videtur nobis, quod Comes Viennae
X+ +) jus Patronatus illius Ecclesiae teneat in
Feodo, quae Lcclesia sita est in monte juxta
Malberoh, qui appellatur ilhbursh.
5. 2. Faculae. Paculx Cunt liena arida, quae
vulsariter appellantur Aspen.
5. 3. Sciendum est, quoa quicunque de
Ministerialibus inteodatis Ecclesiae uxorem
alienam duxerit, ec de ca tilios genverit; quod
Dominus AbBaS dejure non teneatur illis feo-
dum patris conserre. Ouicunqueenimmini-
L.C 2
conture, est actus nendi.
Aexi2.
++) Vennae lunt loca palustria, palevis apta.
mur Hodie Comes de Vianen.

## Folio 436 — 730901130:0694
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000694.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
436
REGTSTR VN
Rerialis hoc praesumserit Facere, Sciat, se erga
Fccleliam non Adeliter agere; _ D. AbDAS, E
voluerit, Cuper hoc cum porerit convenire, et
pro tali delicto grariter punire. Sed si hoc
procuratum fuerit, quod Dominus tam uxoris
quam Eliorum eos libere dedorit Eccleliae; D.
Abbos cum eis pie d misericorditer dispentare
Pocerit. Praterea Sciendum est, si aliquis
Ministerialis ECclosiae obierit, _ noD AiliuMI, Led
filiam de familia Ecclesia superstitem relique-
rit; quodD. Abbas debona dc pia contretudi.
nepotest cam de feodo patris lui infeodore; ec
in omnibus propter Dcum cum ca milericor.
diter (F) debet agere, alque ei communiter
lubrenire.
5. 4. Cautus esse debet, quicunque placi-
tum tenet in curiis cum Scabinis de tamilia, ne
Statim eis hoc, quod in libro ilto invenitur,
proponatur: Sed dilisenter quaerantur ab iis
jura Ecclelix; quia nihil ex omni parte bea-
tum. Aliqua Forte neslecta Cunt scripta in
librohoc: Sicut in Birensbure nulla Atmentio
de ancariis de tunnis; de tamen ipsi utrum.
Que OperanEUE.
5. 5. Quxrantur ab eis jura Ecclesiae dili.
senter, de luper hoc audiantur: et Ptocent de
aliquibus, quae expressa sunt in libro ilto, hoc
cis
) hocest, quod vulgo dicunt: Krumstab
Cchliesset die ochternicht aus.

## Folio 437 — 730901130:0695
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000695.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
lE uet
DBAs, A
MIB, _
dlihor
AuXoris
la; D.
Penlate
aliquis
UtI, sed
eliquea
vetudi.
ore; e
erieor.
duniter
plaei
lIa, DC
BituIu
ab iis
e bea.
pta in
mentio
Arum.
la el
cent de
10, h0
sumsta
PRUMTENSE.
eisprudenter proponatur; ex itamagis sibi ti-
mebunt. Nihil enim in ipso textu scribere
roluus. nisi quod in veteri libro lcriptum le
simus. Idcirco deangariis de tunnis mentio.
nem in textu non facimus. Pextorea nulla
mentio fit in cextu de curte Dominica, nec de
Salicaterra, neque de prato, rel de molendino;
ita, uit dictum est lupra, ilta semper pruden.
ter lunt altendenda.
5. 6. Duando D. Abbas pro necessitate
Eccleliae accedit ad curiam D. Regis sive Impe.
ratoris, vel Ei cum eo vadit Romam, vel in
Lombardiam; vel si oportuerit eum de ne-
cellitate contra maletactores Fccleliae le de-
Fendere, tenentur ei ad hoc semper tresmansi
oquum unum accommodare, vel licut pollunt,
eum debent redimere: qui equus vulsariter
appellatur (F, Perpert. Et cum Dom. Ab.
basreverlus tuerit in pace, debet cum Dominis
suisrestituere. Mansionarii etiam, si volunt,
Dollunt mancipium cum equo deltinare, qui
eundem habeat procurare. Praedicti enim equi
adhuc quolibet anno in luo ordine solvuntur
Viteke, ec pro quolibet equo dantur duo solidi
XI. De Badenheim.
Colonienses.
Sunt in Badenheim manla V. dc dimidium,
juae limiliter serriunt, sicut LuperIOTES; exce.
FC 3
Y) Acer-pferd, equus ad exercitum.
pto.

## Folio 438 — 730901130:0696
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000696.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
135
REGTSTRUM
pto, quod lualem Polrunt, ralentem duos Po-
lidos. Similicer Facit ille mantus, qui est in
Conseindorphe, omne Cerritium, sicut Cupe-
rIOTES.
XIL. De liversleite.
Sunt in Uversleire mansa octo, qua simili-
ter serriunt e Colrunt, sicut illa in Badenheim.
Fst ibi terra indominicata, jusera 100, prata
ad carradas Aa. Cilva ad porcos lasinandos
ducentos.
XITI. De Sefferne.
Sune in sefferne mansus Pex dc dimidium,
qui omne servitium Faciunt, secut illi de Pa-
denheim. FC ibi olendinum UnUM. RC.
gimbertus habet in Badenheim manca 4. 8
dimidium, quae similiter serviunt, Eicut Tupe.
TIOFES.
S. I. Caelarius Curia de Sefferne e Direns-
bure de Morlebabe et Niederprume quolibee
anno ad opus Ecclelia tenentur norastunicas
TACCRC.
XIV. DeWibc, juxta Sefferne.
)
Sunt in WihC manta tria, quae omne Pervi-
tiutm similicer Faciunt.
S. C. Calarius: Sciendum clc, quod AB.
bas quolibet onno, si vult, ad cedificationem
Ecclelia calcis Curnum potest Facere: e ad hoc
omnes curia Circa LLIIA ECHeNEUE eum juVaTO.
Curia exim de Denesbure E Hermansbanide
addu-
_t
il

## Folio 439 — 730901130:0697
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000697.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
s B.
tin
Emli.
d
Prala
andos
Leta
AC
lipla
ensa
Ibet
IICad
lervs
Ab.
Dnem
1_ob
WaIB.
M
det.
PR UMTEHSE.
adducent palos, id est, quod vulgariter dictum
Scehohen, de perticas gerren ad tunicam Furni
sexiendam. Omnes aliae curixe de Ostihead
ducent cruncos laudabiles  magnOs. Oui
libet mantus adducet 4. truncos, quorum
quilibet habebit pedes...... in longitudine,
ec duos ec dimidium in grossitudine ec in la-
titudine. Curix autem alixe, Ccilicet Rumers.
heim, Sarensdorphe e Walmersbeim, ad du-
cent lapides calcis, quilibet manlus carratas
XVI. Scire debetis, idcirco barbara nomina
seu rocabula quandoquenos poluisse in glos-
sis, ut tacilius possint intelligi, cum in texture.
periantur iplaus libei.
XV. De Hlellenbuhe.
F.P in FTellenbuhc anuS UnUS, quem tenet
Frtenbertus, qui ante serrile Terricium facie
bat, ee modo lcaram facit. In adventu Regis
Fristrinzam unam; ec de Carina modiuim u
num. Similiter omnes presbyteri de Scararii
tacient.
S. T. Caelarius: PPotandum est, quod li-
ber praesens non solum in loco isto, ledec in
aliis Caepius locis dicat de scarariis live mini-
Sterialibus, nec non ee ccclesiarum nostrarum
pastoribus; qui magnam libertatem habere se
dicunt, ec latis parrum servitium de luis Feodis
Ce debere recognoscunt. Et Sciendum eAt,
quod D. Abbas omnia Colus non praeraletta.
F. C 4
CCTC

## Folio 440 — 730901130:0698
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000698.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
44O
RE GISTRUM
cere; idcirco omnes illi, qui lacramento prae-
Aito ei Cunt obligati, in omnibus necessitati-
bus sux Fcclesiae hdeliter ei debent allictere.
Pro dolor lpropter peccata populorum TeS
verla eAt in contrarium.
XVI. Dc alio Wibc.
Sunt etiam mansa XIV. qua Madaluvinus
dedir, qua omne Territium faciunt; excepto
Tualem non Colvunt, nec borem hoctilitium,
nec Faculas, nec (cindlaas, nec porcum in al-
tero anno: Cei dat pullos 4. Ora12. DC Spelto
modios VTII. Ex ducit ad monasterium axiles
50. de inter TII. ducunt ad monalterium de
vino carradam.
ZVII. De tertio Wibc.
Sunt in alio W ihc TII. Manla, quae similiter
Tolrunt, licuti ilta s4. quae Madaluminus de-
dit.
XVTII. De Trovesteden.
Fstmansus in Fsoresteden, qui omnia servi-
et, Sicut Fccelendorph.
XIT. De Uutesbeim.
FAmansus in Rulesheim, qui ansariam non
Facit, nec Ccindulas, nec ariles; nec speltam du-
cit ad monalterium: dat pullos 29 Ova 10, de
lino libram unam. Dies Facit d duas ZV.
noctes, (+) Scuc alii, jusera 2, Corvad 252.
5. T.
Ouod Gollis sunt quindecim noctes, id Ger.
manis quatuordecim dies.
e

## Folio 441 — 730901130:0699
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000699.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Dp2.
IIai
iltere
AM IeS
nInuIS
Ecepto
itium,
in al
spelca
axiles
M de
Iiter
a0
eNi
HOR
du
D, de
d1.
52.
SiIu
d6e.
PRUMIEHSE.
441
S. T. Cae L. FIx villae omnes sibi sunt conti-
Uae e latis vicinae.
XZ. De Nantenheim.
ECt mansus unus in Wancenheim vel Han-
renheim, qui Colrit, sieut in Ettelendorph; ex-
cepto porcum non dat in alio anno, nec b0.
remhostilicium, nec angariam, nec scindalas,
nec axiles, nec speltas. Solvit pullos 3, ora
20, Cacit jugerai corradas 3, mancipium dat
Teut alii; ZV. noctes, ec diesluostacit.
Z=LI. De Baldenshart (S Denesbure.
In Baldensbart ec Denesbure Punt manlus
5. Dies 3. unaquaque ebdomadas per totum
annum ee noctes XV. Una cbdomadas unam
in Februar. aliam in Majo, jugerum 1. Linum
dant illae feminae, quae debitrices lunt; alia
camsilestaciunt.
XII. Irem de Wibc juxta Malberbe.
Sunt in ibc scararii duo. Unus dat por-
cum in altero anno, altero non tacit, id est,
Odacar. Unus est in beneficio; Facit unusquis.
que jugeraduo, Ansarias 2. XV. noctes. C7la-
vem l. ducit ad Foenum, ad mellem, vel ad vin-
demiam, Mancipia duo. Fsetiam Denesbure
molendinum unum.
S. C aelarius. Dominus de Brandenberchte.
net a nobis partem in Ginsendonff, et partem
in Nummichen, et partem in Tselscheir; _ ex
E.C 5
istis

## Folio 442 — 730901130:0700
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000700.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
442
REGISFRIM
iltis lunt multi infeodati ab co, de quibus ipse
debet inteodori ab Fcelelia.
2LTFI. De NerxZ, alias de Merem,
et Trimparden.
Sunt in Merxr in ipso einisterio manla
7.7
Ledilia LLIV. _ ibi terra indominicata ad Le-
minendum unoquoque anno modios DCC;
mocios parros, non forenses majores. P.X
his lupra dictis mansis habet Occharius UHUF:E.
Solvit sualem ralentem denarios ZXIV. pul.
g
105IV, ora LR, Scindalas C. De vino ducit
carradam I. ec dimidiam prolienis, Faculas L.
Ducit ad Monasterium de (pelta modiosLV.
Facit duas XV. Loctes. Ad Fcenum de ad an-
nonam pursandam, es ad colligendam vin-
demiam cortidie operarium live nuntium,
mancipium 1. (NVB. Calarius notat: quas ino
do appellamus rulsariter Meisrerch, Spur-
keliverbe) In horeo plantat agrumr. Inter
V. manlos in hostilicio borem i. ec s borem
non dani, unusquisque dat denarios qualuor.
Paratredum dat; Facit jugera tria, corractas
tres; Ulno dic ducit fmum in apro, Facit clou-
Curam in agco, perticas II. Facit in curte per.
ticas duas; de lignis ducit carradam unam, A
Dominus Abbas odrenerit. Ducit adHtona-
Sterium axiles C. in alio anno dot porcum ra-
lentem denarios IV. de lino libram unam.
Custuram Caciunt ad cameram. Fla teminae,
qua
d

## Folio 443 — 730901130:0701
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000701.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
id
1
nana
ddle.
DCbi
IAUR..
pul.
ducit
laslu
5XV.
Vi.
Um,
1O.
UF.
Iter
re
VOr.
adas
ClBU.
Per.
M, A
OM
nV4
NAM.
ain
Qu
PRUMTENSF.
43
quae linum Colrunt, panem dc cerviliam de wa
ctastaciunt. In silva ad poreos ebdomada L.
unusquisque secundum ordinem Tuum mo-
rascolligunt. Sune ibi molendina duo, (u-
num in Ruvio Nimixa in villa, qua vocatue
Verestorph.) unum in Kila, alterum in Ni.
miza. Rd Merreche in Venna e Mansurii
_ Hlaistaldi operantur. Ratbortus tenet ex
his mansis VII. FTildradus ad Sdensheim manla
VIII. Sunt ad Palcenne manlatrio, et dimi-
dium. Fronco habet mansa duo ee dimidi
um. Ad Sredeneim Cunt mansa octo. Sunt
ibi Ccararii quatuor, qui renent ex his mansis
dictis VII, qui omnes servitium Faciunt liICuF
Superiores: excepto luales e pullos de ova
non tolvunt. Wactas, panem ec cerrisiam
non caciunt, sed scaram pleniter Faciunt.
∞
ALIV. Sumina de MerXZ.
Sunt in TerXZ ManCa VII. in Stalle L. in
Bidebutor I. in FfZicha III, in Palcene tria 8C
dimidium. In ScedesheimVI. In Berzelin-
en I. ec dimidium, in Datheim 3. in Trimpar-
den mansus X. in Dalem I. in FdensheimIII.
qui limiliter serviunt, ut superiores, Licut di-
ctura est lupra.
5. 2. Calarius. Nobilis rir de Malberbe,
qui etiam appellatur Dominus de Valken-
berch, tonet ab Ecclelia bonam decimam de
Ave. Dominus de Sconeberhe tenet ipsum

## Folio 444 — 730901130:0702
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000702.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
444
REGISTRUM
castrum de Ecclesia. Praeterea tenet curiam
calro latis vicinam, quae ambelscept vocatur.
Aprimis Fcclesiae nostrae fundacoribus, id est,
Dippino ec Karolo Magno ejus Alio, Posessio-
nes noltrae Fcclesix ac bona ab omnibus po.
celtatibus secularibus (unt exemta: quae pote.
staces vulsariter appellantur Pelline, Grafcas,
Vileban. Cupelle. Nacselide, Geritte. () Ita
namque sicut ipsi allodia lua libere pollede.
runt, ita Fcclelia noltrae ca per sccula pessi-
denda tradiderunt, ex hoc luis privilesiis, sicut
patet, contirmarerunt, ex omnibus suis fuc-
celloribus, ut nos in tali libertate conserrarent,
per eadem pririlesia demandaverunt. Super
hoc vero plurimorum Imperatorum ac Re-
um contirmationes habemus, ec Deo propi.
tio tali libertace nOs ee homines noltri per
tempora futura gaudebimus. Credo, quod
Dominus Comes Vienna Edensbeim, et P al-
cene, ec Scedetherm ceneat in feudo: citoquis
Poterit inveltisare.
5. 2. Cae L. Ex illa parte Bideburhe est Cyl.
va latis bona de magna, quae Bidart vOCaTuI,
de pertinet ad curiam nostram de MerxZ, quae
HOM
Videntur hic per poteltares intellisi onera
vel jura. Grafcas erit jus Comitis; Wiliban
jus toresti. An Geritre ad Creradam pertineat,
inquirendum. In Cxelarii glocta ad praetacio-
nem, 5. 9. Hlostilicium dicitur appellari Natsel.
de. De Pelline non habeo, quod dicam.
c

## Folio 445 — 730901130:0703
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000703.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
curimm
Dcatur.
s, id est.
Oltello.
DuSpo.
_ PoIe.
rascas,
Ollede.
Polsi.
En sicut
S suc.
arent,
Supet
cRe.
DrOpI.
1pet
quod
Pal.
quis
(y
CatuIu
b, que
nOH
Onert
Tiliban
tineat,
etatiB.
Naset
PR UMITEHSES
+43
non modicum reddit annuum commodum.
Omnes homines de Bideburhe quasi virunt
de ca. e multum inde serriunt; ec si bene ad
Ficclesia utilitatem custoditur, ista (ylva fere
utilis esse porest nobis, sicut tota curia.
XXV. De Hucringen d de Merrenghe.
In Furringen et mansus l. Polrit ut cateri.
SuntinMerrens hemansi duo ec dimidium, ubi
resident homines LsIL. qui Territium Faciunt,
absque Tadaboldo et Benzone, qui habent
curtiles duos, ee faciunt (F, picturas duas (mo-
do appellamus picteren) dc trialas tveS. F.A
ibi (+ +) broil, ubi pollune collisi de Foeno
Carradae ZZ. Sune ibi pictura LVIII. Plantati
dominicati VIII. et petioles, (F X :) quas Adel.
bertus dedit. Ex supradictis mansis habet
Furibe mancum unum inteprum, de picturamm
UnaM. SolviLLONMAM UnaM. (C XlAE. Tum
nae, de quibus hic mentio kE, non puto esse
tunnas, per quas deducitur vinum: quaedam
autem vala maxis ad vindemiam valde necelta-
ria, qus. appellantur Buden) (TLX L) GardOSHTCS:
D2-
) laborant in certa rinexe men Tur a. 2dd. part. 20
P25, 322. FLIOX, TIF. de benCFLLIS.
Broliumlocus depressus, humidus, palcuusi
Germanis olins briil. HIic aliquocieo.
rr) Petiolae Cunt parrapetia, petires pieces, par.
ciculae. adde mox tit. de benetreiis
xrt) Hodie Biitten.

## Folio 446 — 730901130:0704
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000704.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
4.46
RF GISTRLINS
Darastuuas (X) (ZoverC) quinque: Faculas
Caspen) XII. pullostres, ora LX. Devino mo-
dios (emer) quinque, (quinque emer seu modii
faciunt omam) scindalas C. Palos C. perticas
rirsas) C. C. (seren Ceu Kembelm, quibus
ZK) venna paratur, vel etiam Fortes (CpCS)
In adrentu Regis pullum unum, ovaV. An-
saria una inter quatuor. Faciunt panem et
cerriliam eE wactas: in ebdomada dies tres
omnitempore cum bore, vel manu, ee dabitur
eis panis. Faciunt carradas tres cum aratro,
quiboreshabent; qui non habet, trahit perti-
cas, aut fodit in campo. Hastaldi Cimiliter.
Ad vineaslisandas centenam L, ad Fodiendum
alteram; (centena communitas; communi
ter autemm operabantur) ad colligendam ter-
tiam cum carro similiter Cuo: ad melsem colli-
gendam quartam. Collisit slandes ad mo-
dios V. navisium Facit. Facit pacines (X XX)
septem, in venna l. in curtem IV. in vinca duo.
Uxor illius Colrit de rino modios.
5. 1.
Cortices, vid. Fup. ad praeF. 5. 5. an a Lobete,
factum Lohe; unde coriarii, (qui corticibus
utuncur) nobishodie Lohgerber.
XX) Vonna nuper exat locus humidus; bic est
cextile aliquid, adhibicum credo ad piscandum
corbis genus. add. mox 5. 2. 2dd. 2ac. 33.
aer) pagines, id est, terrae menturas; facit, id
est, Parat.
t
a

## Folio 447 — 730901130:0705
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000705.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
etas
DMD.
EIlICaS
libus
ut
t
Iu
m
bitur
tro,
ertia
IIer.
dum
uHI.
ter-
olli.
10-
10.
S. 1.
betb,
ib18
c est
dum
s, id
P R LIMTEASE.
4
S. I. Caelar. Hastaldi vocantur manentes
in villa, non tamen habentes haereditater de
curia, nisi arcas tantum, et communionem
inaquis de palcuis.
5. 2. Calarius. In Merreche alias Mer-
ringhe etiam non lunt multi serriles mansis
vel terra, quae arari polsit. Sunt autem ibi
Pictiren 58. qui mansi appellantur ibidem, sed
non lunt veracirer mansi; feoda enim Cunt,
qua aliis in locis appellantur vulgo Lepn: qua
videlicet Leon habent lingulas arcas. Aream
appellamus ovestat, _ terras aliquas arabiles.
e Forte aliqua prata: e tamen habent vineas
in bona quantitate, quas tenent homines ibi-
dem manentes ecc. De rineis in Merreshe
duas in Feodotenet D. Lambertus Burgravius
de Novocastro; e Comes Viennae tenet etiam
ibi montem unum, ibi unt bona vinca. Item
Canonici S. Mariae etiam tenent ibi vineas, de
alii multi Ecclelia ministoriales. In Merri-
che nullus potest piscari cum venna velrete,
vel piscatione, quae Boyl appellatur.
5. 3. Calar. Tunna vulgo Buden, vala ad
vindemiam apta. DeFeodis nottris, quae ha-
Demus in Arviire, Colruntur etiam tunE,
proquibus solrit quodlibet teodum annuatim
in rindemia 8. denarios Colomenles, qui de-
maxii YOCANEUF Vas-Penmince
d. 4

## Folio 448 — 730901130:0706
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000706.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
448
RF GISTR UM
5. 4. CxCar. Gardi sunt instrumenta tOr-
cularis, qua appellantur pullen et dile.
Noras, (=) brabiren homines nostri tenen-
tur colligere ad faciendum moratum, propter
Tolennitates, ex intirmos Fratres, _ mognos
hospites. Praeterea sciendum est, quod curia
de Alve onnuatim Solrere debet quatuor Pex
tariosmellis; similiter curia de sefferne, ec cu
rid de Morlebach duas. Similiter curis de Sel.
ribed Olmeze. Illudmel Colvitur de inven-
tionibus apum in silvis Ecclesia, ec de melleisto
conticitur claretum, Cmiliter propter Tolen-
nitates _ intirmos Fratres. Diper autem,
quod ad tale condimentum est necellarium,
Tolrunt curix nostrae de Niserlant, quod luo
in loconerrabius. Species anteM pEOCUTA-
bit Cellerarius Fratrum ecc. Moras colligit
quartalem 1. Sinapum (XX) stauxum C, de por.
roporitto mundat in orto agrum F, de porro
majore aorum r. ec dimidium. Linum de-
bet collisere d componere, verreces lavare
ectondere: in prato, ec inmesse, et in rinde.
mia, ec vir es uxor cottidie operari cum carro
Cuo; Cuntherus e uxor ejus similiter; Abilon
v2
e ejus uxor similiter; dcc. e alii L~VI. viri
cum
) lere brambeeren, prove accedunt ad rera
MMOTa.
) Scaut, Hoop, Aub, Auibgen, est mentura hi
quidio

## Folio 449 — 730901130:0707
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000707.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
Va tOT.
Tener
proptet
MagnBS
deurid
1or ser.
C Cl.
de Sel.
InVeH.
leitto
Colen.
utem,
ATIUM,
Dd (O
DCUa.
olligie
POr.
JOTTO
M de.
avore
vinde
ICarrO
Ibilon
L. VII
CUm
Id rert
ura li.
PR UMTENSE.
4 +3
cum Cuis uxoribus similiter. Alii 29. Polvunt.
Sicut alii, minus modiis duobus, a canaveras
non habent.
S. I. Cxlarius: Ouid st Canavera, igno-
raMUS.
Sunt in monte Man(I3. Colrit unusquisque
pullos duos, oradecem. Iladelbaldus habet
in monte manlum unum et Benzo unum.
Sunt ibi aist aldi Sextem. Marrini, (X) quod
in slra ad XV. noctes Faciune. Centum pa-
los ducunt, qui bores habent ec qui non ha-
bent. Dabitur eispanis integer. Fominaca.
velli Tolrit pullos5, Ora 25, _ omnes temina
ex progenie ejus.
CaelaF. S. 1. Flaist aldi vocantur manentes in
villa, non tamen habentes hereditatem decu.
riae, nisi areas tantum de communionem in
agnis ec palcuis. Materiamen lunt ligna,
quae nos rulsariter appellaus cimber. (XX)
Duando enim necesse habemus vel torcularia,
vel domos, vel alia aedificia de novo Facere,
homines ad hoc determinati quindecim no-
ctes ibi debent operari.
FF
) les. materiam vel materiamen, ut mox.
ligna parata ad aedificias tigna, Zimmer ap.
vellamus. Hlinc Zimmern, Tabricare, ec Fa-
ber lionarins Zimmerman.

