# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/734330022
# Title: Petri De Andlo, Canonici Columbariensis, Decretorum Doctoris. De Imperio Romano, Regis Et Augusti Creatione, Inauguratione, administratione: officio & potestate Electorum ... Libri duo (shelfmarks Leibn. Marg. 47; ZEN Leibn. Marg. 47)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=734330022
# Lines: 10,894 recognised on 296 of 299 pages, mean confidence 0.89
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 734330022:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
o
t
p
nt
iti er
t
i
ai
otl
e
ndes
 u
teet
di
o
ist
u
l
pl
a
el
i
lsiais
s
on
o
a
oi
s
eli
spe
i
i
e
ei pus
stise
ii
anti
in ta
e
 
oi
d
et
one
is
t
et
 et 
eat 
uae
 uet
  
i t
 
i
d
t
sa
e
a
i
et 
se
etet
i
et
d
s
onsa
ei
uo
te
 a
r
a
o
ts
aol
des 
 
e
a
tu
t
e
t
ada
u a
i
e 
ina
di
 tu
e

## Folio  -  — 734330022:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
LBiON. l F4.
4.7
p
  ttitn ret de r    ioa 

## Folio  -  — 734330022:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
EANDES

## Folio  -  — 734330022:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
  e
V

## Folio  -  — 734330022:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
ETMI DE ANDFO
Camonici Columbariensis, Decre-
rorum Doctoris.
AMPEEIO RC
AI ANO, REGTS FT AUGUST
CRFATIOHEs INALOLRATIONE
administrarione: Officio e poreltate Electorum:
aliisgi Imperii parcibus, juribus, ricibus
e ceremoniis.
Libri duo:
AD ERTDERTOUM III IMP.
Aucustum ante sesquiseculum scripti: (5
nunc primum e Bibliotheca ealatina in
publicum collari.
Cum Nores amplissimis
MI A R O I ARDI F R F TTF R I
Conliliarii Palatini Flectoralis.
Fi
d eo
C8
AC pC
13
de
n ede
ARGF ZTTOR ATI,
reis foliae Rihelii FIaredum, Anno
M. DC. Z LI.

## Folio  -  — 734330022:0006
# No recognised text on this page (skipped: no_lines).

## Folio  -  — 734330022:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 19 lines, status machine
MP. C xlari
MILRITTITAE
AAC.
GERMANIA, HIUNGRRIA
BOTOEMIA REGI, ARCHII.
duci Austrix. Duci Burgundix ec.
B. R. II.
TIM NIPER AUSEICATISSF
maefestivitatis, qua post unanimem
Electorum suffracationem, Roma-
num diadema solemniritu capiti tuo
impositum acciperes. Imperator sa-
cratissime, ectator adessem; non maris exquisita
ceremoniarum series, apparatus varii splendor, au
rique s gemmarum armorumque fulzor, (6 tuba
rum tormentorumque sonitus, oculos aures que milst
ferii
(s praestrinxit, quam sublimior illa coertatio a
nimum abripuit es detinuit. Non sine praesento

## Folio  -  — 734330022:0008
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000008.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 25 lines, status machine
Numine superotalia ceri Co confieri: UIt Co mul
tisunus imperet, non ducomortalibus, sed Reenis C9
Provincus; o intanta praesiantissimorum Princi-
pum copia, eorum quorum ista curatio est, tam ci-
f
to imunum quasi ex compacto sufframa concurrant.
MCeritoigitur omnes protam selecto capite (o 
stisima vota animo concipere, (5 palam de tanta
faelicitate, quanibil inhumanis rebus mains e cel
sius esse potest, venireeratulatum. Ipse quidem ut
insolito quodam eaudio anmum tentari sensi, itani-
hilmihipotius esse debere constitur, quam ut quo ho-
nestissimo possem munere instructus, quamprimum
ad Mlajestatem Tuam adicum cratulabundus mo-
lirer. SoCore non tam a Persarum recibus repe-
tendo, quam ommum centium animis Llatura do
centeinsito (o concenito. Ut enum nulla tam bar-
baranon Deorum (uorum aras ( delubra aliqua de
suo deprompta facultatum particula honestare fas
putat; ita qui a Deis superis proxim, Principes, Ve.
luti praesentianterris numina. Cs caelitum vicaria
eiusdem cultus partem mereri. Ouid credemus
CaesaremE quem solo Deominorem etiam pia Pa-
trum antiquitas, Publicalucis caput Philosophasen-
tentia

## Folio  -  — 734330022:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
ta
et
Ub
BI.
ho-
WI
NO-
Be-
do
ap.
ide
sad
Ve.
Ert
NII
(en
MitM
tentia dixit. Itaque certum mihi fuit, quamlibet po-
tius temerttatis, importunitatis, imprudentia notam
subire, quam non aliquo quo liceret munusculo, (5)
debitum Majestatis Tuae pia gratulationis officium
peracere, (6 Aucustum sudiis meis patrociniu con-
ciliare. Cum autem eo ipso fere temporis articulo
hic Deimperio Romano scriptornon aspernabilis,
meaopera ab solutus exiret; vir ille, ut genere nobilis,
ita doctrina pro auo minimé vulcaris: ( de areu-
mento acens ut proprie tuo, ita majoribus tuis jam
olim pradedicato: facile intellexi, non esse mihiporro,
quid facto sit opus, diutms deliberandum. Fum
si
reitur bona fortuna repertum, o pro copia orna-
pqu
tum Sacratisime Caesar, vestiens rnis humillime ad-
volurus adduco es sisto: utque beniona manu acce
ptum, oculisque leviter delibatum, in Angusta Biblio-
theca parte, qua mereri videbitur, reconditum as-
servari jubeas, eius vicem supplex oro es obtestor.
uod si impetravero, na ille supramodum feelix, at-
C
que adeo beatiormeo judicio fuerit, quam cum olim
primitus Divo Friderico III. Imp. atavotuo, in
clytarecordationis, opus suum addixit (5 inscripsit.
amposteanescio qua fortuna iniquitate suppres

## Folio  -  — 734330022:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 12 lines, status machine
Cus, (9 jam via nomine cuiguam mortalium noscibi-
lis, planisime interciderat. Tuae Marestatis indi-
ciomodoprobatus, benesicio susceptus, deinceps (Ut
vetus Poetaloguitur) Canelcetlaclis innumera-
bilibus. Te vero, Maxime Casar, Tibi. Aueusta
Connuei, domuiinclyta,  (quod macis etiam tibi
cura esse scio) Imperio Germanico, Reenisque tuis, de-
nique Patriae es Reipublica; quam diutissime sal-
vum (6 faelicem VI vere opto V0V eog
. L1. MI. Q. Tua
BIAROLARDUS FREHERUS
Consuliarius Palatinus.

## Folio  -  — 734330022:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
1
1
Ut
d
sta
ibi
ab.
ab.

## Folio  -  — 734330022:0012
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio 1 — 734330022:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
tm
aa cum n
ET TRIVMPITAATISSIMO
PKTN.
GIDI, DOMIMO FRIDERTCO ROMANO
AYM IMDERATORI SEMPER AVOVSTO, VN.
CARLN, D ALMAYIK EF CROACI E REGT, AVSZRIA, SFT.
RLA EF C ARLNTHLA POTENTISSTMO DVCH, DCC. SACRA
Cx Maiectaris ubiectisSIMUS PEZRYS DE ANDEO, Allaciae oppido,
enomen crahens, Columbarien(is Fcclelix Canonicus, inter De-
retorum Doctores minimus, amplillimorum regnorum
de ducacuum Felicis semper prospericatis
RUGIeNEuI.
OMtANY PROOPESSDM TMPE
i incentemque locies orbis cloriam, Princepsorbis
lacratissime, magni excellentesque incenio viri dictis
prisque maenopere celebrarunt. Cermanorum
vero, ad quos splendor mirrauit imperii, vel excel
lentiam meritorum, vel rerum restarum cloriam
dibus Caesaream meruere monarchiam; tum quoque
dimis Turis veriusque Codicibus, vel veterum pa-
trumhistoriis de imperialis delsitudinis maiestate sparsim leguntur diffu-
(a pamadmodum spla compaxisunt. At nupermihii in Bibliothecu-
la mea paulisperorio sius residenti. multa quoque es praclara de divinarum
es humanarum rerum scientia literis pertractanti. Teutonicum non im-
merito visum est decere laborem, illa ceu ex variis floribus in onum com-
pincere opus: quo multis morem gererem, qui horum forsitan noticiam
nonhaberent. Unde ad sacri decus Imperii honoremque venerabilis ex
clarae nobilitatis viri, domini Georei de Analo Basiliensis ac Luremba-
censis ecclesiarum praeposiri, mihuinter moreales colendissimi domini, ma-
num promptam parrro adieci. Illius nempe amplam es verustisimam
familiam pronecessitudine stirpis hanc parinam pro aliquanta etiam por-
tione artinere existimani: cum in ordine septem eraduum nobilitatis, es
bastum quibus Romana fundatur porensta, e sua prosapia inter quatuor
imelit. 2
Cap. 12
A
ma
2n quae vel l.

## Folio 2 — 734330022:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
P R A: F A XTO.
as dignisoime connumeretur ex primo. In
nullo namque meam ocduparionem dignius detineri posseratus sum, quam
ver lare calamo mundanarum omnium dienicalum culmen, illustrium
quoq Germanorum lauam: a quibus olim ecclesiae orthodoxae salus ma-
nex parre pendebat, n sanctam Perri sedem incens relucibat fides
metitorum. profectoq.  laie reluxit, et nulla su tellus, nulla insula,
portus, aut maris sinus, ad quem Cermanorum fulcidisimi nominis sa-
Duorum utiq virture cestum est, ut inclitum
Imm summaque rerum malestas ex remesissimis Craciae claustris mi-
erats a despiciens climata, soli Germaniae eremio insi-
deret.  ver Caesar, qui summiiam tenes (cextra imperii, e
alia emma oris, hunc meum libellum de Cafareamonar
chiapmum inscra oolui, ut quod mea exilitas obnubilat, tua ex-
cellentr ture es auctonare fulrefcat.. Nusquam enim convenientius
Mu imperialis praecony, quam coram summa potestace rua inferri pote-
rit. et auctoritare tantins maiorumqe ruorum promotus eloria ad
amplissimae ex felicissimae fane rua propacationem ferventius animeris.
ramaximorum restorum tuorum adauzeas cumulum, vi in te vno c
celebrata quondam Cermanu a hobilitatis virtutem reuirescere; ex anti-
quam eriumphalis imperis landem victrici dextera tua denuo restauran-
aame
Pesperemus. Neau ferenissime Princeps, existimes velim, tan-
tum mein praconia Cermanationis stilum erexisse; sed ex in viria
quibus imperi potentas elanzuit invectum: ne vel blandirime
patriacrederes, vel vir, quod suum est, neclexisse pucares. Sed cum
in minimis etiam rebus (ut in Pimaeo elatoni placet) diuinum praesidium
aplorari, leuatis sum oculis laeta sic imprecor voce
Aicerne o splender tuxoclarissimamundis
Terrarum exliquesacor. cumitis ab alto
Prolpice, dininoq pusoe spiraminc ducas
Caelaris remagnincracum auribus ad(IE.
Imperiique lacteractun per cemporacurtum.
ustria Aella to uod sulcipc, maxime Princeps.
militaris ordinis cen
9101
manon penecraneris.
debeati
Ccuronica rauco canintas ioculaminclaudem.
AP

## Folio 3 — 734330022:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 63 lines, status machine
I
Nam
rit
Ma-
fides
tbu
Bi
inst.
is sa.
ITIm
y. 
em
IrAB.
tana
BnAI.
1a et-
ntI
1A Ad
noes
aniio
vitia
riM
CHm
lium
Deprimaua principatuum de dominiorum origine.
Anregnum mundi a summo rorum principe Deo eiusque divi.
na dependeae roluneare.
Duod pro mundi gubernacione necellario principes gentium
Cuncinsticuri.
Derconis _ monarchiis primitivis.
DeexorcuRomani Imperii d rario ciusdem progressu.
Deregalisr
siminis in consulare _ poliricum Romani imperi
translarione.
Deconsularis imperii in Cxelareum transmuratione.
An conveniat imperium sc quodlibet regnum magis resaliter
quam policice gubernari.
an expediar reipublicae Imperii de cuiusliber alcerius guberna-
eorem porius habere perpocuum vel cemporalem.
Ouod prauiliuo consilio calum cerramq; regentis monarchio
mundi Romanis concessa est.
DeImperialis sedis a Latinis in Grxcostranslatione.
De variis magistraruum digniratibus ex ofticiis, quibus tam in
veceri quam nova Roma lace Romanum regebatur Impe.
rium.
XII De Romani imperii à Crxcis in Cermanostranslatione.
Ouod Romanum imperium dinino prxlagio eransferendum tui
it innobililsimos GTermanos.
De Germanica nobilitatis excellentia, e antiquissima ciusdem
Origine.
De principibus ac proceribus, Fuper quibus Romani imperii
Fundacus est potentacus.
LIBRI TT.
Delexrempcipum electorum insticurionco
DeRomanorum resis electione.
Anelectores imperii principem non Cermanum eligere raleant
13
1
X.
X LV.
XV
in Calarem.
t

## Folio 4 — 734330022:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
YIII.
An 1
am principum electorum, regem Romano-
rum elisere cellantium, poreltas prouisionis devoluaturad
AnILC
et LCoanorum, electusance papalem approbationem
d coronacionem iura Imperii polsit administrare.
DeRomanorum regisrnctione _ criplici eiuldem coronatione.
De benedictione reginx in Imperatricem, ec ciuldam corona-
Deimperalorix maiectaris super aliosreges excelsentia e aucto-
Anmasellatis imperialis auctoritas derivetur in C xlaremimme.
diate a Deo, vel illam accipiar ab eius ricario, Pontifice sum-
mo.
Ad quem Romano imperio racante iurium rerum que Imperis
administratio spectare dicatur.
Denobineace, de quibus excaulisnobilicatisiura nascantur.
De seprem nobilicaris gradibus, quibuSFETTENAFEBIEUFmONar
De Imperialis Cuu celebratione, e calarex Maieltaris lole.
Dehisqux ad lalosipcctant officium, ec defectiuisimpe-
XVII. Oud Catatcus anus ad divini cultus augmentum semper de-
ZVTII. GobuhipetatonsMakune eltin orbe rerrarum conseruare pa-
Ce dcracaspuascetere securas.
12. L Lea athperatorem Lulcipiendis cum ribema-
Dc Rn Csexicu de eius tinali consummatione.
X.
c
0
TiOnE.
LLLaCC.
Papam lure.
ClIdo
Demilicibus de veteriiuremilicari.
Deaquila e armorum insigniis.
IMITaLE.
V.
do
Ii
rii caulis.
Decesse intentus.
liquam duxicinorediendam.

## Folio 5 — 734330022:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
d.
ad
em
nC.
n2-
40.
Me.
Um-
deris
Mar.
Cole.
MM BC.
Etde.
tcpa
dett
Y
lL
a aoe
AL PRIMVS.
De primam principatuum es do-
miniorum origine.
e
CADVF L
F, X A Y E R NVS E Y EN SACVLL
Bloriolus, cuinsinectabilis alticudo pru
dentix recticenluraiudicii, caelestia pa-
rices e terrenadilxonie, a principiocae
lum ecerram, anelicamq; ex humanam
naruram crcauie. Ad humani quoq; gc
neris regulationem legem prodidiena
curalem, quae ad rezimen concreatiho.
minis, iuxta cecacoris primaeux dilpoli
tiones lacum, liliens crac: cum iple rerum omnium opitex
non deleric ipentedum. Oua quidem legc omniatunc c.
ranc communia, cunctorum que hominum rna eindivila pol-
Celho Fuir. 1. Dilt. iusnacuralo. Ct 8. Dist. quoiure. manebatquo
eo cempore cunctis morralibus inconcussalibertas, nec quil-
quam sciebat a conlorre lua nacurx oblequia seruituris exigere.
c. 6. DiIt. 35. Tuncquoque a ipse Deus humanum genus, ve
Plalmator Cuam creacuram, rexit per se ipsum, illipracepta vi-
vendi dedic, praenaricarionique peenam inAirie condionam, ve
Genel. 2. e 4. cap. in Chans e Lamech hictoria Cacra celtacur.
Verum mulciplicaro genere humano, cuius ctas ab sdolelcen.
ciaprona est admalum, disficileerat in communione omniao.
X

## Folio 6 — 734330022:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
DETRT DE ANDEO
mnibus permanere, cum ipsa comunio discordiam soleret par.
curire, reL cum paior. D. de legac. 2.. Vndeplacuiererum con-
dicori, re occupancicerra concederetur quacunque: Ricenim
Deurer. 13. quamcun Que terram calcauerit pestnus. rua erit. Perdu-
ctum est. ersorem us diviniregiminisr(que ad Nox eximis p2.
Friarchaecempora: gdo deinceps Deus luas creaturas subernare
ic per ministros, quorum primus crat Noc, cui Dominus
narionem arca, per quam praetisurabatur Ecclelia, com
milit. Cencl. 5. 826. biquenon lolum, Ccd e filiispostmodum
luis, rectoriam in populodedic e legem. Porromulciplicatis
m Post diluuium Sencibus, plerique riribus sux Forticudinis
Considences, a pacclus lolemnicacibusprooressi; ricxperuncin-
tdniores opprimere ebonum omne despicere. Quotactum
ele Tinlibro de Otis apud Tullium legitur Romanae lapien-
ciaparrem, relasax prouilio populorum libi deligcretiultuma.
liquem, rircuce pranuncem, cuius ductu d imperio contra ad.
verlantium impremeniem se defenderene, e indomicae rentis
maliciar tarcica eBIbuscohercerent. Vndepoltcarbigicer
rarum secundum peouinciarum es linguarum diuerlicatemre
Sna principarus, dominiaquererrarum adeo permilla e paltim
ure fecutu atodueca, vehabeturin l. exhrociurc. D. de
justic. a iurc. 1. diltct. c. ius geneium. Nec actince, quod
Chamille maleacr de Nemrock, primiin orbe principes, ta-
Ru laperbix clacebusq conti, sentis lux principatum non
elcaane, sed opplttioncr surpabane primi, verecicatur 6. ditt.
C. aue. Hlocumnempedominacus, quiiunca philosoplios
crialhus dicenduseu, non ab excixaa matre vircutum, sedradi-
ceonium maloritueapidicace sumlic exordium. Postlaplum
etbprimiomun palentis, ee divinam pariter nacuralem que
leem praeuaricaca ltacugi mileria dominatus mundiexor.
ids Ctc, Que Cachepele animus mortalium adipilci deliderar.
an Racu quippee asusticia, incrag: paradilinca amaenita
cisvirera, lcut seauiulcemodiveleesalis vel delj: oricus
epacus tuitteduturus: cum principacus desporicus paenalis
sr
scol

## Folio 7 — 734330022:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
in
am
Cn.
22
2d
ex
ItC
Doc
ta
nOL
radi
C
1
6
XOF
CraI.
nIFd.
11dIS
Hid
sI
P B P R
Tc, Tervituremque subiectam habeat: de regalis proprerdirectio-
nem pacis ex iultirixe, dissenciendique laciluarem, qua in polici
ea mulcicudine elle solet, anacionibus lic adinuentus: quorum
verumuis paradilileges respuittene, cum ibi summa omnium ho-
minum libertas animorum que consenlio turura tuiltet: licet po-
licico quodam ordine a ibipraelacio subiectio que in disponendo
_ guberando mulcicudinem tuistet cuentura, non quidem do-
minandilibidine, sed officio quodam contulendi digerendiguer
secundum quod quisqueadinsuendum, relinAuentias ab alte.
re recipiendum, iuxta lux nacurx merica dispolicus extitistet
Fuit itaque Colum nacura corrupra regimen necellarium regale.
demra enim. culpa omnes secundum racionem humanitarisx
qualessumus, reinquittextus in c. de Constancin op. 17. dist. Sed
cum peruersdilhcile corrigantur, d scultorum (reeltineccle.
EiaC.) infinicus lic numerus, de mulcitudo quanonabrnoregi–
tur, dissenlionibus trequenter laboret, Auctuetque absquepace
quamobrem congruum erac in subernatione mundieligerer.
num, quo indomica mulcirudo riroa disciplina risoreque iu-
sticia regerecur. In cuiusrei argumentum, gladiusille anre prin-
cipem detertur (xculi, rebcaci. Apoltoli ad Romanosverbate.
Aancur. Surgence denique proprer dominandilibidinemin-
ter. gentes bellorum immanitate; prestantiores indioné duce
Bane, proprer caducarerum remporalium bonamortalesinvi
cemeruenta gerere bella, humanumque pretundicruorem: e
quomaris ab humana caderemperitenE manUS,: CLaEUeTUHEVE
quiiustobellohoctem porius rellet leruare quam occidere, ca.
ocus in Cervicurem criumphantistransiret perperuam. Quo
iure dominatus desporicus, qui cA domini adlcruum
mundo etium primum inAuxic.

## Folio  -  — 734330022:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
DCRI E ANDLC
Anremundi a summorerum principo
Deo einsqadamna dependeat vo-
luntate.
OAPVF IF.
Vm ab origine rerum aequa omnium hominum sic condi
tio contraqueinsnaturale, quo cunctos morcaleslibertaro
pociri dispoluit Deus, principacus dominiaq; cerrarum ius dum.
taxarrencium induxerie mundo: Coler anonnullis curiolis riris
Scholastico morein disceprarionem renire, Anhruiulmodido-
minacus mundia summorerum principe Deo, eiulque dinina
dependeat roluneate. Ec quidem in partem negaciuam disse.
rences in medium afferrelolent, quod anriquusille HlebEEOruM
populus. cum. Deopcculiari ellet amore dilectus, poltintractam
nacuralem legem, riquead Saul primi regis Iltahel rempora, di-
uina quadam dispolicione non regulariter, sed polirice (velacris
liceris comiperrum hraberur) oubernatus sc Rcueluculentius in
hoc dinina volumras en 1. Regum 8. Cap. dexrehendicur: rbi Sa-
muele confecto arare, quitilios llrahel polirice e iudicauice re-
Xic, expeterencqi illi, aliarum instar senrium, regibus deinccps
subernari, dicences ciin Ramacha: Constirue nobis rezem, qui iudi-
cet nos, sicut es universae habent nationes: conlulculque de (uper Do.
minus exalperatus celpondicilli: audi vocem populi in omnibus, quae
loquiturtibi: non enimre abrecerunt; sed me, neregnem super eos: quali
reonare e principari lic rem dimini iuris rlurpare, divinamque
Fuxere lubiectionem. recentuir quoque illis iura ex legesregni
cyrannidis protecto e imiguicaris plenas. Solum deniquere.
probie Deonolieo inuisi ab inirio saeculi dominium in contra-
tresolurparune, ve Genci historia declarat. Accedir porroad
hanclencenciam aliud divinx indionationis exemplum. Omnes
nempefere primi orbismonarchia dira morre incerierunt. lo-
cam quippealchuoccilum riuum ictu lagirta occubuisse, alios
verC

## Folio 9 — 734330022:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
10
L TBER I.
verd alitermilere morrem obiise historiis prodicum lc. Ouam-
obrem elicere rolune, terrena dominia divinx omnino contra.
riare roluncari. In aduerlum vero criparrica emersie philo-
Cophica racio, quibus mundi principatum oltenditur ab iplo
Cummo Deo eiusq dinina deAluere voluncare. Omnis namqu
principatus a Deo est, cum ratione enris, cum morus, acgi Anis:
quod hoc ordine clucescit. Omne quippe ens ex ente primo
dependec, a quooriginatur: e omne creacum in incrcato tun.
datur. Cum aurem enscreacum proAuat abincrcato, necesse
est eriam eius rirrurem ex porentiam, scilicer dominatum, ab
illo procedere, dominiumq:ercarum in increato fundari. Om-
ne praeterea ens per participarionem reducitur ad ens per lC.
Prxsidenres aurem dominioplus rigene in natura entis, quam
perlona priuaca: cum gerant ricem quali torius enris cui peae-
lunc. Vnde Ruoultinus aic, illos divinosmererihonores e du-
plicatos. Ec ad Thimotheum APoCtolus: Qui bene praesunt, in-
quie, duplicihonore dieni habentur. Dud ergo magis parricipane
de nacura entis, canto quoq. magis ad luum appropinquane
principium, plusq; de dlivina parcicipant inAuentia. Cuius rei
exemplo est Saul ille regum llael primus, quem moxrepersa
muelem astumtus eser inregem; insilije Spiritus Domini, et
prophetauie, rer. Regum cap. 10. legitur. Ersalomon ordina-
cus in regem dininam meruit lapienriam. Clarer illud quoq. de
in quibusdam moderniori xuo principibus, quod ex ampliori
parcicipatione entis lingularem quandam rirturem in aegrorOs
habere dicuntur, ve deregibus Francixfertur, et Anolix. Se
quitur es aliararione, dominium esfe a Deo, in comparationc ad
motum. Omnenamq: quod monetur, ab alio mouctur, e in
mouentibus ee moris (reinquic Philo(ophusvrrr. Phylcorum)
non estinhinicum abirc, Ced est renire ad aliquod monens, quod
non mouetur; quod es iple Deus. Cum vero dommiinsuber-
nandolinemotores orbis, oportet lui resiminismoruin Dcum
opcimum maximum qi, reluti in principalem reducere moto-
rem. In 3. de Frinic. enim Augultinus ordinem mororis de-

## Folio 10 — 734330022:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
D F Y R E DE A N DCO
ceens.  lobilia ab intimo corpore, ridelicerterras octendie
 quae sapra lunc, iuxra ordinom elemenrorum gradarim
moveri vsq; ad supremum corpus rlrimae sphaerae: d vlceriusin
calestihicrarchia spiricusrarionales interiores per luperiores.
Lamen omnes creatos spiricus ab increaco gubernari, in quo
corarariomocusentiserrira consiltit. Aic enim ApoCtoluS: In
ipso vinimus, monemur, es sumus. SierroaDcoomnismotuse.
manat, consequens est, ve _ ab co prouinciarum dominiatan-
quam a principalimotore dependeant. Sic namq; schabetDe.
ussine prima causa cait Philo(ophus XII. metaphyl.) ad eocum
onivertum, scuc dux ad exercitum, aquo mulcicudo tora ca-
Arorum dependet. Porroincercunctosmorus plushrabene de
ratione motus Reges, Principes cerrarum, cum mulcicudinem
oubernando, cum iudicando, cum deniq illam detenden do. Vn-
deSenecainlibrode breuic. riex ad Paulinum, exhrortans eum
ad concemtum mundi, tic loquitur de Cxlare: Cum voles re-
rum omnium oblinisci, Caesarem corita. Omnium enim domus illius
vicilia defendit, omnium otium illius labor, omnium vocarionemillius
occupario. EF Cubintert: Ex quo se Casar orbi terrarum dedicauit, se
sibi cripuit. Siderum namqimoreagere debec commendabilis
princeps, qux irrequiera curtus explicane (uos. Oua derces
Papalis e Imperialis maieltas, pro quiero lubditorum volunta
rios se amplecti labores, e noctes quandogi inlomnestranlige-
re proticentur, re in procemiovi. Oecrecal. Papa disserie, e
Imperator Auth. vemulliindic. Collac. 9. e vejud. sinc quo. (uF-
Frag. inprinc. C Ollac. 2. FA lanc a tertiaratione mundi dominiu
aDco, expartetinis. Divina enim providentia, in quantum v.
namquamq; creacuram mover intinem luu deltinatum, in de-
bicum tinem deducitillam, sicut lagiccam in dererminarum lig
num: qua profectorarione à Capiente dicitur, opus naturae opus
esse incelligens. Cum aurem iple rniverlorum dominus or-
dinatissimis quibusdam motibus omnia debico d ordinatotine
concludar: consentancum cst, muliomagis illum rationalem
ercacuram intinem opiimum deducererelle. Ouodquidem
DCE

## Folio 11 — 734330022:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
r
illius
illim
uits
et
T IBER I.
per luos dilpentatores proniloresqi TCFEX mOtOS, repOTCregeS
principes, cccleliarum q; praelatos, tanquam caulas lecundas,
tieri dispoluir. Debec nempe R ex adid vires luas extendere.
ve ciues dirisantur ad vivendum secundum rirtutem, qui est
finis legislatoris, re 2. Ethicor. Philosophus aic. Ad iltum
aucem finem pervenire impossibile est absq: motione divina
Caecerum Ainis mouere soler cfficientem, _ tanto cAicacius,
quanto finis nobilior acqi melior. Finisrero quem princeps
principaliter in se e lubdicis incendere deber, aererna cAt bca-
cicudo, qua pertectisimum bonum. Sunenam q;’acq: dicun
tur mundi rectores Dei cooperatores, ex re instrumenta prin-
cipalirer agentia. Hlinc es quod cum Apostolus Corinchiis
criberet, non eAe potectarem nili a Deo, illico subiunxic; Dua
autem sunt, a Deoordinatae sunt: es qui potestatiresistit. Dei ordinati-
oni resistit. II. g. 3. C. relictir. Rurlus quoqi per dininam scri-
Pruram dicitur Prouerb. 8. Per merecesreenant, es lecumconditores
iusta decernunt. Ee Dominus per Fzcchuclem, Sernusmens, in-
Quit Dauidrex super omneserit, ex pastor onus omnium eorum. Prin-
cepsdeniq apostolorum Petrus Adeles lubditos exhrorrans ad
Cuis obaediendum principibus, cosalloquirur his verbis: Subdits
estote omni creaturae propter Deum, sive Reci, tanquam praecellenti, sine
Ducibus tanquam ab comisis, ad vindictam malorum, laudem verd
bonorum. Qux verba transsumpriue ponuntur in c. Tolitxe. DC
maior. e obaed. Fc eximiusgentium doctor, omnis anima (in-
quitad Roman.) potestatibus sublimioribus subdira sit. X habctur im
c. Omnis anima. Decenlib. Ouod intelligendum est deanima
peccato lubdica re nOc. sI. in C. MagnUMIF. g. r. Proindene.
quaquam ambigendum, dominia orbisterrarum à lummoDco
eiulq dinina deAuere roluneate. Aperrillimum quogi illud
CA, a quo Chrictus rex e lacerdos in aeternum veramq; mo-
marchiam; e spiricualem e cemporalem, transculit in Perrum
vei vicarium Juum. A primordio namq; humanx creationis
(re supra cap. Prox. explicatum cA) Dous mundumrexit perse
iplum, rigi ad eximii Nolix rempora. Ecdeindepertuosmi

## Folio 12 — 734330022:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
PETET DEC ANDLO
Senussubernarum est, quoru rector primus
popualictal. Ei aucem ricarii luccesserunt Pacriar-
Cha, Judices, Reges, Sacerdores et alii, qui pro tempore fuc-
runc in regimine populi Judaeorum: duranicque regimen illud
vlque ad Chrictum, qui Fuitnaturalis dominus d rex nolter, de
quo Dauid resum omnium specimen canic in Plalmo: Deus
indicium ruum recida: FF F (ai a5 33. Dominus index noster, Dominus
lecifernoster, Dominusrex noster. Ipsc aurem Lelus Chriltus rica-
rium luum constituit Perum d succelsores, quando ci dedic
clauesrconicaelorum. _ quando dixie, Pasce oues meas. a quoIm-
perialis auctoritas, _ deinceps ab Imperiali caeteraregna, duca-
cus, principacus ex dominia mundi luibalterna quadam emana-
tione dessuxerune, re luculentius infra id nostra pagina scries
declarabic.
nistrostumanUM
Duodpromundi subernatione necessario Prin-
cipes eentrum sunt instituti.
CAPVT TTI.
bernarionca dutem orbisreges e principes necesta-
Lriosese, mulcisralonibus perlualum est. Cumenim na-
curale sic hominum in Multicudine rivere, e diversi diverss
rociis. hecesc estin omnibus esse aliquid, per
quod mulcitudo regacut. Mulris enim exiltentibus homini-
bus, ctesuoqueet eAt libi proprium prouidence, multi-
cudoin diucila lpar
seretur, nisi eset aliquis in ea curam habens
eorum quae ad mulcicudinisperrinenebonum: quemadmodum
corpushrominis e cuiusliber animalis delueret, nili cNet aliqua
visregitiua communisin corpore, ad omnium membrorucom
munebonum incendens. Ric enim Salomon HIcbrxorum la-
pientisimus: rinon est cubernator, disipabisur populus. Peaeterca
licur opcrationesrerum nacuralium procedune ex nacuralibus
Pocenciis: ica opcrationes humanae ex humana procedune ro-
Luncatc. Oporcuicaurem in macuralibuS, VELUPOTIOEA MOUCTONE
interiora
Praeoccupeturne.

## Folio 13 — 734330022:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
l
luCa.
eries
raDa
ella
nd
L. IBFR
2.
interiora dcudutones, per excellenciam nacuralis virruris
Conaca cu. Coporret inrcbus humanis, quod superio-
res per luam roluntarem ex ri auctoriraris divinitus ordinatae
interiores regerene, velaris probat lhomas II. Secundae q. C. 4.
arc. 1. ec sl. in clem. ad nostram. Dchaeric. Istoruauremlum-
morum monenciumrnus est supremus, e omnes alii subiecti
lunemorioni illius, ex lunc in illo qualimembra de membro. c.
ligniticacti. Declect. Omnis verohumaniresiminis ex luperio-
ricaris nccesliras ex peccato provenie. Semoranam que culpa,
omnes secundurationem humilicaris aequales sumus. c. de Con-
Rancinop. 22. dict. quod gl. ibidem exponens aic, Omnes essent a
quales, si omnes essent boni. Scd quod tacilitas humani generis ex
libero arbirrio procliue adillicira prolabitur, necese est ese a-
liquos, qui horum eArenaram cohibeant riuendilibertarem, et
rnumquem que in suoiure conseruent. Ouod rriqi onusprin-
cipum hrumerisincumbere debet, qui ob id a Dco rocati lune,
ex Teremix exemplo super gentes e regna consticuti, replan-
cent e xditicent, cuellant quoque dumneccsc est, e dissipent
cociusrei publiex curam gerant. Contrarium enim agentes, dis-
Sipacoresrcipublica e tyranni vere vocandi sune, à ledibulque
corum longepropellendi: cum RescSproPterregna, enOn re
onapropterreges lincinscicura. Vnde reges apud CirxecOS (VE
LEdoruslib. 7. C. 26. Cermol. ait) Balilcivocantur, co quodcan
quam bales populum lustinere debent. Culpa itaque omnis
lubiectionis caula ect. Virtuoli enim e boni legi minime lubii
ciuntur, re Apostoli ad Rom. Cencentia est, idem que gloriolus
e invictus aic imperacor in Authi. de incelt. e netar. rCcCpF. S.
siTermo. COllar. 2. _ in canonibus cst 19. 4. 2. dux lunc lcgcs. &
in c. licer. Deregul. Nechabetnostra criam atare exercicium
iurisdictionis princepsinbonis, Cc d in legis duntaxat transgrel.
Toribus, reibid. noc. Ouamobrem exigit humana conditionis
Peruerlicas, interrenahicrarchia ese diuerlos ordines, maiores
videlicer a minores: alicer enim corruerer genus humanu, nec
cabilistorerpermanenrixe omnis homo: inquii nemmpe TeXT. in

## Folio 14 — 734330022:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
a
PETEt DE A NDLO
GdF. 89. dist. VnivCEStaS CrCaturarum Subsistere non poltet,
nihmagnus cam differentix ordo conscruaret, qui ad maiorem
concordiam a Deo insticutus est. dist. 45. c. licer. Nulla enim
creatura in rna cademque qualitare e gubernare e xgualiter
riuere pocest, recaeleltium miliciarum exempla nos instruune.
quoddum in calesihicrachia luntangelie archangeli, throni
quoque dominationes e poreltates, liquet protecto alios aliis
ordincpraeesse reporestare. Fluiulmodi quoque dominatio at
que praelario (re dicicol. in praealleg. Cap.) adhuc crit riquein
diemiudiciieantum. Dicienamque Apoctolus, dum mundus iste
durabit, homines praesunt hominibus, damones damonibus, anceli quo-
que exancelis: Cum autem Deus erit omnia in omnibus, cessabit prala-
tio omnis. In Fucuro enim poltquam homines, proprer quostia
modoluntpralationes, ita contirmati crunt, re nec auomenta
ei nec seduci possine, huiusmodi praelatio necessaria non erit:
nontamen ordo relmaioricas peribit. Fricenim cunc alter al-
ceromaior digniorque. In domo nam que parris mei mansio-
nesmulca lune, inquie Saluator, ex transumtiue Depaenit. dilt. 3.
C. in domo. non tamen prxeerit ibi alcer alteri, ve nunenecesse
est heri. haec gl. rbi lup. In ccclelia ergo militante necesse est
quemlibethabere superiorem, vel quod Imperarorem, vel Pa-
pam: nec porest quisquam esse acephalos in hocmundo. Sed
quoniam dominiorum origoinnotuit, illa quam à Cummo ma-
ximoque Deoemanare, ad humanigs generis gubernarionem
necellario insticuram Fore declaranimus, ad primas orbis mon-
archias, illorum que exortum deinceps stylum vertamus..
erceus o monarchiis pri-
mitinis.
CAPVT TTTL
Lonpinoro anciquic.r. Cenchlgi licera hictoriam nobis
cexere ridetur, a primordio humana creationis disposi-
cum principatum aue luiulmodi alterius in alterum domina-
cum (ee

## Folio 15 — 734330022:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
Ollet
Orem
CnII
alire
1
ut
liquo-
raeli
O5 ha
1d
in
L. IBFR T.
cum (relupra explicatum cst) nullum reperimus: sed omnestio-
mines hoc laeculi passim bestiarum more rarabantur, nullaque
leoc, nulla Cocierace, nulla deniqi humanicace rerebantur, led
iure duntaxar nacurae rivebant. Ac genere humano multi
plicaro, caeperunt homrines limul habitare: quod ex corem
POrC (VE rCCIEAE TCX. 6. Dist. 5. his itag:). Factum eAe putatur.
quo Cain occilo Abel. Frarre luo protugus adplagam Orienta-
lem diuercens ciuiracem ibidem adilicauic, quam ab Fnochle.
niore silio Fnochiam appellauit. Isenim Cve losephusnarrat)
primus simplicitarem, qua prius rivebanchomines, ad inuen-
aionem menturarum ex ponderum permutauie, incegram gico-
rum ritam ex rerum ignoranria ee limplicitare ad callidicarem
Corruprionemq; perduxit; terminos cerra eriam primus polu.
IE; Cinitatelo; consticuie, ex muris muniuie, illicq: luos coegie
convenire domesticos, corumq; dominum es principem le c.
rexic; proximoseciam quolq; libiadiacentes Fracres cade, FapI
nis, depraedationibus infestans, rerobuctus riribus erar, timOre
luianxic, rig; dominacu potirns est. Verultu itagi genuIS PEX
donum elt, qui primum in orbe principem archique raptorem
Cain auctorem habent. Tunc quoqs HOC CCMPOTC CApCTUINE
homines iurc gencium paulatim viuere: quo iure divila lune
pollettiones, diltinetarerum dominia Contraccus quogi ciuilCs.
reemtiones, renditiones locationes e conductiones, e alii hu-
iuscemodiineroductilune, ve texr. inquicr. Dilc. ius gentium.
Ouod quidem ius cum diluuio propter hominum raritarem
penc ridebatur excinctum: Ced a tempore Nemrod reparacum
existimatur, qui primus post dilumusentis sux principatum sibi
vlurpauit. Cum enim postaquarum diluuium Deus vellet Alios
Noc ad incrementum humani generis peruenire, dispex(I. lune
Pos diuerlicarem linguarum, migrariones agenres rbigi, ee ter
ram apprehendentesrnulquisq; Felicem; ee ad quam eos. Deus
adduceret, reica omnisterra per coscomplererur, medicerra-
nea limul acque maririma: quidam eriam nauibus rranseuntes
insulas habicarune. Vnde in generationibus luis dem Aliam
Cai

## Folio 16 — 734330022:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
C0
PETRT DE AHDEO
Cain Atricam, Taphec Furopam obrinuisse dicuntur. Nem-
rod vero Ailius Phusi permanens apud Babiilonios cum eseta-
nimo audax, manugi Forcissimus, crrannidem exercuit, exre-
rosgi sux dicioni luberit. Legitur enim de illo CFenes. 10. 6a-
pit Nemrod robustus venator esse coram domino, id est, hominum op.
preltor e exrinctor: e transtumtiue in prxalleg. 5. his itaque.
Ab illo aurem descendic Bolus rex primus Babylonis e orbis.
Nam ccli Babylonis a exiguis adhuc populis dominaretur
Hemrod, Belustamen circumiacentes populosacrius infestans
paulatim, re dominoruest. libi quospocuic; armis lubegit. De
Belo nacus est Pinus, qui poltea bello e armis toram ANyriam
Facisans, AAyriorum _ corius quali Orientis monarcha poren-
cissimus et primus efullur. Procedente rero tempore alia pe.
decentim regna rbigi cerrarum lurrexerunt. Tempore quoqi
quo Abraham egrelluscrat de Tharainterram Canaan (re Ful-
rencissimus ccclelix doctor Augultin. in 16. de cinit. Deireci-
cac) eminentia erantregna gentium, in quibuscerrigenarum ci-
uitas, hoc est, locietas hominum sccundum hominein riuen-
cium, sub dominaru angolorum desertorum, insionius excelle-
BaC. Regna videlicet eria, Sicroniorum, AcorpciOruM, _ AI.
Epriorum. Sed Alyriorum multo cracporencius acgi praestan-
cius. Ntam rex ille Ninus Bclitilius, excepralndia, rniverla A-
lia populos Tubingauic. Aliam nunc dico, non illam parcem
qua huius maioris Alix rnapronincia cs, sed eam quae rniuer-
la ACanuncupatUE: Quam quidam in alcera duarum, pleriq; au-
cemm incertia cotius orbis parre poluerunt; re lint omnes, Alia,
Furopa, Atrica. quodnon aequali divilione Fccerunt. Namgi
ilta quae Alia nuncupatur, a meridic per Orienrem rlgi ad Scp-
centrionem peruenie: Furopa vero a seprentrione rig; ad occi-
dencem. Acqi inde Atrica ab occidence in meridiem. Vnde
videntur orbem dimidium cenere Furopa ex Atrica, alium re-
rodimidium Cola Alia: quod quidem mare maonum, quod ex
Occano ingrediens cerras interluit, nobistasit. In Alyria er
sd praeualuir 2principio dominacus pencium, cuius capueBaby
ton.

## Folio 17 — 734330022:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
ReH
E, Ca
di
LTBER T.
lon. Ibi iam Ninus regnabar post morrem parris sui Beli 52.
anios. Filius vero eius Ninus qui detuncto parre succesleratin
reonum, regnanit 52. annos, e habebac in regno 43. quando
natus est Abraham: qui crac annus circicer mec. ance condi-
tam Romam, reluri alceram in occidence Babylonem. Ve
aucem instabilicas cerreni pocentatus morralium oculis clarel
ceret, erli poceneissima eer AApriorum monarchia, post ta-
men annos mcexI. finem cepic, Medorumq: monarchia de-
postorienrem luis legibus submilit. ArbacesquippeMedo-
rum rex de APyriis magnitice triumphans, illorum monarchi
am ad Medostranstulir e Perlas. Dione profecto dixerimus,
Medos orientis imperium meruille, quostantopere in 2. deOF-
Ac. de iusto regimine commendat Tullius. FECprusmarnus
ille Orientis monarcha, in principio FIdex, porencatum luum
a Deo sibi donacum humili profestione recornolcens, omnia
regna mundi, inquic. dedit mihi Dominuscaeli es terra. Verumerl
Medi hoc rempore orbi esent nocissimi, paucis camenadmo-
dum annis criumphalis gloria imperii apudillos quicnit. Ptc
nim cum anniscantu c c X X X FFF. regnassent Modi, Alexander
Macedonum gloriolissimus princcps, Medorum acq; Perlarum
sloriam prosternens, primacum gentium in lua perlona in Crx
corum transtulie dirionem. Sednecillic quidem durare pore-
rat lumma rerum maiestas. Duodecimo crenim annoimpe-
rii lui invictillimus princeps e torius Oriencis domicor, victor
Sepcenerionis, morre suberactus est, acq eius obiru GrxCOrum
paricer monarchia detuncta, re Maccabeorum historia lib. 1.
manitestat. Ac vero e hunc mundum per Romanum impe-
rium subernandum praeuisiuo consilio dilpoluie Dcus, qua Cx
re gentium monarchiia ab Oriente miorando in Occidentem.
dehrinc ad Romanostranllara est. In hisnempe quatuor, quas
praelibanimus, monarchiis a diluuii cemporibus mundi domi-
natus cucurrit, in Ainemqi cemporum curret, nec aliqua dein-
cepsmonarchia postRoman a Fucura cA. Ouas reigi monarchi.
aspexeligurabac ctarua illa, quam (re apud Danielem est cap. 2. )

## Folio 18 — 734330022:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
PF TRT DE A NDEO
Wabuchodonolor rex Babylonis Comninus vidic in visione; ie
Hlicronrmi ee Augditini lententia cAt, qui candem rilionem ad
has mundi monarchias lua expolirione adaprarunt, volentes
peraureum eiusdeim lacux capur, Alsyrioru incellizere regniis
perargenrea verdachia e pectus, Medorum atque Perlarum;
aequeprorenere e lemoribusareis, Graecorum; proribiis vero
Ferreis, ex pedibus parrim Ferreis, parrim fictilibus. Romanum
R ylcimum reonaeionances. Ouarum lane delionarionum
rationes seriacim premerem: Cedne nimium à propoluopedem
diuerram, ad Ronorum monarchiam, in qua principaliter
mearerlaturincelio, verba calamumque converto.
De exortuomaniimperu,
dem procressu.
CAPVF V
vario ejus-
Coressuro mihi Romani cacum imperii, libet paulilper
Lalublistere, et piusquam exorcum illius pertingam, AIba
nunramitrereresum livc Larinum, a quo proceltie Roma.
num. cg; quibusilledprocurrebatremporibus innocelcar, Ilra-
eliricit quodhis coulancum tuit, connecteretas elt. Postquam
supca ellel, ingenrem Teucrorum prosternere gloriam,
postque almae Troix excidium, (quod Orohi chronicarete
rente. et Furropio, Factum cA cerrio anno Abdon iudicis Ilrae
lis, anno profecto CCCXX X. ante condicam ribem) Aeneas
dux Troianus, cum genicore luo Anchile, atque Alcanio flio,
eemulcanobilium comitiua, qui Proianam cualerant Aragem,
vigincinauibus altopelasolelatisque commutens, inCerTas ex-
ulquaelicurus sedes, primo in Thraciam, ex deinde postingen-
cesterra marisque labores in Siciliam tandem devenit: vbi le
pulco Anchise parre cum relatenderer in lealiam, aduerla ma-
ris cehpestare Pertus deuenicin Rcgnum Lybix: rbi a Didone
restalaadomatus, quam diuremorarus, cum demum auguriis
agicacus de Lard  laliae orasiter restexie, prosperoque Aacu in
porrum

## Folio 19 — 734330022:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
LIBER I.
porrum, rbi Tiberisinstuiemare, applicuie. Cum aurem Euan-
derrex, qui cuncregnanic in sepcem montibus, rbi postea RO-
ina condita est. riditter Aneam, hostem luspicatus, armis ci-
democcurric. Acpius Aeneas hoccerens culic manu virentis
ramum oliux, pacis oltendens lignumorc antiquorum. Onerm
Fuander, re innotuisler Troianos ese illos, quorum rircucis
tama orbem cocum penerrarat, benigne humaniterque sulcipi
ens, ibiillum mancre, tinemque laborum capererogitauit. Vn-
de procedence cempore Lauiniam Aliam regis Larini, qui circa
hunclocum non longe regnauerar, duxierxorem. Oui Lati-
nam linguam emendauir, ee Larini luo de nomine appellati
Tunc. Ouod quidem Larinorumreonum de Sacurno, qui primus
regnauitin Lacio, compurando, er. annis ante aduentum -
nex constirisse vecerum historiis perhibetur. Regc aurem La-
tino mortuo Ancasreonum Larinorum adepcus rribus annis
reonauic, quo FTebrxorum iudex tuir Samlon, qui cum mirabi-
licer Fortis eser, pucatus estHercules. Perebeacissimi Auousti-
niin 18. deciuit. Dei, verbarccenseam, quanto Lacinorum re-
sc Syluio Ancx Alionon de Crcula, de qua Alcanius qui tertius
ibireonanic, Ce d de Lavinia Larini silia, quem poltumum ene-
as dicitur habuisse; AAriorum aurem viccsimo et nonoOneoi
_ Mclancho Achenienlium Cextodecimoi judice aucem FIcb-
rxorum ITeli Cacerdore, reonum Sicrniorum consumtum est,
quod per annos DCCCCLIX. dicicur tuisse porrectum. MIOK
eildem per loca memorata regnantibus Ilraelicarum reonum,
finico cemporejudicum, à Saulcrege lumlicexordiu, quocem-
pore fuit propheca Samvel. Ab illo isitur cempore his regcs
Latinorum else caperune, quos coonominabant Siluios. AB
eoquippe quod Alius Enea primus est dictus Siluius, exceris
lubrentis e propria nomina imponebantur, et hoc modo fuie
cognomentum: licut lonse poltea Caelares cognominari lune
ab Auousto Calare. Reprobaco aurem Saule, ne quilquam ex
eius sirperconarer, eo quod detuncto successit Dauidinregnus
poltannos a saulisimperio XL; polt Dauid qui eriam iple X Lo

## Folio 20 — 734330022:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PETRI DE A NDEO
onauie annos aus eius salomon rex Ilraelicarum Fuit, qui
repuullimum Dei Flicrololrmicanum condidit.
Eiuscemporc apud Latinos condita cAt AIba, Cx qua deinceps
non Larinorum, Ced Albanorureges appellari, in codemtamen
Lacio caeperunt. Salomoni luccestir Roboamtilius cius, lub quo
in duo regna populusille divilus est, ee lingula parces luoslin-
sulosregeshabere caeperunt. Lacium poltAncam, quem Dc.
um fccerunt Lacini, rndecim regeshabuit. Auenrinus autem,
qui duodecimo loco Ancam lequitur, cum cNet prostrarus e
lepulcus in eomonce, qui etiam nunc eius nominenunCUPaEUE,
Deorum calium quales libifecerune numero cAaddicus. Post
huncnon est Dous factus in Lario, nili Romulus conditor RO.
mx. Inceriplum autem ex illum reges reperiuntur duo, quo-
rum primus est. Crecum Vergiliano versu eloquar) praximusille
Procas Troiana cloria centis. Cuius rempore quod quodammoda
Roma parcuriebatur, illud omnium regnorum maximum Ar.
riorum tinemcanex diucurnitaris accepit: ad Medos quippe cre
Cupra diximus) cranslatum cAt, Postannosterme MCCCV. ve C
tiam Beli, qui Ninum genuit, e illic paruo contentus imperio
primusrextuit. Compurentur tempora. Procasautemreona
uic ante Amulium. Porro Amulius tratris lui Numicoris filiam
Ream nomine; qua criam Ilia rocabatur, Romuli marrem,
Vectalem riroinem Fecerar; quam rolune de Marre geminos
Concepise. Ilo modo fecerunt Auprum eius honorantes vel
exculances, _ adhibences arrumentum, quod expolicos Lupa
nutrierit: hoc enim genus bestix ad Marrem exiltimane perri-
nere, veridelicerideo Lupacredatur admouisse rbera paruulis,
quod Elios domini sui Marris agnouerit. Quamuis non deline
qui dicant, cum expolici ragientes iacerent, a nelcio qua pri-
nummererrice fuitle collectos, e primas eius luxille mamillas
(mererricesenim lupasnucupabant, indecrianune curpia loca
Carum lupanaria vocantur) e eos poltea ad Faustulu peruenisse
Paltorem, acque ab ciusrxore Accatuisse nurritos. Quod si ad
xlea ddem resem, qui eosin aquam proisei crude-
dire.

## Folio 21 — 734330022:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
L. TBFR I.
liceriulerar, eis intantibus per quostanta cinitas condenda tue.
eac, de aqua divinitus liberalis per lactanrem Feram Deus roluie
lubuenire, quidmirum cAt:: Amulio successicinrconum Lacialo
Fracer Numitorauus Romuli, cuius Numitoris primoanno con
dita est Roma, ac perhoc cum luodeinceps nepore, id cst Ro.
mulo, rernauir. Nemulcismorer; (inquit Augustinus) condi-
ca estciuitas Koma, reluraltera Babylon, _ velur prioris filia Ba-
brlonis, per quam placuic Deo orbem debellareterrarum, ex in
rnam Cocierarem rcipublice lesum que perductum longe lateq.
pacare. Franc enim populiiam ralidiee fortes, _ armisgentes
exercicata, jua nontacile cederent, ex quas opus eller ingenti-
buspericulis, ex ractarione rerinqi non parua, acque horrendo
labore superari. Nam quandorconum AAyriorum toram pene
Aliam lubiugauic licet bellando lic factu, noncam en multu aspe-
ris e difficilibus bellis heri poruie, quodrudes adhuc ad relisten-
dum sentes erane, nec cam mulex ex magnae. Siquidem post il-
ludmaximum diluvium exrniuertale, cum in archa Nohe octo
Colihomines cualerant, anni non muleo amplius quam mille
transierant, quando Ninus Alum toram excepra India subiu-
ravit. Roma verocor genres e Orienris ex Occidenris, quas
Komano lubiccitimperio, non ca celericate actacultare perdo.
muic: quoniam crelcendo paularim robultas cas e bellicolas,
quaquarerlum dilacabatur, invenit. Temporeaurem quo Ro-
macondita cs, Populus Ilrael habebat in cerra promiltionis an-
nOSDCCXVIII. exquibus x XrII. pertinecad lelum Nauc, de-
inde adcempus indicum CCCZXIX. Ex quo aurem reges ibi
esle Caperune, annierant cccLXII. X rexrunc crat in luda cu.
iusnomen Achas, vel (licut alii compurane) qui ciluccessir F-
Zechias, quem quidem constat oprimum ee piistimum regem
Romuliresnaslecemporibus. In ca rerd parte Flcbrxei populis
quae appellatur lleael, regnare caeperat Oscc. Fluculque Augu-
Cini rerbaporrecta lunc. Romanum ersdimperium (reinquie
Furropius) quoneqiab exordiorlum fereminus, nequeinin
crementis coro orbe amphushrumana porest memoria recorda

## Folio 22 — 734330022:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
PETRT DE ANDEO
ri a Froianonobisimo languine Romuloque primo omnium
lic exordium, a creatione mundi post-
Quanstuxisent annetum 4484. (ve ad bcatum Augultinum
Orbiudeeus tepunc.) annopost Proix excidiu cccCIII
ante aduentum vero saluacoris nostri anno DCCKV. Xtacis au
cemRomuli 18. In cuius laudem Virgilius poccarum claris-
uS 6. Ancidoscanie: Inhuius viri auspiciis illa inclyta Romaim
perium terris, animos aequabit Olempo: sextemque. una sibi muro cir-
cumdabit arces. Rursusque sub Apollinis oraculo, TIaec domus AF-
neacunctis dominabituroris, ex natinatorum e qui nascenturabillis.
Condita aurem rrbe Romulus quamuis adolelcens, illico ea-
menadrconiincrementum per optimam policiam incendens.
rrbempopulumq; critarie diuilic: videlicet in lenarores, milites.
eplebem. Cencum namque ex lenioribuscleoir, quorum con-
lilio omnia ageret: millcetiam puonatores constituic, qui rrbis
Continux detensioniintenderent: arritices vero ex agricolas lut
nomine plebis poluic, re ex illis omnibus agoregatis vibs per-
Fectissima Constitueretur. Romulo successie Numa Pompilius,
qui culcu Deorum e leges Romanas moresque concticuir. IIOc
reonante Romx, e apud Hlobraos Manasse, ab eodem impio
rege propheca llaias perhribetur occilus. Regnanre vero apud
Hlebreos Scdechia, _ apud Komanos Targuinio Prisco, quiluc
Celerat Anco Marrio, ductus est capriuus in Babylonem popu-
lusludxoru, cuersa lerulalem, e templo illo à Salomone con-
Sructo. Per idem rempus Cprus rex Perlarum, qui criam C hal-
daeis e Allyriis imperauie, relaxata aliquantum captivicare lu-
daorum, quinquasinca millia hominum ex eis ad inctaurandum
cemplum regreditecic: a quibustantum prima caeptatundami-
na, _ altare constructum est. Incurlantibus aurem hrostibusne-
quaquam prorredi aeditcandoraluerunt, dilacumque opus est
rique ad Darrum. Pecidem criam cempus illa (unc resta, que
conscripea luntinlibro Judich, quem lane in canone scriptura-
rum ludxi nonrecepilledicuneur. Sub Darioergorese Perla-
rum impletis LXK. annis, quos Leremias propheca praedixerat.
reddic.
Romanorum rege

## Folio 23 — 734330022:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
e
e2ta
LFDE R I.
reddica est Judais Colura captiuicare libertas, regnante Roma-
norum sextimorege Parquinio: quo expullo Romani a regum
luorum dominatione liberi elte caeperunt. Vique ad hoctem-
Dus prophecastrabuic populus ICrael: qui cum mulri Fuerine.
paucorum e apud ludxosec apudnoscanonicaleripra rerinen-
Eur. Dies aurem proplorarum, scilicet Osec, AmIOS, Elaix,
Mlicheae, lonx e lohelis, renduntur arese Larinorum Procali
ue luperiore Ruencinorsque adregem Komulum iam Roma
num, vel eriam rique ad primordia regni cius lucceltoris, no
mine Pompilii. Lrechias quippe rex luda co rique regnouit.
AC exhioc percarempora tontes proplietix pariter cruperun
quando regnum defecie Alyriorum, Caepirque Romanum: VE
quemadmodum regni Allyriorum primo cempore excitie Ab.
ranam, cui promissionesapertislimx hicrene in eius leminc bc-
tredictionis omnium gentium: ita occidentalis Babylonis exor
dio, qua tuerar Chriltus imperante renturus, in quo impleren-
cur illa promissa oracula prophetarum non solum loguentium,
rerum ee scribentium in tancxe rei Fucurxe restimonium lolue.
renEUE. Duum enim propheex nunquam fere detuissent po
pulo Tlrahel, ex quo libireges esse caeperunt, in rum tancum
corumfuere, non gentium. Juando aurem lcripruramanite.
Cius propherica condebatur, qux sentibus quandoque prodel.
lec: tunc oporrebatincivere, quando condebatur hac ciuitas,
quae rentibus imperaret. Porro imperium Romanum licee vI
que adhaectempora exigui adhuenominis cAce, ee rix adquin
cum decimum milliariurerras possiderer, succesliuo tamen gra
du lurgere caepit. Cumque seprem estet regibus administratur
Scilicer Romulo. Numa Pompilio, Fullo Hlostilio, anco Mar.
tio, Tarquinio Prilco. Scruio Fullio, Parquinio Superboi pro
prerciuldem rlcimi regis insolentiam deinceps non regali dil
crimine live desporico, led contulari porius e policico admini:
Atrari capir, Cacusque imperis mutacus elt.

## Folio 24 — 734330022:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
PEFRI DE AHDVO
De recalis cminis in consulare (5 politicum
Romani imperii translatione.
C APVT VI.
Vbresibus ad instar xeraris humana inclicum imperium ex
cenerisadhucannis proorediens primo coaluit; deinde pau-
lacim crescendo lub consulibus adolere capic: roboreque ple.
nae porenrix lub imperatoribus lulio e Octaniano adepta, can-
quam in Aorelcentc aetare aliquandiu perlictens, luc cestiue post
decrelcere caepit: & quali ad decrepicam xtacem perueniens
eandem morre cum torius mundi occaluteriendum. Cum
aurem Romae leprem regibus reonatum cAer annis CCZLIL.
Anibulq reoni de rebis paululum ampliaris, expulsis rrberegi.
bus, regalis poreltas ad contules translata cst: Caepitguetuncre-
onum Romanum policice gubernari. Cuius lane cranllarionis
e murationis caula tuic errannis ex insolentia plurimorum re-
rum, praecipue quoqi caulam expulsoni dedic Sextus larqui.
nius Superbitilius. Tarquinionam que Superbo ardeam op.
pidum in 18. milliario ab rrbe Roma policum oblidente, Factum
estre incaltris, cum oblidio trahereturinlonsum, coenantibus
regiis invenibus, inter quos e Collarinus exatnobilisimae Lu-
crerix coniux, e forre nimio calentibus vino, de coniugum
honeltare incideret Termo: e cum rnulquilqueluam, ve moris
ck, Careris praeterrec, in consilium hocicum elt, ve cito conscen-
sis equis riderent, quibus rxores eis bella perentibus exerce.
rentur officiis. Sane cum careri luasincer corequales luden-
ces inuenissene, verhs equis ad xdes Collacini deuenere: ibi
cum honeltis matronislanificio racantem e nullo exornacam
culcu inuenerune Lucreriam: quamobrem iudicio omniulau.
dabilior vila est. Interreliquos aurem invenes pexecipue Sex
cus Tarquinius Superbi silius benigne sulceptus, moximpudi-
cos oculos in formolicarem casta mulieris iniecie. Vnde post
mulcis interiectis diebus netando luccenlus igne, occulte ca-
AriSCXEF.

## Folio 25 — 734330022:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Cum
CrC
11
LIBER T.
Aris exercitugi relictis, nocte renit Collatium: vbieo quod viri
Conlanonineus eNset, a Lucreria comicer lusceptus _ hOnOTa
tus, poltquam domum omnem lultrallct, cacitos e omnes lom-
no lopicos arbitratus cuaginato gladio cubiculum intrauie Lu-
creciae, minatusque illi morrem, li vocem cmitreret aut lux non
adquiesceret voluntati; tandem tremebundae mulieri, alper-
nancitam en animo, per viminculicstuprum. Ouamobrem il.
lucelcence dic patrem aliolque necellarios contestim accertiri
fecit, e rirum: quibus aduementibus, qua a Sexro Targuinii
Ailio selta lunt, cum lacrumis e ordinererulit. Cumqueillam
Rencem Colarentur attines, illa inguie: Nulla impudica exinde
Lucrerix se detender exemplo. Lum ferrum, quod relteca
labat, Cubito risceribus immerlit. Propter quam caulam Bru-
cus parens populum concitauit, e Larquinio ademitimperium:
exercitus quoque qui civicatem Ardcam cum iplorege oppuo
nabat, cum reliquit: veniensque adrebem rex portis claulis ex-
cluluselt. Vndc Romaniregia dignitace abolica consulendum
sibi pocius, quam cuiquam lux libercari dominandurari, Con-
Culesad imperium corum subernandum creauerunt. Provno
namq: rere duo hac de caulacreari, vesirnusmalus esse voluil
Cec, alter cum similem habens poreltarem coerceret. Ecpla-
cuit, ne imperium longius quam annum haberent, ne per diu-
curnitate poreltaris inlolentiores redderentur, (ed ciuilessem-
perellene, qui se postannum scirent csepriuatos. Fuerune e-
tiam non longo post cempore ad gubernationem imperii e alix
dionitaces Romae creaca, re dictatura, magistrarus militum,
quaestura praefectura, e alixe quamplures, de quibus ad longum
recitat L. 2. D. de orig. iur. e poltea luperno opitulantenumi-
ne aliquid dicemus: nec ad lingula Romanorum gelta descri-
benca in peaelenciarum in manus Cumtus est calamus, sed pro-
rrellum cantum ex cacum Imperii animus est quam luccincto
termone perstringere. Sub consulari aurem imperio relpub.
lica Komana in immenlum auomentari capie. Incredibile e-
nim est, inquit Salluctius, quam acepra libertare in breui RO.

## Folio 26 — 734330022:0038
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
P E TRF DE A NDLO
manum creuerit imperium. Opcimis namq; e moderatir.
sesibus rrbs Kemana per contules Fundata est, CapeTUINEGi
Lucmme rempubliam administrare. Ob quam caulam plc-
exponesle sponce lubdiderunt Romanis. Illi enim paulo
PoltRegesexactos decem rirosscientia a prudentia praeltantes
milerune Achenas, per quosleges a Cracisciuitaribus perebant,
ne in incerro iurc riverent: quas incabulis cburneis deleripeas
Pro roltris propoluerune, quo leges aperrius percipi potent.
Duam etiam bello ee armis militariq; disciplina sub consulari
imperio Romana lic adaucta pocencias vecerum lane historia
rum codices plenilunt. Supersticibus enim resibus Komani
Cum finicimis cantum regionibus tollicitabantur, nec longe ad-
huc arma commouerane. Sub contulibus vero extiemaseri-
am nationes cerra maricsi agorelli, victoriolissimis bellorumcri-
umphus es cum muleo luorum languinc inclicum imperium lon-
se lateq; dilacarunt. Ouasnempe laudes grariasqi non digné
laris dicere porest almum imperium illustribus e Forcissimis ri-
ris Scipionibus, Fabiis, Ampliis, Fabriciis, Meccllis, Caconi-
bus, Bruris, Mariis, magnoq Pompeio, ac C aio Julio. denigi
Caelari consulari adhuc dignitate praedito, plerilq; cum aliisin-
exhaucti visoris nobilistimis ciuibus. Qui prohuius imperiino-
mine e tama extollenda alperrima bella seserunE, FOECrUON
tos cum hostibus iniere contictus, tocqi millibus periculis ee
morcibus se intracto pectore oppoluerunt. VIgi alia pene in-
nummerabilia bella omictam, occurricillud secundum P’unicum
bellum, rbi apud Cannas rieum Apulia Flannibale rictore tOC
nobiles Romani pro lalute imperii et reipublica internecione
corruerune, vetlannibalpro celimonio eriumplui eres modios
annulorum aureorum Carthaginem miserit, quos ex manibus
Romianorum equitum, senacorumq: e milicum detraxerat.
Ingens mediussidius mihii, dum reminiscor, ex incimis crum pit
praecorciis dolor, cancum camgi generolum Llannibalis dexrera
protulum esecruorem. Duo denique clara virtus Romano-
rum, quae adglorix e serenistimae tama excollenciam cupidisti
n

## Folio 27 — 734330022:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
LTBER I.
ma Cemper crar, adres bellicas ample peragendas ardentior Fo-
rec, a nobilissimo Senatu lege tancicum cAt, ve his quiquinque
millia hostium rna acie occidittene, aut provinciis lubactis vi-
etricigloria in parriam redibane, pompolushonorrriumphidari
deberet, qui intribus consistebat. Primo quidem captivima.
nibus polt cerga religaris ante currum ducebantur eriumptan-
cis. Capea tamen ex prostraca alta Carchaginc inlionis pocia
Ferencius ex nobilissimis Carchaginenlium ciuium captiuis
Scipionem Atricanum erium phancem palliacus post currum sc.
cucusest. Secundo omnesciues cum laricia maxima ad susci-
piendum eriumphancem obuii illivenerune. Terrio quodso-
lus sedebar in curru inducus purpura, quem curru quatuorequi
trahebane. FEquo xternam illoruredderenememoriam, (cul
praeimagines illisponebantur pro rostris e arcus construeban-
cur trium phales, quibus plena crat Roma, _rquoinnostram x-
carem reltigia manenr. Ouam quam autem per militarem disci-
plinam rlumq crium phandi (ve Valerius inquicli. 2. Fic. de cen-
TOr. nota) opespopuli Romani inmaximam excellentiam cre-
veruntprobitare Imperatoru: nequaquam tamen Aabiles per-
mansistent, nilimores Romanorui ciuium tuissent temperari et
virtuoli, riciisproculexcluls. Idedetiam centoria noca adin-
ventatuit, per quam bona adquilica conseruarentur: illa enim
pacismagistra custolque rirturis sempercrat. Ouid enim (in-
quic Valerius) prodesttoris csestrenuum, si domimale rivitur.
expugnetur licet orbis, corripiantur gences, regnis manusinii-
eiantur, nili toro e curia otticium de rerecundia constirerit, par
carum rerum calo cumulus aequatus sedem Ctabilem non habe.
bic. Cumicaqueper cccLXIrr. annosrqueadtulii C xlaris
monarchiam contulare imperiu eser porrectum, Romanique
iam essent clarissima tama nori, luborca incer eos ciuili discor-
dia, icave(c, rbi politice regitur, conlulare post cellauie impe-
rium, Caelarcum incepic. _ alcerato iterum imperii stacudcin-
cepsinnostrarq; tempora per Imperatores relpublica suber-
nata Cll.