## Folio 450 — 730901130:0708
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000708.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
50
REGISTRUM
De Beneficiis.
De Ecclesia Rumersheim Cunt vinea dua,
id elt, pictura l. De Ecclelia in iplo Mereghe
unc mansi tres. Unum cenet WVillibertus,
qui Colrit pullos tres, ora XX; Luretellusd
Fulcerus tenent duos: Tolrit unusquisque pul-
10s duos, ora =, facit dies tres. Sunt ibi vi-
nex, pictura tres ex dimidia, de petiolus. ITu.
bertus presbyter habet curtilem l, e vincas ad
modios ZV. Magintridus presbrter picturam
unam, Rutperus picturam unam, Adelramus
ad corradam unam, Franco ad carradam
dimidiam, Rekerus ad modiosX, Vultrok ad
carradam I, Rotbardus picturam i, FTumtri.
dus ad carradas duas dc triles z, Fkileo e FitFri-
duspicturas duas. Ad Loysse ec ad Merrisbe
pociol. 1. Ello vincam F, Nitcherus picturam
dimid. desertam, Foil picturam dimid. et ad
Copssemantum c, e picturam r, d Ricurinus
mansus 3. 8 picturas 3. e curtilem. Gerol-
dus ad Longim picturas 3, ad Fccleliam de B1-
denestreim petiol. I. ad situlas ZII. Tralerus
picturam F.
S. L. Cxlarius. Foysse jacet juxta Merricho.
Dominus de Paves tenet ab Fcclelia apud Mer-
reche ultra Musellam bonam decimam. Sci.
endum vero cA, quod Salicaterra nostra apud
Marrecheultra Motellam libere nostra est: de
Dominus de Flares vel aliquis luorum deci.
Mas

## Folio 451 — 730901130:0709
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000709.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
d d
leregbe
Deituo,
ellusde
uepul.
ibiria
HII.
eds ad
curam
amuS
adam
A ad
Mlri.
Ettri.
vighe
ITaM
dut
rol.
BU.
bUd
Cteo
Mera
Se1.
qpud
: 
CCI.
NaM
PR LEMITENISF.
nam ibi requirere non atteneabit, utrum nos
eam ips colamus, vel eam hominibus colen
dam tradaus.
6
Dualis praebenda derur illis?
Inansaria dentur unicuique panes 3, portio.
nes duxe; Gubernatori naris, (i ad Metis na-
visat, panes 5. portiones 3. Operariis in navi
unicnique panes quatuor e portiones 2. Ad
Cbuckeme vel ad Remesbe panes duo et por-
tio una. Si ad Monasterium pergit, paries
duo. Si taist aldus illuc pondus portat, pae
nestres; cum palos vel perticas reddit de luon
dentur unicuique panes tres ec portio una.
Ad centenam unicuique aratro panes 2. e di-
mid. ad quartarium cum pane ex q. vices bibe
re. Centena ad vindemiandum, nihil ci de-
TuT. Ad Coenum sccandum, prius detur ei
quartarium depanc, de aliquid ex carne et bi
bere; ee poltea panis L. es Portio r, ex quan-
dotonum ducit, panis r. Fceminae ad Foenumm
panis dimidius. Ad mellem ligandam simi-
liter. Extraneis panis interer. Fominae do
ipsa villa, quae a nobis non habent, ibi reliden-
tesin proprioloco (X) (egen) solvunt de vino
modios quinque: si propriolum non habent,
nihil solvunt.
S. Y. Caelarius. Antiquitus habemus curi
am ec reditusin Cnichem vel Cuicheme, qui
EF 2 modo
Eisen Cermanis est proprium seu allodiale.

## Folio 452 — 730901130:0710
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000710.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
452
RE GTSTRUM
modointeodati Cunt, de tenent ab Ecclehia hx-
redes Theoderici Wareboldi de Arre. Ad
illam curiam antiquitus deportabaneur vinum
de Frumentum Lccleliae, quae ibi vendebantur;
vel per Ansarias terrae ad nos deportabantur.
Curia enim nostra de Epilcopatu Wormo-
tiensi angarias illuc narisio Facere teneban.
tuF.
Caelar. S. 2. Sciendum est, quod mansiona-
rii, quitenent feoda nostra, tenentur picturas
illis Feodis assignatas, bene dc optime colere; et
in rindemia debent cas collisere, et ad calca-
torium nostrum deducere, ec ibidem in no-
Arotorculari vinum elicere: de duaspartes de
vino, quod inde provenit, debemus perciperei
detertia autem parte residua Mansionarii con-
Cum noctrum ex praepolitis nostris jura lua de-
bent persolvere; et s aliquid detuerit eis, quod
non polluntjura Cua plene persolvere, de vino
aliarum rincarum luarum debent defectum
illum implere: ec si superabundaverit de pi-
ctura praedicta, sibi possunt reservare. Si au-
tem ipsi ilta ex alia jura noltra non Adeliter
Deregerine, D. Abbas, vel qui locum ejustenct,
Ceoda eorum usque ad condirnam latisfactio.
nem debet absare, id est, vronen. (X) Tri
sinta Feoda altinent curixe Cuperiori in Merre.
cbei
indominicare, sibi capere. Hinc lupra Manse
Absi, qui ipsi Domino coluncur.

## Folio 453 — 730901130:0711
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000711.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
eliabir.
li Ad
vinum
OdntuI;
bantuI.
Orma.
Reban.
nsiona.
Calea.
d NO.
ptesde
Ciperei
IlCeH.
quod
VinO
NUII
de pia
SIaII.
deliter
Tactio.
Tri
Verre.
chei
Wens
PRUMTENSE.
tS
che; Colrit unumquodque ZV. modios vini
in centu: et viginti leptem Feoda attinent cu
ria inferiori; Colvit unumquodque tredecim
modios. Ouinque modii faciunt amam,
quam appellamus Vron- Ame, de lex amx faci-
unt carracam, quam appellamus vron- vu-
der.
Summa.
Sunt mansa duo _ timidium e58. Fcoda
57. Colrunt jura, qua Cunt in Cumma, ee unum
teodumremanet ministro nostro. FiX histol.
runt XXR. de vino modios 450, qui faciunt
carradas XV, _ alii 27. modios 357, qui Faci
unt carradas ZVI. ec liculas XI. Pullos 17I,
ora mille, centum ZL. Scindalas 5000. et
700. Palostotidem, perticas 11000. e 400. In
ansaria carradas 14, corvadas tres, centena5 4.
Elandium mosios 282. Sinspum AaUpOS57.
Noras quartales 57, qui faciunt modios XII.
_ dimidium.
XXV. De Suerebe.
Sunt in Suerehe mansa integra XV. Tolvit
unusquisque lualem ralentem Colidum unum,
pullos 3, Ora 15. Durastunas quinque, Lacu-
las50, palos in vinca 100, scindalas 100, Iyna-
pum Ctaupum inum. Delino libram unam, aut
camiilem Facit; Fres dies in ebdomada slandes
colligunt. In vinea cottidie cum bore, dc ope-
cario, d mancipio. Si picturas Facit, solvit de
it
vinc

## Folio 454 — 730901130:0712
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000712.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
454
REGISTRUM
vino modios decem. In ansaria dimidium
carrum. Inhostilicio bovem unum. Sunt
ibi alia mansa quindocim de dimidium; Colvit
unusquisquetonnam unam, perticas i0O, cam
Eilem Faciunt. Es ibi terra indomminicata,
mansus sex. Fs ibi Fcclelia, ubi aspicit terra
jugera XV. vinca ad carraclastres.
De feodis Ministerialibus.
Iscaudus habet in beneticium picturastres,
Fimmerus unam, Flugibaldus unam, Pranco L.
Dasuinus I, Ratbertustres; ad quintam estvi
Reauna. De centena pictura una.
Summa de villis circumjacentibus.
Centena de Suershe lolrit de rino modios
30. censum, qui exit de Sylva. DeIsta Colvie
s
7
arena modios LRK, PuIloS LAII. DC Scal-
sevilere pullosZV. DeCentemer in tertio an-
nopullos =V. De Riveniche Faciunt corradas,
qui bores habent; ec qui non habent, Decoraa
Eit qui peculium racuum habent in notera
vaida, id est, palcuis, debent Colrere pullum.
De Clusterche unusquisque, qui carrum ha-
bet, Colvit de vinomodiumunum. De Tur
minghe exeunt de vino modiiZVI. Fascicu-
larii, qui ferunt pondera, unusquisque dena-
rios duos. De antim, qui carrum habet, (ol-
vit derino mod. I. In Sceltroillere Colvunt de
vino modios VIII. Dc Corsse de vino modios
B. Sunt ibi mansa lancti Petri 5, Pancti Paulini
du0.

## Folio 455 — 730901130:0713
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000713.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
IIK
d, Com
nicatas
Lterre
olri
etres.
nCo h
eAtvia
Odios
Colvie
(alt.
OdH.
dSus
COFda
Ostra
UM.
2hd
TUra
(otett.
ABHB
(ol.
odies
qulini
AUD.
PR UMTENSE.
duo: Solrit unusquisque pullum unum; in
anparia inter totosbores leptem.
. 1. CceL. Manlos Sancti Petri (Y) in bc-
neticio tenet Dux de Limburoh à Domino
Exilcopo Trevirensi; ee nobilis vir de arto
adrocatus tenet iplos ab eo; de sciendum est,
quod eean(IS. Petri d S. Paulini Faciunt no-
bis corradas es alia jura minuta, quia habent
communionem in pascuis, aquis, nec non in
terminis noltris.
Summa de Suersbe.
Sunt ibi manla XV. Solvit unusquisque de
vino modios Z. quod lunt modiiC L. quita-
ciunt carradas quinque. Dant suales XV,
aut Colrunt ledecim pullos, ora CC XXV. DC
lino libras XV, Cinapum Aaupos XV, dura-
ANVaSL XXV, FaculaS DCCL, palos ad vincas
HD. De plandibus modios LXXV; ducunt
devino ad monalterium carradtas VII. et dimi.
dium. Scindolas MD. In hostilicio borem
unum. Sunt ibi alia mansa XV. ec dimidium.
Dant tunnas ZV, solvunt camsiles ZV. & di-
midium; perticas MVL. Centena de Suevebe
Colrit de vino modios XYZ. censum, qui exit
desylra. DeIsladant modios avenae LZX,
S pullOsZXXII. De Sceltevilere, de Cen-
remer, de Rivenibe, de Clutierche, de Tu-
FF 4
ring.
id celia Llerirensis Cathecralis, S. P e.
Ero dicata.
5

## Folio 456 — 730901130:0714
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000714.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
456
RE GISTRUM
rinsbe, de ancim, de Lopsse; de manlaS. Petri
ec S. Paulini, Faciunt corradas, et Tolvunt vi-
num, e denarios, ex pullos, d ongariam; ut
dictum est Cupra. Summa integra, de vino
VII. carradae ex modiiduo.
XXVI. De Vurne vel Furne.
Sunt in vurne man(a duo, qux similiter ser-
riune, ee solrunt, sicut in suvephe. Sunt ibi
picturae.
S. L. CXI. NTotandum est, quod Vurne, Et-
telwyde e Frinbach lunt inteudati de Ecclesia
noltra.
X XVII. DeSalmene.
Est in Salmana terra dominicata, mansus
tres. Suntibimansa VII. e dimidium. Sol.
runt suales VII. _ dimid. pullos Xsil, oua
r27
CXV, duractunas ZZL V, FaculaS; CCCL.
Scindalas. Carradas VII. ec dimid. camsilem
Faciunt. Borem hostilicium; glandium mo-
pullos 7. Suntibi in beneticium mansi V, qui
Cimiliter serriunt e Colvunt.
Caelarius 5. I. Salmana vel Salmene villa
latis propinqua elt Aurio, qui Salmane appel-
latur. Cito poterit inveltisari; puto nunc
vocari Flcelrut.
XXIIX. DeClutrerche Cs Trittenheim.
Inter Clusrerche de Trittenheim Cunt eran-
Cus XXIV. Ex his sunt indominicati ZVII.
Cune

## Folio 457 — 730901130:0715
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000715.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
3 d. Lei
VuIt 1
1am; 1
de vime
liter se
duntio
negEt
Ecclella
nanluI
1C
CCt.
silem
MO-
19
rd
A
NIHC
t.
naru
XVII.
sunt
PRUMTENSF.
sunt ibi picturx ZZI, ex vinex V, ec ex histe-
nemus picturas XVII; alix Cunt datae in bene-
Clunt.
XXIX. De alio Trittoheim.
Sunt etiam in alio Trircenbeim, quam de-
dit ulbricus, manla X.L. Fx his habet Flade.
boldus I. Colrit de vino modios.... e Eris-
kingam vervecinam cum lana, valentem de-
narios ZII. in uno onno; in altero anno dena-
rios VIII, pullos HII, ora XV; de lino claras III,
de lini Cemine bacinum I, duractunas V. In
angaria inter IV. carradtam I. Ilaistaldus de vi-
nomodiosV. Si in alia potestate mansum ac-
ceperit aut Feminam, Colvit denarios XII. dc,
si femina forinsccum hominem acceperit, Col-
vit pullos 2, ora Z, ec de lino claras duas, de
de lini semine bacinum l. F.st in Noviam man-
Cus L. qui similiter servit.
Caelarius S. I. Clurterche es Tritienbeim,
de item Tritrenheim Comes Viennae tenet irt
Peodo. Constat enim, Comitem Viennae ter-
tiam partem abbatix citra Kyle Rurium ab RC.
clesia in feodo possidere, ut duas partes nobis,
e conventualibus ccclesiis, ac minitterialibus
nostris retentas, sicut sidelis noster ee nobilis
homo, ab inraloribus deberet, quantum in
ipso eiet, detendere: itatamen, quod ibidem
nullam violentiam contra luum juramentum
praelumeret interre, ex nihil ibidem praeter
servi

## Folio 458 — 730901130:0716
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000716.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
458
REGISTRUM
Territium, quod ei a praedecessoribus nostris
indultum est, quod Foyr. dinest (F) oppella.
tur; e tertiam partem placitorum sive latis-
Factionum, debito modo secundum privileoia
Ecclesia deberet percipere; de non Tolum no-
Bis, Ced de toti tamiliae RcclesIXe, a qua exaltatus
elt, dilectionem, ec ut ita dicam, honorem ex
hibere, et in omnibus, ubi necessitas require.
ret, Cub alis luis retusium ec ficele auxilium
ministrare. Praedictus enim Comes tenet ab
Rcclelia curiam de Clurterche, et curiam do
Tritcenheim, e item Tritrenbeim; Curiam
unam de Suerghe; Curiam de Veis, quae Cita
est Cuper Prumiam Auvium; Curiam de Frim-
pardeni Curiam de Mecrendorf; Curiam de
Bure, juxta Remeche; Curiam de Dalyden, de
masnam riciniam juxta Dapsbereh castrum;
quodetiam tenet a nobis curiam de Mander-
Sceye, juxta Vasrillere; Curiam de Didendorpb;
sus parronatus, id elt, duas partes decimae RC-
clesix de Kileburch, juxta Valberch; Curiam
de Oremunte, ubi Kile oritur; Villam unam
juxta Lixendorph, quae Ovele appellatur, me-
dietatem curia de Sconbore, juxta Monatte-
rium. Inter Monalterium et Arre aliquas
villas ex magnam Eylram. Praterea puto
cumtenere juxta Arre bonam villam, quae ap.
Fella-
) Traque Comes de Viana Ecclesix Prumiensis
abOCatUS.

## Folio 459 — 730901130:0717
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000717.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
II
aliIs
Isa
D
ire
ab
IaII
m
N
M
125
d
PRUMIEMSE.
pellatur Muckenscheiat; attinet enim illi cu-
riae jus patronatusE cclesia ejusdem villa, quam
tenent ab eo haeredes Domini Wareboldi de
Arre. Deberet etiam tenere Ludenacker de
Pitersheim, quae litae ex illa parte Mola, juxta
Mastriche. Tenet etiam jus patronatus Ec-
cleliae de Bastenache, aliosque reditus nostros
ibidem cum decima. Sex etiam patronatus
tenet Fccleliarum Merrendorpo, Veys, Dalcy-
den, Kilenburch. Bure, Bastenache. Puto
etiam jus patronatus cum tenere de Ecclecta
Schonhore juxta Monasterium. Ilae etiam
curia, quas supra descriplimus, amplos, de
longos, ex latis optimos habent terminoso
Praeterea cenet duas villas juxta Dune caltrum,
quas Dominus de Mandescept de Fratres ejus
tenent ab eo: SE praeterea tenet alia quam plu-
ra, qua modo nonhabeo inmemoria.
XL~. Dectena.
In Gilene Cunt manta ZLVI, terra dominica-
taad modios trecentos; vinca ad carradas du-
as; Broil unum. Ex dictis mansis solvit u
nusquisque unciam unam, pullos duos, ora
decem. De liono carradas X. Paratredum
dat duas XV. noctes. Ad meslem purgan-
dam mancipia duo, ec ad colligendam; ec ad
Foenum similiter. Jugera duo, corradas qua-
tuor; cerviliam Facit; panem non Facit, nec
vactas, nec clausuram. Similiter Faciune
Ua

## Folio 460 — 730901130:0718
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000718.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
460
REOISTRUM
quatuor mansa ex dimidium. Alia autem
mansa idem Territium Faciunt, excepto, quod
unciam non dant. Panem coquunt, de va-
etas faciunt; dc clauluram in curte, et in
melle, e in vinca, Ceu in pratofaciunt.
S. T. CiXeL. Villam Olene e Odenbahe jux-
la Luterecke, puto esse sitas juxta Aurium Cla-
na, easque, ut mihri videtur, in Feudotenetno.
bilis rir (de) Numagen, qui esthomo Ecclesia
nOLETR.
nex
XLLL. De OdenbacB.
FAin Odenbach Eccleliauna, ubi aspicit de
terra jornalia ZV. Presbreerhabet in beneti.
cium mansa tria; solvit Colidos decem. FA
ibi terra dominicata ad Ceminandum modios
LXXX. Sunt ibidem mansa Leditia VI, Sol.
vit unusquisque pullos duos, ora Z, duas ZV.
noctes; jugera tria; ad Foenum ex annonam
cotidie mancipia duo. Ducit ligna carradas
5. Ducit inter duos de vino carradam unata.
Sin autem, dat denarios septem. Sunt ibi
manla servilia duo; Polvit unusquisque pullos
duos, ora X. ducit ligna, Facit panem, _ cer-
viliam, ee vactas. Aquam portat; Ccaram
Facit, ec omnia opera lervilia.
XXXII. De Wimesbeim.
S. I. Cxlarius. Comes de Spanbeimtene.
se debet Wimesbeim in Feodo; jacet apudS.
Cearem. Canonicinostri recipiunt docimam
in

## Folio 461 — 730901130:0719
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000719.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
allem
_ I
etBO.
vablla
lab
neti.
dios
(01
IM
2d
1.
d
et
AM
ne
ds
a
int
PRLMTENSE.
461
in salica terra ejusdem curix, ec tenent eam
ab Eccleha Prumienli. Puto tamen, eam jace.
re inter Binge e Aurium Na, juxta castrum
ejusdem C omitis, quod appellatur Beccillen-
beim.
In WVimestreim est terra dominicata ad se-
minandum modios CZRL; inter iplam vil.
lam ec Pinge vineae ad carradas quatuor. Sunt
ibi manla XVI. Solvit unusquisque porcum
valentem denarios qninque; pullum unum,
ora decem, tres quindecim noctes. Cottidie
operatur in dominico. Merituram Facit in
curtem corradas duas. Si glandes detuerint,
accipiet ad5. Martini porcos tres, de palcit de
Cuo usque in mensem Majum. Clausuram
Facit in messem. Navigium Facit. Si senior
(id cHt, AbbaS) adrenerit, ligna ducie ad FuHI.
cienciam: Ceram limiliter. Panem _ cervisi.
amtacit. Ducunt inter duos carracam unam
de vino. Ad messem purgandam ex colli-
sendam, ec ad foenum mancipia duo; Foenum
de annonam ducit. Ad vindemiam manci-
pium unum: parat de Frumento modios duos.
Femina Cua dat denorios X, camsilem aut Par-
eilem Facit, actas Facit ec lcaram. Ad pOr.
cos in sylram hebdomada una.
XXXIII. De Remeghe.
Sunt in Remeghe mansa sex de dimidium;
ad erde manla V. ad Becxhe manla duo, ad
esul

## Folio 462 — 730901130:0720
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000720.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
462
REGISTRUM
Pfuesingen mansus tres; ec ibi Verimundus
+v+.
habet mansus duos: ad imegrincen duo.
Exhishabet major Engelmarusunum. Vul-
vicho habet ad Remisere mansum unum, ad
Roderenaccere unum, ad Pridenes mansus sex
_x dimidium; Cunt in summa mansus ZXIX
d dimidium. Illi de Remexhe & Berghe de
efuefingen de Wimerrine en et Remisere Faci-
untunum serritium; Cualem unusquisque, aut
unciam unam, de lino libram dimidiam; pro
hostilicio denarios duos, pullos 3, Ora 10, pa-
losio, palas 50, Scindalas 100. Dat paratre-
dum ter in anno ad Virdinnum, ad Prumiam
in salmse. Ducit de frumento modios quin-
que ad Prumiam, aut inter quatuor carradam
7
de vino. Ducit pro lignario XV. carradas.
Detimo Facit perticas Pex, unam ad Vennam,
Caelar. Venna est instrumentum sumtuosum
_latis utile, unde pilces capiuntur, quod ap-
Pellamus Peer Sive Sceple) ee quinque circa
CurteM. Ad natalem Bomini ducit vnus
quisque de ligno carradam unam, Facit XV.
noctes.
S. T. Cael. Omnes rilla pertinentes ad cu-
riam de Remeche, ibi sunt vicina, excepta una,
7
qua vocatur Wicrinsen, (alias Wimringen)
qua latis prope Luzellenburch jacet. In ca
dem etiam debentur vobis centus aliqui e fer.
Famenta aratri, quae rocantur scat. Investi-
SarI