## Folio 28 — 734330022:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
E Y R L DF A NDLS
Poru in Caesareum
MutatiOne.
CAPVT VII.
sans
nosampliticauic quam lacissime con-
CoCularis porentia, lub falio tamen Cxlare _ Octauiano AV
almaRoma in Aoretislimo ltaru consticura, velur lol ple-
nerucilans, ad exeremos terrarum terminos lux porentia acgi
imperii radios circumquati: diffudic: capirque postcenlulare
regimen penesrnum elte lumma rerum maieltas, mundique
monarchiaadimperatore clanstula cs, qui longo dehinc tem-
perum inceruallo coriustete mundi monarchiam obtinuerunt;
denccillatuccedenrium ighauia principum, insurgenriumque
immanieate bellorum ad nc, quem hodiccernimus, Carum
perhenit. Calateu a nom en a lulio Cxlurc exorrum cA,
qui bellociuili commoto primus Romanum lingularem obti-
nuicprincipatu. Isab Tulo Aineae hilio originem ee nomenlor-
cicus elt, re AEncidos carmine Virgilius contirmat:
Imperium Oceano, sundam qui terminat astris.
Caulam rero ob quam cehtulare celtauie imperiui, cxlareum-
quepic, Furropiushioc Mnedelcribit. Cum lulius C x
lar, Cliadhuc contuli Chana, Brirannia acque Cermania decic-
ca cran lorrisimis pralss phassce, rictor inde rediens libi
ablcndicerum deceealatum popolcicatque trium plum:
Guort reutsodetaCaME, agence l’ompeio maxi-
moe eriumphantissimo riro, quinolebat Romxhabere Cala-
rem, emaiorem leinvrbeferre non poller. Cumque cAec de
honore ac praeminentia incer eos contencio, nonnullique ci-
vesllani Caelactaarerent: Senatus vero acquerniuerlate-
reobilitas Romana puccesrenerent Pompeii. e ipsi duo inter
cunctos Romanos pocni a praeltancissimi cives cranc,
bellum ciuile disscttes de axima in ribeexorta cst. Cum au-
TCIX
De consunris in
E Cacr lperis
Tulius a marno demissum nomen tulo;

## Folio 29 — 734330022:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
L LBE R I.
cem Senatus cum ralidistimo exercitu Cn. Pompeio duce con-
ira lulium Caelarem in Graecia bellu pararer. Caelar incerim col.
lecto exercitu decem legiones inlticuit, ex Germanis, CallIS, et
Briconibus., cum illisq. Komanam rebem ingrellus dictatorem.
quae maxima cirnicas crat, se Fecic, nesatam que libi ex aerario
recuniam Fractis Foribus inualic, protulurque ex co auri pondo
4135, arsencirero pondo nonsenta millia. Dcinde Contra
Pompeium in Oriencem protectus, in ltalia ingens bellu com
milit. leaque instruicur rerinque ex Romanis acies: Pompeius
88. Cohorrestriplici ordine locauit: Fueruncaurem peditu plus.
quam quadenginca millia: equires in sinistro cornulexcenci, in
dextio quinsenti, praetercaresesmulti, senatores equires Ro.
mani plurimi, ab (que leuium armarurarum maxima copia. C x-
Car liiliter octorinta cohorres eriplici ordine dilpoluir cuitue.
runc minus quam quadraginta millia peditum, eguires mille.
Vidercibi e gemerccrar contractas Romanorum viresincam-
pis Pharlalicis ad occisionem mutuo consticislc: quas si cOnCOr-
dia rexisset, nulli populi, nulli reges finire poruistent. Prima
congrellione equicatus lompeis pullus liniltram cooperuie, al-
ram nudanit: deinde cum diu verinque dubia Porre redderen.
Tur, acq; ex alia parte Pompeius diceret, Parce ciuibus, candem
rniverlus Pompeiitusic exercirus, caltragi dircpra TunE. Caela
Cunc in eoprxelio Pompeianorum quindecim millia, militu cen-
turionestrisinca eres. Pompeius tugiens in aliam venic, inde
furatus per Cyprum Alexandrium perije, ve a rege Agypri, cui
FutOra SenaTUdaTUS FueraE, Proptes juvenilen cius XtaLeM aC-
cipererauxilia. Quitorcunam magis quam amiciriam secuTuS,
Occidens Pompeium, capur eius ec annulum Cxelari milit. Ouo
Cospecto Calar eriam lacrymas Fudile dicitur, tanei viri intuens
capur, ec generi quondam lui. Triumplio ergo porirus C alur.
e bellis cinilibuscoto orbe compolutis redije; monarchiamque
imperii lolus adeprus cA, anno ab V. C. Ferme sepringentelimo:
virquonullus rnquam bello maris enienic: eius liguidem ductu
rndecies cencum nonaginta et duo millia hoctium cala (unE.

## Folio 30 — 734330022:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PE Y RT D E A N DEO
Lunc Octavianus Caelarisnepos lororisqe Elius apicem RO-
mperii conscetsu: sub quo respublica in prolperrimum
aacum perueniens insenri felicicate pollebat: non enim vilo
teroa Dacrei Lusuitum res Romana magis Aoruie.
Junc namque Romanum imperium ab Orienee in Occiden-
cem, a sepcentrione in meridiem, ac per cocum Oceani circulu
cunctas sentesrnapace compolitas tub lua dicione tenebac. Fo
aurem cemporc, id cA, X LIr. imperii lui anno, quo rerissimatir-
milsimamq; pacem ordinarione Doi Cxelar compoluit, ab V. C.
verO D CCXV. anno, a creacione aucem mundi cum transissene
annorum 5199 narus eA CHR ISTuS Verus Calicerraq; mOn
archa, qui Romanum imperium luo lacrauic adueneu, cuius ad-
ventuipax iltatamulara cA: _ sic in primo eius aduentu Chri-
Cus Copiris armorum tragoribus eorum mundum lubrnica Ter-
reniprincipatus monarchia ernanimi profestione Romaniim-
periicompolicum reperit. Sic quoque in secundo cius aduentu
deticiente Romano imperio, Ledataque laua perlecurione An-
cichrilti cunctos per orbem populos lub monarchico principa-
ea Apostolici papalisque imperii, vnicagi orthodoxae Adoi pro-
Fessione adunatosinuenice, critque d cuncpaltor rnus, ouile.
que rnum iuxra cuanselicum praelagium. Letamen reriusque
monarchia tuit capue, esque e cricillainclyra Roma: illanem.
pelicur terrenum quondam imperium serererilack, sic nunc
quoque calestismonarchia apicem interriscenet. Rccolenda
ferofecto ee Fclicillima cinitas, omnique laude prolequenda,
quam (re Licus Liuius aic) capue rerum omnium calestes ese
roluerunt, de quo cories armis certatum cA, in cuius denique
praeconiumulca praeclara dilserierexr. in c. Fundaca. Deelection.
lib. 6. Sub Octaniano ergo Augustorconanicinceerrimemun-
dimonarchia, qui primus roluntare Senatus linsulare obtinuie
imperium. Tuliusenim, ctli Colus imperaret, invieocamen se-
nacu libi Komanum rurpauic principacum. Octauianus pex
cerca a Senatuprimus ex eo quodrempublicam auxeric. siuou.
Aus Coutahacoe, quod nomen cunetis succesoribus rque
adnun

## Folio 31 — 734330022:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
C
5ad
lri
Tet
AN
cipa
PrO
n
Lo TBE R +.
adnunc doministanti orbis contecracum est, idque apicem de
clarat imperii. Debec namque quilibee imperaror illius ese
propolucide animi, reimperiu auseac, reaic gl. Ordinaria in pro-
cem. digestor. ex parirerinctic. Nilienim haecglosella Caluarerri-
culum augustoru, nullusfere nostra arace vere le denominarer
Rugultu; cum pleriqi porius angustent quam auseant imperiu.
Caelares rero dicti a lulio Cxlare, qui (vellidorus lib. 7. FThicOr.
ait) de matris reero ealus erat, vel à calarie quod Comatus.
Duodnomen Komanisprincipibus Alamannica eciam lingur
dicatum cAt: L.aici enim non habentes periciam prolodiaca pri-
milegerunt xlar pro Cxlar; rude rulgare reuronicorum quo
Caelarem Reyser appellant, detuxic. Imperatorum autem no-
men Komani illis primuindiderune, apud quos summarci mi-
licaris contilcerer, ab imperando exercirui Imperatores dicti.
Seddum din duces ciculo iMPCTAEOFUIL FUIHSCTCNEUE, SCnaTUS
centuir re Augusti Cxlaris cancum nomen esser illud, quo di-
Cingueretur a caereris gentium regibus: quod ex lequencibus
Celaribusinnostrar(que tempora inuiolarum permantie, licuE
apud AIbanoS Siluii appellari lunc, e Forpriorum Prolomaei
Atempore quo ad Cermanos peruenit imperium, in Impera-
corum ercarione maior quam olim exisitur Colemnitas, proptce
criplicem coronam, ructionem que quam de ponciticali manu
Culcipit. Vnde in Romanuelectus principem non ance, quam
duream Romxe coronam ex lacram ructionem recipiar, hodie
Imperacor oxpellari debebic, sedRex, re hoc pulere nobilicer-
que declarat ol. in Clem. rnica. de iurciur. Cun aurem ab Au-
sustorque adtempora Magni Constanrini non mulcoamplius
quam CCCLX. annis in ribe Roma Romanorum procurriAce
imperium, de postinlpirance illo qui cuncta subernat, victorio-
lusprincepsrelicca maxima pulcherrimaque Romaimperii nu-
rrice, ledem apud Craecos conctiruit, Constanrin opolisque do.
miciliu clarissimi ex forrunatissimi imperii fucuris deincers lm-
peratoribus dedicara eAt.
An con-

## Folio 32 — 734330022:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
PETRT DE ANDEO
An conventat Imperium es quodlibet reenum
masis recaliter quam politice eu-
bernari.
CAPVT VIII.
Mplicudini Romani imperii in Cuo procestu veramque ad.
La mimistrationem, e contularem e cxelarcam plurimu con-
culisse compendiosius quo porui perstrinxi. Nunc reco prius.
quam ad alia progrediar, haud inconorue placuit poliricam in-
lerere quaectionem. An conveniat imperium ex quodlibetre.
onum perraum magis quam plures gubernari. Ec quidempo.
licicum resimen pexualere regali muleis rationibus perluaderi
Porest. Plerunquenamque contingie, re homines lub rege ri.
uences sconius adbonum commune tiant, existimances id quod
ad bonum commune impendune, non libi sed alceri conterri,
Tub cuius porestare consictunt. Cum auremres publicaperplu-
res administratur, quilibec ad bonum commune quali ad luum
proprium accendie. Vnde experimento nonnunquam vide.
mus, ciuicates perannuos rectores administratas plus possc, plus.
que proticere, quam eas qua principum administratione su.
bernantur: vein rebus Romanis paruie, quae poltexactosreres
mirum inmodum a in brcuiexcrcuerunE; _ in Venctoru po.
licia id hodieluculentisie CeFHIEUE. Parua pexterCa Ceruiria a
resibus grauiusferuntur, quam oncra grandia, quae a commu.
nicate ciuiuimponuntur. In Romana enim republica cum plebs
milicia ad (criberetur nihilominus camen e promilitancibusti.
pendia exoluebat. Verum cum Cixendiis loluendis non (uHi.
cerec ararium, in rlus publicos opes venere priuatx, adco re
pexecer lingulosannulos e caerera digniratis inlignia nihil libi au.
ri lenatus ipsereliquerir. Caeterum rectores cinitarum lexibus
municipalibus altringuntur: Reges vero legibus reoni lalcem
coactiuis minime lubiiciuntur, ve l. princcpsD. delegib. Xx 9. 9.
3. c. cuncta pet mundi. propcer quod lape concingiceorumre.
Simem

## Folio 33 — 734330022:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
LIBER I
gimen verti inerrannidem, licet Imperator velle le legibus vi
uere prosireatur, vel. digna vor. C. de legib. In aduerlum vero
monarchicum regimen opcimum esse lonse maioribus rationi-
busperlualum est. Fcprimo quidem id palam est ex fine regi-
minis: In id enim cuiuslibeeregentis heri deber incentio, reeius
quodregendum Cusceperie lalurem procurce, inctar nautici gu-
bernatoris, cuius sollicicudo ekt, re nauem contra maris pericu-
la X Scylleam roraginem ad portum laluam perducat. Bonum
vero e lalus conlociata mulricudinis cs, re ciusrnitas, quae pax
nuncupatur, conseruetur: quaremora locialis riex pericreilicas.
Manifestum aurem cst, quod rnicarem magis afficere porcst,
quod estpersernum, quam quod in pluri consiltit. Iuxtaptri-
Jolophosenim efficacilsima causa calefactionis est per se calidu.
Ec id non Colum ratione sed e experimento compertum ha-
bemus, quod pronincix e ciuicates, qua non reguntur ab vno
dissentionibus crebro laborane: re in Romana republica rilum
eA. Pluralicas enim estmater dilcordia, et quorlunt capica, toE
Tentus, vec. licurin sacramentis. De conseer. dist. 4. X c. quod
diuerlicatem. De conccs. prabend. _ apud legiltas l. s vnuS. 5.
principaliter. D. de arbitris. Nam voluntates hominum varix
lunc. l. quia poterar. D. ad Trcbell. Fc idcoamicicia inter ul-
tos maonis aecollitur preconiis, quali miraculose animus ami-
corum sicin diverlis corporibus. Praecerca id magis tugiendum
est ex quo maiora postunt lequi incommoda. Sed in regimine
multorum plerum que contingit, re ex pluribus aliquis ab inten-
tione communis boni divertat, quo a bono publico pedem de-
clinante dissensionis periculum multicudini imminer. Dissen-
ciencibus enim principibus re in multitudinc se quatur dissenlio,
necelc est: _ omnerconum in sc dinilum (venic SaluatOr) de-
Colabitur, nec rili nanem inrnam erahiunt parcem, nisi coniun-
eti. Dua quidem consideratione haud impudenter dixic lum-
mus philolophorum Arictoreles, quem Aucrroes purat quali
regulam dacam in natura, Pluralitas principu mala, onus erzo prin-
cexs. Duam enim dispendiolum ex ad pacem ex iusticiam com

## Folio 34 — 734330022:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PETET DE ANDLO
eendam Acplucalicas, ab (q. unico capice dominantium; non
Tolum nobilis Allaria, sed e totatere Alemania deplorar. RO-
mateCondira cl duostratres simul habere nonporuit, e tra-
rrictem tur: FF in RebecCa rierO FTau e lacob beIla
geserunt. Oprimus ergo eA in qualibet republica principa-
cusrnius, rbicum eciam rcgnu inerrannidem vertitur, pericu
lolius lonse est in mulcirudine quam rno solo. Mulcirudinc c-
nimeyrannilante ad supprectionem torius reipublicae intendit:
qui quidem exceslus errannidis miaximum gradum rener mali-
cia. Fcrepaucisplurima perstringam, liquispraecerita tacta, et
e gux nunc lunt, diligenter consderer, crebrius inueniet cre-
nise errannides incerris quae pluribusresuntur, quam guxe su
bernantur ab rno. Porro phylica eriam ratione monarchiam (-
ue regale regimen oprimum in republica esse comprobatur.
Cum enim ea qua secundum arrem lunt imitentur caquae se-
cundum nacuram; id opus arris melius ck, quod magis astc.
quicur limilicudinem cius quod sccundum nacuram cA. Om-
ne autemnacurale regimen ab rno cst, sicut a corde membro-
rum mulcitudo dependet, a rarione pocenriarum animae multi-
cudoprocedit. Inapibus deniquerex vnus cst, ee gruesrnum
sequuntur ordine licerato, re inquitrext. in c. in apibuS. 7. 9. l.
in toroque rniuertornus Deus creator e factor omnium clt.
Concludicur ergo ad conseruationem Cabilitatem que imperi
e cuiustibetresiminisratione naturali pariter e morali consi-
derara trugalius csc regimenrnius quam plurium: licet laepe ex
delidiaacimpericia regum ex principum concrarium contingat.
Nam plurium Imperatorustudio et hdeli administrarione RO-
manarespublica magnopere aucta cA, e per plurium delideria
e errannidem adnihilum vere redacta. Sic quoque in riioque
regimine populi Hlebraorum fuit, quod rempublicam corum
Oftenderic: primoquidem, dum lub ludicibus regebantur, rn-
aique dicipiebantur ab hoctibus de rnusquisque quod libi b0-
num videbaturin oculis suis, Faciebat. Regibus rero eis divini-
eo a Cora e ttanciam, propcerresum maliciam a culru
VmI

## Folio 35 — 734330022:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
LTDER I.
vntas a erune, Analicerque milerabili faco hostium a-
misdcuicti occubuerune, longxuaq; captiuitare accriri lunc. V-
crobig; ergo e inpolicico es regaliresimine rircus inprecioelt.
An expediat reipublica Imperis
Co cmuslibet alte–
pus, subernatorem habere potius perpe-
tuum vel temporalem.
CAPVT IZ
Apiencissimi rebis Romxe patres politico eorum adhue per-
listente resimine, lingulis annis nouosstatuisse magictracus,
in superioribus actum est. Ouocellanto, Cxlareoq; incipien-
cc, pertxosrectorestanqua rcipublica magis LalUTATES RCS RO
manas exinde directas ese agresti Aylo perclaruit. Qua de
re alceranunc pullat quaestio animum, An expediacinomnire-
publicamasiltracum ordinare fixum: Socrates certe e praeci
puahumanae Capiencia lumina in ca sententia fuere, quod om-
nino non conveniar reipublica magistrarus annue mucari: ad
carque partem has voluerunt regere rationes. Experientia
namq: (inguiunt) Facit arrem, re de arre milicari Vegerius di-
ZIF: Scientia rei militaris nutrit audaciam, quod nemo facere meruit.
quod se benedixisse considit. Sed hihacmutario rectorum velprin-
cipum, plerunque continsit inexpercum ad rempublicam ad
ministrandam allumi, ex quocrroresnonnunqua maximiinci.
dunc in policia. Praecerea perhuiusmodi ricissicudines recto-
rum datur occalio subditis rebellandi minime que obaediendis
vel quod quilque sperac magistracus poreltarem breui lumen-
dam, vellalcem per succellum cemporis ad idem oficium scip.
Cum deligendum tore. Duanca criam dissidia e inteltina bella
inter conciues parturire (olcat annua rectorum alcernario, mul
eis exemplis in republica Romanorum exploratum est. Dum
enim ex eis plerigi maximi viri ad contulatum aspirarent, nec
allequerenur rocum, in perniciem pollmodum reipublica d

## Folio 36 — 734330022:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
P ETRT DE ANDEO
pacrta cete molici lune; adeo verandem hacres consulari
imperio, reluprapatuit, Cilenrium daret e finem. Non viden-
cur denique adco lollertes elle d ad rempublicam attenti an
nuirectores, quemadmodum perpecuo ctabilici: cum illi luam
pocestarem lciant modico temporc duraturam, in quo modico
cempore Expenumero continsit aliquos ad commodum pe-
culiare pocius quam ad publicum intendere, nec ad emenda.
tionemmorum tacinorumque. correctionem promtus detacili
quilquetalis reperitur, cum omnibus applaudere magis quam
quemquam oftendere studeat. Exquoti, re per impunicatis
audaciam Aane, qui ne quam Fuerunt nequiores, vecexE. In C. VE
tame. Delenc. excom. Vndercipublicaeintericus corrupricq
nonnunquam sequirur. Luccreltnamgircipublicae, ne crimi
na remancantimpunita l ita rulneratus. D. adt leg. Aquil. l. (0.
peris. C. de Poen. Ec quamuis Socratica pariter ee Platonica
lencentia regentibusrarionibus perluaderi pollic: es tamen in
contrarium alrera xque probabilis perluasio, monarchanempe
Philolophorum Ariltoreles 2. POliric. mutare (aic) aliquando prin-
cipatum magistratusque dienitatem, caussa maioris pacis unionisque in ciui-
ratibus solet esse es politia quacunge. Emeroic ad hanc sententi-
am ec aliaratio ex dictiplulosophis. Lchicor. rbi air. Principatus
virum ostendit. Conringit enim plerungi virum virture de mo-
ribus commendabilem in gradu suo prouchi ad dignitarem, ee
in succestu cemporis ritam moresque deflectere in deterius, ve
I. Regum in Saule Flebrxorum principe exemplum in mani-
bus elt. Porro innacura hominis gradus, quantum ad rireutes
ec gratias, reperiuntur: quidam enim ad lubiectionem idonci
lune, Ced ad resimen minimereiles: quidam vero in concrarium
Cunc dispolici. Si aurem ex Fallibili opinione concingat, cum
qui minime idoncus cst ad resimen aliorum, cleuari perperu
um, quantum commodicaris trus alitatilq. allacurus sic reipub.
lica, nemoprotecto rationis composionorat. Cum eriam le-
cundum philosophum 6. Echicor. omnes hiomines deliderene
habere honores, maximumqi bonorum exteriorum honorem
exiltimant.

## Folio 37 — 734330022:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
Ei
A1
MI
est senatona Urbius Nomonae Sc
LIBEsA I.
existimane, aded quod non sicrila canca humilitas, ve Maxi
musair Valerius, qua hac dulgedine non tangacur. Ob quam
Cauctam nonnulli in republicas ad principatum alpirantes non
xquo animo ferune superioricatemrnius et perpetui. Proinde
Aristoreles 2. Politicor. Socraricam irridens sententiam aici
Socrates semper eo sdem facit principes, quasi stabilitio principatuu apud
inferiores viriles e animosos praecipua sit caussa ciuilis discordiae. Fa
bius dux Romanorum cum Capius contularum habuissee, huius
modidignicatis in lua tamilia lonsis Fuisset continuaca rempori
bus, egir cum populo, re aliquandoracariohonoris ciulcemodi
Labix senti daretur, necanca dlignicas in rua domoremaneree.
Hlodie quoque nobilis Romaannuo lenatore gubernatur, vein-
nuic cexc. clegancili. in c. Fundamenca. Dc clect. lib. 6. et Per
ius ciuile prouilum est, ne rlera biennium ciuitas sibi cligere pol
Ccmagistracum, re in Auch. de detenlor. civic. 5. An. CoIlat. 4. e
alicer alpirans ad poceltarem incidir in legem luliam ambirus.
C. ad Le5. lul. am b. L. rna. Racio prohibicionis cst, ne regentes
rempublicam alpere dominentur, e ne detur occalio delin-
quendi: ideo dilponit lex, re post biennium deponar officium,
ecrationein reddat de gectis. L. rnica. C. Veomnes cau. tam ciuil.
quam crimin. erli Arilcorelica senrentia ricissicudinem rectoru
_ principuin republica exigere rideatur. FC ramen aduerren-
dum, quodregiones genciu diversiticantur, cum quoadnatura
humanam, cum quodd complexionesmodum qriuendi, quem-
admodum rniverla animancia iuxta aspectum caliinAuenciam.
que altiorum alcerantur, re Peolemaeus eradir in quaduperE.
Nam li planex ad aliam cranlterantur regionem, illius naturam
Convertueur: ita e de hominibus ridemus, quodnonnunquam
Alemannitranllari in lcaliam icalilancur, e mores ricam que co-
rum relinbonum vel in malumimitantur. Duamobrem pari
racione resim en ee dominium cuiuscunqi resionis ordinandum
ese ridetur ccundum dispolitionem sentium, licur ee ipsephi-
Colophusin Policicisrradit. Ouxdam enim prouincix leruiles
lunenacurxe, homines habentes putillanimes; ee tales suberna

## Folio 38 — 734330022:0050
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
PEFRE DE ANDEO
le delporicoeresali. Sunt aurem alix pro
incix habentessces e animi e corporisriribus audaces, in-
SCo4 e indultia praestantes; quaspolicico gubernariregimi
bhecelle cA: quare profecto dominium in lcalia e plerilque
alipresionibus riser, quibus difticile cNet propter innaram co.
rutssebelalominari regalicer. Regiones aurem intu.
aoscalix sempelreges e principes habuerune, repore Sicilia
SacMa, _ Cotuea. In partibus vero Ligurix, Amilix, e Ila-
mt, qu Lombardica nuncupantur, nullus fere niu
crramica quac imprestione principatu obrinere porest per.
veccums, noltraxrace laeperilum cst. Actamen dux Venctia-
runt cerperacum limicatum que resimen habet, qui cuam po.
testarem a Senaru Venccorum reluri lumen à sole luna murua-
reperhibetur. In terris verorbiprincipatus adtempus sultine.
tur, ad resimina mediocres (ee philolopho +. Policic. placct)
idoneiores lunt, hoc est, venec lincporentesnimis, qui de tacili
crrannilene, necnimis abiectx condicionis, quodltatim demo-
crarisent. Conliderances enim illi sc quasi exnihilo in alrum
Fastigium cuectos. lui immemoresignarique resiminis in erro-
risplerunq; baracrum prolabuntur. Convenie peaetercarcipub.
licae admagistratus eligi rieos, quinec auaritia vicio, nec inopia
nimium laborenie. Narrac quippe Valerius lib. 6. Quod cum
duo consulesin lenaru Romano contenderent, reer corum in
TTilpaniâ mitteretur; tum scipio Emylianus omnibus aliis lu-
am Cencenciam expectantibus, Ncurer, inquic, mihi placet: co
quod alternihil haber, alcerinihillatis est. Nec huiusmodido.
minio derogane, siquandoq; remporua regionis qualitate con-
liderara delicta lcuius puniantur in politico quam despotico. In
nonnullis namq; rerrarum oris ad conseruarionem politix dil
limulare culpa, velremirtere merica paenam, non minus quan-
dog: quam alpera correctio rcipublica accommoda est. luquo
calunonminuseria exscinca libi locuirendicare riderur. Vn-
de Orcoorius in pastoralimodu correctionis juxca perlonarum
stacum ee qualicacem instruic elle acrendendum. Le canonica
IUTANON-
riconuenitregin
11
st

## Folio 39 — 734330022:0051
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
dei
AOII
L IDF R I.
iuranonnunquam uclitari decrahendum esse aiunt. L. dist. ve
constiruerentur e Cuih ex ininncto. Deno. epilc. nunc. ac ne
icis digrediae, nunc duae ob merita Romanis
mundimonarchlaaaperisconcelsacrar, conlequencer dilpici
uod prono consiliocaelum terramque recentis.
mundi monarchia Romanis con-
cessa est.
CAPVT Z.
Lhet curtes per orbem reges dominosq cerraru nulliriqua
e deperri lunt, qui ad bene bcateqs regendu Colerriores existe
rdcKomano populo: qua ex reillos digne adeo luis rircuribus
imperta os pibmeruisse, lumen eccleliae acrestatur Augusti-
nus. Virrucibus quide diconon cheologicis, que linchde de cari-
catenon habenrur: Cedpoliricis, quibus eria gentiles ornatuF, VE
inquic texr. Iun. gl. 28. 9. 1. S. ex hisnempe ex Romanos multis
Cummisc rirturibus in 18. Deciuir. Dei, extollic Augustin. ma-
ximecamentribus, quibus praecipue Aoruerur, illos dignistimos
imperio fuisse ostendic. cum ob linceruinpatriam amorem e in-
cegram coruinrempubli ca tidem: cum zcluiultirixe: tum quoq;
ciuilem coruiin omnes bencuolentia. Arg; re a prima exordiai,
lanctus amor parrixe honorem dominii dignemererur: ille enim
inradice tundatur caritaris: qux virtus caricaris merico praecet
lit omnem rirturem, cd quod cuiulcunq rirtutis meritu ex vir-
eute dependec caritaris: et qui rempublicam zelac, rem ridetur
Zelarc diuinam, ver. Fchicor. philolophus dicir. Pc, veiuctu prin-
cipem decet, Imperatoramplistimum Senatum alloquens; Cor-
di (aic) nobis est. Patres conscripti, semper nostri animi curas rebus com-
munibus auidissime impendere. L. 1. L. de emend. cod. Fapropter
amorparrix supra careras rirtures gradumeretur dominii, im
perii eclionoris, in quoreiq parria amore nullam dilpenlario-
nem morales admircune. Non enim rila causta inceruenire
deber.
lonsius verbis
endum eMerideeur.

## Folio 40 — 734330022:0052
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
PE FRY DE  R H DZO
bet, aic Tullius in lib. de republ. unde proprix derogetur pa-
Eta. FcinL. OAictor. is iple Tullius, qui e consulRomanustuie,
Omnium socictatum, inquir, nulla est gratior, nulla carior, quam ea quae
cumm republicaperscerat. rnicuique enim nostrorum cari sunt parentes.
carlliberi, caripropinqui ac familiares: sed omnes omnium caritates pa-
eria na complexa est. pro qua quisbonus non dubitat mortem oppetere,
sierdem sit profuturus. Ouanta aurem in rempublicam Aagrarine
carlcace receres Komani, Salultius in Cacilinario ex lententia
Calonisretere, dum plurimas virtures illorum connumerando
lubnectir; Wonde existimare maiores nostros armis rempublicam ex
parnumagnam fes se: quippe amplior nobis quam ipsis armoru ex equo.
rum est dgrain eis fuit domi industria, foris iustum imperium.
in consulendo ammus liber, nec delicto, nec libidini obnoxius. Prohis
(2iE) nos habemus luxuriam es avaritiam, publice ecestatem, privari
opulentiam; laudamus divitias, seguimur inerriam, es inter bonos ex
males discrimen nullum: omnia denique virtutis meritanunc possidet am-
bitio. Ouid dicam de Marco Curcionobilissimo rrbis Romanx
milice, qui pro lalucerebis et pace, cum in medio Foro & in ca
parte, rbinunc templum Diui Antonii sicum est, cerra dissilui(
sec. Cumeismiliciae insigniis, cquo armatus insidens, in abruptum
cerrae barachrum se praxecipirem dedie, repestilentia cellarer ab
vrbe. Ouidpracerea de Marco kegulo Arcilio. Romanorum
Adelissimo duce, condignum lux praemio rircuris recenscam,
qui Reipublica luam praeterens lalurem lponce le dedicin ne-
cem. Isenim cum Carchaginensibus bellu inferens, cum quin-
rentisriris captuse incarcerem coniectus cHer, poltea a C ar.
chaginenlibus, qui bello Fracti erant, ad pacem perendam a pro
commucatione captivoru Romam, lub lacramero tamen rede-
undi, missus est. IIle tamen Romam ductus sualit, ne pax cum
Atris Aeret: Hlosenim Fractos corcalibus spem non habere vi-
lam: ac setancinon esse, veror millia capriuorum, quos Roma-
niderinebane, propter rnum (c d senem, de paucos qui cx Ro-
tanis CapEIeTAME, redderCNEUT. OHerencibus aurem Romanis
rreum Lomaetenerent, negauir le in caribemanturum, in qua
Postquam
a

## Folio 41 — 734330022:0053
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
Qua
tes
ed
0.
1
L IBER T.
postquam Atris seruierie, dignitarem honesti cinis habere non
posset. Rediensicagi in Atricam miserabili necc extinctus cAt.
Duam mundas etiam a muncribus hrabuerint manus Romani
principesprorepublica conseruanda, Valerius lib. 4. multis Cx-
emplis delcribie: sedrnum de Mario sufficiat. Is postquam vi-
Etoriam de Samnicibus obtinuister, legati samnicu ad cum cum
muncribus missiiplum ad focum in scamno sedentem e carino
ligneo caenantem reperiune: illi vero magnuauripondus obtu-
lerunt. benignisinuitances verbis, reeorti reller. Oui protinus
rulcum rilu Coluens; Narrate, inquit, samnitibus, Curium malle lo-
cupleribus imperare quam locupletem fieri: mementote denigue. me nec a-
cie vinci, nec pecunia posse corrumpi. Inceoram ergo e inviola-
cam hdem rebi e patrix non modo illi, de quibus oratio prae-
milta cs, Ced e plurimi alii scruauerunt. Guaproprer Roma-
nis summa Dei pronidencia rnivertale orbis dominium ex im-
perium iuste concestum eAt. Sic quoque _ apudIlcbrxosNa-
chachias _ eius filii, quamuis lacerdorali eslent tribu progeniti.
proprer zelum ramen legis e patria in filiis Ilracl principatum
meruic. Nonsolum aurem Romanum Imporium aicidem Au-
sultinus in 5. de ciuir. Dei, dilacatum est ad humanam olori-
am, rerum eriam re ciues xcerna illius cinicaris quam diu pe-
reorinantur in cerris, diligenter ee Cobrie illa intucantur exem.
pla, ex rideant quanta dilectio debeatur luperna patrix pro-
pcerricam xecernam, litancum a luisciuibus cerrena dilecta cAt
propcer hominum oloriam. Fuit e alcera haud minus digna
imperio caula, zelus incemerarx iulticixe, lacrarissimaque lan-
etio lerum, quibus Romanos dominium obtinuisse orbis iple
Romanorum protiretur Imperator in l. rnica. C. de nouo cod.
ConAr. vbi in haec rerba elegantissime exordieur: Summa rei-
publicae ruitio, inquit, de stirpe duarum rerum, armorum atque lecune
veniens, vimq suam exinde muniens, felix Romanorum genus omni-
bus anteponi nationibus, omnibusque dominari tam praesentibus efficit
temporibus, quam Deo proxitio in aeternum efficiet. Istorum enim alte-
rum alterius auxilio semper exuit: es tam militaris res lesibus intuto

## Folio 42 — 734330022:0054
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000054.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
DETET DE A NDEO
collocata est, quamipsa lezes armorum proesidio servatae sunt. Ruclum
quoqueinL. r. C. de rece. iurc enucl. libroslerum sanctissimum
templum lustitia appellat. Quas reique legesnostra Alamania
(prohdolor) in lua despicit insipientia: quamobrem minimé
mirum, scora compago Romanx porentix distoluatur, omnis-
que Teutonia conrinua inquierudine absque iusticia agieur et
Pacc. Plurimi populorum aequissimis Romanorum legibus alle-
eti spontanee se illis lubdiderune; nunc rero nec subiecti armis
concincripolune. Quibusiridem legibus doctor gentium Pau-
lus innixus, cum a ludais acrocibus afticeretur iniuriis apud
Caelarcam Palastina rrbem (ve in accibus Apoltolorum hrabe-
cur) a Festopraelide ad Celarem appellauie, e Romanis legibus.
cum e ipsc ciuis cHet Romanus, (re in c. E in adiucorium. 10.
dist.) contidencer (c lubiccie. IIi enim exactissimi legum iusti-
tixque cultodes nec delictonec libidini obnoxiierant; pro qui-
busdominia nunc dissipantur. Ob quam rcuera caultam (re
Rugustinir8. lib. de ciuit. Dei repecam verba) placuic Dcopcr
Romanos orbem debellare cerrarum, re in rnam locierarem
reipublica legum que perductum illum longe lateque pacaret.
Vnde in f. ciuldem voluminis inquie, quod Romani propier leces
eorum aequissimas 2si sunt tanquam recta via ad honores, imperium, eq
oloriam. Ncchabene rudciure conqueri pollune de lummiz
veri Dei iulticia: perceperuntenim mercedem, iuste dominan-
do legicimeq; gubernando. Subiunsitporro in eodem libro
Auoultinus exemplum de zelo iulticix Bruri ciuis Romani,
qui Ailios luos occidir, quod bella concirabant in populo. Vi-
citenim in co (veaic POcca) amor patrie, laudum que immensa cu
pido. Fcrurlum de Porquato, qui nato necem interre voluit,
quod conera cdictum parrishrostesinualic iuvenili quodam pro-
UocatuS ardloro: ex licet holtes vicit praelio, quod camen castra
sui parentis discrimini expoluie, iplum morci iuxta militares
leges adiudicauir, ne plus mali eler in exeniplo imperii con-
cemti, quam boni in gloriahoctis occil. Pc maluir (inquie V a-
lerius) propriocarere naco, quam dilciplinemilicaris transorel
honibus

## Folio 43 — 734330022:0055
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000055.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
L. IBER I.
sonibus indulgere. Tertiam lubinde iustam concessionis do-
minii caulam lubneccie idem Augustinus, afterens illam fuisse
Cinilem illorum bencuolenciam linoularemq: in omnes truma-
nicarem. Cicero enim in 2. de Officiis de Romanorum beni-
uolentia disterens aic; Nostri maxistratus imperatoresq. ex hoc ma-
ximam laudem capere studebant, si prouincias, si socios aquitate és fide
defendissent, dominiumque nostrum patrocinium orbis terrae verius quam
imperium porerat nominari. Malus est (inquit) custos diuturnitatis
metus: beniuolentia vero ad perpetuitatem sidelis est: Introducens c-
riam illud poerx: Quem metuunt, oderunt: quem quisque odit, pe-
risse experir. Ec praeclare Aos poerarum Perencius in Adelphis
2IC: Frrat lonee mea quidem sententia, qui imperium credit erauius aut
stabilius, vi quod sir, quam illud, quod amicitia adiungitur. Ilumaiira-
tis nami; dulcedo. Valerio ceste lib. 6. barbarorum penerracin-
genia, e in pronerbiis Capiens dicit: Verbâ dulce multiplicat amicos,
ex mitirat inimicos. Cuius profectoratio lumitur ex animi gene-
rolitace; qui magis luauitare ducitur, quam rigiditarc rrahatur,
veSeneca ait. Vndephilosophus 8. Echicor. bencuolentia est pra-
minmamicitia, aic. e legu condicor. Nihil aliud tampeculiare est im-
perialis maiestatis, quam humanitas, per quam solam Dei servaturimi-
tario. C. de donac. inc. vir. _ vxor. L. An. Ac vere benivolenria
animigi lenitare Romani plerasque exteras nationes in luurra-
Xerunc amorem: imo ex quos armis luperarenon porerant, beni-
volentia denicerunt. Inter quosscipioillustris consul occurrie
primus. Is enim annostantum natus quaruor e riginci, cumin
Flilpania procontulare Corritus eller imperium, primoimpetu
Carthaginem noua tlilpania cepit, e dum inter exteras quae dà
adulco Aore rirgo pulcerrima ab co comprehenta fuister: cam
paternapictare teruauit, cocedens parentibus reca redimerent.
ad Cceriam (ponsum nobilissimi generis riruvenire perluadens,
ei iplam quasi illius genicor in marrimonium cradidic, precium-
que quod a parentibus eius acceperat, dori adiccie, pucllaeque
condonauit. Ex quotacto cocapene Ilispania ad Romanorum
sc dedicimperium. Fr Ticus Liuius de bello Scribens Punico,

## Folio 44 — 734330022:0056
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
PE YRL DE A N DEO
lermonem Scipionis quo rirginis (ponlum allocurus est, cum
irem eius in victcla animu dione cerre principibus inimicabi-
lemhis verbis olcic. Primiquidem (aic) exhortatus est vniver-
los sono esse animo: hisse enim eos in populi Romani potestatem, qui be-
nemallent quam metu vincere: Exteras quoque centes mazis side ab
n
lodate victas, quam tristi servitio subiectas habere. Clementiam pie
caceq iplorunt dgnopere exrollic Augustinus r. de ciuit. Vei
propum inguiens Komanorum fuisse parcere subiectis e debeb-
lare saperbos. LXuulcisq; exemplis introducens Marcum Mar-
Celtam, qui cula senaru ad expugnandum Syraculas nobilem
Sica rebem s esec, anceillius deditionem pias illi esu-
diclactnas, Puosteog; cdicto constiruie, ne quis in illa corpus li-
berum violarer. Caprisaurem a lelc Syraculisruinam ex altoci-
uicatis prolpiciens arces En orbs, aic. Spracusana hoc saltem in tua
clade maximum solamen habes: et si incolumis stare non poteras, saltem
sub victore clementisimo cecidisti. Ilis denique e quamplurimis
aliis rirtucibus, quibus ab olim Romaniclaruerunt, allectus lu-
das Machabaeus Flebreorum inuictissimus princeps, luique lan-
uinis Traeres qui etli aliarum narionum proprer leges divinas
abloluiser alpernari conlorrium; tamatamen bonitaris Roma-
norum actracti, amicicia Faedus cum cisstaruerunt. Divinoita-
que numinc e superna praedefiniente ordinatione actum cst, ve
mundi monarchia in Romanorum cransierit ditionem, quos
prae cunctis sentibus aptiores adregendum Dcus invenit, qui
armorum exercitio, disciplina caltrorum, vlu militix, libertare
quieca, iusticia cultu, legum reuerentia, finicimarum sentium
amiciciis, maruricace consiliorum, grauitare verborum e ope-
rum obtinuerune, ve orbis existerent domini. Nam Romanus
populus a rese Romuloin Cxlarem Augultum per sepringen-
10s annos ita per rniverlum orbem rictuose ac potenter ar-
macircumtulit, ee reonamun dipropriarirture concriuie, re qui
eius magnitica gestalegune, non rniuspopuli, sed rorius lium a-
ni generis Facta legere videatur. Ec cum secundum philolo-
phum rircuris praemium sichonor, iustusq. Dcusnullumtonum
Arremunera.

## Folio 45 — 734330022:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
L. IDE R, I.
emuneratuns eguali ipsi cerre Romani cum sentiles ct
lesedem praemiumque rircutis in hoc mundo percepe-
runc, dominium ridelicet mundi, imperii apicem, cummique
De imperialis edis a Latinis in Cracos.
transtatione.
CAPVE XL
Vamquam Caruissem directo eramire per lemitam dicen-
Ldorum transire, neqi ad dexcram neqi ad sinistram eAerre
pedem: longius tamen ab inllicuro propolco calamum vidcoe
clongalle. Sedquoniamicares exigebat, beati Ciregorii in Pro-
logontoralium debet me exculare auctoricas; qui fermonem
seribencium occalione accepca instar aluci Auminis allerienon-
nunquam laceralirer riuulos deriuare. Flumen nempe, inquii
per medium connallium dilabens ad alterum quandoq. declinat concani-
tates, quibus repletis in alueumiterum se resundit. Icaiplecoquodi-
Srellustui, nunc reuertor, ad Romanique learum Imperii irera
coreltigia cendo. Isenim instabilis lemper a lui exordio velue
Forma Oceani maris alterna muratione agiratus cie, quae omni
die dispar nunc lucciduis per seprem dies rollieur incrementis,
nunc insequentibus coridem dicbus naturali detectu lubduci
cur, rehumanus pernoscac animus mortalium porentiam quan-
tum cungi maximam taris ec Forrune riribus lubiectam; nec lub
amplo cceli cardinerem esse rilam, qua murationem non lenri
ac. Nihil estenim, inquit Imperator, quod Careperpetuo pol
sic. L. 2. C. devec. iureenucl. Nam cum n L X annis e co am-
Plius domicilium clarissimi Imperii Romanx arces Fuisent, Per
Conctantinum quirricelimus octauus ab Augulto opicem con-
scendic imperii, ad Byzanrium Thracixe nobilistimam rrbem
nunc Constancinopolin diccam, (c des imperium quetranstatum
eHt. Cuius sane murationis rario d calus hoc ordinc hictoriis
pandicur.. Cum magnus Conttancinus, repoce gencilis culcuI
laltiuo

## Folio 46 — 734330022:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
+C
PEFRL DE ANDEO
gdhucdedicus idolorum, Christianorum plurimas Arages per
omnes prouincias perpecraset, in incurabilem incidic plagam
lepex. Eccum a nullocurari poller, dixerunt pontitces Capi-
colii, pilcinam debere heri, ac puerorum languine repleri; in
quo calido e Fumante nadus descendens mox polter à lepra
mundari. Noxisicur mistum cst, e lupra eria millia intanci-
um Romam adducci cradicique lunt pontilicibus occidendi.
Cum aucem Imperator ad C apitolium pergeret, reibilauaretur
in Canouine puerorum, occurrit ei mulcitudo mulierum, quae
reloluris crinibus ex nudatis pectoribus rlulantes coram co le
Arauerune in placeis lacermantes. IIle vero percuntatus cau-
tam didicithas esse marres puerorum quorum effundendus e-
rar Canguis, ve ipse in eo locus lanaretur. Punc illetacinus ex-
horruie, e prorumpensin lachermasiulliectare currum quo re.
hebatur, ecrigens lc; Audireme, inquit, comites es commilitones
mei, e omnes poouli qui astatis. Virnitas Romani impery de fonte
nascitur pietatis, qui hanc etiam lerem dedi. ut capitali sententiae subde-
retur, quicunq. in bello eriam occidisset infantem.
Duanta erzo cru-
delitas est, et hac nostris faciamus filys, quae fieri prohibuimus alienis 
Ouidnempe, aic, iuvat barbaros superasse sicrudelitate vincamure ri-
Etor namg. post triumphum vincitur. si pietas ab impietate superatur.
rincat ereo pietasinistoconeressi. Melius enim est memori salua vita
innocentium, quam per eorum interitum vitam recuperare crudelem.
Tussic ergo ve matribus luis pueri cum donis amplissimis redde-
rentur. Iplc aurem Imperatorad palacium luurcuerlus ect. Sc-
quenti vero nocte Petrus e Paulus apparuerunt ei dicentesi
Ouoniam exharruisti effusionem sanguinis innocentis, misit dominus
resus Christus dare tibi recuperandae anitatis remedium. Syluestrum
Zpiscopum, qui in monte serapidis latitat, accersiri inbe. Hic ribi pis-
cinam ostendet, obi tertioimmer us curaberis ab omnimorbeleprae. Tu
verohanc vicisitudinem reddas, otidolorum templa destruas. Christig.
restaures Fcclestas, es ejusdemcultorsias. Fuixilansitaqi Constanti-
usillico milices milit ad Sylueltrus reeum cum reuereNitia CX-
hiberene: quimilices ridens ad palmam marerrii credidie lc vo.
Catio

## Folio 47 — 734330022:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
L IBER I.
cari. Deoaurem le lociosquerecommendans Constantino in
crepidepraesentatur. Cui Constantinus alurgens air: Benetead
nos venire gratulamur; luique Comnii per ordinem narrauit vilio-
nem. Percunctanci vero Constancino, quinam illi Dii Forene, qui
apparuerant ei, Spluester relpondic. Illos esse Christi Apostolos, e
non Deosi acculicq imasines Apoltoloeum: quas ve LIMPETATOE
alpexie, cales esle qui libi apparuerane, acclamauit, lanet xqi do-
ctrinae Syluestri credidic, qui cum carcchumenum fecit, ee rni-
us hrebdomada libiiciunium indixis, carceresquerbiq: monuie
aperiri. Cumque in aquam descendisserbaprismatis, mirabilis
cilplendor emicuitlucis, quae omnes exrerruit e alpecrus ob
texit: scque inde mundus exiuie, Chrictum se vidisse alteruit.
Prima aucem die baprilmaris ereprodunchistorixe) hanc legem
dedissetertur, ut Christus ab orbe Romana tanquam verus Deus co-
leretur. Secunda aurem, si quis Christum blasphemaret, capite plecte-
retur. Terria, quicunque Christiano irrozassent iniuriam, bonorum suo-
rum parte dimidia privarentur. Deinde Imperator ad Vacicanum
bcarique Perri cumulum venic, ec de luis culpis lamentabiliter
seinculans, accepro bidenre ad Fundam entum baliliea constru-
endum cerram primus aperuir, duo decim quoque cophrinos luis
(capulis porcando Foras iccit. Tuncque Chriltianinumus prin-
ceps cum omnibus lacrapis luis rniverloque senacu de relin-
quenda rebe, illam que inbeari Splucltri luorumq; succelorum
dominium transferenda consilium captalle dicitur: indionum
existimans, rerbicapur Chriltianx relisionis constiruu cltrillic
Imperarorrerrenus habeatporeltarem. Vnde et quarro dic
Polt lauaeruregenerarionis Romam cum cerritorio luo ex ple-
rasque alias provincias per pragmaricum constiruru ROmana
Concellceclesia. Siquidem donacionis pagina decrecis inleria
CH, habeturg; 10. Dist. c. Constantinus. X huiulmodilub renorc
deleribieur. Constantinus imperator quaro die sui baprismaris priuile-
eium Romana ecclesia pontisici contulit, ut in toto orbe Romans sacer do
resita hunc caput habeant, sicut indices Rerem. In eoq, privilezioita in-
tercateralezitur:

## Folio 48 — 734330022:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PE TRF DE A NDEO
adeiudicamus vna cu omnibus satrapis nostris ex vniverso senatu.
optimatibus, es cuncto populo imperio Romana ecclesiae subiacenti, Vt si-
cut beatus Petrus in terris vicarius fili Dei videtur esse constitutus, ita
es pontisices, ipsius principis apostolorum in terris principatus potesta-
tem amplius quam terrena imperialis nostrae serenitatis mansuerudo ha-
bere videtur, concessam a nobis nostroque imperio obtineant; elirentes no-
bisipsum principem Apostolorum, vel eius vicarios firmos apud Deumes-
se patronos. Et sicut nostra est terrena imperialis potentia, ita ejus san-
itam Romanam Ecclesiam decernimus venerant er honorari, ex amplius
quam nostrum imperium, terrenumque thronum sedem sacratissimam B.
Petricloriose exaltari tribuentes ei potestatem, es gloriam, es dignita-
tem, atque vizorem, eshonorisicentiam imperialem, atque decernentes san-
cimus, ut principatum teneat tam super quatuor sedes. Alexandrinam,
Antiochenam. Fiero solymitanam. Constantinopolitanam, quam etiam
super omnes in vniuerso orbe terrarum et clesias Dei: ex pontifex, qui per
tempora ipsius sanctae Romana Ecclesia extiterit, celsior es princepseun-
etis Cacerdotibus rotius mundi existat, es ejus iudicio qua ad cultum Dei,
vel fidem Christianorum, vel stabilitarem procuranda fuerint. dispo-
nantur. Ecclesiis bearorum apostoiorum Perri es Pauli, procontinua-
tione luminariorum, possessionum praedia contulimus, et rebus diverfis
eas ditanimus, es per nostram imperialem iussionem sacram tam in O-
riente quam in Occidente, vel etiam in septentrionali ex meridiana pla-
ra videlicet in iudaa, Craecia, Asia, Thracia, Africa es Italia, vel diuer-
sis insulis nostra larritate ei concessimus, ea prorsus ratione, et per ma-
nusbeatismi patris nostri siluestri summipontisicis. successorumque ejus,
omnia dsponantur. FFInEra. Beato Siluestro e omnibus successoribus
ejus de praesenti eradimus palarium imperii noieri Lateranense, deinde
diadema, videlicet coronam capitis nostri, simulque Phryium, nec non
ex superhumerale, videlicet lorum, quod imperiale circumdare assolet
collum; verum eniam chlamidem purpuream; atque tunicam coccincam,
es omnia imperialia indumenta. seu etiam dignitatem imperialem praest.
dentium eguitum: conferem es ei eriam imperialia sceptra, smulque cui: ct a
Pirnaatque banna, es diver saornamenta imperialia, et omnem processio-
nem imperialis al, es eloriam porestalis nostr a. Viris eriam diuer-
si orainis

## Folio 49 — 734330022:0061
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
LIBFR I.
Si ordinis reverendisimis, clericis sanctae Romanae F. cclesiae servientibus il-
lud culmen singularis potentia es pracellentiae habere sancimus, cuius
amplissimus noster Senatus videtur eloria adornari, id est, patricios ex
Consules effici, necnon ex caeteris dienitatibus imperialibus eos promul-
eamus decorari. Et sicut imperialibus extat decoratamilitia, it a clerum
Sanctae Romanae Ecclesiae adornari decernimus. Et quemadmodum im
perialis potentia diversis officis cubiculariorum necnon ex ostiariorum
atque omnium concubitorum ordinacur, ita ex sanctam Romanam E. ccle-
siam decorari volumus. Et Ut amplissime pontisicale decus praefulceat,
decernimus ut clerici eiusdem Romanae Ecclesiae mappulis es linteamini-
bus, id est, candidissimo colore decoratos equos equitent, ee sicut noster se-
natus calceamentis otitur cum odonibus, id est, candido linteamine il-
lustrentur; es ita caelestia sient terrena ad laudem Dei decorentur. Pra
omnibus autem licentiam tribuimus beato syluestro; ex successoribus ejus
ex nostro indicto, ut quem placatus proprio concilio clericare voluerit,
ex in relirio (orum numero clericorum connumerare, nullus ex omnibus
praesumat superbe acere. Decernimus itaque es hoc, Ut ipse e succes-
Pores eius diademate Videlicet corona, quam ex capite nostroilli conces-
simus, ex auropurissimo es cemmis pretiosis. vi debeat pro honore be-
ati Perri. Ipse vero beatisimus Papa super coronam clericatus quam
cerit, ad cloriam beatisimi petri ipsa ex auro non est passus vri corona.
Phryrium verocandidonitore pplendidum, resurrectionem dominicam
desirnans, ejus sacratissimo vertici manibus nostris imposuimus: ex te-
nentes frenum equiipsius prorcuerentia beati Petri stratoris officium ille
exhibuimus, statuentes eodem Phryeio omnes ejus successores singulariter
utiin processionibus ad imitationem imperi nostri. Ende ut pontisi-
calis apex non vilescat, sed maris quam terreni imperi dignitas, gloria
es potentia decoretur: eccetam palatium nostrum, quam Romanam vr-
bem, ex omnes Ttalia, sive occidentalium recionum prouincias, loca, ci-
vitates, beatissimo Pontisici, es vniversali papae Syluestro concedimus atque
relinquimus, es ab eo, e a successoribus eius per prarmaticum constitu-
tum decernimus disponenda, atque iuri Canctae Romanae Ecclesia concedimus
permanenda. Inde coneruum perspeximus, nostrum imperium ex rec
nipotestatem ab Orientalibus transferri rerionibus, es in By Zantiae pro-

## Folio 50 — 734330022:0062
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000062.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
PE TRT DE A NDEO
vincia optimo Thomininostro ciuitatem adisicari, ex nostrum illio im-
perium constitui.
Duoniam vbi principatus (acerdotum, es Christia-
narelicionis caput ab imperatore caelesti constiturum est, justum non est
xtillu imperator terrenus habeat potestatem. Haec vero omnia quae per
hancimperialem sacram, es per alia divalia decreta statuimus es consir-
mamus, 2sq in fine mundi illibata es inconcussa permanere decernimus.
rndecoram Deo viuo, qui nosrernare pracepit, es coraterribili ejusiu-
dicio obtestamur omnes nostros successores imperatores, vel cunctos opti-
mates, satrapas etia, amplissimumque senatu; es uniuer sum populuintoto
orbe terraru, nunc es in posterum nulli eorû quoquo modolicerehaec aut
infrincere, aut in quoquam convellere. Si quis aure (quodnon credimus)
in hoc remerator aut contemptor extiterit, aternis condemnationibus
Subiaceat innodatus: es sanctos Dei, principes apostoloru Petrum es Pau-
lum sibi, in praesenti es futura vita sentiat contrarios, atque in inferno
inferiori concrematus, cum Diabolo es omnibus deficiat impys. Tluius
vero imperialis decretipazinam propris manibus roborantes super ve-
verandum corpus beati Petri posuimus. Data Roma, 3. Kal. Aprilis,
Constantino Aueusto. TTFI. ex CallicanO. ITIL Cos.
Duamquam autem apudmuleos curiolos legistas vertatur in
dubium, an hruiulmodi Constancini donario facta cccleliae RO-
mana decerris Tmperii, de iure lublistat, verecieat BarF. in PFO-
cem. Digest. X gl. iuris ciuilis huius dubis partem negariuam ad
sruere rideatur, in Authent. Quom. oporr. epilcop. in princip.
COllar. 1. X gl. in l. I. S. in rrbem. D. de Oftic. praetec. Vrb. Apud
Canonistas tamen nulla ambiouitas cst, quin perpecua trmitate
lubnixa (c, quod clara roce approbat cext. in c. cg0 ludouicus.
63. distinct. Ec Imperacor cempore approbationis electionis
de sefactae, de tuendo e detendendo Romanam cecleliam in
juribus libi concessis Colemne hodic praestat iuramentum, ve
cexc. innuirinclem. ne Romani, de iureiur. cuiusiuramentitor-
maindecreris clt63. Diltinct. C. cibi domino. e poltea larius p2-
cebic. Exanciquioribus etiam geltis habetur, quod in huius-
modirei argumentum Poncitex lummus dominicam relurrecti.
oniscoronam, quam Constantinus Imperator beato Syluestro
Cnisc

## Folio 51 — 734330022:0063
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000063.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
L. IBE K T.
Tuilque succeloribus concradidie, capiti suo imponere debets
Ec dominus Imperaror in beacorum apostolorum Perri de P’auli
Tolemnitare coronam e sceperum ex caecera imperii intionia,
quae dominus Leopapa Karolo Francorum regi, lucccsoribulq
luis cradidic, debet sestare: in argumencum a bcaro PetrO _
eiusricem serentibusilla donaca tuisse. Veauremadremtrans
eam, inclrcus imperaror rebus omnibus Romx bene dilpoliIs,
alnam relinquens Romam anciquam ex originariam Imperii le
dem, Epeculum sentium, orbisque Aorem qua quondam om
nibuspopulis admirarionituie; apud Constancinopolin Ciraeciae
nobilissimam rebem, rbi terminatur Furopa e incipit maior
ACa, Sibi _ succesoribus luis depostimperialem Catuit curiam.
domiciliumq lacro conseerauit imperio: quam dum primitus
Brzantium vocaretur, auxic, e marimo cam muro circumde
dir, diuerllq; ornacam fabricis aequam imperiali Romxconcti-
tuir, _ a nomine suo denominatam Constantinopolin, appella-
ricam Sccundam ex Nouam Romam legetrmauit, licuri lex ip-
la in marmore tuic conscripra, ee in sracegio iuxra equestrem
Racuam eiustuit consticura. Nouamque Romam illam appel
lac etiam canon in d. c. de Constantinopolicana 22. Distinct. ec
Lexciuilis, rein l. omni natione. C. de lacros. ccclel. Fa icagi
lumma liberalitarc ditaca, in illustribus domibus eos qui ab vr-
beRomaerant rirosrationabilescollocauit, e ex aliis locis lc-
cundugenus eligens, e domus magniticaseis distribuens, reha-
bicaretur civicas coir. Fuic aucem huiulmodirranstario sedista-
eta, prorechronooraphi lcribune, anno Domininostri CCOXI.
In Constantinopoliergo post Constancinum Maonu e Christi-
anilimum principem forcissimus deinceps Romanorum prin-
cipacus permansic: reque quo in germanos Imperium rranlla-
cum est. Postea onimhi, qui apud Constantinopolin regna-
banc, Colonominc Imperi, rerento Crxcorum porius quam Ro-
manorum Imperatores appellarilunt. Sed quibuste nunc la-
chrymis acq lamenris prolequar, inclyca Constantinopolis, ne-
Ccio: quaenon lolum reroque Imperatore cuo riduatam ce cernis

## Folio 52 — 734330022:0064
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000064.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
PE TRY DE A N DEO
hodic, sed ex in mulco carissimorum ciuium ruorum sanguite
virgincoque estuto cruore, Christiano cuiam corpori lubrracta
Cs. dum cenuper duxiliapetentem rndigue. nec imperrancem,
imiisimus lurcolum princcps Chrictiani nominis cruentissi-
madKaccerrimusholtis cum innumcrabili saracenorum mul.
ricue in deditenem cepic, Panctuariaque optima Dei nostri
propanauit, aio incarnationis ciuldem MCCCCX X. nona
menusaus anueroplangendum etralde cam rrbem lub
intidelium imperionunc ancillari, quae tori quondam Orienti
leges dedic. Scdeticaq; iam intrilticia domina gentium, e non
est ex omnibus qui conloletuream.
De varys mapratuum dienitatibus (6 officiis.
quibus tamin veteri quamnoua Romala-
terecebatur imperium.
CAPVT ZTI
Orenciatam in noua quam veceri Roma va
Liriis Credecus) dignitacibus e officialiu officiis fuit decora-
ta, duodecim tameu dignicaribus peaecipuis in corpore legum
Comprehenlis adochatatuit, quas ex ordincrecicat eximiusle-
rimonarcha deminus Toh. de Plac. in l. curialibus. C. dede.
Cul. lib. 10. Ouacam prima tuit e maxima dignitas patriciatus.
Laurem parriu qualiparer principis. Instic. Quib. mod. jus
Dac Potest. Col. S. Aliustamilias si militauerit. ee ibi gl. de hanc
neuo habere peccnnili habuerie alias dignitates. Sccundadi-
onicastuir contulas. Ec dicitur Consularis, qui habet dignica.
cems. Ferea lubinde dignitas cMpraefectorum prato-
rio, Ccilicet aliorum quam Orientis, de quo intra specialiter di-
cecur. Ili aurem praefecti constiruebantur per diuerlas dicece-
sesprouinciarum, re dicieol. in L. prxeaII. Ouarta dignicas fuie
praefectirrbis, sucisfueritpraefectusrrbis Romae, liuc Constan-
cinopolicanae, quae sauderpraerogatiua ribis Romanae, et appel-
LaTU
imperialis

## Folio 53 — 734330022:0065
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000065.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
LTBER
lacur secunda Roma. L. ilta. C. de privileg. vrb. Constip. lib. 11
ee dixic cext. in Auch. ve ordo praetect. Collac. 9. vrbana praete
ctura lenioris Roma, e noux, resupracerisi. Ouinca dignitas
eAmagistrimilicum. Nam peaefectus rebi, e praetectuspraeto-
rio, ex magilter militum, e pedicum. Cunc in pari gradudignita-
tis, e ille praecedic, qui primo tuic dignitatem adepcus. L. 1. _2.
C. de praetec. Praetor. liuc rrb. de mag. milic. Sexta dignitas est
qualtoris lacripalarii, ex quaestor dicitur cribus modis, re reci-
cat sl. in proaem. Instic. in ver. ex quaestore. Primo dictus cst
quaestor ille qui quaerebat pecunias cributorum per mundum
ex seruabat: secundo, ille qui praeerat capicalibus caussis: terrio
dicebatur quaestor, qui ltabar re legeret libros principales, qui
candidarus principis dicebatur. Seprima dignicas eltpraefecti
Oriencis, ex Illrrici, id est Sclavonie, de quo praefecto haberur
C. de OAic. praetec. Orient. Octaua dionitas cogatorum e ad-
uocacorum filci. Franc enim duo aduocari electi e depurari
protilco imperiali, quorum ofticium tiniebatur biennio: e pri-
uilesia aduocatoru tilei habent eriam aduocari praefecture qua
Roris, e praefecturae Orientis, ac praefecturx rrbicariae, id cA
veriusque rebis. Ec huiulmodi Alci aduocati post depolicum
etiam aduocarionis officiumanene in dignitare clarissima. ITo-
ua digniras estprincipum agentium inrebus, ex ilti lunt clarissi-
mi. EFdicunturagentes inrobus, scilicet rehendis, ve illi qui c
rantdepurari ad pecuniam publicam portandam per provinci-
25, ad conducendum naues, et ad ferendum annonam publi-
cam. Principes aurem iltorum lunt in spectabili dignitate, et ha-
benemulta priuilegia. Tresrlcima dignitares lunt Proximo-
rum Lacrorum Ceriniorum, qui lune spectabiles. FF dicuntur pro-
ximi quod erant prope principem, ee militabant in lacro l’ala-
tioprincipis: e iltorum eriplex erac dionicas et officium. Ali-
qui namque deputati luper lerinio menorix principis: alii seri
nio epularum, alii vero lerinio libellorum, cognitionum e len-
centiarum: _ ilti finica administratione remanebanE C omices
conlitorianiprimi rocabaneur proconorarii. Fuerune de alii de-

## Folio 54 — 734330022:0066
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000066.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
DETRF DE ANDEO
culla Signandaqe responla principis, d iltidice
bancur referciluaris. Ordines aurem dignitatu ex magistraruum
a Gng rehoc. sl. in l. qui indignus. D. de Senacor. X gl. inl.
qua per eostanc. Coll. 5. Fclunchidescenliue: scilicec luperil.
dustres, illustres, spectabiles, clarissimi, de intimi. Cuperilluctris
estPapa Imperator, pacricius e consul. IIlustres lunc Senator,
praefectus praecorio Orientis a Illyrici, peaefectus Atricae, praete.
ctusrrbi, quaeltor, comeslargitionum. Spectabiles luncmagistri
milicum, praecor, praefectus risilum, procontul, praefectus Au-
rultalis, praefectus orpi, Comesrerum priuatarum, Comes
Orienris, e Comites prouincias regentes, Thololae: non ta:
men Comices Italix e Alemanix spectabiles computantur.
Clarissimi lunt praesidesprouincix, e rectoresciuitatu, ae prin-
cipesagentesinrebus. Intimi vero macistratus lunt detentores
cinicatum elocorum, e magistrarus municipales, quinon cog-
olcunt vltra 300. aureos: X iudex pedancus qui cognolcie de
paruis caulis, de quibus etiam omnibuseractat Specul. in Tic. de
iurildic. om. iudic. Ilisitaque lace regebatur imperium. Er
primi quidem quatuor ordines magistratuum merum e mix-
cum habuerune imperium, id est, iurisdictionem in criminali.
bus, ex poenas lansuinis poreranc irrosare. Intimi vero magi-
Sratus, reluntPorclcarescerrarum, licet simplicem iurisdictio.
nem, nontamen merum e mixtum imperiu exercuerunt, nec
hodiepoltune, nih ex priuilesio reliure regalium, rein CXETana.
Depace Constant. licet plures communitares, imocaltella d
exioua rillacerrarum, rbi per simplicissimos rusticosius reddi
contucuic, ex contuetudine merum imperium libi hodic rtur-
penc, per quod membra mucilant ex ad mortem condemnant:
quam cam en consuecudinem (cu rurpationem potest impera-
For, quandocunque roluerit revocare: quia contra ablolutum
pocestarem principisnon porect praeleribi, de omnis consuetudo
Potestab eo caltari, canqua conera legem prohibentem intro-
ducta, reinc. 1. Deconstir. _ Auch. navigia. C. deturr. Fue.
runCaucem d quamplures alii OffiCialES, per GuOS LM PCLATOEIC.
Sebac.
pucaci ad pe

## Folio 55 — 734330022:0067
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000067.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
I IBEK Y.
ebat. Sednenimium ad extrane a ragetur calamus, cranslation
nem Imperii factam a Cucis ad. Cermanos nunc domum 2d
orediendam ClCCCMCO.
tm
De Romam imperii a Cracis in Gterma
nos translatione.
CAPVE XTTI
Fricissim a cshissimamq Imperii in Germanos eransta-
torus nonnihiltimeo, ne serenissImaS rece.
um Germanoru rirturessilo condecenti exae quare raleam. I.
caenimrberrim sc vildiq; exhibentmaioruclarissima ex Fortim.
magosta velongetacundiore praeconem exigere videantur. Sed
meerim narracohis me lubijc onus. Pranstaco in Orienta.
les rexiones Graecorumqi ditione imperialis celsitudinis solior
Romanum imperiulonoo postauo felici sacuresoruic. Chri-
Stianisnamqoptimis principibus respublica administrata, rolti
sio Chriltiana in immentum aucta e in lummorranquillicatis
culmine collocata elt: permanticqs dominiu Orientis apud Ro-
manoruimperarores a Constantino Magnorsq ad vicelimum
annuHleraclii, quorempore omnestere Orientales populi, vi
delicer Perla Arabes, Chaldxi, e alix continesnaciones a RO.
maniimperii dominio recesterune. Caulam aucem discessionis
ScribicRichardus epilcopus Cremonentis tuisse tyrannicuprin-
cipatum LTeraclii. Is enim postmaonam victoriam de Pertishra-
bicam, Perlas e alias orientalesnariones nimiscrudelidomina:
cupremebac, proprer quodrebellandi occationem concordicer
allumlerut; sed ve ab obaediencia praedictalie recederet, vinun-
quam adeandércuocarentur: amplius conlilio Matiometi, cunc
inter Perlas divicis ex porentis, diuersum cultir altumune, recau-
ladiuerlicaris credulicaris s Cidei sux live lecta ad pristinui domi.
num de cxreronon redirent. Meroboam Forsitan Cumenres ex-
emxlum.
ionem 28

## Folio 56 — 734330022:0068
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000068.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PETEt DE ANDEO
emplu, qui decem cribubus ipsum lequencibus diverlum culru
eradidic, re ad indebicu e priltinum dominiunon rediret. Ouod
consilium eria Crxci fecerue: volentes enim ab ccclelix Rom a-
nae obaediencia leparari, acceperunt diverlum culcu liuc ricu in
Ecclelia miniltrandi, licq; in diverlos errores scientes prolapli
TunE. Veaucem chronica ab Anastasio Romanx ccclelix biblio-
checario de Cracoinlatinurranslata, e Richarduscriam in lua
Chronica narrac, praetatus Plcudoprophera Mahometus natio-
ne Arabstuit, vilis genere, antiquae primuidolarriae culcor, licur
e alii Arabes tunc adhuc crane, incrudicus nullarum pene li-
terarum, Arenuus in secularibus, cloquens ralde, ac calliditate
multa de ignobili ex cgeno in dinirem de tamolum profectus.
Hlic paularim crelcendo, es contiguos quolque e maxime lan-
guinis propinquosinsidiis, rapinis, incurlionibus trequenter in-
uadendo, quospoceratturtim, quospoterat publice occidendo
terrorem luiauxit, ex in congrellionibus factus luperior ad re-
onum sux gentis aspirare capit. Cumquerniuerlis pari modo
reliltentibus ciusqueionobilicarem concemmentibus viderer lc
hacvianon posse conlequi quod sperabat; quod ri gladii non
pocuic, religionis relamine e diuinipropheex nomine rex hcri
attentauit. Eequodinter barbaros barbarus, inter idolatras et
ip(cidolarra habicabac, acque inter illos, quos repore peae cun-
etis gencibus ram diuinae quam humanx legis ignarostaciles ad
leducendum elle noueras, concepra iniquitari dare opcram
caepit. tuc quoniam prophetas Deimagnostuiste homines au-
dicrat, prophecam eius se eRe dixit, re aliguid boni simularer:
indicioqillius, qui cerribilis in consiliis dicitur super filioshomi
num, e mileretur cuirule, e que rulcindurat, de dic Sachan sue-
cellum errori. _ Sergium monactium haeretici Nectorii secta-
torem ab ccclelia expullu plendoprophera coniunxie, de quod
illidecrat, Sergius luppleuir, lcripturalquelacrastam vereris te-
Ramenti quam noui secundumaristri lui Nectorii intellectum
(qui lalucarem nostrum Deum cAcnegabaL) prout ei visum est,
ei exponens, diuerls eum Tabulis et erroribus, quibus Alcoranu
sI

## Folio 57 — 734330022:0069
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000069.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
LIBE R
Y
luum contexuie, imbuebar. Isitaque conera scepera imperii de
tidem nostram orthodoxam, permittence Dco, paulopost ma-
oni e primi Cregorii Papae cempore, circa annu Vomini nostri
lexcenrelimu, sub Hlcraclio Augusto progredions sicur coluber
Cui peruerlissimi e emiencici dormatis in omnem fere Oriencem
virus cuomuit, e iam Ferecertiam humani generis partem (ne-
Scimus quo Dei iudicio) inaudiris Fabularum deliramentis Dia-
bolo_ morti eternae contradidit. Arabes namque primum
regiones Imperii deualtantes rlque in Syriam peruenerunt et
ludaeam: contra quos corecta estinnumera milicia imperatoris
Hleraclii, cotaque Fuir per holtes occila. Inde in audientiam
eleuata sens Mahiomeri intrauie Acorprum, ibique populum
subuerrie. Franscunces postea in Atricam limile ibidem Eece-
runc. Vnde in Hlilpaniam criam renientes cam in parre hdem
Chriltianam dimictere coegerune. Sedcum nihil omninocen-
carent bellare concra Francos, Pipinus victoriolissimus Fran. 32
corum e Cermaniae rex recuperara Flispania circa Rhodanum
Aumen, e post cum in Callia Rarolus tilius eius porentistimo
Bello saracenorum coralicer delcuic exercicum mulcitudinis in- 
finitxe. Terris aurem imperii per Orientem e Mcridiem à Sa-
racenis rbique occuparis, inuale(centenimio corum potentatu
 rebellione sentium, vlque adeo sacrum imperium exinani-
cum est, re Constantinopolicani Imperatores tandem tere (ol0
nomine imperare viderentur. Vnde cum annistantucCCCZV.
Cacram Imperii arcem renuisset Crxcorum porentia; rurtum
ab Orienre in Occidentem, a Gracis in PorentissimOS Germa-
nos non linc Cuperua dispolitionis taco Romanum imperium
rraullacum elt. Ec quoniam huius cranclationis hilcoria pro-
prec lcribentium rarictarem d principium ignoratum commu-
nicer eltionora, quam tamen Landulphus de Columnalatrapa 2
Romanus Budiose recollegir: idcircolciendum _ diligenEeF AE-
cendendum, quod prima occalio huius cranslarionis fuit dilcor-
daincer imp. Ceonemcerrium d Romanam Ecclelia circa ve-
merationem ccclchalticaru imaginum. Leo enim cerrius Imp.