## Folio 463 — 730901130:0721
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000721.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Verimine
ringen d
IUMI. V
a unuM, E
manlus
pluS VHI
Bergbeb
niseretoi
AISGue, di
liam; p1
2 10, p
paralie
rumia
S quin.
readam
radas.
ennam
uolum
Od ap.
Circa
AUSu
Wna,
GeH)
A Cd
Eter.
esti.
easi
PRUMTEHSF.
Sari cito poterit. Mansionarii nostri de Re-
meghe, E eis praecipitur, tenentur Meris navi-
ioire, de inde lal nostrum in curiam noltram
de Sueyshe deducere.
Pilcator autem noster, quem ibidem habe-
mus, debetnarem de luo feudo, quod inde te-
net, subernaro; et ica, uc dictum est, liberi
erune de ansaria, quam Prumiam debent cum
trumento ee rinotacere. Cum autem (alve-
nerit Sueishe, inde illud angaria cerra iltius
in salarium nostrum debent deducere. Me-
tis etiam habere deberemus domum unam la-
tis bonam Cuxer Aurium Scylle, dc aliquas et
iam habere terras arabiles ibidem: quae Per
Cultitiam neglecta Cunt. In praedicta autem
domolalnoctrum deberet poni, donechomi
nes noctri illud deportent.
De Bridenes.
Illi de Bridenes omne serritium Caciuntr
sicut illi de Remeshe, excepto, quod in Majo
prohostilitio dant denarios L, ee paratredum
non dant; coquunt, ee mactant, ec braciant.
Sunt duo praeterea mansus in cerde qui omno
serritium Faciure, sicur illi de Remeshe, exce.
peo, camsilem Faciunt, es cogunt, et w actant,
e braciant. Reliqui de Flerde omne servi-
tium Faciunt, licut illi de Bredenes, excepto,
quod camsiles taciune, quod illi non Faciunt;
faciumt omnesjugeratria. Admistam S. RC.
misii

## Folio 464 — 730901130:0722
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000722.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
464
RFC IS TR UIBI
tuigii debent denarios V. Praetereo, quia femi.
nae siscalinae servos acceperunt, idcirco istos
denarios solrunt. Linum collisunt, parant
lectum in orto, poltunt inde exire camsiles X.
Furardus habet dimidium mansum ad Bri-
detes.
S. T. Cael. Feminae siscalinae. Sciendum
CA, quod quacunque fomina cccleliae nostrae
proprios servos duxerint, ee ex illis Alios ge-
nuerint, quod iili Ailii omnibus diebus vitae
Cux Terri permanebunt nostri, qui vulgo vo.
cantur Flover. jungeren; d Ei nobis placuerit,
dabitur eis panis e veltimentum; et omnibus
diebus vitx lux in curiis noctris permanebunt,
vel custodient pecora, vel juvabunt aratrum
tam ipli quam Eliieorum. Fc A volumustali
Cerritio carere, poltumus ab eis redemtionem
accipCrE.
De feodis Mlinisterialibus.
Lutgardus habet in Keingen mansus ZII.
Johannes mantum l.
Summa de Remeghe s Bridenes.
Sunt mansi viginti novem de dimidium.
Solrunt uncias 29. d dimidiam; prohostili-
cio s uncias e ro denarios; de lino libras di-
midias 29, pullos 88, Ora 295, Ccindalas duo
millia ec 900, palos 1450; ducunt modios
centum. III L. aut de vino carradas VII. ad
Prumiam. Irem Summa. EA in Remeghe
TeTKL
H
d

## Folio 465 — 730901130:0723
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000723.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
ld femi.
illos
Paran
AsIles H.
ad Bri.
MUII
Mottra
li058s.
a5 vita
8010
cuerit,
nnibus
rebunt,
ratrum
nustali
IO1CII
5
lidium.
hostii.
ras dla
a5 duo
modios
VIIo al
emos bb
tert
P R AMTENSE.
465
terra indominicata ad modios 400. Prata
ad carractas 50, (ylra ad porcos500, devi-
reis ad carradas X L. FA ibivenna l, ec Pari-
RaLILM UNUM.
5. T. CXeLarius. Comes de Lucellenboreh
multas e ainplas advocarias tenet de Fccletra.
Pexterea Comes idem, qui es Dux appellatur
de Limburch, tenet villam unam, quae ambele
appellatur, quam etiam pater luus in feodote-
nebat; ipsum autem allodium non multum
distat a Prumia; Bamnum etiam apud Reme-
che. COmes de Lurellenburch duas partes
tenet in Musella, _ tertia pars est noltra. Si
poluerit ibi pilcatores ee nares lex, nosponi
uS tres; dc li hrabuerit quatuor, nos duos ha-
bemus. Si autem ipse contentus fuerit pilca-
toribus duobus, nos uno contenti eximus.
Bannus quoque praedictus est utilis ecbonus,
ec habet terminos latis extentos.
5. 2. Interrogari quendam monachum de
villis ictis, qui fuit de partibus illis; ex iplemihi
dixit, quod Monzim litum ellet juxta Meris,
et Monzim de Metis non diltat cria millia-
um
AALIV. De Tullincen.
Fs in Lullinsen mansum indominicatum,
ubi Teminari polsunt unoquoque anno modii
ducenti. Pratum ad carradas duceritas; (yI-
ra ad laginandos porcosmille lexaxinta. Sunt
5
b
TIa

## Folio 466 — 730901130:0724
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000724.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
466
REGISTRUN
ibi mansa novem, qui solvunt in totum in aE-
sento uncias septem, et denarios XII, pullos
ZXXVIII, Ora ZC; CcindolASDCCCC. ER
ibi farinarium unum, e illi Carinarii, qui in
circuitu Cunt, unusquisque facit dies V. inter
mellem, d pratum. _c corradas.
XLXV. DeRivat.
F.C in Ruviaca lre Rivat mansus domini.
cus, ubi aspicit terra arabilis ad seminandum
modios quadrinsentos; pratum ad carradas
triginta, Iylra ad laginandos porcos trecentos.
Sunt ibi manla ZII. qui Polrunt in totum in
argento uncias ZVI, ee denarios Z e oct0.
Casiles tres; de lino libram dimidiam, pul.
losL, ora CCXL, Ccindalas MC C. Unusquis
que caballum unum. FCt ibi molendinum
unum.
XXXVI De Monzim.
EC in Monzim Icu Monciniaco mons indo-
minicatus, ubi pollunt leminari inter autu-
mnum ex ver modii CCC. Est ibi Eccletra
cum mando dimidio. FAt ibi molendinum
unum, quod solvit per annum modios LX
Suntibi manla ZXI. Relident homines intra
iplos manlos, qui serritium Faciunt, qui perti-
nent ad Monzim. XXY eXEra HOS ManIOS,
quos tenet Bodo; quinque de dimidium, ubi
relident homines decem. In super Cunt mansi
Cex, quos tenotVrho. Ipsi manentes per di-
midi
1
la
e

## Folio 467 — 730901130:0725
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000725.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
um inu.
d
CC. Et
Il, qui in
V. Inet
Sdomini.
inandum
Carradis
recemtos
totum in
e Octo.
1am, pul.
nusGuiB.
5indo-
 dutI.
Ecclel
endinum
OSXXR.
Desint
quipertio
maulos,
um, ubi
nemaul
5 per di.
Midl
PR UMTENSE.
midios manlos, lunt homines sex; Facit unus.
quisque in Waum (W anno) pertisatas (
intezraS: in rramis, (XX) (tran(milo) simili-
ter. Solritunusquisquopro vermiculo (L X +
denarios lex, pro prato denarios , prohocta-
tico denarios XV.
XXNVII. Item in Monzim vel Monci-
MacO.
EA icem in Montiniaco mansus indomini-
catus, ubi aspiciunt mansa octo, Ascales VI. et
serrilia duo. Fx quibus exit in censu in ae-
Sento ad natiritatem Domini Colidi decem, de
in mense Majo Colidi XV, dc ad Missam Sancti
Martini Colidi Cex; ec qui iplo manlatenent,
faciunt pertixadas ZVI. Ad Missam Sancti
Remisii corradas duas; similiter in Martio
ecin sunio. Solvunt pullos XL. II, OvaCXX,
duas XV noctes; ligna XII, dc carradas XII,
victuras ZII. FA ibi Ecclesia I, dc molendio
num l, ut Cupra dizi.
qu
AAXTIN. De Mvenru d Muenrui.
De Muenrui manla VI. dc unus indominim
eatus, de Fcclelia una in honore 5. Paneratiin
(73 2
cum
) Perticata est terrae mensura apud Cangia.
17. 3
CUMo
an hiuc intra tremensis c. 45. tit. Lubin. Tre.
maelum Cansiacus interpretatur de reci
COnTeKIO.
rrt) an eo, ex quo ruber color ad tingendums
unde Crallis sermeit.

## Folio 468 — 730901130:0726
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000726.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
468
REOISTRUM
cum uno manso inteoro. De Supradictis
mansis exit in censum in argento libra una. RX
his dimissi causa paupertatis Colidi VI. Fa-
ciunt perris adas VIII. Scut Superius diximus,
corradam I, _ picturam I; puslosLVIII, ora
AL, _ CarradaS VI.
XXXIX. De Bovelicurt.
In tertis villa, quae dicitur Povelicurt, sunt
manta duo _ dimidium; e unus indomini-
catus cum sylva bona. Exhismanlis exeunt
in censum solidi quatuor; faciunt pertigadas
V, DulloSZV, OVaL.
XL. DeUvans _ Holonzi.
In quarta villa, quae rocatur Urans, estman.
Pusunus, qui solrit denariosviginei. De lino
Fula XX. In quinta villa, quae dicitur FTolonzi
vel Talonzeias, est anlus unuS; ex iplOexO-
unt Colidi duo.
5. I. Caelarius. Curias illas, videlicet FuI-
lingen, Rivat, Moncini, de iterum Moncini, de
Nienru, e Bovelicurt, _ Uvans, e Hlolonzi,
puto litas esse in Fxiscopatu Meten(i, in villa
nostra Puzol; cito inveltigare poteritis; vel
apud Wibo, ubi patellas salis habetis. Cu-
xix lupra nominatae non habent nomina Peu-
tonica, sod Callica. Puto, nobilem virum
Rubinum de Pare inteodatum esse de aliqui.
bus villisiltis, quae Cica Cunt in Lpilcopatu Me-
censi. Praeterea tonet abs Ecclesia angaria, et
AMU.
d

## Folio 469 — 730901130:0727
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000727.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
Ua. FX
l. P3.
liximu
III, Bra
I
dodeun
ligaa
irt, lun
IolonEt
Dere.
Lul.
inius et
LOnztu
n ville
S; Vel
Teut
virum
aligul.
UHe
Eia, 
MH.
PRUMIENSE.
mutones, e oves multas, et census opud cur-
tem de ilve, (ciendum est, in Wintespelt de in
Selrich.
ZLI. DeWibc, qua est in Epilcopatu Meten(r.
Flabemus de Vico, qui est in Salninse, oci-
nas duas, id elt, calas duas, in qua lunt Inae tres,
quae rulso nuncupantur parellae. (+) Exit de
una Lna in unoquoque mense Burdurae (++
ZIII. Ex his Burduris accipit operator IV.
Major duas, (i d Magistro ei conceditur; ec re-
manent ad opus Senioris XVTII. Deunaqua
que ne exeunt in ebdomade burdurx lex, id
est, cottidie una. Ouaerendum est a vicinis
vel melioribus hominibus, s operator nocter
Adelisnon Fuerit, sicut laepe contingit. Ideo
praecipimus inquirere, quando vel quantum
burdura ascenderit, vel descenderit, quae ali-
quando constat denariis duobus tantum; ali-
quando usque ad XVI denarios, aliquando
usque ad unciam perrenit. De Millatico,
quod prorenit per quatuor obdomadas, red.
dunt balcarii rationem. In medio Apriliin-
cipiunt burdire, usque intrantemenseDecem-
brio. Postea autem Ine dabitur in C anto, (1
C6 3
Ma8i-
Sa  lic Salinaria rei vocabula ali
4
quoc discimus.
Germanis biirden sunt onera. Itaque Fortasse
burdurae unc definiti ponderis onera, lacten.
EC, uc sequicur, in Aprili incipiune burdire,
id est, onerare, latden, anstaden.
46

## Folio 470 — 730901130:0728
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000728.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
470
REGISTRUM
maxister voluerit. Invenimus ibi tratres
quatuor his nominibus: Ingellardus, Frme.
nardus, Adelardus, Leodaldus; ex Cibuinum
cum 4. Fliis, XFolbertum. Solrit unusquis-
que prosuo capite denarios V. Sunt ibifemi-
nae lex; Colrit unaquaeque denarios VI. qui A-
unt Colidi tres. Adelardus tonet curtilemu.
naMI; inde debent exire denarii decem, de de
vino sextarii duo, a inter panem d carnem
denariatae duae. Ensilordus tenet heralem
unam, id est, curtilem; Colvit denarios qua-
tuor. Firmenardus similiter, Gibuinus sime.
liter; vidua una tenet heralem unam; Colvit
denarios p. De pecutiari ercune denarii ZIII;
quae Cune inter tres lnas, in unoquoguemenle
denariiZLVIII. DeManuida (pascais) pro
paltu Colidi 5. in mense Mlajo. De una Ina
Faculae LVTII, quae lunt inter tres TNaS CXLIV.
Si Faculas recipere noluerit Praepositus, tunc
dabitur ei de unaquaque ina de Cole carrada
una, de crconia vel Cadira dominica, id est,
locus, ubi stat; quando haurit aquam: quoe
inas procuraverit, tot Colidos quinque per an.
num exigere debet. Detributo debent in an
no exire denarii XI. de una Ina, quod sunt in-
ter tres Inas denarii ZXXIII. Decoula, id est,
Ei tota hreme Cal heri permittitur, debent in
medio Aprili de Pale exire de ina una modii
cencum, quodtiunt modiiCC C.
ZLII
5
13
a

## Folio 471 — 730901130:0729
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000729.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
Ibi teutres
duS, Erme
Giborinum
at ibitemi.
curcilemu.
E Carnemt
t beralen
Ius (ImI.
id elt,
: quot
per an.
luntino
3 Moli
PRLMTEASE.
XLTI. De Fasit juxta Puzol.
Sunt in Pagis manla inteora ZV. d dimi-
dium: Manlus indominicatus unus, ubi aspi.
cit de terra arabili jugera ZIX. ec jornales
quinque, es vinca una. In Puzol vinea una;
ad Elemcurt vinea 1. Sunt in ipla villa Cedilia
IX: Colrit unusquisquo denarios IV. qui faci.
unt lolidostres. Flildigerus habet mansumu-
num; facit jugera tria, corradas tres, pullos
tres, ora XV. Ducit ad Metis de Cale carradam
unam, lacit XV. noctes; tres dies in cbdoma-
danon facit, sed, quidquid ei praecipitur, ope-
ratur. Annonam eetanum collisit, panem,
ec cerviliam, ex wachtasfacit.
~LTII. De PuZOL.
FCin PuZOI mansuS unuS _ CaCimm UnUIM.
EA in Morvilla mansus dimidius, qui solvieTo-
lidos duos, e non facit aliud serritium. PK
ad Elemcure mansus unus. Omnes ilti ser-
viunt, sicut Hildigerus; excepto de Morvilla.
Actio antiqua. Reddiderunt AIbricuS _ C Cr-
bertus de his supradictis mensis in Pozul laci-
umunum, adaron dimidium mantum, ec vi.
neam 1. ad Elemeurt, ec mansum c. X ir Faxit
manlum r. X illas terras, quas cannavit Turigo
cum fohanne, quastrabuimus in Fremer. De.
dit idem Cierbertus Inam P. cum sedile in
Wilic. Omnia ilta praelcripta, tempore P’ara.
berii abbacis, reddidit Cerbertus coram Lud-
B 4
vim
XUIb

## Folio 472 — 730901130:0730
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000730.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
172
RE C ISTRUM
vino Praeposico, e Raimbaldo adrocato. Red.
didit etiam mancipia quindecim. Fidejusso.
resejus extiterunt Piedericus, Rainardus, Du-
ralt. Sunt in praetato Fasit de terra jornales
V, quos tenent praebendarii. Sunt ibi mun-
diliones VII. quorum haec Cuntnomina: Fule.
vertus, Willeram, Bernardus, RoulL, Fulcar-
dus, Scibaldus, Waringus. Solvit unusquis.
que denarios quinque, qui faciunt denarios
X. XXV. Suntibifeminae V. Facit unaquaeque in
menle diem uBum; in pratum, alium. Est
in iveles pratum indominicatum, jugera
duo. Ad Cavellion tenent Foreltarii de nottra
terra jornales quinque.
XCIV. De Avans prope Leodium.
Sunt in Avans mansuS ZLIZ. cum manso
indominicato. Solrit unusquisque pro pasto
Tolidos duos; pro lino Colidum unum, pro
axilis ex scindalis denarios quatuor, proligna
rio denarios quinque; pro porco donatiro de
narios quatuor; de ordeo, aut de avena, vel de
spelta, dat unoquoque anno modios LL, pullos
3, Ora ZV. Materiamen carradas du2s. Sum-
ma: Sunt in Auans manlus 49; Colvunt li-
bras 9. e Colidos XVI. Solvunt de onnona
∞
modios CCCCL.ALA, pullOS CXLIV, ova
DCOXM, Materiamen carradas ZLVI. Ex
his mansis 49. unum tenet Villicus, minister
noctris
se
1
1
II
a
siH
Yi
bi
de
ul
pet
tn
li
1

## Folio 473 — 730901130:0731
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000731.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
1D. Red.
sle.
dus, DII.
Mndles
ibi mun.
a. Fule.
Fuleor.
pusguis.
denaior
aquein
d 
jugera
enottra
nanlo
Dasto
PrO
618
id lib
Velde
bullo
DHM.
Ant II
ONa
poltii
PRLMIENSL
noctri; alii singuli Polvunt 4 Colidos de T. de-
De Luncin.
Sunt in Luncin (Francinas, mansi decem,
qui similiter Cerriunt de Polrunt, sicut in A-
WarS.
Summa angariarum de Monasterio ad Pru
miam. Ducunt de vino carradas nonaginta
quatuor; de annona modiosMMMCCL.
S. I. Calarius. Summa angariacum ista-
rum. In illis diebus adimplere tenebantur
corix Eccleliae ex illa parte Kile circa Monaste-
rium, ee Arvilere, _ Arre, de Rembach, d
Viterche, ec Anes ille constitutae, quae modo
dicuntur esseinteodatae. Dico Adenter, et cre-
do certissime, quod nunquam omnes fuerint
infeodatae, sed qualiri ab Ecclelta abFraCtX, e
per incuriam Abbaeum, quia amplos terminos
habuerunt, neglectae. Ecclesia enim Prumi.
ensis adhuc modica illa, quae possidet, respe-
ctuillorum, qua postidere deberet a Aidelibus,
imo ab infidelibus Euis, cum ab ea mazima te-
neant feoda; non praevalet bona lua quieté
Pollidere, ex praedam cottidianam de dentibus
corum exipere. Summam Ansariarum ilta-
rum intra copioliorem invenies. Advoco.
tiam curixe dvans e curix de Sina, quae sEta
est Cuper Molam, ec Rivin ee Finpin, Comes
Namurcensis ob Ecclesta in (eodo debet tenere.
7B5
Etiam
narium.

## Folio 474 — 730901130:0732
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000732.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
474
REGISTRUM
Etiam non lonse de Arans in Flasbania jacet
quaedam villa. guxe Bearia oppellatur, quae at-
tinet custodia Prumiensis Ecclelix, quam qui-
dam milestonet minus julte.
XLV. De Vilancia.
Fst in Vilancia mansus indominicatus.
Aspiciunt ad ipsum culturae VII. Prima est
inrotunda asila; ubi pollunt Ceminari ave-
nae modii X:. ... Secunda dicitur Meritonis,
ubi leminari possunt modii.. . . . . . .. Tertia
estad ulsiz, ubi Peminari polunt arenxe mO.
dii CCCC. Ouarta in loco albiee vel Al.
sierias dicto, ubi Teminari possunt mo-
dii CCCC. Oninca lita est in loco rocato
Rennambarba, ubi modii CCL. Feminari BOS.
sunt. Sexta est secus fontem saritla vel
Scairla ad modiosLZ. Septima est in loco,
qui rocatur Ruchensas, ad modios XXX.
Pratum ad carradas centum. Sunt ibi mo-
lendina duo, quae solvunt annona mixta mo-
dios IL. Brathna tres, quae reddunt avenx
modiostrecentos; silva, ad porcoslaginandos
mmille. Suntibi alii manli ingenuales quadra-
sinta septem, ex quibus lunt vestiti . . . . . . e
tres partes man(i, ex lubjacent in his locis.
5. 1. Caelarius. Nobilis vir de Cuncz, qui
ibidem elc adrocatus opud Vilanciam, tenet
ab Ecclesia villam bonam intra terminosejus-
dem curix, quae Oschamp appellatur; e allo-
dium

## Folio 475 — 730901130:0733
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000733.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
la poeet
ua dt
Meglla
cdil
Md Cl
1216
ilonie
Tertia
A
MD.
Cdte
pos
ve
lDc0,
Et
NO
MO.
ren
andos
add.
nC
9t
tenet
esisa
alla
dium.
PRIMTEMSE.
dium illud habet jus patronatus Ecclesia ejus.
dem rilla, quo terminos habet latis am plos.
De Lubin.
In villa Lubin habet Amulricus, Ramtri-
dus, Folericus ex ITelpricus mansum unum: ec
Tolrent inmense Decembrio inter illos porcos
quatuor, aut derrarios XX. Lini fusa (id elt,
spille) L. X. quae libram unam habebunt in pon.
dere. In mense Angusto pro carradis por-
cellos VV. aut denarios sedecim; pullos tres,
OraZL, aut avena modios duos: Faciunt XV.
noctes; duas, ubicunque eispraecipitur; arant
ec limant de illorum timo jornalem dimidium
ad hibernaticam lationem ad lingulum semi-
nandum, ad tremensem () in Martio ec Apri-
li; arant jornales quatuor. Ibi dabuntur eis
quatuor panes, et de cerevilia sextarii IV. Fa-
ciunt corvadas duas; ibi accipiunt panes quan
tuor, ec de cerevilia sextarios duos. Faciunt
lignarium unum in lonsitudine pedum Cez, in
altitudine staturam unam, et in lacitudine (-
militer. Faciunt ansariam in mense Majo de
Decembri. Si frumentum duxerint aut si-
rulum, tunc ducit unaquaeque carra modios
ZII; Si ovenam, modios X. Facit omni
hebdomaca dies tres. Hoc autem Scitote,
quia in ipla villa, signatuor homines mansum
unum terient, Colvunt luales quatuor per de-
an huc, quod supra, in tramis C. 36.
DariOS.