## Folio 58 — 734330022:0070
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
PE TET DE ANDLO
dicebat. Chrilti ee Sanctorum imagines minime renerandas.
quodspccies idolarriae rideretur. Cregorius vero rertius qui
cunc Komanae praelidebat ccclesiae, contrarium dogmarilauir.
Imperator aurem in lua lententia perseuerans coulque contra
Papam exalperatus est, re Romam reniens omnes Chricti et
Sanctorumimaginesquas Romx reperir, aufferret, alporranlq;
illas secum Coriltantinopolin cas per sencentiam igne damnan-
do Concremau. Propeer quod dictus Gregorius Imperaro.
rem anachematilauis, coramq; Apuliam ex Tcaliam acqi Ilesperi
am ab eius dominio e obceclientia separari lualit: tuncque tral
lacio Imperii caepit aliqualicertractari. Leoncaurem Auousto
in lua pertinaciam ortuo succestit ci in Imperio Eilius eius Con-
antinus quincus ciuldem cum pacre propolici, qui nullomodo
Romanxtaucbatccclelix. Vndemortuo Cregorio Papaterrio
Scephanus secundus narione Rormanus, qui cidem in paparu
luccelerar, imperium Romanum eransfcrri de Crecis in GiCr-
manos aliqualicer ordinauit. Ve autem caulahuiustranllatio-
nisclarius innotelcat, historiam prolequor, quam recitat gl. In C.
venerabilem. Declect. Scd quod Festino pedchistoriam ibidem
Deest vo. Pextransr slocta, lacius pandencibus x illam altumo. A.
Aulphusrex quondam Longobardorum luo tempore cccletia
Romanam opprimere, ec rribura a Romanis ri exigere capit.
Occupauic aurem toram Thusciam cum ralle Spolerana: et
cum nulla eset reliqua spes Romanis, beatus Scephanus l’apa
secundus a Constantino liuiusnominis sexro ee tilio cius Leone
tunc Imperatoribus Komariorum auxilium petijc: de cum pa-
trocinarinollene, P’apaad Pixinum Feancia d Germanixe rere
rexore christianillimum principem confugit. Pipinus aurein
eiusaduentu audico ad certium milliare illi occurrie, ee vique ad
Palatium Cuum regium cum cum honore deduxit. Tunc Papa
caulam lui aduencus Regi expoluir, illumque Ede, (pc, e lactuy.
misdeprecacus elt, ve caulam beaci Perri et rcipublica Roma.
norum hdelis altistentie pralidio commendatam susciperer. Pi
us autem rex ex Cermanis ee Lraneisporenti collectoexereiru
Cu
uta-

## Folio 59 — 734330022:0071
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
I IBE R I.
cum ip(o Pontikice conera A Rulphum Ttaliam ingredicur. AAuI
phusverororis riribus contra Pipinum parat exercicum. Pugna
igitur magna commieritur, et Actulphus cum luis luperatur, ad
relticuendaque ecclelix Romanx ablaca compellitur: qui datis
oblidibus quadraginca ex melioribuseeoni lui lub iuraméto illa
Felticuerepromilic. Pipinus autem rex victor in parria cum gau-
dioremeauic. Cum Altulphus Adem FalLCFCE, HCC SCTUAFCEPFO-
missa; Pipinus icerum Traliam ingreditur, Actusphumq. P’apix
obsestum rebes invalas ex ca quae iuris S. Perrifuerant, ccclesix
Romana relticuere compellit anno Domini 756. Ilis aucem
beneticiis Scephanus Papa praedictus allectus, Romanum impe
riu cransferri a (Fraecis in Ctermanos procurauie, sed morre prae-
vencusnondum in rica luaidfecit. Lc quanquam fl. peaeaIl. in
C. renerabilem, innuere rideatur, co tempore ob id meritum
translationem esse Factam: acque cextus in cod. c. dicie, cran-
lacionem huiulmodi in persona magnifici Karoli cse factam, qui
tamen adhuc puer arma contra ACtulphumnonnouerat: Idco
praedicta sI. _ limiles seriprurx intelligi debene, quod illorem-
Porc ordinaca fuic tranllario, tempore vero Lconiscerrii fuitilla
contummaca, re ex sequentibus apparebit. Detuncto autem Pi-
pino Karolustilius eius, qui ob vircurum magnicudinem dictus
est Maonus, parri succelsie inrconis, _ (re quidam aiunE) an-
n0 Xtacis Tux 18. Accidit aurem ircrato, re Adrianus primus
natione Romanus de regione Molara, qui post scephanum se-
cundum tribus ponciticibus incermediis apicem pastoralis re
siminis cenebar, a Deliderio roge Longobardorum, ACtulphi
luccessore inteltaretur: ob quam causam Papa legacum suum
Perrum presbrrerum Cardinalem ad Rarolum Pipini filium
X imperatoris Ciraecorum conlanguincum milit deprecans, re
cccleliam e populum Romanum de luperbircois errannide li-
beraret. AF idem chriltianissimus princeps conteltim cidem
Regi nuncios luos destinauit, exhortans ve ciuitates quas RO-
manx ecclelix abstulerar, redderer, e plenaria Romano ponci-
Aciiusticiam exhiberet: Ccdneqi precibusneqi exhorrationibus

## Folio 60 — 734330022:0072
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
PETRT DE ANDEO
terocissimum coreius Aectiraluir. Lunccengresansrex laro-
lus rniverlam regnorum suorum mulcicudinem, ducum, prin-
cipum, marchionum, ee aliorum fortillimorum mmilirum, con-
tra Deliderium armaarripuic. Felicutinmare omnia Auerevi-
dentur Aumina: sic gentes Teuronicorum, Francorum, Anglo.
rum, exrerosque populos lraliam ingredi ridens. Dcliderium-
que Papix potenter obledir. Et (vchiltoria Ecclelaltica pro-
Fert. e habetur in Decretis in c. A drianus. Dift. 63.) Kacolusre-
licto in obsidione rebis exercitu Romam caula deuorionis ac-
cc: ibique cum Adriano P’apa palcha dominicum limul c.
sir, factaque Colennitate paschali ad P’apiam reuerlus in decimo
oblidionismense Dcliderium cum rxore d cunctis principibus
luis cepir. Ibique omnes aduenientes ltalici de lingulis ciuita.
tibus ambaliatores ee nuncii se dominio regis Karoli lubiece.
runt. Ouibus sic Feliciter expediris Romam accedens tempo-
raliaccclelia Romanarestiruit. Punc dictus pontitex Adria-
nusbeneticiis dicti principis allectus in parriarchio Laceranensi
inccclelia S. Saluatoris synodum constituiE, qux à 153. Cpilco.
pis _abbacibus celebrara elt. Ibigi cum rniucrla rnoclo glorio.
Coprincipi Karolo ius de poreltarem iribuit ledem apoltolicam
Ordinandi: dignicarem quoq; amplissimam patriciacus cide con.
celtur, qui olim qualipater principis ridebatur. Inluper archie-
pilcopos e epilcopos per lingulas provincias ab co investitu-
7+. fan   a
ram accipere dettinimir. Sed cum inprocellu cemporupriuile-
eium iltud de Epilcoporu ordinatione Imperacoribus concel
lum, retorqueri videretur in dispendium cccleliarum; lalubri
postearcuocatione lublacu est, re Patcc63. Dilt. S. verur. POA-
modum vero dx non mulris reuoluris annis mortuo Adriano
praedicto Leo certius natione Romanus in Romanum ponriti.
cem lublimatur. Sed cognaci beaca memorie Adriani P’apx
commonentes populum rumulruari lunt contra Lconcm. Ca.
prusitaque in Roma excaecarus csd linguarruncarus. Piusta.
men lumen non penirus exrinouere potuerune, qui politus in
custodianocte per murum cualit, ad prxdictum que Karolum
tanquam

## Folio 61 — 734330022:0073
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000073.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
LIBF R
eanquam praecipuum Ecclelix prorectorem renicin Saxoniam,
ec iniuriam libi illatam amare illi conqueltus cst. Vndc criam
icerum poltmaxima ee sloriolacius certamina Karolus cum di-
eto Poncitice Romam renit, rbi Lconem lediluxrestiruit, de tc-
meracoresiuxra leses Romanas capicali sententiae mancipauic:
ledprecibus Papx rita concellain exilium perpetuum cosrele.
rauic. Fodem aurerempore (relcribic Armonius in gestis Fran-
Corum) quidam abba5, nomine Lacharias, cumm duobusmona
chis, ruo de Monte oliueti, e altero de S. Saba Romam venic:
quem parriarcha lerololrmicanus cransmilit, qui sepulchri D0.
minicie cerrae lanctx supprestionem incimarent. Rexaurem
calesatione, quam etiam petirione Constantini sexrirunc RO.
IMANDEUI IIMPCTAEOLISCOMLIOTUS, CUI IaGHO CXEECITU ETaMS
trecauie, eoram q cerram lanctam recuperauir. Lame tocum 
rientem cama celebris glorioli regis Raroli percurrebat: iC
Quod rex Perlarum quimonarchiam tunc in Oriente renebat,
eius habere beneuolenciam affectarer, eidem q per Colemnes
legatos preciola munera destinaret. Rex aurem lLarolusrbiq
rictoriolus per Constancinopolin Romam redisc, ex natale D0.
minicum Leone Papalolemnicer celebrauit. Luncqi Romasia
Fccleliamarura e diligenci pexehrabita deliberatione actendens
Ciracorum rirespene eHe contractas, ad reigi publica detensio-
nemcardasminusque reiles; Germanos vero, quorum cotem. i
porecelebrenomeneras, esferirostide tirmistimos, vlu prom-
10s, robucosriribus, in hocces alacres, belloque ec armis poten-
rilimos, aeque ad Christianum regendum imperium aptilli
mosi praecipue quoqi volens et ipla lcclelaricem KLarolotan-
corumrecompenlare meritorum: Vnde L’omanum imperium
Graecis abstulit, ex ablaro Patricii nomine in lua perlona, in no-
bilissimosid transtulic Germanos. Sed diu reliltens magnificus
princepstandem precibus Lconis Papx ex principureoni omni-
um primatuum ee Romanoru denictus, tam Dei quam homi-
num roluncati consentiens, cum magno rniverlalis cleri ple-
bisqi cripudio ip sa celeberrima dic Placalis Domini noltri lelu

## Folio 62 — 734330022:0074
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000074.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PEFRI DE AHDLO
Chrilth annoincarnationis ciusdem 80r. (Sccundum Tohanné
Andrex autCm 753) a crcarione vero mundi +765. Romae in
ecclelia 5. Perriapostoli, e ibidem ance altare summum à P’apa
Leone consecratus elt e rictus Romanorum Imperator, iplo
papacoronam aurcam capiciciusimponente; in iubilo cordis e
oris Romanoclero e populo acclamante: Karolo auzusto, à Deo
coronato, magno es pacisico imperatori Romanorum, vita es victoria.
Isicag; primus omnium Imperatorum post Chricti natiuitacem
rnctus est: e bis equidem. Primo namque in Francia cum
Fracre luo Rarolomanno abhucpuerinregem: dcinde Romain
imperatorem. Fcexcorempore Reoes e Imperatoresmore
anciqui Dei popuhiinungi caperunt. Karolus aucem Cxlar
omnibus benedispolris in Crermaniam remcans plurimos Co-
nites, Barones, praetores e nobiles Romanos, qui ci achaele.
ranc, secuduxit; per diuerlalq; regnorum luoru plagas dispex(it:
aliquosvestrenuos bellatores, aliquos rero lerum imperialium
scribas e doctoresperirissimos: aliquostum quoque reledicio-
(o5, ne decatero ledem Apoltolicam molestarene, ad Alemani-
aminter alios ibidem nobiles distribuit, e proprer antiquae e
innatx sedicionis suspicionem, ve lagax princeps, in codem loco
coldemnon collocauit: aliquoseriam relua imperialis curix a(
Aduosministrostrabuit, e diuerlis ministeriis praetecie, quous
que lenilem acarem artingentibus in regni e imperii lui finibus
eisiuxtagenus d merica cuiuscunque comitatus, baronias; ca-
Ara, dominia d rerras altignauir. Aliquieriam ex praedictis ca-
Cra _ domossibi de nouo fundantes incolas se Alemanix per-
petuostecerunt: e paucicorundem, praelerum in vica Karolis
in lcaliam remearunt. Cum aurem iple diuus Imperatorinpa-
ternarcona deuenisler, per omne imperium suum legatos miliis
mandans omnibusiudicium facere e iulticiam: relligionem c.
tiam Christianam Cummopereampliare lacagebat. Ercum cc-
cleliam Sancta Dei genirricis Aquisorani a tundamentis crexis
Ter dedicationem eius celeberrime egit, praesentibus illic bea-
cissimo L eone papa, merropolicanis quoque d epilcopis nume
FC

## Folio 63 — 734330022:0075
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000075.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
L TBE R
I
0365, excepta innum erabili mulricudne Ducum. Marchionu,
Baronum cam Bauarix quam alemanix es reriusque francia.
a quibus omnibus in ruum concregaris chriltianillimus prin-
ceps ob nimiam, quam eroa cundem locum gerebar deuorio-
nem, obrineremeruir, rein eodem remplo le des ructionis re
sixe in Fururum constitueretur, locusque regalis e capur Callix
cransalpinae haberetur, ac in ipla (cdc reges luccetores imperii
iniciarentur, ve sic iniciari imperialem dehine bencdictionem
Roma ab apoltolico pontitice plenius atsequereneur. Contir-
matumicaque e lancicum est a domino papa Lconc e Racolo
Ruousto, quarenus rncum hoc ltatutum decrecumque mancac
inconuullum, ee Aquisorani sedesregnirrans alpesperpetuoha-
beatur. Ac cum plurima bella rex e imperator porentistimus
(vc Francorum series geltorum plena cA) verannos 47. In di-
verlisterrarum parcibus umma prudentia acque felicicare sel-
Siser, (pirirum Dominoreddidit, sepulcus que Aquisorani: cu-
ius exequiis Leopapa cum principibus Romanis Archiepilcopi
e Exilcopi, mulci Duces. Marchiones, Comites, Barones, Pra-
lari ee Pobiles innumeri incertuerunr. Punc quoque corpus
deluncti restibus imperialibus indurum, aurcaque corona ca-
piciimpolita, ex deinde luperaurcam cachedram sedendo loca-
cum est: ac super senua textum quaruor cuangeliorum aureis
liceris seriptum collocantes, ita quod manus dexera cextu, lini-
Sraverolceperum cerichat aureum. Carenulam quoque aure.
am diademari coniunzerune, es carhedram luper quam lede-
bar, necapur deciderer, attixerunt. Sed dscurum aureu, quod
cilomanifecerane, anrc taciem ciusstaruerune. Polthuncita-
que Kacolum imperium Romanum cis mare Francorum rcgi
bus, qui ee Alemanix reonum subernabant, administrandum
cum Caelaris imperatorisque Auoulti nomine commislum cA.
Inde deticience in Francia ex Facessenre regio Aemmate RO-
manum imperium a Teutonicis administrarum cst rgueinho-
diernum diem.
Sed potechistoriarum imperitus in praelenciarum mouere
quaectio.

## Folio 64 — 734330022:0076
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000076.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
4
P E YRL DE ANDEO
quaeltionem. Cur Poncilex lummus in perlona magnitici Raroli
Komanum imperiu eransterre voluic porius in Cermanix quam
Francorum gentes: cutam en iple diuus princeps limul de Lran-
Corum rex eler, _ Cermanix regni primatum renereti de cum
veriulque porencia populirerum gectarum gloriam lumma cum
laude compararic. Ad quod illi relpondemus, quod erli glo-
riolsimus Occidentis monarcha post mortem Pipini parris
Francorum regnum cset adeprus e Calliarum: actam en quia
regestrancorum dudum ance Pipinum eoca Tcutonicam cum
rcono Francix administrabane, ex mulciplicata proleregia parti-
ei lune, e alia in Francia, alii in Alemania re lidebant: unde e hac
caula Karolus in Germania ex villa Ingetheim natus Fuerat, ab
rebe Moguncina duobusfere dictare milliaribus, e a Pipino pa-
tre non lolum Franco, lede Tcutonicorguem Zacharias P’apa
Substicuerat Ludouico regi Francorum, quem depoluerat, de
quo legitur15. 9. 6. Aliusenim prius Pipinus crat maiordomus
reoix, cuius palacium tuit in Treueri, a quo pallacio Comites
proceterunt Palatim, indeque nOmenEraXerUnE. Ouam obre
X ipsc Kaculus se intitulauit Francum, Germanicum, ac. Ve in
dege lua canonilata rI. 9. 1. 5. hoc E quis, ibi: mandando volumus
atque praecipimus, ut omnes nostrae dirioni subiecti tam Romani, quam
Franci. Alemanni, Burcundiones. Saxones, Thorinei Frisones, Callis
Britones, Concobardi. rascones. Beneventani, Corhi Iispani caeterique om-
nes subicctinobis, exc. EE Gocifridus in lua chronica hunc de iplo
cecinicverculu: Romulens matre, Teuronicusque parre. In coenim
concurrebat genius Cracorum, Komanorum e Cermanorum:
idcodionissimus crarimperio. Sedguoniam GiermanUSNaTUS
exat, amplislimilque praecipue Tcuconicorum viribus e claris
misium rerum geltismagnilicatus torum orbem luo tulgore il.
lustraucror, ideo meritissime in lua perlona in Germanos impe-
rium transtacum est. Dicir enim gl. in c. c90 Luclonicus. 63.
dictinct. Teuronuos virturibus promeruisse imperium. e idem di-
CICIn C. CX HI5. 28.9. r. NonColum aurem ipse P. PinuS, lcd d
plerique alu sedem in resione Germanorum habuerurs: ve
Adalri.
2.

## Folio 65 — 734330022:0077
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000077.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
LIBFR 1
Realricus ille genicor Canctxe virginis Ocilix, qui cum icider
mator domusteoix csec, ducacum Germanix adeprus est, tra-
buicq: sedem in villa regia Fhienhreim, e in nobili castro HIO.
henburg. Imoli gectaantiguistima repCFaMUS, regeS FranCO.
rum primam sedem in Crermania habuerunt: scd dum bcllo e
armis Calliam (ubegIAeNE, VEFOBIGS MAHCFC CApCPUNE. PA _E
alcerahuiustranllarionis caula, divina disposicionis facum, rein-
Fra citulo proximo apparebit.
a
no praesacio Romanum Imperium
transferendum fuit nobilisimos in
Germanos.
C APVY XIIIE
Vdum ducem huiulinodi cranstarionem factam Deus pex
misso consilio Romanum imperium oubernandum Fore
per Cermanos detiniuie: cuius lane rei graria pastoralisillebeari
Perri baculus luo cempore in Germaniam destinatus est; cuius
missionishistoriam limul ac mrlterium eradic ol. in c. vnico. do
Tac. vnct. Sedlatius aslumo illam. Beacus Pecrus apostolorum
apex cum adpraedicandum Callis e Cermanis lanctae Prinitatis
Edemeres viros e lanctitate rica ex licerarum doctrina plurimu
praeditos ad partesillas deltinaree, ridelicer Pucharium. Valeri-
um ex Macernum, ex in nobilem Allaria (qux GTermanix, cunC
vero Gallixe Belgica prouincia crar) peruenillene: accidierebe-
acus Maternus in villa, gua Legia dicitur, naturxe debitum per-
Coluens moreretur. Cuius corpus Fucharius de Valerius FCFEX
commendantes, cade qua renerane riamagna cum festinarione
adrrbem Romanarcuerli, e du starent in conspectucius, dice.
bant: Petre Sancte, ecce noster colleza Maternus viam est universae car-
nesinoressus, atq. sepultus: non autem expedit absqe tertio sine ruo man-
dato proeredi: supplicamus, ut alium suo loco nobis adiunzas. EEre
spondicbeatus l’ecrus; Non ita faciendu est fratres. Illa enim qua di

## Folio 66 — 734330022:0078
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000078.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
P E YRL DE, A NDCO
ciris, con emanisesterur eloria Dei in rentibus. Accipite, in-
quic, huncbaculum meum; cumque ad locum veneritis sepultura, corpus
extrahite. illudqe contingite hacule dicentes: Imperat tibi Christus fi-
Lius Dei e sernus eius Petrus, et resurcas ac iniunctum cibi officium no-
biscum exeguaris. Mox icaque Fucharius ex Valerius iter quo
renerune remeantes ad Legiam, rbi Macernum condiderant,
quadragelimo lepuleurae cius dic peruenerune, implencelq; a-
Postolicum pexceprum coram lepulero altiterune, lupralcripta
verba pronunciantes. Illico cadtauer le crexie, animagi cum
corpore coniuncca est, qui fanus de incolumis cum tratribus am-
bulauie, disseminances verbum Dei. Ouod miraculum rbi po.
pulus Allarix vidie, gloriticanir Deum, baprilataque est dic illa
mulcicudohominucopiola. Vnde dicimus, lpicitupeopherico
baculum ad Cermanos transmillum: ob quam caulam simules
mylterium illius Romanus poncitex instar aliorum pontiticum
baculopastoralihodie nonrritur, rediciecexe. iuncta gl. in PEX
alleg. c. vnico. DC lac. rnct. X dc consccr. dist. 1. c. nullus. dist.
27. C. disciplina. Elt aurem praedicta historia non lolum liccc
raliter, Cedetiam per allesoriam liuc rypiceincelligenda. Ouid
enim per Perrum Apoltolorum principem ccclelia que funda-
mencum aliud quam regale lacerdorium intelligimus: Ouidre.
roperbaculum pastoralem, per quem lultentatur paltor et ouis
errans ad ouile reducitur, lupulq; rapax repellitur, nili lacrum
imperium delignacur. Perbaculum liquidem paltor Apoltoli-
cus lustentatur, dum Romanorum imperator iura ROInanX
cccleliae readuocarus cuetur ex detendir, d tidem cacholicam
quam Romana ccclesiatirmicer renet, Crermanorum magnani-
mitas imperialicer conseruandam ele demandat. Per bacu-
lum ouiserrans adouilereducitur e Macernus resulcitatur, du
quicunq; schilmarici relhaererica labe infecti à Romana cecle-
lixe obcedientia deuiantes de apostolico mandato per Imperato.
rem maceriali oladio ad hdei vnitateM FCUOCANEUT. P’et BaCU-
dum insuperlupusrapax repellitur, dum Sarraceni es Christiani
nominisinimici, Lomani impecaioris porencia comprimun.
TUIrEe
60

## Folio 67 — 734330022:0079
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000079.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
LEBER. T.
cur, e ab arca Edci cohercontur. FTuncieaque baculum Beacus
Perrus Romanus epilcopus per Fucherium ex Valerium erant.
milic in Cermania, dum Romanus pontifex in periona magni-
fici Karoli Romanumi imperium de Gracis cranstulir in Cerma-
nos. Manifectum icaque est, non Polum hiumana dispositione
factum, verum eciam divina praeordinatione peaesignatum ese,
quodRomanum imperium in hnc seculorum transterri debe-
recinGermanos. Vndonon tolum Imperialem sed ex divinam
maiestacem videntur oftendere, qui iura _ terras Imperii sibi
urpare _, quancum in cis est, lacrum Imperium opprimere
ConantuT. Ouod E in caereris nationibus reprehensibile eAt,
mulco quidem derestabilius Germanis principibus id esse ride-
cur, quos ad Imperii subernaculum prae cunctis sentibus rni-
vexlorum dominusclegit.
De Germanica nobilitatis excellentia,
nisime
6 antiquissima eius ori
ne.
CAPVF XV.
tem Cermani ad Imperialis regiminis culmen
aDomino lunc elocti, quos e antiqua nobilicas et animo-
rum maonanimicas, inccoraque in lanctam orthodoxam hdem
inceritas apud priora lacula commendatosfecie. Nam e lico-
rum originariam nobilicarem repetamus, ex alco Proianorum
languine procelserunt. Post tamolum siguidem illud decenira-
le Craecorum bellum, quo in Orientalium regionu plaga altum
euerlum est Ilium, Eoroq: reono Proinno igne Ferroq: valtaco
ance natiuicacem Saluatoris nostri 1160, vel circiter, omnes
principes e nobiles regni Proiani, qui mileram Rragem Cua-
scranc, per mundum dilperli lunt: Pub quo cueneu alii lcaliam
sub Arica inualerune, re luprareculimus, alii vero bellatorum
inclici sub Priamo iuniore magni Priaminepore in Cermaniam

## Folio 68 — 734330022:0080
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000080.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
e retete
DE F EL DE A N D2O
liccoribusinlederune, rbi habitatoribus cerris
nus expulsis decerminis luis verlus Orientem illos rerrocedé
eoecu Lunceciam illimunitiones ee castra instituen.
cesrebem, quam patrionomine Troiam appellarure, erexerur:
Aunium qibi desuentem Vancum vocitarune: quae postea ab
intidelibus destructa, ac rurlum per hdeles rectaurata Lanris vI.
gueinhodiernurocatur. Coniuges aurem exmulieribus l’eu-
conicis, co quod corpulenea ee Fortes chent, ad prolem propa.
sandam acceperune, tiliosque de Alias generantes L’curonicum
idioma didicerunt. Sed ec cum Treuerensis ciuitaris populo
pacem firmances amiciciam Catuerunt, ibigi poltmodum longo
cempore ledemhabuerune. Oux quidem ribs torius Furopa
antiquissima, octauo anno Abralix, a Trebera Ailia Nini regis
AAyriorum Fundataperhibetur. Exercitus aurem Ancx, qui
in lcalia apud Latinosrelederat, iltospopulos, exercicum ride.
licet Priami qui e Cralliam e Teutonicam occupauerar, lingua
Latina Cermanos, co quod de eodem germine processidene.
appellauit. Tandem vero cum Cermani mulciplicarentur, mi-
Teruneparcem exercicus ad Thuringiam vlera Khenum, insticu.
entes mulco polt remporeregestrabuerune AEncadtaS. EE PFO.
prerhanc caulam tora Leuconiatanquam a dioniori Germania
eltrocata. Postremo cumreonum Komanorum adeo dilaca.
cum Force, re fere torus ei subderetur mundus, Germanique
Romano rebellareneimperio: renit lulius C aelar cum ingenri
apparacu e exercitu Romanorum, e Germaniam FOTaMqU
Calliam libi subiiciens. Ibi quamplurima calera ex ribes ed. f
cansomnem Treuerenlem, Colonienlens ac Moruntina pro-
uinciam Lomanis habicatoribus occupauie, anriquam gerima.
nicatem inter Romanos e incerillos populosrenouando. L c.
sicur aurem in Chronica Francorum, quod tempore Valenci
niani imperacoris, qui regnare caperae a naciuirate Domini
367. anno, magnus exercirus nobilium Proiano lanouincpro.
creatorum Marcomere, Sunnone e Ccncbando ducibus a Si-
cambriaresione Thracix, et a Maeoridis paludibus quae CunEa
TErgO
8

## Folio 69 — 734330022:0081
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000081.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
L EBER, I
cergo Ponticimaris, esrellivenerunc per Vncariam, ec circari
pas Khieni Rluminis in continio Germanix et hlamanix conse-
derun. Duos cum mulris postinodum pealiis Valentinianus
accentatter, co quod cribuea lolica praestare noilene, nec vince
reporret; Francos cos, id est, scroces appellauic. Arricaenim (.
uc Graca lingua Francusidem est quodteror. P’orro detuncto
Sunnone Franci Phacamundum iplius Eliu instar aliarum gen-
tium resem libi creauerunt, qui primus Rex Francorum dictus
CA, d quoe ilii Reges e principes ee Callix de Cermanixe pro-
cellerune. Tandem rirtus Prancoruadedcrcui, ve Romanos
qui eocempore in Calliaper luos peasides de magistrarus vlq; ad
Ligerim, cu Germania imperauerunt, belloaggrellicaptis rrbi-
bustotam Cralliam cum Ciermania rlesi ad l’yreneosmonteslibi
lubingarer, d se coniunctim e dinilim per omnes Crillix de GCr-
manix fines dilperlerune: e hi qui Tcuconibus luntconiuncti,
Franci lunenominari in primitiuo; (cd Cralli qui Francis (uInEco-
pulari, Francigena rsqs in lrodiernu, eanquam deriuatiuu a pri.
mitiuo delcendens, lunc appellari. Vndeparer, Francoruelier-
manorum sencem orisinalicerrnam gencem fuisse de cHe: licce
idiomare se moribus de restiu culcununc dilcrepare rideantur.
Constaticaqi omnes Cermanos d Tcuronicosprincipes e no-
biles ab anciqua Troinnorum es Romanorum prolapiaorcupri
miciuo descendisse. Muaproprer dicic in decreris gl. 34. dict. C.
2. Quod Tcuronicilunererum germen, id el, verinobiles: licce
D. Andc. in c. venctabile, de clect. dicat Germanos dici a gigno,
ec propcer generarinam Eccundicarem: est enim (reinquie, pa-
eria diues virium, mulcum generaciur ee prolis ampliticari-  virorum.
ua. Hoc assentio Isidoro Frymol. 9. qui Cermanosideolic di-
AtosaHtirmac, eo quod immania habeant corpora, immanesque sint natio-
nes, sanisimis duratae fricoribus, qui mores ex ipso cali ricore traxerunt,
feroces animi es semperindomiti, raptu veratuque vinentes. Ouamuis
enim Ilidorianae delcripcionis proprietas mulris hodic (quod
dolencerrefero) conveniac: abcstramen longe abhoneltiorum
Ceranori animis. Hlorum aurem in laudem Valerius lib. 2.

## Folio 70 — 734330022:0082
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000082.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
PE TRF DE A NDEO
Tic. _dE. antiq. lic diciti alacris es forris cimbrorum, id est
Cuhilosophia, qui in acie caudio exultant, lariq, in bello pe-
tennt, tanguam gloriose es feliciter vita excessuri: lamentantur autem
morbo es lecto decubentes, quasirurpiter es miserabiliter perituri. Oui
huo etiam amisso duce vivere videturillicitum: quorum prudentia (In-
quit) laudanda est, quod es patria incolumitatem fortiter tuentur, es
fidem amisitiae constanti simecolunt. Non Colum aurem apudrece.
reshictoriarum lcribas virorum Teurorria, led e mulierum cla-
ralaustrabetur. Ve enim Valerius de Fucropius, e ipsc denigi
anciquarum licerarum peaecipuum ornamentum, Hlicronrmus
in exist. ad Fugeniam de bello sctibens Cimbrico dicit; zens
Teutonum, qua Romanum quondam Imperium extinguere conspirave-
rat, ex ultimis Occanis atq. Cermanis exerciribus tulit triumphu. Tan-
dem vero cum plana lcalix peruatisene, Caius Marius contul,
in quem inniti omnis Rcipubliex (pes Romanorum ca tempe
Caceridebatur, obuiusmiltus cst illis: quibus apud aquas SCx-
cias luperaris, parrim mulieres eorum consrantiore animo, quali
ricillene, non rirorum lecuexe lunctugam: led plaustris in modu
caltrorum dispolitis, ip lxe desuper pugnances diu obstitere RO-
manis: Ced acic Facta adueniencibus Marianis milicibus senle
runt quodinracuu conatus suos disponerene. Vnde perierune
a Mario, ve hinviolata calticare cisleruiendum cset, Romanis
rieginibus Vestalibusiungerencur. Feac enim illis infixum a-
nimo, li vieos, si parriam, li lubstantias omnes pugna perdidi
Cenc. rna (alrem qua polsent via, libertarem de pudiciciam luam
Ceruare. Sed cum peritanon imperrattent. paruulis luis ad la-
XaCollilis, veillos curpi eruicuri lubtraherene, nocte cadem in-
tra vallum a econtectum, ne indedecus sux casticaris ad victo.
rum ludibriu craherentur, laqueo sc luttocarune, manegi in Or-
cux luncreperca mutuis amplexibus se cenentes, anno ab rebe
condita 6 46: quas vrig: lcuronum coniuges BocatiusFloren.
cinusinlibello, quem de praeclaris edidiemulieribus, ob ingens
animi opusincer illustres teminas numerauit. Ad propolicum
curculcucam. du Occaviano Aususta, cum per Veulum

## Folio 71 — 734330022:0083
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000083.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
.
L. IB. F P
primo et postea per Liberium priniguos luos debellarer Ger-
maniam, qui ee civirarem augultculem lharix ee Mogunci-
a (ve Suetoniusreterr) Fundalse seu reltaurasse dicitur; mulci
nobiles Romaniin Alemania permanlerunt. Ecper Rarolum
Magnum cempore cranslacionis Imperis (rr lupra dictum est)
nec non postmodum per lridericum primum. e Orhonem
primum, tuccessis temporibus maona curba clarillimorum vi-
rorum a Rcma in Cermaniam deducta cA: maximéque lecum
illos adduxerune, qui e rebeslionem e lediciones in Roma-
no populo prae caereris machinari lunc. Non mirum ergo, l
Alemania Ductuer ab(que pacc: in qua germen dissidii planta-
cum esse pertriberur. Porco plurimi ex Romanis comiribus
ee baronibus ciculos comitatuum e baroniacum luarum, cri-
am dum in Germaniam veniltene, rerinuerune; quamuis ibi-
dem non ellent de aliquocomitaru velbaronia inveltici: Mui
ei vero nomina e aenomina a caltris e pollectionibus adqui-
liris libi praesexiplerune. Sic vetus alterit tama de generolis e
illustribus Comicibus de Hablpurs, de Ocringen, de Thier-
Rein, de Zolleen, ex aliis quampluribus, qui aulx Imperialis
quondam comites fuille dicuntur de comicatibus inuestici: ta-
men inhodiernum diem a nobilissimi comires lunc e haben-
tur: Quorum natinacorum d qui nalcentur ab illis, longo cem
pore rrinam co perducent. Sic legimus illultres marchiones
Badenses a Komanorum germine, e ab ltaliavenilse in Germa-
niam. Nam dum Fridericus primus imperaror de domoducum
Sucuix exortus per lcaliam de rebe proorediens rnum ex Aluis
Marchionis Veronenlis, degenere Velinorum vebis RomX (Ve
ronae) principum procreaci, oblidem lecum duxillee, quo ma-
sis libi lcalix cerminos ee vallem Fridentinam corelo per sui
marchionatus munitiones liber paterec reoreAus: Cx TUnCC
undem marchionis silium idem Imperacor speciali prolequens
Fauore curix luxe imperiali alliltere roluir: cui poltea domini-
um ex caltrum Llochibers allirnauit, e nouaarmarribuir. Cum
vero idem marchio succesu remporis linc liberis esser detun.

## Folio 72 — 734330022:0084
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000084.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PETRL DE A NDEO
cus, nobiles cerra illius pro alio dicti detuncti nepore legatos
adVeronam miserune redominium Hlochbero iure succestio.
nis ad iplum deuolurum possideret. Oui reniens ac dominii
illius possestionem nancilcens ibidem ricam hniuit: a quo X
Mmarcliones de Baden procellerune, et ciculum marchionatus
originalicerno a dominio Badenli, quod ab antiquo Comitatus
CEat, Tece VCEONA_ RLOMANA YEDE CONEPAXEPUNE. Vnde au
diui quendam se legisechirographum de daco à natiuitate DO.
minir208. cuiusligilli epioramma lixc verbatuerune: Johannis
Mcarchionis reronensis. Idem quoque de Famolis baronibus de
Roppelsein legitur, quod cempore Conradi secundi impera-
toris suevia duris duo nobililtimi principes de Spolero FraEres
Cermani, per cundem Conracum, co quod libi rebelles existe-
rent, de Spolerano ducarupropullituerunt: quos cum Impera-
corlecum in Ciermaniam duxisset, rnus in Sucuia proxe oppi-
dum Rocerry caltrum Vicllingen (quod denominarisic roluit
co quod de genere enet Vrlinorum) tundauit: qui ab codem
Castroriculum contratiens a sucuorum sente primum Dux do
Viellingen, poltea de Schilcach vero nuncuparus fuic. AITCF
verotracer Allaciam intrans prope CFalliam baroniam de Roma
a progenie in progenies baronem deinccps nominauir. Fe
quamuis ticulos progenitorum abdicallene, paterna catmen ar-
matrarresilliminimerariarunt. Franlmigrarunt de ab inclz-
ea Romapriori eeuo sub diuerlis principibus in Germanorui par-
tesraciacurmanobilium milicarium: C quibus in noltra patria
Occurrune plurimae nocissimae tamilix, quas a Romanorum gCr.
mine descendisse tamauit anriquitas: C quorum num ero lune
lrae pexeclarae Camilix, de Andio, de Hlacstar, de Raclamhuleu
deFlalrril, de Blumeck, e alix quamplurima. Fx quibus mul.
exnobilesrelicto pacerne gencalogia ticulo a castcllis X villis (i-
bicaquaevq inhaccempora habent, coonomina pralcriplerut.
FK cam en credicum, quod dum Romani dissenlionibus variis
laborarene. ee plerique a pacernis ledibus inde tranlinigrare co-
rerentur aliquos de Andloprincipibus Romanis adherentesin
GeFMAMIAIM

## Folio 73 — 734330022:0085
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000085.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
L IDE R I.
Germaniam commeaste, rerinuisseq; nomen lux siepis, quoc
ab lcaliaterebane, illudque castello ab cis in AIsacia postmodum
constructo indidise: quod quidem castrum à lacro Romano
Imperio iure ralallitio se hodic protrentur possidere in Foudu.
Vbiinpedemontis Andelarenlis de anno Domini 887. Cancta
Richardis rirgo ec imperarrix, caltissima coiux Raroli cerrii Au-
sucti, accepeo ab iplo repudio insione ex nobilisimum caeno-
bium lanctimonialium construxic: in quo se Deiconseeransser-
uicio serenistima imperarrix ricam ibidem Feliciter csit multilqi
poltmorrem clarens miraculis in Sanctorum Cacalogo mcruie
collocari. Aliosrero de Andlointra lcaliam permanences re-
nisse Bononiam, rbi sedem consticuerine, resnon ambiguâ eAe
videtur. Vndelongopost lxculo quidam Pancalcon de And-
locinis Bononienlis electus tuir in lenarorem Romanorum: Cub
quo ex muri de imcenia rrbis Romxe magnam ruinam lultinue.
runc: ob quam querelam Facic contra cundem Pancalconem gl.
iuriscanonici in c. Fundamenta. De elect. lib. 6. Nlam cum
cexc. ibidem amare deplorec dilpendia qux percorino resimine
diuerlilq rectoribus Felix illa ciuicas Romana quondam perpel
Ca Sic; Joan. And. in sl. Cun in lec rerba desuper scribens, HI0c
maxime factum fuit (inquic) tempore Pantaleonis de Andlo eiuis Bo-
noniensis, qui civitatem Romanam multis ruinis deformauit. hxc st.
Mulci camen alii nobiles ab ltalia migrantes in Cermania pro-
uincias disperli sunc: quorum originem ee obliuio cancorum
temporum ex vetultas lonsxua abstulie: nec Facile Foret breui
Ailo linsulorum originem ex historias perlerinsere primiciuas.
De Principibus ac proceribus. super quibus Ro-
mani imperiifundatus est potentatus.
CAPVE ZVF
Vanquam Imperium Romanum olim Fueric porencissimur
uia camen e Cacus ex vires eius paulatim labetactari ca
eritut Convenicbarpolt lui in Germanos cramblacionem et in

## Folio 74 — 734330022:0086
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000086.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
PE TRI D E A NDEO
tuccellu remporis illud specialibus munire praesidiis, principi.
bulgitirmare, quibus rehemis columnis e balibus innixum ad
ueclae rempeltatis procellis e curbinibus ralentius relistere pol
Ter, e luxspocentix mucronem longe laceq; vibrare. Idcirco
mperium luxer oradibus nobilicacis aeq; eriam comunitatibus
opulentis provida lasacicare tundacum elc: quorum quemlibee
oradum quaruor illuleres Familia dererminare ridentur. Oux
quidemtamilix repoce exteris in luo ordinc praeltantiores pe.
Cularicer Romano imperioincorporarae, et oporruno tempore
adpraelidium eius obligaciores promtiorelq; cAe debent. Sune
aurem primo quaccor generoliprincipes inclyta prolapiae ab ae-
uolonso producex, ex apud Augustos principalictimi, cuper qui-
bus Romanum Fundtaturimperium. Primus princcps csCo.
mes Balarinus Rheni de maono palatio Preuerensi: secundus
est dux Brunsunicenlis in Saxonia: cerrius dux Locharingix in
Callia: quartus dux Sueuia, cuiusdomus penirus defecit: do-
musequidem potens e sloriolanimis, ledinculanda Sucuorum
nobilicas esse videtur, quod viduaro ducatui alium pexticere
principem neolexerune. Sunt a quacuormarchiones pracx
ceris marchionibus peaeceltenciores: primus marchio Moravi
enlis: Secundus Milnenlis: cerrius Brandeburgenlis: Quartus
Badentis. Ouacuor deinde procedune illustres comites pro.
uinciales, qui rulgo Landorauii appellantur: primus landoraui-
us Thuringia: Secunduslandorauius tlassia: cerrius landoraui-
us Allariae, cuius domusdetecie, de in epilcopatum Argentinen.
Aseccleha iura Landorauiacustransra lunt: quartus verotand.
rauins Lichrenbursenlis cst. Ouaruoreriam generoli Comi-
es Castrenles in pagina fundationis lacri delcribuntur imperi,
qui rulgd Burgorauii dicutur: primus est PFurnbergenlis burg
orauius: secundus burgorauius. Mag deburgensis, terrius Srroim-
purgensis, quartus burgoranius de Rincck. Sunceriam quacuor
maonifici Comites sacri lmperii, maiores quidem in luo oradu,
Ledincer principesminores: primus est Clcuensis, qui hodic est
sublimatus in ducem, sc cundus Schrrarzburgenlis, cerrius co-
Ex parta tantur, ninurum gradenes
Algatiam inferiorem; Nam super–
ons
Arcsidur Anstriae est 2 au
grani
Dimes
mperius
Marisio
ex Imperus
Lauduracu
Imperis
Longara
um hareu
omites
dmrperiis.
trombergensis in Mest
pera.

## Folio 75 — 734330022:0087
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000087.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
Strundecte
L. TBE R
Tucus
mes Cilix, cuius domus detuncta in pralustres Austrix duccs
deanno Domni 1456. Feudaliiure deuolura elt; _ quartus co-
messabendix, qui in Constantienti concilio a eloriolissimo im
peratore Sigilinundo ducali ciculo est illustrarus. Ouatuor 4. Bharone
eciam nobilistimi barones praediciis connumerantur: primus guizel
de Limpurs. Sccundus baro de Douls dictus de Rar, certius de
VNolterburs, quarcus baro de Alderrald. Hlos sublequuneur 4. Egnitas si
quacuor Arenuistimi milites, exeteris ex ordine milicari clario. Mlites surpe
res, qui ee proceres hue ralualores dicuntur: Guorum primus
Csmagnanimus miles de Anclo in Allacia, de quo ticulo pro-
Zimo dictum elt; secundus mites Serandeck, certius de Meldin-
oen, quartus de lrorrenbero in Bauaria. Sacrum imperium q lilutal
in super Fundacum dicitur luper quatuor ciuitates in (ignCS: Qua- Imperi
rum prima est civicas Augustenlis Rheriae, sccunda Mlounci-
na, certia rebs Aguisoranensis, quarra est Lubecenlis. Oua-
cuor deinde villae lunc magniticx, quae in fundamenco imperii + V. lla s
annumerantur: prima eit BabepergcBls, secunda Schlecsa.
densis, cerria Llaganoenlis, quarca Vlmentis. Fcrenulsus gradus
s cy
praecermillus rideatur, accedunepeaemillis quaruor tamolirusti. 4. Rustici
ci, qui a inbalibus Imperii deltribuutur: primus csrusticus Co.
loniensis, (ccundus Racisbonentis, certius verorulticus Costan-
ofliciales
res comites, barones ex nobiles lacri Rormani imperii perperui qe in sere
echeredirarii ofticiales, qui in cirpes luccedune: quorum mi.  tari
nisteria si scire rolueris, Raroli quarri Romangrum imperato-
ris Caruca per auream edira bullam perlegerelicet. Ouanquarm
aurem memoraciprincipes, comites, barones nobilesquC, PFE
faci ad Imperii allistentiam porillimum lunr selecti: omnis ca-
men Ciermanorum pocentia coris riribus adipsius auxiliu con-
cendere deber, quosprae cunctis sentibus ad reona mundi Chri-
Hiclesicricarius, ec iplis Colisregimen Romanae Lcclelia com
mirrere roluit reaicrexrus in c. In. dic. Deconlecr. dist. 5. Vci-
nam ergo laperent e incelligerene, ac noyistima prouiderent.
Saperent dico mysteriu entis quem deterime, incelliserent Aa
R 2
Aliis Metearet ponunt

## Folio 76 — 734330022:0088
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000088.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 17 lines, status machine
76
PEFRI DE ANDEO
cum in quo eoscollocauit Dominus, re iulticiam e pacem pro-
viderene quibus cgec orbis Christianus. Considencer liqui-
dem loquor, li Cermaniprincipes Imperacori, tanquam aduo-
cato Ecclelix, tidelicer alsisterent, prout cemporibus anriquis
conlucuerunc, omnis protecto pocestas contraria vidererur par-
na. Lunenontolum Ciraecia, scd A: syprus _ Chaldaeacontre.
milcerent, acrlcima regiones Saracenorum rrepidarene. Plain
ve aues incer se rolantes e cantances ad aquila intuicum silene
etugrune: lic omnes barbsex nationes aliorum insionia vexil.
laque despiciune, Komanorum reroac Cermanorum aquilas
ciment naturalicer e abhorrene. procendente nempe a
quila Romanorum ab Furopa alas luas, nCC
orrptones Alix acque Atricae latis
EUEX CFUME.
Si

## Folio 77 — 734330022:0089
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000089.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
LTBER
e
dSepiem Pritapum Flectorum insit
rutione.
CAPVF
1
IST YTILINS EABOREM MErM
conlumere, de tempus Ferriliori impen-
dere studio poruislem: aded me camen
eezclusimpellit Imperii, de praetuloidum
Cermanicx nobilicacis decusinuitar, ve
3
neque calamoparcere, neque iucundis-
limo ablictere Hudio, quod inchoaui, r2-
 leam. Ec quidem luperiori libro lacri
progresum Imperii, illiusqs rarium per
cempora exarammus sacum. Deinceps ad ca, guae invictissimi
rectaris Imperii perlonam _ Ctacum concernere ridentur, la-
borem sylumgue verramus. Franslaco Komano imperio in
persona magnitici Karoli, per successionem colerantibus Ger
manisprincipibusper annos cencum de rlerarque ad seprimam
rererationem permansic. Defeciraurem e genus ec inperium
inperlona Ludouici quarti Arnulphi filii, de anno Domini 913. Miae filiac
Isenim crein Francoru chronographia lesitur) sinc Ailiis obiie, vouici, ut
relinquens duas slias, ridelicerPlacidam se Machildin: quarum ni Casehi
primogenicam, (cilicet Placidam de dic rxorem Conrado comi-line stirsus
ti Alemanix principi, qui posteum imperauit: altera vero FTen-
rico duci Saxonum desponsauir, ex ex ca genuir Ochonempri
mum, postea Imperatorem magnum. Legituraurem in gectis
Aquicanix quod exeo progenies e postericas Karolimagnituie
reprobata, quod Dei gratiam abiiciens Ecclelaru se relisionis
Aliter longe Cropiniam ac
alii
R
c
n

## Folio 78 — 734330022:0090
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000090.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 51 lines, status machine
Ludoveus mpenetr stime
sir, qud logo seus est.
efranciae rlominatum
P ETRT DE A NDEO
cultum, quem ex parerna e auica succeltione lulceperac, negle.
Xic, deualtarrix qe porius cecleliarum quam creaerixtuit. Mor
cuoitaque Ludouicoquarto, ricimo ex Cirpe Karoli, Romano.
rum Francia et Cermanix rese polteumreonum Francie in-
valic quidam Flugo dictus C aper comes Parilienlis, in cuius ge.
nealogiareonum Lrancix postea gubernandu permansIE. Por-
rdConradus gener Ludouici, qui primogenicam eius rxorem
habuit detuncco locero Romantiimperium cum Ciermaniaere-
ono, quod ad Imperiu deuolurum erat, de Alemanix principum
consenluobrinuit: e sc deinccps Alemania a regum Franco.
cum dominio separatatuit:  dictus Fluro Francorum rex luaq;
poltericas de Facto porius quam de iure Lomanorum regem
in luperiorem recoonoleere seculauie: cum tamen reonum
Francia perobicum Ludouiciiploiureetiam ad Komanumim.
Perium Fuisset deuolurum. Verum Conrado lincliberis de-
Functo LTenricus peaetacus Saxonix dux Romanorum adeptus
estreonum, qui quam magnitice e imperiose Lrancorum re-
sibus e Lombardis super Romano imperio lilentium perpecu
um impoluir. Dualiceriple cerram illam, quae inter Molam ae
Rhenum est, L Ocharingiam appellaverie, acq; terram candem
cum toca Almania lublimauerie, quod multis codicibus illud
expredtum reperitur, huc insiltere lupcruacuum cAe arbirrarus
lum. Sepulcus aurem est in Ducdlmburs ITalberstadienlis dia-
eels, iple monacterium insigne _ caltrum Fundauit: _ PEx.
dicatur in rica es morte lanctus Fuisle. Relignit aurem here-
dem Imperii Ochonemprimum. Hlicprimus post Francorum
reges creacus es Imperator. Conradus enim ex genicor luus
Hlenricus, guamuisesentreses Romanorum, imperiali camen
benedictione caruerune. Nlamcumrexaretur Lcclelia Roma-
naa Berengario erranno Icaliae, anno a naciuicate Chrilti 935.
aduocarus est in Fcclelia sublidium Otho primus dux Saxo-
num, princcps magna porentix, religiolus e hdeCacholicus.
qui lupeerniverlam dominabatur Aalmaniam, rehaberurin de
Crecis L_ LLL. d. in Synodo: qui maonum Teuronicorum pa-
d rectius da otsona filio ejus affirmitur,
Tenriro erim flatui civia nran fuit crnus
peupore
diuiorse illic regei ali post
alius tpgida
temreunt. Videntur
d
TaHS
onradus
permx
iu errorem
firmatios
te

## Folio 79 — 734330022:0091
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000091.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
P IB E R IF.
rans exereieumm Traliam ingressus est, commissoque Bello cuM
dicto Derengario ipium cum suo exercitu devictum occidit: de-
EnRomam pergens i Lconeoctauo in Imperatorem coronatus 9)
est: qui e Imperium cenuie rsq; in tertiam generarionem, quo-
rum quilibet vocacus est Orho. Verum Ochone certio mOr-
cuo sine tiliis, Gregorius quincus natione Feuronus de paren-
cela Ochonis in Cummum ponciticemastumitur. Piusponrihi.G
le sertam
ciscempore regis Romanorum leprem electores insticuuntur.. 5
scilicerleprem principes Alemania. Ouodenim praedidi eres
Ochonessuccessiue qualiheredicario iure obrinuorunt imperi-
um, Fuirpro bonoctatuccclelix Dei e populi Christiani proui
ee aCrtilicer ordinarum, recante porestaristastigium, quodnon
deberur Canguini scdrircuri, non perriam succestionis sed ele-
ctionis procederee, redionillimus hrabeatur ad dignitarem Im-
perii subernandam. Factum CA aurem decrerum huiusmodi
clore Origiu
Dost Christi naciuitacem anno 1004. Pc lunc quacuorlaici, et 9notuor seur
creselerici: primus est rex Bohemix, olim dux, Impetatoris res Elector
pincerna: secunduscomes, Palatinus: certius dux Saxonix, por-
ricor enlis: quarrus marchio Brandeburgensis, marclchallus.
ex clericis primus elc axchiepilcopus Mloguncinus, canccllari- bus Eules
us Cermaniae: secundus archiepilcopus Colonienlis, cancella-
rius lcalia: cerrius archiepilcopus Treuerensis, cancellarius
Callix. Ili nam que seprem principes clectores, volueseprem
candelabra lucentia inrnicace sepritormis lpiritus, Caerum de-
bent illuminare imperium. Ec de hisseprem electoribusmen-
tionem Encirst. in c. ad Apostolica. Dere iudic. lib. 6. & (u-
Kinene ricem olim Romani lenarus, ad quem Imperarorem
elivere spectaui: licer quandoque per exercirum militum, re
Velpalianus in sealaeltina, aliquando aurem per impressionem
ee in leditionesmilitori, Ve PROCAS In GFIENEe COMETA Mlauri-
cium, quis ad Caelarcam allumereturmaieltatem, cam in vere-
si Roma, quam apud argiuosin Constancinopolitana civita-
tc. Imperium namque e quodlibecreonum ab olim non ex
succeltione, sed electione delacum tuir, VE NOT. 8. 9. I. c. Moiles.
clapiter
Sec
restuem

## Folio 80 — 734330022:0092
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000092.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
PETRT DE A HDLO
Sedhodierou ex consuerudine deferuneur ex lucceltione, re
leoiturenocacuC. licet. dist. 6. Ouidaurem li delinat lue.
cellio in domoscham vide quod noc. Panorm. in c. licet. De
torocompei.
De Romanorum Recis electione.
CAPVT II.
etuncto erenissimo dugusto, lacroqi imperio rectorera-
cance, Mlaruncinus archipex lulillustris collegii principum
electorum caereros coelectores luos pro electione fururi reois
Romanorum in lmiperatorem postmodu Fauenre domino pro-
monendi, liceris luispacentibus cuocare consucuit ad oppidum
FranckFordense Maguncina dicecelis, quondam a veris Francis
ee Troianis Fundarum. Postquam aucem praedicticlectoresci-
uicarem Franckfordenlem ingressituerine, Ctatim sequentis dici
diluculo in ceclesia lancti Barcholomxi ibidem in omniiplorum
praelencia mistam de Saneto Spiritutaciune lolemniter decanta-
ri. Peracta quoqi misahuiulmodi omnes ceclelialtici clecto.
res coram cuangelio beati lohannis cuanseliltae, In principioe.
ratrerbum, quodillic ante eos poni debet, manus luas pectori
cum reuerentia lupponunt. Seculares rero principes electores
dictum cuanselium manibus corporalirerranoune: qui omnes
cum omni lua tamilia inermesibide assistere debenr. PE tUNC
archiepilcopus Moguncinus dac eis Formam iuramenti, quod
rulsariter praestane in hiunc modum: Fco Theodericus episcopus
Mocuntinus, sacri imperi per Germaniam archicancellarius, es princeps
elector, iuro ad hec sancta Dei enancelia hic praesentialiter coram me po-
sita, quod ecoperfidem, qua Deo ex sacro imperio sum adstrictus. Secun-
dum omnem discretionem es intellectum meur cum Dei adiutorio volo
elicere temporale caput populo Christrano rerem Romanorum in Caesare
promouendum, qui ad hoc existatidoneu, in quantur discretio es sen-
sus dirizunt me: es vocem meam dabo absque omni pacto, stivendio precio,
veb

## Folio 81 — 734330022:0093
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000093.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
LIBER TI
vel promisso, quocunque modo talia appellari possunt. Sic me Dens adiu-
vet, es omnessancti. Prestiro iraque per omnes electoreshuiul-
modiiuramento ad electionem procedune, nec de dictaci
uicare Francktordensi separari debent, donec maior pars iplo-
rum temporale capur elegerie populo Christiano. Ouod s in-
Era30. diestacere distulerint, illiscranlactis a modo panem man-
ducare e aquam bibere debebune, quoulq; capur tidelium c
lectum Fueric, repratertur. Archiepiscopus aurem Mogunti-
nusroca lingulorum inquirere e scrutarihabet, hoc ordinc: pri-
mo quidem a Trcuerensi, cui compecic ex dignitate Romano-
rum regi primum diademarconi imponere: (ccundo à Col0.
niens: cerrid arese Bohemix, qui inter electores laicos Cxre.
sixe dignicaris Faltixio primatu obrince: quarto à Comire Pala-
rinoKheni: quintoa duce saxonix: e lexto amarchione Bran-
deburgenti. Duo Facto dicti principes ipsum Moguntinum rice
verla roquirunt, ex rocum lcrutantur ab co: rehxcomnia in Ra-
roliquarti consticurionibus per auream bullam declararis larius
contineri dinolcuntur. De consuerudinc tamen rex Bohemix
ad electionem non rocatur, nilicum roca aliorum lunc aequalia
numero: X lic hiodie practicatur. Quod verum est, dummo-
do perlltat in rnione lancca marris Ecclelix: alioquin si duo
electiparia rota haberene, ad Papa recurrendu cNer, qui rnum
ex illis, quem rellet, eligere potler, re dicic gl. in c. apostolica.
de iudic. lib. 6. Quodilludiusnon habuitrex Bohemix ab anti-
quo. Sane postquam pars corummaior aliquem eleserie, calis
electio perinde habetur ee reputari debebie, ac hiForet ab cis
omnibusnemine discrepante concordirer celebrata: nec requi.
ritur omnium consculus, nec duxe parres corum, licurin clecti-
one Papx; ledluhiciemaior pars, re in aliis electionibus. per c.
licet. De re iundic. re Formalicer dicic Abb. in c. renerabilem.
ec Anc. de Butr. cod. Ferbiinaliquem maiorpars Flectorum
non consenserit, pollunt ante admonirionem electoresrariare.
Eaccedere adnominationem alterius: licur obseruatur in ele-
CionEPaPX, VEHOT. it d. c. licer per Bald. Abb. e L0ap. Andr.

## Folio 82 — 734330022:0094
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000094.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
32
DETRT DE ANDEO
Electiocriamrnius electorum raler, quia possune cligererrum
ex (cipts, per L. planc. e ibi Bald. FF. Quod cuius. rniuerl. nom.
quem scg. Loan. de Anan. in C. An. col. 2. delortileg. Peracta
autem huiulmodi clectiono; is qui in regem Romanorum fuic
electus, mox reiura lacri Imperii administrare inceperie, v.
niuerlis principibus electoribus ccclelialticis e lacularibus, qui
velur actus ex membra Imperii esse dinoscuneur, omnia iplo-
rum priuilesia, iura, libertates, e consuecudines antiquas, de
quxcunque ipli ab Imperio rlque in diem electionis obtinue.
TUHC, COnAEMAEE E appEOBAEE FenCtUE, e ea omnia innoua-
re Poltquam Fuerie imperialibus intulis coronatus. Deinde in
Romanorum rerem electus lolemnes nuncios cum decreco e-
lectionis ad summum Ponciticem deltinare renetur habentes
speciale mandatum, proclecto deuorionem iplius ex Feueren-
tiam Eliatem, quam erga Romanam seritcccleliam, coram Pa-
pa exponendi, necnon pecendi e impetrandi Fauorem e gra-
riam consuetam: offerendique ipsi lunimo Pontilici _ pEx
Standi pro electo in iplius animam debiex Adelitaris et cuiusli-
bec alcerius iuramentum: ac petendi per papales manus sibi
impendi rnctionem, consecrationem, et Romani imperii dia-
dema. Ex tunc Papa praelencaro sibi decreto electionis, ele-
ctionem huiulmodi examinat, e perlonam electi ac eius me-
rica perquirie; re de sdte, probicare, ac aliis quae inperlona lm-
peratoris sunc merito inquirenda, re 78. Diltinct. c. Quid est.
Duacanonica roperca, e perlonaidonca reputaca Papa iplum
nominar, cenunciat, d declarat regem Romanorum, Cuffici-
encemque  habilem declarat ad sulcipiendum Imperialis cel-
Sicudinis dignicarem, ac decernie rnctionem, consecrationem,
imperiique Romani coronam sibi peripliusmanus debere con-
cedi, prouclixe habetur in c. venerabilem. De elect. e in clem.
I. Deiurciur. Sublequenter vero Papa a peaetaris nunciis, (uF-
siciens ad hoc mandacum habencibus secundum Formam in
Vecretis, quae incipie, Tibi domino, comprehenlam Adelica-
sisfecipiciuramentum, lub hacForma: Tibi domino Papae Pio ve
NV. reN

## Folio 83 — 734330022:0095
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000095.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
de
L YBE R, II.
XV. rex Fridericus promitrit e iurare facit prout nos ejus nuncii in a
nimam iuramus ipsius, per patrem ex silium ex spiritum sanctum; e
perhoclienum vivisica crucis, es per has relliquias sanctorum; quod si
permittente Domino Romam venerit, sanctam Romanam ecclesiam es
te rectorem ipsius exaltabit secundum posse suum; es nunquam vi-
tam, aut membra, neque ipsum honorem quem habes, sua voluntate
s suo consensu aut sua exbortatione perdes, es in Roma nullum placi-
eum aut ordinationem faciet de omnibus, quae ad te pertinent aut ad
Romanos sine suo consilio. Et quantum de terra S. Petri ad ipsum
peruenerit, tibi reddet. Cuicun que regnum Ttalicum commiserit, iura-
re faciet illum, ut adiutor tuus sit ad defendendam terram S. Petri se-
cundum posse suum. Lluiusmodi autem iuramentum primuspea
Ricir Ocho cerrius papxe lohanni, re habetur in c. a Domino.
63. distinct. Alia pexcerca iuramenta praectare haber in Im
peratorem promouendus; de quibus in procesu ridebitur.
Postquam vero electuspronuntiatus estin regem Romanorum
in imperatorem postmodum promouendum, ad coronam re
ni à Coloniensi archiepilcopo suscipiendam ad oppidum A-
quissranense Leodienlis diceccleos, quamprimum porerit, pro-
perabic; prour haec percractat rabi iuriscarum Lohan. Andr.
in addic. Specul. in lic. de relcripr. S. tin. verl. Icem quodimpe-
racor. Scd prius quam hunc passum accingam, nonnullas qua
Aiones Doctorum praemitrere libet. sis
manum elicere in Casarem
Poj.
Andaci mp principem non ter
cumcle
APVF 1LL
et apcauClcoo cubium recce
peris aliquem principem nOn GCF.

## Folio 84 — 734330022:0096
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000096.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
P B T RF DE ANDEO
manumens Cle raleant in Caelarem. Ouidam renentes partem
affirmaciuam quaestionis dicune, nullo iure probari, quod exso.
lanatione Cerinanorum debeac elisiimperacor. Pcad cext. in
C. renerabilem. de election. qui proticetur, ccclesiam Roma.
nam imperium a Crecistranstulisse in Cermanos, e ad limiles
relpondene, quodimperium tuictranslacum in eosactiue, quia
Fuic data principibus Alemanix poreltas eligen di imperatorem.
Vndenonprohibentur, quiniplicligere possint de alia narione
principem: licet ab olim exrra Germanicam nacionem non tuie
electus aliguis in C∞TATCM. EF hanc opinionem Censic in d. C.
venerabilem, maonae auctoricaris doctor D. C ardinal. Florent.
Oux opinio trmari porestratione. Nam electores, quibus dis-
policio imperii Chriltiani commissa est, non solum adbonum
Cermanica nationis, sed ad toram renpublicam Christianam
conliderationem e respectum in electione habere debent. Sed
Poslet aliquis esse princeps, exira Cermanorum nationem, tan-
tismeritis rirtucibusque retulgens, repraterendus Foreeprinci
Pibus Crermanis. Ergo ridetur quodhunceligere portene. Prae
cercaisti principes clectores succeserune in locum Senatus po-
pulique Romani. Scdlicer Romani quondam orbis imperium
tenerene, nonnunguam camen viros hde a probitate praeditos.
extranationem lcalicam ad apicem Imperii alsumcbane, Ve de
Traiano, qui de FTispania, ee Diocleriano qui Dalmaria ab oppi-
do Dioclea oriundustuit, hiltoriis eradicum eAt. Sic e Valenci-
nianus, dum apud Arsolicosimperium eser, a Cracisimpera-
tor creatus cA, liceriplenon Crxcus scd Pannonius de cijicare
Cybalanatus esset. Sed incontrariam sententiam est vir excel.
lentissimae doctrinx. D. Panormitan. Qui dicit priorem opinio-
nem confundipertext. praeall. C. venerabilem. in coguod dicie,
quod Imperium tuic eranslarum in Rarolum, paltiue a non a
ctiue, quod fuit ipsc apsumcus in imperarorem, non aurem fuit
sibi poreltas data eligendiimperacorem: ergo criam passiue fuit
Imperium rranslarum in Germanos, quam consideracionem di-
cir nocandam. Praecerea  expolirio prioris opinionis stare de.
beret

## Folio 85 — 734330022:0097
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
l
PTBF R II.
berer, non fuisser a Cirxcistranslacu imperium, cum secunduD.
Cordinalem posset Cracushodie per Flectores in Cxelare pro-
moueri. Porrononesindecens, ve de certa gente leu genere
debeat elisipraesidens. Nam hoc ridemus quandoqueleruari
in ceclelialticis digniratibus, cam priuilesiis quam consuetudi-
nelongaene ineroducta, re probatur contuc. dilectus. De verb.
Gonit. abbacc. Papaautemhocporuictacere exmaxima e vr.
entissima causa tunc occurrente: cum idem lic Dei consicto-
rium e l’apxe, e plenicudo dininx porectaris in Dei vicarium in
cerristranstula (ic. DC officior. Romana, lib. 6. _ nOr. InnOc. in
C. Quanco. de iureiur. ex praecipue dicta lune vera renendo com
munem opinionem Canonictarum, quod Romanci Imperium
dependes immediare à Papa, iuxt ca quae noc. in c. nouit. DC
iudic. e intra suo locopatcbic. Voluic eroo Papaex actiuce pal
huc Imperium Romanurransterre in inclycam narionem GCr-
manorum: Qua opinionon olum vera, sed eciam proconlerur
tione Imperii maxime necessaria cse videeur. Ouxrituy se
cundo, nunquid Electoribus Imperii comperat clisendi pore
Aasrelinoulis, velvecollesio. Hlostiens. tenuie quodhxcpotc.
Aascompecaceis relingulis; sicur e paeronis ius parronatus vi-
decur omnibus e linonlis copetere, ita quod simul ad actii pre-
sentationis eos couenirenon seneCese, quod an verui SiCHOL. iI
c. 3. Deiure Parron. ergo ide ridetur in principibus electoribus
dicendum. Sedmulritenverunt conttariu, quossequiriderur
Pot. Andr. in addic. Specul. in Pic. de relcripe. princ. 8. vIc. verl.
penule. Ecilta contraria opinioecia plus placere ridetur PanOE
micano. Nam cum Flectores huinsnodiin locum succeserine
PopuliRomani, qui verniuersas clegi sibi Imperarorem, de
bentisticenseri cademiure; cum lurroraru apinc nacuram eius
chilurrogatur. Pexterea debent omnes simul conocaride limul
actu expedire. Idco dicienotabilicer cext in prxeall. C. renerabilé,
Duodplus obcs electionicoremtus rnlus principis non vocatis
quam contradictio uIcoru. Nam concradictiominoris perris
principum elecorum non impedic clectionem partis maioris:

## Folio 86 — 734330022:0098
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000098.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
PETRL DE A NDEO
sed concemtus rutes principis non rocari potesttacere roram
eectionem rectallari. Dcclect. c. quodlicuc. e C. bonX. O.
u CiCliona collegii. In spectancibus enim ad lin-
dees perert sumbet per se praestare consentum, re L. per Fun-
CaMI. II. delctus. Faltic. praed. Sed in hoc actu electionis necel.
Letcosenire, rein consticurione Racolina declara-
tut, de lupracetist. Concludicurcrooadiplos principesius eli
endi, recollestum, e non vrad lingulos spectare debere.
n per necliventiam princirum electorum Re-
rem Romanorum elicere cessantium, pote-
stas proursionis devoluatur
ad Papam.
CADVF TTTI.
actione aeram prioribus subnectendam rilum cAt: an
ucctoribus imperii Imperatorem eligere negli-
scnebus, Polellds prouilionis ad lummu Ponciticem deuolua.
cur iplo iurc: Dd. dicune, quod ex quo electoribus huiusmodi
cerminus aiurc communi peaelixus est. primo principes per Pa-
pammoneri debene, re incra certum cerminum ad electionem
procedant: quodlinon fccerine, runc demum porestas deuol.
uatur ad Papam, ec non ante. De quo est oprima gl. in C. ad ap0-
Solicae. Derc indic. lib. 6. de Facic c. venerabilem, Expe allcs.
Indelidlectoresincra terminum pextixum velinc cligere, nec
camen polline, nilulominus camen poltadmonicionem e expe-
clacionem poreltas provisionis deuoluitur ad P apam: nec (cdes
apostoliea detentore carear sine culpa. Imperator enim est de.
tenlor et aduocacus Fcclelie, ex cenetur eamproposse detende.
re e exalcare, reClem. ne Komani. De iurciur. ex 63. Dict. ribi
Dominc. ee c. C90 Ludouicus. ex idem in aliis principibus, de quo
ride CCXF. 33. G. 6. C. principes. et C. rerum. Sipexrereaomnes
electores sciencer indisnum eliserene, porectas elisendi deuol-
vicuE

## Folio 87 — 734330022:0099
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000099.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
I
0l.
CUIF
L ZBER BI.
nitur ad Papam iploiure, sccund. omnes Dd. Ouia ex quo po.
celtatem cligendi habuerune à P’apa, debet redire illa poreltas
ad Papam, ( Ca abUCUNEuT. arS. C. gratum. DC clect. F. Aramen
rerum quod Papanon porest linc caula priuare electores impe-
rii poreltare elisendi, vel corum porestacem aliquatenus impe-
dire: quod Papa in cemporalibus no debet le sinc maxima caula
intromittere. ve in c. caulam. Dui fil. Anclegit. de quod nor.
BI. in c. ad apostolica. Lup. allcg. Nam privilegium semel con-
ceslum de luinacura perperuum, non deberreuocari, venoc. In
noc. de indic. novie.
Anelectus in Komanorum Recem, ante pa-
palem approbationem eo coronationem
iura Emperiipossit administrare.
CAPVT V.
lum elt delacracissimirectoris Imperii electione. Nunc
allera quae apud scholasticos moueri soler, dispici
endacleridetur: Verum ad apicem imperis electus ante papa-
lem approbarionem e coronationem iura Imperii administrare
POliE. Olim incerlitorarum doctissimos raria inhracreopinia
nestuere, ex quod sola electio non lutticeret ad administratione,
aligui multis nicebantur riribus e rationibus altruere, ex qui
buspluribus pauca perstringamus. Nam perelectionem electus
conlequicurius vere ec poreltarem adminiltrandiin actu, ve di-
cir gl. lingularis 63. Dilc. c. 5. 8 noc. in c. rransmiltam. Vcelect.
ec tac. c. auaritix. cod. cic. lib. 6. Peatereanihil operaturante-
quam Sic. L. vIc. D. de collat. Bonor. Sed Imperacor in COrO-
natione dicitur oriri, d Sic incipere esse. L. Omnes. V. de Fer.
ibi; vel ortus imperis proculerunt, rbi gl. id estcoronatio. Di-
cebanc eriam illud perluaderi posle exanriqua consticutionore
rum reteris celtamenri, qui per riam electionis ad regimen IF
caelicici populi fueruncalsumci; quoru selta lunc nobis in acti.
Onibus
Quaesti

## Folio 88 — 734330022:0100
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000100.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PEFRF DE ANDEO
onibus speculum, tanquam ab intallibili Dei prouidentia pra.
ordinata, reaic ApoCtolus I. Corinch. C. 10. Omniailla intigu-
tacontingebant. Ccripra autem lunt propter nos, in quos Anes
Eaeculorum devenerunt. Saul autem primus sex IIrael ccl ex
mandaro dominituisserper Samuelem prophecam electus, ance
inunctionem tamen e Colennitares quasregalis expolcebat dig.
nicas, noi administrauit IEraeliticum regnum, relegituer. RCg.
9. Hlocidem de Dauidresum Ilraclinuictistimo pacet, qui post
diuinam eriam electionem longo rempore administracionem
nonhabuit. Eccum lic eadem ratio in Imperatore ee regibus
Itraclicicis, eadem etiam iuris disposirio incer illos else debere
ridecur. arg. C. transtaco. De constir. Sed contrarium renergl in
dlem. Komani. Deiurciur. Quae opinio recepra cs ex contuetu.
dinc, rcelectus in resem Romanorum ex tola clectione adqui.
tatpocestarem administrationis. Exquoparet, quod rex Ro.
manorum, quinondum elt Imperaror rel coronacus, priuilegia
darc possic. de quo tac. noc. in Specul. de releripr. princ. 5. AD.
vecl. ncgi quod es obtentum.  Flocq; disputauic a tenuic in-
lionislegum Doctor lacobus de arena, cuius quaestionem ad li-
ceram poluit Cyn. in L. Bene à Zenonc. C. de quadr. praelcripe.
Innoc. in c. rencrabilem dicir, Onod EImperatornon polsiere.
cipere coronam in loco debito, nihilominus auctoricatem ad-
ministrandi a Coloniensi epilcopo, ad quem spectat, conse-
quicur: vel ex ipsa electiono habet illam. secundum cum refere
FCostiens. deverb. lignit. c. Cuper quibusdam, Juod ridic in A-
lemania per principesiudicari e ceneri, quod rexRomanorum
postelectionem concordem hiabeae omnem poreltacem quam
Imperator, d quodrnctionihil addit. Ec Fac. quod nor. Toh.
Ande. ind. Clem. ne Romani; se ridisse Formas quarundam li-
cerarum, quae de regiltro Innocencii certis dicuntur exrracta,
dua emanarunt in negocio diloordis electionis, de qua loqui-
tur praetata decrec. venerabilem; quarum alcera dirigebacue
archiepilcopis, praelaris ex principibus Alemannix es Slavonie.
alcera pecialiter Mosuntino, incer aliareterentes, quod incon-
CuA2

## Folio 89 — 734330022:0101
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
1
1
eIt
UM
an
Ol
dta
ui
aCUI
Mia
COn
Usa
LFBBR TT.
culta consuccudo Imperii e rationi consona e iure subnixa pet
patientiam (edis Apostolica colerata, e per rolerantia approba-
cahaber. Ouod duobus in discordia electis vecrqi iura Imperii
administeat, VEreK, e omnem Imperii iurildictionem exCICCE.
ODuod declaracibi Papalocum habere, donec per Paxam alceri-
usclectio tuerie approbata vel reprobaca: _ ralidicas restorum
exfucuro dependeceuentu, de quo in l. iurenostro. 5. tin. D. de
cestam. X c. nihil. De clect. Es tamen recepium, quod cle-
ctus e approbarus ad regimen Romani Imperii non diciturim-
perator (edR ex: neq ance coronationem reicur bulla, scd can- 7d sodir non
cum ligillo: quemadmodum Papa alicer rricur bulla ante coro. seruntur
nationem quam post, re nor. gl. pen. in clem. ne Romani. in
tcle.
De Romanorum recis onctione, es triplici
etusdem coronatione.
CAPVT VI.
OAtquam in Regemelectus augustalem adeprus est princi-
L Parum, papalique Fuit approbatione cabilicus in regnum,
ad imperialiaiura luscipienda, hoc est, ad rnctionem a corona-
tionem animum conuerrere deber. Sumpsit autem exordium
haecinunctioregum ex recericestamento, rbi non Columrnge
bacur lacerdos, sed criam rex aeque propheca, sicur in hocre-
sum dominus pracepicElix: rade es reuertere in domum tuam per
desertum in Damascum, cumqe. perueneris illuc, onges Azabet inrerem
super Syriam, e Tehu filium Nansi unces recem super Israet, Elizeum
autem filium Zaphat, qui est de Abel, vnces prophetam pro te. FF Sa-
muelcum ex praeccpco domini contricuillet saul in regem su-
per ICrael, culit cornu olei, effundensque Cuper capur eius dixit:
Vaxis te Deus super hereditatem (uam in principem, es tu liberabis po-
pulum ejus de manuinimicorum illius. I. R Cg. C2p. 10. Ouondam
vero orincepsin capiternsebatur, reponcifex: nunc auce prin-
cipis vnctio a capice ad brachium eAttranslata, relesiturinc. r.

## Folio 90 — 734330022:0102
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000102.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
P E F R I ID E A H DEO
nico. Delaceam. rnet. In brachio enim siue inhumoro velinae.
moprinciparus congrue delignatur, iuxea quod legitur in llaid:
Factus est principatus super humerum eius. ad quod plane ligni-
ticandum Samuel Fecitponiariance Saul, cui dederas locu in
Capire ance cosqui tuerancinuitari. Restere aure inter Ponrificis
_ Principis ructionem, quod capur Poncitieis chrilinare conse.
cratur, brachium aurem principis oleo delinicur: re octendatur,
quanca u dilterentia inter auctoricateis ponciticis et principis
poceltarem. Porrobis Romanus princepsinungitur, primoqui-
dem Aquilorani a Colonienliarchiepilcopoinresem, es deinde
Romxinbalilica 5. Porri ad alcare S. Mlauricii per Ostienlem c.
pilcopu, cuihoc exprivilesio comperir, ex de mandato Papae in
Imperacore conlecratur. Fx Komanis vecoprincipibus primus
vnctus Cuir magnus Rarolus: priusnamqi Imperacores, quamuis
coronaros, rnctione tamen deliiritos Fuissehistoriis me legisse
nonmemini. Priplici praecerea corona orbis princcps coro-
nacur, rehabetur in pontiticali: terrea ridelicet quam à Colo-
niensi archipontitice accipit: Cccunda argentca, ab archipraelile
Mediolanenli: e certio aurea à lummo omnium pontitice de
Chriltiricariocoronatur. Sic olim in tribus mecallis dabacur
tribucum Romanis, ve scribie lohan. Andc. De hac instruIm. C.
inter dilectos. super gl. iudicio. dx de his coronis ex ordine vi-
dendum erit. Komanorum inclucus Augultus adregalesintu-
lasprocedere rolensillustriatque copiola CCipaTuS procerum et
maonacum comiciua lolemniter, ve regalem deceemaielcatem
ad Aguisoranum nobilistimum VV estphalix oppidum peroit,
vbiledesrnctionis e coronationis cis alpes a maenitico Laioco
consticura est: illucque reniens a principibus electoribus tam
cccleliasticis quam laecularibus ibidem tunc ad hunc actum ce-
lebrem congregeais cohonorc, quem ressia meretur maieltas,
Sulcipitur, ee magnitice cum insenei cordis ee oris laricia into-
niZaEUI. Dic quoque Caruca ad cccleliam lanctae Dei geni-
rricis e rex e principes omnes conveniune, vbi ance maius alca-
re ledesregiaparata est atque decenrer adornata. Archipeae-
Commme hoc, Licer sodie Cirarti
Tulo
Metphalici sit, in quasumi ancteris Fcirulas
tempora nerdum uperrius gerumici
qrounieur divisae erant.

## Folio 91 — 734330022:0103
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000103.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
L FBER TI.
slesrero Coloniensis, Treuirensis acgi Moguncinus pontitica.
libusinsioniis decorati, laeculares aucem lenatoria tora _ penu-
la id estreste longa a calari induri, hermelinoq; vellere in mo-
dum alinucii pectore circuamicti procedunt. Punc quog reuc-
rendissimus Coloniensis archioratul cui ex ofticii dignitate in-
cumbic Romanorum regem cis alpes inungere e coronarc, di-
uinum perasit officium, e altantibus libi caetoris principibus
coelectoribus suis inter divinum officium, brachium eius dex-
erum cum exorciraro e inter scapulas perunsit, ac deinde co-
ronam ferream capiri eius imponit: quae tortitudinem delignat,
quarincere debetrcbelles e intideles conculcarc, ve 36. G. L.C.
Penulc. in Am. CCnOc. st. in d. Clem. ne Romani. laepeallce. Sic.
que rex coronatus prima corona in lede lua eclocatur, per-
actoque dinino ofricio dies illa a principibus e nobilibusreoni
laete et Feltiue nimis agi consueuit. Sane Romanorum prin-
cepsa Colonienli pontiticeregio diademare coronatus, ad im
Periale que Fastigium alcendere rolens, cum copiolo ee magno
principum e oprimarum exercitu in lcaliam le icerum dilpo-
nic. Verum priusquam ingrediatur lcaliam, relibidem iura a-
liguaexerccae, sub celtimonio luarum parentium licerarum in
manibus ambalsiacorum a lummo pontitice ad cum soccialicer
adhocmillorum promittere, e cactis lacrolanctis cuangeliis iu-
ramento frmare consucuie, relegieur in d. Clem. ne Romanis
Duod ecclesiam Romanam ex sidem Catholicam pura side totisque iribus
conseruare reuerenter es defensare velit, omnem haresin e schisma e
hareticos ac quoslibet fautores receptatores ipsorum exterminare pro pos-
se suo: ac nunquam cum saraceno, parano, schismatiso, seu alio quolibet
communionem catholica sidei non habente, aut cun aliquo alio praefatae
esclesca inimico vel rebelli vel eidem manif este suspecto unionem quam-
libet, parentelem aut confaederationeminire velit: Sed tam Papae quam
suorum successorum personas, honorem es statum manu tenere, defende-
re excon servare contra omneshomines, cuiuscunqe existant praeminen-
ria dignitatis autstatus. Eidem adiiciens iuramento, quod mann
teneat semper atqe servet priuilesia ommaper praedecessores suos Reges a
t

## Folio 92 — 734330022:0104
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000104.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PETRF DE A NDEO
Imperatores Lomanos prafata Romanae ac aliis quibuslibet Fcclesis quo-
Canque concessa tempore ac continentiae cuiuscunqe ipsaque omnia, es spe-
cialuer ac praecipue per praeclara memoriae Constantinum, Karolum, Ilein-
ricum, Othonem quartum, Fridericum etiam ac Rudolphum pre decesso.
resipsins super concessione, recornitione, quittitatione, ac libera diuisio-
neterrarum es proninciarum Romana ecclesia vbilibet posirarum, sedi
Apostolica Romanisque pontificibus sub quocunque tenore concessa recorno-
scat, confirmet, es ex certa scientia innouare velit, ee de nouo conce-
dat, es terras ipsas atque pronincias recornoscat ad ius es proprietatem
ipsius ecclessa plenissime pertinere. Sub praedicto se obligans iura
mento, quod nullo on quam tempore occupet, seu quantum in eo sit, ab a-
liopermittat occupari, nec in eis aut aliqua parce ipsarum, iura aliquar
possesiones, e tenutas habere, seu quomodolibet posidere: nec in eis eti-
am porestatem seu ins capitania, officium aut iurisdictionem quam-
cunqe per se vel per alium exercere velit. Duodque ut princeps Catho-
licus, es saepedictae F. cclesra aduocatus atqe defensor, ipsam iuvare velit, es
consiliis at que auxilys ipsi assistere oporcunis concra quoslibet rebelles ex
inobaedientes cidem, es praecipue contra occupantes seu turbantes terras
praedictas seu provincias, seu parrem quamlibet earundem. Suib codem
etiam iuramento promittie, quod tam ipsam Romanam ecclestam,
quam alias libertarem ecclescasticam, bona, iura, pralatos, es ministros
ecclestarum ipsarum manuieneat; conseruet ac defendat pro suo pesse. F.F
quod ecclesia Romanae vasallos contra iusticiam nullatenus offensuros de-
notos atque fideles ecclesia etiam imperio constitutos benigne tractare, nec
eos opprimere contrainstitiam, aut quantum inco (it, per alium onprimi
sustineat: sed in suis potins inribus es insticys conseruare velit. HI0c
icaque praestico iuram ento rex magniticus in resalimaoniticen
cia lcaliam ingreditur, primoque ingrellu ad villam Mlediola-
vensis diceceleos e prope Mediolanum licam, quae Modicia
dicitur, contendere debec, rbi quondam sepulturarerum Lon-
robardorum fuic, quorum colla contregir primus lmperaror
Cermanus Karolus magnus, luxque gencis errannidem bello
Perdomuir. Illuc namque Romanorum rexlecunidam ibi re.
onisuicoronam, (cilicet argenteam, recepturus renic, quam si
bircue.

## Folio 93 — 734330022:0105
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000105.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
110
9.
Y. YB P. X
ET.
bi reverendissimus Mediolanentis arch: ponritex ex officii lui
dignicare praeltare contuonit. IEotSEEFaMICH Ol. in pEae aII. C lCM
ne Komani, Llenricum imperatorem, de quo ibi cextus men
tionem tacic, coronam argenream recepille in balilica S. Am
brobi. Sulcipicersooloriolus Auoustus in Lombardia alterum
ee secundum diademareoni, quod argenteum cHodebet. AF-
sencum namque delignans mundiciam ec claricarem lignificae
ipsum principemealem esse debere. Tum inde progrediens
regum omniuprinceps Romam peroir, imperiale ibidem dia-
dema Lulcepeurus. Lc (re in libro pontilicali habetur, qui au-
thenticus ele, venor. FIOlc. de servis. c. non orbi consulic.) cum
Romam venericrex Komanorum, quam primum delcenderie
demonre saudii ee peruenerit ad ponticellum, ibi consucuieli-
bro Luangeliorum coram se polico hroc iuramencum praeltare
Romanis: Feo Fridericus Komenarumrerum annuente domino futu-
rus imperator, iuro, exc. Sanc quando coronari deber, Cur per-
venerie ad portam Collinam, qux est iuxca castellum Crescen-
rii sinc S. Euangeli, recipieur honoritice ibi a clerorrbis cum
crucibus e churibulisibide congregaro, ex processionaliter de
ducicur rscs ad oradusS. Perri, cancancibus vniversis anre cum.
Ecceero mitro ancelum meum qui praevarabii viam ante faciem cuam,
ec. Relponsa lub dominica Adueneus Feria quarta: C amera-
riis leu dilpenlatoribus iplius mistilia scu pecunias in rulgolon-
Sead rurbam arcendam spargentibus ante iplum, e peaefecto
rebisoladium anrelerence. Cum aurem peruenit ad placcam
quxe Corrina vocatur, quae csante basilicam S. Perri, cunc dex-
trandum est a Seracoribus rique ad gractus praedictos, ec eoibi
descendenre eguus quo inlider, dandus e tradendus estillis. P0
igicur ibi expectante, summus Poncitex cun omnibus ordini-
busluis praeparacus in secrera canquam millam celebracurus re-
nitprocessionalicer rique ad luggectum arcae, qua cAin capice
eraduu, rbi supertronchisterium relideat: A linistra rero dia
conis cardinalibus, primicerio e cantoribus cieca illo, e ma-
onacibus, ex nobilibus ee aliis officialibus de ministerialibus aulx

## Folio 94 — 734330022:0106
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000106.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
P E XRF DE A NDEO
papalis. Tuncrex cum archiepilcopis e cxilcopis, principibus,
magnaribus ex optimatibus luis alcendens ad lummum Pontit
cem reuererer olculatur Aexis genibus pedem iplius, offerens ci
nurum proluorelle, es mox benigne lalutatur e recipitura de-
mino Papa ad osculum. FE summo Pontifice lurgence rexiple
a parte dextra s prior diaconus à sinistra deducunt cum vlq; ad
cecteliam lanctxe Maria in Turribus, rbi luo diacono cuangelii
cexcuance alcare cenente rex ipse praestar saper illum liuiulmodi
iutamentum: FZo Fridericusrex Romanorum, annuente domino fu-
turus imperator promitto, spondeo, es polliceor atqe iuro coram Deoes
beato Petro, me de catero proteitorem, procuratorem ex defensorem fore
summi pontificis es huius sanctae Romanae Ecclesia in omnibus necessita-
tibus ex vtilitatibus suis, custodien do ex conservan do possessiones, honores
es inra eius, quantum divino fultus adiutorio fuero; secundum scire e
posse meum, recta e purafide: Sic me Deus adiuvet, ee haec sancla Dei
enancelia. Quod quidem iuramentum in d. Clem. ne Romani.
etiam inlertum reperitur. Deinde lummus Poncitex cum ordi-
nibus luisad altare beati Perriprocettionaliter procedie, et Facta
ibi oratione ad sedem alcendit: Regccum luis, & tribus epilco-
pis ridelicet Holtienli, Portuenti, e Albanenli in praetata 5.
Maria in Turribus ceclelia permanentibus, rbi a canonicisS.
Perri receptus intrarrem imperialibus in ducitur insigniis, daco
pallio luo camerario domini Papa. Ouo Facto praecodentibus
canonicis ecantoribus concinuncanciphonam: Petre amasme:
Zuscis Domine, quod amoteerc. Relponlain natali S. Perri. Cum
adostium balilica principis apostolorum peruenerit, Qua por-
caargenteanuncupatur, deducencibus cum hinc inde Comire
Lateranlis valatis, ex primicerio iudicum Romanorum, AIba-
nensis epileopus ante iplam portam argenteam hanc luper eo
orationem efundic: Deus in cuius manu sunt corda Recum, inclina,
ec. Cum aurem intra cccleliam ad medium rora peruenerie
Porruenlis episcopushanc orationem dieit: Deusinenarrabiliier
authormundi, cornitor generis humani, ec. POA hoc procedunt,
cumque ddcontessionem beaci Petri perueneric, prosternunt le
intei

## Folio 95 — 734330022:0107
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000107.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
L.FBF X
5
in terram, exprior discoubrum toper eum dicie lecaniam, qua
finica epilcopus LS.CtiCHLIS PFONUMCIaL; Pater noster: Et ne noS.
Saluum fac sernum tuum Domine, Esto domine. Nibil proficiat ini-
micus in eo: Domine exandi. Dominus vobiscum. Oremus. Praten-
de Domine, quasumus, famulotuo dextram. Alia oraeio: Actiones,
quaesumus Domine, aspirando praeveni. Ouo dicto procedunt ad
altare S. Mauricii, rbi Hlostiensis epilcopus consectat e vn
sir in modum crucis cum oleo exorcilato brachium cius dex-
rrum ee inter spaculas, hanc orationem dicendo: Domine Deus
omniposens, cuins est omnis pocestas. Alia orario: Dens Dei silius
resus Christus dominus noster ec. Acramen perhuiulmodi con-
secrationem aue rnctionem non dicitur habere lacrum ordi-
nem, Sed lacram maiestacen. Fc dicic gl. in c. Valencinias
LIVS. 63. Distinct. quod Imperacor recipic ordinem militarem,
non aurem lacrum, licet P’apx ex epilcopo ministrer in milla,
in apparacu subdiaconali. Ec olim Imperatores appellaban
tur POncitices, lulcc. de rer. diuil. 5. Cacex. 10. Distinct. de ca-
pitulis. de quo criam latius nor. Specul. in Fic. de legat. S. nuno
octendendum. TTis peractis alcendie Rex ad altare beati Pe-
eri, rbi lummus Pontitex recipic cum ad olculum pacis, sicur
inum de diaconis: e mox iple procedie ad pulpitum scu am-
bonem, rbi chalamus constructus cum ligno ec ordinatis de
palliis debee esse paratus, ibique cum luis archiepiscopis,
principibus ex magnatibus secundum loci capacitatem con-
Sistit. Primirus aurem e cancores in choro ance altare de-
cancant introicum, e alia. Sane hymno anselico decantato
Papa primam collectam dicir competentem illi dici: et lc-
cuncto pro ipso imperatore hanc collectam: Deus reenorum
omnium, es Christiani ec. Deinde responta e aliis decanta
tis Imperaror alcendie procettionaliter ad altare, e ibi Pa-
Da cracie ei gladium cuaginatum de alcari Cumtum: in Era
dirione gladi curam corius Imperii sibi incelligens, de era
dendo dicie: Accingere oladio tuo super fermur tuum potentissi
_e. Ex mox cum accinctus fuie, ipes Imperacor eximie en
lem

## Folio 96 — 734330022:0108
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000108.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PF TRT DE ANDLO
Cem deragina, e cuaginacum cer viriliter ribrarin manu, _ con-
tinuo illum admanicam excerlum in raginam reponit. Loigi
tur sc accincto, et milite beaci Perri facto, Tubleguenter APO-
Colicusibidem primo mitram ponciticalem in caputeiusponit,
ac luper mitra im periale diadema quod lumic de alcari, dicens:
Accipe sienum eloria, diadema regni, coronam imperii. Dcinde Pa.
Padaccimantum, ex postearradic ei sceptrum, ee pomum aure.
um, ee lmperatore genua Rectente dicit luper cum: Dominus vo-
biscam. Benedictio: Prospice, quaesumus, omnipotens Deus serenis ob-
tutibus huncclorio sum famulum tuum exc. Aliaoratio: Deus pater
aterna zloria sit adiutor mus. ec. F.Ct aurem sciendum, quod lixc
certia corona, qua coronatur per l’apam, de puro auro cAc de.
bec: e delionar aurum quod omnibusmecallis est exccllentius.
iplum Imperatorem alysresibus e principibus in pocentia e
jultiria excellentiorem esse debere. Ec quondam Coluebatur
criburum ad aurum coronarium, e ad coronacionem principis,
e Polteacoronx pendebantur in cemploadrei memoriam per-
pecuam: quod quidem eributum tanquam superttuum per Ti-
cum ec Velpasianum sublacum tuic, ee nemo hodicad huiusmo-
dicollationem cogendus eli, nili consuetudo loci hoc habeat.
DeL. rnica. C. de auro coron. lib. 10. ludxi camen huiusmodi
conlucuerune praestare triburum, re dicit L. luaxorum. C. de
ludxis. Grationibus luper memoraris compleris Imperator
Dexis genibus olculatur apostolicum pedem, quibus omnibus
ploriolissime seltis Papa ad eminentiam redic speculx papalis
cribunalis: e miperator (candic ad tandisterium lupra in amplo
pracu lubaposolicidexera paracum. Deinde coronarusinten.
denspormum aurcum in dextramanu, in linictra vero (ccprrum
porrans adchulamum redir. Foitaqueibicum luis pralacis et
principibus alsiscenre, prior subdiaconorum cum aliis subdia-
conisliomanae ccclelix e capellanis aulae papalis ad pectorale
dexirum anre crucitirum arsenceum laudes Impecacoris alta
rocedecantanthocmodo: FxandiChriste. xc. Scriniarii reco
rrbislericis capuciss induri anco peclorale in choro aillemes
rel

## Folio 97 — 734330022:0109
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000109.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
LCON.
Cens
V
is oo
215B.
LIBER TI.
relpondene: Dominonostro Friderico invietisimo Romanorum impe-
ratori es semper auzusto salus ex victoria; et reperiturrer. Qua lau-
decerrio reperita prior lubdiaconorum cum luis dicie tribus vi-
cibus: Saluatormundi. Scriniarii vicilim rel pondene: Tuillum
adimua. Deindeprior subdiaconorum cum lunis dubus ricibus
dicie: Sancta Maria. Feilli vicillim respondenr. Tu illum adiu-
na. Sancte Michaet. Tu illum adinua. F.Flic de sequientibus Sanctis
in pontiticali ordinaris. Posthoc prior subdiaconorum cum
Cuisbis cantar: Kyriceley son. Pramiltis laudibus exxleris lesiture.
uangelium: lectocuangelio Imperator corona e nianto depoli
eisaccedic ad Papam, offerens adpedes eius aurum quancum li-
biplacuerit. Oblacione praedicta tacta Papa descenilie ad alta-
reprospiciendismissarum Colemniis, e Imperacor mirre lubdi-
aconi oftere calicem de ampullam, e Cac ibi donec Pontitex ad
sedem reuerlus communicer, rbiipse depolicis imperialibusin-
lioniis lacram communionem de manueius sulcipircum dlculo
pacis. Ouotactorelumit pomum, (ceperum pariter et coio-
nam, e redicad chalamum. Milta Ainica ponciticalem b ene-
dictionem accipie, e ctarim procedic ad locum, rbi deber lum-
musPontifexequitare, e cumipse Poncitex alcenderit, ten Cac
Sceperum Carelles eius, e arrepro treno aliquanculum iplum a d-
excrec, moxque uum equum alcendens equiter a liniltra parre
juxca Apostolicum rque ad cccleliam S. Maria in Tranlpada-
na, rbi dato libi osculo ad invicem non corde led corpore (cpa-
rantur. Conlucuit auce Imperacorlarsa praebicoria omnibusillis
ordinibus exhibere, quibus ea cum coronatur Cummus Poncitex
Cla
iatur, ridelicet pilcopis, presbrroris, diaconibus, cardi-
libus e omnibuspraelatis, e primicerio, e cantoribus, lubdia-
conis, balilicariis, et caereris officialibus e ministerialibus; curix
praefecto, Tenacoribus, iudicibus e aduocatis, Ccriniariis, ac pex-
fectismonialium. Aloletpraterea Imperator, cum venic lu-
per pontem Tiberis iuxta castellum S. Angeli, creare milices.
Dehincq erecto ance cum Imperii rexillo cum aquila ad 5. 10-
hiannem Laceranensem equitat, rbi manere conlucuit.

## Folio 98 — 734330022:0110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
Debenedictione Recina Co eusdem in Impe-
catricem coronatione.
CAPVF VII.
Ivero regina in Imperarricem benedicenda ee coronanda
lc, ipsa post Resisingrellum a duobus Cardinalibus deducta
ingredicur Eccleliam, e epilcopus Hloltiensis in mediororadi-
cic Cuper iplain hanc orarionem: Omnipotens sempiterne Deus, fons
exoricorotius bonitaris exs. Oua Facta ducitur ad alcare B. Perri,
e factaorarione ducitur ad olculu pedis domini Pape, qui cam
hilarirer recipice Calutar. Ducitur autem poltea ad cminen-
cem chalumum lioneum palleis ornatum, qui ex oppolico chala-
miresii libi debet cseparacus, rbi cum duabuspcil X ex ali-
quibus exprincipibus Imperii tam cccleliasticis quam munda-
nisitare debet. Demum poltquam rexinunctus ad altare bca-
ei Perri alcendie, tunc ipla deducitur a praedictis Cardinalibus ad
dictu alcare S. Mauricii, rbi rrgicur limiliter ab epilcopo FIosti-
ensi a decodem olco, e in eildem locis, de quo e in quibus
Rextuieructus, dicente orationem: Sancti spiritus gratia nostrae
humilitatis officio erc. Duo expleco ducitur adt alique honectum
locum, rbiregiis rescibus adornatur, et ornata adchalamum de-
ducitur: e immediate postcoronationem Imperatoris deduci-
tur ad alcare rbi summus Pontifex dac luxer eaim hranc benedi-
ctionem: Deus qui solus habesimmorialitatem erc. Deinde in capi.
ce eius micram pontiticalem imponit, ica quod cornua mitex
sinca dexeris e a linistris, d luper mitram coronam imperialem
imponie, dicendo: Officio nostra dienitatis imperatricem. Cord
nata itaque regina deducitur ad chalamum, ex dicto cuangelioi
poltquam Imperator obculit, ducicur ad oblacionem summo
Pontifici extribendam, Cacq: in gradibus iuxta absdem rerlus
altare S. Leonis, donec de manu lummi Ponciticis post Impera-
torem lacram communionem accipiat: e tunc ad chalamum
reductaibi permanebiersque ad finem mista. Sicnuper de an-
n0DO.
CEZBL L = A H DLC
DCMCOT
M

## Folio 99 — 734330022:0111
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000111.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
Ci
UM
21
L IBF R II.
noDomini r452. dominica L xcare in medio Ouadrarelime,
lorioimus e innictissimus imperacor noster Fridericus LTI.
abillustrilsima Rustria domo exortus, cu delponlaca sibi coniu-
BC, domina Lconora Cerenissimiregis Portugallix Elia, verisque
priusperpapam Nlicolaum quincum ad inuicem marrimoniali
iure delponsaris, iplo rero in Auguctum, ipla in RuguSFAM COFO.
nati lunE, reCepICq; rcerQ; à Papanupciarum e imperii CorOnaS.
ano codemque dic limul e Imperator e sponlus ostenditur:
quodsoli Eriderico post ITeraclium Augustu contisise lesitur
quieciam limul cum sponla cua Budocia a Sergio patriarcha in
Constantinopoli e imperiale e nupriarum diadema sulcepit.
Ouiquidem Fridericus praeclarx ac Felicissimx memorix Ladis
aociusnepore Bohemix e Vngaria rese adhuc admodum 2-
dolelcente ablg; liberis detuncto, in regem poltmodum eriam
Vngarix aproceribusregni cs electus, ipla quoqe electione sibi
praelentatanuper de anno praererito, ridelicer r 459. dominica Noetur
Laecare, coram decem pontiticibus ponciticiis decoratis intigni- anm lun
bus, principum qmulcitudine copiola, in ccclelia Dei genirricis lucubrato
nouxcinicaris Austrix, curam e subernaculum regni sulcepit, openi
regnicolis Bohemix quendam magnarem. Cerlick nuncupa-
cum Bohemico reono praeticientibus: quo prohdolortristica
Cu sceperum Bohemicum ab inclyca domo Austrix sublacum cst.
De Romanorum imperatoribus, quomodo su
praalios Reces excellentiam habeant eo
auctoritatem.
C APVT VITI.
asperialis excellenciam delcripeurus, vercor no
NL remeritatis aguar, quod incam limpidissimum alEX excel
lencia speculum sldirum tiocreconer. Scio equide mclraud
dignelatis cius alcadagnitica exrollere praeconin posse, idque
lupra viresmeascaltere. Nec enimuero in id opus calAuMI

## Folio 100 — 734330022:0112
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000112.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
P ETRT DE A N. DTO
deum initri animus elt: Ccd Solu pauca (u
Perioricacisillius lupet dliosrcocsinsionia luccinctus lermo per-
currat. Imperidus iludem maieltas omnes alios reges in tri
busporisimum excehit: videlicet dienitate, auctoritare, e in-
sigrussimperialem eliam decorancibus. Primo enim dignita.
cedhonorecundosezesantecedicimperator, quodnon solu
rerilede diimds ibi honor extribitus caceros principes
merioacatu. Mulcitarienamque multisq; modis Chri-
Cus dominus dicbus lux carnis Imperium honorare dignacus
ek, dando inlemeriplo exemplum, tanquam dominus e magi-
Cer, Romanum imperium ab omnibustore honorandum. Ilo.
nocauic quidem iplum insrediens mundum iltum secunducar-
nem, duobusmodis. Primo quideincempore lui aduentus per
Caelarem Rugustum tocum mundum paciticauie, ve per iplius
dominiaduentum pax elset inrniverlacerra, ad delignandum,
Quodiple cricpaxnostrataciens reraque ruum. Q per cum (Ve
dicit Apoltolus ad Colossens.) reconsilianda erunc omnia, quae
Tuntin caloe interra. Vnde prophecarum eximius de rex in-
victus DauidcanicinPlalmo: Posuit prodiciae indicia futurae re-
conciliationis superterram, auferens bella 2 (que ad finem terrae. X alibi:
Orietur in diebus domini abundantia pacis. Secundo luo inorestu
honorase _ approbasse videtur Romanum imperium, InOZVE
natus est, cenlui Caelaris se subdendo, quando cdictum ab Au-
oulto exijere describeretuerniuerlus orbis, ee linguliibancin lu-
ascinitates, vnde oriundierane, ve contiterentur cribum luam.
Vnde Augultinus in gl. Cupercuans. Lucx dicir, FTumilitas Chri-
sticommendatur, quod non solum incarnari voluit sed in illo tempore na-
sci, in quo mox censui Caesaris subderetur. Deinde Chrictus progre.
diensinhoc mundo Romanum Imperium dupliciter honora-
uit: primo quod dediccitriburum prose e Perro, veMachei 17,
e hrabetur in decreris 33. g. r. Ctiam nunc. Sccundo, quod non
Tolum tributum dedic, sed eriam Caelari dari praecepie, dicens:
Reddire Casari, quae sunt Casaris. Praeterea Chrictus corelturus
mundum bishonoranit Romanum imperium. Primo dum di-
centibus
uin Cleipra
10
enC.

## Folio 101 — 734330022:0113
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000113.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
L. IB F ~ II.
centibus ApOsolis, EccC duo cladi bic; qui duas porestates deli-
nant inpraesenti laculo, Chrillusselpondie, satis est. PF quid est
dicere, satis est: nisilufficie, & nihil decst. Proceltatur ergo do-
minus, esse de lua roluntate porelcarem lacerdorale, et poresta-
cemimperialem. Vnde Gclalius Papa, Duo sunt inquie; quibus
hic mundus principaliterrenitur, scilicet pontisicalis auctoritas, ex reca-
lisporestas, 7c96. Distinct. duo lunc. de maior. _ ob cd. TIX SunE
dux porectates principales, per quas Dcus decreuic e voluie, ve
inutuo sibi honorem debicum impenderene, et per cos renus
humanum per iuris regulas ad vitanda mala et taciendum bo-
num LalUbTICeFINEOEIaECEUE. SeCundo dominus instanCe MOF-
tistrorationorauit Imperium, quando Pilato dixie; Non haberes
inmepotestatem ullam, nisi tibi datum esset desuxer. Ouod secundu
sl. duobus modis exponitur, rno lic: Desuper, id cl, a C aelarc,
qui Pilatum fecic praelidem Palaectina. Deus enim Fuic auctor
Poreltaris Pilaci primarius, Caelar aurem secundarius. Secundu
hunc posteriorem incellectum Dominus inultum commendac
Romanum Imperium: Ostendic enim porectarem Cxelaris aliis
poreltaribus mundanis prxeminere, ex iplas sub eo concineri
Duidenim cst, Porestarem dari de luper, nilidari ab co, cuius po.
celtas supereminet alias pocestarcs mundanas canquam inferio-
res e minores lub se contineat ex includar: rede omnes alix
poreltares a Romano imperio lubalterna quadam emanatione
deduere dicuntur. Sccundo principalicer ipla maiestas Impe-
rialis excellit omnes aliosreges er principes auctoritate _x pore.
Aacc. Ipsc enim cocum luis lubmitcielesibus orbem, quarum
ipse solus generalis conditor cst, qua de ab omnibus sunc ob-
Tervandae, VeL. leges. C. delegib. e constic. L. consticuriones. C.
deiur. _ Fac. ignor. Ipsc aucem tolus imperator lesibus non
constringitur L. princeps. D. delesib. 9. 9. 3. Cuncta per mun-
dum. licet se relle legibusrivere prohreatur. P. digna vox. C. de
legib. tit praemissa sunt rera quoadlaculares. Ecclehalticinam-
que non modohumano sed ee divinoiure ab imperacoris iuris-
dictione sunt exemri 96. dist. bene quidem. 8 c. 1. DCiudic.

## Folio 102 — 734330022:0114
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000114.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
PEZRI DE ANDEO
Ipse denique Augultus habec Colus prae exteris regibus regi
men Romanx Eccleliae. Deconlcer. Dist. 5. in dic. et est ipl0
LUpeF OMHCSFCSCS. 7. G. I. C. IM apibus. e omnes nationes lub
COLUICTT. 9. 1. S. Liquis. verl. rolumus. Ipsc enim cs princeps
mundie dominus. L. deprecario. D. ad lcg. Rhod. deiact. X c.
tiam Ludlaei sub co lunc. L. Judaei. C. de ludxis. Tum criamo.
mnesprouincix luxe maiestaci de iure lubduntur. 63. Dist. Adria-
nus, es omnia lunc in porestare Imperatoris. 8. Dilt. Quo iurc.
Polleenimiura Imperatoris (inquit ibi text.) de quis potest di-
CCTC, FLec domus est mea, haec villa mea est, _ 23. 9. 8. Conuenior. &
Lobenca Lenonc. C. dequadrien. praeleripe. Sibi deniqueinsi-
onumrniverlalis imperii ex iurisdictionis omnes homines pro-
Aiceri debenepertriburum, e eriam propter impenlas publicas
tendas. L. Omnespenlicare. C. de annon. e tribur. lib. 10. C. 0-
mnis anima. Decensib. nec currit contra Tolucionem imperia-
liscriburi pexeseriptio quantocunque etiam temporis spatio in-
eroducta 16. 4. 3. S. Dorest. Ec repraedixis omnes poteltates re-
sum deiure communi Auxerunt ab Imperio, eanquam riuuli à
Aumine. d hanc maceriam lacius pereractat Barr. in l. I. Juis di-
cac. dux. com. Hlodiecamen plurimi Reges plus de Facto quam
de iurc Imperatorem in luperiorem non recognolcunt, et su-
premaiura Imperii, qua libi Imperator in lienum rniuertalis
dominis ex poreltatis releruauit, rlurpant: qua an pexelcribi pol-
lint, noc. in c. vencrabilem. Oui Fl. line legit. e in c. luper qui-
busda. Deverb. Signif. vide criam sl. nocab. 63. Dilt. Adrianus,
quae dicit quodreres lilpanix non recognolcue mperarorem
in superiorem, exeo quodde faucibus intidelium regnum illuc
cruerunt. DeRegererotrancie dicictexc. in d. c. pervenera-
bilem. Quod ille in temporalibus superiorem nonrecognolcat:
quodol. dicir elle de facto, (ed de iure lubsicRom ano imperio.
Innocene. ibidem dicir, quod subest Papae. Hloctiensis dieie, quod
incemporalibus deber rccosnolcere Imperatorem in dominu:
illeenim Deiricarius estincemporalibus, ve noc. in c. 2. Oui El.
Snc. lesir. Subestcamen IIPCLATOF PapX, YEibi nOL. S hOCrC.
specti
102

## Folio 103 — 734330022:0115
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000115.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
P YBE R dFT.
spectu (dicie FTosiens. ) rex Francix (ubest Pap2, quod subestil
liqui lubest Papx. de quo eriam per Bart. in L. hostes. D. de capt.
rbi criam tractat, quomodo Veneri fuerint exemti ab Impe-
rio. Anaurem peccentrex Francix, Ilispanix, et Anglix hanc
Cubiectionem nonrecognolcentes, viderur quod (C. II. G. 3. Qui
reliltir. Sed dicunt Dd. quod Forre quandiunon exigatur obae
dientia, poltune exculari, sicurnocaturin iure decimarum, in C.
cumhomines. infinc. De decim. sccund. TIost. An aucem tiaec
non subiectio _ libertas praeseribi postie, respondent Dd. quod
non estpraleripcibilis, rein c. cum ex officii. Depraleript. 6la-
diusenim cemporalis, quirnicus est, Frangi vel diuidino porest,
Sicutnec sladius spirirualis: alias enim glactiusnon eseF. Ouan-
quam aurem praedixi, quod Imperacor lic dominus e princcps
mundis nontamen porcst tollere ca quae lunc de iure genrium,
sine caula: e sic non porest collore alicui rem suam line caula.
Ouia Imperator licerhabeat de iure iurildictionem invniuerlo,
non tamen habet dominium rerum priuatarum, quae olim tuc-
runt concella occupancibus, ve Instir. de rer. dinis. PeF LOL. 8
quxe noc. per legist. in l. icem l verberatus. D. dereirendic. Non
Pocelteriam ad libicum alienare iura Imperii, praecipue in ora-
ue praeiudicium Imperii, renor. inc. intellecto. Deiureiur. li-
cerpore moderare donaro: proprium namqi estregum ee prin-
cipum donarc. c. 1. Dedona. Lertio principalicer Romanoruim-
Perator excellit omnes alios reges in inligniis Imperialé olori
am decorantibus, ec lunt quaruor: imperiale diadema, gladius.
sceperum, e pomum aureum scu globus. De primo lupra ad
longum dictum, in signum excellentix e porentix lux. Secun-
dum estgladius, qui licet e aliisresibus a principibus ancete-
ratur, proprie ramen regis seu imperaroris Romanorum in-
sione cs: quod duo tancum (relupra mencionatus sum) gladii
lunt, vnus Imporatori, alter vero Papx commissus. Terrium
inlione est sceperum: ex quanquam alii reges hoc icidem sibi
intione vendicene, Cxlaris tamen principalicer cAt proprium,
uni in cemporalibus serir ricem cius, de quo in Daniele dici-

## Folio 104 — 734330022:0116
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000116.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
EUT:
PETRI DE ANDEO
sedes super sceptrum divinitatis rua, e in plalmo +4. vir-
ra directionis virga regni tui. F.C enim duplex (cipio liuc lcc.
perum, Ccilicer iultx seueritaris de clementix, re 46. Dist. lune
namqi. Deprimo dicitur inplalmo; Receseos in virea ferrea, et
hocquoad lesiscransoressores. Virga clementix ligniticatur
per virgam auream, quam exrendit AAuerus ad Hlelter in li-
numpacis ex clementix. Insignium quarcum est pomum aure.
um, seuglobus aurcus e rorundus, ligniticans mundum e ter-
rarum orbem, qui rocundus e sphaericus cst: delignarqi iplum
Cxlarem mundi esse dominum. Ouod quidem inligne aliire.
reslibinon rurpane, quod nullus alius praeter Caelarem orbis
cerrarum dominusest. Perriner aurem ad Comicem Palacinum
poum aurcum ferre anrc regem laculi, ad ducem Saxonix
fladium; ec ad marchionem Brandeburgenlem sceprriferae di-
snicaristonor spectare consueuit.
Anmaiestaris Impertalis auctoritas derivetur
in Caesarem immediate a Deo, vel illam
accipiat ab ecus vecario (ummo.
CAPVF IX.
Vetoricarema excellenciam Imperatoria porestatis incer
 peeesa culi maximam fore lupra octendimus. Sed
Tolerascholalticis e doctisIMIS VIEIS NONHUNGUAM IN CONCCKEI-
tionem renire. An lixc secularis poreltas gladiigi temporatis
exercirium derivetur in Calarem immediate a Deo, vel subal-
ternam emanationem a vicario Ien Christiilla accipiat. Fcli-
cernon incendam hanc quaeltionem in dubiumrcuocare, quod
nonlonsetoret abhaerchpertinacirernepare temporalem Cae-
Carisiurildictionem a summo Pontitice deriuare, in quem haud
cunctanter iura caelectis es cerreni Imperii à Christo plenissime
Cuncrranblara. Nlam licutponere duo principia haerericum cst, ve
Delum. erinic. et hde carhol. c. 1. Sic criam ponere duosvi
xquales in cerrishraerericum eueridetus, Fac. yl. nOcal.
104

## Folio 105 — 734330022:0117
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000117.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
14. 211.
delce
IE. lune
rrea, et
licaite
al
e Ter
Orbis
COnIR
eadi
LIDER TI.
AULOM. 6. G. T. Aihilominus camen quod scripturarum solacio
libua, phuca motiua praecipue quorundam legictarum
in oppolicum adduccremens cst. Guodenim imperium Ro.
manum immediate a DeoUC, e non à P’apa, argnitur sc: NTul-
lum id quodprius cst, dependec ab co quod polterius ct, re aie
Capiens 13. lib. deanimal. Sed Romanum imperium tuicprius
quam papale, re17. Dist. legimus. Ergo ab conon depender.
Praecerea dominiucemporale lummi Pontificis ridetur expresse
fuisse collacu Syluestro a Constantino: Ve 96. Dilt. O. COroOna, _
c. Constantinus. Per quod manifeste ridetur, quod Fcclelia ab
Imperioiurildictionem habet temporalem, e nonc converlo.
Fertio, nam lacerdoriue Imperium Auxeruur ab eodem prin-
cipio, (cilicet a Dco. Auch. quom. opOrr. Cpilc. in PriNC. 23. G. 4.
C. Quaesicum. _ C. Colite. Demaior. ex obaed. Fecir Deus duolu-
minariamagna, per quae iltx dux supremx dignitates, lacerdo.
tium e imperium, incelliguntur. e c. cum ad veruim. 90. Dist.
rbidicit Canon: Pec Imperator iura pontiticatus arripiac, nec
Pontifexiura imperacoris rurper. Ergo porestas Imperialisnon
Auxit a Papa. Sed pulcerrimis rationibus concrariu astruit cc-
clelia. Ouodenim veraqi porestas e spiricualis e remporalis (IC
penes Papam, (piricualis quidem habicu a actu, cemporalis vero
habitus peobatur sc secund. Ioh. de Liona. Ouod inhabencibus
ordinem in rniverloimpossibile cA cAc duo aequeperfecta. Scd
Imperatorno est maior; ergonocrit aequalisi e per consequens
Colueriernu capur principale interris, quodpertectissimuc, à
quo caetera monentur et dependent, quod elt Papa. PExterca
militans F Cclelia divinitus es exemplara ab ccclelia criuiphante,
dicente Tohan. in Axocal. 12. vidi Lerulalem Panctam delcenden-
cem de caeloecc. _ Moysi dictu eA EXOd. 25. Quod omniatacerer
lecundu exemplum sibimonstrarum. Cum igitur in cccleliarri
umphance sic princepsrnus lummus, cuius obcedientie tora ipla
ccclesia pertectisme est Cubiecta; neceltario lequitue; quod et
ccclelia misicanti rnus summusprincepsprelideat. Sed Impe-
ratorilleenon poreh, cum non ralear praeese in spiritualibus.

## Folio 106 — 734330022:0118
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000118.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
106
P E TRF DE A HDEO
Ergo est Papa, qui a in spiricualibus praesse porest, e per alios
ministros laeculirindicta languinis exercere. Nam e parriarche.
_Cacerdores receris cestamenei reram q; porestarem habuerune
e exercuerune, II. G. I. relacum. Enoc. Innoc. inc. licer ex (ulpe.
et0. Detorocompet. Irem ipse Christus veram que porecta-
ceminhoclaculo exercuie: ipse enim Aagellofacto de Funiculo
eicciremenres e rendentes deremplo, vehabetur Mach. II. R I.
9. 3. exmulcis. inde in plalmo: Deus iudicium tuu resi da, ec hanc
porestate simplicitereranstulir in Pecru dicendo: Pasceouesmeas,
non distinguens in modo pascendi. Imo cum Perrus dicerct,
Fsceduo eladii hio. Chrilcusrelpondici Satis est. non dixit, nimis est.
Sedcum sladioreller rei, Chriltus prohibuit dicens, Mitte cla-
diumruum in varinam. non dixic, Abycegladium. Vnde tancum
prohibuicexercicium ex executionem oladis ratione supiadicta.
Omnia enim rerbahia c ponderanda lunc, cum Chrictus emper
feretiguraciue locurus (ic. Praecerea Chriltivicarius imperium
eranstert de certogenere perlonarum ad aliud genus: Impera-
torem inunsie, approbat e coronat, ac causis exigencibus re-
probat e deponie, re in c. ad apostolice. Derciudic. lib. 6.
LFhaec omnium Canoniltarum iudubicara lententia cst, quod
in Christi ricarium reraque porestas cranclata sic, apud quem
Cunr iura caleltis a cerreni imperii, re dicit texF. in C. Omnis.
22. Diltinct. X habeac in spiricualibusiurildictionem habicue
actu: in remporalibus vero cantum habitu execurionem ola-
dii cemporalis ccclelia commilit Imperatoribus tanquam luis
ministris. Flinc est quod in eiuscoronatione lumit Papagla-
dium de altari, dacque illum in manu Caelaris, ve lupra vilum
elt. Ad contraria vero in oppolicum allata respondeo; PF ad
obiectionem primam. Oudd Imperium fuit ance Papatum, di-
citur: quod ersi permissiue praecelerit Imperium approbatiue
camen lecurum elt. Ance Constancinum enim imperium RO.
manum non tuic approbarum a Deo, imoriolentum e per ey.
rannidem Cum sicexordium. Glarratur enim in Chronicis, quod
ipse Constancinus beacosyluecro pladtium cradidic, et insixnia
regalian

## Folio 107 — 734330022:0119
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000119.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
2108
as
LIBFR TI.
regalia, in signum, quod riquead cum nullus Fuie Lacinusimpe.
racor, renarrar Archidiac. 10. Dilt. Quoniam. Iplc enim Con-
Pancinus Fuic primus, qui lacra hee Christianorum muniuicim-
periu, venic L. Diui. C. denacur. lib. Ecquanquam ance Pe-
trum esset imperium, non camen erat ance lacerdorium. Vnde
Cacerdorium Molchiledech praecessit legem lcriptam, de quo in
c. translaro. Deconstic. _ lic criam longe antecelsit imperium.
Ec cum narus erat Chrictus rex e lacerdos in eternum, vrramq:
poceltatem in secranstulie, co quod iple eller verus e naturalis
dominus mundi: ob quam caulam Octauianus Ruoustus mOx
nato Domino divino agicacus spiricu cdicto prohibuir, se dein-
ceps Dominum nominari. Chriltus aurem in luum vicariu ple-
nicudinem cerrena e caleltis poreltaris transfudic: alias enim
quomodoricariacus luussusticiens foret, l Imperio non praeel-
Tet. Ad Iccundum respondetur, quod donatio facta per C On-
antinu Sylucstro non habuierim collationis, Ced cestionis. Syl-
vestro enim rericario reri e naturalis domini debebatur, e res
detacili redic ad lui naturam. L. lirnus. D. de pact. 35. Dilt. 2b
exordio. Nec obstat, quod ad cempus ricarii Christi se de cem-
poraliiurildictione non incromilerune, quoad oporruno cem.
pore ledaca perlecutione martyrum Dcus voluit luum cuanoc.
liupublice e sine mecupraedicari; ee cunc rirtus Christi princi-
Demmundi Collicirauie, percutiens cum lepra, ac ip (u CUTANS,
lupra humanam rircurem: Qua probata inspiratus divinitus ces
Sc ricario Christi, sedem luam Byzantium cransterens, ve in 1. li-
bro supramemorati est. Cerre hocnon abnuitur, ime Fatendu
est cum Apostolo ad Romanos scribente; Non est potestas nist à
Deo: ex quod Imperium licut e lacerdorium procelsic a Dc0, 8
nedum Tummum Imperium, scd e qualibet infcrior porectas.
Veruntamen lxc poreltas non deriuatur in principem laeculi
immediare a Deo, led per subalternam emanationem, repraedi-
XI. FCtamen rerum, quod sine magna ee rrsente causta P’apa
se de Imperio intromitere non deber, venoc. in c. licer ex lur-
ccpro. Detoro comp. e in c. nouit. Deiudic.

## Folio 108 — 734330022:0120
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000120.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
PE F RF DE A NDEO
Ad quem Komano imperio vacante nriumre-
rumque Imperii aaministratio specta
re dicatur.
CAPVT. Z.
Vncridendum est, ad quem imperio Romanoracante ad.
ltratio iurium e rerum Imperii spectare dicatur. Et
quidem deiure communi Papa in acministratione truiusmodi
luccedere debet, sccundum Dd. qui hoc nor. in c. licer ex lul-
Cepto. Detorocomper. Fac. C. alius. 15. 9. 6. _c. Cum intce r-
niverlas. infin. De clect. Ouodreiam rilum est, Imperium im
mediate ab Fcclelia dependet, quare si vacar, ad eius iurisdi.
ctionem redire deber. Ldque rule Lnnoc. in quolibet principe
superiorem intemporalibus nonrecoenolcente. Veruncamen
Rarolus ITII. in lua consticutione, lic. de iur. Com. Palac. e
Duc. Saxon. decerminat, quod racance Imperio comes Palari-
nus Rheniin parribus Rheni, Sucuiae, _ in iure Franconio ex
Comiratus lui priuilesio prouilor debeat Imperii. cum poresta-
ceiudicia exercendi, ee beneticia praestandi, defcudisque inve-
Ciendi principum Fcudis ee illis qua ranlehen vulgariternuncu-
pantur, duntaxar exceptis, ita ram en quod ad alienationem siuc
obligarionem rerum Imperialium manum non extendat. Sic
Quoqi in locis, rbiiura Saxonica scruantur, in duce Saxonix idé
dispolcum repericur. Ilabet quoque illudinsigne priuilegium
Comes Palacinus, re Imperacor coram co conveniri e de iusti-
tia relpondereceneacur. IIludramen iudicium non alibi quam
in Imperiali curia, rbi Imperator praelens exrirerir, re in eadem
ConstirutiOnC dCClaFATUE, POTCLILCXCTCETC.
enodnna, (5 quibus causis nobilitatis
ira nascantur.
OAPYF XL
LalatC

## Folio 109 — 734330022:0121
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000121.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Ye-
L EBF R II.
ernacormonarchix diverlis ordinibusadorna-
cur, a quorcextonce torius nobilicarisiura descendunt. I.
deo de nobilicare paulilper disferere Ctarui. Aristoceles aurem
philolophorum omniu prastancillimus in 5. Politic. delcribens
nobilicarem aic, illam esse virtutes ex antiquas divirias. et alio in lo-
Co, Nobiles videri, quibus extiterini virtutes es dinitia prozenitorum.
Sedcum hac delcriptionon in riciucibus lotum, sed e madiun-
etis forruna bonis nobilicarem ponati lequeretur ablurditas, ve
cum diniciae lincbona torruita, guae dari e aufferri postune, eser
infortuna arbitriolira nobilitas, re abcuncibus copiis simul et
nobilicas abiret. Vude Ariltorolem arbirror non exanimiiudi-
cio, led exrulsi e communi opinionelocurum. Nam in Fchi
es, rosexrecicace quodlentuc expeimit, illum appellat genero
lum, cui exnatura ineAr delcernat quae vera lune e appecatre
rum bonum: hacq: natura aliquem narum rerum es pertectum
nobilem appellat. Cui applaudit Sroicorum sencentia, qui bo-
norum tinem in honesto e rieture poluerune, ee nobilitatem Cx
Colanalcirirtute roluerunt. Pc Sencca ex Sroicorum lectaphi-
lolophus excellens ad Lucilliuepist. 44. idem sentiens ait. Non
facit nobilem atrium fumosis imarinibus plenum, sed animus. Nam
Socrates parriciusnon fuit, Platonem non lulcepitphilolophia
nobilem, Led fecic. Nihil enim secundum illos clenobilicas, nil
excellenria quaedam qua digniora indisnioribus praestant. Vri
isicur hominispraestantianobilior est omnibus animancibus, ita
quadam claritace cancuanimihomohomineurantecellit. Nam
cum in optimis artibus diu exercitatus animus iusticia, pietate
constantia, magnanimitaco, moderatione ac prudentia claruiti
cum bencde Deoimmorcalis deparentibus, deamicis, de co-
nacis, ac de republica meruie, e in lanctillimis licerarum sudiis
educacus fuerits cuprofecto prater carerosnobilespollens, illu-
Aris e clarushabebitur. Contravero cu depessimisarribus cor-
ruxtus ad nequicia e crudelicate exignauiam ac locordia, ad in-
cemperantiam e impudiciria serradidie, cum nulla tueriecireru
NIGInAEUM CUTA, AC PALCNCUM PieCaS auC amiCOtu BencuoleMEdi
ut
1AE TATCX

## Folio 110 — 734330022:0122
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000122.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
E E Y R F DE A NDFO
rrigul apdeccalarione iudicantesmiler, ignobilis, curpis, ab
iectusque indicandus erit. LRicagneiuxta Scoicos propria le-
desnobilicaris animus: cum enim nobilitas lic accidens quod.
dam, aucinharet corpori, aut animx. Corpori quidem intix-
rerenonporelt. Tollcenimiactancia inquitins. Deciuit. Dei
Rugultin. e omniscaro quidest, nilicaro. Ergo c accidens a-
nima, quodper generationem non cranstundieur. Dd. in iure
nolro scribentes in c. I. De donac. duplicem ponune nobilica-
cem, rnam generis, quam orxeci curercar, id est, scnerolitarem
appellanc: alceram verovircuris. Fereraquonobilicaris abcccle-
AaROTInAEUE, VEnOC, in C. de multa. De praebend. Dicic enim
Crnuslerumonarchapraeclarus in l. providendu. C. de postul.
nobilem moribus acq; rircuribus praeterendu cse nobili genere
tantum: Quod primus per se luam adipilciturnobilicarem, quod
in copropriu decnsretuloet: alcer rero polletrancumnobilitace
maiorum, gux estaliena. Ad quod opcime taciecexr. in c. nun-
quam. 56. Dict. Hlinc dixic quidam: Sinobilises, laudas parentes. EE
Cicero contra Sallustium: Sanctius est meis me fulzere moribus quam
maiorum opinioneniti, ut sim posteris meis nobilitaris initium es virtu-
tis exemplum. Sed lacex leges rractantes de nobilitace, lumune
illam inroro corpore iuris civilis pro nobilitare generis liuc po-
licica, proucnobilis diftert a plcbeio, ve noc. in l. 1. C. de dignic.
lib. 12. propcer ricia camen e delicta hruiulmodi nobilis criam
perdic dignicacem a nobilicatem. re l. iudices. C. cod. EE eX
hoc intertur, quod sccundum ius ciuile quisprocemporepocest
eslenobilis, e pro aliocemporeionobilis. Plame mulierno-
bilisnupca plebeio delinit esenobilis, vehabetur in d. l. 1. in An.
e cconverlo plebeia nupra nobili eficitur nobilis, ve l. mulie.
res.Cod. & l. temina. V. de lenacor. rbi dicit cext. Femina nu-
peae clarissimis personis, clarissimarum perlonarum appellario.
necontinentur: Muliertamen illultris ethi nubat nobili inferio.
ris dignitacis, nihilominus camen illustrarur a corulcat nobili-
care luorum progenieorum, vel. Cape alicg. e 1. liberos. D. de le-
nacor. Pracerca plebeius Lactusmiles nobilicatur, re c. l. 1. C. d0
dionie.
FF

## Folio 111 — 734330022:0123
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000123.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
5,a0
L IBER, II.
dionit. CedElorentix remanepopularis. Inhocenimrerionis
accendenda cAconluerudo. Suaruis auce inpeamillis lapien
cissimorum viroru Hec de nobilicare sentencia; actamen nobili-
cacis opinio lecundum diuerlicarem morum ex prouinciaru va-
riatur. VeeniminquieFlicronymus, Ynaquaeque prouincia in suo sen-
suabundat. C. cerriticari. Delepultur. Verum quancum ad no-
Craces pertinet, quibus in rebus nobilicaris ponane condicio.
nem, videndum est. Noltrares concradicentes omnino Scoi-
corum sencentix in sola generis claricatenabilicarem licam ese
volunt: icare quantum cunque doctisimus, e in republica ex
ercicarissimus, aut vircucum laude insignitus quilquam tucrit:
nisiilli 2 progenitoribus generis adsic claritas, ignobilis apudo
MHeSFCPUTCTUE. AEverosiquilpiam aruralivelmontanorugu
rio, vel luporum (reica dixerim) cubiculo progrediens, quam
uisnulla praedicus rietute, nulla Capiencia, nulla doctrinaredimi-
cusi imo nonnunquam raveu ex riciis rivens dummodo aliqua
quancum cunque modicamaiorum a parentum luorum nobili-
tatis specie illustretur, perfectus nobilis iudicatur, e prx aliishio
noracur. Si qui aucem reperiantur, qui animi nobilicatem ex
collanc, illam magis ad auium aucupio e renatui quam virtuti
ex Capientiae dedicum recorquerelolent. Duinimo id moris a-
pudcosirrepur, ve dedecori habendum licnobilium hliosliceris
scientix e virrurum exercirio imbui: maluncque illos lomno;
quieri, ocio, rino epulis, libidini acqueimpudicitiis racare, et
moxpostquam licerarum apicesrix rudicer depingere lciant, il
licopucrulos ad canes e equos alendum applicare Colenti qua-
i s diucius licerarum insilterene Audio, aliquam curpem inde
nocam contralerene, nelcientesmileri, quid Imperatoria lex
proticeatur in Auch. habita. C. netil. propatre, quae dicit, Orbem
terrarum sine literatis ex viris virtuosis reci non posse. e alibi, Quod
per literarum scientiam mundus illuminatur. Imosccundum leges
quilibet Doctor dicitur nobilis, de sauder priuilesio nobilium,
verulc. Barc. in L. medicos. C. de dignic. lib. 22. _ li viginci annis
in cathedra lescric, Comiris priulesio saudere debet, rribino.
CaCUE

## Folio 112 — 734330022:0124
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000124.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PETRT DE ANDEO
ratur. Sed read nostrosredeam, suntnonnulli Fastuosi, plebeii
tamen; qui cum nobilitare summo conatu adipilci deliderent,
necaliam riam sibi adillam assequendam apcrram ridene, ad c.
questrem ordinem se conterune, itineribus e straris publicis in-
lidiari moliuntur: hoc enim exercirio oradum nobilitaris le a(-
secuturos arbirrantur, e quo quilqi eorum animo audacior e
ad inuadendum rempublicam promtior est, tantole magis ex.
iltimat nobilicari: Imo quod rilu quoque dignisimum elt, ple.
rique exstultorii numerohis quasi ob rirtucum mericum alcri-
bences, propcerhuiusmodiinuasionis exercicium benomeritos
illosappellarenon verentur: nobiles autem modeste ex pacisice
rivencestanquam degeneres delpiciunt, cines cos appellantes,
quodnomen lonse anobilitare remorum esse rolunt: qualiine.
queltri exercitio, cui nulla rietus admixta lic, nobilitas sita ese
videatur. Incer Romanos equestris ordo in minima parteno.
bilicatis ponebatur, rein l. rnica. C. de equest. dignit. lib. 12. Sed
dicebanturnobiles parriciorum tamilia, et qui ex criumphali-
bus, conlularibus, senatoriisque ririslonga Cirpe originem tra-
hebant. Ec ad modum micor nos tantum ab corum opinione
differre. Soleo sepeadme iplum cimulari doloribus, cum Po-
eii Florentinipoete  oracorishac nostra xetare clarissimi libel-
lum legere caepero, quem Denobilitate cdidie: Qui Cum MOTCS
conditionesque nobilicaris diverlarum provinciaru descripse-
rie, hanclaudem Germanica nobilicaciceibuir. Ricenim, velu.
is verbis VcaI: Germaniatque Alemanni, quibus cen (us patrimoni ad vi-
ctum suppetit, ex hos qui procul orbibus, aut qui castellis es oppidulis do-
minantur, quoru marna pars larrocinio deditur, nobiles censent. Oui-
bushumanius invenium natura dedit, harent principibus, quorum in
aulaa suescunt cultiori vita rudestamen es moribus asperi. ILaC POg-
eius. Verum quanquam apudinsipienciores rulgaresque homi
nestraec opinionobilicaris exorta lic, apud canen vires orauio-
resAoccipenditur despicaruiqi haborur, nec arrium principum
insreditur emper, qui solos illos nobiles existimanE, guoruM
nobilicas eum rircure semper Aorust, es honore. Ilorur prote.
et0