## Folio 476 — 730901130:0734
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000734.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
176
R EGTISTR LM
narios. LX; e in Majo Si Frumentum duxe.
rint, modios =V; hostilitium quatuor per de-
narios ZVII. pulloSMII. OVa XL. trOctAS LL,
aut avenae modiosII. linu, FVTaS LZ.
S. F. C. xeCaF. Onid sit rroctas e porcellos,
groramus. Scio tamen bene, quod rroctae
) non suntpilces. Gallica nomina sunt in
curiis. Cito inreltisare poteritis. VelDomi-
nus lardus de Urre dicet robis, quia ei etiam
de Wampach in lua curia Colruntur trocta.
DeUIs.
Arnultus e Crimulius tenent mansum di-
idium; Solvune medietatem: ut Amulricus
Ansierus s Tildefridus, es Vasedellus cenent
dimidium mansum. Solrunt sualem pro
denariis XV. _ in aliis medietatem, ut Amul-
ricUS.
De FarI.
Auscultus W enetridus mansum Colvunt, ut
HTeltridus _ WV altbertus. Ictum dimidium
quartarium, quem tenet W aleramnUS, EUXC.
7
runt ec W arnarius d Luidvinus Praepoliti, ju-
bente beato insbaldo Abbate, pro quo dedit
Doves duos.
S. L. Caelarius. Temporibus ansbaldi Ab.
batis pervolarit Cagitta de Francia in momento
super altare Sancti Salvatoris.
ReceM.
=) Forte Tractas vid. Martinii Lexicon, V.
eracta.
I
Va
io
la
la
1
a
11
list

## Folio 477 — 730901130:0735
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000735.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
duge.
per de.
adRd,
bonos.
trbota
unt in
Domi.
etiam
e.
di.
I6H5
ren
iul.
de
M
eu
d
Ab.
Cest.
PR AMLEMSE.
Recenlentur deinde coloni, qui colune
manlosin Ausi, in Lizze, in Trancin, in Muc-
2i, in JJoz emunt.
De feodis Ministerialibus.
Amulbertus habet in beneficium man(os
duos ec fornales octo. Seihardus mantum
unum ec dimidium. Ilatbertus Presbyter
monlustres ec capellam unam in Trancin.
Absi bomines, qui atrinent curia.
abse homines ex nostra Familia, qui intra
poteltatem nostram line mansis Punt, solvit
unusquisquo annuatim Friskingam verveci-
nam, pro holtilicio denarios quirique; Cor-
radam unam per denariosIV. Facit oracuram
jornalem dimmidium. Omni ebdomada diem
1. Si foris poteltate nostra Cunt, Colvit unus-
quisque denarios =V. Abse Feminae ex nostra
tamilia, sire intra potestatem nostram sint, sivo
extranea, Colrit unaquae que lini Fula trisinta.
Hlomines extranei, qui intra nostram potecta
tem relident, solvit unusquisque de arenamo-
dium unum, pullum r, ovaV; Facit in aratura
corradam unam; vadit unum diem cum Fal-
ce in prato secare. Ancillae autem, quae ibe
lunt, debet unaquaeque ex dominico lino fa-
cere camsilem I. aut Carcilem P. in lorgitudine
cubitos ZTI. in latitudine duos. Ouod 1
hoc non fecerint, Tolvit unaquaeque de lino
Fula X =FLL.
AIM

## Folio 478 — 730901130:0736
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000736.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
RF C, TST R UM
Summa de Vilantia.
EA ibi terra dominicata, culturae septem,
pratum ad corradas centum; sylva ad lagi
nandum percos mille; bratsinae () treS, Guxe
Tolrunt avenae modios CCC. Suntibi man(I
insenuales I. VII. Solrit pro hoctilitiounci.
25 XLVII. _ pro porcis in mense Decembri
uncias totidem. De lino libras ZLVII. pro
corradis denarios DCCLII, pullos CLIV, ova
DOCOOXL, Troctas DCCOFZL, avenx
modiosDCCCCXL. Menlo Majo ducunt de
Frumento modiosDCCV. F.sibi Ecclelrauna,
quae solrit libram unam.
S. T. C aelarius. Ictam summam Colvere de-
BertXI. VII. mansi. Adhuc autem habemus
multa aliajura ibi, de quibus mentio non fitin
libroicto. Omnes villae supra descriptae (itae
sunt in ipso allodio de rilantia, quod raldo
amplum est es maenum, sicut in authentico
legi potest. Eeclesiae reddere deberet latis
maenum Territium Cretributum.
ZLVI. DeMalbunbreys vel Mabunoret.
Es in Malburbreyt manlus dominicatus
cum cala ec caeteris rediticiis, terra arabili;
cultura XV. Prima est juxta Aurium Urta,
ubipollunt seminari de avena modii LIV. Se.
cunda estin W aldoperias, uibi possunt seminari
in
) domus, ubi cererisia coquitur, braxato.
xium.
l
P
1
10
B
be
dS.
M
eA
Bet
id
pud
alit
lisit
Al
1
1M.
si
lede
MC
lBU
licie
2

## Folio 479 — 730901130:0737
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000737.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
Dlem
B, Qu
ME
Uneia
mbri
pre
1OVa
CM
ede
Nd
edo.
MuS
Itit
Cita
Ide
1c0
IuS
1
de
rdei
8
PR LMTENSE.
in autumno modii LXXZ. Tertia est Man.
nonis Fontana, ad odiosL.IV. Ouarta eRcin
Currit ad modios LEXXV. Ouinta est in
vallis, ubi pollunt TeminarimodiiL. Sexta
est ad Noville, ubi seminantur modii XII.
Septima estin Loganprec; ibi Ceminantur mo-
diilex. Octara est ad Heistras ad modiosXI.
Nona ad Bernerfront Contana; ibi Ceminan-
yy
tur modii LL L. Decima ad Godelarpret pra-
tum; ibi Ceminantur modii XV. Undecima
ad amulrico L. adricio; ibi Ceminantur modii
LX. Duodecima ultra n’ambais; ibi lemi-
nantur modii CZ. Tertia decimma ad Materia
ibi Teminantur CV. modii. Ouarta decima
ad Susurin ad modios LI. Ouinta decima ad
Bedeleia: ibi debuissent leminari modii cen
tum. Fst ibi pratum, ubi possunt colligide
Eceno corradae XL. P. Sylva ad saginandum
POrCOS XXN; ee exit de ea cenlus XL. mO-
diorum avenae; item pulli L. Sunt ibi mo-
lendina duo, quae reddunt de annona mixta
modios =L. brat. (X) mod. Z. FA ibimo-
lendinum delertum; si restauratum fuerit, (I.
militer reddit. Fstbrasina una; si rectaurata
fuerit, debet Colvere de avena modios L. FA
ibi capella una, ubi relpicit de terra quartaria
tria. Sunt ibi manta sedecim. Haistoltuste-
net manlum unum; Colvit pro suali denarios
) Bracis seu MalEX, Mal Z. add. C047.
17

## Folio 480 — 730901130:0738
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000738.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
480
R EGFSTRUM
ZV. In Majo multonem uinum cum lana, auF
denarios ZV; de lino Fula XL. aut denarios
VIII. Friskincam porcinam T. ant denarios
IV, Pullos 3, Ora ZV, troctas Z. aut avene
modios duos. Aratjornalestres; inForesta
ria avera modium unum; a Kalendis Martii
pertotam lationem arat omni abdomada III.
corrades diem I. Accipit praevenda in omni
corrada panes duos de cerrisiae lextarios duos;
_ si expiarerit in ipta corrada, accipit panera
I. X cerrilix sextarium I. Facit angariam
mense Octobri cum bobus duobus, et carra ad
Musellam. Accipit panem l. ec de vinostau-
pos duos. eenle Novembri ducit ad Pru-
men de arena modios X. aut de sclo modios
V, de accixit in praevenda panes duos, carnis
portionem l, cervilia Aaupos tres. Mense
Februario Facit dies XV. ubicunque ei praeci-
Ditur; accipit panes ZII, cerrilix sextarios IV.
Mense Majo ebdomada una accipit panes lex,
portiones Pex, cerrisia sextaria duo; ec ducit
ad Prumen avenx modios L, aut de siclomo-
diosV. Roliguo tempore Facit omni ebdo.
mada diestres; ee quando in broil secat, acci.
pit panem unum, carnis portionem unam, cer-
viliae sextarium unum. Reliqua mansa servi
unt similiter.
De extraneis hominibus dx Feminis debent
exire in argento lolidi decem.
Sum-
la
13
be
1
set
D
1b
El
AI
2t
a
1d
aba
B

## Folio 481 — 730901130:0739
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000739.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
aMa, dll
denarios
denatios
Il avena
toretta.
5 Mlar
aadall
A OMI
5 duosi
Patten
SaTiM
ostatt.
Mense
SII.
Slex,
ducit
DmD.
ebdo.
delt
B CeI
lerii
ebet
PR UMTENSR.
Suma de Malbunbrept.
Es ibi dominicata terra, culturae XV, pra-
tum ad carrodas ZLX, Silra ad porcos XXX,
census de Cytra in avena modii XL, pulli XL.
Sunt ibi molendina duo; Polrunt modios LL.
Brax. mod. Z. bratsina I. ad mod. L. Sune
ibimanta =VI. Solvune pro luale denarios
CCKL id est Colicos XX. MIuttOneS ZZXII.
cum lana, aut denarios C C=L, id est, soli-
dos XX. De lino tula DCLIL. ant denarios
CxKXVIII, porcellos =VI; L.XIIII pullOS,
ora CC= C, Troctas CI2. In foreltaria de
avena modios: VI. In ansaris ducunt de vi-
no carradtas VIII; mense Norembri avenae
modios CL.X. ant de siclo mod. LXXZ. COr-
radas III. Sunt eciam alia mansa serrilia IV 3
solvunt pullos IV, ora XL, ducunt avenae mo-
dios XX.
XEVII. De Levenicbe Summa.
Fstibi terra indominicata, culturae novem,
in quibus leminari pollunt modii sexcenti de
arena: pratum nd carradas centumm. Io.
lendina duo; Colrunt modios ZZ. ec de
braz. (=) modios quinque. Sunt ibi man-
TAXVII; Solrunt uales ZVII. aut uncias ZVII.
DelinOtula DCEM ZZ aut denorios CXXZVI.
qui Faciunt ColidosZL. d denarios IV. Pro
hostilitio de Sclo modios XVII. Friskringas
C) Bracis, malZ.
TIh
POF.

## Folio 482 — 730901130:0740
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000740.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
482
REGISTRUM
porcinas LII. ant denarios L XVIII. qui Faciunt
Tolidos V. ec denarios octo. Pullos LI,
OraCC. L. V, corradostres; in Angaria corra-
das oeto. Ducunt de avena modios CL 2.
Fst ibi mansus unus, qui solvit dena-
rios XII.
XLTIL. De Pastenacke.
FC in Baltenackeo terra dominicata, pra.
tum, uhi potest collixi de toeno ad carradas
Cex. FRibi Eccleliauna, ubi alpicit de terra
jornales XIII. De aecima, de annona ee Fae-
no duas partessecipit Senior, id est, AObasi
lit
tertiam partem vero Presbyter. Similiter de ne
sepultura de decentu regali. Si decima data _
fuerit de eadem villa Bastenack, de cenlu colli- p
sit in mense Decemorifualestres, per dena., sut
rios XL. Inmense Majohostilitia quatuor, 1t
pullos I2, Ora =LI. Cerherus tenccibi de l
terra arabili jornales V. Solvit pullur suc
unum, oraquinque. Arat in Martioiorna. Bc
term l, ee accipit panes tres ecc. Facie omni I
ebdomada diestres.
XLTL. De Wardanc.
Olgaudus projonalibus XV. Facit similiter.
Aduitus d Tetsandus similiter. Sunt ibi
2
mansi ornales Z XL. FCibri basilica destro-
cta a pasanis, ubi alpicie de terra jornales L;
aplamtenet Dresbrter. Bertultustenet quar.
rariumunum, de Corrit similiter. Liecardus
Quar-

## Folio 483 — 730901130:0741
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000741.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Cata, p
ediradi
C de tem
nade le
debusi
niliterd
ima dal
alucoli.
e dena.
HaCLOI,
cibi de
ullum
IOrnd.
Omni
PRUMTEMSE.
um I, _ WV alcardus I, _c duo quartarie
L. De Loncunviler.
In Lonpunviler est mansus indominicatus
line xditicio; pratum, in quo colligitur de
taeno ad corrasas quinquo. Sunt quatuor
quartarii, mansus dimidius, AblaFeETA. Pra
tum, ubi collivuneur de Foeno carrada AL. De
terra cenlita debent exire denarii..
LI. De Noville.
In Piorille elt capella una. Decimam ibi
accipit Ahbns de Ccerio, onnona, centu recali;
ee de sepulchris accipit Presbyter tertiam.
partem. Si datus Fuerit ipse cenlus, collinit
sontes eres dE medium unusquisque per dena-
rios XX, holilicia VII. qui colligit Coli-
dos III. Ee medium; Corvadas IIII. quae col.
ligune denarios XVI. pullos Z. cum oris CL.
Dde capitane denar. XV. de hoc nihil habemus.
Albertus dc Flariundus habent quartale Z; Per-
viunt, ut in Bastenache. Es ibi mansus di-
midius, ablus, qui nihil servit.
5. T. Cxlarius. Jus Patronatus Ecclesiae da
Bastenache, Comes viennae tenet ab Ecelelia,
utputo; tenet etiam alia jura, quae ibi habere
deberemus. Wardane, quae ibi Pacis vicina
CH, Sipletencat, et Longunviler d Noville,
snoro; citô poceritis inveltisare. Sus Pa
(IH.
Ero.
D
dela
OII
DiC
quarta
unt ab(L.
II de
militer;
unt ibi
destet.
ales li
etGuII.
Ecaedlis
Gua.
48

## Folio 484 — 730901130:0742
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000742.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 48 lines, status machine
484
REGISTRUME
tronatus ejusdem Ecclelix tenet à Comite no.
bilis vis de arlencurt.
LII. DeBure.
Sunt in Bure mansi decem. Solvitunueo
quisque lualemunum, aut unciam unam; pro
hostilicio denarios quinque,pro lino denarios
XII, pullos tres, oraZ. Inter eres ducune ad
Prumiam carradam unam devino, aut de truo
mento modios ZV, jugera duo, corradas
quatuor; duas V. nOctes.
S. T. Cael. Bure lita eAt non longe de R.-
meghe. Comesetiam Viennae tenet cam ab
Ecclesia, et inteodarit eam hominibus luis.
Praterea tenel idem Comes rectitus ZV.
mansorum apud Remcohe, quos etiam inteo-
davit.
LIII. De Wam bacb.
Sunt in W ampahc mansi XIV. Solvit
unusquisque lualem unum, aut unciam l. ho-
Stilicium, denar. IV. aut de siclo modios duos,
pullos duos, ora Z. DC lino libram I, tro.
ctas Z. Faciunt jugera tria, corvadas IV.
claudit perticas IV. inprato, vel in messe; pa
nem ec cerrisiam Facit, ec wactas. Colligit
Faerum eE annonam. In angaria carrum
unum. Ducit in Cubcheme de liclo mo-
diosV. aut de avena modios X, durasturas
duas; glandium modios. V. aut avenx mo.
diosV.
8. T.
li
II
d
let
que
lc
hii
MII
lue
d
13
lab
11
i
pest
i

## Folio 485 — 730901130:0743
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000743.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
eite nB.
AM pIO
lenaries
Cunc ad
Edetuu
rrodi
de Ra
am ab
15 luIS.
AI.
inteo.
olrit
ho-
UOSu
trO.
rUM
MO.
UVas
MB.
il.
PRLMTEHSE.
5. T. C∞Car. Nampahe nobilis vir de
Mulberehe tenet ab Ecclelia, ex etiam inteo-
darit eam. l’eaeterea tenet e alia bona.
5. 2. Burecltbona curia, e jus patrono-
tus Eccleliae ejusdem villae; quam villam cum
luis appendiciis vir Nobilis de Vuesrupe tenet
a Comite; ob parochiam vero ejusden villa
tenentur adhuc annuatim erumiam cum obla-
tionibus, quas Ovcle appellamus, venire, vel
oblationes mitrere; licut e nostri hiomines
de Remeche.
FIV. DeHunlar.
S. T. Caelarius. Ilomines nottri anti
quotempore de Vilantia d de Malbunbreye
et de Tevenihe deduxerunt frumenta noltra de
tinibus illis apud suntar; e inde deduxe-
runt ansarix noltrae circa Prumiam lupra no-
Arum granarium.
Sunt in Funtar mansi ZV, Polvit unusquis.
quelualem, valentem unciom unam. Delino
libram unam, pro hostilicio denarios IV. aut
duos modios de Rogone; = pullos duos,
Ora XII. Cre sit integer mansus, lire dimidius;
troctas X. quae propastu, qui dandus crat Fa-
miliae ex parce senioris, relictae lunt; Angarias
duas, unam de rino, alteram de arnona; duas
ZV. noctes, tres dies in septimana; ducit de
ipta curte modios Z, Facit jugera tria. F.A
FIH 3
t) ade relkochen, est sccale.
48

## Folio 486 — 730901130:0744
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000744.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
486
REGTSTRUM
ibi terra indominicata manlorum quatuor,
prata ad carradas L. FA ibi camba l; debet
modioscentum, (i duo brates dati luerint.
De Codinzen.
Suntin Codilisen monsitres, excopto ter.
raindominicata, ec broil l; limiliter solvunt
e serriune, sieut illi de Ffuntai.
Gumma de Fsunlar. Solvieuales XII, aue
uncias XII, lini libras ZII, prohostilicio dena-
np2
rios XVIII, aut SAlV. modios de Rocone;
pullos XCII, ora centum quadeaginta qua
X7
tuor, duas angarias, duas  noctes; juge-
xa X  AVI. Camba C modiossolrit, absquo
eo, quod venit de ipsa curte dominica, e de
Codincon; ubi luneeres, qui solvunt, sicut il.
li deunlar.
L.V. DeTvernesheine.
5. T. Cxelorius. Nobilis vir de Steide
tenet ab Ecelehra villam unam, quae Vulbeim
appellatur, oux non lonse est ab iplo caltro.
Nlobilis vir de Dollendorphe tenet unam cu-
riam, Cimiliter prope iptum cactrum Dollen-
dorf. Comes de Wiedetenet quoddam feun
dum juxta Kesslige in villa, suxe Scaffele appel.
datur. Praeterea tenet hominos aliquot ex
alia parte Rheni in lua Cometia. Comes de
ere tenet bonum allodium in Meuyvelo
Mlerenrelt) quod Fammbach appellatur.
Praetereatenet inter Are de Nurberch curtem
Umatq
li
i
1
p

## Folio 487 — 730901130:0745
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000745.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
Gudtio
d
rer
e
d
SXI
ICID
t
altd
d
d, d de
Steiae
ulbeim
caltro.
m CII.
Dollen.
M teu
appel
VOt et
mes de
nsteta
ellalu.
MaI
PRUMTEBISE.
unam, quae Drepsse appellatur. Tenet eliarm
juxta Landestrone castrum recium, jus patro-
natus unius Eccletiae: puro. quod Feimers-
heim appellatur, ac alios reditus ibidem cum
decima. Similiter puto, cum tenere medieta-
tem curtis de Boppinsen, quae sita est super Au-
rium Kile. Multa esse pollint, quae non Oc.
currunt ad memoriam. Fx quo partem
aliquam scitis, inveltisato caetera. Sicut di-
vit quidam Capiens: Dimidium, qui ccepit,
habet.
Sunt in Ivernesheim mansa Z ZVIII; (0l.
runt quisque lualem, valentem Colidos duos;
In alio anno porcum donatirum, ralentem de-
narios CVIII. Scindalosin alio anno Polvunt
universim bis mille ec Septingentos. De lino
libras simul dimidias =ZVII. _ totidomr C atI-
sles, prohostilicio denarios CCL. XLAXTIL, pul-
IO8L.XXXI, ova CCCCV; detimo carractas
.
CCLAL, sugera XLI; in antumno de verno
temporo totidem; Ansarias ad PruminLm ad
carradas ZIII. ee mediam. Parane de Spelta
modios CCCCV. Sunt ibi vincae ad carra.
das XXX, Sylra ad porcos DC. P’ali od vi-
RCAM MMDCC. CollisUNtUE ex MaMSIS XXVII.
praedictis, e ex terra iniominicato, dc ex
manso, qui jacet in Fivernesbeim (vel lvernes
heim) inter Arnata dc Trispinich; et in Occ-
bereshusen ee in  acbendor atis duobus.
FTM 4

## Folio 488 — 730901130:0746
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000746.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
488
RFGISTRUM
Siquis obierit, optimum, quod habuerit, Se.
niori (Abbati) datur; reliqua cum licentia
Senioris ec maxistri disponit in (uOs.
5. 2. CXC. Flae villae omnes lunt ibi latis
vicinx. Notandum elt, quod, quandocun.
que aliquis, sire rie lire mulier, de Familia Ec.
Clesa obierit absque haerede, quos nos appel-
lamus vulsariter Barloys, (Forte Varloys) quod
Domnus Abbas ad opus sua Fccleliae omnia
bona lua debet contilcare et sibi collisere.
LVI. De Wincarden;
alibi umsar den legitur malé.
S. T. Cal. Winsarden Canonici Wona-
Cerienlestenent ab Ecclesia. Sunt in Win-
rarden mansus Z. Solvic unusquisque in
cenlu ec in omni servitio. ut cxteri de Iuernes.
beim. EA ibi vinea ad carradas IR, prata ad
carradas VI. Eytra ad porcos XX, molendina
duo.
ErLI. De Fykmescert vel Fichmesceyt;
situm elt propeMonasterium.
Invenimus in Fichmesceit manla tria de
dimidium, de jugera octo. Solrit unusquis.
que in omniserritio ee censu, ut illi in lvernes.
heim; bores inhostilicio, de quinquemansis
BOSunUS.
EVIII. De Norine.
Invenimus in Norine mansus XVIII. ec di-
midium, ec juxera Vul; Colvunt et Corriunti
bc.
R
p
bc
d
li
d
1
1

## Folio 489 — 730901130:0747
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000747.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
deiI, db
n licenis
ibi lai
andoeu.
eota lov
Od d
DMuI
et
Hona
NI.
que I
vernes.
rata ad
ndina
ria e
ISquIS.
ernes.
MaBIIS
u 
IuBE
C.
PRUMIBMSE.
483
sicut illi de Ivernesheim. Exhis habet Frle-
boldus in Kelichsdorf mantus tres, qui sol-
runt limiliter, ut illi de Notine, excepto porco
donatiro. Hlabet etiam in Bessich mansusIV.
ec dimidium. cum eodem servitio. FK in
Viere mantus unus; terra indominicata in
Kelichesdorph, X in Bessich, d in n iere, Punt
jugera L. VIII. praca ad corractas XXLL, Silra ad
POrcOSCC; ec in Rorhendorph jugera d, ec
curtilis una. Ilabet etiam in Bure man-
(05 XII.
S. T. CaeTaT. Reysse Comes Tuliacensis te–
net infeodo; e ab eotenet nobilis vir de Ker-
pene. Nobilis vir Dominus de Blanckenheim
bona, quae sunt in iere, tenet in teodo, et ab
coetiam in feodo tenentur de aliis villis. Oux
lequuntur, quistencat, ienoro; inveltigate
De Benesiciis.
Focco habet in Harlesbeim curtilem unam,
dad porcos r00. Cylvam, et in W’oye jugera
norem, ec in Fioliheim jugera novem,
et in Viere mansus duos, et de slva
ad porcos C. Warnarius habet in Bessihc
mansum dimidium, et in Cinesheum mansus
duos; Colvit unusquisque de Flavedesdorff
(Forte Flades dorff Peribi debuit, (upraF lavedes.
dorff) denarios IX. dc carrum I; alia, ut illi de
Nocine. Summa angoriarum illarum curia-
rum, qux Cunt circa Monasterium, et Aram, de
Ah 5
AnCS

## Folio 490 — 730901130:0748
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000748.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
490
REGISTRUM
Finesillos. Ducunt ad Prumiam de vino seu
de annona carractas CCL, ad norum Mona
sterium lumiliter corradas CCL.
L.IL. Detionespoli.
S. Y. Cxlar. FTonc(polt sita est ad dimi-
dium milliare juxta srre. Comes etiam 170.
saciensis tenet eam in leodo.
27FXY
Sut in onespolemensi LlV. In angaria
carradae ZIL. Solrie unusquisque in anno
Tutalem, valentem denarios II; prohostilicio
denarios IV. Solvit litram lini, aut cgm(-
lem Facit; PuIlosIIL, ova XV. Facit XV.
noctes bisin anno, ingeratria, corradas duas:
actas faciunt, ancariam duo inter duos, le.
ccum I. in orto. Claulurem Faciunt, coquunt
vanem dccerrisiam; Ccaram Facit, colligit toe
num, eannonam, de vindemiam. Lxhistra-
Det Erlebaldus manlum unum, ee presbrter I)
facit idem serritium. Estibiterra indomini-
cpY
ceta, jugera C. =L VIl, prata ad carradas 
molendina duo.
LXL. De Efselesbure.
Sunt in Effelesbure ManCE VITI. e dimi.
dius; Eolrune d Cerviunt, Pieut illi de Hone-
Spol. Solrit unusquisque de AO CuO CArTA.
das V. Fsibiterra dominicata, jusera L. III.
prata ad carradas L.
d. 