## Folio 113 — 734330022:0125
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000125.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
L IBER TI.
eto quorum adhuCInGONSOCCUFTIEHUmerUS, MagHOPCTeCOM
mendandanobilicas est e pea cxceris hronoranda, qui accepram
aprogeniroribus claricarem ob resrelbello relpace cgregiese-
casrirturum exercirio nutrire lacagune e conteruare, quique
non adinterendam led propullandam parria iniuriam armaca-
peslere Cudenr, ac in omnem calum in rempublicam Adelisi
mosle parronos octendunt. Ilac enimuero nobilicare praedi-
cosantiqui Romani colebant, quam e nostri principes diligere
debent, e inferiores admodum rencrari. Lst praecerca e al-
teranobilicas, quae creara dicitur. Apudprincipes enim idmo-
risinoleuie, re Imperator e Reges privilesio ee liceris faciane
nobiles, nulla habica rircutisrarione. Ica illud quodrilu dionu
etru _ obsequio ilti (criptura ex cera (rePogoius air) nobilita-
remadipilcuncur. Fchoc quidem ablurdum lecundum eos, qui
in rircute nobilicatem ponunt. Illa enim exerinlecusnon proue
nic, sed a propria delcendit rirture, qua incer principum mune-
ranonadnilcetur. Ac si aliunde nobilicatem cruimus, non du-
bium quin Imperator nobiles crcare pollic, qui e principescre-
ae enobilicatis condicor iure censeri porest: a quo cerrenx di-
enicatesre exabyo deAuere dinoscuntur. Sacrilegii enim in-
Carobrinet dubicare, an is sic dignus, quem princcpsclegit, re
inquit L. 2. C. de crim. Cacrileg. ex 18, 9. 4. 5. qui aurem. Prin-
cepseriam inferior Imperatore, qui praelcripluc iura regalia, le
cundum iusciuilenobiles creare porest. arg. l. I. D. de emancip.
liber. X L. T. D. de decurionib. _ ciuicas habens Facultate con-
dendi leges catuarias, ve L. omnes populi. D. de iult. et iurc.
Namporest huiulmodi cinitas per Carutum aliquos tacereno-
biles, non tam en puco quod tales exrra civicacem Ratuencem
debeanc repurari nobiles. arg. c. fin. De constir. lib. 6. in Anc.
Mercarores tamen, quamdiu mercimoniis insictune, nobilicari
non debent. arg. L. milices. D. deremilic. lib. 12. Faciceria L. 10-
biliores. C. de commerc. quae dicit, nobiliores natalibus e ho-
norum lucc conspicuos, parrimonioque clariores perniciolum
rrbibusmercimoniu exercere prohibemus. EcThcologorum

## Folio 114 — 734330022:0126
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000126.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
P E F R L D) E A N DLO
decus Flicronrmus, non arbieratur peltem esse maiorem, quatm
plebeium nobilem creacum: Clericum enim, inquit, negoci2
corem, exinope diuicem, ee isnobili gloriolum, quali qualdam
Peltestusc. 88. Dilt. C. negociatorem.
Deseptemnobilitatis gradibus, quibusterre
narecitur monarchia.
CAPVT XIL
Tuersisnobilitaris ordinibus, velue membris a Cxelarea p0.
cencia dependencibus, cerrena resitur monarchia. Qui
quidem ordines ccli lecundum regionu diuerlicatem rarientur,
exlibrocamen fcudorum Friderici L. Aug. seprem principalirer
oradibuscontineneur. Primus ec supremus post Caelareum gra-
dusestRegum, sccundus Ducum, cerrius Marchionum, quar.
cus Comitum, quincus Capitancorum, qui proprie valualotes
olim appellabantur, sextus Valaltorum, et leprimus Valuasino-
TUI; ProUC illi CHUICTANEUT peF CeZC. in c. quis dicatur dux,
marchio. e sI. in c. Fundamenta. Dc elect. lib. 6. NOS verO
tresinteriores gradtus aliis nominibus delignamus, videticerba
xones, minilteriales, e clientulos. Rex dicitur qui de aliquo
reonoper Imperarorem estinueltitus, vein lib. Fcudor. Fic. de
Fcudomarch. ducac. _ dicitur a regendo. Duxsolitomore vo.
catur, qui a principe de ducatu aliquo invelticus cst. et dictilune
priro duces a ductupopuli, sed praecipue in castris. Fst enim
iplorum officium exercicum dirigere ec iplum in puena praeire;
Cideoinlingua Tcuronica dicitur Herizoc, quali Zocheer. Vn-
de cum Alii ICrael impugnarentur à Cananaeis, quaeliverune ad
innicem (velcribitur in lib. Iudicum) Ouis alcondic antenos in
Cananxum, e quiscrit dux belli. Pchoc nomen talirectori
proprie conuenit, propter difticulcarem regendi populii, quan-
docsinpuona, ab excellentia roriminis: qua reique rarione d
Lesus Iauc qui Feliciter puonauic bella Domini, Dux appellatus
cA. EEdcipio Atricanus. Aciliuo Regulus, Masaus P’ompe.
iuS, de
10

## Folio 115 — 734330022:0127
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000127.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
1
ed
EUS
DC-
L. TB. F R 1 +.
us, ex aliiplerique consulares riri, qui exercicibus ducendis et
subernandis praetectierane, a Romanis duces appellari lunt. Di-
Enicaris autem hodic plusquam officiinom en est. Aliud aurem
nomen dignitaris deleruiens imperacoribus es regibus, dicicur
Marchio, e csille, qui a principe de marchiainueltirus est. Di
citur aurem marchia, quia cara, id elt, collecta, de iuxca mare
plerunque licpolica. Alii dicunt quod dicitur a marchia, quod
eltlingulare divicum pondus, per illud ligniticatur recta ee rigi-
daiulticia, qua quidem incticia illustres Marchiones Badenles
plurimum commendantur, quodnon Columnomine, Cedecre-
ipsasemarchiones octendune. Feplerunqe huiulmodi princi
res marchionali ciculo illustrari in locis alperis demorari con-
lueverune, ob quam caulam continia resionum quae quidem
sunclocamoncuolarisidaque, apud nonnullos marchix appcl.
lancur, ee incerdum prouincix lasciuum signenres populum,
quorum rerumque genus rigore iustirix conseruari necene et.
Marchiones autem e comites proprie regum capicanci maio.
resdicuntur, rein lib. Fcudor. in princ. Ilunc gradum sequi-
cur generolum comicumnomen. Diciturreroproprie Comes.
quide aliquo comicaruinuecticus est a principe. Sunc aurem
huiulmodi comices mulriplici differencia dustincti. Alii enim
lunt comires prouincias regences, qui Landorauii dicuneur: alii
comires castrenses, qui caltru a principe teudi ciculo poltidene,
re cius guardiam scugastaldiam, id cst, cultodiam serere debe-
ant, _ dicuncur Burgoratii. Fuic reronom en comicum primo
postexactos reges a populo Romanoaltumcum, ve dicit lldo
rusII. Ctymol. eligebancur nam que cunc lingulis annis duocon.
Tules, quorum rnusrem milicarem, alius aurem rem administra-
bat ciuilem, e ilti duo consules rocati lunc conires a comme-
indolimulperreram concordiam, qua Cola aucta fuic res pub-
lica, vecradie Sallustius de bcl. lusurth. Procestu verocemporis
nomeniltud a Romano abolicum cstresimine, instacum que di-
nicaristranslatum: tunc a concomitando dicti lunc. Iplorum
enim praecipuum cunC erat OffiCiUM IPCTatOreM COitari d

## Folio 116 — 734330022:0128
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000128.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
DE Z R + D E A N BEO
sequiruns ist rebus bellicis, cum aliis domesticis forensibusque
negociis pro imperii reilitare serendis. Ili aurem e nomi-
ne _ officio distineti crane, re ex corpore lerum sub diuer-
sis ciculis tradicum est, quorum hodic nomina partim abole.
uic antiquitas. Atii enim crant comices reimilicaris, quibusre.
gendae milicia cura commilla orac: alius autem COmeS CTaL PA
lacinus, qui in palatio Imperatoris continuus crar, serebac cu-
ram cributorum prouincialium, e iudicis a rocariorum negli-
sentiam arguebat: crat de comes Orienris, qui procuracor tuie
Caelariscarum rerum, quas in Oriencehrabebat: comites criam
Fuerune, qui comites dicebancurrerum priuatarum, qui procu.
ratiOneM SCTeBaMEreruM CaelariS pTIMAER FaTIONIS (CU PeTUMH-
Icalium, _ illi crancillustres: Fuerunt ex comites lacrarum largi-
tionum, per quosprinccps lua Cipendia milicibus e aliis largitus
est: Comes deinde crac lacri patrimonii, qui Imperacoris patri-
moniui, immobilia bona procurabat. Alii tamen erant comites
consistoriani, qui consistorio principis astistebant, ee spectabili-
busconsulibus aequiparari lune, ve C. de comic. consist. lib. 12. FF
quia plures comites Alamannia hrabet, qui de comitatu quoxi-
am non luncinuestiti, se d a castellis priuatis quae possdene, riru-
l0s luae dominationis ContraxerunE, quorum maiOreS arbIECOE
Romxhuiulmodi Comices exricisse, nomengi dignitatis e dum
exterasnariones pererene, rerinuisse. Hlos nobilissimum ca-
pirancatusnomen, quodnos Baroniatum rocamus, sublequi-
Tur. ECaurem capitancus liuc baro is qui a principe relpore-
Stare aliqua de pleberel plebis parre per Feudum fuic invelticus,
e valualores ratallos haber: qui proprie Valualor maior olim
appellabatur, e Baro a labore, qualifortis in labore, secundum
Ilidorum. Barys enim oraece granis liuc Forris rocatur, quodde-
bec cse in continuis ormnalys erircucu exerciciis, ue in partibus
Germanix atque Callix Colicum estheri. Nam (ve Vererius di-
cit deremilic.) dececillos primos essein acie ad bellandum pro
Tubdicis: idcirco assiduitare exercirii audaces eficiuitur _ prom-
ri. Nullus enim (reidem Vegerius inquic) accentare dubitat,
2
+

## Folio 117 — 734330022:0129
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000129.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
OCu
M
Ai
Tatus
10C
Ct
L IBER II.
quod sebene didicisse considic. Sunc aucem Barones in Alema-
nia in duplici differencia: alii quidem dicuncur limpliciter baro-
nes alis Semper- Barones. Semper-barois elle fertur, qui a nul. Deest ali-
lohorum Fcudum habet, scd alii ab iplo, adcoqi liber est, re nuI. guicto
li adtidelicaris altringatur iuram entum, re proprie barones de
Limpuro esse dicuntur. Elaucem Alamannisinueteracus rlus,
delongeretro obleruata consuerudo, non magna (quantuconii-
cercporlum ratione luftulca, re baro copulando libi milicaris e
interioris generis coniusem prolem luam inde creata degene
recatq; debaronizee, Alygs de cacero barones minime rociten-
tur. Comires vero per connubiucum simplicis militaris gene
risteminis. natos Eliosnon decomitane: Ced licorum Ailii icidem
in milicarium genusnubant, ex tunc illorum demum proles de-
comitacur, mlicariumg; generis ordini deinceps connumera
cUF. Gux profecto obleruantia hand latis honelta esse ridetur.
Postbaronuordinem Valualores, id est, minores capicanei, qui
d proceres sue ministeriari, dicuntur, locu libivendicane, sim-
plicem miliciam cransscendences: ex Cunc illi, qui a maioribus
Valualoribus e capitaneis feudu renent, ec ipsieriam alios V a
Callostrabene, re dicit L. in d. Tic. quis duX. inarct. COmeS. Ve
sunt proprie domini mei de Andlo, deMohenstein, de Land
spere, Preger, _ his limiles. IIla enim quatuor Familix lunt V al-
ualores siuc vicedomini heredicarii illustris Argentinenis cc-
cleliae, ex quibus rnam perlonam ad vicedominacus dignitatis
regimen asumererenetur, qui etiam plurimos minoris militiae
nobilesteudali iure rasallos habene, iurcq; proprio in praeliis suo
panderiomilicare possunt. Ilunc Valualoru ordinem sequieur
intimus nobilicaris oradus, qui ex libro fcudoru Valuasinideno-
minantur, id est, minimi Valualores, de sunc illi qui a luperiori
bus, e nullus ab eis fcuda renene, quos e clientulos morenostro
appellamus. Plurima tamen eria lune nomina principibus ano-
bilibus secundum diverlasregionesasignara, ee a predictis dit
terentia, quae breuitatis oracia in praelenciaru luccindo. Omnes
aurem prae dicti principes nobilesque in auxilium ministerium q

## Folio 118 — 734330022:0130
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000130.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
PF YRT D E ANDEO
lacri Imperii Cuncinsticuri, ex quibusterrena pertectistime con-
Sticuitur monarchia. Duorum primum est ofticium rempubli-
eam interris sibi commilsis cum regere, tum etiam ab oppresso.
ribus detenlare: invisilare commodis lubiectorum, pacem dili-
sere, iultiriam colere, neque unquam nisi ad iniuriam propul-
landam bellum aliis inferre, relesibus lacris e canonibus lanci
cum cst, in Auch. de PaCC FCnCN. 33. G. I. C. noli. de treuga et pa-
ce, perror. Illienim (vee Plaroni ee Tullio in 1. OAIC. PlaCCT)
non Colum libi, sed a patrix nau lunt; in qualancte, pic, de iuste
verlarii necnilime in pace linciniuria rivatur, arma capestere de-
benc. Ouodquidem onus etlicunctis temporalem serentibus
oladium incumbac, seprem tamen principum electorum hume-
rispraecipueincumbere debet, qui inpartem Collicicudinis Cx
laris rocaci (unr, ex pars corporis eius esle censentur. EEnotan.
dum, quod legum dilpolicione Tolus princeps inter praedictos
pradusrri deber restibushololericis, id est, textis de optimo au-
ro, quod in rulgari lcalico dicitur auru toliatum; nec etiam rin-
ccum murice, id est. languine muricisillius pilcis, qui colorpre.
ciolus estreaurum, et haec omnia habeneur in C. de restib. Olo-
ber. e deauro erc. lib. Ir. Solus denique princepsin frenis et
sellis equeltribus, in balcheisque e Zonis luorum restimento-
rum proornaru luo porereihis rribus gemmarum generibus,
Ccilicet margariris, maragdis ex hracinthis. Sunt enim illa et
propcer virtures, dcriam ligniticatu caereris pretioliores. C on-
venic enim principem priuacis hominibus praepollere. Milici-
buscamen tibulis de balcheis luarum chlamy dum ee anteprerio.
CaFactisrri permictirur, dummodo inillisnon sic vila gemma in-
cexca: excepcis ornamentis mulierum de annulis aureis, in qui-
bus cammaribus quam teminisrlussemmarum permittus
CM: alias huiulmodi ornamenta deterentes legibus
puniuneur, veC. nullilicere in FrCn. e
eguest. sell. Jib. I1.
1i

## Folio 119 — 734330022:0131
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000131.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
CDH.
L. L B V. L
veteri rire militari
CAPVT XTTI.
Y Enio nunc ad praecipuum decus e sabilimentum Roma-
niimperii videlicer milicarem disciplinam: cuius cenaci
numrinculum apudRomanos milices tincetum lemper e in
columeleruarum Fuir, Valerioreste, lib. 2. Fic. De dilcipl. mis
lic in cuius linuac curcla crenustranquillus que bcaca pacissta.
tus requicuit. Forrissimi crenim milices ex ad auomencum se
cultodiam Romani principatus reique publicae cuicionem ab o-
limporistimeluncinsticuri. Vnde Vegerius, quiipseRoma-
nustuie, lib. 1. deremilic. nullaaliare, inquie, videmus Romanum
populum orbem subecisse terrarum; nist armorum exercitio; disciplina
castrensi, osuque milicia. Ouidenim aduer (us Callorum multicudinem
paucitas Romana poruisset:
i
Oruid aduersus Cermanorum proceritarem
nostra breuitas valuisset. afrorum doris atque dinitis impares fuimuss
Cracorum artibus at que Capientianos vincinemo dubuauit. Sed aduer-
sushaec omnia profuit militem solertem elizere, vim armorum cotidiano
docere exercitio, ex reculam disciplina semper in castris inviolatam ser
nare. Dictus aurem estmiles a milicia, vel duritia quam prono-
bis Sustinere Contueuerune, vel a mille eo quod antignirus Cx
mille Forrernuspraecipuus srenuus cligebaturin milicem, qua-
Sinillesimus dictus. L. 1. S. miles. D. de cestam. milic. Lucropi-
usautem in historiis Komanorum tradit, milites ex eonomen
craxille, quod Romulus condita rrbe centum clerie SenAEOTCS;
quorum consilioomniaageret, de mille puonatores, quibus de-
liberara exocurioni mandaret: ideoque à n illenerio numero
appellarostore. Secundum cradicionem aucom leguM vete
remque Romanorum obscruanciam non illicois in numerumi.
licum referebatue, qui adhuc erro in expeditione aliqua e si-
pendiis publicis milicabar, sed tolum qui hrabebant omnia con-
requisica ad miliriam. L. penulr. D. de rostam. milic. Require.
bancur aurem (ex remilicari sauderer priuilegio vereterrsl. pul
cherrima
De militibus, e

## Folio 120 — 734330022:0132
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000132.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PETET DE ANDEO
Cherrima inl. penule. D. Cx quib. caul. maior. Primum est quod
sic depeneremilicarium, e non lc nevociator. Negociator c.
nim quantum cunq; dicissumus proprer lui ignobilicatem admi-
litiam aspirare non debet, ve C. ne negociar. nilic. L. vnica. lib.
12. 85. liguisrusticus. Depacerenen. Sccundum correquisicu,
quod examinabancur an ad milicare exercirium esser idoneus.
L. 1. C. quimilic. non pol. Fertium quod per Deum omnipo.
cencem lolemne peaestabat iuramentum, morcem le reipublica
caussanoncuitare, se drelle militare hdeliter, e ante finicu al.
lumeae milicix tempus nullo cuentu miliciam cAc delerrurum,
nec quocunque imminence periculo a lignis e rexillo dilcede.
re, re regetius lib. 2. Cap. 5. leribit. Ouarro accingebatur per
principem enle, re L. tiliustamilias. D. decestam. milic. Ouinto
Aigma, id est noca publica, seu character nomen Imperacoris
continens brachio eius dextro imprimebatur, L. 4. C. detabri-
cens. Sexto quod inscribebatur in matricula milicum, rbi no-
mina aliorum militum inscribi consucuerune. Verlus:
In brachis stiema, iurant, examen, ex ensis.
Marricula faciunt militem absque necoriatore.
Fchuiulmodimilices multa habent priuilegia in corpore lerum
cisconcelta, dummodoramen lint in expedicione liuc in castris.
Mlilices rero noltricemporis ex quo auctoritare luperiorispore
Rarem habentis creantur ex protestionem Faciune, lunt verimi-
lices. Scdlicet corum militia ensecingatur, non cst privilegia-
ta, cum in corum creatione caquae promista cAlolennicas, non
Teruetur: sedrei debent communiiure, sec. Bald in l. penulr. D.
exquib. CauI. maior. _ Specul. Tit. de procur. S. I. verl. Icem
quod miles. Dicune autem CYn. in l. I. C. deiur. _ Fac. ionOr.
milites nostri temporis nullum aliud habere priuilegium, nili
quodin insrestu e poru aliisprxeteruntur. Acplurimi ex mili-
cum orese reperiuntur hodie, nulloarmorum exercirio velstir-
piscciam. renerenobilicari: (e d orio porius e InCrtIA FOTPCNTES
itaseagune, rerespublica in luis commodis eos nondum natos
esse persenseriri eoque solum judd à Principe in camera torte
ense

## Folio 121 — 734330022:0133
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000133.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
idc
e
1
li
u al.
TUm
cede.
alori
tabria
dln
esUI
caltris
pO
erimt
ilexia
iono
D,
X mil
pen
1MaIO.
atol
M
L IBER TI.
ense luccinctilune, honore saudere milicari volune, quos cgo
non alicer cancipendo, quamidiocam aliquem per P’apilem bul.
lam doctoracum. Pradicum cstcriam, longo esse tempore ob.
leruarum à cempore quo genees Auxerunt ad Christum, milica-
riumenses priulquam accingerentur cironibus, solemni bene.
dictione ese consecrandos: qua quidem benedictione contra
hostesimprecabatur Forricudo, detensioreligionis, orphranoru
ecriduatum indefellacurela. Scdnerrinam hodic gladius mi-
licaris eorum quos praemisimus esser exterminator dauatans.
Meminerinccamen huiulmodimilites, qui ex profestionis debi-
corcipublicx saluei ex ruicioniincendere debene, Partibus se im-
plicant illiciris, milicari dignicare se reddere indignos, neq: in-
ter clarosmiliceslocum sibi vendicare: Deperditur enim Dro-
pcerdemericum, quod ob mericum milici est concestum. L. cc-
Camenta eorum. D. de Fectam. milic. de guo late 23. G. T. PCFFOE.
Adeo aucem srenue apud Romanos quonda milicaris seruaba
curcensura, renullus intamis, nullus taeditrasus, aue vllo crimis
ne irretitus permitteretur in exerciru e expeditione militare,
sedsacim a miliciaremissus militix cingulo loluebatue, ve habe-
Turin L. 2. D. de hisquinoc. intam. Nam in castris sive expedi-
tione militantes ex criplici causa remicrebaneur a milicia: vna
Fuichonesta missio, repore quod finita Fuic militia veltempus ad
quodasuEuS CraE. Alcera tuic caussaria quae anre finicumcem-
pus ex caussa racionabili vel ob necessicacem, auc infirmirarem
relaetacem hebaF: xtas durem lexsoinca aunorum Eniciusta caus-
Paremissionis, quod postilludrempus dicuntur minui rires, nec
amplius sufficere postune ad bellandum. PaupereS ABECM Fe
milsi, quiamplius belligerarenOn poterane, Romxe in tabernam
meritoriam recipiebantur, rbimilices ob meritum riex Ripen-
dium xrepublico recipiebane: in qua e temporenatalis Chri-
stifons olcilargissimoriuo pertocam diem manare caepit in lo-
corbinune cemplum S. Ilarix trans Fiberim licum cA. Per-
tia Fuic ionominiola missio, qua hicbat ob crimen aliquod Com.
miltum, rel quod alienauicarma contra praecepeum ducis bellis

## Folio 122 — 734330022:0134
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000134.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Z
P F F. R 1
DB A N B LO
vel sidem ruxie vel prodidit, vel luis Cumilia perperrguir: es cune
imperarer (oluehar cum ajuramenco, ei clypeo pertorato re
ero ad dorlum pendence insionum intamiae a milicia dimitrebat.
Nlonnunquam eciam ob enormia crimina vel delercam milicia
illos exauctorabat, id est, militaribus inligniis ad inctar clerica-
lis deoradationis denudabac. Induebatur enim miles omni.
busluisinsioniis es armis, publiceq; illi ruum postreliquum de-
erahcbacimperacor, sicg; milicia lalurus, castrisqi reiectus, priua.
cus exat ex consorrio e priulegio milicari, re in c. degradario.
De Paen. lib. 6. ex probacur in l. 2. 5. miles. D. de intam. necta.
lisignominiose dimislus audebarposteamorariin rrberelalibi,
vhieras lmperacoe, rcd. L. 2. ulcis aucem priuilesiis huiulmo.
dimilices saudebane, praecipue quoque inteltamentifactione,
quae adcolibera eis fuir, redum alis nist cum lesali ee magna lon
lemnicare rescari polsene, milites tamen in conflictu et prelio
eotempore quo riex lorrem dubiam habebane, celtari quocun.
guemodopoeuecune. Proinde si quisin ragina mucronis auE
elypealiteris lanouine rucilantibus annocauerie, auc etiam in
puluere scriplerir oladio supremam voluntarem luam. Cabilis
permanebat. L. milices. C. decestam. milic. Sane miles, polt
quam lonsacemporemilirauerar, efficiebarurreteranus. Di
cuntur ducem receraniemerici milices, quiriginci aunis ad I-
nus in lesionerelin rexillatione milicauerune, et d. 6. ignomi-
nia Xx HOE in rubE. C. de reteran lib. 12. Ec illi maiora pri
uilegia praecedentibus a lesibus concesta habene, dumtamem
honeste viuane. Nam Cinquit L. verrani. ) qui ex neglisen-
tia riex nequerus colune, nequehoneltarem perasunt, sed la
trociniis fele dediderune, omnibus rereranoru privilegiis exu-
ei paenis comperencibus et prouinciarum rectoribus subiici
ancur, reibi. FAeciam praererarmaram miliciam iuxra lacra
cilsimarum leoum rradirionem es alcera miliria inermis, cale.
Ais videlicee, quae est lacerdorum: de lirerata qua lacri consiltorii
aduocari milicare dicuntur. Dicic enim dmp. in L. 2 duocaci.
Co. de quoc. divert. sudic. Aduocaci qui ambigua dirimunet2.
CdCdH.

## Folio 123 — 734330022:0135
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000135.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
cune
Ore.
Ct
1d
le
E +BER TT.
tacdutarum, Cuxqs defentionis viribus in rebus Tepe publicis a0
priuatis lapia erigune, Facigata reparane, non minus prouidene
hiumano generi quam si pexliis acque vulneribus pacriam pa
tencesquelaluarent. Necenim solos militare credimus nostro
Imperio illos, qui gladiis, elxpeis de choracibus reuntut, sed eti-
amaduocacos qui gloriolae rocis contilimunimine laborancium
ipem, ricam ac Forcunam detendune. Solec autem multis le-
sum doctoribus in medium quaectio aftertis rerum doctormili
tis rele concrariomiles doctori sic praeterendus: Fequidem ad
vecamque partem auctoricaces legum e raciones adduccie co-
tantur: candem vero abeistiac conslatur conclulio; Ouodin
artibus milicaribusmiles doctori, in doctoreis vero doctor mili-
ei sic pexeferendus: sicuc ex Papam in spiricualibus Impetatori,
hunc ducem in laecularibus Papx Colemus pEaeterre, re in c. cum
ad verum. 11. 9. 6. In artibus vero indifferencibus secundum
communem maiorum nostrorum sencenciani Doctorem PEX
Ferimusmilicis peoucnor. D. Toh. de Plar. Instic. de milic. celtam.
S. Ir. Magisenim Rcipublica vriles ridentur leges quam aeniai
cum leges eanquam digniora disponanc, arma aurem disposita
exequaneur, re inprocem. Instit nocari consueuit. EA linou-
lariter nocandum, quod secundum leges imperatorias tolum
milices Imperii dicuntur in dignitare consticui. Milicia enim
aliorum extra imperium Romanum non censetur de iire di-
oniras, licet de conluerudine seruerur contrarium. L. vnica. C.
de equestri dignic. lib. 12. Fc nunc de milicibus pauca dixis-
se lacest. De aquila ee armorum inligniis lublequenter viden-
t
De Aquila, eo armorum insieniis.
CAPVF XIITI.
Voniai Imperii Nobilissimum aririoru insigne aquila lemi.
pectuie, eaque caula a Romanis anciguitus in rexilli lignu
allumcasradenre Valerio lib. I. quod Remo de RomutoinMero

## Folio 124 — 734330022:0136
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000136.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
DEZRI DE, A NDLO
Auencinomonte obseruantibus auspicia, aqnilas ibidem vide
runc: quod quidem auspicium co quod aquita omnium su reci
naauium prolperrimi imperii sisuu elle voluerunt. Non ca-
mien Romulus Romani parensimperii, illico ab exordio duce.
bacaquilam inrexillo. Sed de Fasciculos tanipro vexillis milites
habuerune: Verum crebelcentibus bellis duces lesionu in ve.
Xillo signuiaquila primo deculerune, rade Lucanusait: Vt nota
sulsere aquila Romanague campo. llicorus aure lib. 18. Cryinolog. di-
cic, aquilae lignum idco lesionum Romanarum fuisse rexillum,
quodeadem auisdum luppicer aduerlus Piranos protcilcere.
curin bellu, ci in auspicio apparuisse feratur, qua ille proindicio
rictoria acceptam curclam que luam auspicatus cam lesioni (i-
onum sedic, quo tactum est, ve deincepsmilicum signis commit.
ceretur, praecipue quoci ca caula quod in ordinando bello legio
aciesfacicbaralares, ex quaelibet lesio habebat vnum aquilite-
rum, id est, rnum praecipuum milicem qui ferebar panderium
cum ligno aquila. Eccstin hodiernum aquila coronata Impe.
racorum armis inviolacum insisne consecratum, delignanspre-
eminenciam quam haber inmundo Cxlarea sublimitas. Vndc
ex in FzCchiele loquens prophera de Nabuchodonolor Orien-
tismonarcha; Aguila, inquir, grandis magnaru alarum, lonco mem-
brorum ductu, plena plumis venit ad Libanum, ex tulit medullam cedri
8sc. Principalia aurem ligna legionum in bellis antiquitus fue.
runtaquila, dracones, e pila, cuius meminic Lucanus dicens.
Signa pares aquilas ex pilaimmania pilis. Draconum ligna ab Apol.
linemorte Pychonis sorpentis inchoatalunt. Detunc a Craecis
e Romanis in bello geltari caeperune. Pilam insione consticuil
se Fertur Ruoultus propternariones libi in cundto orbe lubie.
ctas, rrexinde tiguram orbis ostenderet. Porroarmorumrlus
exeoprimum adinuentus clt, reillis imperium, e quodlibeere.
onum, provincix, principatus, ciuitares, ee tamilia rerratu co.
SROlCCTenEur. Ouaricur aurem an cuiliber lua auctoritare libi
arma ex insignia allumere licear. Barc. de Saxo in tract. deinsion.
et arm. pucat, Duodliceac. Sicur enim nomina adinuenta lunE
adCO8n0.

## Folio 125 — 734330022:0137
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000137.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
Id
ide
en
Rem.
sedi
fue
AS
L 1BF R II.
adcoonolcendum homines, Vr C. de insen. ec manum:IP. L. ac
recosnolcendum: icueciam ilca insieniairvenca lun, L. Iacui-
mus. D. deremilir. Sedralianomina cuilibet licet imponere
libi ad placicum. d. l. ad cecogn. ergo idem videtur dicendum
acaris. Polleraurem lulcirari aliquid, quod cunc releuaiee
huiulm odiarmaabere ex concessione Principis, re rult idem
Barc. primomilicem, propcer maiorem nobilicatem, redicimus
inceltamento facto coraprincipe, ve L. omnium. C. de reltam.
Secundoquodnon porestaliquis ab alio prohiberiilla arma de-
terre. L. 2. C. deiurild. ec l. minor, inprinc. D. de minor. ler.
tio, li duo allum exent cadem arma ex insignia, nec deprioritate
necpolterioritate appareret, praeterturis qui a principe habuit
VeL. Si duos. D. deexcul. cuTOr. Ouarro, quia sieNentin exeF
ciru relalioloco, debene praecedere arma quae a principe (unc
Conceisa. I. Ein. D. de albo scrib. ec. percuas. LX. demaior. &
obcect. Ec praedicta vera careris paribus, ita quod illi cadem
deterentes armaline xquales dignitate. Sedemersir quastio:
nusportacinsionia seucertaarma, alius ruleportare cadem, an
cihocliceat, relalicer prohiberi pollic: Ad quod relpondendu
cum distinctione: Sirnus allumiarma quae alius portavic ab an-
riguo, ex illius noninceres, nec exhioc aliquo odo laditur re-
rilimilicer, Fxempligracia, quidam Peutonicuscem poreindul-
senciarum venicKomam, eibireperic Tralicum delerentem ar-
max insisnia luorum antiguorum: certe dc hoc conqueri non
poteric: proprer diltantiam enim locorum alcer alcerius armis
grauari vel laedinon porest. Ouando aurem alcerius multum
incerest, re li homo odio plenus, cuius riex insidiantur mulcis
rulcallumerc arma hominispacilici: es cunc non dubium clt,
quin prohibere poll: idem li exhoclionor e pudor primi ali
quomodoladeretur. arg. L. iudices. C. de iudic. Inrer ociolos
ee de nobilicace dispurantes etiam quandoque dubitatur, quis
colorinarmis sicnobilior altero. Fequamuis vulgarium lecun-
dum diversas considerationes raris in hoc hicsentencia, dicit ca-
mem Dact, quodconsiderato colore in se ratione lua proprieca

## Folio 126 — 734330022:0138
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000138.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
DE TRY DE A N DEO
eis, color aureus dicicur nObIlium, GuOd peF CUI FepExTEHEAEUE
Iux Constarurem nis luce esenobilius. l. incer claras. C. de
Cum. Frinic. _ in lacra lcripcura pro exccllentiori decore desi-
gnatur Sol reibi: Fulgebunelicur Soliulti. Mlath. 18. d alibi: rc.
Iplenduie Facies cius licur Sol: per quod nobilitas illius coloris
appacer. Secundus color posteum nobilior cspurpurcussive
rubeus, qui liguracionem, qui est super catera elementa nobi.
liuselemeneum, e est corpus post solem secundo luminolum.
Posthunc colorem estazureus liuc albus: per cum enim signit.
cacuraer, quiest corpus cransparens ex diaphonum et maxime
receptinumlucis, et cst sequens elementum postionem, de cst
nobiliusaliis. Vndepraedicti colores perid quod repraelentant.
dicunturnobiliores: ex cum lux Cienobilisima, ideo concrarium
Tuntrencbrae, a idcircoin coloribus, secundum se Lalcem, color
niger estintimus. Colores aurem medii nobilioreslunt, relni-
nus nobiles, secundum quod appropinguane plus atbedini vel
nioredini, e iltud ridetur esse de mence Aristorelis in lib. de
Tenlu_ (enlaco. In figuris aurem animalium ex aliarum retum,
cum arsimitarur nacuram, illa insignia nobiliora (uHE, quxe ma-
sis appropinquacnaturae ex proprierari rei quam delignant, are
L. pater. D. de oper. libert.
De imperialis curia celebratione,  C’asarea
marestatis solemnitate.
CAPVI XV.
cacoa Malestas in oltentionem aleae luixe maonificentie
Lnonnunquam cum Principibus ac proceribus imperii sui (0-
tomnem contucuit celebrare curiam, quae quidem magnitica
curia prima ricc in nobili Nurenbergensi oppido Babenpur-
gensis diaecelcos, iuxta Karoli quarri consticutionem celebran-
da cA. Dic aurem qua totemnistruiulmodi Imperialis curia tu-
exit peragenda, venire debenccirca hioram primam principese
lectores ccclehaltici et Eaeculares ad palatium imperiale huere.
8alc:
126

## Folio 127 — 734330022:0139
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000139.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
des
HetC
palbo
T. 1BF R YY
sale: d Imperaror ipse vel kexomnibus infioniis imperialibus
induetur, et alcensis equis omnes comiantur imperarorem ad
locum lectionis aptatx, e ibi quilibet corum in ordinc et modo
Luoaltabic. Archicancellarius aure, in cutus archicancellariaru
curia celebratur, super baculo argenteo omnria lisilla es ryparia
imperialia deterr. Saeculares vero principes clectores sceperu,
pomum, ee cnsem, secundu quodintra exprimetur, portabunE.
Imperarrix eriam vel regina cum luis ausultalibus amicta in si
misposmperacorem Komanum acque eciam postresem Bo
hemix, qui lmperacorem immediare sublequitur, Compereneis
spaci) inceruallo luis allociata proceribus suisqi comitaca virgini.
busad locum leslions procedit. Imperatore aurem ipsoinlo-
lio imperiali sedence dux Saxonia officium Cuumagithocmo-
do. Ponetur enim anco xditicium sestionis imperialis aCeruus
aucuxe canex alcirudinis, quod pertingatadpectus velancilenam
equi, super quo se debiciple Dux, e hiabebit in manu baculum
argenceum menturamq; argenceam, qua lirnultaciane 12. mar-
chas argenci, ex sedensluperequo primomenluram candem de
auenaplenam accipier, es tamulo primirus vementi ministrabie
eandem: quofactatisendobaculum in auenam recedie, de vice
marchalcus, pura de Bappenheim accedens, velcoabsentemar.
Cchalcus curix alcerius auenam iplam distribuer. Inorelto verc
imperacore admentam, principes electores cectehaltici rideli-
cecarchiepileopi cancesancemenlam cum caterispraelaris be-
redicent cande. es benedictione complera idem archiepilco
piemnes, siadunt, alioguin duo vel rnus sivilla vel erpariaim
perialia a Cancellario curix recipient, coque in cuius archican.
cellariatu curiam iplam celebrari conciserir, in medio proce.
denre ex aliis duobus ex alcerurro latere sibiiunctis, ligilla e cy-
paria ipsa omnes quidem baculum in qua suspensa tuerine, ma
mibus continseNCeS CA POTTaBUINE, eE aNCE LHPETATOTeM FCUO
rencer inmensam deponen: Imperacorvero cademipsis ctacim
reltituer, ee in cuius archican ccllariaru hoc fuerit (repraetertur)
is matus sixillum collo appentum rlque in tnemmenlae pcrca
bIE de

## Folio 128 — 734330022:0140
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000140.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
PEFEt DE ANDEO
Bir, d deinceps, donec ad hospicium perueniae ab Imperialicu.
rid equitando. Baculus vero dc quo praemitcitur, ese debet ar-
Fenteus 12. Maecas argentihabens in pondere, cuiuscam precis
quam argenti partem cerciem rnusquilque archiepiscoporum
Coluet: _baculus ipse prorinus rna cum ligillis e eyparis debet
Cancellario imperialis curix allignari in rlus luos beneplacitos
Concrreridus. Deindemarchio Brandeburgensis archicaera-
rius accedit Cuper equo habens argentcas pelues cu aqua in ma-
nibusponderis 12. marcarii, ex pulchrum manicergiu, e delcen-
dens ab equo dabit aqua domino imperatori manibus abluen-
dis. Comes Palatinus Rhenilimiliter Cuper equo habens in ma-
nibus quaruor scutellas argenceas impletas, quaru quaelibet de.
bechabere eres marchas, in stacera, X delcendes de equo pOrta-
bic e ponet ance Imperatorem in mensa. Posthocrex Bohemie
archipincerna venire debet sedens similiter in equo portans in
manibus cupam siuc seyphum argenceum ponderis 12. marcha-
rum coopertum, rino et aqua permixtis implerum, et delcen.
dens ab equo Ccrphu ipsum Imperatori porriget ad bibendum.
Peractisaucem huiulmodi officiis ille de Falkenstein subcame.
rarius equum e peluesmarchionis Brandenburgenlis accipiat:
potcum masilter coguinx de Norrenbere equum e lcurellas
Comitis Palacini: vicepincerna de Limpuro equum et Perphum
regis Bohemic; ricemarichalcus de Bappenticim cquum; bacu-
lum ee mensuram prxedictam ducis Saxonixe. Imperialis intu-
permensa sic deberaptari, verlera alias aulae tabulas seu men(as
in alticudine sex pedum lic alcius eleuata: in qua praeter litipera-
torem Romanorum duntaxat dic solemnis curix nemopenieus
collocetur. Sedes vero e mensa Imperatricis parabicur alate
rein dula, ita quodmensa ixsa cribus pedibus imperiali mensa
Srbassior; _ roridem pedibus eminencior supra sedes priucipum
electorum, qui principes inter se in rna cademque alcicudine le-
des habebune, e mensas intra sestionem imperialem: menlae
septemprincipi busclectoribus ccclelialticis de saecularibus prae-
parentur, tresridelicera dextris, et cres a linistris, de seprima di-
IC
28

## Folio 129 — 734330022:0141
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000141.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
Cl.
a1.
er
Cen
Ver
Md.
OrEd.
emie
nSin
rCha-
(Cet
aBC
LIBFR II.
recte verlus Faciem Imperatoris, ita quod nullus alius, cuiuscun-
que dignicaris velcarus exictar, le dcarincer iplos ad menlas co-
rundem. L.s eriam sciendum, quod quocielcunqi congresa
riolmporatoris d principum electorum praedictorum tc, impe-
ratore deambulante insignia ante taciem eius portari concingit,
archiepilcopus Treuirenlis in directa diametrali linca antc Im-
peracorem cransibic, illigi Colimedii incer eos ambulene, quos
imperialia contiseric insignia deportare. Dux aurem Saxonix
imperialem ensem deferens Imperatorem immediace praece
dat, et interillum ex archiepilcopum Treucrenlem medius ha-
beatur. Comesrero Palacinus pomum imperiale portans a lace
re dextro, ex Marchio Brandenburgensis sceperum deterens à
linistro latere iplius ducis Saxonix lincaliter gradianeur. RCx
aurem Bohemix Imperatorem ipsum immediatenullo interue.
nience sequatur. Prouchaec in Karoliquarri Ausultiaurca Bul
la lacius deClaFaTAFCDCPIUHEUT.
Dehis qua ad Imperatoris spectant officium.
c6 defectus Imperi causis.
CAPVT ZV I.
Uperialis cellcudinis Colerria erhi curiae torius reipublica ex
Loticis debico incendere debeat, pocissimum tam en ad colen-
dam iultitiam, cuendam rellisionem e pacem rbicunq; per la-
cissimos Imperii cerminos nurriendam dicnoctug; deberinuigi-
larc. Adhoc enim Colum occupat apicem cerrenae dignitaris,
hacracione temporalem serit gladium, ad iplum à lummo o-
Primoque Deo es eius ricario rorius milicantis ecclelix ee aduo-
carus ex prorector conctirurus. Ilincilla gloriolissima ex digna
principe Tultiniani rox infonuit in Auth. reiudic. (inc quo. luF-
tras. Collac. 4. licibi exordiens: Omnesnobis dies ac noctes contin-
sit cum omni lucubratione es cocitatione decere, semper volentibus, vt a-
liquid otile ex placens Deo anobis praebeatur; es non in vano vicilias du-
cimus, sed in huiusmoci causis expendimus consolia pernoctantes, ex no-

## Folio 130 — 734330022:0142
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000142.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PE TRI DE A N DEO
etibus sub aequalitare dierum otentes, ut nostri subjecti sub omni quiete
cosistam, ec. Principesenim, ve ICaiaS exCTMAF, CQ QUX TUNE
digna principibus, cogitare debene. Ac de prima parce, rido.
licec insticia colenda, parumper dicendum est. Ad ImperatO.
rem e alium guemcunq: principem lxeculi spectattacere iudici.
um eiulticiam, pauperemq; de manu calumniantis redimere,
impios de cerraperdere, honricidas e rapeores damnare, remqi
publicam percurbantes non linere riuerc, ve 3). 9. 5. C. FeGUIM.
ecc. Tunequidam. Idq; non soluum aiviri e humaniiuris, led de
gencilium libri conciruo boacu perctangune. Remoca namq;
iustiria, quidluncrernanili magna lacrocinia: ve Avgultinus +.
Decivic. Deiinguie. Cencilis denique phitolophus Aristote.
lCsf. Fxricorum praeclarisimam rircurum illam cHC afrmat, ica
veneqi suciter, neg: velperus adco sic admirabilis. Oux veigi
s culca Foret e colcretur; primum iam ee auguctum imperium
achruc lacum de porenshaberemus. Sed quoniam cecidir rir-
CuS, ee limpecii rires simul corruerunt. Iluius cgo rei nullam
aliam caultam arbiccor, quam quod Placonis sententia contem-
nicur, qua philolophriam Boeciusalloquituri. De consolac. di-
cens, Beatas forerespublicas, si eas vel stndiosi sapientia regerent, vel
earum rectores studere sapienria contirisset. Tlunc aucem equesere in-
doctumque consilium, pacis raro amicum, Penacus Principum
resit: doctistimorum aucem vicorum sententia reipublica lalu-
taris, li quando linen concionis ingreditur, auc ommino Con-
temnitur, auc Kolicta irridetur. Obiicicurnamqu illi, non co-
dicibus sed alleribus hauriri oportere prudentiam. Sed VXFOr.
Fae vbialeres e priuaex cuiuluis opiniones lanctssimis e reguil.
fiinis maiorum peaeuateneinsticuris. EK enim veraxiudicium
dilsoluriincompolicique regiminis, quod vix auc nunquam a-
bilc est, auc optacapace gaudereporest. Quid dicam delerum
aeguissimarum iurilque lcripei obseruatione, qua Fere nulla cAt.
Ced iure incerco rivieur, e in ulcicudine illicerata, quod oni-
cuique lui arbicrii discretione rilum ese, id iiudiciis vim leoum
obtinere rolunt. Quod quam periculolum inconstansqs sIc
iudicium,

## Folio 131 — 734330022:0143
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000143.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
L. IPE R TI.
iudicium, rel ex Ouidii auctoritare dinolci porest, dicenris: Pe-
etoribus mores tor sunt quot in orbesizura. Duor eni LunE CapIta,
cor senrenrix else pucaneur. de conseer. Dilt. 4. lcur in lacra.
mentis. L. item lrnus. S. principalicer. D. dearbitr. Hlinc exi-
mius Ambrolius rir divina parirer e humana lapiensia prECIDuC
pollens, Cupra plalm. Beaciimmaculaci, e trantlumtiuc in c. iu
dices. 3. 9. 8. aiT, Bonus iudex nihil ex arbitrio suo facit, es domestice
propria voluntatis, se diuxtaiura es lezes pronunciat, nihil paratum es
meditatum de domo defert: sed sient audit es iudicat, es sicut se habet na-
tura decenter obsequitur lezibus, non adversatur, examinat causae meri-
ta, non mutat. EcpoCpaucn: Quiindicat, non voluntati suae obtem-
perare debet, sed tenere quodlerum est. lxc ambrohius. e Capientissi-
mus Salomon; Fsli, aic, ne innitaris prudentiae tua. C. ne incerim.
Deconltir. Deque rila maior mihi abulocseriderur, quam
extetas nationes lacratilsimas leses colere, nolque qui nostris
in lacibus lesum condicorem touemus, illas minus Curare, d
per cosquirus colunt, ius in prouinciis dictari, qui obionauiam
aiuris noricia legibus exculaneur. Proculdubionon line ma
ena racione ille eriumphancissimus imperator lustinianus, nen
minus lesibus quam armis gloriatus est, dum in procemioinsti
cucorum sic dicit: Imperatoriam maiestatem non solum armis decora-
tam, sed etiam lezibus decet esse armatam, ut vtrumqe tempus ex bellorit
espacis recte possis gubernari. Dux duo, videlicet leges ex arm 2
Romanostonus orbis dominos effecerune, reidem Imp. C de
novo Cod. compon. acrectatur. Vuum enim alcerius auxilio
sempereguir, in omnique regno bencinstiruronecesse est aema
perleges dirigi; legesperarmatueri: quodrbinon lc, impossi
bile est rempublicam diu posse suctineri, quod melius experi-
mento didicimus, quam Codicibuslesamus. ImoreCicero
ni1. de offic. Placec, plerum que masisleges quam armaluncrei
publica necellaria. Paulamins enim ex Lylander Laccdamo-
niorum principes, quamuisrebusbello sellis imperium corum
dilatasse pucentur, minima camen parre Lrcurgi legibus lune
comparandi: neque J. Caculus rir lenarorius Cn. Pompeio du-

## Folio 132 — 734330022:0144
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000144.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
32
PF FRF DE A NDTO
ci bellicis laudibus abundanci, neque PubI. Nalica Atricano
bellicosssimo riro in commodicaribus reipublica cedere vide.
bancur. Vegi inlib. de senecture, cinsde Ciceronis praeclara ex-
Tat Tententia, Non viribus, aut velocitate, aut celeritate corporures ma-
enateruntur; sed consilio, auctoritate, sententia: malleque se, inquie, ha-
bere vires ingeni pythacora, quam corporis Milonis. Cedant erzoarma
roca, concedat laurea linguae. Cuam auce maxime nunc arma iura
detensent, quam eriam obaedienter legibus arma ob lequantur,
non Colum riduaru pupillorumq; lamencu, sed ex grauissimoru
virorum insens es ancigua demonstrat querela. Loquipperes
(PFohdolor) redacta elt, renon modori oppressus rixiudicem,
ad quem recurraE, inveniac: sed e dum post longos laborum
circuicus rixtandem iudicacum obtinere contigerie, dehcit cas
men plerumque, qui res indicatas executioni demandare aue
velic aut possie. Hlinc iam patria concinuis diffidationibus ex.
AOIEAEUE: hinc iam cela volane, furibunde (parguneur Faces:
hincarmorum arcuum Conactragor, e iniuriolus inucro omnia
Comniaprosternit. Cujus sane pernicici illos tolum culpam
esse diximus, quibus ad vindictam malorum, laudem rero bo.
norum ensem deferre concellum cA: vel verius Fortican nostris
culpis demeririlque exigentibus Forcis ee iultus Dcus illa per-
mitric. e principes iuxta mores nottros nobis concedic. Ve
enim inquir Ilicronrmus in c. audacter. 8. 9. T. non Cemper
princeps populi e iudex Eccleliae per Dei arbitrium dacur, led
prourmeritanostra depolcunr. Si malilune actusnottri, e opc.
ramurmaliona in conspectu Dei dantur principesnobis secun.
dumcornostrum.. Dicienamque Dominus in Scripeuris: Fe-
cerunt sibirerem, ex non per meprincipem. Echoc dictum ridetur
de Saulcillo, quem echdominus elereric a regem heri iusserie,
non tamen secundum Deiroluntarem, sed populi petentisme.
ricum fuicclectus.

## Folio 133 — 734330022:0145
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000145.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
cieane
vide
aIa ex
resm.
It, HI.
BDAi
na ila
Tanius,
sim
dicent
Ccu
fici
ale all
IBuSeR
labed
be
CV LTBFR TI.
imus ad dimini cultus
entum semper debet esse in-
tentus.
CAPVT XVII.
D diminum culcum Imperator, reges, _ principestotoco.
Lanacu ec Collicicudinc canquam ad tinem debitum sudere
debenc. Ob quodille magnilicus Salomon aic: Deumtime, et
mandata eius obserua, hoc clt, omnis homo. Duamuis aurem ilte A-
nis omnibus licnecelarius, regicamen porissimum proprerrria
requodhomo quoddominus, ec quodrex. Primo rehomo,
quodille lingulariter prae caereris creacuris Factus est ad imasi-
nem ee limiliudinem Dei. Flinc Apoltolusinactis ApOlt. di-
itum Araci poerx introducens aic: Nosgenus Dei sumus. LX hac
itaqueratione debitores lumus omnes Dco in generali, ad eius-
que diuinam reuerenciam altringimur omnes: Prxcipuetamen
principes, in quancis plus parricipant de nobilitare humanxna
cureracione lui generis, reprobac philosophus in lua Rhecori-
ca. Ouapiotectorarionemocus est Calar Augultus, qui divi-
noslibitionores a populo Romano exhriberi pallusnon cK, Ccd
aSibyIla Liburtina cdoctus illos ad luum reterri voluit creato-
rem. Secundo competit regi diuinum cuericulcum, ve Vomi-
no: quod non cA porestas nili a Dco, ve Apoltolus Ccribic act
Rom. et qui rices eius gerit in cerris: corag virtus imperii a Dco
depender, induitque inregem riministrum. Vude quod Na-
buchodonolor maonus ille Orientis monarctia luum dominiu
aDcononrecosnouic deAuere, secundum imaginatiuam ani-
maelux porentiam in bestia eranslacus est, reCcribitur 4. C. Sepiem
enim, aic Danicl, tempora mutabuntur super te, donec scias quod do-
minetur excelsus in regno hominum, es cuicunqe voluerit, det illud.
Duam verodenocionem sloriosus ille lesum reltauracor lucti-
nianus Imp. habueric ad Dcum, his rerbis declaracur. Aicenim
in L. 1. C. de Ver. IWIP. CnVCl. Deo auitore nostrum subernante Empe-
Aod C.

## Folio 134 — 734330022:0146
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000146.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PEZR T DE A NDEO
rium, quo Lnobis à calesti est maiestate tradium, ex bella feliciter pera-
simus, e pacem decoramus, statumque reipubl. sustinemus: ex neqe armis
considimus, neque nostris milicibus, neqe bellorum ducibus, vel nostro inse-
nio: sed omnem spem ad solam referimus summa prouidentiam Trinita-
tis; unde es mundi totius elementa processerunt, ex eorum dispositioin
orbem terrarum producta est. EE alibi aic: Cura nobis dilicens est per o.
mnia superni numiais relizionem tueri. L. unica. C. nem. lic. Sign.
Saluac. X in L. Mlanichaeos. C. dehaeror. Ouodinreligionem di-
ninam commicccur, in omnium fercuriniuriam. Pertio Im-
peratornon modorchomo, auc dominus, sed criam VE Fex ad
diuinum astrinsitur cultum quod oleolacroiungitur: unde et
reges Ilrahelicicipopuli, Christi Domini proprer excollentia rir-
curis rocabantur: ex quod per hanc iunctionem, recangie Au-
Dustin. deciuic. Deis Aigurabatur Futurus rex e lacerdos, iuxta
Vanielisprophetiam: Cum veneris sanctus sanctorum, cessabit on-
etio vestra. In quancum ersoreges tiguram gerune ructione lua
illius, qui est rex regum e Dominus dominantium, debitores
luneregesadimitandum iplum, ve uc debica proporcio hourx ad
Aisuratum. PEccesfeicaqi estregi, _ omniprincipi, reucreri DC-
um, luosque lacerdotes proprer sui regiminis conseruationem.
Lomaninamquererum domininon aliaratione luum imperiu
prolperatum ese arbierari lune, quam quod Deorum luorum
cultura cenerrime obseruabant, remultis exemplis recitat V a-
lcr. lib. F. Cap. de relig. neglec. Ob quam causam Romulus pri.
mus rebiscondicor inprimordio lui dominii fabricauic alylum,
quodcemplum Pacisnominabar, mulris ampliticans orariis; pro
cuiusnuminis reuerentia omnem sccleratum ad ipsum contu-
sientem ceddebar immunem. Si denig; receris de noui cecta-
encireuoluimus codicem, reperiemus omnes reges ad diui.
namincentosreuerenciam, Felici curtu consummasse dominiiis
e in contrarium aoencesmilerum exicum conlecucos, re nem.
peanciquishistoriiscradicum est. In qualibet monarehia ab ex
Ordio (xeculieria sc inuicem concomicata sunc, divinus culeus, (a-
pientia lcholaticas e porencia laeculatis. Dux quidem omnia
AnFC

## Folio 135 — 734330022:0147
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000147.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
1H
C
eM
nill
CM
ex
S, l.
inia
1I
L IBE R 1 FI.
in rege Salomone luis ex meriris sunc consummata. Per di
11
nam enim reverenciam cum descendiser in Fbron orationislo-
cum, altumcus inregem, consecutus cA lapienciam: _ CX vErOg
supcerniucrlosreges sui remporis magnificatus est. Postquam
rero ab opcimi Dei culcu recessie, felicitas omnis quae le prius
incum commilerat, ablaca, sloriaque ciusresalis milere Pro-  Mondoic.
ATACa.
d
1
nod Imperatoris maxime est in orbe terrarum
conseruare pacem, Co stratas publicas
tenere securas.
CAPVF XVITI.
Ecoraro pacem, remque publicam perturbantes com
Pelcere Imperacoris e cuiulque principis maxime pro-
prium esse deber, idque magnopere curare, ve stratas viatores
habeane securas. Vix namque publicx communes lunc omni-
bus non modo legibus genrium, sed e iure quodam nacura
propter quod prohibeneur a nemine occupari, noc rilocem-
Poris curtu praescribi portune. Vnde in lib. Numer. via pu-
blica, Recia viaapetlacur. Oua exre princeps e guivis alius do-
minus cerricorium habens cenetur de robaria e depraedacio-
ne riacorum inera Luumr terricorium Facta,  tuir Feiens et DO-
cuic prohibere; se cundum omnes reriusq: juris Doctores. NVon
enim deberpati, ve maletcium commitratur (Wper (UO, VENOE.
in J. 1. C. de Fal. monc. de in c. 1. de restic. (pot. SecuS E pFO-
hibere non poruie, l. r. S. isaucem: D. E Famil. Furr. Fccil. dic. et
idem S. ItromaS 11. 2. 9. 61. artic. 7. Principes enim cenentuE
cultodire insticiam in cerra; vnde sipereorum defectus latrones
increlcant, ad restieucione renentur: quod reditus quostrabenc,
lunequasi stivendia ad hoc insticuta, ve ialciciam e pacemcon-
lCrHIEnEIn TCTFA. EC quo magisprincipes adhanE seCULITAEE PEO-
nouendam promtiores exitterene, legibus permiscuesteis, ln-
peratoriscam en auctorieate, a cranscuncibus pedasia ex relonin
exigere.

## Folio 136 — 734330022:0148
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000148.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PETRT DE A NDLO
exigere. Cedic praecerca non modo in laudem principis, sedin
reilicatem quogi maximam ipsius redundat vias publicas rene.
re lecuras, propter consluxum hominum ac mercimoniorum,
per qua dominia plurimum dicari Colene. Pocislimum namqi in
rrbe auctatuit relpublica propterrias quastenebane expedicas.
e quomagisid heri posser, lub imulacione callida nominibus
Ralendaris permucaris nundinas inrrbecelebrarune, quatenus
lacronesionorarent, re Computista scribunt. Rurlus exhoc
divinusfrequentius augetur culcus. Quanco enim liberior esta.
dicus riarum ad limina lanctorum, caneo sunt promtioreshomi-
res adreuerenciam divinam. Vndca praecipuatuie cura Ro-
manis stracastaciendi securas ob idolorum cultum, quem RO.
ma (vein praeced. Cap. dixi) incegerrima vencratione zclabat.
neque alia ratione cam seuere graltabantur in Christianos pri-
miciuos, quam quod Diis eorum maximoque Toui obsequium
praectare le purabant. Ec diuina scriptura in L Idra commemo.
rac, Frequenciam rempli impedicam Fuisse propter holtiles in-
curlus. Principes quoque maximérenentur adpacem seruan.
dam, ve rexiusque iuris pasina clara roce proclamat, 23. G. T. C.
noli. Derreusae pacc, pertor. Icem Auchent. de pacc tenen.
Chrictus enim in monte aic, Pacem meam do vobis, Maclr. 10. C.
nilibella. 23. G. c. Nonesersohereseius qui pacem cius relta-
mentorelictam nonhaber. Ecqui contra pacem ccclelix faci
une, Edionicarem auc cingulu habene, nudentur cis, dicit rext.
24. G. P. Qui Conrrapacem. Solencaurem per gl. in c. ad apostoli.
Cx. Vercindic. lib. 6. Cex caula in medium afterri, Propter quas
non espax incerhiomines. Peima, quodnon puniantur maleh.
cia. Ecclel. 4. DCOfIc. lcg. C. I. lib. 6. 23. 92. Dominus. Secun-
da, abundanciaremporalium, Ciencl. 14. Facta eA rixa inter Pa-
Aores Abraham ex Lorh. Fercia, quianon occupantur homi-
nesin concrariis, 2d Ephcl. 5. non cAt colluctario aduertus car.
nem. Duarta, guianon conlideramus damnaguerra, in Qua
divicias, corpus e animasperdimus. Duinta, quod non Prx-
medicamur dubium cuenu belli. Sexta caula, quodnon lerua-
MU

## Folio 137 — 734330022:0149
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000149.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
D
10. C
eC
d
JOMi.
SCdF
M. Gu
serud
2prd
MV
L IB E X TI.
mus peacepea Dei, nec docimas Coluimus, qua debenturDco
_ eius ministris in signum rniuertalis dominii. licur e criburum
Caelari. 16. 9. T. C. reverrim. Ec ergo, quod non capie Chri-
Aus, tapir Elcus. 16. 9. 7. maiores. Sed audiant principesterra
horrendum dictum lhdori lib. 3. de lum. bono. _ habecur 33. 9.
5. Cap. principes, vbi dicit: Cognoscant principes saculi, se debere
reddituros rationem proprer Ecclesiam, quam Christo tuendam susci-
piunt. Nam live augcacur pax e disciplina cccle(X PFoPEeE A
delesprincipes, Tiue loluatur ille rationem abeis exiger, qui co-
rum poreltari luam ccclelam credidir commitrendâ. Sancglo-
riolus Deus, (cestance in 18. de Ciuit. Dei, Aur. Auoustino) hac
praecipue caula Romanis deferebat imperium, re per cos qui
virclcibus Riusticiae culcu caereras gences anceibane, humanum
genusin unam Tocietatem reipublicae legumq: perductum lon-
selacequepacaret. Minime profecto mirandum, Aillud po-
centissimum quondam d invictum Imperium, exiguum hodio
e penecontricum ridcamus. Elircurc enim, prudencia, iusti-
cia moribus, dilciplina, e rerum omnium moderatione, tum
rebusbello e pacc coregie geltis Felixillud ee regium imperium
aprincipio adquilicum de ampliticatum cst. Ouod quidem (o-
lum hisarcibusretineri porest, quibus ab inicio parcum cst, ce-
Aanreinprologo Cacilinarii sallustio. Sed decrelcenre impe-
rioiusticiam, iura, leges, Capienciam, caereralque rircuces dele-
ruerunt illudgentes, pedecentim iugum collo loluentes. Adco-
que inanguctum redacti luncimperiitines, ve cum olim torum
cerrarum orbem, praecermodicas Orientis parres, postideret al-
macorona; nunc cunctas maris terraqux OraS praecer paucasre.
siones Occidentis amilille cernatur: rixque proh dolor prioris
imperii vmbra nobisfiguraque relicta sic. Acillustres Cerma
nix principes rosmea oratione alloquor: me crenim nimio ad
rempublicam imperii aftectu impellente cohibere non poltum.
Ingenti accurarione; magno cerre e praeclaro laudis cumulo
exercicioque rirrurum reonum mundi maiores veltei merue-
ruNE. Illud adhuc lare patens ee amplissimum quidem in re-

## Folio 138 — 734330022:0150
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000150.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
DETRL DE AHDEO
Atram dederune fidem: sed restra negligentia, restra delidia, d
(Adicerelicer) discordia restra in cum Racum, quem hodie ma-
dentibuscernimus oculis, redactum. Quam dabinsrarionem
alcissimo: Nunquam hac dissimulatione, O TWperatOr, vere ee
Ruoultum denominabis. Omnesenim ince oculi respiciune:
interiores perrese exculant, ad quem praecipue hanc rem per-
tinere exiltimane: qui copures in orbe Chriltiano consticurus.
Fxurse igitur iam eandem, qui dormis. memento (ub cua tide
inclirum imperium. Cermaniae decus: mundique coronam (ub.
liltere. Leuain circuitum oculos cuos, et pulcherrimo opri
moqne imperio rariis iam dudum aetrito languoribus pia ope
lubueni. Accendanece exempla maiorum cuorum. Germa-
nix incelaus antiquareAoreat. Frige ergo, o erige in poren-
tia, quam adhuc cerremaximam hiabes, brachium virturis tux.
ac ensem a caeleltitibi maieltare tradicum longe lateque vibrare
lacage, re Virgilianum illud denuo inteimpleri speremus: Super
Garamantas ex Indos proferet imperium. _ quod in lulii quogi C. X-
laris laudem edicum elt: Imperium Oceano, fama qui terminat astris.
Diceresforre, princeps serenistime; Superioribus Augultis pon
centissimum erac imperium. (ustragabatur eis xerarium opulen-
tissimum, quoidtacilius, quod horraris, perticere poruerunt.
Nunc vero imperii parces mihi omnes in circuieu diripuerunt,
aquilameam pennis deplumarune, diminura cst pocencia, virtus
extrausta exiguum esaerarium. Acne maximeregum parer,
haeccetrangat sententia, precor. Idco enim illi e lacissimum et
auxoreterrum imperium hrabuerune, quod accuraram his dili-
gentiam impenderunr. noctes nonnunqua transigebanciulom
nes, Ve lubiectorum commoda promoverene. Ouodhiscel
Corum est, Felicis simul peosperitaris dehcic augmencum. Salo-
monrerum Ilrael gloriosistimus non opulentiam, non poten-
ciam, sed Tolum redione subicctosregere poltet, optauir lapien-
tiam: qua adeptacarera omnia Felici acceltione in cum congelta
lunc, ita reRcou omnium, qui anceipsum fuerane, in Ilrahel, ma-
oniticentissimus dicererur e esler. C ato denique Romanxe pru-
dentix

## Folio 139 — 734330022:0151
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000151.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
e
15.
l
DM
el
O
ent
jen
Md
UiX
L. IBE R. TY.
dencia clarillumumen, augultum Senacum his verbis quon-
dam alloquens. Nolite, inquir, Patres existimare, maiores nostros armis
rempublica ex parua magnam fecisse: Sed quia eis fuit domi industria, fo-
risjustum imperium, in consulendo animus liber, nec delicto, nec libidini
obnoxins. Ilanc cu optime Princeps, senrentiam crebriusrima-
rirelis, virtureque duce omnia agoredi: qua (Plaucocelterein
Amphirruone canic) Calus, vica relgi ee parria eutantur, leruan-
tur. Viicus enim omnia in se habet, omnia bona atunc illis
quem penes est vircus. Ouod si Fcceris, SEncactum illud Vir-
siliano carmine cibipolliceripoceris. In fretadum puvi current,
dummontibus embrae, syluasqe ferae lustrabunt, connexa poli dum sidera
pinzent; semperhonosnomenqe cuum laudesque manebunt.
Deforma Kom. Imperatorem suscipiendi
cum orbem aliquam duxerit
incrediendam.
CAPVF XIX.
Vm Romanorum rex relimperator rrbem aliquam ingret
lucus est, corus clerus procestionalicer sibi occurrere debei,
quod etiam rniverlicas doctorum e scholarium, si aliqua ibi-
dem fuerit, limilicer Cacerenon omittat. Omnescampana pul-
lari debene, e cancabitur introicus milla de epiphania: Fcceadue-
niet dominator dominus, es regnu in manu eius, ex potestas e imperium.
cum verlu; Deus judicium tuum Recida, ex justiciam tuam silio recis.
Oloria patri, sicut erat in principio. PE repetiEuE inErOIEUS; quo A-
nito cantabitur relponlorium: Fcce mitto ancelum meum, que
praecedat te ex custodiat semper. Observaui ex audiui vocem tuam, es
inimicus eroinimicistuis, es afflizentes te afflizam, es praecedet te Ange-
lus. Subjungendus est versus cum repericione. Cum aurem
vencum tueric ad Ecclesiam, su sedes paraca ance maius altare
Prorese ornata, e dicatur: Prrie eleyson, Christe eleyson, Pyrie eley-
Pon. Pater noster, 86. Verl. Domine saluum fac regem. V exl. mitte

## Folio 140 — 734330022:0152
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000152.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
PE FRI DE A N BEO
ei auxilium de sancto. VCrC. Esto ei Domine rurris fortitudinis. Veri.
nihil prosiciacnimicus in eo. Domine exaudi orationem. Dominus vo.
icum. Orem: Deus qui ad praedicandum aeterni reris enanzelium
Crcau modum praeparasti, praetende famulo tuo Emperatori no-
sro Triderico armacaelestia, ut pax Eeclesiarum nulla turbetur tempestate
bellorum; per Dominu nostrum, exc. vel alia aliqua collecta legetur,
mulex namq; pro Kesc d Imperatore reperiuntur delcripta.
omperu exitu, Cs cius finalicon-
summatione.
CAPV = XZ
D huiusnunc opusculifinem Festinandum est, scripeurisqu
L prodencibus Imperii exicus describendus, ne lonoo Ter
mone limlegencibus Fastidiolus. Romanum imperium, quod
senerishrumani subernaculum a Cummo rerum conditore pro-
uilum est, quodque a lui exordio duorum millium annorum
spacio cencum ee quadragintaquinque in praelenrem rsque ad
annum Cecerar, a naciuicace Christi Deinoltri videlicet mille.
limum, quadringencelimum e sexagelimum, quo praesenti pa.
sinae inicium dedi _ fincm: quamuis per rarias tortunas curren-
do. (uccessiuo tempore riribus et augmento decreuerie, cen-
dacque in occalum, invictum cam en semper permantie, dura-
birque in finemmundi. Nequeauteretur sceperum a Christia.
no imperio, doncc rencurus luc acerrimus hoctis Adei nostrae
Antichristus. Ric enim ApOROIuS 2. ad EpheL. Nisi venerit
discessio primum, non revelabitur ille filius perdirionis. Hlanc dil.
celtionem S. Methodius martyr e epilcopus in libro, quem edi-
dic Deconsummatione laeculi, de hnc exponic Imperii. Om-
nes quippe sentes luberahene se in fine cemporum ab obaedien-
Tia Romani imperii. Inquicenim gI. Danicl. 2. Sicut à principio
nihil fortius fuit Romano imperio, sic in fine nil debilius invenietur. Nam
quandiu ei auscultabunt gentes, Antichristus non veniet. Esset enim
eunc qui resisteret illi, ne constuxus adeum fieret illarum. Ouam au-
TemPIO.

## Folio 141 — 734330022:0153
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000153.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
L IBE R
II.
cemprope Cc Ainis mundi e Imperii, ex hodierna obaedicutia
prorinciarum dinolci porerie. Mlemoratus quogi gloriolus A-
postolus, qui arcana Dei manifestissime novic, Thellalonicensi-
busineadem 2. epist. Ceribit: Qui tenet, teneat, donec de medio fiat:
erunc renelabitur ille iniquus, quem Dominus interficiet spirituoris sui-
Super verbisiltis dicic gl. quod apoltolus in hisverbis, guitenet,
teneat, Romanum imperiu delignat, quo destructo venice Anci-
chriltus. Vnde Romanus imperator, quimundurenet de rese
adregem, succelsiue imperabie, doncc Romanui imperium au-
feratur demedio. Namque austerri, est a communi hominum
concractu lustolli. Vnde Augultin. in 20. decinit. Dei, Cupercii
dem verbis Apoltoli, Non absurde, inquie, de Romano imperiocre
dicurdictum, tanquam sit dictum: Qui modoimperat, imperet, dones
de mediotollatur. ee tunc revelabitur ille iniquus, quem anthichristum
sirnificarinemoambicit. Veaurem S. Mcthodiusinlib. praealler.
dicitirlcimus Romanorum Auguctus cum instabicmundie im-
Periitinis, dirinoagicatus spiricu reniet in lcrulalem, ponceque
lanctam crucem ad eum quo Rererat, locum, quando in ca rita
mundi, Rex reoum e dominus dominantium pependic: a pro-
cedetimperialibus ornatus inlioniis, ponerque coronam de ca-
pire luo luper lanctam crucem, rradens Deo regnum ee Impe-
rium: lerabicurqs e runc crux cum corona in calum, ee incly.
tus Imperator ibidem expirabir. Scriprum namque CA, HIOC
Senum crucis erit in caelo, cum Dominus ad judicandum veniet. Pol.
quam verocrux cum coronahoc modo in altra cstreccpra, RO-
manum q: sepulcum imperium, reuclabitur iniguiusille, perdi-
tionis Alius. Tancaque tunc crit humanae milerix calamitas.
rantag; in rniverso mundo perlecutionis procella sccurura cA,
quodnisidies huiusm odi cribulationis. Marcoreste d Matchaeo
Fuissent abbreuiari, non hererlalua omnis caro. Omnia namqi
prioratempora, aurea lacula cemporaque pacis tuisse mortale
hominum genus astimacurum cst, restante in PCalmoregio Pro-
paeca: Orietur in diebus domini justitia ex abundantia pacis, donet auf-
feratur Luna, id est Romanum imperium, quod per Lunam con-

## Folio 142 — 734330022:0154
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000154.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 14 lines, status machine
Y42
PEXRI DE ANDEO LID. II.
orue delignatur. Hloc itag; curbulento cempore consumma-
bicur cerrena monarchua gencium, emigrabic gloria; de maxi-
mum triumphantissimum que imperium, quod cor mira terra
marique selta per lui decurlus cempora consummanic. tinem
cancae diucurnitaris accipier. Duod quidem nostro lub perio-
do, invictillime Romanorum princeps, prolpere conseruare.
Fauste q: Felicirer et lonsxeue cua manu dirigere dignerur
Relliteri conditor orbis, qui perperua mundum
semperracione subernar, in lacula bene.
nedictus, BmeA.
s
al1a

## Folio 143 — 734330022:0155
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000155.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 13 lines, status machine
24
d
vi
o
db
ntractatum
LA DL ANDLO
DE LMPERIO RO.
M A N O _C:
N O F X
LOC AROHARDT EREHERI
Consiliarii Palatini.
  i titis nea

## Folio 144 — 734330022:0156
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000156.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
e
88

## Folio 145r — 734330022:0157
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000157.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 29 lines, status machine
L FRIDERTOUM NNC
E A IL BP. A NTCTC A MPL A NUM
Episcopum Viennensem lummarie
deleripeao
TDERTEVS ROMANORVM REX ATOVF
mperator, ad quem etiam Aeneas Sylvius Picco-
ominens Deorru e auchoricace Komanilm. 22
rii scripsit, huins fuit nominis terrius, à re ex
mine Fridericus appellari caeptus; urpote corno. Faris studeu
opadl: quoriam paris fuerit atque otii nullo non tempore
Cudios ssemus; nibil habe:s ib inuio antiguius tuenda vacis studio–
servans es faciensubignepacem. Prius Archidux Austria, Stiriae
ac Carinthia Dux, Comes Frrolis es ab Fhabspurq. Frnesti Ducis FI- u
lius, abinclicissemis suis majeribus nec religione, nec side, nec doctri-
na, nec pietate, nec prolitare aerenerans: nimirum vehementissi. Celus fidei 2
mus Tacro sancta nostrae side; e relirionis Zelator, primum semper
regnum Dei quarens: atque propter hoc felix idemque beatus esse habe-
rique caepit. Truius arcumento majorum vesticia secutus, ac pro. Perenszinalio Hic
bans quod dici solet. Ierosolymis fuisse laudabile esse, sanctam ervi- solgmitan
tatem relixiosa pereorinatione suscepra venerabundus accessit: unde
en
feliciter re versus, es ab animi ex corporis es forcuna doribus ma- oles ainu corjo
nopere commendatus, post Alberti Romanorum, Lluncaria, BoC-
miaeg. Reris es Austriae Ducis obicum, concordi principum Electo. Electio
rum susfracio Romani imperii fascibus ex adornatus; Anno post
Christum natum AI. CCCC. XL. Qui deinde ducta Ensiranici uxor
Sanginis Treleonora, cum in Italiam transcendisset ad Nicolaum V.
Pont. MLax. pro imperiali diademate adipiscendo profectus, ab eo Coronatio.
nullonen honoris genere exceptus est, illi ex unori imperiali coron

## Folio  -  — 734330022:0158
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000158.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
imposita. Etinc Noepolim divereit im Alphonsi Rexis cratiom. exjas
Frelionora Imperaerix pernecessaria erat. Nec minori apparatu a
Veneris obviam illiitum: quos exinde summoamore ac binevolen-
tia semperproscentus est. Anno salutis humana MI. CCCC. L.II.
ex Ttalia in Cermaniam reversus, nihilque antiguius (ut dixi) quam
tueri pacem habens, Cedareq tumultus; seditionem moventes Au-
strales facile compescuit, es bellum a Mathia eannonum rece illa-
m
tum sedavit: sumptaque vi carolum Burrundiorum Ducem oppi-
dum Nasiam obsidentem non aspernanda expeditione bellica, eivi-
tatem non modo ab obsidione liberavit, verum inita cum Burcundo
principe amiciria, Maximiliano filio suo ejusdem Caroli Ducis fi
liam, quam unicam habuit, sonsam impetravit. Rebus itaque ad
hunc modum bene composiris in Flandros, qui filium Maximilia-
num (quem paullo ante Caesarem declaraverat) vinctum afserva-
bant. Anno post Christum natum MI. CCCC. LXXXVII. exerci
tum ducens, receptafilio, pancorum paena contentus, omnem difcor-
diarum fomitem sustulit. Quam vis non desint, qui volint illum
interim eaulo eont. TI. Romam denud vori sol vendieraria petiisse.
Id quodereai par puto mecu considerans, quanta Rex ille fuerit pie-
tate es relizione: quem in omni virtatum omnium genere tantum
fuisse praedicant, quantum memoria hominum jam diu visum ne-
gant. Siquidem fuerit illo tempore dictum vulco, regnantes ex
regnaturos plero sque omnes hunc illum Fridericum FII. Imp. tan.
quam splendidissimum quoddam speculum vircurum appetere és ax-
Petituros. Nihilenim in eo adeoque in omni ejus vita fuit, quod
non sacrosanctam imperialem majestatem prae se tulerit: urpote qui
Princeps fuerit catholicus, pietate insirnis, sapientia praclarus, mo-
ribus gravis, vita interer, corpore strenvus, vezetus ex robustus,
laborum patiens, animo constans, fortis. sobrius mansuetus, justus
es verax; virorumque bonorum corundemque eruditorum fautor, pro-
tectore excultor omnium lonce maximus. Unde factum ut sub
illims seculum es tempu storuerint, ex ad dienitatres evecti fuerint
viris

## Folio  -  — 734330022:0159
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000159.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
roiripietate es doctrinatam mulii quam praecellentes. Inter quos
perinde praecipui fuerunt Perrus a colle Germanus, Itermannus No-
nachus Cerm. Johannes Cauver Cerm. Bernardinus Senensis, An-
tonius Carnerus Papien sis, Gerandus Stredanus; Mathaus Palme-
rius Florentinus, Johannes Ernestus Cerm. Bartholomaus Cartu-
fanus Cerm. Tlenricas Prertensis Cerm. Andreas Monachus Span-
heimensis, Antonius Archiepiscopus Florentinus, Leonardus abTIii-
no Johannes Capistranus apoctius. Nicolans Cusanus Episcopus
Brixinensis Cardinalis, Johannes Rode Germ. Cnarinus Veronensis
Hlenricus Kalteysen Cerm. Johannes Bertachinus Ttalus, L anfranc-
rus Orians Tealus FTenricus Corickem Cerm. c. (Deprehen-
dienim omnes illos hic enumerari, quos sub Imperio Fri-
derici huius lmp. III. ponic Trichemius Abbas in Ecele-
Casticis Scriprorib.) Frinimirum plerique. omnes e id eenus alii
diversis in faculearibus oppido praclari memoriumqe. sui scripris ac
ediris libris apud posterosillustrem reddentes, sub uno Friderico IIT.
imp. forverunt.
AIxciHlC.
Mirum autem videri possit, es visum nobis non semel fuit,
nequehocloc, aut apudix (um Trithemium hujus noticia curiosisi-
mum, neque apira Vrimphelincum in Epitoma rerum Germanica-
rum, cap. 52. mentionem fieri P etrihuiur de Analo, non indocti illa
rempestate viri. Sed nimirum non omnes novimui omnes: s
(quod vere quidam maenus vir dicis) famam aliihabent, alii me-
rentur. Addo, quidam etiam refuriunt. Duid quod es unicum
hujus libri exem plarhactenus videre nobis conticit Bibliothecae Pa-
latinae, (cujususura ex beneficio serenissimi Princixis tlectoris libe-
re fruimur) jamdudum aliud per ipsam alsariam nequiconam in-
deaurins: idque ipsum non emendatissime scriprum, es opem
in conjiciendo, emendando; supplendonestram subinde requirens.
uodetiam nostra excusationis ratia testari voluimus.
r

## Folio  -  — 734330022:0160
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000160.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 14 lines, status machine
un
Aeirum eriam sape visum est, hoc opusculum nondum in
lucem prodiisse scriptum eo saeculo, eique Caesari inscripium, sub quo
Eyporraphicam artem inventam zaudemus. Et tamenut ha-
etenus nescio quo fato suo non editum, ita luce dignissimum,
vel ideo quod tot ad indasandum illustris materia lo.
sos aperit, diutius supprimere no-
lnimHS.
es
e
e
an
d
i d

## Folio 147r — 734330022:0161
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000161.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
t
u  Anclo.
BRUM PRIMUM
In Prafationem.
2. Progressum) L. FlOruS SEXEUS RUFUS V. C. ad V alen-
nianum August. nostro Eaeculo Fubere. Colchius in
15.
Loci es urbis sloriam) . Fabius Pistor de origine urbis 2-
RomX, M. PorcinsCacoinoriginibus, Sextus RuHus _ PubI Victor
deresionibusurbis Romx, Sext Tul Frontinus de aquae ductibus ur-
biskom. Idemque de Coloniis Pop. Rom. Ruril. Claud Numatia-
nuslcinerarii lib. 1. Nosero saeculo Andr Fulv. SabinuS, MI. Pab. C alvus,
Barr. MCarcianus, Onuph. Panuinius. Ccore. Fabricius, e alii.
Ad quos mirrarii.) Post invaliones illas repetitas Gochorum,
Vandalorum. Longobardorum, de Francorum denique. Inclinantis
Imperiihistoriam Ccriplic accurare FI. Blondus. Idem argumentum
de mirrationibus populorum seprenerionalium post devictos à C. Mario Cimbros.
e deruina Romani imperii, elegancer cractavie N. Machiavellus lib. F.
Historix Florencinx: quod opusculum exrat Larine incerprecessie-
rongmoTurlero.
Dermperialis Celsirud.) Idem tamen argumentum tractaverune,
ancehunc Andloum superiori xvoDanres Aligerius, Aneas Sylvius:
Posteum, BarE. Chaslaneus in gloria Mundis Pecr. Belluga in speculo
Principum Marius Coradusin Templo judicum, X Franc. Zoanne-
cus libello peculiari de Romano imperoeiusque Turisdictione.
PaG. 2. Agnibus olim Ecclesiae salus.) Hlinc est quod dicitur C an. in
dic r5. Distinet. 5. de conleerat. Teuronicis esse concessum regimen Romanae
Ecclesiae, quod exponit Lupold. Bebenpurg. in lib. de jurib. Imperii, 22
Cap. 13. Cujus eriam extat liber lingularis, de Zelo in Chrictiana reli-
ione recerum Principum Romanorum.
Cermanorum sulsidis. nominis.) Febraeis Germanianoca Cub nomi-

## Folio 147v — 734330022:0162
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000162.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
N 0 T i C i
ne Aschenaz, uE ex Benjamino sc Daride Camionoeat Joh. Druliustib.
r. Animadver L. c. q1. FF jam rum apud Exechiclem Propheca Thogerma
de Cermanis interpretatur Chaldeusincerpres, duobus locis, cap. 27.
de domo Thogermaequos es equites. C. 38. Comer e univer (a ejus aemina domus
Thorermas lacera Aquilonis. uE. praeclare ob serravit. Fladria. Juniusin Ba-
cavia C. 2T. ApudCirxeosvero (Termani ab omni aneiguicaconoride
celebres untsubnomine Celcarum: quod eiscum Gallis commune
Fuisse constar, imo illis pocius quam hisconrenire, idem Doctils. Vie
demonstrar cap. 22. Tolephusillos Gomeri polteros, eriam Phegines
(a Rheno, urpuro, quali Rhenigenas aue Rhenenles) a Oracis di-
Aosait, lib. F Cap. 7. LouapnoS Ag aVEENS VeVaaZa CoNOEV, SrI en-
zires uro lcr EMnrarraNour Romanis vero diverlis se perpetuis bel
liscoonicituerune Cimbri, Peutones, Germani, Alemanni. Francis
Saxones, Gochi, Vandali, Longobardi. Acq; urinam extarent de Cer-
manorumbellis libri peculiares, quos Valerius Balluspoëra, Plinius Sc-
cundus, _ Alinius Duadracus condiderunt: quorum illius Facirus,
hujus Apachias meminerunt: irem Ablabii e Dionis Gothica, quo-
rum Tornandes, _ Secundigesta Longobardorum quorum Pautus Dia
u
LiOIu
C. A P U Y
5. DePrincipatuum origine) Idem argumentum erudite tractat AA.
LoSylrius cap. L. D. Scg. de ortu d auctor. Rom Imp. quem ad tiunc
iplum Fridericum III. Imp. cunc illi à consiliis de secreris (crip (IE.
Irem Danres Aligprius de Monarchia lib. L.
P. 7. Cladius ante Principem.) per Prafectum praerorio. UInde no-
bile Trajani diecum: Hocpromentere, si inste imperavero: sin minus, contra
me. Ita apudposteriorem aulam fuerunt Spararii _ Procolpacarius:
apud Francos Balanus Sicambrorum R. ex quocunq; ibat, gladium de
funem sibi praeterrijulsir in signum justirix: _ Carolo M. anre ejus
cribuna l Sparanudamore imperiali ferebatur, teste Turpino cap. 20.
Ec in Cermanico Imperio, Saxo Duxporticor ensis, de quo intra.
Apostoliverba.) Ovideinn rlu paxaipar poson eEvoia. Ocu id Sicio
ver is enctavocis oszusto to nanor nsaarom ROM. 13.
A

## Folio 148r — 734330022:0163
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000163.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
CX V M
e
A NDL
L e L
a_ B. An Principatus a Deo:) IpleFomerus Reges Rurpipis vocai, 2
qualiin foris sino ec ulnis educatos. Imperatores Craecilele Oco-
SC0C10, a Deocoronatos, et Xe155s nupis, unetos Domini, profireri Tolebane.
Tren. Nicephorum cu OcopoBnnderra agnolcic apud Zonoram _ CC-
drenum. Fenostri Cxlaresac Principes a virinonueu, Dei gratia. Divi
na sarente clementia nomina dignicaris sux ulurpane.
Chrictus Lucx 22. Reres senrium dominantur eorum.
Resemsicut aliae sentes.) Dux obterrantistimae Luorum Regur
Vergilius 4. CcOr8.
Praeterea Recemnon sic A’ eyprus, es insens
Tydia, non populi Parchorum, aut Medus Hydaspes
Observans. Pese insolumimens omnibus una est. 2
Lucanus vri. Pharsalix. p. 215.
P. 9. Vircuremin agroros.) EIC a Vespaliano Imp. Tub auspicioim
periicuraros duos, unum luminibus orbatum, alcerum crure debili-
catum, Sueronius _ Tacicus; ab Iladriano duoscacosrecepisseocu.
los Sparcianus scribune.
DeResibus Francia.) Si quis requirat, quae sichxcregio lanario, re-
Feram libencer (airFTuberrus Thomas Leodiuslib. 6 de vira Friderici
II. Palacini) guxe supereare pleriqi eriam magni Viri mihi constan-
Tex aFtrMAxUNE. Laborare dicunt Gallospeculiari fauciummorbo, qui a Craecis
Xorpae, a Lacinis gula rumor, scruma sive scrophulae appellarur (C allis eferovel-
LCs) es anemine sanarinisi abipso Rese porest. Regibus autem Franciae id doniim-
perrasse a Deodivum (sibene memini) Fiacrum perbibent. Certo isitur rempore,
praeserrim quandois morbus crassatur, Rex consiterur, es se ab omni vitiorum labe
pursat, es Sacram Fucharistiam quocidie per quatuor dies devote sumit. Deinde
procumbensibus ante se morboprae dicto laborantibus, uniuscuiusque ordine guteur in
crucis formam tansit: e5 scarim postea liberatur. Vecredam (ad dic) facit sacra
Sancta ranti Resismaiestas, quae huiusmodi actum non exerceret tories, nisi sciret
cerrum eventum habere. Philippus Cominxus lib. IX. Pauris ante diebus,
tum exmore callia Resum curasset aerrotos, qui struma vexabantur, expiaverat
pro sua consuetudine peccata; ideoque nihil ei magnopere dicendum restabat.
EC Anglic.) Contirmacid Beda lib. L Flist, Ecclel. Poly dor. V ergilus

## Folio 148v — 734330022:0164
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000164.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
N O Y A Y V
lib. VeIT. Flist. Angl. Perr. BlesensiS Epist. 150. Nec in vacuum accexie un
ctionis recia (acrameneum: cuius efficacia si nescirur; fidem ejus plenissimam faciet
defectus insuinariae pestis, es curatio scrophularum. Idem L. eodiusibidem:
Pex Aneliae se quoque Rerem Franciae scribir: es urnusquam Resi Franciae cedere vi-
deatur, se a Deo quoque sinculare donum habere, mederique spasmo sive contractioni
nervorum profiteeur: es quo maior ejus authoritas habeatur, non demitrit se ad
ransendos hominum arriculos, sed annulos aureos es argenteos quibusdam cere-
monus consecrat, quos donodat; vel vendunt aurifabri. Ouod illum facere certo
scio: quia Rex Fenricus VII. cum essem ad ipsum a Principe missus, mihi sexarinta
dono dedit. Sed an hanc vireurem es efficaciam habeant, iis relinquo iudicandum.
quibus illos imperriri: quia hoc morbo (Deo sit eratia) ipse nunquam impedicus fuii
Scrumae aurem Serophularum nomen inde lorticae lune, quod hoc
morbo serophxmaxime sinc obnoxia, ut scribit Plinius lib. 9. Cap. 17.
_ Cornel. Celsus lib. 5. C. 38.
C A P U 2
)A5. 13. Resespropter resna) Clepastores proprer sreses, non greges
Lproprerillos. Nam X Reges quid nili roruereo nacor: Posuncq; sub
dici esse line Regibus. Reges Sincillis esfenon pount. Ouod probé
incelligentes eriam ip (i Romani principes, de cocilianda e retinen-
dacirium subdicorumq; benerolentia omnibus modis, tam dictis
quam Factis laborarunt. Imo e gestibus. Venientes enim in concio-
nempopulinon minus iplicum venerabantur; quam adorariipsro
lebane. Claudianus in rr. Consulacum FTonoriilmip.
Plebis adoratae reboat fracor, Unaque tOrIS
intonat augustum septenis arcibus echo. Symmachusad Valen:
cinianum Imp. lib. 10. Fpilt. 27. Populum quem triumphantes saepevenerami-
m. Denig; Imperium nihil esse aliud quam curam (aluris alienae, ex Sa-
piencum sencentia recté scribit alicubi Am Marcellinus. Fc ipse O.
Ctavius Auouctus salurem Reipublic. ruerinullimaris credidii convenire, nege a-
lium sussicere ei rei quam Caesarem, uci Paulus JC. retulicl. 3. D. deoffic. pFX-
Fec. Vigil. Cuigeminum germanum est illud D. Fladriani Imp. a Dio-
ne de Sparciano relatum: se sie cesturum principarum, u sciret rem popule
sesmonstrat.
A I

## Folio 149r — 734330022:0165
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000165.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
CETRAM D~ LLDLO.
C A P U F
Ag. T5. Caincivitatem adificavit.) FTuc vide D. Augustinum lib. 15. de
WVITaCLL. G. X8.
P. 16, 16. de CMt. Dei.) c. 17. Idemq; lacius perrractar. lib. 18C. 2. 3. 8e
erba Ausustini hoc loco prorrahuncur ulg; eo; Romam velur alce-
at Occidente Babylonem.
P. 18. Asspriorum Medorum esC.) Claudianus lib 3. in lavd. Ailicon.
Asrrio, Aedoqe culit moderamina Perses,
Subiecit Persen Macedo, cessurus es ipse. 
Romanis
Sic Meuns ademit
C A P U F
A819. XVTTE de Civit. Dei.) CaP. 21. 22. _ sequencib. Fx quo sequencia
omniadetupea unt, ulq; ad capiristinem.
capositos lupana.)CIc Crrum repem canis: vel poriuspastoris
uxor, cui spacosnoen. quodcanem Perlislonnt. Jultino auctore.
P EI. Neque ab exordio ullum minus) Plucarchus lib. de Forruna RO-
mana a Cummis ex velocissimis incrememtis, _ singulari successuum
clicicare arsuie non eslehumana vi sed Deorum numine de auspiciis
id imperium compararum.
C A P I
AB. 24 Superbum) PacacuS PancOrricO: Tarquinium execratione postre-
 madamnaverunt maledicto, vocaverunt superbum; e pucaverunt sufficere
convicium. SCrVIUS In XI. EnCid. Apud maiores superbiainsens facinus fuit, adeo
ut Tarquinius promultis sceleribus Superbinomen acceperit: e Vereilius Superbi
exithecon proprium Turnifacit, proinsenti scelere.
P 25. Imperium annuum.) Verba (unc Fucropii, a Hlalicarnasiet
lib. 2112. intine Clni Atricano superioris led reculanti, populus RO-
manus consulacum continuum per aeracem esse roluerat proprer
axima ejusmerica uc Valeriusreferelib. + c. 1. Consularum annuum
honorem rocat Seneca lib. 2. de ira, cap. ult. Cy prianus de Lactantius on.
na

## Folio 149v — 734330022:0166
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000166.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
N d T A IX
nuum dientalem. Let Culanus de pariene. in fine, unius anni volaticum ean
dium. FTuc pertinee l3. X 4. C. de Consulib. X Novellaros.
P. 26. triumphis es suorum sanguine.) Firmianus camen Lactantiusi
C. X alii praedones orbis Romanos vocane. Ouantum à iustitia (inquic lib. 4. C. 9.)
recedat usilitas, populus ipse Romanus docet qui per faeciales bella indicendo, es le-
sitime iniurius inferendo, possessionem sibi corius orbis comparavit. Sedproillis
relponder D. Augultinus lib. 3. de Civit. Dei, c. 10. Fctoram quaestio-
nem lingulari libro plenissime excuslic C. V. Albericus Cenrilis, cui
riculum fecie, de armis Lomanis.
P. 2.7. Aus crphales.) de quibus ful. C a Car Bulonger in lib. de
exumpL0, C. 2. La Guo genere adhuc Romae viluntur arcus Severi.
Ilci, e Conctantini pp. Fr. Perrarcha lib. 2 Fpilt. Familiar. 14. ubi da
ruitus urbis oua clterit: jam non orbem abhrac urbe domirum.
Ted eam sero domitum mIrOr.
Censorianoca) Ruriliuslib. L. Prinerar.
Restiruie vererem cenforia lima pudorem,
c. Dan maloscarpit, praecipit esse bonum.
∞ A PU Y
28. Muratione.) Jea Perronii Arbirri in scribitur elegantistr: hac de
LoreTdyllion. Demutatione Reipublice Romana.
P. 28. Consularis imperii mucatione.) vere muratione. Nam eriam si
Tub Cxelaribus quoq: Consules e Senatus manferune, tamennonni-
sinomine de Forma quadam, verum q; Fuir quod Tulius Cae L. Occuparo
imperio dixie: Rempublicam iam umbram cantum Reipublicae habere, apud
Sueronium. Necminusvere _ Sipnificanter, quam brevicer Luca-
nuS: omnia Caesar erac. arguens in unum omnes honores ec dionitaces
congestas, quae cunc Romx fuerint. Iphetiam Principes Consula-
cum ad Cecraxerune, ex Pribunitiam poreltatem, affectatione quadam
Popularicacis: Ledrerera consilio auctoritatis occupandae: ica ut alii
Fribuni plebis non nis umbracili e imaginario honore fungeren-
cur, u Plinius alicubi in Epistolis scribie.
Dissensiog maximu.) Duam poerice d clegantistime describit, post
Maronem ex Lucanum Fumolpus apud Perronium Arbirrum, ubo
Ricaconcludito
Factum
ra.

## Folio 150r — 734330022:0167
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000167.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
DEFEAA DE ANDLO:
Factum est incerris, quid quid discordia iussit
P. 30. Christusimperium suo advenea.) Imo ipse ciris Romanus natet
 censuiinscribi roluie, ut loquirur Eusebius, Orosius de Diaconus.
Unde Cunc, quipurene, ciculum S AC R I Romano Imperio prae aliis
Jurc competere.
Composirum reperis) LeoM. PP. Sernione r. in naral. Pet. _ Paulis
VE aurem huius inenarrabilis gratia per totummundum disfundererur essectus, Ro-
manum regnum divina providentia praeparavit: cuius ad eos limites incrementa
perducta sunc, quibus cunctarum undique sentium vicina es contigua esset universi-
tas. Dispesito namque divinitus operi manime concruebat, ut multarena uno con-
faederarentur imperio: ut cito perrios haberet populos praedicatio generalis, quos
unius teneret resimen civitatis. Fucherius Lusdunenlis Episcop. ad, Vale-
rianum: Purasne ob aliud nariones es regna in dicionem ac ius cessisse Romanum.
es ob aliud maonam partem generis humani in unum transisse populum, nisi ut fa-
Cilus tanquam medicamentum per corpus unum, ita per unam sentem fides infusa
penetraret, es ut capiri ingesta velociter se per membra diffunderet. Ec poltea:
Magnum ex hoc divinae pietatis arrumentum est, quod sub caesare Octavio, cum u-
biqe Romana possessio verticem renuit, tunc se Deus terris dedit. It a ut quidquid vel
sub illa dominatione Rerum retusta, vel sub illa deinde cemina administratione
Consulum Romano accessit imperio, omnia Christi adventui praeparata, es dissun-
denda fidei praevisa possit, si quis est idoneus assertor, ostendere. Ouam senten-
tiam pulcherrimis vertibus diffuse exequitur Prudentius lib. 2. COn-
cra Symmachum, illoloco:
Vis dicam quae causa ruos Romane labores
Intancum extulerite
apicem interris.) Prosper Aquitanicus lib. 2. de voCaF. BCnE. C 16.
Ad cuius rei effectum credimus providentia Dei Romani regni laricudinem praepo-
ratam, venationes vocanda ad unitatem corporis Christi; prius iure unius conso-
ciarentur imperii. Ouamvis gratia Christinna non contenta sit eosdem limites ha-
bere quos Roma: multosque iam populorum sceptrocrucis Christi illa subdiderit; quos
armis suis ista non domuit; Oua tamen per Apostolici sacerdorii principarum am
plior facta est arce relisionis, quam solioporestatis. Idem de ingratis c. 2.
Sedes Roma Petri: qua pascoralis honoris
Facta capurmundo, quidquidnon possidet armis,
Relligionetenet
LeoM. eodem Termone:

## Folio 150v — 734330022:0168
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000168.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
N O T K. P H
Isti sunt qui te ad hanc gloriam provexerunt, ut gens sancta, populus electus.
civitas sacerdotalis es resia per sacram D. Perri sedem caput orbis essecta, latius
praesideres relisione divina quam dominatione terrena. Ouamvis enimmulris au-
eta victoriis ius imperii rui terra marique proculeris, minus tamen est quod bellicus
labor subdidit, quam quod pax Chrisiiana subiecit. Arque ica quidem Larini
PaETES.
Sub Auousto Monarchia) OrOL VIT C2 P. 573 parrem Augucti C xe la-
rem scribirmeratorem porius imperi quam imperarorem exririste
Marcialis ax ophor. 124.
Pomanosrerum dominos rentemque rozatam
Illefacit, magno qui dedit ascra patri.
F. Auoultus Octarius Julio consceratonobilis, ac Ruonstus im
edicto quodam oprimi stacus auctorem (Cprokretur, Sueron. C. 28 a
damancini ad Julian C. 2l. P 7L.
Capue rerum omnium) iea in Bulla aurea Caroli LIII. Imp. Scripeum
legITUr: ROMA CAPUT MEINDI REGTT ORBIS
FRENA ROTUNDI. Fcrecus excat versiculus Pomponii.
Pomaruum nomen cerris fatale resundis.
Tea Vergil. Scilicet es rerum facta est pulcherrima Roma. IPoratius.
Romae principis urbium. Rucilius: Rerina huius pulcherrima mundi. Marcia lISo
Terrarum Deagentiumque Roma. Fullius ZII. Cacilin. arcemcentium vocaC
ejulq; exemplo Nazarius _Symmachius. Polaemon Sophicta Epiromem:
orbis elesanri clogio dixic Romam: _ Achenxus lib, L. n PCopaICOV NON 18
Ins Omouuerns Exsloun. Nimirum quia ur Oridius in Arre dicie,
Haechabet ut dicas, quicquid in orbefuit.
CIndoricissim Colonias e municipianonnili Urbis Romx et
Egiesparraq; Simulachra Crellius appellac. lib. 16. C 13. Cyneas Pyrrti
legacus Senacum videns, inunum coactam muleitudinem recum dixit. Fere
ucDionrlius ater in descripcione Orb. uez as oixos arantcor. In dispu-
catione Adriani Imp. _c Epicteri lesimus: Ouid est Roma: Fons imperii or-
biscerrarum, matersentium, Perum. possessio, Romanorum contubernium; Pacis:
aeternae conserratio. Llanc nun quam line insisni aliquo epithero veceres
auctoresnominarune. Romammarnam. Komam. Marriam, Augustam
Romam venerabitem, sacram. sacratissimam arernam denique Cubinde appel-
TanTOS

## Folio 151r — 734330022:0169
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000169.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
P E TR DM DE AN D20.
lares. Pria Cune quae D. Aug. vidisse maximoxere opcare solebar. Chri-
Cuin carne Paulum inore. RomainAore D Ilieron in Com ad Epti.
intine Dominam urbium arcemimperii Romani. Pextat. in Fxech. Clarisi-
mum omnium cerrarum lumen. Chry (ostomus Fomil. 2. ad R oman. HIo-
accornvevon ees lu à aou EBNCeroioVuE. Venigi Flannibalipse
PanuS apud LuCIANUI: UCZeI TEOV WEGASCICOVTIS HCOVZOVONS XORECS (RO-
mam dicic) i2Dor.
Augustus) ab auguriis. Alicer Dion lib. 57. Aejousos cis nai uncior
i nara ardecorS cor, EBEKAndn. arta id ra ernuorala nai ra icscrala aog-
Sa WCCOUZOPEVETI. EE SCS rg orBaSOVg EnliCorrES; ns vaves nra oenor,
aro VOEBa Eda WCGSEITOV. Aususto autem nomini opponuntur Trranni, Oro-
sius 6. cap. 20. de Octario loquens, AVCVSTVS consalutatus est: quod
nomen cunctis antea inviolatum es usque ad nunc caeteris inausum dominis, tantum
orbis licite usurpatum apicem declarat imperui.
Pas. 31. Seiser.) Ortridus Monachus Wcisenburo. verustistimus
omnium nostri idiomaris (cripror, in libris trangeliorum Ccribere
Toler, Senser, Kcilores P28. 363. 417. 427.
Albanos Splrii.) Forprios Prolomei de Pharaones apud Perlas
Artaxerres e Sapores, apud Parchos. Arsacidae, apud Indos Faxilos
apudservios Craca, apud Arares Ca5ani. apud Arabes Amyrae, Lon-
sobardes Flarii. Ominimo ur Romani Principes a Caelare Augusto.
ica polteriores Byzancini a Constancinonomen aftectarune, uc apud
Zonaram e Cedrenum legimus.
Sed Rex,) Nomenolim apud Romanos invisum, nec post Far-
quinium ab ulloulurpacum: de ue Scipio Africanus FTispanix poxu-
lis, qui rirruris admiratione regnum illi deculerunt, dixit. Rerum no-
men alibimaonum, Romaintolerabile. Ieaque JuliusplebiRegem le Calu-
Canti, Casarem senon Rerem esserespondit. Suetun. Cap. 79. De quo elegan-
cer Squelius orarione de Regno ad Arcadium imp. Appium: esi n ap-
ucrei rlcuEri aor. is akas uerevnEv cos egogevoul Eco rorosnov
asvurvos ror rana: auloxparoeas se orouu (nv, dxi ZCoV  CsNaScor spam
t
orou lu cioi scesa, ru arra bauans. Floracius camen de AuguAO: Ma-
snorum. Pex maxime Regum. Sacyrice, ut nocavie elegantex GruTerUS
moster LIb. S. SuspicOn CaP 2.
in

## Folio 151v — 734330022:0170
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000170.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
N OT M PH
APUT VILC
A8. 32. In suo processuurramg.) HToc est quod Symmachorrbi RO.
macencuastribuenci, Prudentius replicat rersibus ele
samcilltato.
Sic septingentis erravit circiter annis:
Tubricaque es semper dubitans, quae forma placeret.
Imperii, e quae reonandiforet aqua porestas.
Regius exortamiam runc habuiestatus urbem,
Non sine orondavis curarum in parte locatis.
Moxproceres de scirpe senum tractasse videmus
Clavum consilii: plebeias inde catervas
Collatas parribus mistim dirionibus aequis
imperitasse diubelloque e pace rerendas.
Consule nobilitas viguit: plebs fisa Tribuno est.
Displicet hic subito status, es bis quina creantur
Summorum procerum fastioia: quos duodeni
Circumstant fasces, simul es sua quemque securis.
Pursus se reminis reddis ductoribus omnis
Publicares, es consulibus dat condere fastos.
Vlcima sanguineus turbarvie (acla Triumvir.
Fluctibus his olim fatum Geniusve animusve
Publicus erravit. tandem dependere rectum
Doctusiter, caput Augusium diademate cinxit,
Appellans parrem parriae, populi atque Senatus
Rectorem, qui militiae sit ductor. es idem
Dictator censorque bonus, morumque magister.
Tucor opum, vindex scelerum, larsirorhonorum.
Regimenunius.) Fx tamen etiam sub Caelaribus magismixrum e
eribus reipublicae genus, quam absoluram Monarchiam fuisse de-
monstrar, coq:; nomine magis eam extollic Aristides Smyrneus (qui
Tub Anconinis Aoruie) Oratione eis Pasul. UIndeadeo Reipublicae
nOmennar EEozlu retinuie Romama. Optatus Milericanus lib. 3. Non
enim respublica est in Ecclesia, sed Ecclesia in republica est, id est, in imperio Komano.
Gregorius M. ad Phocam Imp. ita Ccribir: Hos interesse inter Reses seu
tium 

## Folio 152r — 734330022:0171
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000171.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
LETRUM DE AHDEO.
rium apaa impermores, quod illi (unt (ervorum Domini, C s. Pares libero-
rum. Hlocengooa Heanus in Prorreptico ad Valencnianum ju-
niorem ait: on aro per EnevDEscoraar, ao si oinctcor: n ro uer apeS 
oxE5o, rdSErVguS _NEOVEEI
C A PUT 1Z.
a3. 37. Romaannuo Senarore.) ex c. Fundamenta. 17. De electio. in VI.
Oui superistaurbis Roma dicitur apud anactalium in Ponciticali, Opti
mas, Romanorum illustrissimus ap ud Lineprand. Diaconum lib. 6. C. 6.
C A PUT Z.
Aγ. 4I. Suorum atge legum.) Fornandes de Temp. luccesT. Romani
ut ait Tamblichus, armis es lesibus se se exercentes, orbem terrae suum fecerunt.
armis siquidem construxerunt: lesibus aurem conservarunt. Eloratius ad
Octarium Ausultum:
Res talas armis ruearis, lesibus ornes.
) cuse at: Ato  a Lexaeceta
se acuirse.
Sulpicia in Sacyra: = - duo sunc, quibus extulit inser
Romacapui, vireus belli, e sapientia pacis.
Tea Forcunatus de ChilpericoR. Francorum.
incerutrumque sacax, armis es iure probatus:
Dellicer hincradias, lecifer inde micas.
Cesibus arma regis, es leres dirigis armis.
Sic vererum Rerum par simul atque prior.
egibus
oscortersea mala
Sacraris. sanctio lerum.) De R. omanorum Evrouia prae omnibus
nacionibus ec imperiis admirabili peculiaris e elesans extar oratio
Pecri Susridi Lconardien (IS, Depraesiantia lecum Romanarum.
P25. 47. nostra Alamania despicit.) Porte propter abulum, de nimi-
amtractationem aquobonog: adverlam. DeipsohocFriderico TII.
Imp. ad quem serip(r Andlous, scribir Cuspinianus; optimum Prin-
cipem Jurisperitosmediocrirer dilexise. quod iuris aequitarem diceret ab
iis inverri, iusticiam que faedari. In eoldem ab illo evo extat invectira
Aneae Sylrii cunc eidem Caelari a secretis, lib. r. Epist. 3. _c Poggii
Elorerencini, quae lt. conviral. 3. Sylrium camen licet postea Ponriti-
cem utMulis quam lesibus addictiorem, salse perstringir in Appel-
larione lua Crexorins de Fleimburs. Fomo II. Cerman. Fol. 128.
ex

## Folio 152v — 734330022:0172
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000172.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
IOT M PH
Absque iustiria es pace.) Nondum tunc erectae & Panciea Fuerane
Talurares illa de Pace publica constiruriones: nondum eribunal C a-
merae imperialis.
Plurimi popitorum.) Adeo ue inde inferanenon nulli, Romanum
illud retus adhuc rigere Imperium. cujus leges rirendi modum de
normam Chiristianis populis praescribant. Unde per hanc lexum
Romanarum oblerranciam, Bartolus univertalem Imperii jurildi:
ctionem in eius oblerratores recineri docec. in l. FIoltes. num. 3. de
cape expoctlim. Uccredendum Cienonprius incericurum in uni-
verlo orbe Romanorum imperium, quam juscirile Romanum cum
lingua Lacina apud mortales ubiq; exoleveric, in uluque pastim esse
delerie: uc lare disserie Francil. Zoannecus in tract. de Roma Imper.
num. 119, 123. X Ccg. _ praelerrim num. 252.
Veinunam socieratem.) Mulca in hranc sententiam Fulebius de prx-
Parat. Frangel. Prudenrius in marerrio Laurencir:
Cui scepera Romae in vertice
Mundum Ouirinitale tosa
Ve discrepantum centium
rerum locasti, sanciens
servire, es armis cedere.
mores, es objervantiam,
Tincuusque e incenia, e sacra, unis domares legibus.
Concraedictum parris.) Jam vero ica lex lcripra cA: In bello qui rem
a Duceprohibitam facir, aur mandarum non servat, capice punitur, criam I
benerescellerir. L. 1. 5 penule. D. de re milica. Silius lcalicus l1b. 7.
deFabioloquens: -
summumque decus, quo tollis ad ascra
Imperii Romane caput, P AR F R F docebat.
Maluitcarerenato.) Adeo verum est disciplinam castrorum anci-
quiorem fuisse parentibus Romanis, quam charicacem liberorum,
uc aic Paulus L. 19 5. Eilius quoque. D. de capciris. Huc respiciens
Ouintilianus Declam. 349. Illivere forres es virifuerunt, qui cum hoc memi-
nissent, liberos a se Reipubulicae pratia procreatos, bene impendi crediderunt ex
emplo.
Pa8. 43. Parrocinium orbis cerrae.) Mulca in hanc rem Aristides
RherOF GraeCuS oratione cis Pculu. Inde communis parria dicitur à
receribus, Plinio, heneca, Sidonio, Symmacho, Calsiodoro, de injure
L. 17.

## Folio 153r — 734330022:0173
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000173.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
DE TRUM DE A N DLO.
L. 27. D. de Racuhom. L. 4. DCexcul. LUTOT. L. 33. D. ad municipats
Claudianus z. in Scilicon.
Haec est in oremium victos quae sola recexit,
Humanumque renus communinomine fovet.
Matris non dominaeritu: civesque vocavit,
Ouosdomnit, nexuque pio lonsinqua revinxit.
Tuius pacificis debemus moribus omnes,
Ouod veluri patriis recionibusurieur hospes,
Duodcunetisens una sumus.
Ruril. Numatianus Callus lib. I. Lrinerarii
Fecistipatriam diversis centibus unam,
Profuis invictis te dominante capi.
Dumque offers victis proprii consortiaiuris,
Vrbemfecisti, quodprius orbis erat.
Auctorem generis Venerem Marremque faremur.
AFneadem marrem, Romulidumque Parrem.
Mitis ac armatas victrix clementiavires.
Convenit inmores nomen utrumque Tuos.
Tinc cibi cerrandibona, parcendique voluptas:
Ouostimuit, superat: quos superavit, amat. - 2
Pag. 44. Capris Spracusis.) Iraferecapris FlieroTolrmis Titus.
Tudas Machabens.) Illud ramen Machabeorum Faedus CuM RO:
manis lune quiimprobarerinc, ut Perr Blesen (IS Fpist. 146. X in C an.
Epi(C. Recolis Machabeos, qui quories Romanorum implorarunt suffracium; eo-
rumque amiciria principibus es populis israel versa est in singulrum. Trem Ru-
derrus Abb. Tuitiens. lib. 10. Devictoria VerbiDeis cav. ulE.
Psumiliciae.) adde, ante omnia arre gubernandi, quam propriam
Romanistacit POcca:
Excudent aliispirancia mollius aera,
Orabunt causasmelius, es sidera dicent.
Tu regere imperio populos Romanememento.
Tlacibierunt arres, pacique imponere morem,
Parcere subiectis, es debellare superbos.
Maturicare consiliorum.) UInde proverbiumnarum: Pomanus sedex-
dovincit, apud Varronem lib. P. Rusti6.

## Folio 153v — 734330022:0174
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000174.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
N OT I 2X
Cenrium amicitiis.) adde, ec hde erga locios. Ouas virtures in
Romanis laudari legimus eriam in lacris lireris, L. Machab. Cap. 8. dc
(0(ephr. lib. 8. Cap. 19. Deniq. Romanavireus, Romanus animus. Pomannum
nomen, subinde exrolluntur a vereribus, Plinio, Seneca, Symmacho.
AMianuS Romam virturem omnium domicilium vocat, lib. 14. _ C af1O-
dorus, Vircurum omnium lacissimum templum, e alibi, Parriam virturum.
Sed quid de virtute Romanorum amplius dicemus, aur legimus. Post
Liplium: Quirorolibro 4. de magnicudine Roman. rem plenistime
DerEraCtaE.
Pag. 45. Mercedem virtaris.) Rurilius ad Romam:
2. Ouodreonas, minus est quam quodrenare mereris:
Excedis factis grandia fatatuis.
C APUT XI.
48. 45. Hiscoriis pandieur.) Sed quibus: an Z0simo, Funapio, Jord
Lliano Caelare qui Constantino Imper infensis an Eulebio, qui
ricam illius principis ex professo descripsie, Christanus Christianis
ut in eius excollenda pierace fere nimius videri postc: an Rurropion
Victorio. qui Constantium eiusque Ailiosregnances ridic: an pane-
Prricis Eulebii CregoriiNazarii. Publilii Opcariani? an Lampridion
Julio Firmico, Lactanrio, qui ad hunc lIbros suoS Scripseruner an
Ccripeoribus hiltorix Byrancinx, Zonara, Theophane. Ccdreno,
Glycas an vel Simeone Mecaphralte in Monologio; uibihuncce ion-
osonorinter lanctosrefere: Denique Sulp. Severo, veliploDamalo.
auc Analtatio scripcore hiltoria Poncificalis, in ilto Sylvestro: Mi-
rum quo paeto.
pressa est insienis sloria facti.
PaB. 46. incidis placam leprae.) FIoc quidem habereriam Zonarasi
Cedrenus, Glycas: sed nullus vererum. Sc ad Constanrinum V.
Copronrinum rectius reterri poste, nocavit C uspinianus d AIciaE
lib. 7. Parers. cap. 19 quo corocapire hujus Adem Tubruic.
Inmonte Scrapidis.) Ouidibis an Scrapidem colebar, ut de Chri-,
Aianis Aorpriaois scribebat FTadrianus Imp. apud FI. Vobilcum in.
Sacurnino. Sedalii habenemontem Soractem, apup M. Polonum
DerpCTaMI, SyrapEd
Pa8. 47

## Folio 154r — 734330022:0175
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000175.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
DETR AM BF A NDZ0.
Pa9. 47. actulisque imasines apostolorum.) Flunc locum, velur dubix
tidei, cansie _ explicar Carolus Magnus R ex in lib. 2. de Imaginibue
Cum Senatu) Orationem S. P. 9. R. qualis esse de hoc insti-
cuco au Llincipem poruerit, eleganter commentarus est Laurent:
Valca
Illic imp. terreniis) Constantinum Regisnomen reculasse, Chri-
Aoimperium cribuisse, meminit C. lureneus Presbrrer in exilogo
Fristor. Brangel.
Constantinus, adest cui praria dignamerenti.
Duisolus Rerum sacri sibi nominis borret
imponipondus: quo iustis dionior actis
ariternam capiat divina in secula vitam.
Decrecis inserra) Cubnomine Palea, in hodiernis edicionibus
quod in antiquis codicibusnon inveniri restes sunc Antonius Arctii-
epilc. Florentin. Volaceranus, Culanus, alii. In Nomocanone Pho-
ciietiam Craece postea verla legitur, Tic.
Ineoque Privilecio) Flujus priviloxiimeminic quidem eriam Fsinc.
marus Remens. epilt. 3. cap. 13. Ad0 Viennens. l. 6. Godtrid. Viter-
Bien. Par. 6. Chron. 32. Burchard. Iib. 2. DccreL. Cap. 5. 100. C arnol.
par. 5. Cap. 49. LcoL2L. Epist. L. Cap. 13. Thomas Aquin Summa. par.
TET. qux I. 67. drg. 4. Pec. Damianus in disceptat lynod. Sed nullus
antiquiorum, cerre de Constantiniaevo.
Pa5. 48. Principarum super Ecclesias) HIoc dudum postea Bonitacio
Papae a Phoca Imp eriburum Ccribunc P. Diaconus. Beda, Ado, FrecuI-
plius, Aimonius. Sigebertus, HI. Polonus. Frilinxensis, FTerman.
Contractus, Vicerbien(iS. Dequo ramen nihil apud GracOs, Zona
ram, Glyeam, Cedrenum. Callistum.
Palatium Lateranense) 3d Ra ZOSAVESIOV, TOSTECBAEVOVNQ VTLSVIKCOV
20roonoVxosuaaroa, quod omnibus in orbe palatiispratertur ac
queprxcellic, cRinGraco. Dehocride Onuptr. Panuiniur in lib.
deBatilic. Rom. Cap. 4.
Lorum) Adhunclocum ride Cujac. in L. 1. c. de velaibus holo-
beris. lib. F1I. FIF. 8.
Pag. 49. Tlaonibus.) odvincor vide Cnjac ad L. v. 1. O de ereVLAE.
muner _ lib. X. ob (Er. 1. 17. AE ipSI C a SarES CaWP. Sis CalCCabaMEUE
Cap. 13

## Folio 154v — 734330022:0176
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000176.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
NOTA. IN
de trangis, de quib. idem Xxr. Obserrac. 28. ec Pich. P. AverL. Cap. 16.
mappulis de linceaminibus.
Rom. urbem es Taliae.) Aequi posteritas Constantini, quam diu
supertuic e imperarie, etiam Romam urbem ex occidentem cenuit.
Ec diu postea Z eno Imp. Romam Theodorico Resi Gochohabitan.
dam conceltit: camquelonsocempore Cochicoluere. Ouin et le:
quentes Imperarores Orxci, ulque ad Constantinum Flirenes L.
etiam(i ledem imperii Byzantium cranstulissene, e (ut verisimilo
eA) Komam Facile negligerent, quo magis veceris Romae nomen
exolelcerer, e norae lurgerer; eamen Lesaros _ Fxarchos luos in
Tralia habuerunt apud Rarennam, e a Roma e Icalia rectiralia ad-
hucpercipiebane; uc Craci Latinique, Zonaras, Ccdrenus. Nicetas,
P. Diaconus, Anastalius aliiquerestantur. Ouin de tuit cum de re-
ducenda reterem Romam imperii le de Serio cogitarent, ur de COn-
ctance Hleraclii NV. Diaconus, Zonaras e Cly casscribunt, dicere Coti-
EUS, Scireumorras unsesas n ras duzalesas nuar. Deceprus isirur Falla
audiciuncula fuit etiam Laonicus Chalcocondrlas, cum libror. dere-
bus Turc. Ceriberet, Romanos cum nacti essent imperium in orbe lonse latissi-
mum, commisisse illud Romano Ponrifici, ipsos vero transiisse in Thraciam, By Zan-
tiam merropolin constituentes, 6.
Pa5. 50. Propriis manibus.) e lireris aureis perlcripeam, ut legitur
in registro Bibliothecae Vaticanx, reste Bodino. Quomodo deinde
Aripertus Rex Longobardorum donationem Alpium Corriarum
aureis exaracam licreris Roma dixeric, ceste Warretrido lib. 6. Cap. 28.
apud curiosos leristas.) magis vero apud accuratos historicos d
chronolosos, an unquam facta fuerit. idqueuno orenesant, elupe-
riori laculo Pomp. Laecus, Baprist. Mancuanus, Egnatius, Blondus,
Volaterranus, Sabellicus, Valla, Culanus, Nauclerus, Crantrius, BC-
Benpurgius quoque qui se expediat, rixinrenie, Cap. 13. Pas. 92. ubi
Plura inhanc rem a nobis annotata invenies.
PaG. 5T. primitus ByZancium.) Fa antea Licos dicta, Plinio, Solino.
Ausonioauctoribus. Fiusorigines scriplicolim Illustrius quidam,
quod opusculum postea in concinvatoris lui Ccorsii, Codininomen
cransiit (ub CujUSNOMINE CXTaME Lareca TS KorSaVINVOLOAECOS, QuX nO-
Aro lualu Gcorsius Doula Tani F. Cdidic de Larine verrie.
A nomine suo.) Auguctinus lib. 5. de Ciric. Dei, Cap. 25. de C on.
Aantino

## Folio 155r — 734330022:0177
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000177.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
DETRAM DE A NDEO.
stantino mp loquens; Cnieriam condere civitatem Romano imperio sociam
velut ipsius Romae filiam, sed sine aliquo Daemonum templo simulachroque Deus con
cessit. Aulonius in clar. urbib.
Et Constantino concedere corit Elisam.
Huc perrinet etiam Ora.
tio Themistii XIII. ad Constuntiu Imp. juniorem, in qua quaedam de
condica TIrbehac Cingularia lornandes in Geticis cap. 2T. Ccribit, cum
Famolillimam _ Romae xmulam in luonomineille conderce civica-
cem. Gochorum opcrationem intertuisse; qui Caedereinico cum Im
peracore quadraginta Cuorum millia illi in solatium obculerine.
Nova ROMA) NEa PCn FIuC perrineE ciculuS, de privilesiis urbis Cont
stancinopolitanae, libro Cod Fr. Tunc eriam cula lune mimilmata dupli-
cis generis, pondere _ valore aequalia, in quorum uno scriptum:
UIRBS ROMA. In aIECrO: CONST ANTINOPOLIS, in u-
erog; capuemulieris saleare cum (cepero vel hacta, qualis Roma pin-
si Colebat, vrriulq; cires Romani dicti. Claudianus: es By Zantinos pro-
ceres, Craiosque Ouirites. Fc provincia ipla Thracia nomen Romaniae iam
cum Cortita, in hanc diem rerinet. Tornandes in Gcricis cap. 25. VVese-
goritandem communi placito lecatos ad Romaniam direxere ad Valenten. Imp. F C
c. 45 DC Anchenio Imp. Romaniam triviset. EF CaP. 5O. Mulri Nunnorum
proruentes tunc (e in Romaniam dederint.
Sicut lexipsa.) Hlaec lune c PauloDiac. vel Anastalio Bibliothe.
Cario.
Anno CCCXT.) Secundum Cassodorum CCOZZZI. Videhuc
Tul. Scaliger. lib. 5 deemendar. Temp. cirulo, encaniis urbis Consta-
FInOP.NOVX ROMX.
Craecorumporius imperatores.) Neq. alio eos Germani titulo digna-
bantur, quam Crxcorum, vel Constantinopolicanorum, ut videmus
apud Ochonem Frilingensem lib. L. Cap. 23. Perr. de Vincis lib. 3 Cap. 29.
Acips ByZancini Principes Romano ciculo non sc abdicabant, uc in
corum reseripris ex epistolis apparet. In nummo arsenteo Constan-
tini cujusdam Imp. aliasa nobis ediro, legicurhac epigraphe: Constan-
tinus in Christo Deo fidelis Imperator es moderator Romanorum es semper Aveu- 
stus. In alio Johannis Palxologi, qui penultimus fuiEnOrR ROmX Cx.
Parum, calis: Tcaerrns Basineus rai avtorparcop Pouaicov o Tla naONO30S. RF
LeoImp Philo(ophusNorella5o. Dominum le orbis cerrarum, ceu
uniustamilix jactat. Id rero se solos Romanos haberi rolebanei

## Folio 155v — 734330022:0178
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000178.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
N O Y X I _
_ nostros Calares non alirer quam Latinos de Francos dictabane, et
Imperatorem noltrum venoro ita inepto commento Pura ANaua
riaes n eparrias, uc legimus apud Niceram Choniaren, lol. 236, _ leq.
Oua de re plura disseruimus in praetat. Juris Craeco-Romani, et ad
locum Laonici de Germania.
Sed quibus lamentis.) Constancinopoleos postrricex _ Traperun-
eis imperium eversum, lamentabilem obsidionem e excidium eo i-
plo aro descriplerune peculiaribus libellis Magnus Logocheta AnO-
polices, Ccoro. Procorestiacius lib. 3. Chroni c. 17. Leonardus Chien-
E5. Codtridus Langus, Aneas Epilcopus Senenlis epistola 130. _ libel-
lo Engulari Ligurinus lib 3. Rultriados. Laonicus Chalcocondileslib.
8. Maculluslib. 3 epior. de exilio luo. De eadem epistolam Theodorii
Zyoomala edidic C rusius in Turco graecia. Sed _ Leunclanius noster
in continuarione Glycae, in Pandectis, _ Musulmana.
anno 1 4 20.) Oracio illa Anex Sylvii incer epilcolasejusre-
laca habica tuit Francofordix in recenti cladisnuncio, An. 1454. Sed
_ Cuido Papx incer decisiones Gratianopol. quaest. 84. ubi quaedam
Luacempeltare memorabilicer gelta annorac. eundem capte urbisan-
nuum ponic. Accurace tocamrem disquirit. Mich. Beurerus animad.
vers. histor. C. 8. _ IIlust. J0leph. Scaliger lib. 5. de emendat. temp. Tic.
Deanno Constantinop. à Muhammede Turca captae.
uut da L
)Ag.52. Devariis Magistraribus.) Faec ex Fonre luo, Pandectarum pri.
L mo, e Codicis ulcimiscribus libris petenda lunc. Sed _c poltFe-
nestellam e Pompon. Lxtum, diftuse hranc Reipublicxe aulaeq; RO-
na Ecla Ctar explicar Lazius in commentariis R eip ROm.
P. 54. perrusticosius reddi.) Hloc camen est verustissimum illud C en-
cenarum insticurum apud Alemanos _ Francos; de quo vid. B. Rhe-
nan lib. 2. Fer. Cerman. Fol. 88. R eonum quippe Francorum in Comita-
cus divisum crac hi in Cencenas:harum prxeses Cenrenarius de Cent-
eratius, asselTores Scabini dicebantur. Nicolaus Culanus libo. 3. de con-
cord. Cathol. C28. Muleis similibus sanis ordinationibus circumspectisimi im-
peratores pro conserratione Reip. Cg Imperii usi sunt, tam in ordinandis iudiciis Sca-
binorum, qui dictatores sententiarum exifiunt, es ad hoc expopularibus cum iura-
Menco

## Folio 156r — 734330022:0179
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000179.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
D ETRUM DE ANDIO.
mento recte secundum conscientiam es rarionem iudic andi assumuneur, ne in pote-
stace praesidentis esset ad nucum subiectospunire iuxta mocum animi sui; quam et-
iam in cunitis aliis negotiarionibus, talliis ex seloneis: es cuncta tenebant ad publi-
camutilicatem.
C A PV F
  d a
) A8. 55. a Cracistranslatione.) Foulq: enim Graeci Imperium inOc.
Lcidente criam iplag; Roma renebant. Iphenim micrebacad RO-
mam ordinatos a le principes, ue Theodolius Valencinianum. Zeno
Theodoricum Cochum, quem _ Anactalius contirmavir. PcExar-
chosluos Rarennam miccebane, reendae lcaliae. FE Fpi(copos RO-
manoscontirmabane, cosgi ob exceclus luos castigabant, uc de Joluan.
ne, Sylverio. Vigilio, Marrino Ponriticibuslepitur. Percipiebant et.
jamcributum ex Romad lcalia: ec occidenstorus non alia tunc ure-
bacurmonera quam aureis Byzancinis, quorum Frequens in annali-
bussc diplomarismentio. ee nomen apud Gallos norum. Besant Z d’or.
Fcanniper hos imperatores numerabantur, ec in daris omnium ne-
eociorum publicorum lubscribebaeur. Dux omnia lubjectionisma-
nitelta eranc argumenca. Ouinectuir cum de reducenda vererem R. O-
mamimperii sede Principes cosirarene, uc de Constance HleracliiN.
Diaconus. Lonaras d Clycas Ccribunt, dicere soliro, sciruamor lao un-
IEpasitas duza lEego muar.
In Cermanos.) Dicicur enim hodie. Romanum Imperium Teuro-
nicanarionis. Vere enim dicitur Nario Germania, A Varroni credi-
mus, narionem esse indigenarum qui in Tolo orri non aliunde immi-
praverunt. Quales esse Germanos avtoz Daras Tacicus iple rectatur.
P.56. Chronica ab Anastasio.) Miscellae ciculoedira, libro, 18. p. 589.
Suntvero co de Muhamedis orcue progrestu. cum caereris plerilqs
verborenus delupca ex Chronographia Creca Theophanis Monachi:
cujus hac particulam Saracenicorum moniru edidic Fr. Sylburg. 1595.
P. 57 Landulphus) alias Rodulphus de Columna, cujus exrat libet.
lus Derranslatione Romam Imperii.
Discordia circa venerationemimaginum.) Itanc defectionis Papx ab
Imperarore Leone caulsa pleriq; (criprores afterur eriâ Graci Zona-
raS. Cedrenus. Glycas. Theophanes Fecame C aroluipsum abharum
renerarione alienistimu fuisse rectacur non cantu Synodus ab eo Fra
X

## Folio 156v — 734330022:0180
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000180.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
N O X A
P N
coturri super hacre contra Constantinopolitana falso septima dicta
habica, cujus Annalespleriqi meminerunr; led eriâ liber sub iphiusno
mine de care lcriprus, cujus tidespraecer vetulta exeplaria e primam
edicionem Parisinam, vel ex ipla Fladriani P. P. responsione ledinsu-
perdtlinemari Remenhistestimonio, e Nic. Culani allesatione, ex-
era omnem luspicionis aleam esse porest. Ticulus est calis: Opus illustris-
simi e excellentissimi seu spectabilis viri, C AROLL MI. nucu Regis Francorum.
Callias, Cermaniam. Icaliamge, sive harum finitimas provincias Domino opirulan-
tererentis; contra synodum quae in partibus Craecia pro adorandis imaginibus scoli
de sive arrosanter resta est. FF de tota Francorum gente restimonium ex-
eac Lona Rurclianen (islib. 2. de cultu imag. Nunguidnam Calli atque Cer-
manis qui cuicunq; pictura adorationem non solum deferre detre-
ctant, sed e adorentibus libera voceresultane, colg; quanta portunt.
inrectione redaronune, d ucad sanam mentem redeant, toto cona-
mine clabOranE. NICCTAS CA PAEEO ALeMAnOS ArmeniiS COMPATAE,
au DotEpO aIEEIOnS nIcreOrcor WONrnOI arn opucla
P. 62. Romanoclero e populo.) FIoc est quod annales veceres dicunt:
Carlus aucustus a Romanis appellatur. Ec Anactalius Bibliochecarius in
Leone TII. Tunc univer si fideles Romanividences tancam dissensionem, unani-
miter altisona voce exclamaverunt ec: in qua adclamatione ex laudatione
cum cemporis etiam apud Constantinopolitanum populum, electio
ex approbatio imperatoris consistebat, uc in hictoria Miscella Ana-
Stalipassim occurrit. Addic Ado Viennenlis, e Rcgino, perfectis lau-
dibus a Pontisice, more Principum anciquorum, adoratus est: atque ablato Patricis
nomine, quod primum in eadem urbe acceperat, imperator es Augusius appellatur.
Duodnocandum centeo.
Plurimos Comites, Barones.) Flinc est quod non nulli Germano.
rum procerum originem Romanam a nelcio quibus Ctrsinis auE C0-
lumnis adhuc affectant.
Lecatosmisit.) Missosillaaetas vocabat, Francice ambachte, voce
veceri Celrica, unde manet hodiernum ZImpr, dc ZImvrman. Unde
apparet, quomodo deinceps ambasiatores dicti linr, eriam qui extrare-
onum ad alios PrinCIPCSMIEECTCNEUE.
Relisionem etiam) Duam accurare, cvlanlcos, divinas parirer huma-
nalg; res Carolus ille M. dispoluerie, nil melius quam C’apitula illius
ab dusegilo Abbare collecta, quae in manibustOminUML ExTanE, ce-
Maripo.