## Folio 491 — 730901130:0749
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000749.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 54 lines, status machine
Moseu
Monai
dinie
M AB.
DEII
AMNO
iicio
Cam(I.
a l.
CUdS:
25, le
UIN
i
Ad.
ol 27
ini.
Rd
dimi.
Tone
ara
LIII.
PRUMTEHSE.
482
5. L. Ca larius Esselesbure lita est latis pro-
Dejuxta dre, quam tenet nobilis rir de Stalen
burch, et ab co tenet eom silius Theoderici
Wareboldi de Are. Investisate, cur ille de
Scaleburchnon recipint eam a vobis. Atti-
net etiam illi curix jus Patronatus Ecclesiae
ejusdem villa.
L.XI. De Duerinsvelt.
S. Y. Caelar. Buezinsveltjacet ante Forea
Arre, quam tenet Comes Kostadiensis in
Feodo.
Sunt in Buezinsvele mansi X; olvunt de
serviunt, ut illi de lvernostreim ecc. Est ibi
x
terra domirisata, jusera L.L Ll. vinea ad car-
radas LV. Quam tenet Frommuoth; prata ad
carrodas LL, Silrae ad porcos XXX, molendi
RHIM UMMIM.
TXII. De Kestice.
Invenimus in Kestisemansus ZXI, in an-
aria carradas . Solrit unusquisque pro
luale denarios =II. camsiles Facit aut solvit de.
nar. ZII; Facit jugera III, corradas duas, Ccin.
dolas 100, ansarias duas, unam de vino, et
aliam de annona. Prohostilicio denariostres,
pullosduos, ova _, bis XV. noctes: Lectum
unum in orto, clauturam in curte ec in campa
Collisit Fcenum, dc annonam, es vindemiam,
vactastacit. Ponem ex cerritiam faciunt, li
numseminat, collisit dc porat; de iterm acci.
i

## Folio 492 — 730901130:0750
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000750.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
492
REGISTRUM
pit decamsilem Facit. Fsibi terra dominica-
a m
te jusera C. L 2. prata ad carradtas XX. Silva
in communi ad porcos C. Forectum (Ramrmer-
rorst) in Cramsceit ad porcos CL. Proli.
onario ducit cartadas VTII. deAmo, de curte
dominica. Est vinea in Decerana valle ad
carradas III, quam tenet Frommuod cum ho-
mmino unO.
S. I. CXCar. In Restighe adhuc tene.
mus XVI. mansos. Ouilibet illorum Colvit
in testo5. Martini LL. denarios Colonienses in
centu, et ad natalem Christi duo maldera
avenae magna menturae, qua appellatur Wise.
vene. Taistalai ibidem manentes lol.
runt L. aldera avenae hujus magna mensu-
rX. Molendinum Colrit XVI. inaldera avena
hujus magnae menturae, line aliqua expenla.
F.V. maldera magnae men-
NV
sura tritici, e siliginis, dc ordei, vel LL. vel
V∞
amplius. Praeterca solvitLX. vel LX L. mal.
dera avena, vel aliquando amplius, vel minus,
sicut est de decimis. In Armitre sunt quin-
que vinex parra illuc altinentes, qua colun
cur ad medietatem: ubi proveniunt quinque
vel lexamae vini, vel circa hoc. Silra, qua
Camervorst appellatur. potest reddere cir-
e avena. Estibibona decimalini, de minu-
ra decima de quatuor villis; de Polcdris, vitu-
lisus
B
p
11
1
1
1
bia
11
12
t
tit
lit

## Folio 493 — 730901130:0751
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000751.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
Ominie.
ibilse
ame.
Proil
de cute
valle i
cumto
AC teI.
m Colii
hienlesi
Malees
UE Hise
es lol.
Mensl.
d aVet
expent
a Mer
TL. ve
2. Mab
minusi
AE GuiR.
Colum.
quingut
Ia, qu
ordii
Cmint.
IS, vilI
PR UMTENSE.
lis, agnis, hoedis, melle, porcellio, anleribus
epullis. Flomines illue actinentes, qui ap.
Pellantur Flovet lude, alibi commorantes, (ol-
runt de capitibus luis annuntim, vel circiter
hoc, quae inteouato est. Et sciendum cAt,
quodomneshomines, ex marlionarii, de caxi-
tales, quando moriuntur, cormedas (X) lol.
vunt. Praeterea unt ibi laepe placita veltra,
unde etiam jura preveniunt. Datur etiam
ibi aliquid de vino, de decima vincarum, qua
ibi Cunt.
EXIII. DeLinde.
Invenimus in Linde MaNSUS ZXIV. Colvit
unusquisquelualem, valentem denarios als
prohostilicio denarios VI. De lino libram
unam, pullos duos, oro Z, duas XV. noctes:
ansarias duas, jugera quatuor ec dimidium,
corradas duas: ligna, carradas quinque. C0.
quit panem, facit cervistam, scaram Facit; col.
liguntsoenum, e annonam, e vindemium.
Clauturam Facit in curte d inmeslem. Wa-
ctas facit, in orto lectum unum; colli-
untlinum e parant. Terra dominicata, ju:
GeraXL. Silra ad pOrCOSXZZ.
S. I. Linde etiam distat ad dimidium mil.
liare de Arre, e tonet cam Comes Hosta-
densis.
luctt.
193
+) vid. Cahelacuta r. Curmedia

## Folio 494 — 730901130:0752
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000752.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
A94
RF CIS TRUM
L XEV. De Crucebere, quae jacet in pede
montis ceArre.
Invenimus in Cruceberz mansos V. _ di-
midium. Solvitunusquisque fualem, ralen-
7
tem denarios AR, proholtilicio denarios XII,
prolino denarios VIII, pullos duos, ora 
duas XV. noctes. supera tria; ponem facit
ec cerritiam, corracas duas. W actas Facitu
Clauturam facit in curte d in campo. Sca-
ram tacit, collisit foenum, ec annonam, et vin
demtam. Angariam lacit inteoram. Esibi
YVIr
terra dominicata, jugera _LAV. prata ad cor.
radas LV, vinea ad carradam unam.
LXV. De Witzsele.
S. F. Wisselle jacet dimidio milliari de
arre, quam etiam tenet COmes. Canonici
Monalterienses patronatum habent ceclesta
cum decima. Sunt in Wis selle manli XXVI.
ec dimidius. Solvit unusquisque lualem, valen-
tem denarios XII. pro holtilicio denarios IV,
delino libram unam, ant denarios ZII, aut
camsiles Facit; pullos duos, ora X, duas
XV. noctes. Facit ansarias duas, unam de
vino, alteram de annona; clauturam Facit in
curte, in campo. Panem ee cerviliam Facit,
r
aetasfacit; in orto lectum L. Ducit deli-
oniscorradas V, Colligit Foenum, dt annonam,
e vindemiam. C Olligit linum, ee parant;
Cacitjugeratria, scaram Facit. Ex supradictis
MMan.

## Folio 495 — 730901130:0753
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000753.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
M petti
l. a 
al Valere
105 XII
Nadi
vidl laeit
lacis,
si oid
_ VII
Estibi
1ad en.
idei de
noniei
cclelia
u
RAI.
valen.
O5IV,
L, dut
, dia
aM ab
EdeitII
Itacisi
it dessi
Onais
darau;
adict
MdB.
PRUMIEMSE.
mansiS habet Fkibaldus mansus tres de juge.
r2 XI. dc dimidium, ee Radoltus habet man-
cum I. Ese ibi terra dominieota juxerum
CL. X LLLI. prata ad carradus C, lilra ad por-
COSC. CC, molendinum unum.
F=EVI. Desevilre.
SunE in AEILEC ManSIZ XXIZ. Solvit
unusquisque pro lino denarios LII, pro holti-
licio denarios VI, pullos duos, ora ytacu.
las V. tonnam unaru, circulos =LL. in hortole
ctum unum, duas =LV. noetos. Ducit de R.
mo carractas ZV. panem e cerriliam Cacil, ju-
gera duo; clauturam facit ad curcem e in
campo. In altero anno scindalas C, polos
ad carradas duas; Scaram Facit cum pedibus.
Angariam unam, de vino situlaM UNAM. EX
mansis sapradictis sunt in Cregellinheim
manla servilia V. Solvitunusguisque de vi-
notitulassex, prohostilicio, e lino, de timo
carractas V. Faculas V, circulos ZXZYI. In
altero anno scindalas C; clausuram Facit in
curte e in campo. In horto lecturm I. panenn
ecervisiam Facit, ex wactastacit, Ecaram cum
Dedibus, jugeratria.
S. T. CaL. Cresellinheim eA jurta Synze-
che; nelcio, quis bona ccclolix ibictem ceneat.
AbbaS CFOHredus Lacras aedes facit in Armiler.
In Reviler habemusmodotantum VII. Feoda
parra: quodlibut illorum solrit amam vini, et
EO
1

## Folio 496 — 730901130:0754
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000754.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
496
REGISTRUM
colit picturam unam; ubi nos duas partes
percipimus; e pro cunna Colvit 8 denarios,
quiappellantur Vaspennes be. Praterea lol-
rit, uc puto, duos denarios, qui appellantur
Tervestret. Praeterca Tolvit duos denarios
ad tectum domus reparandum. Solvit et
iam sumbrinum avenae dc pullum. Inter illa
Ceptem Feoda debent bene colere vincam sali-
cam, qua sita est in monte juxta villam: 50l-
vunt etiam timum ad eandem vineam. Mi-
nister noster ibidem, qui Bomester appellatur,
tenetur de officio luo candem vineam planta-
re, quod nos appellamus proffen. Praeterea
Tolruntur ibi ex centus alii de quibusdam vi-
neis. Summam iltorum denariorum recipit
vindemiator, quem transmietit vinum no.
crum ibidem colligere, quae summa alcendit
adVII. Colidos, vel circahoc; qui denarii vel
dabuntur provalis, vel robis reddentur. Vil
licus Colrit de ofticio villicationis ZV. amas
vini, undo dua carratae lunt infeodatae; e tres
amas rehiduas reddetnuncio, qui cotransmit.
titur. Omnia non possum habere in memo.
ria. Ouandoilluc reneritis, inveltisate vos
ipsi. Meliorem, quam potui, viam robis
praeparavi. Denarios illos, qui Pervestret
appellantur, rult vindemiarius recter pro luo
jurehabere; ee alios denarios, qui pertinent
ad rectum domusreticiendum, ille, qui mora.
tuE

## Folio 497 — 730901130:0755
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000755.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Paitto
laltos,
ed (ob.
lantur
narios
VIC eta
ex illa
N (all.
S0l.
latu,
autd.
etere
M VI.
bipr
MB.
endit
vel
l
Ma
S
MHe
MD.
Y0S
obis
tret
(u0
ent
Ord
IIII
PRUMIENSE.
tur in domo. Tamen Cummam, quam Peri-
plimus Cupra, id est, VI. Colidos, vel circa hoc,
voshrabebitis, ut praedictum est.
Summa de srvitre s Ministerialibus.
S. T. Caelarius. Suxta arveiller jacet bona
curia, qua continet vineas ec 17rOS OpFIMOS,
quae appellatur ’alpredeshoven, quam tenet
comes Fostadiensis ob Ecelelia.
Fx his mansis habet Benno unum cum vi-
nea ad carradas duas. In Hominico vineo ad
carradas VTII. Fst in arvitre terea dorminica-
ta, jusera L. vinca in Willoifesdat ad carradas
ZVI. In Calenberch ec Madenbach ad Carra-
das XX, picturae ad carradas XXXII. Sunt in
FOLLI CaETAdRLXZVI. tix man(IS dominieatis
habet Erleboldus I. cum vineis ad carradas VI.
Vernarius mantos duos, cum vineis ad Carra
das VII. Farabertus mansus V. cum vincis ad
carradas..... Adalxerus habet vineam ad car-
radas duas. Amelgerus ranlus duos cum vincis
ad carradas VIII. Tegenardus mantus duos
cum vineis ad carradas Z. _ lITUlAS ZXVTII.
Liumundus vincam ad carradas V. Fserimun.
dus mantum I. Amandus vineam ad carradam
I. FTidulEus vineam ad situlas P-C. Amalgerus
Tolvit libram lini; Facit jugeraeria, Cacit (caram.
De Lra.
Invenimus in sra Cilvas communes ad por-
C0S C C. EA praterca manus uMuS, quem
terct

## Folio 498 — 730901130:0756
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000756.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
498
PEF CEISTR LIN
tenet Benno _E Celdradus, et Polrunt ex eo li.
bram unam lini; facit jusera Cer. Solvie Gel
dradus porcum, ralentem denarios lex, pullum
I, oraVI. XV noctos, scoram Focit, panem de
cerritiam tacit, clauluram Facit in curte e in
campo, ansariarotacit. Fst ibi rinea una in
Falaveja ad SitwiaS XV. quam tenet RaaolFus.
CXVTI. De Elsafe.
S. T. Calarius. EIsasse sita est juxta Blan
Kenberch caltrum Comitis sernensis ex illa par.
te Rheni, quam tenet nobilis rie de Orcinsen
bach ab Ficclesia. Sunt in Elsatte mansus
quinque; Tolrit unusquisque pro hostilicio
denarios lex, pullos duos, ova X. Camsilem
tacie, aut Polrit denarios III. duas XV noctes,
Ecaram Facit, collissit annonam dc tenum; pa-
nem decerviliam tacit, angariam unam ad ba
cheim. Vigilatad curtem dominicam. Fx
hismansus unus Colvit Colidos quinque, de nul.
lum aliud servitium tacit. Esibi terra doni
nicata, jugera LIL, prata ad carradas I, Tilva
communis ad porcos DC. qua in contentio
nem eH.
EXLILL. De Munictusen.
S. I. C aTar. Munichusen lita est juxta Rem-
babe: tenet Comes Hostadiensis.
Invenimus in Munichulen mantas V, Colvit
unusquisqueproluale denarios LL, prohocti.
icio denarioi Vl. Conmliles Lacii, aur Solvit de-
MaTIOS

## Folio 499 — 730901130:0757
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000757.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
edtros.
e tt
ut
paneme
ute de i
Ma iI
lbiudi
PRUMTENSE.
499
narios XII, pullos duos, ova X, jusera tria,
corradas II, duas XV noctes; de ligno carra-
das V. Panem, ec cervilam, ec wactas Facit, sca-
ram pedeltrem, angarias duas; coltipit Fae-
num, et annonam, de vindemiam, de linum,
in orto lectum. Clausuram in curte d in
campolacit. FR ibi terra dominicata, jugera
XL. lilva ad porcosl.
LXTX. De Methenbeim.
S. T. CaL. Sita est ibi prope; nelcio, quis
eam teneat. In Mechenherm. Cunt mansus
duo; Tolrit unusquisque pro luale Polidos du.
05, pro hostilicio derorios Cex, libram lini;
aliud servitium, licut illi de Munichusen. In-
ter Aldendorph de Adelesdorph mantus unus;
Tolvunt illi, quimantum illum tenent, proho.
Ailicio _ Tuale denarios Z V. _ libram lini, de
in Majoarierem unum; pullos duos, ora Z, e
reliquum servitium. In Nintre est mansus
dimidius cum eodem servitio; e inter W intre,
deUncule, e Adelesdorph habet HTubertus vi.
neas ad carradlas quinque; et in Fckendorph
jugera IV. Hlaec, quae superius descripta Cunt,
in Linde, ec Municbusen, de Fckendorph, et
Uncule, ee Wintre, e aldendorph, d Bdelec-
dorph de Witerghe, tenet idem Fubertus in
beneficio manfuS LLZIV. e dimidium.
5. I. CXC. Ela villx sux Cune LupraRhe-
num, rel ibi latis prope.
ila Bla.
Eilapo.
Besa
Manlis
oltilicio
omlilem
nBCtes,
Mi p2.
dd B
lix
inul.
domit.
E, Sila
resiio
dABI
lib
holti
Vitde
mio
todtali

## Folio 500 — 730901130:0758
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000758.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
00
RF G’ISTRUM
LXL. De Rethersdorf.
5. 1. Cxlar. Retersdorff est Cupra Rhe.
num juxta Dralcentels, (Drakenviles) quam
tenet Comes Clevensis ab Ecclelia. Te
net etiam apud orst juxta Deventre deci-
mam ejusdem curtis, quae est latis opima.
Praeterea luper omnia bona nostra, qua
habemus in Epilcopatu Prajectensi, tenet ad.
vocatias, exceptaFrilia. Sunt in Retersdors
mantus septem. Ex his sunt ulera Rhenum
manlus IV. ec ex hac ripatres. Solvit unus
quisque ultra Rhenum de vinolitulas XIV,
pullos tres, ova Z, circulos ZXIV, FacuIas V,
27
Scindalas Z2XZA. L, palos carradas quinque, de
Fimo carradas Z; duas XV noctes, scaram
Facitcum navebis in anno ad5. GIOBreM, SIve
ad Dusburch. Sune alii, qui Loirunt unus-
quisque de vino situlas =II. cum serrit:o reli-
quo. Fxhacripa eAtunus, qui Colvit de vino
litulas XXIV. scaram cum pedibus, in Orto
lectum l. Wactas Facic, panem de cervisa ta.
cit; Collisit Foenum, ec annonam, de vinde.
miam. Claudic in curte e in campo; jugera
Facit. ECtibi terra cominicato, jusera ZXIV,
Vinea ad carractos XII. Sunt in N inere vi-
nea ad corradas duas. FX Tupradietis mansIS
habet Ruopoldus unum, qui lolrit siculas
X_IV, Vineas ad carradas IV.
. ll. DC
1
i
l
1II
ii
Ie
11I
l
a
101
101
l
do
Iin
Est
B
n
M

## Folio 501 — 730901130:0759
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000759.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
PR UMTENSE.
L.XI. De Baheheim juxta Gudens.
berob.
S. T. CaeI. Nobilis vir de Blanckenheim
tenet illam curiam. Pexterea tenet patrona-
tum unius Fccleliae apud Oldordorph juxta
Rembacb cum aliis reditibus. Ibidem tenet
etiam super Kilam Aurium villas quasdam, id
es, Poppingen, Pellinbeim, V’orst.
Invenimus in Bahcheim: Otlibertus man-
la 1. 2. e dimidium. Solrit unusquisque in
anno prohostilicio denarios ZII, camsilesta-
cit, aut solvit denarios VIII. Super annum
alterum porcum unum, ralentem denarios
ZII, pullos tres, ova Z, ligna ad carradtas V.
XV noctos ter in anno. Cognit panem de
cerrisiam Facit, ingera tria. Claudie in Curte
ec in campo; angarias duas: Visilant ad
cortem dominicamm. Loctum I. in horto,
corradas duas, scaram Facit. CollisitFoenum,
de annonam, ec vindemium. Es ibi terra
dominicata, jugera dilV, prata ad carradtas V.
rineae ad carradas V, Cylra ad porcos X
Fltibi molendinum unum, quod solvitmodi-
05 =X. Hlabet Presbrter in Liezheimman-
lum I. ec in Bacheim jugera V; de terra de vi
nea ad carradas TII. Brimtridus habet inter Ra-
talis villam de Vilippe jusera ZV. ec in Arvil-
re rineam ad situlas XIII.
viles, qui
EId. 
I
l, l
A deteis
SoiI
d
I, li
qu
3b
il
IoVIIIO
li ope
oltio, p
lira imu
tes, sit
Pulto rl
1, I BIIB
ila
et
Init
sit I
0
EXXII.

## Folio 502 — 730901130:0760
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000760.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 49 lines, status machine
5O2
REGISFRUM
LXXII. DE Unchele. Es juxta Retersdorf,
nescio, an cam quoque teneat Comes Cleve.
Pralumtio.
Sunt in Unckelo mantus Cex: Colvit unus-
quisque de vino stulas VI, pullos duos, ovaX,
circulos ZII, Faculas ZII, jugera unum ec di-
midium. In ortolectum unarm. Clauditin
curte, Ccaram Facit, cum nave ducit, de tmo
carradas V. Fx hismansis habet Rotoldus u-
ex
LY)
Bom, 8VernariusI. Nernarius hab et vineas
in Unekele, dc in Fmzfelt, ec in Mtilenheim, de
M Derrendorph ad carradas V. Ci (tulas XZ3
1
it
1
1
Et
di
1
ex Manlum L. tenet in Mylenheim, qui Colvitci a
Solidos Y. Ruothaldus habet in Mickele vine.
om ad carractam unam ee mediam. Remtri
dus Praepositus habet vineas ad carradas tres,
et in Badendorph ex Codenbereb ad carradum
unam; Willibertus od carradas tres, ec in
 intre ad carradas V. Vochilarius habet vincas
inter Unkele, ec Dissenheim, et W intre pictu.
rasduas, ad corradas tres. Balduibis habet
in Winere ad carradam I. _ in Catzbach ad
carrodos tres. Lambertus habet in Uinkelé
vincam ad carradam I. FA in Dominicotan-
tum ad carradas IV. ec in Winere ad carradam
L. Focco habet in Remagen et in Relnere Man-
Tum I. ec in Remagen vineam ad carradam L;
ee Tolvitille, qui mansum tenet, ColidosIV. EA
in Liezbeim mansus unus, qui Polrit, ei Eicurilli
de
le
P
ju
Pe
b
se
c
C

## Folio 503 — 730901130:0761
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000761.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
Nit WNII.
Os, Oradi
um Eill.
Clauditi
l, de Ao
Otoldus1
Det vinest
enbeim, d
rlassil;
ai Coliti
Remtii.
6, d in
Drraci.
I5IV. B
ilieurit
PRUMTEHSE.
de Bacberm. Inter Liexheim de Mylenheim
vineas ad carradas tres.
ELLIII. DeVilipve juxta Cadensbere, quam
tenet COmes FTostadiensis.
Sunt in Vilippe mansa ZI. Terrilia: Colvit
unusquisque pro luali unciam I. In altero
duno porcum donacivum, valentem denarios
ZLi, proholtilicio denariosV, Pullostres, ova
Z.V. Tresquindecimnoctes. Camsilem tacit,
aut denarios solvit VII, jusera duo, corradas
du25, an sarias duas; Panem ec cerriliam Fa.
cit, de Amo carradas V; claudie in curto e in
campo, in horto lectos duos. Ex supradictis
tenet Presbytor manlos V. Colrunt ci, ut lu.
pra, de Cerviunt. Est ibi terra dominicata,
~2
jugera XAXV. prata ad carractas JI. Silua ad
pOrcos CCC. De sglva eacem habet Pres.
byter ad porcos CL. Suntivi molendina duo;
Polrunt modiosZL.
L ZLIV. DeFincIO.
Sune in Finclo mansi ZTI: Colvit unusquis-
que pro luali denrarios ZII, donatirum por-
cum, valentem denarios IV, pro linodenarios
VII proliono denarios III, pullosIII, OraZV.
tres _V noctes, jugera III, ansar. C, corrad 25II,
Ccac. Facit. Colligit annonam, in horto lectum L,
claudit in curte ec in campo; panem, ec cervi-
Cam Facit, ee wactas. F. Ctibiterra dominicata,
juxera LXXVI, Cylra ad POrCOSDC.
li A
tersdo
es lattr
O
CX 2V.

## Folio 504 — 730901130:0762
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000762.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
504
REGISTRIM
LLXV. DeVoselberoh.
5. I. Ca C. FIX Villae Finclo e Vogelberob
litae lunt ex illa parte Pheni juxta claustrum
ordinis Ciltertiensis, quod vocatur Vetus.
mons, ad dimidium milliare. Ouis castene.
aE, ignoro. Claustrum non lonse diltat à
Colonia: ad illos enim pertinet jus patronatus
unius Ecclesia.
Sunt in Vogelbereb mansi ZI; Tolvit unus.
quisque pro lino denarios VI, pro luali uno
anno denarios ZII, altero anno denarios lI,
pullum I, Ova V, Ecararn Facit, jusera trias, Cor-
vadas duas, tres V noctes; Claudit in curte
ec in campo, collisit annonam, angaria l.
Dui haec Tolrunt, sunt manlus quinque. Alii
sex Colvit unuequisque pro lino denariostres;
omni anno pro luali denarios quatuor, pul.
lum I, ova V; aliud ferritium, ut Luperius.
Estibiterra dominicata, jugera L.X. Exceptis
hismanlis, tenet Presbrter mansum unum.
LXQVI. De Bachheim.
Suntin Babcheim mana XIV; Colrit unus.
quisque pro lino denarios XII, aut camsilem
facit. Ligna corradas V. pullos duos; oraX,
jugera duo: panem e cervisiam Facit. Clau-
dit in curte de in cammpo, wactas Facit, colligie
annonam ec laenum, corvadas duas, ansariam
unam, in orto lectum I. In cbdomada Tacie
eres dies. Es ibi terra dominicata, jugera
LXIII

## Folio 505 — 730901130:0763
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000763.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
Bellersi
laulI
PVetII.
catert
trondui
AEunIS.
Vali um
arios II
(1a, CB1.
IA CuIIB
8uria l.
C. AIiI
Ostres;
Des pul.
eviuIS.
ceptis
M.
UnIS.
philem
Ora ,
Cla1.
collieil
ariam
alaeit
ugesa
s)
NuI
ERUMIEASE.
5C3)
LXIIII, prata ad carracdas LXL, Cylva ad por-
CosL. Moiendinum l: Colrit modiossXIIII.
5. E. Caelar. Comes Juliacensis tenet Bo-
nam decimam in ista parochia in villa, quae
Perne oppeliatur. Eppendorph Arnoldus de
Cimmenich aTignavit D. Abbati 7offrido, d
27 2
Monasterio luo Prumensi; 2 A L. jurnales:
ZVI. inter Feide _ Brademer ex una parte, et
ZIV. ex altera; ec orcam ad domun Facien-
dam juxta Fabrica. Peo LLL. marcis ab c0.
dem Abbate dicta area datur _c Tolvitur; ec in
perpetuum in feodo tenenda Prumenl.
-
T= LVII. De fustene.
Sunt in Zustene marus ZZVI. Colvit u
nusquisque in anno pro holtilicio denarios
XIs, Peo lino denarios LII. In alEOrO anMO
porcum donatirum, valentem denarios XII,
de ordeo modios VI, ligna carradas V, pullos
III, ora XV, tres dies in cbdomada, juseratria,
corradas IV, verrecem l. valentem denar. VIII.
cum agno, sinoctram teminam habet. Clau-
dit in curte e in campo, ansar. I. Inter duos
axiles C; panem e cervilam Facit. Ex liis
manis habet Presbyter ErCs. Sunt etiam ex
his praedietis mansis servilia duo, qua non (0l-
vunt, nisi linum ex pultos. Deiplis supradi-
etit mansis sunt ABIa X. e XII. rectant, quae
prae munia paupercate non lerviunt, neque lol.
vunto

## Folio 506 — 730901130:0764
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000764.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
506
REGISTRUM
2
vunt. E.st ibi terra dominicata, juseraCC. X L,
Slra ad pOrcosC.
5. 1. CaC. In partibus interioribus habemus
2
ex curias inteerns, id est, fustene. L unthe,
Kembahe, Keslice, e Fitricbe: numerantur
proura. Villicus Monalteriensis tenet Lun-
dorph, vernesheim  Norinc, quae numeran.
tur peoduabus. Ouaelibet iltarum dobictra.
tribus ad Natolem Domini unum Calmonem
capitalem, vel solidos P. Colonienses. Ad
Palcha Similiter, e in Felto 5. Jacobi, quando
dedicario est Ecclesce, dabit eis starionem, vel
Eolidos. P. Colonienses. Praeterea dabit qui-
libet villieus aa quodlibet tellum iltorum octo
denorios Colonientes, prominuta justidia,
quae pertinsi ad arrocreas Tratrum, tam Mo-
nachorum quam Clericorum. Similiter sol
vet qualibet curia ad natalem Domini Celle
rario Fratrum ad eorum infirmatorium duos
Porcos Easinatos dd opus Fratrum intirmo.
rum. Et Cciendum cAt, quod per totam Abb2
tiam ita er ab antiquo constitutum, quod, ubi
cunquo vel Calmones, vel porci, vel ansaria,
vel quicunque redditus politi (unt ad redem.
cionis lummam; quod in voluntate exit Fc.
clelia, vel iplas res, sive redemtionem in tem-
pore recipere. Scirc debet Cellerarius, quod
curiae vraetata ec Calmiones, ex Ccuriones, et por-
0s Cua rectura ex expensâ libi debent impu.
taTE.

## Folio 507 — 730901130:0765
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000765.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
P
edd
abem
Unhe
rantu
et Tum
Merallo
abittra.
nOnem
Ad
uando
M, Vel
nocto
estivia,
MMO.
et o
Gelle
duos
rn
1004
1b
artuus
lbint
it C
cbta
subb
p
MplI
ltb.
PRLMTENSE.
tare. Praeterea tenetur quilibet villicus Du.
Abbati quolibet anno duas marchas pextolve.
re, qua marchae appellantur Natselide. Prae
teres solret ei, ad quodlibet festum istorum
erium, quatuor talenta piperis, et totidem ta-
lenta cera, e duas pelles de corduano, qua
bucctresbude oppellantur, ut inde tiant socula-
res (
) Cuis capellanis. Ilaec est conltitutio
antigua.
SUma.
Sunt ibi manCa ZZIIII. Solvune prohoctili-
cio Colidos ZXII, porcos totidem donatiros,
nuc TolicoszXIV; de ordeo modiosCXLIr.
liona ad carradas C PY, verveCCS LNTV, auE
genariose CCTT. Suntibimansa servilia duo,
quie non Lolvume, nisi linum de pullos. Terra
dominicata, jussera C.C=, prata ad carradas
XF~, Cilva ad pOrCOSC.
L X IIX. De Cunnes dorpbt.
S. T. C_l. Cunnesdorpht tenet Comes de
Serne de Eeclesia, et est lita Patis propinqua
Tinneche. Prxedictus Comes sernensistenet
unam villam Cuper Rurium Kila, qua Curile
appellatur. Sunt in Cunnesdorpht smiliter
cum terra aominicata mansi VII. quae adhuc
SunE abCa. FCF in Errillenbach mansum L. et.
iam absum. FCt in eaterne molendinumu-
num cum dimidio manto. Pit in Linnes be
manlum dimidium absams
 at  L A L C

## Folio 508 — 730901130:0766
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000766.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
508
RE GISTRUM
TXXIL. De BNC vel Baliho.
S. T. Cxlarius. Similicer ista etiam curia
ibi in ricino litaeH. Ouiscamteneat, nelcio.
Sciotamen, qued Comes fuliacensis jus patro.
natus cum decima tenet unius villae, quae Bar-
me appellatur, ec cltlita juxta Linniche.
Sune in Balihe (Bata) manla lex, limiliter
cum terra dominieata. Suntetiam in BerbC
erio maula; ec in ebondorph mantus l. ec inter
Alma  Berhe Elvo ad porcosCCC. Esibi
Barme l. cum tribusmanlis, etiam absis.
L. LXX. De Dechure.
5. T. Cdel. Beibure e Herrene etiam Citx
Tunt lacis propeibidem. Helcio, quis caste-
neat; putotamen, quod sint in leodo Comitis
Seinensis, quod ab eo teret nobilis vir de Ali-
lendunck.
Sunt in Berbure dt in Sasta mansa ZII: (0l-
vit unusquisque sualem, ralentem denar. XII;
ec in alio anno porcum donativum. ralentem
denar. IV. De lino libram L, pullos tres, ova
ZII, panem, d cervitam, dc wactas Facit. PrO
hostilicio denarios XII, tres dies in ebdomada,
ansarias ad dram ec aquisgranum; clauditin
curte ec in campo. Liena ad carradas5, ju-
rera 2, corradas 2; in ortolectum I, de fimo
carradas II, Ccindalas C. Fs ibi ferra do-
minicaca ad mansa ZII. sine illis, quae delcripta
Cum supra, Eilva ad pOrcOsC.
8. 2.

## Folio 509 — 730901130:0767
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000767.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
Curia
1D.
dtto.
BAr.
derbio
inter
ib.
bita
1ste.
nijis
AII.
(0l.
Ili
tA
OVd
i0
alu,
dicin
jua
Emo
d9
ipta
S. li
PRLMIEHSF.
5. T. CXI. Nobilis vir de Ramdenrode in-
Feodatus elt de curia de Liniobe, ee determi-
nis, ques in vicinia illa habemus. Similiter
Dominus Corradus van der Dicke. Siriliter
_ alter quidam nobilis homo de Bremeit Co.
mes etiam de AIolab crat homotccleliae;
nelcio, ubi Feodum illun jacet, quod ipse re-
nuit. Puto tamen, quiesd tenet CUrIDS, quaS
ibidem ex antiquo cclelia possedic; de puto,
quod teodum lunm bene reperietis. Constat
enim mihui, emm EIII hominem _celeliae. lplae
ecerim curix cuma terminis suis Paeis exprelle in
diboro toc luntleriDca.
L X LI. De Terrene.
5I. CXI. Hloc, quodpraetatus Cum de Bet.
bure de Fertene, hoc etiam dico de Bundene et
Ockerenburgh.
Sunt in fTertenE AANSa ZII; Colvit unuS-
quisq. e d serrit, licut illi de Berbure, excepto,
quod pro hostilicio Colvit denarios Vi. e de
lino FusaXL. Sed quod pejus est, nullus ha-
bitat in Hertene.
C.LCXII. De Pudende vel Bundene.
Sunt etiam in Budende mansI VIII. etiam
ipla inter Becbure  Herrene, ut ante dixi.
Terra dominicata, MaMLI L IL.
569
LXXXIIL

## Folio 510 — 730901130:0768
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000768.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
510
23 uy 777
REGISTRUM
LRLLLLL. De Cheninburehe vel Ockeyn-
burbe (Forte Okerrenburs.)
Sunt in Okeninburhe manla X; Colvit V-
nusquisque libram unam lini, pullo53, Ova d,
tres diesinebdomada, panem e cervilam ta-
cit. Claudit in curte d in campo. Jusera 3,
prata ad carradas X. Cilra communis ad porcos
M. Colligunt praedicti hormines fcenum ec
annonam, ec ducunt.
In Berbure ex mansis praelcriptis habet Pres-
byter unum mantum de dimidium. Sunt ex
hismanla ZV, qui Colrunt parafredos. Sunt
etiam manla Tervilia 7, quae Colvunt pro lino
denarios ZII, e in Majo arietem I, valentem
denarios VI; pullum I, oraV, jugerum l, Car-
vadtas 3. ex aliud servitium, sicut alii. Sunt
in summa mansa LKITII. Ex supradictis
tenet Presbrter manla IV. d servilia tria, de
Tillibertus duo; ec sunt ab(aIV. _ X. Est
ibi terra dominicata, jucera L, quae faciunt
mansa V, prata ad carradas C. Silra commu-
nissusticienter. Sunt ibi molendina duo, quae
Tolrunt modiosLXX.
LXAXIV. De Linneche.
Sunt in Linnexbe mansI XXXVII. Solvit
unusquisque pro luoli denar. XII, pro hostili.
ciodenarios XII, libram lini, aut denarios ZII,
pullos III. Ora Z, de ligno corradas V, duos
dies in ebdomade; panem de cerrilam facit.
Clau-

## Folio 511 — 730901130:0769
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000769.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
yn.
vit 11.
Dd
am lau
tulo
AI l
lPres.
Intex
Sunt
lino
etem
G,CaF.
Sunt
dictis
1a, C
La
inn
IMUI.
tib
Solvit
OIHIH
L9
Olvo
tacit.
al.
PRLIMTENSE.
L_
Olauidit in curte ec in campojusera duo, acjor.
nales duos. COrvadas tres, angoriam unar
in orto lectum I, colligunt Fanum EE anno.
AaTA.
LXX LV. De Lancenacher.
S. P. Calar. Langenschernon multum di-
Cat a Kerpene juxta Coloniam. Canonict
etiam Kerpenses emorunt eam, ut dicitue,
contra milicem, qui eam tenuit ab cclesia, qui
vocabatur 6odefridus Colvo, e exat natus de
Bassenbeim, ut puto.
Suntin Langenacher mantr 4. ec dimidius.
Exhis Colrunt 3. Unusquisque lualem, ralen-
tem denar. XIV, libram lini, pro hoctilicio
denarios LII, Pullos V, ora XV, de ligno car-
radaS XV. jusera 3, corradas 2, duas ZV
noctes angar. L. panem e cervilam tacit. Clau
dit in curte dc in campo, in orto lectum L. Alius
manlus e dimidius lolvielinum limiliter; pul.
lostres, OvdZ; aliud serritium, ut caeteri. FA
ibi cerra dominicata, jugera L, prata ad carra-
das =V, silva ad porcos C, molendinum I.
EXXPVI. De Zuhssende vulso figeen.
S. T. C a l. Sutisgende non lonse distat de
Linnighe in una ricinin, quae appellatus de
Male:  teneteam Comes Sernensis, _ ab co
tenet eam nobilis vir de Mulendunbe.
Sunt in fuhosende mansi XV, Colvit unus.
guisque im anmo colidos Il. ec libram linin
pullos

## Folio 512 — 730901130:0770
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000770.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
512
REGISTRUM
pullos du: s, ora X2, ingera III, treS XV n0.
etes. Fst ibi terra dominicata, jugera C, sil-
va ad pOrcos. Claudit in curte ec in campo,
colligit annonam ex Foenum.
CNX XVII. De Ludensheim.
S. F. Cal. Ludestreim non longé distat de
Tulpeco, _ tenent eam C anonici S. Maria in
Prumia. Sunt in Ludesheim manlr z. Solvit
unusquisque de ordeo modios VII. d lexta-
rium (scelter) unum, libram lini, aut denarios
ZII, pullos III, ora X; de ligno carradas V,
duas ZV noctes, tres diesin cbdomada; pa.
nem de cerrilam Cacit, jugera 3, corradas2,
3nSariaS 2; claudit in CUrECCE in CAMIPO, V a.
ctasfacit. F.Ctibi unus mansus, qui solvittan-
tum Colidos tres, Scararm Eacit, lectum I in Or-
10. FCibiterra dominieata, jugera XL. Pra-
ta ad carractas VIII, molendinum unum.
LXZ XNIII. De Kerpene.
5. T. CaC. Kerpene sita est juxta Coloniam
ad duo milliaria, ubi habitant Canonici; et
bona restra ibidem tenet Comes Hostadiensis,
e ab eo terent heredes CarFilii miliris, qui
erat miruisterialis Ecclela.
ECt in Cerpene mansus unus ec jugera =II.
Manlus Solvit Colidos V. Boldricus habet in
Kerpene mancum I. 8 jurera ZI; Facamiber-
cus habet in Horerm manlus 3. Solrit unus
quisque libram lini, pro suale denarios XV.
PrO

## Folio 513 — 730901130:0771
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000771.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
AD.
C, Il.
amipo
iltat de
aria IH
Solvit
Cexta.
EMaTIOS
das V
1u i
d4527
D, Na.
ILeaH
IN OF.
. Pld
BHIaM
liensis,
,9
a lli
det In
mber
WBIS.
5d
PRLMTEASE.
pro hostilicio denarios IX, pullos 3, oua 2,
juperum Facit a corvadas, tres dies in cbdoma-
da. Claudit in curto e in campo, W actas ta-
cit in dominico. Elt ibi terra dominicata,
jugera XFS, prata ad carradas xs, lilva ad
POrCOS C.
LXLXIL. De Witesheim, Wiversteim,
Vizersheim.
5. T. C XL. Wizersheim non longe distat a
Kerpene, quam tonent Canonici Monasterien-
ses. Comes Juliacensis Fenet adrocatia.
Sunt in Wixersheim mans VII: Colrit unus-
quisque ee lervit, sicut illi de Repnbach. EAt
ibi cerra dominicata, jugera L. XX, prata ad
Carradas LX.
5. 2. Cael. Sciendum est, Dominum Gcr-
hardum bona memoriae Abbatem tempori-
busDomini Fenrici Imperatoris et D. Adol.
phiArchiepilcopi Colonienlis, quoddam allo-
dium ac tirmitatem, quae Rente appellatur, (i-
tum Cuper Aurium Arlafae (Forre Arnatae) non
longe de Colonia, promagna pecunia summa
emisle, atque illud dilecto ac Adeli LIOFI. C0.
miti de Serne in angmentum ceudi sui con-
cessiso. Praeterea Cciendum est, eundem AB.
batem Illustri viro FT. Duci de Limburo allo-
dium quoddam, quod ambele appellatur, item
pro magna summa pecunia emille, et praetato
Duei ex luis lxredibus idem allodium inFeo-
XK
dutr

## Folio 514 — 730901130:0772
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000772.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
514
RPGISTRUM
dumcontulisse. Nec illud obtirioni traden
dum elt, quod cum advocatiaS. Goaris cum
Tuis appendiciis, mortuis boeredibus, liter a ad
Caepe dictum Abbatem perrenistet, ec ipse cym
teli feodo luam roluntatem dejurefacere po.
tuisset; quod conventio talis inter cum CCCO.
mites de Cassenelbosen d Tloynsten Facta luit,
quod ipsi ci sc Fccleliae Prumiensi allodium
COrum, quod Cumklenbach appeliatur, cur
Cuis appendiciis coram multis tectibus tradi-
derunt; ec sic adrocatiam S. Coaris cum luis
appendiciis, atque praetatum allodium Kum-
kelenbach, in Feodum perceperunt.
XC. De Encene vel Ensene.
S. Y. CaeL. FNenO SIta CK juxta Fercene
Prope Tulpetum, ec tenet eam Abbas Siber
rensis. Duomodo Fcclelia illa bona vestra
pollideat, scio in parte; Cuo tempore robis
maerabims.
Sunt in Fncene manentes novem. Solvit
unusquisquo pro lino denarios VI, pullos II.
OvaZ; Facit jugera tria, claudit in curto ex in
campo. Angarias duas solvit, de AMo Carra-
das V. Colilixit annonam, de foenum, et vin-
demiam. Panem ex cereviliam Facit. Perra
dominicata in Fncene, in Lansendorobt, in
drvilre, in Civirnihe, in Codesdorph, jugera
AVIII. XEV. noctos facit in anno. In horto
Tacit

## Folio 515 — 730901130:0773
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000773.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
tradere
aris eUM
lItera ad
iplecum
Cere po.
AECD
cta luitus
lodium
AP, Cum
16 tradi.
um suis
Numo
tercene
Sibera
restra
vobis
Solvit
Catr
de ViII.
Terra
obt, i1
PRUMTENISE.
Pacit lectum L. Balduicus habet insivirnihe (Ci-
LC.I. DeSconouhe (Sconovise alibi
Pcribitur.)
5. I. C delar. Sconouhe lita est non longe a
Monalterio, quam tenent Comites Viennenses
ee fuliacenses. Attinet etiam cidem curix
jus palronatus Eeclelia ejusdem villae, quod te-
nent praedicti Comites, vel alter eorum pariter
cum decima.
Sunt in Sconouhe manla tria exjugera no-
vem. Solvit unusquisque lualem, valentem
denarios ZII, Facit camsilem. Pro hostilicio
denar. 3, pullos 2, Ora VIII. Pacit jugerum I,
corradas2, secant foenum e colligunt. Ad
annonam quotidie mancipium I; panem de
cerrilam facit, scaram similiter, ut illi de Iver-
nesbeim, linum, duas XV. noctes. Angaria
de Ara ad novum Monssterium, et de novo
Monasterio ad Prumiam. Fxcutiunt anno-
nam, in orto faciunt lectum unum.
XCII. de Malberbc.
S. Io C XeTar. Malberch eAt ibi Patis prOpE,
quam tenet Comes Tuliacensis, ec nobilis Vic
Volcolaus de Burctenet eam ab eo.
Invenimus in Malberbe nanios IV. e di-
midium. Solrit unusquisque de dimidio
monsu pullos duos, ora L, denarios VI; aut
ac cadocilem medium. Pacitjusera duo,
1E H 2
COF=
virnihc) mansus 2.

## Folio 516 — 730901130:0774
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000774.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
516
REGISTRUM
corvadas duas, ansarias, ut illi de Sconoube, St
scara. Terra dominicata, jugera LAXIX,
prata ad carractas VIII, silva ad pOrc: 5 300.
Depraedictis mansis tenet ardridus mansum
I. qui serrit, ut Cupea.
XCTII. De Rodenre, alibi Rodeme.
S. I. Cal. Rodenre Dominus de Biancken.
heim tenet, qua non lonse lita est de Sien-
velt.
Sunt in Rodenre mansus V, de serviunt, (ic.
ut illi de Norine dc Iversbeim. Solvit unus-
quisque pullos2, ovaz. Terra dominicata,
jnsera V. Sarcum (novale) ubi sunt jugera
VI. ee dimidium. Silra ad POrCOS LXN, pra.
ta 2d carradas VTII.
XCTV. DE ROrC.
Similitertenet Pore. Sunt in Rore mansus
IX. ec dimidius, d serviunt, sicut illi de Ivers-
heim. Prata ibi Cunt ad carradas XXV, Gilva
ad POTCOSCC.
XCV. De Vicerohe.
S. T. CXL. Constat etiam. conventum Mo-
nasteriensem ab Ecclelia Prumienli a primis
Fundamentis Fundatum esle, ee eundem con.
ventum a nobis octo matrices Ecclehas pariter
cum decimis poslidere, quarum Ecclesia in
Rembahe cA una. Praeterea tenent a nobis
bona alia plurima. Unde ejusdem conven-
tus Camonici Domino Abbati atque Ecclelie
Prumi.