## Folio 157r — 734330022:0181
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000181.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
DE FRUM DE A NDLO.
Rtariporeric. Ende Xc illa elogia meruie, ur diceretur Piissimus, Chriscia-
nissimus, rectorvera religionis, defensor sancta Dei Ecclesiae, princeps es imperator
orthodoxus.
Ecclesiam Aqniserani er exisset.) de qua ica Fginhrardus: Opera plurima
adreeni decorem es utilicatem perrinentia diversis in locis inchoavit, quaedam et
iam consummavit. In quibus praecipua videri non immerito possunt Basilica S. Dei
genitricis, aquisorani opere mirabili constructa, es pons apud Moguntiacumin
Rbeno. Traq; Aquiloranum ceupraecipua Imperii Franciciledes, non
alicer acque olim Constantinopolis. Nora Roma excirari visa est.
uc illius temporis poeca canie, sire Ferius Helpericusis elt, lire AI-
Cninus:
Augustus, sed es urbe porens, ubi Roma secunda
Florenovoingentimarna consurgit ad alta,
Mole, tholis, muro praecelsis sidera tangens.
Stat pius arce procul Carolus loca singula signans,
Altaque disponens venturae maenia Roma.
Hiciubet esse forum, sanctum quoque iure senatum.
Juspopuli es lecesubi sacraque iussa capessant.
Insistirque operosa cohors: pars apta columnis
Saxa secat risidis, arcemmolitur in alcum.
Effodiunt porrus, scaruuntqe profunda Theatri
Fundamenta, tholisincendunt arria celsis.
Tic aliichermas calidas reperire laborant.
Balnea sponte sua ferventia mole recludunt.
Marmoreis graclibus speciosa sedilia pangunt.
Fonsnimiobullentis aquae fervore calere
Noncessat, parces rivos deducirin omnes
Vrbis. Ar aeternihic aliibene Rexis amanum
Construere incenti remplum molimine certant.
Seandit ad astra domus muris sacraiapolitis.
CCFACd. Fit strepitus, magna consurgit stridorinurbe,
Irg reditque operosacobors, diffusa per urbem
Maceriam Roma certatim concrecat alta.
Caeterum valde nocabile eR, quod Chronico Treverense verus
M. T. In FOTEUNaEO LZIIII. Treverorum ArchiepilcOpO annOTATUMB
hrabet, huius cempore, inquie, Karolus Magnus marmor mulcum es muscum plu

## Folio 157v — 734330022:0182
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000182.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
N o Y N iY V
rimum (MFiuum dicie) Aquiserani advexit de Freviri, es ad vicissirudinem 3.
Perro Trevirensimulra donaria redonavit. C aecerum miram hac derefabel-
lam, referc Franc. P’etrarcha epist. 3 lib. r. Hineas Sylvius in Germania:
Aquisgranum, Cermanicireeni sedem: ubi Palatium illud cora Cermania nobilissi
mum; Caesarum qui ex Teuronicis peciti sunt, exresias ex lapide statuas ostentat: ex
es de lubrum insiene, in quo Reces aneantur. AB eo urbs ipsa ad diferimena-
liarum ejus nominis Gallis six la chapelle dicieur.
P. 63. Sedesregnitrans alpes) uccis Alpes Roma d Mediolanum, u
eraq; eriam eoronarioni Ca larex destinaca.
Sepuleus) Iloc clorio: Caroli Maeni Christianissimi es Orthodaexo Roma
norum imperacoris, qui reenum Francorum nobiliter ampliavir, es per anno5. 47.
felicicerrexit, corpus hoc coditum est sepulchro. O uo d poltea curiofitate qua-
dam non probanda. retossum e inspectum fuit ab Ocrone III. Imp. de
Friderico quoq.e primosur Lilmanus e Codetridus S. Pantaleon mo-
nachUS anMOTaruNEI
Ouies alemaniae.) Flabuic enim Carolus velut inpacrimonio uo,
regna Franciae urriusq; Orientalis de Occidencalis, e Marre adquili-
ricinsuper Saxonia, Bojariae, Pannonix, alia(g; cerras, uc docer Lu-
pold. Bebenpurs cF. X leg.
P. 64, Villa inselnbeim) Locus palatio regali (quod Saalam etiam
num incola rocant) clarus, et jam in de in annalibus freques: sicus in-
cer Moguntiam ee Bingiu, non lonse a ripa Rheni, qua Saliza Aurio.
lus Rhenoillabitur, hodie dicionis Palatina. De Polo auremnatirica-
eis Carolinihil Armum habemus, quem aliiinseltremum, alii Fruxi-
num, alii etiam. Leodium, alii Carolenburgum in superiori Bavaria
constiruunt. Cermanum quidem narum tuille, etiam Encas Sylvius
in Furopaannocarie, dc Wimphelins in Epic. Cerm. c, 22. mulris argu-
mencis evincitNomencerre C AROL mere Germanum esse alibi
docuimus: e amaririple prae careris loca Cermanix, curiam in In-
selheim, sepulcuram in aquisgrano cligendo.
Pipini Palarium in Preveri.) Cun dem alii scribunt (in queis fordanus
Padebornen.) Principale domicitium Cuum in Colonia Agrippina
Babuie, in locoubinunc estMonasterium S Marix in Capicolio. De
hoc aurem Palatio. Freverico ica seribic F. Johan. Scheckmannusim
Medulla gestor. Trever. C. 2. Pst e alia verustissima habitatio intra Vrbis mae
nis, quod P alatium appellatur, altis muris, magnis perspicuis fenestris, ex duris jat
Pidibus

## Folio 158r — 734330022:0183
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000183.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PE FRDM DE ANDTO.
Didibus quos lateres nominant aedificarum: in quo locus est habirasionis es residen
riae Domini archiepiscopi Trevirensis. Inibi horribiles lacus es carceres, quibus man-
cipantur cuscodiae qui ob facinora sua interimendi veniunt. Coninneta est es illi an-
siquisimae fabricae alia nova, digna principe habicatio, praeclaris autis, perlucidis
Rubis. Idem Palatium, ut prisca edocent scripea, regalis sedes fuit es habitatio:
quod maxime ex epistola quadam D. Ambrosicelicitur; ubirefert se Maximuri Lmp.
inquisivisse in palario ubi rranebat. Fc hoc est magnum illud Palacium
Treverenle, cujus auctor nostermeminiceriam intra pag74 ad disfe-
renciam Palacioli, Freverorum Cuburbani oppidi e castri, ad sini-
stram Mosellae ripam, medio ab urbe milliari distantis: quod efal
szelhodieque rocatur. Inillomagno Palacio sub Francorum Repi-
bus, _ din poltea. Palarini comires ledem habebant: qui e perpe-
cuam urbis illius praefecturam sire advocatiam gerebant; à quaregie
illa urbis circa P’alarium die Craffschasse etiamnum vulpo vocatur.
Catalopus Archiepilcoporum Preveren sium m. L. Imperatores ero-
Bione oppolicos habens, in Anactasio Imp. Pipinius senior; maior domus.
id est Palatii Trevericiobiit. Succes it Carolus filius ejus anno Dom. DCC XVI.
Erin Clodolpho LV FII. ArchiepilCOPO: Karolus Marcellus Dipini fi-
lus, maiordomes, a Palatio Treverico sic dictus, obiit, relinquens filios tres, Pipi-
num. Karolum. es Crisonem. Oui rivinus, Dux Alemanus, Acrippinensis es Tro. n
virensis, reonum Francorum est adeptusisto modo.. Tra _ in veteri hiltoriola
levimus, de fundarione aedis Graventirchen in dicecel Freverensis
Temporibus B. Hildols Freverensiis Archiepiscopi, qui Palacio DHenoinet reside-
bac, factum est Passasium contra pasanos: Prat auceminpalatio Freverensi nobi-
lissimus Palatinus nomine Sifridus Chriscianisimus, qui sumpsit sibi uxorem de siir-
perepia, filiam Ducis Brabanciae, nomine Cenosera, pulcram nimis. Cui lo-
cus apprime huc facit: cum Hildultus ille, qui quinquaselimus
nonusnumeratur, de anno 754. morruus scribitur, lob prima Rie-
pistrancorum Regibus vixerit. An vero ab illo poristimum Pala-
eio Comicum Palatinorum Rheninomen _ dignitas descendat, ue
hicinnuit Andlous. de intra pa
Originib. Palatin. C. 2. _ II.
74 latius est a nobis pertractatum in
PaB. 85. Francorumprimam sedem.) Quod etiam Crracis notum.
O0 205 1o Tcos Laur srbos ot esaros (ait ZOnaraS TOmOZ) antie

## Folio 158v — 734330022:0184
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000184.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
N O Y A I X
TESpaVIXorDros JoctoVS Eira enSI V XOIIXNVISOCCaVSKaIOUPEVS NCGNoI
ovrreq ucros, reei Por Pnvor rolauor, (ng; Posaror, rai ras enciorxuras
aNaNalConErOr. Ec Agachias lib. 1. auoi Pivor xolaudronvor rei rio
Pavnnxaporexovsi ng) Famlcor Tarncisas ov ce ei avlcor naleze-
uera, am iscerernnberra. Imo ance hos Libavius Cophicta enco-
mio Constantii Imp. ad Senatum: ESs gevos nexnNor un ep P lvor nolavor
Ex autor concarorna duvor oilos urceeg uevorreis là lcor noneuor éezu, u
 vezonz oecar a autcoreve quevos Icore Ecor oroa Coru  egno1. C.
Verobique manere.) vide notara intra ad pa5 69.
LA P U Z
XI
Feia dicitur) Leodium. Fiere Callis. Fotam hanc historiam exteri-
plc auctor ex fordani P’adeborn. lib. de cranslac Imip. Rom. de
qua nihil apud Clementem Romanum, neq; abdiam Babylonium,
aut aliosantiquiores Macernum quidem a B. Perro Apoltolomissum
Treverenli Ecclelia heredicatem pallii luis succesloribus reliquisse,
Ccribic RuperE. Tuiciens. de dirin. oftc. C. 27. Fundemq; Colonix le-
pulcum, eradic Mareyrologium ad 14. Sepcemb. B. Perrus ciritatis
Treverorum parronus, cum Macernoillo; pallim ibidem in lapidi-
bus, Porcis, valvis, acq; etiam sigillo publico conspicitur.
C A P H Y
X V
) 67. Alulunm sub Anea) Romani origine Trojana gloriabantur.
L.Juctinus lib. 31. Cumineressi asiam Romani ilion venissent, mucua gratu-
latio fuie. Iliensibus Aneam caerero sque cum eo duos a se profectos. Romanis
se ab his procreatos referentibus. 8c. De Tulio Cxelare aliquando fa-
ma percrebuerat, migraturum ilium, translaris simul opibus imperii, ex-
baustaque Tralia debilibus es procuratione urbis amicis permissa. Ilinc es
quodiliensibus, (unde omnis claritas, uraic Plinius s. Cap 30.) pro-
pcer indicam nobilicarem ciriraris, et conjunctionem originis Ro-
mana, antiquicus senaruscontuleis d consticutionibus Principum
plenissima immunicas eribura tuic l. 17. 5. Iliensibus D. de exculation.
cucor. l. penul. 5. 1. D. de racar. numer. Quam e Claudius Cxl.
eis contirmarie, auctore Taciro lib. 4. Idem Tacirus 12. annal. deNe-
FOHC,

## Folio 159r — 734330022:0185
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000185.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
PE PR UM DE ANDEO.
rone. Causa lliensium (i Cepea. Romanum Froia demissum.  Tulia stirpis aucto-
rem AFneam, aliaque haud procul fabulis vetera facunde execurus, imperrat ut Ili
enses omni publico munere solverentur. Addicum de illud; ut qui marre
Iliensi cler municeps corumherer exprivilegio l. 1. D. ad munici.
Pal. Minerra lliensisheres insticui restamento porerat ut scribieVI.
Pian. in Regul. Dui hxered. instir. poll. 5. De05. Lirius lib. 37. Sacrifica-
vit Minervae praesidi arcis, es iliensibus in omnirerum verborumque honore ab se ori-
undos Romanos preferentibus, es Pomanis laeris orisinne sua. Pancoyricus Fla-
vienlium Constancino Imp. dictus: Imputavere se Pomanis origine fabu
losa in Sicilia Mamertini, in Asia ilienses. Adde in Callia Arverni (cujus
verbarepecir Sidonius epist. 7. lib 7.)
Avernique ausi Latio se fingere fratres,
Sansuine ab iliacopopuli:
Alii in Germaniam.) _ Callias, gua olim coniunctae nariones
Celricanomine. Marcellinus lib. 15. ubi de C7allorum orioinc, re-
sionibus, moribus elegancer disserir: Druidaememorant, reverasuisse po
pulipartem indigenam: sed alios quoque ab insulis extimis constuxisse, e tractibus
trans-Phenanis, crebritare bellorum, e alluvione fervidi maris sedibus (uis expul-
So5. Aiunt quidam paucos post excidium Froia furicantes Craecos ubique dispersos,
locahaec occupasserum vacua. Neque enim Lolus Antenor de Aincas cla-
plus Achiris: Sed huic ingentem comicum affluxisse numerum itm
qualristerras deduci paracum. de diverla exilia ex delerras quaerere
cerras ausuriis actos divum Maroipse loquitur. Sed de Gracaorigi-
neGermanorum rectarur Tacitus. Fc lane quid proclivius, quame
Teurones a Feueris, Frilios a Phrysibus, Milnenles à MyLis, Thurin-
505a Trrigedis Saxones ab Axinis deducere:.
Pag. 68. Parrionomine Froiani.) Ilancnihil aliud ese quam Clo-
riam illam vecerem Prajanam, in lrinerariis ex historiis Romanisno-
tas prolixe de elegancererincir Sceph. Pighius Campenl. in suoHler-
Cule Prodicio. pag. 81. X seg. Neq; Aurium ibi locorum extare Xan-
thum nomine; sed vecera Cactra hodie santen appellari, non alia
caulta quam ob reverentiam mareyrum e Thebea legione, quas Ma-
ximianus Cx Libitrucidari, FTelena vero Constancini MI. mater COn-
structa ibidem basilica sepeliri jusserie: _c quod in Iplorum Marry-
rum historia legicur, oppidum illud Trojam appellarum fuisse, id
merum eius scripeoris Framsi hominis comentum esse, jamdudum

## Folio 159v — 734330022:0186
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000186.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
N OY K EN
obserravit Termannus Comes Nevenarius in Commentariolo
Callix Bel9.
Vros Furopae antiquisima.) De Treverorum anriquitace multa
apudtrenicum, B. Rhenanum, Irriandrum. In oppido Soloduro
lesicur epierammacurri vecultillima inseriprum:
Non est in Celtes Soloduro antiquiorunis
Exceptis Treveris, quarum exo dicta soror.
Trebeta Nini F.). Perrulgatahistoriola apud Siserbertum, Fri-
Lingenlem. Trspergentem, Aineam Sylvium, de qua e verliculos
reterune: Nini Semiramis, quae ranto coniusefelix. Caercrumnehoc
locoquis de Trevoris dubiter, Gallis an Germanis sinc accensendi.
ipsi jam olim qui Cint protemsi, auctore Tacico: Treveri es Nerrii circa
affectationem Cermanica originis ulero ambitio si sunt, tanquam per hanc gloriam
Sanguinis a similicudine es inerria Callorum sexarentur.
Marcomete es Sinone Ducibus.) Hlaec quidem ita VernaculiEran
eorum Scriptores dimonius, Furonicus, Sigebertus, Ado, TuoC ar-
nerenlis, Caguinus. Francum Fectoris F. primusproculic ex Bero-
(0 e Mecastene Suppolitirio Annius VicerbiensIS: Sicambriam ex
Flunibaldo Trichemius. Oux saeculi indocti fgmenta Calse ridet
 exagirat Hermannus Comes Nevrenarius libello singul. De
Francorum orisin. _ Fladrian. Junius in Bataria cap. 9. Neposterio.
resillosaccuraros scriprores hic allegem, Papir. Mallonum, Fr. II0-
comannum. Johan. Titium. Claud. Faucherum. Neque nescio
qua nocarit Turnebus lib. XXIIIT. Adverlar. Cap 37.
.
ANeoridis Paludibus.) Sicambri sens antiquissima dc Forrissima,
quorum propaso Franci. inviis (ue Vopilcus loquieur) scrari pallidibus
casresiones colebant, gua hodie Hlolland, Sceland, Pertamet di-
cuntur: Unde Paludosos Properrius, es Paludicolas Claudianus appel
lac, de Sidonius: Francorum penirissimas paludes intrares vonerantibus si-
eambris. Indeerroris caulam ee Fabellae orisinem de Maotidis palu-
dibusargure decexic FTadr. Junius. Francostamen. li non inde pro-
erelti, eoulque excartiones FeciTe, memorar Pancxrrictes ad Maxi-
mianum Imp. Recusabit illa Francorum incredibilis audacia, qui a Ponto
usque correpris navibus Craeciam Asiam que populati, ut impune plerisque Lybia
litroribus appulsi, ipsas postremo ceperant Syracusas: e immensoirinere pervecti.
Occuxum qua terrasrupit, intraverant. Eic paulo post: Nunc secura est, ut
delatere

## Folio 160r — 734330022:0187
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000187.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
D E TRUM DF. A N DLO.
de latere callico taceam, quamvis pene conspicuis lictoribus xispania, nunC. Ia
tias nunc africa, nunc omnes usque ad Maeoridus paludes perpessis suris vatane
rentes.
PaZ 69. Valemrinianus.) Ntirum hoccam constantera Frisingen-
. Vicerbiensi. Carnerensi aliisque annocatum, non legi apud Am-
brolium, Marcellinum, Sexr. Victorem, Orolium. Paul. Diaconum
qui Valencinianires scriplerunt: neque Sexcum Rutum, Vegerium-
que, quiadillum Ccriplerunt: neque Cracos, Cedrenum Lonaram,
Theophanem.
Francos, id est, ferores.) An Craece loqui solebat Valentinianus,
in Occidente imperans: X cur Ora cum porius quam Latinum no-
men Ciermanis indidisfet: Ec guxe illa lingua Arrica (Antica mihii
Pocius inmente) Gerra Cermana, _ Franco jam ante zus Probo
Imp. Romaninorant. Vopiscoreste.
In Callia per suos Praesides.) Ad Rheni limicem neque sub nomi-
ne Calliarum dirionem omnem Komani renebanc, per Praefectuni
praetorio subernacum. Ec omnino Prafectura praecorii Calliarum
eres Vicarios habebat. Primus Vicarius seprem provincias ad-
ministrabat, urramque Germaniam, ueram que Belgicam, veram-
que Bricanniam. X Flaviam Caelariensem. Secundus, quinquer
quacuor Lusdunenses, et Maximam Sequanorum. Terrius sepi
tem Viennenlem, urranique Warbonenlem, urramque Aquirani-
am, Norempopuloniam Alpium maricimarum; quae lepremnom
ne Seprimanix comprehendebantur. Ilci ex noricia Imperii, Cata-
10go Provinciarum. Consticurionibus de hictoriis Imperarorum
dilcicur. Fuicaurem, cum Crermania in duas divila, luperiorem d
interiorem, duos prasides haberet. l. 3. D. de Oftic. adscNor. L. ulE.
D. de censib. Sueroniusin Domitiano cap. 6. Bellum civile morum à L.
Antonio, superiori Cermania praesidi, confecis absens. Ammian. Marcellin.
lib. 15. Regebantur Callia omnes iam inde ut crebritate bellorum urgenti cessere
Tulio dictatori, pocestate in parces dirisa quaruor: quarum Narbonensis una vien-
nensemintra se continebat es Tusdunensem: altera Aquiranis praeerar asoversts;
superiorem es inferiorem Cermaniam Deloosque duae Turisdictione. nisdem rexere
remporibus.
Tocam Calliam cum cermania.) Imperabanc ad veramque BRhrene
16C

## Folio 160v — 734330022:0188
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000188.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
N OY A P N
rivam Francivictores, quarum prius quae sinistra de occidentalis in
Calliasprorensa, Larina et Romana; quae dexeras Barbara audiebat.
Claudianus:
Dolebat Rhenus, qua barbarasibat.
Ouod re non reminis frueretur iudice ripis.
Illam Romaniam, hranc Barvariem nominabant. Fumenius Rhetor ad
Praelid Calliar. Aut haec ipsa quae modo desinis esse Barbaria, non magis feri
tace Francorum velur hausta desiderat, quam pi eam circumfusa flumina, ee mare
alluensoperuisse. Nlarius ad Constantinum: Lacet in latere Galliarum, aut
insinutuo fusa Barbaria, per se porens nacio, es post Romanam magnitudinem int
terris secunda. Idem ibidem: Ouid memorem Pruiteros, quid Chamavos.
quid Cheruscos vansiones, Alemanos, Tubantes? Bellicum screxune nomina, e
immanitas Barbariae in ipsis vocabulis adhibet terrorem. Orolius lib. 7. CaP. 43.
Essetque (ut vulsariter loquar) Gochia, quod Romanifuisset. Sed postea Fran-
cicojuri eriam illa Romania celME: e hoc est quod Chariterto Regi
Francorum gratularur Venantius Forrunatus lib. g. Flc5 4.
Hinc ribi Barbaries, illinc Romania plaudic:
Diversis linsuis laus sonat una viri.
Franci Francisena.) Ccnostroidiomate diverta sune Granclen de
Sranzosem Francones X Prancisci. Fabebane (ur hoc obiter addam)
Franciin armatura Cua spacxe aur bipennis genus maxime ipsIs ulIca.
cum, quod Agachias arucora. ipsi Franciscam rocabane, apud Aimon.
lIb. 1. Cap. r2. ur apud Saxones longiores illi culeri seu machaera Oach8
dicebantur, auctore  itichindo.
Germanos a gieno.) Germanos antiquitus quali Frarres Celca-
rum, dictosputarune Craeci, Scrabo. Prolemaeus, Fustathius in Dio-
nylium: qrnosos dos Fesparoi n4la r PcoUaICOV ARRENTOY.
immaniacorpora) Manilius lib. 4.
Erstupefacta suos inter Cermania partus.
Elbidem:
Flavaperingentes surgit Cermania partus.
Tacilus In Fermania: Omnibus truces es caerulei oculi, rutila coma, ma-
enacorpora estanrum ad imperum valida. Idemque in Agricola: Rurila
Calcedoniam habitantium coma, magni arcus, Cermanicam originem adseverant.
Columella lib. 3. Cap. 8. Germaniam rerum natura decoravit alcismorume
hominum

## Folio 161r — 734330022:0189
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000189.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
batu
0
1a6
feri
auIS
105,
43
IN.
et
1
PE TR UM DE A N DZO.
hominum exercitibus. PertuS: insences que locat Caesonia Rbenos, id eA, Rhe-
nanos, ut cleganter exponit Calaribonue Sed omitrerehic non
pollum mirabilem opinionem quam de Francis Gracihabebane, il-
los in spina dorsipilos lerasre instar aprorum habere, d 751 70047 à 705
inde dicebant, ur lcribir Cedrenus Fol 373. _ ex eo rerulit auctorIti-
Storia Miscellae lib. 22. p25, 601. Plerique cacura sexpedes excede.
banc. cum apud Romanoslegendo erroni quinque e lemis sustice.
rent (quodeleganter observarit Cujacius. lib. 2i. ob serrac. 5.) uc Si-
doniiilludprobac: spernit semipedem seylum Thalia, Ex quo septipedes videt
Parronos. Ec alibi: Hic Burgundio sepcipes frequenter. Flinc Romanisnon
poruerunenon esleFormidini. Hlorarius: Ouis Germania quos horrida
parturit faerus incolumi Caesare, quis ferae bellum curet Iberiae? Vegerius: Duid
adver (us Cermanorum proceritatem nostrabrevitas poruisser? Tornandeslib. I.
Cap. 3. de Gothis loquens, Paitaque rentes Romanis corpore es animo cran-
dioresinfesta favitia puena.
Pag 70. Cimbrorumphilosophia) e Celrarum omnium, quos omnii
hominum esousurorarss, ideo Elianus vocaclib. 12. var. hilt. Cap. 23.
_E LuCanUS.
Pag. 7r. Plurimi ex Romanis.) Fc riciluum ex Teuronicis familiis
Con2asx. Vicccomices. Scaligeri, Columnenses, Malareltae in lra-
liam; Sabaudix, Saluriae, arqueMontisferrarensis in Galliam. com-
migrarune: quasiplasgentes eGermania nostra in illas sedes trans-
Tulisse Tmperacores nostros, e censu acque honoribus auxisle cerro
cerrius es, uc seribir fulius PAus. Fpilcop. Naumburs. in Orac. de
RepubL. GCTMIAn.
Pa5. 72. March. de Baden.) Dehorum origine et genealogia, vide La-
zii demigrarion gencium lib. 8. Fol. 507.
Ropelstein) Legend. Rapolstein, quosquidam à rupe Spolerana
dictospurane La2. ibidem lib. 3. Fol. 141.
Pa8. 73. S. Richardis) EIror Caroli TII. Cral Imp. Marry-
rologium XVIIT. Septembris: In Germania monasterio andelatiar
dexolirio S. Richordis Imperarricis, conjugis Caroli Crat, e
virginis.
 
De eadem Regino ec alii, sub Anno D. CCC.

## Folio 161v — 734330022:0190
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000190.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
LAPUT XVI.
A9. 74. Ouatuor illustres familiae.) Peslaraprolos poltis dicere. Ve
rum haec quaternaria procerum se ordinum imperii distributio
utur vetultarem quandam redolere rideatur, et in oculis e ore rulgi
Frequens apparcat: idoncum camen fundamentum nullum habet.
Onuphrius Panrin. in lib. De Comitiis Imperaror. cap. ulc. cadem
haec haber. nili quod in quibuldam variat, plura criam addic.
Primus Comes Palat.) Bavaria Ducem vult dicere, qui Ducatus:
jam dudum junctus ex unitus Palaciniani Rheni Vide (S Oris. Pala-
EIM Cap. 12..
Dux Lorharingia in Callia.) Sic dictxe, quod olim in divilione po:
serorum Caroli M. Lochario obreniller. Fa in continio Germanix
fica, et urraque perxque linsua Germanica Crallicaque urens (unde
Bilinsues Locharingos. Briro. Amcricus Poera vocat) pars imperii non
dubia tuic, ejusque Dux inter primos intinniores (uc hic appa.
rec) relatus. Demum Anno MI. D. XL. II. Comiciis Noribergen
tibus inter Imperium ec Locharinsiam cerris conditionibus crans
actum.
:
Dux Sueriae.) Cujus domuspenicus defecit inulcimo duce Cont
radino Friderici II. Imp. Alio, indigno faco apud Neapolin securi
percullo. Vide Felic. Pabrihictoriam Suevorum lib. 1. Cap. 12. W im
pheling. in Exito. German. cap 40. Crusium in Suericis lib. 2. Parr
3. Cap. 19 d orarionem deillopeculiarem N. C ilneri.
atium praesicere). Iodie Suerici circuli (qui vocatur) Princeps.
est Dux Wirrenbergenlis. At riculum Sueria Ducatus domusAu
Ariaca libiusurpar. Tempore incerregnivel ablenre Caelare Vica-
riarum per Sueriam dc Rhenirractum gerie Palarinus.
Bursoravius Wirnberrens.) Noricum castrum vocar Otho Frilin-
sensis, dc Cuntherus, non uno loco: alii Noricum montem, ut legirur
in exicaphio Ruperri R egiS. F. Andreas presbrcer Racisbonenlis in
Chronico Bavariae annocar, Anno +427. Fridericum Burpravium
Durenbergenlem, qui a Sisilmundo Imp. Factus fuerac Marchio
Brandenburgensis, castrum Tuum Nurnbergenle, quod licum Fuie.
ibidem in monce juxca Castrum imperatoris, ciribus vendidisse:
quod

## Folio 162r — 734330022:0191
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000191.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
DETRUM DE ANDEO.
quod ab iplis ctarim fueric dirucum et sic delerum, ut vestigia ciue
impliusnon appareane. De quo Joh. Cochlxus in descriprione Ger-
anix cap. 5. ubi de Noriberga agir; sunt arcesin eo colle duae: una Caesaris
domicilium, in qua Fridericus TII. hortospensiles olim constiruit: altera Marchionis
olim sedes, quae nunc formam arcis non habet, sed domus frumentaria illic extru-
eta est.
Scrombursensis.) Cactrum est antiquissimum eo nomine in pago.
Funesruck incer Simeram d Crucenacum, curri rocunda e firma
insione, praefecturam magnam annexam habens, hodie dirionis Pa-
larinxe. Olim dicebatur, Der Caa su Grrombura quod notatresa
lemlocum fuisse.
DeRincek.) Ftodie in dicione Comirum Flanaviensium.
PaS 75. Comes Ciliae) olim C elix: Familiam enim veterem Ro.
manam Fuisse non dubico. Vide La2. lib. 6. De miprar. C enc. Fol.
230. De ulcimo Comire Cilix Vdalrico a Ailiis Johannis Fruniadis
per insidias rrucidaro, vide Aneam Sylvium in Bohem. cap. 6. _
Teguent.
Ciritares insienes.) Cirieares eiulmodi imperiales de liberas
quas hodic rocamus, olim sub primis Francis e Regibus Villae
publicae dicebantur. uc in diplomaris leximus: veluri quae re-
oni de Reipublica ellene, non Principum, comirum, Ecclelia-
xum.
Anonstensis Pharia). Tca in ligillo civiteris: S. AIIOUSTA.
RFIETIA. inmonetisverO: AIIG IIST A VINDELICO.
P IIM. Imnumero igicor eximiarum quatuor urbium e liberis
imperiiciricacibus, e merropolcon, cum Augulta relata sic, ma-
enum id ipsum dutio procul haberi porerat: ac cum relata serie
praererca loco principe, quid Germania de illauniverticas senlerie.
abunde protectorellarum reliquie, neque ei rei cujusquanr inter
precatione opus: dic incomparabile ciuldem decus e ornameneum
Marc. Wellerusrer. Angust. Vindel. lib. 5. in finc.
Morunria) aliis Merenlis, quae olim Diriodorum Mediomotri-
CUMI.
Aquiseranensis.) Hlanc imperii huius Fundator C arolus HI. O.
mnibus aliis praepoluissee protummo in cam attectu. Einde colli-
serelicet, recentiorem hans distributionem este.
e

## Folio 162v — 734330022:0192
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000192.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 21 lines, status machine
N OTA EV.
villae) Pagos vuledicere, Dorffer. Id quodproprie estvilla ju
reconsuleis, _ Rucilio: Nuncvilla grandes, oppida parvaprius. Deinceps
verbum degeneraric apud Callos, uc oppida, ciricares muncipia villa
illissInE.
Germanorum) Onuptirius male, constuentia.
Harditarii officiales) Dapiseri. Mareschalli. Camerarii. Magistri coquinae,
Venatores. Videintra ad lib. 2. Cap. 15.
Germanorum potentia) Oux divila sive descripea (de quo nihil
hicauctor) in (exprovincias, Franconia Barariam, Sueriam, Saxo.
niam, Rhenicractum, Burgundiam. Austriam. W estphaliam. Insu-
perSaxonia in superiorem de inferiorem, Rheni tractus in luperio-
rem ec Electoralem dividitur. Itilce decem resionibussive circu-
lis (vulso Sirense) Germanicum imperium. jam circumscribitur.
Pa5. 76. Si Principes Imperatoris. ) Idem judicium Orxco homini
Fuic. Laonico Chatcondylae, lib. 2. rerii Turcicar ubi delcriptionem
_ elosium habet CTermanix, quod alibi edidimus: Est si quo ivro
aaieixoni sinvorrcrnela ru oinvuerlu: cos ci ravto oeeroin ve evi a
portongeuori aualor T ar ein nei ronConeEnSoV. HTuCpertinCE
prorerbium, Ledomen abEE: Cariammultitudo
princixum per didit.

## Folio 163r — 734330022:0193
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000193.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 31 lines, status machine
PEFRUM DE ANDEO
A PU T
77. DeVII. Cactorum inscicutione.) Fhoc arsumentum singir
lari libello aentissime cractavir Simon Schardius J. C. &
Camerx Impertalis ANeCTor, cuiticulum Fecic: DePrincipum
quibus electio mperatoris in Cermania commendara est, orieine seu in-
sticuriom. I saccenctoum quorundum praserrim Onuphrii Pa-
vinii sencentia refurata, communis opinionis (quam eriam Andlo-
usnolter hic sequitur) veritas defendicur. Idem eriam accurateEra-
ctac, Nicolaus Cilnerus JC Se AsesPor in Oratione quam de OErO-
ne TII. Imp. X insticurione Flectorum edidit. Sed _c Mich. Beurerus
in Animadvere Historic. C. 13.
P. 78. Fudovico TILI. ultimo.) In vecustissima ee optima illa mex
Chronica Francorum ica lego: Anno DCCCCX. Hic Ludoricus iuxta quos
dam Karolorum ulrimus in Tenconico regno imperantium: iuxta quosdam vero
Conradus qui posthunc reenavit, ulrimus computarur: à quibus es pater huius Con-
radus Adelberto insersectus, frater huius Ludorrici fuisse ascimatur. GodFride
Vicerbiensis verlus sune:
Virimus iste fuit Carolorum sancuine crecus:
Sedramen a latere stemmata Cartus habet.
Truco dutus capet.) Videsis Papirii MaToni Annalium Francic. lib.
2. Exrar dehujusce Flugonis origine dcacaris, illorumq; cum anti-
quis Francorum Regibusagnatione d sence, libellus ingularis MaFo
Tampini Recanarens. P’aril. 1581.
De Alemaniae Principum) omnium, Laicorum _ Clericorum
Chronica Francorum lub Anno DecCCXE. DefunctoRere Ludorvico cum
non esset ei filius, omnis saxonum es Francorum populus quarebat OroniDuci
diadema reoni imponere. Sedipse quasi ium cravior; onus imperii recusavit. Tamen
ejus consilio supramemoratus Conradus quondam Dux Francorum unctus est inre-
enum: penes Ortonem tamen summum semper es ubique vicebat imperium. Ita ca-
dem de Oihone M. Lub Anno veccenerr. eum ab omnibus Princi

## Folio 163v — 734330022:0194
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000194.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
N O X. X B V
Dibus ec populotrancorum electum: qua cuiam verba Tune Wici-
chindilib. 2. EFFIroCrricha de codem: e voro cunctiiam respondente popelli
Vncitur in Resem. Imo eciam de Friderico I. quasi nondum noris cle-
Storibus, ita Ceribit Ouilermus Brico lib. 3. Philippidosi
Est etenimtalis agnastia Theuconicorum,
Venullusregnat superillos, niprius illum
Elic atunanimis cleri procerumque voluntas.
alemania separata) Cuncherus lib t. Ligurini
Acsimul a nostro secessit Callia reono.
Nospriscumrernimorem servamus: at illa
ture suo raudet, nostrae iam nescia legis.
Dequo de plura vide intra ad Pebenburs. pa5.50.
Reses Romanorum) nec aliud nomen ulurpabane: imo Reses sim-
Picicer plerunque se dicebane, ride noc. ad Lupoldum Bebenpure.
P28. 39.
Pa8.79 Cregerii V. rempore.) Papirius Mastonus dilisentissimus
Seripror ponit Electoresinsticutos a Sergio Papa IV. in lpilc. Rom.
Pa3. 172 b. Cxecerum de OeroncIII. e GregorioV. communis e con-
stansestrradicio, non solum Chronographorum Germanie, quose-
numerare lonsum forer, quibusannumerare licer eriam Marrinum
Polonum, Anconium Florentinum, Mach. W eRmonasteriense,
fols. Facoonioram aliolg; extraneos: led eriam furisconsultorum, e
uorum numero Alberic. de Rolare in L ex. verboElectores, Rectaur.
Castalcius de Tr perac q. 8 AlphonL. Alvarez. SDec. Pontit. LmP. C. 56BCI-
Liteapee Princip. rubFZ4 S. veniamus. num 23. Lancelot. in temp.
Judic. lib. 2 5. 2. FIr. de Flecr. e Callis, Chaslaneus in Glor. Mundi,
Choppin. de doman Franc. lib. 2. tic. 14 num. 14. OC Fir. 26. nuM.
3. Perr. Gregor. lib. 6. de Repub. Cap. 13. X lib. 7. Cap. 19. X alii
complures.
.
Ouarvor laici tresclerici.) Dui numerus ad tam Atrictam obser:
vantiam redactus est, uc cum Maximilianos L. Imp. aliquando Ele
etores perrentaret, quo jus lustragii in electione Imperacoris Archi
ducibus Austrix communicarent, nihil effecerit ur lcribieHlareman
Maurus declectio. Caroliv.
Rex Bohemia, olim Dux.) Aliquocies regium nomen Duces Boi:
hemia

## Folio 164r — 734330022:0195
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000195.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
a.
M.
N.
et
ii
di
30a
iia
DET RUM DE ANDLO
0
Remix a Cxe Caribus acceperune. W enceslaus ab. Oerone MI. V raris-
laus abHenricoIV. Vladislaus a Friderico l. Odocharus a Philippor
enceslans a Rudolpto I. Cal uc Cotmas Pragentis (a nobis pri-
mumedicus) Aneas Sylvius, de Dubravius in Bohemicis, Hlelmol
dus in Slavicis, e alicalibiscribune.
Pincerna) Inregia Francorum aula scantio dicebarur, ille a pocu-
lis, pocillator, undemantre Francorallicum Eschanson ex in Concilio
Toletano legirur Comes Scancziarum, ue nocarie Ex Pichaeus. Graci
rinesrur dixerune: cui rasos rozos Tui la rpuoneca oesortes, a Cyachisa(
seclae retrigeratoria ferentes apud Ceorg. Codinum.
Archillapiser.) Cub Conrado illo Rese W itichindus Scribie aliis a
lia curantibus. Fberhardum Comicem porencistimum in Francia
menlapratuisse, id elt. archirriclinum vel archidapiferum exisse. Is
Oracis fuicoeriInsIBarEEn5, XC o Sp Csinds Ins reareens apud C. COdi-
num, quorum ofticium ille describiepas. 10g. Nlicephorus Crresoras
libro, 8. OSe PoroS Ti sr 1o aEicoa IS ori Ins Teareen: racs Jo
HEZANS NENXnSCOI Lcorsu astirS: SSCIL TEXOTOVESIaNOS 5d rV TeIZCVOS, o So
nsartinns egi reor ABnrcoraSZZd5 TDTVUOZANY LoixOS, SSE rus BCIOraS 
Fior OMBCOY TOTSuCZaNSrpuneis, nai antoi anra. In hisce ofticiis quos
ricus ministrandi linguli serrarene, infra exponetur c. 15.
Porritor ensis) Marelchallus lea apud Byzantinos fuerunt Spatarii
_ Procospatarii, qui dc spataseriialicubi dicuntur. Olim Praefectus Prae-
corio gladium imperacori praterebat, in signum meri imperii, de
quomulea Pec. Paber lib. T. ScmeAtr. C 3.
Camerarius.) Cubiculi regii custos, filcipraefectus, cujus insigne
sceperum, olim eriam claris. Apud CraecOS Camiclinus, deni renariunciv
Cuncherus VIII. Ligurinis
Tric Caniclinus erat, nobis. Camerarius idem
esse porest). Porroapudreceres eriam Cxlares Romanus Prate-
ti acrt  lummae crac digniraris, exa quurus ipsi Praefecto
Praecorio vel Erbis, vel Maxistro milirum. In cujus dignicaris lignum
Sionooeere gladiiferendi porestasilli concessaerar, ut legimus a
pud iphilinum in Domiciano, _ proditum est l. 1. _ ulc. C. de pra-
Pottac cubic Ouodnoc P. Fab. d. C 3.
Cancellarius.) Denomine hoc de munere mulca elegantia de no-
nacu diena consc M PCF. Pirtixuslib, 2. A dvex Lar. Cap. 12. Apud C a-

## Folio 164v — 734330022:0196
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000196.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
N O T K
Sodornm Cancellos acere dicuntur, eadem Forma, qua libellos acere in l.
ZL. D de distract pignor. Forum agere apud Festum,  Ciceronem ad AF-
ricum s. epist. 10. Chartasagere, apud Plautum in Ouerulo, de l. r. C. Th.
decabular holograph. Fisivero Cancellarius Cimplicirer pro scriba
ec actuario uurpetur cum alibi cum (aepissime in Lexibus Loncobar-
dicis e Francicis; tamen qui huic ordini praepolitus, summus et pri-
mus Cancellarius in quanta dignirare Fuerie, exponic ex Adolardo
Ilincmarus Epist. 3. C 16. Summus Cancellarius, qui a Secretis olim appellaba-
tur, erantque illi subiectiprudentes ac fideles viri, qui praecepea resia absque immodera-
racupidiratis vanalitare scriberent, es secreta illis sidelirer cuscodirent. Fum Ar-
chicancellarium posteriores dixerunt, uc in lieteris Caroli C ralti: VValdo C an
cellarius ad vicem Ludovici Archicancellarii, Anno DCCCEXXII. Indict. V. I5
FuitGracis nozodetus, CZ a5. n03odelns, apzinozodcno Locotheta generalis.
P. Dinconolib. 23. Acq. ita de iplo Moguntino Cermania archican-
cellario. Niceras Choniares in Friderico lmp. liti 8. ouer loroincior, cos
n RCKICYBORETAL DOVIKAVHENaeroV, 155 S EMnVES ErOIV, 20y oDetur (nr se
SVIoS SuaErT(nS ETISKOTOS) reLsucamneisns soraus _c. Onodi-
pluniriculiFTereberro Coloniensis (qnem Rupertus Fuiriensis eius
vicae Ccripeor Orhonis TII. primum Cancellarium vocar) ipse impe-
racor ita cribuit: OTTHO Imp. Ancustus sola Deicratia, Hereberro Archilo-
sothae rratiam, es Coloniam, e pallii cubirum unum er 6. Sed dehac Mogun-
cinae ledis praerogarira Fusius agunt locupleristimi Annales Mogun.
Fini, lib. 1. C. 24 d lib. 5.
Traliae) Dux maxima ex parre Imperium recognolcebat, pet vi-
carios imperacoris gubernata, ante illas posteriorum Cxlarum alie-
nationes. Coloniensis ereo Cancellariiper scaliam ticulum haber vel
trans Alpes. Ita enim lego in diplomare de Anno +275: Wir OyvertErK
biscoT von Coln eep Reictovon Dverberge Frncantter. 21.
Calliae) et regni arelarensis, quod de Burguidia. De quo plurano.
carimus non vulsaca, ad Lupold. Bebenpurg. c. 10. Pag. 69. Onamvis
(uc verum dicam) verba illa: per Calliam es regnum Arelat. ica accipienda
censeo: per eam Callix parrem, quae regno Arelatensi continetur.
gux nimirum sola Imperium recogno (cebat. Per caeceram enim 6 a l-
liam quid Cancellario opus, magis quam per Fsispaniam aur AAri-
Cani. Oxterum hanc Cancellariorum insticutionem circa Orronis
M. aerum ortam, exiplorum impp. pririlesiis seu diplomatibus pub.
licis

## Folio 165r — 734330022:0197
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000197.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
di
Obar.
Cpri.
ellaba
odera.
IIM A
DCat
V. 15
ter c.ltS.
10d
6 eiuo
Mpe.
rciilo.
SUIN.
8UM.
etH.
alie
ec vel
lardo
lIcan.
V, 10r
ut se
TanO
amris
enda
reTUF
6a1
AArI
conis
pub.
bd
P ETR AM DB ANDLO.
bbTerrasle Onuphrius Panninius scribic: ita ut s Traliam ingre-
aerecurimpa Coloniensis privilegia Imperialia ederer e lub.
lignaret: E in Cermania moraretur, Moguntinus: Cin Callias Trevi-
rensis. Fc Falsuslonge Perr. Cregorius Thololdum lib. 6. de R epubI.
Cap. 13. num 25. Ptolomeo Lucenle auctore purar, Mocunrinum nomine
Cermaniae, Treverensem Callia, Colonien (em Italia nomine electionis munere fun-
ei. Ec AbbaS Scaden(IS qui ad Annum F2 4 O. anHOTAE, Treverensem
quamvis de Alemania non sic, antiquiraris intuitueligere. Treveri enim abo-
mnianciquitare Belsis annumerari. e (Taciro reste) iph Cermani-
eam originem affectabane. Sed de Arclarenle regnum in divisione
nepocum CaroliM. qua torum Francorumreonum in Germanicum
e Callicum dividebatur, Germanico regno cum octo comiratibus
uiscriburum subdicumque Fuisle, ee per aliquor secula ulque ad a-
lienationem a Carolo IIII. factam mansisse, nocum est ex Aimo-
nio smylio, Trichemio, ridendus Alphonlus delBexer libro de re- In
no Burgundix erans inrana e Arelatenti. Porro de tribushisce
Archiexilcopacibus electoralibus nori lune versiculi reteres, neo
illestat.
Treveris atate, sed rerumproprietate
Caudet Aorippina; sed honore Moruntia prima
Caa Argivos) Apud Oracos Constantinopoli, si non per
Successionent vet tominationem Imperaroris defuncti imperiu de
Ferrecur, electio lexirime hebar consilio Senarus, Lustragiilq; Senato-
rum, Pacriciorum d optimarum, non line consensu de approbatione
Patriarchae: nonnunquam eriam voluntare e studiisthematum (ive
lesionum, carumq. Principum. Sedinsecura cemporum depravario-
ne e ataxia, eriam Factionibus cheatricis Venecorum vel Pratino-
rum, imo quod indignius) machinationibus Funuchorum. Impe-
racorestactoslegimus. Cuin eo redactum eandem fuit Gracorum
imperium, utad roluntatem de nurum barbarorum d hostium luo-
rum, iplorunque adeo Turcorum, Principes quos illi vellene, acci-
perecogerentur. Eremplorum plena est historia Miscella, Oly cx,
Lonarxs Ticeca, Grexorx.

## Folio 165v — 734330022:0198
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000198.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
eV. a
C A P H. Z
A5. 80. Mogunt. Archipraesul, illuseris Collegi Principum Electorum) vide
Latur decserox Decanus, quomodo ipse vocatur in quadam exi
Aola Electorum ad Benedictum =TII. P. P. edita a nobis POmOF, Cer-.
man fol. 427. Ecinlibro Ceremon. Fcclel. Roma. lib. 1. Sectio. ZIIF.
Cap. 3. TIE. Derecepr. alien. Princ Elector. Imper. Ouem locum alcri-
bere placor: Principes electores Romani imperii digniores habentur aliis Princi-
pibuspraeter Reses, sicut Cardinales aliis Praelaris, ratione electionis. i septem nu-
mero sunt, tres archiepi scopi, Coloniensis, Moguntinus, e. Treverensis: tres Prin-
cipes, Comes Palarinus Pheni, Dux Saxonia, Marchio Brandenburcensis: sep-
simus addieus fuit Rex Bohemiae. Coloniensis. Cancellariae imperiali praeest, per
Ttaliam: Moguntinus (qui C. decanus est electorum) per Cermaniam: Treverensis
per Calliss. Fs singulisillorum sua provincia e dicecesi procedit; secundum Caro-
liquarri sanctionem Palacinus, qui inter laicosprimum locum obtinet Archida-
piser est imperii, e ad eum percinet deferre aureum pomum anre Cafarem. DuX.
Saxonia Archimare schallus est, e ensem nudum ante Caesarem praefert. Brande
burgensis Camerarius Imperii, es ante Caesarem sceperum imperiale porrat. Pe
quamvisille Comes, hic Marchio dicatur, sunt tamen es Ducarus tirulo omnes in-
fienici. Nam Palacinus ex Ducibus Bavariae primus habetur. Et Brandeburcensis
Pomeraniae es Scetinensem Ducatus obtinet. Sed Comitatui es Marchionatui fuiti
ateribura elisendi potestas. Haec voluimus délibasse, qua non facile alibi lesas,
ut omnes sciant quantam auctoritatem nomen Flectoris imperii ibi vendicet.
Ouostam Pralatos quam Principes pari modo honorandos esse in eorum advenr.
adcuriam censeo, nisi in sedendo, ut. poscea. FIac illi. Moguncinus ipieur.
primas cener in Collegio Flectorum. _ regno vacante Principes
ad electionis consilium incundum convocat, idque ab antiquo
obcinuie, celte Ochone Prilingense lib. L. Frider. cap. 16. C untherus.
Lixurinilib. 6.
ad proceres electio pertinet. in quo
Praecipuam vocem Praesul de iure vetusto
Mocuntinus habet.
Addo, Noguntino Prasuli etiam
anciguieus jud ute cOrOMaTE LOhEmI ReSem, d. C
EFAYCE

## Folio 166r — 734330022:0199
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000199.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 57 lines, status machine
a
ii
in
p
et
1YD
ella
DuX
ial
I
nsio
suit
et.
MIll.
TUF
Des
1D.
uo
2HI
Ul
(C6
DE F R UM DE A NDEO.
apparer exprivilegiis Odochrari de V enceslai Regum, quae extribee
Trichemius in Spanhreim ad Annum MC C Z Z V III. & Hlirlan.
MCCCX. dc observari porest in iptorum monumentis Mogunrix
incemplo Cachedrali policis, ubi archiepilcopi quidam Reges à le
confecratosjurenili forma expre Pos, qualifilios quoldam Spiritua-
Les, Cubmanibusrenene. Oui qui Tuerint, lesi porestapud Bruschium
e Cracepolium in Cacal. Episcop Mogunt. Donec candem hocjus
e praerogativam Hlenricus ex Comitibus a Firnenbery Archiepilco-
pusMoguntinus, Ecclesixe Prasensi auro venditum transscripliE, ve
Trichemius _ Bruschius scribunc. M. AIberrus Argentinensis alicer
Carolum Marchionem Moraria odioejusHlenrici, Pragenlem Epi-
Ccopum in Archiepilcopum crexisle. 8 Moguntini subjectione exe.
misse. cidemq; jus coronandi Regis concestisse. jurantem idioma BO
hemicum à Cermanico diltinctum esse, AnnO 1346.
P. 80. Erocare ad oppidum.) Aneiquirus, ur seribit Lupold. Beben-
purs. Pa5. 44. vacanre imperio primum Electores conveniebane in
illa ciusse Treverensis diaecelis, ubi more aliorum Collegiorum
Caruebanr incer le terminum adelectionem Regisin oppidoFranck-
Foreper eos communiter faciendam, quae lunc ejus verba cap. 6 de
dejurib. imperii qua etiam retere Johan. Andr. innoc ad specul. de
releripe. pra. (enc. 5. ulc. verlic. Idemquod esi obtenrum, num. 18. Id in i-
plus Caroli IV. Imp. aurexe Bullae auctoris electione servarum
Ccribir M. Alberrus ersentinentis: sub anno Domini MCCC XEVI. pro-
visus Mocumcinus de Tascorre, ad villam R en (S super Phenum, ad feriam quar-
tam post Marcaretae, ad elisendum Perem Principes convocavit: ubi convenientes
Dalervinus esc. Imperium diu vacasse decernentes, praedictum Carolum
Marchionem Moraviae in Regem elegerunt Komanum. Ejus postea A-
dium VVenceslaum obienariam ob Electoribus depolitum, ec in i
pla ripa Rheni axud oppidum Constein cribunali excitato, scaTeM-
eiam exauctorationis publicatam constat. DC RUPCTTO VerO RC-
se memorabilis est locus apud Prichemium Abbarem in secundoro-
dumine Chronicor. Ilirlans. nondum edito: Anno 104. pest Deposirio-
nem Resis VVencestai, Principes qui apud Conscein oppidum cis. Pbenanum haud
procul à Constuensia conresierant. Lohannes videlicet Archieviscopus Mosunti
Aa

## Folio 166v — 734330022:0200
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000200.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
N 0 i A Y Ne
Finus, VVernherus Freverorum, es Fridericus Coloniensis, non oostante abseneia
Ducis Saxonum, es Marchionis Brandebereen (S, Puperrum Comitem Palatinum
Davariaeque Ducem, coelectorem suum in consilio prasentem, unenimi consen suin Re-
dem Cermaniae es Imperaiorem Romanorum concordicer elegerunt: quem Rheno
etransmisso in (edem regni sub nucibus ex more collocarunt. Sedes regni illa
quam dicir, rulgo ver Ronigstuls adhuc exrar, de rilicur in ipsa Rhe-
niripa prope oppidum Phensse tub densisarborum comis. Tusgestum
quoddam claxis structum, columnis impolicum, riginticircicer gra-
dibusalcendendum: Lupra Ccamna circum habens ad consestum: ue
ibi rex primum incrovitaretur, ec voco praeconis proclamarerur.
Locoideo (ucquidam observarune) electo, quodibidem tonantistu-
Bx clangor a quatuor Pheni Electoribus in propriis lingulorum
rerris exaudiri porhie: Noguntino in L. ansteim: Freverico in Capellas
Colonienst in Reinsse (quam pignoris jure ab Ecclelia Colonienst
FlaClus FeneF) Palarino in Braubach, quod Ecudiriculo idem Ilassus
ab illo cener. A qua re ipsum oppidum Rensimmunitatem X pEX
rosaciras qualdam antiquis Calarum conceltionibus obtinere di
CIEUE.
Oppidum Franchofordense) a veris Francis Trojanis, inquie, Funda
cum. Si qua Sides Flunibaldi epicomacori Trichemio lib. T. Annal.
FrancoMTarcomiri E. Dux Cis. Rhenanus apudHIopios, a Contluen-
ee ulque ad oltium Maeni Huminis vertus oriencem, incer Mocuncia-
coseeSaxones CTermanos, vererem Urbem FTelenopolin instaurans,
ex luo nomine Franckenture nuncuparie: uc lummo Chlodomeri
F. aliam eodem nomine adripas Odera Auminis. Alirer Cuntherus
acturi sacrae de scessore loronu
Conveniuns proceres, corius viscera regni.
Sede satisnoca, rapido quae proxima Moro
Clara siru, populoque frequens, murisque decora est:
Sedrude nomen habet: nam. Teutonus incola dixie
Franconefure, nobis Liceat (ermone Latino
Francorum dixisse radum: quia Carolus illie
Sanenas indomitanimium seriteste rebelles.
lib. L Ligurini:
Oppasnn 3y

## Folio 167r — 734330022:0201
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000201.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
erta
+R eio
itinum
sumRe
TeTUII.
is
DTa-
1d4.
nal.
en-
12-
nSt
eri
P E FRUM DE ANDEO.
Opeuonans, rapidi lacisima flumina Mogi
motofrerisse rado, medium que per amnem
Transimisisse suas neglecto ponte cohortes
Creditur. inde locismansurum nomen inhaesit.
Duem locint procul dubio anre oculostrabuit, e expretic Gcor-
us dabindst CaroloMagno.
Cumque rebellantes per multos saxonas annos
Traiecto domnit flumine Meene Tuo.
Eaque ciritas Regum domicilio, habirisque ibi Curiis ee Synodis
incer primasclaratuir. Palacii Regiiq; hve (ur Francis propria voco
uramur) sala veltigia cum nomine superlune in ca domo quae Caalo
hoff criamnum dicieur.
Pag. 8I. Rex Bohemianonnisi.) Tranorant urriusque Juris commen-
catores, Bald. in Margarica, Albericus in L. Bene à Zenonc. C. de
quadrien. praelc. Cl. in c. ad apostolica. De Penr. dere judic. II0-
stien de Cardin Florentini. in C. Venerabilem. de election. Iea iple
Bohemix hiltorix Scriptor Johannes Dubravius Epilcopus Olo-
muceus lib. 6. ubi de Electorum insticutione agir: Addirus tamen (ex
illis Principibus posiea Rex Pohemus fuit. Elector seprimus, ad tollendam discor-
diam, qua incer pares numero pari suffrasio concurrente, non nunquam interce-
debat. Bbbas Scadenlis ad Annum r240. Ccribic, Bohemia Berem pin-
cerna quidem munere funsi verum non eligere, qui’a non sit reuronicus. Specu-
lum Saxonicum lib. 3. arricul. 57. Bohemia Pexpincerna est, qui non eligit.
quia nostrae non est narionis. Qua tamenracie nonulque adeo liquida
cA: cum Tub Germaniamagna, qualemr quidem Gcographi delcri-
bunc. Bohemiam CFermanis populis uncique circ undacam e incin-
ctam, dubium esenon pollit: e Eneas Sylvius cap. I. Bohemic. cam
Germaniae parcem tacit. In dirisione resni Francorum Caroloman-
noBararia, Carincha, Bohemia, Moraria obrenerune, qui rocatus
eA Pex Bavaria. EF Prasensis Epilcopusolimprasulem Mosuninum
censuftrasancus diacerenagnovie. Imperatores ab omniantiqui-
tate EpilcopoS Pragenles contirmarunt a investierune: d iplis Du-
cibusBohemorum regium riculum aliquoties inpersonam concule-
runc. d ab illis riciltim pro Luperioribus luntagniti: cributumque à
Carolo M. primum impolucum Lustinverun, anmuarim CXX. elect0F
Aa

## Folio 167v — 734330022:0202
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000202.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
NOTH IH
Bores, _D. marcassingulas C C. nummorum pensicando: quae o:
mnnia Colmas Pragentis Decanus (a nohis jam primum editus) in
ChronicaBohem. celtatur. InprimisHlenricus Auceps Imp Bohe-
mosbellisaterivie. de criburarios fecie, FIolmoldo reste lib. 1. Cap. 8
de Cranz. lib. 6. Vandal. cap. 6. Flenricum vero ITII. Imp. Roman
proticilcentem procorona, V ladislaus Rex comitarus est cum ar-
maca CC C. Ciypeislegione, ut idem Colmas refert. RudolFuSRex
encestaum Generum tuum non eantum in Repem Botemix nu-
priis Lgra peractis coronavit, Led ipsi de luccesloribus dignitatem
Faculcarem que eligendi plenistimam, cum ofticio pocillandi, quod
ivlus avis  progenicoribus competierit, contrm avie ad instar Ele-
ctorum reliquorum: ue Annales celtantur. Ac ipsum diploma a nobis
FomoBohemicorum Fol. 1s. edicum tidem facir. In electione Lu-
dorici Barari cerrio loco enumeratur Johannes R ex Bohemix, de
Brandeburgico prxponitur, apud FTenric. RebdorF. annali 13F4
Neque lane CaroliTIII. Bulla aurea ullo modo excluditur ab electio-
ne. Ledrercium rocum illipure actribuitur, ica quod impune praete-
ririnon polsic, obpaenam ibi expressam. Ieaque cum in electione
Maximiliani I. Regis, (credo eo quod non laris conveniebat inter
Fridericum Imp. _ Regem Ladislaum) praceritus fuisser, adconon
dissimulanter rulic, utpaenam aurex Bullae acerrimé postulare nOn
cellarer, _ arma minaretur. nec in gratiam redire vellet, nili hac
condicione, ucremitteretur Regibus Bohemia jusillud. quo Impe-
ratores Romam in perlonis comitari cognneur, ant D. CCO duca-
eosexlolvere. Ouonesato, a Cxelarerandem lubpacto. iplos in po-
Rerum nequaquam Bracereundi subpacto D. marcarum suri, deci-
Tumtranlactumque fuit. _ Ladistans R ex electionem Maximiliani
racilicarie: Principibus hac eriam exculatione utentibus, electio-
nem illam non expraedestinaro Franco fordixe se d urgentibus de cau-
sisCubicarie celebratam. FIXCFTarEMan. MauruS in coronat. CaroliV.
Imp. Incerim comiriis e conventibus Imperii ordinariis Bohemus
non incerest, nec circulo alicui addictus, neque contributionibus
aliisque Imperii oneribus obnoxius est. Cum tamen ipse vicilsim
cres Flectores secularess aliosque Principes, Comites ee Civitates.
pro quibusdam cerris extra suos fines ee nemus in solo Cermani-
Co tris, ratallirio jure sibi derinctos e obligatos habeat. Unde
Boe.

## Folio 168r — 734330022:0203
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000203.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
1
aP-
Rex
nU.
tem
uod
Ele-
L
1
2d
Ctio.
ate
One
InteE
DNOn
BON
hac
uCd-
1at-
P
leci
liane
Ao.
CdH.
elt
MVS
1b15
(sim
aCeSi
Inde
D6
DEZR AM BE AN DLO.
Rohemia cum Germania conjunctio hr manifestior.
Dumpersisacinunione.) nec tc de secta FPusticarum (vult dicere)
ut Gcorgius Pogicbrarius Bohemorum Rex: qui auctoris avo
rivens, Ponciticem ee clerum eo nomine sibi infectum habuie, ue
historia de eo per Jacobum Picolomineum Cardinalem seri-
praprodie. Eius meminie laris frigide et Auchor intra, pagina
99.
Pars eorum maior.) Oualem in Custrasiis Ferendis Flectores ra-
cionem inire possine, ut singuli ex animi senrentia in publicum
contulane, nec percipiantur, nec ulla re libertas vororum impe-
diatur: eleganter exponit Nicotaus Culanus Cardinal. lib. 3. DC
concordat. Cactrol. cap. 37. Porro de hoc Germanorum eligendi
Regis insticuro exteros tabulose scribere videmus, ut Rogerius de
Fioveden Angl. in Richardo 1. Fol. 776. tradie detuncto Imp. AF-
chiepiscopos, Episcopos AbBateS, DuCeS, COmiteS _C exTerOS ma
onaces Alimania conveneu habito reneri duodecim riros eligere
communiter, eosque praesentare Archiepilcopis Colonien(i a No-
funcino. Duci de Saxonia e Palarino Rheni: X quencunque illi
quaruor elegerinc epraedictis duodecim, hunc in Regem Alemano-
rum eradere, se coronandum esse apud Flajis, (Achis vule dicere)
capellam, ubi Carolus MI. sepulcus requiescicX5.
Pa5. 82. Eligereunum ex se ipsis.) adeo uc ille ipse Cuttragio (uo (e no-
minare polsic. Ouodnon adverlatur Aurex Bullae, illo loco: In casu
denique quo tres Principes Electores praesentes seu absentium nuncu, quareum ex se
seu eorum consorrio, videlicet Principem Electorem praesentem vel absentem in Re
rem Romanorum elegerint: vocem illius electi, si prae sens adfuerit, aut nuntiorum
ipsius, sieum abesse contiseris plenum vigorem habere, e eligentium augere nume-
rum, partem que maiorem decernimus constituere ad inscar caererorum Principum.
Electorum. Idquodin electione Ruperri Palacinividemus concigil
(e. Ica_ deSigilmundo imp. Ccribie Dubravius lib. 22. histor. B0-
hem. Moguntino comitia Electoribus indicente, ad quae cum Sigil-
undus R ex Ilnsariaeran quam Marchio Brandeburgensis venislets
dignicatisq; Regiae gracia primus lententiam esset rogatus X deC x-
Tarenominando, le iptum nominasse; He, inquiens, ego novi alios non
isidem, an aeque mecum imperio orbis digni sint, prasertim in ranto rerum motu,
A a.

## Folio 168v — 734330022:0204
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000204.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
N OT K- YN
quo Icalia quoque schismare ibi durance plurimum laborat. Miratostraneeam
liberam ec apertam sigilmundi vocem caereros Flectores, commu-
nique assensuillam axprobantes, iplum Cxlarem contalurasse. Si-
mile exemplum de Magistro quodam ordinis Feuronici retere An
Sylriusin Europa cap 29.
Forum privilesia consirmare.) Quod etiam in ipla capirulatione,
quae cum clisendo priusprivatim initur, dilerre caretur.
Nuncios ad Ponsificem destinare) Martilius de Padua Part. 2. DC-
Fen COr. PaC. Cap. 26. Voluerunt Romanorum Principum quidam circa rem-
pora Conscantini, ex superstua quadam devotione, electionem de se factam amica-
biliter significare Romanis Pontificibus: ut in eorum persona Christo singularem
reverentiam exhibentes, ab eo per Pontisicum intercesionem ampliorem benediciio-
nem ee gratiam ad suum subernandum imperium obrinerent. Fodemque mode
proprer sua inchronisationis solennitatem es signum, et ampliorem Dei Grarian
obtinendam, diadema resium per eos sibi imponifecerunt. Ex hac quidem iritur
reverentia sic sponce per Romanos Principes exhibica, quarentes sapius quae sua non
sunt, EFpiscopi Komanorum induxerunt consuerudinem, es abusum verius, proprer
Principum simplicitatem, laudationem electae personae, ac benedictionem quam su-
per illam mitrebant, vocalicer aut in scripeis, vocare Confirmationem Flectonis prae-
dictae. Nec artendentibus olim Romanis Principibus, quae sub hac appellationis fi
sura praindicialis lateat intentio: sic ipsum successive subinduxerunt latenter; ut
nullus quantumcunque convenienter electus Rex vocari debeat, neque Recis aucto
ritatem habeat, nisi per Romanum Fpiscopum fuerii approbatus. Oua siquidem
approbatio in ejus solius mera voluntare consistie (ut dicit) neque suorum fratrum,
quos Cardinales appellant, consilium in hoc aut aliis, quamvis eo utatur, imitari
tenetur. dCC.
 L2L l
Flanc eriam detendic D. Flenning. Ca det
COntIL. I. PeFTOL.
A9. 84. Affirmativam.)
Fraiano Diocletiano.) Maxilu quo. Mp. Mactom Soctun
tuctos pace  CHecca, marre Alana, in Thracia natum,
Casnachoeoardesin Cochicis cap. 15. Tacicus lib. I. hi-
horiar. arcanum Imperii vocac, Posse Principem alibi quam Roma fieri. AU-
sultinus Sceuchus de Imperio Romano ita seribic: Fuit hoc imperium
ut omnium sanctisimum, sic omnium nobilissimum plenum charitatis, communo
totiu

## Folio 169r — 734330022:0205
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000205.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
V
EN
ner
De
C
Iba
eim
tio
odo
AI
101
ted
(I
ra
Ao-
tem
uM,
ar
len
Im
M,
MI
1III
PETR AM DE ANDLO.
rotius Christiana gentis patrimonium. In quo cum omnes rentes, provinciaque
omnes, es urbes, omnes que familiae, ut secula culerunt praefuerint ac praesse posint.
iure dici potest Reenum cunctarum centium, ad quod nemofere non aspirare possit,
Placidisimum sinum cunctis aperiens, humiles in aliissimum eradum extollens: de
quonemo desperet, quin daripossit ei faculcas fore, ut aliquando sit Rex. Nam in
reliquis Regnis quis aliquando se Reremfururum, nisi sit estirpe Reria, speraverit e
Hocreonum modo Tispani modo Cermani, nunc Cialli, nunc Tcalicenuerunt. Ipse
Senatus ex omnibus genribus constat. Totadenique ipsa ciritas ex omni natione,
quae subcaelo est, constata est, ut meritopossit appellari parria omnium gentium,
Vrosomnium Christianorum, in qua sint domicilia cunct arum nationum, omnesque
adipsas supremas civitaris dignitates admitiantur, omnibus praemia sint proposita
nec minus provehantur humiles quam proceres, _ C
Translatum in Cermanos.) Aneas C ardinalis in Furopa cap. 38. ita
Teribit: Fst Imperium nunc apud Germanos eo modo; ui nemo imperare possit
nisi Cermanus. Et quoniam elicendorum Imperatorum auctoritas Cermanis
tradica est, plerunque Cermanus eligirur. Ee hinc eriam eA, quod legi-
musricillim Principes Germanos Imperium cenentes (xpe dedisle
operam ede Romana vacante, ut Germanoshomines Pontitices La-
cerenr. Episcopos Bambergenles. Moguntinenles, _aliosillucerans.
Ferenda
Pag 85. Opinio non solum vera.) Fiuc pertinet gravillima illa Fle-
ctorum Imperii luver CaroloV. e Francilco Callo eligendo disce-
pracio. apud Slcidanum lib. 1. Ouo cempore non intiminominis lC.
Hlenningus Cixden. à Georoio spalatino Contultus, quid de Carolo
illo Rcoc Hilpanix X Ferdinando Duce Bursundia Fracribus, nepo-
tibusMaximiliani I. ex Ailio Philippolibi videretur, an cllent Peu-
conici sive Germani habendi, e sic eligibiles ad Imperium Rom.
Respondic, Ouod sic: C um praemortuo patre eorum Philippo RegC
Caltella ante arum, Fuerint in poreltare avi paterni: atque ica lor-
tiancur originem aviluipaterni, e sic habeantur Germani, _ nati
(licet exrra Cermaniam) Archiduces Austrix, licutavus eorum pa-
ternus non Flispani proprermatrem vel avum maternum. Fequod
dignitaces d rerrae adiectae primaerae origini (ut succeltio reoni Fli-
spanix e aliorum) non murent originem primam. necminvane aut
auteranthonorem. Dua omnia probantur s. penule. Instit. De patr.
pocelt. L. 1. X L. a (umprio. S. Filtus. D. ad municipal. L. fil105. C. c0d.

## Folio 169v — 734330022:0206
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000206.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
N OF A X N
P. Pen. D. de Senaror. X ibi Dd. Ouod a servarum Sc in FridericoII.
Tuip. quinacus fuit in Sicitia, ex parre ram en Germano, _ nihilomi-
nuselectus in Imperarorem canquam origine Cermanus. VideCon-
Cilium eius1. _ Pec. Flcis. Duxe st. 5. lib. F.
Vr sinculis, vel ur Collesia.) Onam quaestionem plene examinat. de
cum noltro concludit Lupold. Bebenpurg. cap. 6. necnon D. Hen-
mins. Cdden. D. C on FIl. 1.
Caeur IL
AL: D. Deroiraur ad Papam.) IEa DD. in d c. venerabilem eradunt,
a liPrincipes Electores in eligendo Rege fuerintnimis cardi e ne-
ligentes, Polle Papam eos admonere, ut procedane ad Canonicam
Electionem: alioquin porestarem elisendi ab eis revolri ad Papam
cum alias ad hoc eis, non sc Rarucus certus cerminus de jure com-
muni. Verum Bulla aurea Caroli TTII. et certum cerminum conre-
niendieligendique eisponit, e habet paenam, quod hintra XXX. dies
hon eligane, deincepsnon habeane rictum nisiin pane X aqua. CX-
BClL Lb
L
C APUT
A8. 87. incer doctissimos.) Duorii contraria hac de controvertia leri
Peaparrim edica, parcim non edica in Bibliorhecis videmus. Fo-
um qui pro imperio cenuerunt, Ferraginem edidir Basilea Anno
us. 88 ex consuerudim.) Onam lesi divinxe _ humanX, Cerra-
querarion ncam, probac lingulari libro Lupoldus de
Bebenpure Canonicta insignis. _ tandem Epilcopus Bebenbur.
ensis, e novissune Hlieronrmus Balbus de ipse Epilcopus Cur-
Een(IS.
Rexprivilesia dare.) Oualia mulca dara paltim videmus, praeler.
cimpriscorum Regum Rom. Carolorum. I Tenricorum, Ludovico-
rum. Occhonum ec. In quibus (ur hoc obicer addam) observare
dicec, quid tueric sigrum N. Storiosissimi Rexis (a quo mantic Francosal.
dicum
M. D. LXVI.

## Folio 170r — 734330022:0207
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000207.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
P E F R AM DF A N BE0.
licum seinsmanuet) quodmanupropria subnocare solebane: chara-
eter nimirum quidam omnes nominis liceras implexas dt intortas
COntineHS. uem ACCurCUS Epistalma dictum incpre nocacad L. 3
C. de quade praeleripe. Oui mossuperiori (aculo delric, ut Spiegel.
in dustriaca Barcolini annoravie.
AColoniensi EpisCopO.) Ita de Ruperto Rese apud Rene electo de
publicaro, addic Prichemius: A Fanstein oppido Principes post haec navisio
descenderunt ad Coloniam, ubiin maioribasilica S. Aposcoli Fridericus archiepisco
pusipsum electum in Perem Ciermaniae solennirer benedixit; unait es coronavit:
cui moxcires Turamentum fidelitatis iuxta anciquam Germanorum consuerudi
nempraesticerunt.
In alemania per Principes iudicari.) Iph Principes Flectores in exi-
Rola quadam ad Benedictum ZII. PP. pro Ludorico Bavaro Imp.
Tcripra (quam Fomor. German. edidimus) reltantur, le 15 dic men-
Cis Julii anno 2338. in Renile super alveo Rheni, ubi Principes ele-
ctores super negociis Imperiirractandis convenire ab aneiquo con-
luererunt, congregatos, maturo consilio habiro concordicer decla-
rasse. e lencentialicer definivisse: Ouod vacante Romano imperio is que
elicitur concorditer vel a maiori parte Principum Flectorum, prO RerC ROmanorUM
ab omnibus sit habendus: es quodnec nominatione, approbatione, consirmatione,
consensu, vel auctoritare sedis aposcolicae super administratione bonorum es iu-
rium imperii, sive tirulo Rerio assumendo indiceat: sed quod iura es bona Impe-
riiadministrare es gubernare porerit, es de iure es de consuerudine; nulla sedis
apostolicae licentia super hoc habita vel obtenta. EE AnnaleS annOTarUNE.
hianc Principum detinicionem Colennicer publicatam Fuisse co-
dem Anno menle Augulto in Francoture: quod etiam Chroni-
coneius ciritatis non omisir. Ipsam aurem constirutionem ab
Electoribus ec ordinibus super hoc jure Imperii Factam, verbo-
cenus ponit Albericus de Rolare in L. 3 C de quadrienn. pra-
Scripe. Fandemque haber Hlieron. Curcens Episcopus in libro
De Coronacione ad Carolum V. Imp. pag. 65. huius rero edicionis
P2539.
Pas. 89 Donecper Papam.) Vel porius, donec alceralterum armis
pocentior debellet, uc in schismare Philippi e Orthonis, Ludovici
de Friderici Alberti e Adolphicontigir. Imperium enim de ricto
Eda C cetiTUS dAMEUT.