## Folio 517 — 730901130:0775
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000775.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
HBC, Bo
LAMI
C15300.
TatIUIA
Me.
Plancher.
de Sten.
junt, iC.
AUNIS.
nicala,
ugera
Ad, psa
1aDI
de Ivers.
ex, (II
Cum I
a pVIMIS
CM COI
as paritet
clelia
a nobib
CONVeN
Eccteli
Prunie
PRUMTENSE.
Prumiensi subjecti esse debent, e Capellani;
non ColumMonesterienses, verum etiam C a-
nonici 5. Coaris atque Prumienses.
Sunt in Viterghemansus XZZVI. Ex his
aB(ishaBet W albertus unum. Solritinal-
tero anno denarios ZII, porcum donativum
prodenariis VI. Facit jugeraz. Scaram tacit,
pullos 3, Ova ZV. Ex his habet Erleboldus
mansus duos, d Solvit Colidos duos. In alte
roanno porcum donatirum, valentem dena-
rios ZII. sugerum Facit ec scaram, e pullos,
ec ova. Adalbaldus habet mancum unum,
qui servit, ex Colvit, ut W albertus. Rodowi-
cus habet mansus Terriles V; Colrit unusquis
que denarios XII, pullostres, ora XV, tres dies
in cbdomado; juxerum Facit, panem ec cer-
vilam Facit, Solvit scindalas C. Sunt mansus
e
ZI, qui Colrunt unusquisque ad missam S. Nar-
tini denarios VI, ad natalem Dominidenarios
XII, duas ZV noctes, pullos 3, ora ZV, an52-
riasduas; panem de cervitam Facit, e scaram
Facit, jugera 3. Cloudit in curte ec in campo,
ractas facit. Collivit annonam ee Foenum.
Sunt alia manta VII. cum eodem servitio ee
censu, sed scaram non faciunt. Bennoman-
Tare P, Baluiens marium P, FTUBCrEuS man(UI
I. Vernarius medium. Roodowihc habet
UgerALXLXIII. ECtibiterra d. minicata, ju
sera C. XII, prata ad carradas XXP, Cilva ad
EK
POTCOS

## Folio 518 — 730901130:0776
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000776.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
518
REGTISTRUM
POrCOSCCC. Molendina e. Unum Colvitmo.
∞ XX
dios XL L. Sunt in Burvenich jugera ZVI,
quae tenet Luimundus. Rodovicus habet
prata ad carradas iN L.
XCrI. De Bulgensheim.
S.T. Cal. Bulxensbeim est juxta Aratam,
qua de Monasterio ducit Coloniam; quam
tenet Comes Seymensis, de ab eo tenet eam D0.
minus de Mplendunch. Sciendum eA etiam,
COmites Seynenses jus patronatus quatuor vel
V. Fccleliarum a nobis cum decimis suishabe.
re; quarum fussende est una, Bulsensheim
alia, tertiam sc quartam non habeoinmemo.
ria, praesumo tamen, vel Detbure vel Cheren
berhe esse matricem Fccleliam, vel utrasque
elle matrices Eccletias. Sunt in Bulgensheim
mantus VII; Colvit unusque ad natalem D0-
mini denarios V, pullos 3, oraX. In altera
anno porcum donatirum, valentem denarios
IV. Ansariae duae, jugera tria, tres QY noctes.
Colligunt annonam ex scenum, Claudit in
curte ex in campo, in orto lectum I. ICaram
Dedestrem Facit. Ex his habet Presbyter man-
Tum L, FaraDertus duos, ec jugera VI. Reinal.
dus manlum I. F. A ibi terra dominicata, juge.
ra =Cl, Molendina duo, quae Colvunt modios
LZ; Cilra ad porcosX. F. A adhuc mansus L. in
prepse, quem colit W’ernarius, qui solvie in
nno Colidos IV. Forestum I. ad pOrcosCC.
In

## Folio 519 — 730901130:0777
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000777.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
Obitmo.
eid,
Us habet
Tratum
i quan
eam DD.
cetiom,
dtuorrel
istabe.
ensbeim
ImemO.
Cherern
Utrasque
onstreim
Em D0.
naltero
enariOS
noctes.
vdit in
learam
eTMI.
Reinal.
d, juge.
modios
uSL. I
Olvie in
esCb.
In BepPer
PRLMTENSE.
bovenmantus dimidius, qui custodit
ZCVII. De Rembabs.
Sunt in Rembach mansi ZLIX; Colvitunus.
quisque lualem, ralentem Colidosduos, libram
Uini, aut camsilem Facit. Prohostilicio dena-
tios VI; in altero onno porcum donatirum,
pro denariis IV. Altero anno Ccindalas C,
vullos 3, ova Z; de timo carradas Z. Facit
susera V, corradas II, ansarias 2, panem et
cererisiam facit; C laudit in curce d in campo,
scaram Facit, ubi ei praecipitur; wactas Facit,
duas ZV noctes. FX HISIanSIS COlVUNEZVTII.
sanisusas: unusquisque 30 paratredos dant,
collipunctonum, ec annonam, ec vindemiam.
Collisuntlinum separant. Sunt ex lupradi
etis manses servilia V, quae Faciunt in orto le-
ctum I, tres dies in cbdomada, pullos duos,
ovaV. Camsilem tacit, jugera tria. Ex praedi
etis manlis tenet SigiloVrII, Labertus V, Ben-
nOIV, Erleboldus I. Fst ibi terra dominicata,
jugera CCLXV, ex quibus tenet Sigilo
XXIIL, Lambertus X, BenNO ZVIII, Erle
boldus VI, Ruotbaldus VII. Sunt ibi prata
ad carradas CC, silva ad porcosC. Fxceptis
his mansis supradictis tenet Warnarios in
Odendorph manlus IV, ec jugera 3, cum co.
dem lerritio e censu.
   ho du 
 4
CCVTIL

## Folio 520 — 730901130:0778
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000778.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
52C
REGISTRUM
rp
XCVLII. De Dusburbe.
5. I. CxeTar. In Dusburhc dux partes deci-
mxe esse deberent Prumensi Ecclesix, licut Punt
in zustene, quam tenet Pastor ejusdem Eccle-
sIX; ex puto, quod etiam recipiat censum de
mansis noctris; Ft in Dusburho Ecclelia, undo
∞a
omnianno debent exire solidi Z. L. Sunt ibi
x
mansa Ledilia ZIL; Colrit unusquisque ad nati.
vitatem Domini unciam unam, ad l’alchapul.
lum I, oraX. In aeltate pro hostilicio dena-
rios V. dies duos in cbdomada operatur. Sunt
alia mansa duo; unumquodque solvit in anno
Colidos tres, e nihil aliud solvit. Fstin Fm-
brike mansus unus; ad natale Domini solvit
unciam unam, in cbdomade facit dies duos.
Sunt ibi manca abla tria; de lino libram I.
Fresones, qui manent in Dusburhe, Colrunt ad
Feltivitatem S. Martini uncias VIII, ad Pascha
uncias V. ∞ denarios XII. Suntibi man(IIV.
quos Maginardus dedit: unus ex illis Colvit
de ordeo modios ZV, de siclo modios VI, de
avena modiosIV: multones duos, valentes
denarios XII. In anno ZIV. dies operatur, et
uno dic arat. Tertius mansus solvit de siclo
modiosX VI, de ordeo modios XIL, de avena
modios XII; arietes duos, XIV. dies OperatuF,
e uno dicarat; multones duos. Marlus ter-
tius solrit de siclo modios ZVI, de ordeomo-
dios XII, de arena modios L. caeterum ut lu.
DEa

## Folio 521 — 730901130:0779
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000779.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 56 lines, status machine
les deci.
Pieut lum
Mtccte.
plum de
lIa, uneB
Suntibi
Eadnati.
chapul.
O den.
C. Sunt
IN AHHO
In Em.
i Solvit
es duos.
vuntad
Paleha
MMIV.
Tolvit
alentes
delielo
e aVend
lUS ter.
EOMO.
Ut. I.
DI
PRUMTEMSE.
Dea. Suntibi Flaistaldi VIII. Polvit unusquis-
que denarios =II: Foeminae lolvont Colidos V.
XCT~. De Arnheim.
Es in Arnheim Ecclesia una, quae Polvit li-
bram unam: monsa Ledilia 7. Solvit unus.
quisque 2d Feltivitatem S. Martini denarios
Z2, de Sclo modirs2, de lipno carradas IV;
ad lalcha pullum l, 0raV; ad R.Gationes por.
Cosduos, valentes denarios V; ad Pentecosten
denarios VI. In mense Majo ZIV. dies, in
autumno fimiliter. Sunt etiam mansa dimi-
dia VI; unusquisque solritad Pentecolten de.
narios VI: X in W ilippe lunt mansus III. unde
nullus census exit, nisi quarta pars annOnX: e
in relide de Munichusen Cunt manta V. absa.
C D: Aldenselen.
S. T. Cxelar. Aldensele Rta est inter De-
venere de Monasterium in una terra, quae vo.
catur Fronica, (Troentia) et est melius oppi-
dum illius vicinix; habitant enem ibi ZVI.
Canonici, e est ibi Conventualis; ipsum au-
tem oppidum bene est tirmatum ac muni-
tum.
Sunt in aldenselen man(I IV, qui Polvunt
UnciasIIX. ex nihil aliud. Sunt ibi aliamansa
ZIII: Colvit unumquodque ad natalem Domi.
ni XX denarios; ad Pascha pullum I; ad pa.
(cendos poledros denarios V. De rino de-
narios III, de Foeno carradam unam; ad Pen-
E k 5

## Folio 522 — 730901130:0780
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000780.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
522
RECTSTRUM
tecolten porcum unum, valentem denarios Y.
Pro hostilicio denarios VI. Ratelu habet
XX7XY
mantum I, qui Colvit denarios LA V. nihil ali-
ud. Rin habet duas partes manli; Crelo (1.
militer. Solvit unusquisque denarios XIV,
ec pullum E; pro hostilitio denarios IV, de
vino denarios duos; ad palcendos poledeos
denarios tres, porcum l. valentem denarios V.
FCibinnum territorium, capiens lementis mo.
dios XPZ. Illo anno, quo leminatum fuerit,
Tolvit denarios ZII: quando leminatum non
Fuerit, nihil solvit.
CT. De Tremele.
S. Y. CaeL. Fremele, e lequens curia Va-
mele, Citx lunt juxta Numazen palatium Re-
ium, Aurium, qui der Wait appellatur; et bxe
curiae latis vicina Cunt oppido, quod Eple
MUnCUpaEUF.
In Tremele lunt manlus IV. cum appendi-
cisluis. Inde Adathem major habet mansum
dimidium, sine centu; cateri eres Colvunt u-
nusquisque ad Fectum S. Martini denarios
X, ad Feltivitatem S. Johannis denarios VII.
Ex manlo dimidio exit census denariorum
XNIV. Vendic Colvit ad mictam S. Martini de
narios , ad Tatale Domini denarios VIII, in
altate denarios Z.
CTI. De Vamele.
S. L. FIx villa omnes lunt Sbi Patis vicina
u

## Folio 523 — 730901130:0781
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000781.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
hâbt
aiosI
Gelo s1.
oat
oledros
ao.
ptismo.
Tuerit,s
M nON
riaV4.
M RC
ee ba
Tyt
utet
MIIIL
N V.
ratiOS
5V.
Orum
nides
Iliin
cintatus
P R LMTENSE.
ut dictum est alibi. Omnes etiam invenien-
tur juxta Tyle, quod sicum est luper Rurium,
qui der Wayt appellatur.
In Vamele Punt duo mansus, in Sandewibe
duo, in Rocheheim duo. In ssperen mansus
ec dimidius, in W adenoy mansus unus, in
Farve mansus, in Wediche mansus, in Sine-
enne (Forte Suirvenne) manlus.
CTIL. De Testrebant.
. T. Caelar. Testrebant lta est ex alia ripa
Auminis ejusdem (Vahalis) cito inveltisare
poteritis omnia, si diligentiam adhibueritis.
In Testrebant juxta Linguun lunt mansus
tres; Colvit unusquisque ad Festiritatem S.
Martini denarios X, ad natalem Domini de
narios ZII. Lx his mansis Colrit dimidius
manlus denarios =ZII.
S. T. Calar. Ubi Rumen mognum, quod
Dysta (Isla) appellatur, intrat mare, habemus
pilcationem apud unam rillam, quae appella-
FuI......
CTV. De Worst, Vorlt.
DeEcclelia, quo. est in WV orse, exeunt Coli-
di X ~~. ad vindemiam, de liclo modii duo,
de ordeo modii tres, ad Rogationem denarii
sex; duas XV. noctos. Sunt in Devencretlai-
Aaldi tres; unusquisque illorum Colrit dena-
rioS ZII.

## Folio 524 — 730901130:0782
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000782.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
524
REGISTRUM
De Fomilia Salvatoris, que est in Saxonia.
Familia Sancti Salvatoris, quae estin Saxon
nia, Colrit inter siclum de ordeum modios
CCCC, de melle Siculas IV; in aestate de ar-
rento Tolidos XLL: _ unusquisque illorum
VI. dies in aeltate operari debet, aut denarios
III. Tolvere. Modo a pasanis devactatum cst,
nec de illis partibus alignid praeter ColidosV.
venit.
CV. De Gembriche.
Gembrica sita est non longe a Sancto 602-
re, quam tenet Comes Hostadiensis; de ab co
tenent haeredes Domini Cunradi de Boparden,
qui morabatur in novo caltro, quod appella
tUT Sconecke. PExterea tenet praetatuS CO-
mes HB. Stesselle et Unse juxta Budensheim:
tenet etiam C. maldra tritiei parvae mersurx
apud Vicerche, de plurima alia, quae non Ccri-
pta in libro hoc.
Sunt in Cembrichemanca ledili2 ZXTII. COl-
vit unusquisque lualem, valentem Colidos V,
de lino libram unam, pullos duos, ova XX,
axiles C; de ligno carradas V, Faculas V, polos
3; inter quatuor Lediles boremhostilicium, I.
Paratredum, ubicunque praecipitur illi. AN
raria ad Monaltorium, id elt, nodios octo, 94
S. Goarem duos; Corractas z. unum diem ad
timum ducendum, ad foenum, ad mellem. In
cbdomada dies duos cum duobus mancipiis.
Glaves

## Folio 525 — 730901130:0783
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000783.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
dexonid.
Lin Sand
modioe
ole desl
eillorum
denarios
latum ett
olides 1.
100604.
_ ab eo
sparden,
loppella.
aluS CD.
insbeim:
III. I0l.
DVa Xd,
V, Pales
icium, l.
Octo, db
diem al
em. MI
TanCiplis.
6laV
Ctaves
PRUMIEHSE.
(X) tres: circa dominicam curtem
aliastres, circa broil V. perticas habentes lon-
situdine. Braxare ec coquere debent, tres XV.
noctes in anno, scindalasL; Substratoria li-
onorum carradam I. ad dominicam lcaram.
suxera duo, jornales precatorios duos. DuI
dimidium Cerritium faciunt, Cunt lex: Colvit
unusquisque de lino libram mediam, aut cam-
silem mediam facit, pullum L, oraL, arilesL,
Scindalas PxV, PalosIV, slaves duosdeme-
dium, corradastres. Ansariam ad Mona-
Aerium, modios IV: ad Sanctum Goarem duosi
paratredum dant, inter illos VIII. borem ho-
Ailicium. Jusera duo, jornales precatorios
duos, ad mestem ee ad fcenum, dies duos in
cbdormada cum duobus mancipiis. Braxant
ee coquune. Liena Sracoria carradas duas
ad dominicam Ccaram. Fraist aldi ejusdem
villae, Lolvit unusquisque denarios duos; fe-
minae aut camsilem, aut denarios ZII. sive duos
dies ad mellem ec ad Foenum; et (ex denarios
solvere debent. Suntibi mansa servilia duo:
faciunt omni ebdomada dies tres, pullum I,
ora  jugera duo, jornalem unum. Anga.
riam ad S. Goarem, modios duos; ad Mona.
cerium modios IV. Ad messem ee ad ta
NUM
suendae ergo si ares (dy e5) aglare, (clatu
led) de qua au . Calarii in praetationem.
)an quosicrates ex vimine, Callis clares. Distin-

## Folio 526 — 730901130:0784
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000784.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
526
REGISTRUM
num tres dies cum uxore lua, ec ad linum col-
ligendum ee parandum.
C.VL. De Backele.
S. T. CXL. Omnes curiae hic deseriptae Punt
apudS. CiOarem ex utraque parte Rheni. C umm
illue perveneritis, interrogate C’anonicos S.
Coaris, dc ipsi plenius ros instruent, quis cas
teneat, ec ubi sint litae, quam cgo: quia ips
ubique in illis recipiunt decimam de salicater-
ra lieut e Canonici Prumienles recipiunt in
terrailta. Constat mihitamen, quod nobilis
vir delenburch tenet CuperS. Goarem Cupra
Rhonum jus Patronatus duarum Eccleliarum
in una bona villa, qua . . . . . .. appellatur.
Praterea tenet satim juxta S. Croarem ex alia
Parte Rheni bonas e optimas vincas. Tenet
etiam d alia bona.
Sunt in Backele mansa Ledilia IV. unde plo-
num censum, sicut supra dictum est; manla
dimid. ZZI. Servilia mansa VII. SuNEVIII, qui
curtilem habent. Flaistaldi de Feminae solvunt
_ Terviunt nobis.
CrTI. De Nasteden.
Sunt in Wasteden mansa Ledilia ZZVIII.
unde plenus esit centus, sicut luperius dixi-
uS. Fx his Cunt integra ZIII. e alia lunt di-
midia. Sunt ibsi serrilia quatuor. Flaistaldi et
Faeminae Colvunt, ut luperiores. Sunt ibi mo-
lendina duo.
CrIl

## Folio 527 — 730901130:0785
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000785.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
um col.
le sunt
Cum
11055.
UISCaS
Ater.
Mt In
bilis
atur
ex dia
Tenet
ept
ranla
lqu
lrunt
NVIII.
dixi
Intelo
IMD.
1 aulo
PRUMTEHSE.
CrTTI. De Sualbahe.
In Sualbahe ett mansus ledilis, qui similiter
Territ, ut supra. Molendinum I, servilia mansa
XII. qui lub uno censu tenentur, id est, tres
dies in ebdomada. Et sunt septem, qui sunt sub
unocensu, excepto IV. dies in ebdomada. Hain
standi ee Femina, ut superiores, olvunt.
CTX. De Nessene al. Nesene.
Sunt in Nessene mansa ledilia VI. unde cen-
Tus exit, icut superiores; Molendinum I. Sunt
mansa dimidia VII. qua dimidium serritium
Faciunt, ut supra. Sunt manla serrilia ZII, quae
omni cbdomada faciune dies IV. Catera, ut
Tuperiores.
CX. De Wlactbe.
Sunt in  lacthe mansa plenaria ZII, quae
Cmiliter Perriunt, sicut superiores. Fst ibi
mansus dimidius, qui facie dimidium serviti-
um. Servilia mansa =II. Centales, qui cen
Cum Polvunt, Lunt ZV.
CXT. De Wenestre.
Sunt in Wenestre mansa ledilia VII. qua idem
Territium faciunt, ut superiores. Suntmanta
dimidia V, quae dimidium faciunt Cervitium.
Servilia ZVI, quae ex proprio lino camsilem
Faciunt, e serriunt, ut luperiores servi.
CXTI. DeWockere vel Noccere.
In Nockere lunt manla XV. taciunt omni
obdomaca diestres, pullos duos, ora Z, jugera
duo

## Folio 528 — 730901130:0786
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000786.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
528
RE G?TSTR UMI
duo, ansariam ad Monasterium, id est, mo-
dios IV. Braxacit ee cogunt; glares duns, per-
ticas IV. habentes longitudino. Ad Caenum et
ad messem. In cbdomada dies eres, palos
duos, ad vineam waccarii, unusquisque de pa-
lis CarFadaM UNAM.
Summa in cembricke.
Sunt ibi ansa ledilia ZXITI, dimidia VI.
Terrilia 2. De ledilibus exeunt suales XXIII,
libex lini ZXITI, pulli X LVI. OVaCCCCLd
axilesMMCCC: de lignis carradae centum ec
XV, pali LZVIII, bores hostiliciiv. In an-
27∞
rariamodiosCCLLX. ScindalX MCL. DC
VI. dimiciis mansis camsiles III, Tuales III,
pulli VI, Ora LX, axiles CCC; Ccindalae Cl,
Boshrostiliciusunus. In anparia modios LXX.
Deduobus serrilibus pulli duo, ora Z. In
ansatia modios X.
Summa de Backele.
Sunt in Backele mansa Ledilia NV, dimidia
XXI, Tervilia VII. De Lodilibus suales 4, li-
brae lini 4, pulli 8. Ora 80, angar. IOc. 40.
Demantis dimidiis X. C medius camtiles, pulli
XXI, Ora CCZ; In anparia modii CV. De
Terrilibus mansis VII. Camsles TII. e medi-
us, pulli 7, ora 70, in angaria modiiXXV.
Debentexireinter S. Goarem d Palezvelt, Bi-
berheim de Beltom, Tarciles ZZZIV. DeBel-
con Carciles dIL, de Dubahe I, de PalezveltI,

## Folio 529 — 730901130:0787
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000787.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
elt, m0.
1aB, per.
enum 
8, Palos
e depa.
AlIa II.
MuIII,
CCLN.
tumet
A aA.
L. De
ales III,
alae Cl,
15 XXI.
A. IH
imIela
84, 
Od. 40.
es, puliu
DeBel
V. D
e media
X
velt, Bt
lexveltl
PRUMTEHSE.
de Riverheim II, de S. Goare ZVTII. Praeter-
ea exibunt de Ursule ZIV.
5. Y. CaeTat. DOminUS ABBaS Prumien(IS
tres habet principales sedes, quae quondam (2-
tis erant competenter Colemnes ac honorabi.
les: de quibus Prumiensis est una, Monalto-
rium altera, apud S. Cioaremtertia; quarum
quaelibet habet infeodatos latis honectos Prio-
res _ C apellanos, atque Ministeriales pluri.
Anos, e latis copiolam mulcitudinem manci-
piorum, qui coctidianum, quando cis praece-
ptum tuerit, Domino Abbatiperlolrent servi.
tium. Et Sciendum est, quodistorum oppi-
dorum reditus, vel lune Domini Abbatis, vel
Tuarum Fccleliarum, sive Puorum Ministeria-
lium. Etpraedicta haec tria oppida, ut ita di-
xerim, Domini Abbatis, ec suarum Fcclesia-
rum ac Adelium, debent esse quali camera ee
habitatio cotidiana, e ab omniviolentia Ad-
vocatorum ab antiguis temporibus exemta;
e de hoc a multis Imperatoribus sive Regibus
Tunt privilegiata. Adrocati quippe non de-
bent ibidem pealumere aliquam exactionem
Peu violentiam exercere vel Facere; ec nihil
aliud, praeter tertiam partem placitorum, quae
in forotunt, debent ibidem percipere. Do.
minus autem Abbas, quando sibi placuerit,
cum luisfidelibus ac Capellanis ibi manebit, ec
ubinecessitas exeserit, nesotia Cux Ecclesiae
ibi
3

## Folio 530 — 730901130:0788
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000788.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
30
REGISTRUM
ibidem tractabit: _ penitus nullum sravamen
sre impedimentum à luis Adrocatis, qui am
plaec multum commoda ab eo ter: enit secda,
Custinebune. Ouod si Forte alienus aliquis
ibidem atque in aliis Eccleliarum noltrarum
curiis riolenciam Ecclelia interre attentaret,
ipli, tanquam Adeles Ecclesiae d homines Le-
sii, licut Cacramento praestitotenentur, omni-
bus riribusluis, etiam proprio capite, illam
debent, quaneum in iplis ehset, tideliter defen-
dere ac prohibere. Praeterea sciendum elt,
quodEDn. Abbati placuerit in praedictis op
pidis concambium e monetam Cuam habere,
poterit: hanc enim libertatem ac donationem
Fundatores noutri, id est. Pippinus, de C arolus
Magnus, ejus Alius, nobis contulerunt, dc, ut
pacet in eorum pririlegiis, Fcclelia jure perpe-
tuo possidendam contirmaverunt.
Summa de Nasseden. Sunt in Wasteden
Y7
manca ledilia XVIII, dimidia XVI, Cervilia IV.
De ledilibus lirales ZVHI, librae lini ZVIII,
pulli XXXVI, OraCCCLX. Angaria modii
CLXI. Dedimidiis Suales VIII, pulli ZVI.
xax 27
ova CL.Z. Angariae modii L.LALL. Serviles
man(iIV. camsiles 2, pulliIV, Ora AL; In an.
Faria modii sL.
Summa de Siialhach. Est ibi mansus le-
dilis: Colvit Eualem L, comsilem unum, pullos
duos, ora LX. Inangaria modii . Servilia
MMaB.

## Folio 531 — 730901130:0789
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000789.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
Wamet
qui am.
teoda,
aliquis
Trarum
entaret,
nes liea
omni.
 illam
deten.
m ett,
IS Op.
habere,
tionem
drolus
, UB
Perpeo
stedem
aTIII
modit
cerriles
In an.
lus le
pullos
Servilia
MaBo
PRLMTENSE.
32
Matla Z_ VIII. pullos XIX, Ora CLXRL. IN
ansaria modii C.
Summade Nesene. Mantaledilia VI, di-
midia VII, Tervilia XII. De ledilibus Cua
les VI, librae lini VI, pulli SII, Ora CXX. In
ansariis modii LXE. De dimidiis luales tres
e medius, camsiles tres de medius, pulli VII.
OraLXL. In ansaria modii ZYXV. DC
Corrilibus camsiles VI, pullos XII, Oua CXX)
in angaria modii L. X.
Summa de Wlathe. ManCa ledilia XII.
Dimid. 1. ServiliaZII. De loditibus uales X II
librae lini ZII, pulli ZZIV, Ova CCaL. In
angaria modiiCXz. Dedimidio manso sua-
lis medius, pullus I, ora 5. In ansariamo-
dii V. De Torvilibus camsiles VI, pulli AII,
ora CT. In ansaria modii L. LL.
Summa de Venestre. Manla ledilia VII.
dimidia V, Tervilia XVI. Deledilibus exeune
uales VII, librae lini VII, pasli XXIV, ava
C=L. In anoria modii Lo=L. De dimidiis
camsiles 2. emedius, pulliv, oval. In an-
garia modii XV. De Perrilibus camiles VIII,
pulli ZVI, Ora CL~. In angaria modii
L Z XX.
Summa de Wocehere. Sunt in Wocshere
mansa XY; camsiles XV, DuIIOS LL X, ova
CT in ansaria modii L.X.
5XIII.

## Folio 532 — 730901130:0790
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000790.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
532
REGISTRUMI
CXTTI. Incipit de possessionibus, quas habe-
mus in Episcopatu W ormariensi.
Sunt in Dinheim mansa ZII; ex quibus
habet Cundaldus manlum L, E Major l. Sol.
rit unusquisque de vino siculas II, axiles ad
alcrippe centum, tres palos ad Vennam. Si
palos et axiles non dant, tunc (olvent dena.
rios VIII. Tres carradas de Fano debent
Alirippe Cecaro. e in Pearam ducere, out in
Dinheim. Deluotaeno carradas 2. det; pul
los duos, ora Z. Deliguo in autninno Car-
radam I, _ in nocte lucernAMI Sd CALCATO-
rium. Duas ZV. noctes. De Siclo solvit
modios duos, scaram taciunt cum navi ad
S. Goarem ad alrrippe, ad Scindelinsas (aX1.
les) Ducunt etiam cum carro inter duos, dant
denarium 1. ad circulos comparancos. De.
bentcoquere, de braxare, et vactare. De.
hentrindemium colligere, de in carro uo du-
cere od calcatorium. Cundaldus habet ibi
vineas duas, Majorunam. Sunt ibi rineae ad
CarradaS XV.
CxIV. De Necerohe, vel Nettoye.
Sunt in Neccrohe mansa ledilia ZX; de.
bet unusquisque lualem, ralentem (olidos Y,
camsile I. 3ut denac. ZX, pullos V, ova ZV,
jugera 3. Tres XIV. noctes: unam ad mis.
Cam S. Martini, aliam in Februario, tertiam in
Majo. Corrodastres; In hostilicio aut tres
b0-

## Folio 533 — 730901130:0791
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000791.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
quat bitr.
tienst.
a Guion
l OTL. M
Il, ailles
Ennam. S
olvent dere
aeno d
ce duti
ube
TMIHIIO 
EC baton
Siclo 1
UI NasI
11I 8ad 
duoS, 
1805. 1
a1C. B
r0 luD u
dlldore
Divinean
H0)C.
1XAd, 
nlolidos
TiOram
aH ad I
O, tertiaum
Ie1O aliem
PRUMTENSE.
bores mittunt, aut unusquisque juserum
unum tacit, hocest, tria jugera. AdMissam
S. Mortini debet unusquisque unum pecus lui
Senioris accipere, de nutrire usque ad P’ascha de
Su0. Ouod si perdiderit, reddet de (uo.
Ulnusquisque debet accipere modios de anno-
na, ee ducere ad molendinum, et Facere pa-
nem, sinecesse est; dc linon eAt opus, reddet
Farinam ad curtem. Similiter de braze mo-
dios V. Debent intepram carradam vini de
carradam farina in luo carro ducere, ubicun-
que eis praecipitur in Scaparum. Scaram de
bent Facere in navi usque ad Covelenze, vel
quantum in IV. diebus possunt ambulare. Ad
messem ee ad pratum tribus diebus in cbdo-
mada debet mittere duo mancipia. Clavem
unam circa curtem ec inmessem. Si quid tu-
ratum fuerit in curte per noctem ec per sepem
exierit: componet ille, per cujus slavem ex
ierit, e siper totami, component omnes de vil-
la. Scuras cooperiunt, paralredos debent
omnes: debent interros IV. Si Senior ibi
Fuerit, Focum de luis lignis Cacere, de voctare
domum, de luminaria dare; et l aliquid Fue.
rit furatum in ipla domo, debent de suo com.
POnCTE.
S. I. Cal. Partem istius allodii modotenet
Ecclelia de Plemmenrode, (FTermirode) quae si-
ta eA juxta nOS.
XV.

## Folio 534 — 730901130:0792
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000792.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
534
REGISTRUM
CXV. De Geinbeim ee in Flildensheim.
EIV. C
unusquisque fualem, ralentem Colidos V. C am
17V
Silem ad Pascha, aut denarios LL L. Prisscin-
samverrecinam, sut orem cum agno, out
denarios =XII. pullos V, Ora ZV, tres XV. no-
ctes; unam ad Missam S. Martini, alteram in
Februario, tertiam in Majo cum annona ad
Cuckeme; palos VV. ad vennam: de ligno
carradas V; de minuta quatuor, quinta ad
Fausgina. Facit jusera tria de Cua annona,
Leminat modios duos de Siclo, plares duas
perticas tres in lonsitudine; unam ad Alirip.
De, alteram in Gleinheim in die luo. Mittit
ad vindemiam ad Dinhein mancipia duo, ad
mellem ex ad Feenum mancipia duo, in ebdo-
ada dies duos; ducit in corvada de Foena
carradas duas, secat unesquisque carradas V.
in die luo, ec ducit ad scaram dominicam.
Scaram focit cum suo caballo ad Prumiam, _
vortat, anc VI. Carciles, aut octo camsiless
aut VI. Calmones. Ducunt inter duascarra.
dam vini de Hodensbeim de Alcrippe. Vadit
ad Scaram Dominicam, e bartit de avena
modios Z, d ducit ad mensionem, ex lacit bra-
ziam dc brarat. Flogellat etiam de annona
modiosXII. in die luo, ec mittit in navi, de du-
cit ad Cbuckeme. Debet accipere Farinamm
odios Y. _ LACCTE PAREM; VeTVECES LarATO
d

## Folio 535 — 730901130:0793
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000793.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
sbeit.
Tristina
BnO
I
XV. 1B.
teram in
mena ad
de ligno
uinta ad
annona,
les duas
daliripa
Mitii
uubs ul
in ebeb.
de
ad25 V.
inicaM.
IaM, B
camliles,
IaSCaIrd
a
le aVena
Facitbra
alnOn
iius d du
tarinam
es lara
PRUMTENSE.
extondere. Debetunum animal Senioris ac.
cipere ad Missam S. Martini, et de luo nutrire
usquein Palcha. Sanguisuras C. Si Senior
ibi fuerit, debet caballos luos custodire uno
die dcuna nocte. Debet ad proximum man-
sionaticum Senioris, aut cum carro vel cum
caballo, quicquid praecipitur ei, portare. De-
bent inter duos rictualia porcario portare.
Suntpraeterea in Ceinbeim, et Tildesbeim, d
Farenheimmansa serrilia ZVIII. Facit unus.
quisque Carcilem I. Z. cubitos in longitudine
_IV. in latitudinc. Operatur 3. dies inhe.
bdomade in dominico ad messem et ad fae-
num cum duobus mancipiis. Debet curtem
custodire, debet tres dies in ebdomada post
meridiem in scuram dominicam bartare, reli-
quum tempustres dies operari. Brazant ee
cognunt. Debent porcoscustodire in pactu
simulcum porcario. Ducunt suales ad Fru.
miam. Ubicunque Senior fuerit in pago, de.
bent Fristringas ducere illue, de custodire, de
Terrire, e de luo vivere. Reliquum serritium
faciunt, Sicut ledilia mansa excepto, quod
Tualesnon solvune, de tria dimidia. Friskin-
BasTolvunt; quod quacuor exhisminime ta-
ciuni.
S. T. CxeL. FTomines etiam nostri, quos ha-
bemus in partibus superioribus, id est, Comes
Sylvestris, Comes, qui dicitur van deme Nu-
E. t 4
ribe
35

## Folio 536 — 730901130:0794
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000794.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
36
RFGISTRUMI
rihe, () Comes de Laininsen, Comes de
Cazzenelebosen, Comes de Foinsten, COmes
de Spanheim; Nobilis vir de Zsenburho, itemm
nobilis vir de Choverne, omnes de possessio-
nibus, quas ibidem habuimus, Cunt inteodati.
Praeterea infeodati sunt a nobis haeredes Domi-
ni erneri de Bolandia,  Fratris ejus Domine
Philippi, ee multi alii parri ac maxni, ut in ve-
teri libro continetur. Apud alcrippe juxta
Aurium Rbeni prope Necrore, de quo videlicet
Altripoe Caepius mentio Et in ilto libro, crat
antiquis temporibus cella tratrum nostrorum
religiolorum, ee erat ipla Ecclesia in honore
S. Medardi conlecrata. Praeterea opudRes-
lige in villanostra similiter erat et est orato.
rium S. Perri apostoli tabricatum, ubi etiam
tunc temporis consregationem noltrorum
Monachorum constat fuisse, ec debitas Deo
laudes pertolvisse. Similiter opud Rivin (u-
per Mosam in finibus Ardonnae erat _ eAt LC
clelia inhonore S. Mariae; _ Similiter con-
Stat de Monachis Prumiensis Eccleliae, priora-
tum ibifuisse, de gloriola Virgini Maria ser-
vitium diu noctuque persolvisle.
5. 2. Jus Patronatus Fccleliae de Alves.
beim cum decima Comes de Liningen, et ad.
vocatiam ejusdem curtis tenet in feodo; te.
netetiam aliabona. Hlaredes Domini W er-
) Forte bom Funribk, hodie Hunerik.
nere

## Folio 537 — 730901130:0795
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000795.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
nes dl
Comes
C, Iem
seodii.
Donio
Donini
I Ve.
e junta
delieet
aat
Orm
BOE
etiant
TOTBII
dRes.
Orato.
50
in (I.
Ee
TOn.
TIOTd.
a let
AVes
 a.
D; 1e.
1I
HBIs
PRLIMIENSE.
neri de Bolandia, ee haeredes Philixei Cratris
ejus, tenent a nobis intra terminos curtis Al.
resheim, numero CXVII. descriptae, bonum
cattrum, Foviles leu rovells appellatum.
Peseterea sunt ibidem quidam milites, qui sunt
infeodati de ipla curte, quorum praedecessores
tuerunt homines ac Mlinisteriales Eceleliae:
quam qui tenent, tenent etiam ee alia bona.
Illi de Rivelskirchentenent HIovel2.
CXVI. Detilre.
Sunt in Wilre manla plena IX, ex quibuste-
netSigninusunum. Solvit unusquisque de
vino litulas XXV, pullos V, OVaZV. Faciunt
opera in vineis a Kalendis Februarii usque ad
Mistam S. Martini, in ebdomadatres duos dies
Feria II. _ III; ex datur eis pulmentum de
vulmento Dominico, licut illis de Merriche.
Colligunt foenum, Faciunt jugera cria; ad
messem ec ad fcenum mancipia duo; ducunt
inter duos de vino ad alcrippe carradam
unam. Faciunt circulos (Reite) de materiam
(cimber) ec quidquid eis praecipitur, quod ad il.
lud opus pertinet. Postmistam S. Martinita.
ciunt ZIV. noctes, d Faciunt axiles, autV. per-
ticas ad curtem; palos V. ad vincas. Sunt
praeterea manla dimidia. Solvit unusquisque
devino litulas Z, pullosTII, ova X, er Faciunt
tres perticas. Reliquum servitium Faciunti
LtE

## Folio 538 — 730901130:0796
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000796.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
538
REOISTRUM
sicut supradicti. Sune ibi vineae ad Carra-
da5 XZ.
p
5. T. Caelarius. Witre estintra.
CAVII. De Alveshreim.
Suntin alvesheimmansa ledilia ZV. eE di-
midia duo. Solvit unusquisque pro camsili
denarios LXR. sualem, valentem (olidos V, ad
Palcha Fristeincam vervecinam aut dena-
xios XII, pullos V, OraXV. palos ad vennam
aut denariosV. Secat de Freno carractas V.
Altrippo, aut solrit denarios V. Facit XV. no-
etes TII. unam ad Millam S. Mertini, aliam in
Februario, tertiam in Majo: ad mellem e ad
tcenum mancipia duo. Fcenum de de anno.
na, ad scuram dominicam carradas V, Facie
angariasinter duos, sicut illi de Geinheim. Fa.
citjugeratria, ec de lua annona leminat mo.
dios duos; facit icaram ad Prumiam cum ca-
ballo, Sicut supradictitaciunt, Colvit de ligno
corradas duas ad vindemiam; ad Openebeim
mancipia duo. Battit de annona modios ZII.
e ducit ad Nupmode innavi. Panem e Cex-
vilam taciunt, sieut illi de Gepnheim. Debene
verveces larare de tondere; debet unusquis-
que porcos duos lui senioris nutrire à Missa
S. Martini usque ad dimidium Martium.
Sunt praeterea marsa servilia XIII. Debet
unusquisque Parcilem G, ad PaSchatristeingam L.
valentem denarios VI; debet ad Alcrippe car-
ra-

## Folio 539 — 730901130:0797
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000797.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 55 lines, status machine
CAlid
di
cami
dena.
Iam
lis V
10.
M II
MHO.
tocit
(4.
MD.
6d
10
IM
II.
cet
deut
I8
sis
IUI.
debet
an l.
BCd
1d.
PRUIMTEMSE.
24d9533 Foenum Pecare dc ducere ad scuram
dominicam, aut solvere denarios VI. Debet
ad vennam palostres, aut solvere denarios III.
Facittres ZIV. noctes, aut ColidosIII. _ dena-
rios III; pullos III, ora Z. Caetera taciune,
sicut illi de Geruheim. Faciunt jusera, sicut
illi supradictio
5. 1. Calar. Wilre est bona curia, e est
Sita juxta Bolanden non longe de Alvesheim,
quam tenet quidam Abbas Praemonstraten-
lis Ordinis: quem aliquando oroados allocu.
tituimus, quo jure possideret bona Eccleliae3
iple autem abmutuie, nelciens, quid posset re-
Spondere. Fit cum super hoc tinale respon-
lum ab eo instonter requireremus, rolpondit.
aquodam milite illam curtem in elcemolynam
recepisse. NTos autem aftirmarimus, allo-
dium Ecclesia nostra in cleemosrna non po-
tuisse de juro, lino voluntate Fcclesix, nec re-
cepisle, nec debore possidere. Super hoc latis
territus fuit, e, quodnos porcere vellemus, in-
Stanter rogarit. Hosautem cum polteaRo-
mam venissemus, litceras contra Fcelesiam
luam, quae Rodenkirchen appellatur, e praedi-
ctum Abbatem obtinuimus, quod cum super
hoc coram judicibus Domini P’apae convenire-
mus. Quondo autem de Prumia rocessimus,
dicerasin Ccrinio noltro cum aliis Periniis reli-
Au

## Folio 540 — 730901130:0798
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000798.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
540
REGISTRUM
quimus. Quid verovos inde Facere debea.
tis, prudenter deliberate.
C~VIII. DeOckenheim.
Sunt in Ockenheim mansa serrilia ZVL. ex qui
bustenet unfridus mansum unum. Faciunt
IV. exhisjugera 3. Polrit unusquisque de lignis
carradam unam, ec carradtam unam ad vineas;
pullum L, ora X, dat Friskingam l. ad5. Johan.
nis Mistam, valentem denarios X. Duos diesin
vineis operatur, uno ad incidendum, altero ad
Fodiendum. Facit in anno duas ZIV. noctes,
slavas TII. circa curtem; ad meslem ee ad
Faenum mancipia duo, ad vindemiam manci
Dium unum. Barris de annona modios V,
e ducit ad Binge. Mittunt inter omnes bo-
rem unum in curte. Ouinque exhis solvunt
unusquisque Friskingam, valentem dena-
rios Z. Reliquum servitium Facit, licut supradi-
eti. IV ex Supra dictis Colrunt unusquisque
Friskingam, valentem denarios ZII. Caete-
rumtacit, sieut supra dicti. Exit ibi de vineis
ad carradas XII.
CXIX. DeBinge.
Sunt in Binge curtiles VI, ubi resident
homines VI. Solvit unusquisque pul-
lum unum, ovaz. Sunt ibi picturae
tres, ex quibus tennit Adeleamus unam.
Suntibipetioles de vineis, quastenent supradi-
etihomines, ec faciunt ad edietatem. Pot.
est ibi esse de vineis ad carradas XII. Faciunt
(ca

## Folio 541 — 730901130:0799
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000799.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
deber.
eaC
dCi
I
iis
neas;
Jehan.
al IA
etou
Octes,
d ad
aBeja
35 I,
5b0.
vunt
ena.
ad.
que
ten
Meis
dent
Bul.
Tura
larrio
cadi.
Lb
l
lede
PRUMTEHSE.
Icaram ad Chucgene, ad Alcrippe, ad Fran-
chennurch. Solrunt inter duos ad vinde-
niam de lionis caeradam unam, Faculas V.
Estibi praeterea mansus unus, quem tenet ex-
traneus homo, ee solvit denarios XII.
5. 1. Calarius. Nobilem rirum de STa-
lebuhc cum aliisscribere nolui, quia nondum
constatmihi, quod iple tenet bonam villam
cum patronatu F. cclelia ejusdem non longe de
Arre, quae villa est allodium Ecclesiae, de appel-
latur Lffelesbure: quae etiam intitula a est in
principio libri.
Tric Cunt intitulati homines nobiles Pruo
miensis Ecelesiae. Dui etiam desiderat scire,
quid ab Eccleha in feodoteneant, legat librum,
x lic se poterit aliquantulum expedire.
Hlominesnobiles Prumienlis Ecclelia:
T. Comes de Clerre, Clivensis.
2. Nrobilisvir de Ramaenrodo.
3. Nobilis vir van der Dicko.
4. Dux de Limburhc.
5. Nrobilis vir de Bremet.
6. Comes fuliacen(iS.
7. Comes de LCyHe.
8. Comes de Wiede.
9. Nobilisrir de Isenburhe.
10. Nobilis vie DeckOverne.
TI. Comes de Calsenelbogen.
12. C0.

## Folio 542 — 730901130:0800
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000800.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
42
REGISTRUM
12. Comes de Hlostein.
X3. Comes deSpanheim.
24. Comes Sylvectris.
15. Comes Wandemenuhiric. (ron dem
HLunric, puto)
16. Comes de Linihngen.
x7. COmes de AErE.
18. Comes IToltaden(is.
19. Nob. vir deSterde.
20. Nobilis rir de Dollendorphto
2F. COmes de Vianden.
2.2. Dominus de Blanckenbeim.
23. Nobilis rir de Malberhc.
24. Lob. vir de Malberhe ee de FVOl.
ckemberhC.
25. INob. vir de Hayes.
26. Nrob. vir de Numagen.
27. Comes de Lurvelerburhe.
28. Nob. rir de Oernsenbach ultra Rhe-
NAMM.
29. NTob. vir dellero.
30. Llob. vir de lCuns.
3T. Comes Namurcon(IS.
Ministeriales inteodati, ec multipraeter HOS
alii:
P. Flaredes Domini W erneri de Bolanden.
2. Flaredes Philippi Fratris ejus.
B. Dominus Idode Fla765.
E) Valtenbers, Cuprao
t ee

## Folio 543 — 730901130:0801
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000801.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
Mi dem
B
103
Ie.
Do
PRUMTEHSE.
4. Dominus de Sconenbershe.
5. Dominus de Dunc.
Majores hic intitulamus Barones, et scut
habitant in Prorinciis, Sic eos permintim do.
FcriplirmuS:
Alre, Elicheroth, Selriche, iiederprume,
Luhii Morlenbahe, Flermanesbaneden, Cun-
nenbreht, Olmere, Suirstieim, Budenestreim,
Tuntdorpht, Lierendorpht. Ilae videlicet curia
in principio libri cum aliis Ecclesia curiis non
Tunt intitulatae, neque in libro descriptae. In ve-
teri enim libro nihil de eisdem expressum in
venimus. deo eas cum aliis Ecclelia curiisnon
descriplimus. Iloc tamen non multum de
betis altendere: nam litae Tunt ante FOreS FC-
clelia, et quolibet dic, Aplacet, ibidem jura
veltra poteltisinveltigare. Taliter enim vo.
bistenentur servire, licut caeterae curix, qua
juxta eis lunt proximx. Similiter de de cu-
riis vestris supra Molam constitutis mentio
non fitinlibro; id est, de Rivin, Firpen, de
Frima; nec etiam de bonisnoltris, quae habe.
mus apud FTubeenet in Francia; nec non e de
bonis, quae tenemus apud (X) Chrimineen. In
Frisia multos habemus centus: quos etiam in
aliis villis latis prope Chriminsen debemus an-
nuatim percipere; qui jam diu replecti sunt,
quia
() Forre lesendum Chriiminsen, id est, Gr0-
minsa.

## Folio 544 — 730901130:0802
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000802.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
544
RECISTRLIM
quia non erat, qui eosrequireret debito modo
cum effectu. Hlabemus itaque ineadem vil.
la jus Patronatus unius Fccleliae, quae est una
de melioribus cotius Frisice.
In prima pagina libri, undehaec exscripta
Funt, pinguntur Dippinus Rex Francorum elo-
riosus, atque Carolus Magnus, ejusdem P. ppi-
nisilius. dictoriosis simus Imp. Romanorum, nec
non gloriosissimus Rex Francorum, Prumien
sis Ecclesiae Parroni atque Fundatores primi.
Pippinus in habitu breriori usque ad luras _
coronaresia. Corolus in Cxelarea corcina e
lonsa cappa. Intertia pagina S. Benedictus
pictus est cum radiis; cui Friderieus peccator
atque Abbas Prumiensis Fcclesiae sive Mona-
serii adctat in habitu cum cucullo. Ad pedes
jacet Caesarius, quondam abbas Prumensis;
Deus propicius esto mibi peccatori. In 4to
Folio segnitur bulla InnocentiiPapae, data anno
7133. Deinde seguitur in Fol. 6. dedicatio
Caelarii ad Fridericum Abbatem. POA haC
praediorum nominaio. Postea Fol. 7. No-
tandum est, quod in isto libro; (quae
Tunc inirialia hujus libelli.)
De

## Folio  -  — 730901130:0803
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000803.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 21 lines, status machine
to modo
dem vI.
a cl mn
exsesipta
nm glB.
em E ppi.
VI, Neb1
rumiera
primi
IlaS B
CM 
edidis
ECCAI
HOn4.
dpedes
mensis;
M410
rannO
dicatio
7. IB.
qua

## Folio  -  — 730901130:0804
# No recognised text on this page (skipped: no_lines).

## Folio  -  — 730901130:0805
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000805.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
IELM LEIBNIZ
ELr

## Folio  -  — 730901130:0806
# No recognised text on this page (skipped: no_lines).

## Folio  -  — 730901130:0807
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000807.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
TTFRIED WILHELM LEIBNIZ BIBLIO)
DERSÄCHSISCHE LANDESBIBLIC

## Folio  -  — 730901130:0808
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000808.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
rnoeie

## Folio  -  — 730901130:0809
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/730901130/jpgs/default/00000809.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
dion.
Marg.