## Folio 170v — 734330022:0208
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000208.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
NOY A FN
Non imperator, sed Rex) Speculum Saxonicum lib. 3. Artic. G2. Feu.
conici eligere Regemiure debent: e cum ab Episcopis ad hoc depuraris benedicetur,
es ad sedem in aquiseranis receptus fuerit, recalem habet dignicarem. Sed taec
verbismagis quam re difterune. Vide qux supra ad pas. ZI. notatas de
ad Lupold. Bebenpurg. Cap. 13.
Bulla sed sisillo.) Flxc differentia ita legicur in Clementina Ro.
mani, Dejurejur infine. Porro Bulla est lisillum majus, quo in acti.
busmajorismomenti Cxlares uri Colebane: quod eriam Maiestas dice.
bacur. Sixilla eriam Epariadicuntur. In veceribus Carolorum d Ot.
conum diplomatis legimus: Manupropria subter eam consirmavimus; es
annulo nostrae impressionis iussimus sicillari, cum tamen ecty pon majus sie
vulpariannuli orbe. Bulla dicta, quod signum Cxlaris vel cerx im-
prellum a capula cuidam ex auro auc viumbo inculum licreris ap-
penderetur, no alicer sane quam olim bulla pueris pextextaris. Hinc
Bullare, nil estaliud gnam sigillare, apud Perr. Blesenlem. _ alios.
Arnoldustristor. Stavor. lib. 7 Cap. I4 FFRex, vade ait, es pose modicum
rerertere, S invenies lirceras bullatas. Peer de Vineis exist. 2I lib. 1. Existens
ipse bullator, es scriptor, es forsiran numerator. Nec aliunde dicti voctores
Bullati, quamquod eiulmodi licceris sux docturae lisillaris absquele-
ditimo examine ee pronotione: nucantur. Eleaurem in quoridianis
 promilcuisrebus Cxlares ligillo, annulos eypario ucebantur; in
gravioribus bulla. ica in maximis ec gravissimis bulla aurea utinpri.
vileriis sc conceltionitus maximi momenci, quas Principibus vel
Pralulibus aut Collegiis darene; aut in pragmaticis lanctionibus ad
tocum Imperium X polteritarem pertinencibus. Ovalis estillano.
Bilisima Caroli TIIT. Quae n3r E50Z lu Aurea Bulla vocatur. Cujus de.
crixtionem Raddidero, neque ab hoc loco alienum quidquam, neqs
lectoriinoratum (puco.) fccero. Sunt aurem verbacujuldam Pilei
Cardinalis ab Eirbano P’apa V P. in Cermaniam misti AnnO 1379.
atcestaneis se vidisle e renuisse qualdam liceras parentes bonae me-
moriae Karoli imp. Rom. cum librum illum Aurex Bullae, quem ita
deleribie, Praedictus liver, erat scriptus. in pergameno in 24. foliis, cum cooper-
cura crossa, in quo erant scripea diversa necocia facrum imperium e Flectores
eiu (dem cansentia: qui quidem liber transfixus erat cum filis sericis elaucie rubei
coloris involuris, cum bulla seu sisillo aureo rorundo Imperiali appendente, in cuius
une latere apparebat fiura Imperialis in maiestate sedens, cum corona imperiali
in capiter

## Folio 171r — 734330022:0209
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000209.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
DE T R UN DE AN DEO.
incapire habens in manu dexera sceptrum, es in sinistra manu pomum cum cruce
desuper modo imperiali, es à latere dextro C lypeum cum aquila, es sinistro clype-
um cum forma Leonis. In circumferentia vero lerebantur haec verba: R A R O.
LUS OIARTUS DIVINA FAVENTECIE.
MENTIA ROMANORUM IMPERATOR
SEMPER AUCUSTUS ET BOTTEMLEREX
Ab alio vero latere, castrum magnum cum duabus rurribus, habens portam inferius
inmedia cum litteris: AAIR P A R OM A. In circumferenciavero le-
rebantur haec verba: ROMA. CAPUIT. MUNDI RECIT.
ORBIS. FR F N A. R OTUNDI. HIacille OuibuS eK ver-
bisclariusiam incelligentur illa Fr. Perrar. lib. 12. Epist Fam 2. 2d 70-
tannem Fpilcopum e Cancellarium, cui pratias agie de oblato sibi
munere Caroli IV. Imp. Comirina Palatina (ub bulla aurea. Onanto
menuper, inquic. e quamraro pririleoio honestastie Ouodetsi solum feceras, se-
crecumtamen imperii signum es incentem bullam auream liberalicer adiecisti. Cu
iusvel aspectus solus immensum quiddam maiestatis es cloriae contemplancibus in-
serit, es venerabundos corit summi imperii es veteris Roma acqe aurei (aeculi me-
minisse. Acq. hocmorisparicer ec verbi Crxci a nostris mucuati, ha-
buerunt S ipE Cua ZevooBena gua C Odinus scribie per dispolicionem
maeni Logochera mirti ad Repes. Solranos de Toparchas: cum ad
Dominos, Pacriarchas sc Prae sides honoratiores non nili plumbo (I-
BilLATA LICtEEA MIEECTENEUY, sa uon BSivns BVans. In Noressis Impp.
Constantinop per Leunclarium nolerum TomoTI Tur Crxco Rom.
edicis, mulea extant pragmariex consticuriones zevooBinar nomine
inlcripex: SNTorella, Balilii Porphyrogennera. S. ulc nocabilis locus,
nollecum zevooBsa suo nonine perpraeside e excubirorem luum
Balilium emanaca valere, nisiillis propria mano sua ad scriprum cIn-
pnoninveniacur. Excac eriam in Bibliorheca Palatina liber m. L. num.
356. in quo collectio Proamiorum rariorum, in Chrylobullisad di-
versosmietendis adhibendorum.
Anrecoronationem) alia insuper differentia est, quod R ex electus
inligillis ee intionibus Aquilamtantum limplicemr, Imperator coro=
nacus duplicon irebicipirem zerit. Dequanonnihilnocarimusin
Era P26. 124.
Ouenaimodum Papa.) Curia Romana _ Cancellaria Papalis non

## Folio 171v — 734330022:0210
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000210.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
N O F A
P, X
nili plumbo ad bullandum uri ab anciquo consueric, affectatione (ue
videcur humilicaris.
C A P U Z
00. Primus unctus Carotus M.) Landulphus Sagax Fistor. miscellae
L. lib. 23. Caeterum Fadrianus Carolo vicem recompensans, in imperatorem, co-
ronarit eum in remplo S. Petri apostoli, perunsens oleo à capiteusque ad pedes, es
circumdans imperatoria vesie arque corona VIII. Kal. Lanuar. Indictione nona.
Idem Zonaras Fomo III. Fol. 69. 8 93. Constancinus Manalles in
Chronica SynoplI:
ErICVder a cBOuEroSTorKaOVMoVSNEcr
ArazoEva xpaloeg. Ins anaE eg5 PIS,
RaI SEPOS TEeCT DnSiV, Co5 O1 PCLaICOVVOUOL;
Ovulu ama zenoourvos nai rouois lovsaicor.
XARHEPaNNS uI roctor on aico Tortor getpi,
Ovnorsa rsi nozisuois n rolas ervoias.
Iea quidam Crxci de Carolo scribunt. Caeterumip(i, eriam ( yn.
etionis ceremonia in luorum Imperacorum inavguratione non ure.
Fentur; camen illi passim le gessss uvev, unetos Domini, indisitare lole.
banc, uc in Ccdreno, Niceca, aliilq; Occurrir.
Priusunctione delinitos non memini.) Se d aliud quiddam solemne de
illis lesimus, nimirum levatos, elevatos, sublatos in R egem vel Impera-
corem, quae conluecudo Romanis cum quibusdam Germanarum
sentium communis erat, Principem electum scuro impolirum in al-
cum milicum humeris excollendi. Capicolinus in Maximo d Balbi-
nO: Incer haec Cordianus Caesar sublatus a miliribus imperator est appellatui.
Mrcellinus de fuliano a Crallicanis militibus principe creaco; imposi-
cusque scuro pedestri, es sublatius eminens, populo silence ausustus renuniia
tus, iubebatur diademaproferre. Claudianus de Ilonorio: Sedmoxcum
Colica miles ce voce levaller. Zonaras de Justiniano: Rai eri asa
isos autor pelaesur asarres, avazsevvor Basiea. Corippusde su.
Ouartuoringentem clypeis sublimibus orbem
bb
AIO.

## Folio 172r — 734330022:0211
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000211.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PETRAM DE ANDLO.
Arcollunt lectiiuvenes, manibus que levatus
ipseministrorum suprastetit, ut sua rectus
Litera, quae sieno stabilinon flectitur uuquam.
EEmOX: Ascicir in Clypao Princepsforrissimusillo,
Solis habens specimen: lux altera fulsit ab urbe.
Idem de Alexio Manuelis F. de Theodoro Lascari, de aliis Ni-
cetas, Cedrenus, Cregoras, Pachrmerius memorant. Moremau-
tem jam cum Germanis illum fuisse, Tacitus lib. 20. cestis est, de Ca-
ninetatibus loquens: imposirusque scuto more sentis, es sustinentium humeris vi
bratus, Dux elisirur.
De Gochis Cactrodorus lib. 9. Iudicamus parentes nostros Gothos
inter procinctuales gladios, more maiorum scuto supposiro, regalem nobis contu-
lisse praestante Deo dienitatem; ut honorem arma darent, cui opinionem bella,
pepererant. De Francis Ado Viennensis, Sirebertum contra Chilperi-
cum fratrem profecturum, à Francis more rentis Clypeo impositum. Recem esse
constituum. Idem de Clodoreo Gregor. Turonensislib. Ir. Adco-
que lub Friderico Anobarbo Ocho Frilingerus lib. L. Cap. XXIZ. Con-
radus Friderici Ducis frater ab omnibus qui aderant, exposcitur; ad reenumque leva-
tus, inpalatio aquis coronatur.
Vehabeturin Poncisicali.) Juo libro Pontiticali ulus sc auctor
noster, nelcio: et an Forre lolo ordine Romano vulgato; in quo ci-
culus eA. Deconsecratione Regis es Imp. Oui quidem primus omnium
exculus es Venetiis 2516. hoc Ficulo: Riruum Ecclesasticorum, sive (a-
erarum ceremoniarum S. S. Romanae Ecclesiae, libri eres non anre impresti
cum pextarione Archiepilcopi Corerrensis ad Leonem X P. P. in c0
lib L. Fol. 50 capur haberur Detriplici imperatorum corona, quod (quia in
paucorum manus liber ille pervenic) torum adleribemus: Ouoniam
vulsari opinione fertur. Komanorum Imperatorem tribus coronis ornari oporte
re variorum metallorum; arcentea Aquiserani in Cermania, ferrea Modarea in
Lombardia, es aurea Poma:; super qua re Clarissimus Jurisconsultorum sue
temporis Baldus opusculum edidit, mysticas metallorum sienificationes solertisi
me interpretando; non videbitur force absurdum aliquid de ea re pro veritate o-
sendenda disserere. Etucomitamus priscosillos Romanorum Imperatores, qui
tori fere orbi imperahant, ante Aureliunum (ut Furropio placet) nulla co-
ena nise laurea, aut ex alia aliqua felici arbore usos suisse, nililque grariue

## Folio 172v — 734330022:0212
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000212.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
N O Y X
IN
odisse populum Romanum, quam Pesium nomen: hoc vero affirmamus, ante C. ar
lum Magnum in cuius personam imperium translarum est a Craecis in Latinos, ne-
minem imperii Romani coronam ex manu Romani Ponrificis Romae suscepisse. Ft uI
saepeaPio II. audirimus, rerum Cermanicarum pericissimo, cui a manu servivi-
mus, es Historia eius Australileximus: C. ae sar nullam omnino coronam accipit, nisi
auream: es alias quidem coronas provariis Regnis; Pomae vero es a Romano Pont
fice Romam imperii coronam suscipit. Oeho Frisincensis Fpiscopus es Federici L.
parruus, vir doctus es eloquens, historiam scripsit suorum temporum: in ea tradit
Federicum ipsum coronis quinqe aureis decorarum fuisse; prima de RegnO FranCO
rum apud aquiseranum, secunda Ratisponae de Regno Cermania, tertia Papiae de
Rerno Longobardico; quartam Romae suscexit pro Romano imperio ab Hadriano
TITI. summo Pontifice, quintam vero Modariae proregno Tralico suscepisse testatur.
Oua quidem coronaideo appellatur serrea, quod laminam quandam habeat fer-
ream in sublimitare, alioquin aurea es pretiosisima. Sed differt formacorona IM
perialis ab aliis: nam ea sub se tiaram quandam habet, in modum fere Fpiscopalis
mitrae, humiliorem tamen, mazis apertam, es minus acutam: esiqe ejus ape tura a
frontenon ab aure, es semicirculum habet per ipsam aperruram auream, in cuius
summitate crux parvula eminet: eam tiaram aliae coronae non habent. F.V quoniam
hanc imperialem coronam bis aut cer in Germania vidimus, dum Cae sarresalia qui
busdam Principibus concederet, idcirco eam exprimere conari sumus. Lerimus e
in aliis Fistoriis, quosdam imperatores Arelate etiam coronam suscepisse de resno
Arelatensi, 3 alibi alias pro aliis regnis. Ptam es Carolus IV. avinionem venit au
Vrbanum V. anno saluris 1 3 65. mulco anre issu Invocentii VL. Roma Impe-
ratorcoronatus. Ouirebus quarum qu’arum eraris ad lontis: cem venerat absolu-
ris Arelaten profectus est. Sciant ergo, qui de trebus coronis fabulaneur, es Roma
norum imperatorem unam tancum pro Romano imperio suscipere, es eam quidem
Poma e à Romano Pontisice; alius aurem alibi, pro aliis es diversis regnis. De
eribustisce coronis videndus eriam Alciat. in lib. de FOrm. ROm. Im.
Per. Pa8.27.
Intribusmerallis.) Tea FTunnos Regem suum Aetilam exquisirissi-
mishronoribus contumulantes, inter alia Carc ophapi cooperculapri.
mumauro. deindeargento, certio ferririgore communiisse Tornan-
des in Gerieis scribit; lignificantes cali arsumento porentissimo Re.
siomnia convenisse: Ferrum quo sentes edomuiti aurum de argen.
cum, quod ornatum Rcipublicae urriusqi acceperit.
Agulosid

## Folio 173r — 734330022:0213
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000213.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Verae et antigue Mestpsalia non continetur.
D EY R UME DB: A H DC0.
Ravioranum VVesphalia.) De quo vide Munsterum in Cotmo-
raph. dc qua supra ad pag. 62. C uncherus lib. L. Ligurini.
Hoc sibiprima loco veluri cunabularegni
Carolus esse volens, magna cum Francia Rexi.
Veraque serviret, primam cestare coronam
Jussir e in sacra Recesibi sede locari.
Magnificeinchronisacur.) ica hic legendum. Cui aurem torum a-
ccum cum omnibus ricibus. Formulis, ceremoniis inaugurationisre-
sixe apud aquisoranum cognoscere aver; legat historialam electionie
Maximiliani I. in Regem Rom. viro adhuc Friderico III. Imp. apud
Francoturcum, _ coronarionis apud Aguilgranum Anno 1480. (0-
dennicer factarum, quas Tomo II. rerum Cermanicarum recudi cu-
rarimus. In Wilhelmo Anglo Resc Rom concra Fridericum II. elc-
cto, quas inaugurandiceremonias et Formulas Flectores adhibue-
rinc, Trichemius reterrintirlano. annor249. quo Lectorem remie-
cimus. Sed quid prohibertormam sc Polemnicarem hujus actus exI-
plo Coloniensis Fcclesix libro Ricuali, unde excerpram Flennigo
Caedeno) C. debemus, heicinlerere:
PROCFSSFS
IN VNCTTO.
N F R F CIS R O M ANO RV M APVD A-
quiseranum, es coronatione prima ser vandus. F.x libro conrificali
Reverendissimi Domini XIER M ANNL Archiepiscopi Colonien-
Sis. Landoravii Hassiae, qui Carolum V. in Recem KOM. ibi
fuii comes unxit, desumpeu.
de rida
N Coronarione de unctione Rexis Romanorum, e pralerrin
ulcimi Rexis Maximiliani l. novissime defuncti, tuic talis pro-
cestus. Primo postelectionem concorditer, vel a majori parre ta-
 Ctam, COmpaTCE R ex Romanorum noviter electus, in Ecclcsia
Aquen _ ibidem ArchiepiscopusMoguncinus _ TreverensIS Ar-
chiepilcopus. Cunc induri (vis Poncificalibus ornamentis X desuper
plumalibus, cum debiro ordine ministrorum, cruce, thuribulo. e
cextu trangeliorum prxcedentibus. Oui obriam cunt Regi electo
venienti ad fores Fcclelia aquiseranensis, ubi Archiepilcopus, C0.
C

## Folio 173v — 734330022:0214
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000214.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
N O T _ I X
Tonientis cum recipie dicens: Adiurorium nostru in nomine Domini, EcC le
rus. Ouifecis calum es terram Archiepilcopus, Sit nomen Domini benedi-
etum, Minictri: Exhocnunc erc. Archiepilcopus dicie collectam illam.
Omniporens sempirerne Deus, qui famulum ruum N. regni fastisio dionatus es sub
limare, tribue ei quae sumus, ut ica praeseneis seculi cursum cunctorum in communem
Calurem disponat, quatenus à rua vericaris tramite non recedat; per Dom. (s6. FF
hac collecta dicta, Archiopilcopi Moguntinensis _ Treverenlis,
pralidente Archiepilcopo Coloniensi. Culcipiunt Regem, unus ex
uno e alcer ex alcero laceribus per manus iptum ducunt ad chorum
Aquensem. Fcscpracedence Archiepilcopo Colonienti, cumcle.
ro, cruces churibulo, textu Frangeliorum, _ religuiis peacederibus,
ClerUS VerO CAnTaC: Fccemitio Angelum meum, qui praecedat te esc. C um ver-
HC. PCalm. Si me audieris 8C. Ec tunc cum perductus fuericR ex electus
adchorum, prosternit se luper capero poliro ad gradus altaris, Ec Rex
rocus sc prosternit ad longum, ubi Archiepilcopus super eum pro-
Aracum dicit: Dominesalvum fac Rerem: Oremus. Deus quiscis genus huma
numnullaposse virenre subsiscere ec. Irem; Oremus. Sempiterne Veus, qui caele-
Rium cerrestrium que moderator, famulum ruum ad reenifasticium dignarus es pro-
movere. 56. Ilis dictis elever (e R ex e ponat se Luper ledem Regiam, et
addacur ei Regina, spralensfuerie _ collocetur juxta Regeminlan
cere finistro: ac Archiepilcopus Moguntinus a dexero, Treverensis
vero in sinistro latere, juxra Reginam se ponant: Pc cunc Archiepi.
Tcopus Coloniensis induca catula, celebracurus missam dicat: Consi
seor Deoomniporenti esc. Duo dicto incipitur Misla Collenniter: Ecce ad
venit dominator. V exLIc. Iudicium Peri da. Ec cunc dicantur dux collectae
illa Scilicer. Deus quimiro ordine angelorum es c. De cribus Regibus, ac AI.
leluia, de lequons, ad ofticium torum de cribus Regibus Lectio Elaix
Prophecx. Surre, illuminare Perusalem. P c. Si autem ellet tempus quadra-
selimale dimiltis AMeluia X prola. cancabuntur cractus. Desiderium
anima eius, u(q; a d verlIC. Posuisti in capite eius coronam de lapide precioso. EF
tunc TurgacR ex, et depolico pallio regio, ducitur per Archiepisco.
PosMoguntinum d Trererentem ad gradus alcaris. e proltratus in
eotum inmodum crucis, cantacur Licania a duobus clericis: in quo
Joco Tuo erisit le Archiepilcopus Coloniensis, qui prostracus cum
Reoebaculum inmanibus luis cenens, dicit inter cantandum. Lica-
nias per clerum. Vehunc famulum tuum N. in Pegem elisere digneris. Cle.
erosamus e . rem Archiexileopus Colonient: Vicum benedicere 

## Folio 174r — 734330022:0215
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000215.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
 R TR AM DE AN BLO.
sublimare  es consecrare a dieneris. Clc. Terocamus ec. Irem Co-
Lonien (IS: Vreum adregni es Imperii fastisium faliciter perducere digneris. Cle-
Terocamus ec. Deinde illi duo clerici complent Licaniam. VrPontist
fcemnostrum esc. Fetinita Licania erigit se Coloniensis: e R ex Simi-
licer lelevet. FtColonientis a Regequaerir: Vis Sanctam fidem Carholi-
cum a sanctis Aposcolistradicam cenere, es operibus side dignis servare ? R espon-
dec ei R ex Volo. Icem Colon. quarie; Vis sanctis Ecclesiis Ecclesiarumque mi-
nistris fidelis esse rutor es desensor? Respondet Rex, Volo. Icem C olon.
quaericcerrio: Visregnum Deitibi a Deoconcessum, secundum iustitiam praede-
cessorum ruorum recere, e efficaciter defendere? RespondetR ex, Volo. Item
Colon risiura e regna imperii, bonaque eiusdem iniuste disper sa conservare es re-
cuperare, ac fideliter in usus Regni es Imperiidispensare: RC Spondec R ex, Volo.
Icem Colon. quaerit: Vispauperum es divirum, viduarum e orphanorum, ae-
quus esseindex, es pius defensor: Relpondet R ex. Volo. Trem Colon. quarir:
Visintererrimo in Chriseo Patrie Dom. Romano Pontis. Ci,  Sancta ROmAna EC
clesiae, defensionem debitam es fidem reverenter exhibere: e c. Re spondet R ex.
Policis duobus digitismanus lux dexrree Cuxer altare, Volo, e in quan-
rum divino sussuleus fuero adiucorio, es precibus Christianorum adiutus quan
tumvaluero; omnia praemissa, fidelirer adimplebo. Sis me Deus adiuvet ee san-
Etum eius Erangelium, FF tunc reducicuriterum ad altare, ubi Dominus
Archiepiloopus Colonienlis a Principibus Alemanix, Clero e p0-
pulocircunstancibus quarit, _ Cc dicit: Vultistali Principi ac Rectori vos
subiicere, ipsiusque regnum firmare, fudestabilire acque iussionibus illius obtemperare;
iunta dictum aposcoli. Omnis anima porescaribus superioribus subdita sit, sive Re-
siquasipraecellenti, Ad quam guxitionem ArchiepiscopiMoguntinen-
sis e Treverenlis. Principes Alemania. Clerus _ populus altistentes
relpondene dicences: Piar, fat, flat. Ouia ramen R ex quandoq: non
incelligir Larinum idionsa praemilla per Archiepiscopum Colonien-
Tem, auc Clericosejuspraemillas interrogationes in Peuronico decla-
rabic quo facto Rexpolternit se in longum e Colonientis dicir super
cum benedictionem: Oremus: Benedic Domine hunc Rerem nostrum N. que
reenaomnium moderaris a saeculo ec. Irem Colonientis super cum diciti
Deusineffabilis auctor mundi, conditor generis humani es c. Pos Amen, iterum
erisit le Rer: e Coloniensis ungit capur ejus, pectus inrer lcapulas.
e ambas iuncturas brachiorum circa (capulas. de oleo Cathecume
norum dicens: Paxsibis Ad quod ClervS. Et cum spiricu 8c. FF tunC
eC

## Folio 174v — 734330022:0216
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000216.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
N a F e
I X
p
Colonientis dicit; vngore inRerem de olcoisto, in nomine Patris fi es Filir
 es spiricus  Sancti. Ec incerea Clerus canrat: Vnverune Salomonem
Zadoch Sacerdos es Nachan Propheta Kesem in Syon, Pr procedentes lati diverunt
rivet Rexin aeternum. Postea Colonien(is unsat palmas manus dicens.
vnsanturmanus istae deoleo sacro, unde unctifuerunt Reses es Prophetae, es sicue
unxit samuel DavidinRerem, ul sis benedictus es constitucus Rex in reeno isto,
super populumistum, quem Dominus Deus cuus dederic cibi, ad recendum es guber-
nandum, quod ipse praestare dignetur, qui vivit e regnat Deus eC. Interea
Clerusiterum cancac: Vnvirre Dens ec. X Factisunctionibus iltis, sa-
eim lincparati C appellani Domini Regis, _ccum lanamundislima dei
cegant omnia loca ubioleum appolicum cAt. Ft cunc ducitur Rex
ad ormarium, _ inducum ibidem Sandaliis, AIba Cola, ad modunr
crucis in pectore sine Cappa; ec ita redeat ad ledem suam circa al-
care, Fc cunc Colonienlis dicie Collectam: Prospice omnipotens Deus sere-
nibus obeutibus rloriosum Rerem NV. FF sicut Benedixisti Rerem Abrabam, Isaab
ee cacob ec. Trem aliam eollectam: Spiricus S. gratia bumilitaris nosirae ossicio
copiose ince descendat. Tcem aliam; Deus qui es iustorum cloria, es misericor-
dia peccatorum ec. per omnia secula seculorum. A Pictentes respondene: A-
men. Coloniensis. Dominus vobiscum. Sursum corda, Crarias acamus es C. Ve-
re dignum es iustum esi exc. specialem praetarionem, ut in ordinario Epi-
copiColonientishabetur. Irem collecta alia: Ouoniam Dei filius lesus
Christus Dominus noster, qui a Patre oleo exalcarionis unctus: 8s6. His dictis
postea Regalia eraduntur Resi hoc ordine, de loceneur primo ad
nistram altaris in mensa, Ec cunc Coloniensis Moguntinen(Is
_ Treverenlis, Simul eradune domino Regi gladiunis Fc dicit Colo-
nienlIs: Accipe oladium per manus Fpiscoporum, vice es autoritate sancto-
rum apostolorum consecratas, ribi recaliter imposirum. Hlic accinctus pla-
dio accipiata Coloniensiarmillas, pallium ec anulum, Dicenre sibi
Colonien(i: Accipereoia dirnicatis anulum, ee per hunc Catholicae fidet cogno-
sce sionaculum eoc. Postea Coloniensis eradir ei sceperum _ pomum, d
dicie, accipeviream virtutis acqe aequiraris. Tlinc Colonientis Moguncinen-
Sis. _Preverelis, limul Cupra ponune Regi coronaregia, scilicet Caro-
liM. dePTornbers ad ductâ. a paricer dicunt: Accipite corona Regnieec.
Hlinc Domini MoguntineIs de Preverensis, ducuntrogead alcare, d
R ex posicis manibus supra alrare, hanc profestionem laciunt in suo
rulea

## Folio 175r — 734330022:0217
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000217.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
PE TRAM DE ANDLO.
rulsari, id est. Teuronico, Priuscam en in Larino: Proficeores promitee
coram Deoes Angelis eius, amodo es deinceps, lesem es iustiriam, pacemque sanctae
Dei Ecclesiae servare, populoque mihi subiecto prodesse, es iustiriam facere, es iura
Regni conserrare, salvo condieno misericordia divinae respectu, sicut cum auxilio
Principum es fidelium reeni ac que meorummelius invenire porero, Sanctisimo RO-
mano Pontisici es Eeclesia Romanae, caererisque Pontisicibus e Eeclesiis Dei, condi-
num es canonicum honorem exhibere volo. Ea etiam quae ab imperatoribus es
Reribus Ecclesiis (en Ecclesasticis viris collata sunt, es erocata, inviolabiliter ipsis
conservabo, e faciam conservari, abbacibus Pordinibus vasallis Regni honorem
voloportare es exhibere: Dominonostro Lesu Christomihi auxilium praestante, for-
sicudinem e decorem. Poltistam proteltionem, Mogunrinentis d Pre-
verentis Archiepilcopi ducent Regem ac Tolium Colium, Clero can-
cen officium, Duodincipie, Desiderium animae tribuistiei. Fc verliculum,
Onipraevenistieun. Flic dueitur R ex Superius ad altare Apoltolorum
Simonis de fudx. in Ecclesia Aquensi. Ec deinde dicir Archiepilco-
Pus Colonien(is Reei: Tcarerine amodo locum Regni, quem noniure haredi-
rario, nec paterna successione, sed principum Flectorum in Pegno Alemania (seu
verius Komanorum) tibinoscas delerarum, maxime per autoritarem Dei omni
potentis, es rraditionem nostram praesentem. es omnium Fpiscoporum carero-
rumque servorum Deies c. Ilisicaque cum Regeperactis, (R ex habuerio
Reginam qua aftuerit, jungatur Regina ance alrare coram Domino
Archiepilcopo Coloniensi, qui luper cam prostracam, dicat benedi-
ctionem: Omnipotens (empiterne Deus, fons es origo tocius bonitaris, qui fae-
minei sexus fracilicatem esc. Fe cunc projiciar se Regina per modum
crucis in longumante Dominum C olonientem, quiicerum dicac su-
per cabenedictionem: Deus qui habesimmortalitatem e c. ITic derega-
cur pectus Reginx per Luaspedissequas, e Archiepiscopus Coloni-
ensis circa praecordia pectoris Reginae de oleo Cacro ungit cam di-
CenS: Spiritus S. Gratia humilitatis nostrae officio in re copiose descendat ec.
Flinc Coloniensis, Moguntinenlis, _c Treverentis Archiexilcopipa-
ricer supra coronam ad capur Reginae, dicentes: Officio indienitatis no-
serae in Reginam benedictam ponimus coronam Regalis excellenriae. Ilis dictis
Capellani Regina accedant. de detergant loca cum oleo deuncta
cum lana munda e alba. Etpostea pedissequae Rcginx iplam rein-
duanc. Duo facto ducarur juxca Rogem, de ledcar in larere sinistro
Regis, prius ClerOCAnTATE, Te Deum Laudamus. His peractis legitur
C

## Folio 175v — 734330022:0218
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000218.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
ROFA FX
Tvangelium secundum Maectaum: Cum nacus esset lesus in Bechletem
rudae, in diebus Herodis. Deinde dicicur, Credo. OHfercorium, Reces,
Tbarses XC. EER ex Sceperum in manutenens offerat ad altare, ubi
Millacancatur. Deinde oftere Regina. Poltea principes Mogunri
nenlis, Treverensis. Postea alii principes Electores secundum ora-
dum suum. Ecprocedetur in Missau sque adillum locum, Et parieius.
Complero officio Miila, _ mox post electionem, R ex contirmae
pririlegia Principu Electorum. Fejurac, quod postqua unctustuerie
_ coronatus e diademace imporiali per P’onciticem Romanum or-
nacus, icerum Principum Electorum privilegia contirmabit. Ouibus
Sicperactis, Rex cum Principibus Electoribus inorediuncur in audi.
torium: _ licunc tuerint aliquanegoria specialia dc ardua regni cra-
etanda, illa rractabunt. Ecita R exipse processu temporis cum suis
Principibus ac proceribus Regnum Romanorum administrabit, pa-
cem conterrando, opprellosrelerando, injustosreprimendo, et Ju-
sitiam detendendo in jure. ec ita cum Dei adjurorio regnum ec regi-
mensacri Romani miperii Faelicicer continuando. Ouodistecimi.
Cericordicer praestee. qui line hinc ririt e regnar per omnia seculasa.
cnlorum benedictus, Amen.
Pa5. 92. Ponrisicalibus insioniis.) Miera. Cola, pedo.
Hermelinovellere.) Ouod minus sarmatici quidam rocant: vide
quae nocarunt (cholialta ad Alcinci Emblema 79.
Coloniensis Archipraesul.) UE in regno Francix Occidentalis Regis
unctio, benedictio, e coronario pertinee ad Archiepiscopum Re.
mensem. Guod tamen ee ipsum non omnino necessarium _ immu-
cabile habendum; defendit Tuo Carnorensis Epistola, 0. Ex exem.
plum Ludorici Philippi F. Regis a Senonenli Archiepilcopounctide
coronati, Frustra reclamante Remen(i. extac apud Aimoin. lib. 5C. 49.
Coronamferream.) Alii Ccribune, Aquiserani ab Eibioru prxtule
arsenceam Cummi coronAM: GUX dCNOTCE, RCONUM GermAnOTUM FAn-
eoinferius esse dignitate Auguctali, quanto viliusargentum ectauro.
Ica Alciac. in lib. De Formula Imp. Rom pas. 27.
Forcitudinem desienat.) Imo porius propheciam Danielis de Co-
lossi pedibus terreis, de ultimo mundi senio adcog: Ferreo laeculo,
nobisreterac _ explicet. Vide Orat M. Dresseri de Monarchiis.
dede suarelocatur.) Jam anrea in iplo Rheni desconsu, post pri-
man

## Folio 176r — 734330022:0219
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000219.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
P E TR AM DE AN DLO.
mamproclamacionem apud Rcense, in ledeillaresali collocatus, uc
supranotarimus. Tcaeriam legitur in coronacione Maximiliani I.
Rece exeunte navem Dominus Archiepiscopus Moguntmensis e Albertus DuX
Saxoniae, eum duxerunt supra cachedram lapideam elevatam, quae vocatur sedes
Regis, siruata in campis extra muros civicatis Rensensis prope Pbenum: super quam
fedebat Rex Romano imperio praestansiuramentum. Ibi quendam de domoDucis
disismundicrearit militem: factaque per Archiepiscopum Moruntinum relatione,
iterum se innares receperunt, venientes illo sero andernacum. Deniq; non est
omittendum Regis R omani, quod in hrac electione Principibus luis
electoribus praectar jurejurandum, de quo speculum Saxonicum
Lib 3. artic. 54. Cum Rexelisitur, iureiurando imperio homarium praestat, es
iurare debet: se velle iustitiam confortare, es descruere iniustitiam, e imperii se-
cundum suum posseiura defendore. Ouo finito, iuramentum aliquod de carero
non praestabie, nisi forte ab apostolico de haeresi accusetur. Postmodum omnium re-
rum ad suum testimonium pertinentium, per iam imperio praescirum sacramen-
rum, testis: es pro sacramento suam ponas promissionem, ubi pax iuratur.
Hlacibi.
Tratraliamirurum.) Fixc est illa celebris Romam profectio, cuius
in omnibushictoriis, acq. eriam Feudorum libristam Freguens men-
tio, quamq;ibi Locharius ex Fridericus felicissimam sui numinis expeditia-
nem vocane, imicatione Hlonoriiimp. in L. 10 8 I1. C. de Sacrolanct.
Ecclel. Duanquam antiquius eAt incticurum, jam cum a Caroli NI.
ucceltoribus repetendum: extarque de ca profectione Caroli LII.
Cralh dicti Imp. consticurio. quanosalibicu commérariis edidimus.
Cum copioso exercitu.) Procerum e valallorum imperii omnis
ordinis ofticium, e servitium Imperacori debicum, vel primum hoc
erac, ur Regem ab Electoribus delignarum, et Polenniter Roma
inauguran du, honoris d majectaris ersdillac comirentur. Elcaurem
Caelarem Principes e proceres, pronexu luo quo Imperiorenentur.
comitari debebane. majori aur minorinumero de apparacu. profeu-
dorum ex principatuu luorum ratione: ica ipli rurlus clientes de be-
neticiarios suosin proteltione hanc comires _ alteclasrrahebane, si-
miliproportione beneficioru taculcarumq habica. Ducilloruseque
lanostrate cius avi roce Hosenditiae dicebantur, uc alibi expoluimus.
Fueruncqi Cuperioriero in ea re virestorius Imperii (quanculuqui-
dem tuic) ciusqs ordinu angulorum majoru, inorumedioxumoriu
v.C

## Folio 176v — 734330022:0220
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000220.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
N OF A TH
Tisillatim consignaca, quancum quilque pedicum _ equicum ad Ca.
Caris comitarum miccere debebat, in ea quam Atarriculam Imperii
vocamus. Quam etiam hoc loco inlerere animus ferebat, nistino.
mnium manibus anter verlari pucaslemus.
Pag. 92. Traliaminoreditur.) Nonline disticuleare superaris Alpi.
pibus. _c claustris illis inkidis penetratis, quae elesancer describir Otho
Frilinsen(iS, d Cuncherus lib. 4. Ligurini, circa finem: hodie Clau-
sura lire Clusa veronensis vulso dicitur, Bernercluse.
Oua Modicia dicitur.) Radericus Modoicum Scribie: vulgo etiam
Moguntiam vocant. Foloco Fundatam basilicam insignem a Theo-
delinda Longobardorum Regina, meminie P’aul. Diaconus lib. q.
tistor. Longobard. Cap. 7. Dehac coronatione, quae primitus apud
Mediolanum. Postea Moguntiam Lombardixe Reri consuevie, ex
protessoagic Alciacus in lib. Deformula Romani imperii, quem Audio.
Los Lector consulere poceric. HI berCorcarum praeclara tamilia Me-
diolanensis ex Imperiali concessione hoc privilegium, ut huic regix
coronationis actui intervenire debeant duo ex ca domo corras live
Stolas albas induris qui à lacere Imperacorem jurane, ue parrii Me-
diolanensium annales reltantur: idque in Memoralia lua reculir Ca-
cellianus Corra, in verbo. imperator debet, lub finem.
Scilicet arsenteam.) Imo terream, quae vocatur, ut supra exPon.
cificalilibronoratum cAt, _ Alciacus eriam restis est; quoniam RO.
manum regnum (inquit) Ferri fisura apud mysticum illum rarem
Danielem praemonstracum est: _ rigore armorumrem Icalicum ad
Cupremum culmen, quod aurcum diadema sixniticar perrenisse de-
nOtat. Plura vero dehac corona terrea apud Modoeriam imponen-
da ex Carolo sigoniohic annotare operaprecium tuerie. Tcaenim
ille lib. T. de regno lcalix: Annales Mediolanen ses asserant, Agilutho Regico
ronam imposicam fuisse, a Theodelinda regina restiruram, auream illam qui
dem, verum circulo ferreo interiore intextam: unde post Ferreae CorOna W
men Tralico Loncobardorum in reenoeniruit. Ec aliguanto postea: Theode
linda domi scudiis pacis intenta oppidum olim Mocunciacum, rum vero Moderiam
appellarum, quod X LI. millibus passuum aberat a Mediolano, nobilitarit: Nai
es resiam ibimarnisicam condidit es reciae basilicam nobilisimam D. Pohamii Ba.
prictae consecratam addidic. Ab illo rempore L. ongobardi publico vocoillius Dirisue-
repatrocinio commendati. Loco inde accessit dignitas, postquam corona (de qua
din

## Folio 177r — 734330022:0221
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000221.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PE Y R UM DE A N DEO.
dixi) ferreaibi custodiri, atque ea ibi coronari Reres sunt caepei: quam quidem post
Karolum Magnum omnibus icaliae Regibus video deinceps fuisse solennem. FC li-
bro 4. id lacius explicar. Carolus, inquie, victo captoque Rere Desiderio es
Loneobardis in deditionem acceptis, rernum Tralicum sibi iure victoriae vindica-
rit: atque Modaesiae se per archiepiscopum Mediolanensem corona redimiri fer-
rea voluit, atque ut ita apid posteros observaretur, inscituir. Pares maxima fierice-
remonia consuerit, quae in Pituali antignissimo continetur, in huncmodum. Per-
ducto scilicet per Fpiscopos ex cubiculo in templum at que ad aram maximam Rese.
Archiepi scopus post solennes aliquor precationes effusas populum alloquens interro-
habat, Num se rali Resi subiicere, atque illius mandaris es iussionibus constanti fide
vellet obtemperare? Vbi veropopulus se velle responderat. Pegis caput, pectus, scapu-
las, atque ipsas brachiorum compares oleo sancto unsebat, Deum orans, ut es in bel
logerendo es in sobole propasanda votis eius annueret. Ornatoindeense, armellis,
vallio, annulo es scepero, coronam imponebat, e per chorum ductum in solio collo-
cabat, atque osculo pacis oblato divinam inderem faciebat. Haec rum Thomas MC-
diolanensis Archiepiscopus exit. Ex quo tancum ei Ecclesiae splendoris accrevit, ut in
posterum contendere de dienitate cum Ravennare non dubitarit. Idem lib. 8.
de Conrado Imp. His restis marno inde bonore Mediolanum intravit, ac re-
sium ab Archiepi scopo diadema suscepit. Inde Modaeriam proere ssus ibi iterum co-
ronari se, vetere renovata consuetudine, petiit. Et cumidnecessarium esse Hereber-
sus nesaret, se Caroli Magni es posterorum ejus exemplo permoveri respondit.
Conradum indeimitati posceri ac successores ejus plerique Modatiensem quoque coro-
nam appetirerunt. Ouam coronam Mediolanen sesinvidia perciti ad contemtum
palearem vocarunt. Inde profectus in Roncaliasec.
Pag. 93. Henricum Imp.) Imod Fridericus noster TTI. cum essee
Romae ance diem Imperialis coronationis, inter millarum Tolennia,
cum Sponsa luatrdlionora Regis Porrugalix F de coronaregni Lon-
gobardici sive lcalici, quam superiores Imperarores Modaeria susci.
pere consueverane, quia peltis rimore illuc accedere non potuies
Pontificis Nicolai V. manibus coronatus est in Basilica Perri axnd al-
care maius. qua corona ferrea (licer aurea (IE) nuncuparur. Ita auctor
Poncificalis.
Desionans mundiciam.) Vnde nomen Leoni Imp. Aroyro natum
Cedrenus seribir, cir sse na Dagomra Blo, cira Se si EvwpErciar opate, i-
eng sse nra re rerrns avro soracce.

## Folio 177v — 734330022:0222
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000222.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
NOT A, T N
Romam pereis.) Larius hic ingresus de scribitur in Pontitieati;
cujushanc partem intra subjiciemus.
Romamvenerit.) FridericuLII. cum ad urbévenisser, primanocte
noninerellum. Sed in campis sub pellibus sive caltris excuba ssemore
majori, veluti urbe obsideret. _ postridiedemu solemniter inorelsii,
Ceribicinhistoric la coronationis eiulde Nicolaus: Epilcopus Flippo-
nentis. Fcancea TTenrici III. _c Friderici I. Impp exercitus anteur-
Deminpraris Neronianis (quae rocantur) conledisle alibilegimus.
Turamentum Romanis.) incexrum ica habet: Fgo F. Romanorum Rex:
itahic legendum) fucurus imperator iure me servaturum Romanis bonas con-
suecudines suas: sic me Deus adiuvet.
Misilia seupecunias.) Munificentia vel consulibus olim ulurpata.
lib. 2. C deconsulib. Novella Justiniani 105. cir An. adeo ut nomen
inde acceperie ivalcias, quod transrie eriam ad Caelarem congiaria.
Cedrenus deflirena: pilaouvnarciar er nueon ronlus quod ita ver-
eit auctor Milcella: iactans liberaliter hypariam. Idem alibi: iactantibus
Imperatoribus hypariam, es trimista, es hemisia, e numismara nova usgue adma-
enam Ecclesiam. Codinus in orig. Constp. de Justiniano, droinorvrane,
pas. 92. ubinon recte verlum: fecit numos consulares. FC inlana hac in
parce fuit protulio. Codinus sire Curopalates: Isalac se Xnnoiv a Sr
CaSIXINCD B. EaCIV auXCOVNC7t Er105 r juoslis aurs roussuula revou nezuuera
oMa: corn, spatouroS SBaSANLS OROS ZICE ES TIS ZESIESOTAS. COrIPPU.
Atricanus de suctino Imp. lib. 4.
medioque fori, qua divite dextra
Forediens Princeps sacrarrabeains ab ault
Diritias vulso solemni munere don 2M5
Morenivis sparsurus erat.  Tred etiam (egmeneis ex pan
no Taccis. numilmaca aurcatria arsentea roridem e obolariaeriaih.
volvences, camagno numero projiciebant in populu, qua omnouBie
Ec arosesuss vocat Curopalates de Pachymerius _ CantacuZCnUS.
Fandisserium.) Iea Ccribendum est, ut intra p. 96. barbara von, pro
Eugxelto relambone _ (iic puto) a Fando Fabrefacta. quod ex eoloco
vertaadxopulumtanc. Neg; Francosallisignora, trandestens, quod
degicurinanciguis Chranicis Flandria. Cap fI. 8c 70. c’est le segeroyal
sedes, solium, dero, ait Fr. Raguellus in luo Dictionario Hoc estgnod
an Grs caremplo adhunc ulum exclcacam araBadpa. Codinu Cubin-
aE voCat.
PaB 94

## Folio 179r — 734330022:0223
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000223.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
P E Z R UM BE A N B Z O.
Pae 94. Recepeus infratrem.) Ibi Imperator hr Canonicns D Pe-
eri: ut antea ex coronarione apud Aquilgranum factus erat Canoni-
cus eius C ollegii, necnon e majoris Ecclelia Coloniensis, uc in con
ronatione Maximiliani Imp. I. legimus. Ouin e audio heri Canoni-
cum Bambersenlis ticcleliae, ex insticuro Imp. Henricilancti. IIlud
hocloconoratu dignum neque praetermictendum est; Imperaco-
rem coronacum ex antiqua conluerudine in omnibus cathedralibus
Ecclesis, acque eriam monalteriis, per Germaniae reonum habere
Cuftragium e facultarem unius Canonici pro arbierio nominandis
quem collesium recipere debear: quae Primariae preces vocantur. cuius
rei etiam meminit D. Cgil. lib. 11. Obler. 155. in fin Duod nonomni-
busperxquenotum, lubec uno acque altero diplomare Cxlarco illu-
AROLIS DEF CRATTA ROMLANORIIM
Rex semper Aucust. es Bohemiae Rex; honorabilibus Pra-
posiro es conventui Canonicorum recularium monasterii
in Revengersburch ordinis sancti aueustini Mlocuntinae
diaeceseos, de votis nostris dilectis cratiam regiam es omne bonum.
assumpri divinitus quam vis in sufficientibus meritis ad culmen re-
rea dinnitatis, libenter personas Eccle scasticas promovemus ipsisque
eratiam nobis a Deocollatam cratiosius impartimur. Cum itaque
nobis tam de jure quam antigua es approbata consuetudine à divis
Romanorum Imperatoribus es Rezibus praedecessoribus nostris ha-
Etenus objer vata competat, quod ex coronationis nostra solenniis ad
Romanorum rernum, quae in nobis nutu divino dudum sunt com-
pleta, in quolibet monasterio in imperia constituro unam tantum
personam virtute primariarum precum nostrarum ad beneficium
Ecclesasticum facere possimus promoveri. Flinc est quod prodil. eto
nohis Petro Conrad de Dylle presbytero de voco nostro dilecto vohis
primarias dirieimus preces nostras, devotionem vestram atiento
studioinguirimus, es hortamur, vobis mihilominus perrezalia sce-
pera mandantes, gratenus praesato Perro aut ipsius procuraiori ac
nominees vice ip sus de benesicio Ecle siastico cum cura vel sinte cis
LEsaTC.

## Folio 179v — 734330022:0224
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000224.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
NOFH TN
ra quod vacat adpraesens, vel quod primum vacaverit; ad: vestram
praesentationem, collationem. seu quam vis aliam disposirionem ppe-
etans, in quacunque diaeces aut Mloruntina aut Treverensi, aut a-
liis quibuscunque diaecesibus hujusmodi beneficium constitutum fue-
rit, autoritate ee virture primariam precum nostrarum providere
debeatis, quavis contradictione cessante, dummodo vobis pro alia
per Cona prius non dixerimus preces nostras: jus nostrum es dutam
consuetudinem in praemissis nobis taliter servaturi, prout jura era-
tias ex liberalitates vobis ex dicto vestro monasterio a drvis Roma-
norum Impp. es Resibus praedecessoribus nostris datas es concessas
nos delectet non minuere sed auzere, praesentium sub nostro maje
statis seillo restimonio literarum. Darum Spyrae Anno Domini
N. CCC. L. tertio. Indictione sexta, 6. Kal. Decemb. regnorum
nostrorum annooctavo.
NCESEAIIS DET BRATIA ROMA
manorum Rex semper Aucustus ex Bohemiae Rex, IIu-
stri Ruperto senori Comini Palarino Rheni, saeri Im.
perii Archidapisera, Ba variae Duci, Principi ex consan-
ouimosimo, eratiam nostram es omnebonum. Eis
ad quoslibet sacri Romani Imperri sideles munisicentiae nostra era–
tiam libenter extendimus, ad illos tamen pracipue, in quibus (an-
suinisidentitatem coenoscimus, es sidei puram constantiam inve.
nimus. Triturnosinteeram ex in violabilem sidei firmitatem es
devotionis affectum, quosadnostram personam es sacrum Roma-
num recnum es Imperium habere dinosceris. favorabiliter atten-
dentes. ee de speciali celsirudinis nostrae bene volentia concedendum
duximus ex concedimus per praesentes, quod ru omnes primarias
preces ratione nostra coronationis in Ramanum Rerem, hodie vide-
licet die sexramensis Tulii aquiserani di vina favente clementia so-
lenniter susceptae, per civitarem es diaecesim Spirensem ex Vrorma
ciensem, tam dejure, quam ab antiqua consuetudine divis Roma-
norum rezibus nostris antecessoribus es nobis competentem, porri-
eet

## Folio 179r — 734330022:0225
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000225.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
DE TR AM DE A NDCO.
eere valeas es debeas in singulis tam Kathedralibus quam Colleria-
ris es conventualibus F cclesiis es monasteriis utriusque sex tam secu-
larium quam recularium personarum: nec non ad praelatos es alias
personas Ecclesiasticas quascunq.: etiam si Pontificali vet alia praeful-
reant dirnitate, in dutis civitatibus es diaecesibus, sicuti easdem
precespernosporricere possemus: jus es potestatem porricendi hu-
jusmodi preces nobis competentes in tuam personam omni modo.
forma. ex jure, quibus melius fieri poterit. Plenarie transferendo.
Et si divina nobis suffracante cratia ad apicem imperialis culminis
fuerimus sublimati, volumus es ubi fa vorabiliter concedimus teno-
repraesentium, quod tu preces primarias, ratione susceptionis impe-
rialiscoronationis nobis competentes, etiam porricere valeas es de-
beas, insinzulis Ecclesiis Cathedralibus es Colleriatis es Monaste-
riis, ee apud pralatos es quascunque alias personas Ecclesiasticas, se-
culares ex reculares dictarum ci vutatum es diaeces. omnimodo, for-
ma ex iure, sieut de Primariis precibus ratione reciacoronationis
nostra superius est expressum. Mandantes sub obtentu nostra era-
tia, nec non sub paena privationis omnium es sinculorum privile
vileziorum, iuriumes cratiarum es libertatum, quae ex quas à di-
vis Romanorum Imperatoribus e Resibus praedecessoribus nostris
obtinere dinoscuntur, districte praecipientes omnibus es sinculis Fpi-
scopis, Pralatis. Capitulis. Conventibus es pertonis Fccleharum e
Monasteriorum Praesatorum, es aliis quibuscunque praedictarum ci-
vitatum ex diaece(. ad quoscanonicarum es praebendarum dienita-
tum, personatuum es officiorum seu beneficiorum collatio. praesen-
tatio seu receptio perrinet, ex quorum ratione dictarum primaria-
rum preciumintererit, vel interesse poterit quomodolibet in futu-
rum, quatenus dictas primarias preces per te ipsis porricendat cum
promtitudine admittant; siut tenentur, ac si per nos eis forent ex-
hibita seu porrecta. Dantes ee concedentestibi praesentibus plena-
riam potestatem, ut rebelles ribi in pramissis. si qui sunt vel erunt, ad
admutendum ex exaudiendum dictas preces, auctoritate regali e
Do

## Folio 179v — 734330022:0226
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000226.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
N DF A EN
etiam imperiali compellere es cohercere perte es alios valeas: quem
admodum nos facere possemus, es prout Romanorum imperatores
es Reces in talibus casibus cohercere es compellere poterant es etiam
consueverunt. Nec preces huiusmodi in dictis Fcclessis es diaece-
Sib. in praiudicium dicta concessionis per nos tibi factae pro aliquo
porricemus: Et sipropter imporcunitatem perentium vel alio quo-
vismodo pernos secus factum fuerit, nostras preces primarias pro
aliquo nostris liveris porricenao volumus quod tale litterae tan-
quam per subreptionem obtenta in validae sint, nec aliguam obtine-
antroboris firmitatem: praesentium sub reciae majestatis nostra si-
eilli restimonio lirterarum. Darum aquiserant anno Domini
A. CCC. L XXV I. in octavabeatorum Perri ex Pauli Aposto.
lorum, regnorum nostrorum Anno Bohemiae XTII. Romani vero
Frimo.
Portaarsentea.) Vide Onuphrium de Basilicis UIrbis Rom.
Conite Lateran. Palatii.). Cinusolim crat eius Palatii in EIrbe Co-
mes, cujus eximium hoc prisilegium, Imperatori in actu isto inau-
uracionis ec consecrationis honoris ergo altictere d miniltrare.
Ouem Comitarum ab ulurpatione Pontiticum receprum e Impe-
riorindicacum, invenio Castrucio C altracani primo Duci Lucano
a Ludorico Bararo Romx collacum: quod diploma, quiaunice hue
Facie, ad scribere vilum.
TIDONTCIS DET GEATTAROMANORUM
Imperator. semper Aurustus. Illustri C astrucio Duci L. MCa-
no Sacri Lateranen sis Palatii Comiti, es Romani Imperii
vexillifero. suo es imperii sideli dilecto, grati n suam es
omnebonum. Dignum est Mlaiestati Emperiali proprium, ut sicut
quotidie fidelium auzetur substantia es devotio, ita eis imperiale
culmen auzeat dignitatis privileria exhonores. Sane experientia
docente novit imperialis Majestas maximam sidem, devotionem,
e constantiam tuam, ex ante es post a nobistibi collatoshonores, ul-
Fra caeteros sideles imperii de bono in melius quotidie profecisse. Ub
iritur

## Folio 180r — 734330022:0227
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000227.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
DE T R A M DF A N DLO.
icitur pramissorum contemplatione ad ampliores dienitatum apices
per Imperiale culmen tua devorio attollatur de consilio es assensi
procerum nostrae imperialis Aulae, tibi es successoribus tuis ex te na-
tis e nascituris, per lineam masculinam in perpetuum. Comita-
tum sacri Lateranensis Palatii (quem ad siscum nostrum ex sa-
crum Romanum Imperium justis ex leritimis causis devolutum es
applicatum pronunciamus ex declaramus, es ad omnem dubieta-
tem tollendam devolvimus ex applicamus) damus, concedimus.
es donamus, es ex certa scientia, es plenitudine potestates: es te
es praedictos successores ruos in perpetuum elizimus, constunimus;
praesicimus ex creamus Comitem et Comites ipsus sacri Palatii La-
teramensis, vosque de Comitatu praedicto in vestimus e infeuda-
mus, tanquam veros fideles imperit ex vasallos: dantes es conce–
dentes, ee tribuentescibi es eis, omnes es sinculoshonores, e omnia
es sineula privilecia ex emolumenta, quos es quae Comires praedicti
sacri Palatii habent ex habuerunt quoquo tempore, de consuetudine
vel de jure. Declarantes es nunc per hoc nostrae serenitatis indul-
tum, tibi expraedictis successoribustuis, es praedicta comitatus digni-
tate competere ins assusten di perpetuo benedictioni, sacraunctioni e
coronationi successorum nostrorum Principum Romanorum, es o-
mnibus ex sinculis ipsus coronationis solennitaribus: ex praecipue
Sociandi es deducendiip sos Romanos Principes, tempore coronatio-
nisfiendae de eis, ad Cacram unctionem de ipsis faciendam, es eo (den
Romanos Imperatores successores nostrostenen di es ju vandi in ipsa
sacraunctione ee actuipsius, es eadem unctione perfecta, eos redu-
cendi es sociandi ad altare; ee thalamum, prout es quories princi-
Des expediunt redire. Item jus le vandi ex tenendi imperiale diade
ma, de nostro es successorum nostrorum Romanorum Princixum ca
pite, tempore quo Emperialis coronationis solennia celebrantur, es
etiam quocunque aliorempore, quoties publice ipsum diadema expe-
dierit elevare de capite nostro es successorum nostrorum Romano-
Bt Pr. BC pureponi. Qua omnta es sineula supra scripta valere es
D
AdC

## Folio 180v — 734330022:0228
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000228.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
N O T A I N
renere volumus, es jubemus ex certa scientia, de plenicudine poresta
tis, jure aliquo non obstante. Nulli erco omnino hominum liceat
hanc nostram pacinam in aliquo violare. vel ei ausu temerario con-
traire. Si quis verohoc attentare praesumpserit, gravem indiena-
tionem nostram se noverit incurrisse. In cujus rei testimonium prae-
sentes conscribi, ex sieilli Mlajestatis nostrae robore, cum annotatione
testium sub scripeorum jusimus communiri: Rudolpli Ducis BaVa
ria Principis ex patruinostri Carisimi. Fenrici Ducis Brunsuicen-
Sis, Ludovici Ducis de Teck, Ftermanni de Linthelbere Cancellarii
nostri, Alberti dicti symiel de Linthelbere Mareschalli nostri,
Meinhardi Comitis de Hrortenburz. Othonis Comitis de Corlamen.
de Joannis Comitis de Claramonte, Conradi Comitis de Truchen-
dinzen. Conradi de Zoluselbere: nec non Nobilium rirorum Jacobi
de Columna, Sciara ex Facobi de Sabellis, Senatorum Urbis. Da-
tum Romae 14. die mensis Mariii, indictione rI. Anno Domini
2328. Rerminostri anno XIV. Imperii veroprimo.
P. 95. olim Imperacores Pontisices.) Facie locus Papiniani l. 50. D. de
Petit. heredic. ramen Principalivel Pontificali auctoritate compelluntur ad obse-
quium supreme voluntaris. C onjunctae enim apud Ethnicos hae dionita-
ces, ut qui Oalaridem Pontitex Maximus, quod vel inscriptiones e
numilnaca rerera abunde probane: inrer quasmemorabilis illa pon-
tis a Trajano impoliri Danubio: P ROV IDFNTI A. AUI.
GUSTL VERE. PONTIETOIS. VIRTUS. RO.
M ANA. OEID. NON. DOMET. SUB TUOUM
ECCE. RAPITUR. ET. DANEBTUS. Unde Cypria
nus epistola quadam ad anconiam, de Cornelio Episcopo Romano
loquens Ecribit sedisse eum intrepidum Roma in sacerdocali C athedra eo rempo-
re, quo tyrannus Decius infestus sacerdoribus Dei fanda arque infanda comminare-
cur: cum multo parientius es tolerabilius audiret levari adversus se amulum prin-
cipem, quam aemulum sacerdorem. AuConius l’ancorrico: Vnusinore omnium
Cratianus, potestate imperator, vireure Victor. Auguseus Canctitate, Pontisex reli
sione, indulsentia Pater, aetate filius, pietate utrumqe superat. F C P OAca: Pontist
ficalia porius vocentur, quae ru Pontis ex maximus Deo participatus h abuisti. Ouod
camennon absremiror, cum Lolimuslib. 4. Ccribar, etiam li Pontiti.
CaruS

## Folio 181r — 734330022:0229
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000229.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
P ETR RM DE A N DEO.
incushonorem et riculum priores Principes acceperine, criam Con-
Rancinus fidem Christianam amplexus, X illum ordine sequucis usqu
ad Valencinianum X Valencem; camen Gracianum recusasse à deu-
rorcira X51 5 ares Ioanu. a rovisas. Sed dehroc alibi. Ica eriam apud gen-
res alias Reges lacer doresq; limul Fuerune Ovidius de Anca.
Hunc Anius, quo Rerehomines, antistite Phabus
Pitecolebatur; temploque domoque recepit.
Cladium evacinarum.) Uc olim Prafectus Prarorio Imperarori
fladium praeferebac. De hoc, & sequencibus insignibusregalibuso
qua Graeci BaSIMREUnNIa, Exloqua _ oiuBona vocanE, Codetridus
Vicerbiensis parre 19. Chronicor. De quibus latius vide intra ad
PaS103.
P. 96 milite B. Petri facto.) UIc dubires, perhujusmoditonores ali.
quid persona Cxlaris, an per hanc ipsis honoribus, cali collega in
conlortium recepco, ornamenti accedac.
Mitram Pontificalem.) Caputium, Synciput _ auresstricte regensi
utepicturis apparet.
Imperiale diadema) Coronam porius. ciaram, vel intulam, ue ju-
Rinianus rocat in l. ult. C de quadrien prae leripe. ex eo rempore valicuras.
ex quo imperiales divino nutu (uscepimus infulas. Non enim muleum ablimi-
lisintulae Epilcopali, ut in P’ontificali delcribitur, quod sub se ciaram
quandam habear in modum fere Epilcopalismiera, humiliorem ta-
men, masis aperram, ex minus acutam: licq: ejus apertura vel hiatus
atronte, non ab aure, ut in Episcopalibus: d lemicirculum habeae
per iplam apercuram aureum, in cujus Tummirate Crux parvulaemi-
neac. Dux omnia expicturis de sculpruris luncnoristim a. Vulcaurem
dicere crictam illam corona incentam, qualem e Craeci usurpabane
inluo Remmate, nópor dicentes, Cedrenus in Basilio: Z60arco XPVOV
doeor Eeuresder éxorn. De qua versus lunc Codetridi Vicerbiensiso
Chronicor par. 29. ubi de Regalibus insignibustractat:
Dicirur aurusio circlo super addita crista:
Publicares aucta plane monscraturinista
Cuidiadema gerit, victor es auctorerie,
dem latse luavis in signiticacione Diademaris exponenda:
Hoc Diadema sonat, duplam conferre coronam,
Duod veterem Romam mundanaque climata donat.

## Folio 181v — 734330022:0230
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000230.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
N. OT A EN
Hoc quicunque tener, summus in orbe sedet.
Dupla coronamanet, quia dum complectitur Vrbem
Continet es reliquum fastu diadematis orbem.
Sic facit esse suas una corona duas.
Non loquor esse duas numeriratione, sed actu
Vrbis es orhis habet (olium Diadema subactum.
HIaec duo continuans omnia Cesar erat.
Fclvero Diademanihil omninominus Ponae quam calem coronam
(quamriscoronacriam illa radiata circa occipicium colligaretur ve
in numismaris apparec) eamen quia idem corona C aelaribus quod
Falcia illa olim Regibus Barbaris, vel Cidaris Pertis; PFO C2 ralarenSI
cs ulurpatum est, criam Craecis. Ita enim C Orippus de Justino. I.
Impex. a Johanne Pacriarcha C onstantinoxoliinausuraro:
Sacro diademate iusie
Aurustum saucire capur summoz coronam.
Imponens apici feliciter
Ccc  alari voCC Regnum nominarunE. Ricearc
Barcolinus in. FlodxporicoMacchaei Cardinalis: Vix ad exitum perve-
neram, cum Cafar imperialihabitu, coronaque (quam Regnum Cermani appellant)
ad suerestum ascendis: assidebant. vladislans; Sirismundus. Ludoricus Reges. IE
Timilicer Papalismitra Regnium. Jacobus Cardinalis Papiens. Com-
mentar. lib: 2. de Paulo. I.I. PP. Loquens: Porro aurem cemmis lapillisque
admodum delectatus; conquisitis undique pretiosisimis, mirram quae tribus educta
coronis Regnium appellatur; acq a Pontisicibus multis ante saeculis desita erat ge-
pari, novam confecie atque adhibuir. Cuius hodie licitantium opinionibus amplius
centum es viginti est astimatio:
Das ei Manrum:) cogam auro illulam gemmisque de margaricis
Equalentem, quae idem nostris quod priscis Cxlaribus paludamentue
Imiperacorium; fibulac bulla aurea in pectore conclulam: Id genus
veltis Tolemne, cam Imperacoribus quam. Patriarchis aliisqs. Pontitin
Duscommune Craci quoq: habuerunc, se parsvas jam cu apud The-
miltiu vela Marlia no Lemel logimus apud Curopalarem, d alios in.
Furcopracia; ubi verrendum fueriemanta, non mandras. Simeon Ma-
silter officiorum, santusior vocar: quod Gracirogariinterprecatian-
EUxEmaVSor, quaCLdicas Supramantellum; UE NOE. LeunC. in P’andect.
Turc: Cap. 199. F:comnino pleraqe ad Imperialem culcum perrinentia
a Corxcis, quorum anciquius tuic Emperium mucuari Fronct videntui

## Folio 182r — 734330022:0231
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000231.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
P E T RUM DE A H BCD.
De Carolo II. Imp. ita scribune Annales Fuldenses fub Ainno 876.
Karolus Rex de Italia in Calliam rediens novos es insolitos habitus afsumsisse perti-
betur. Nam talari Dalmaticaindurus, es baltheo desuper accinctus pendente usgue
adpedes, necnon capite. involuto serico velamine, ac diademate desuper imposito.
dominicis es festis diebus ad Eectestam procedere solebat. Omnemeriam consuetu-
dinem Resum Francorum contemnens, Craecas slorias optimas arbitrabatur. Et
ut maiorem suae mentis elationem ostenderet, ablato Regis nomine, se imperatorem
es Aurustum omnium Rerum cis mare consistentium appellari praecepit.
Tradit ei sceprrum.) de quo intra ad pap. 103. Interea locumillum
elesance adcribere jurat ex Themiltii Fccphradae orarione ad Theo-
dolium, in quo eius xri ornamenta resia recensentur, nocatudionil
Timum: Trasa ov roii basieas strarsus, eust parsva, ese axiranns 
ss, ust spcmoi re rgi Lexrias ousesa BSooo1 ni SosvooI,  VnNoPoSOI )
apidu spaliorcr. Iea Florus de M. Antonio apud Cleoparram relide:
Aurens in manu baculus, in latere acinaces, purpurea vesiis ingentibus obstricta
semmis. Diadema deerat, ut resina Rex e ipse frueretur.
Etpomum aureum.) MuNor Graci rocabane _ unxoeosor, qui Im-
peratoriillud praeterrer. Ab omnitere antiquicatesignum univerla-
lis imperii. globusille, quem eriam Augusti ctarua manu tenens R. o.
ma rilicur. Destarna ultiniani Imp. C onstantinopoli polita, Proco.
pius d Codinusin Originib. Esnor su sur sunn EerXoV envior: ng
rnUIrapISESR ZeirSC (paiCaVCuExnZOTO sauscravrncs s rscis 2dV
SaVEOr HISECS, IS ZnS aonS EZusanS rzorCS. Ceasa ver n In ds 20 (Pa
socists riavrus gnua. Isis Se65av505. Sa rorer avr egonncberra o
ai Oor. Decedem ab Imperatoribus Craecis geltari lolito legimus a-
pudCedrenum Fol. 307. GIycam pag. 380. Nicephor. Gregoram Fol.
126. X in numismaris eorum videre licer, repraelentantis ab Antonio
Augustino Dislo3o 1. Tabula7. Lipsio de cruce lib. 3. cap. 15. Tac. OrCr-
Tero Tomolil. Decruce lib. 1. cap. 20. A quibus Germani Impera-
toresmuruari deinde hoc ornamenti genus videneur, quod elobum.
pomum, palla vocabant. Er Codini verbis oprime convenit descriprio
Clabri Rodulphilib. c. hist. FranCOT C. uIE. Venerabili Papae Benedicto sedis
Apostolicae visum est, insigne imperia le quod prius diversis speciebus ficuratu fuerat.
fieri admodum intellectaa li specie: id que praecepit fabricari qua si aureum pomum.
atque circundari per quadrum preciosissimis quibusque cemmis, ac desuper auream
cruceminseri. Frat ausem instar huius mundana molis, quae videlicet in qua
EC
182

## Folio 182v — 734330022:0232
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000232.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
NOT A +H
dam rocunditare consiscere perhibetur: ut siquidem illud respiceret Princeps terres
nimperii, foret ei documenium; non alirer debere imporare vel militare inmundo,
quam ut dignus haberetur vivisica crucis rueri vexillo. In ipso eriam diversarum
remmarum decoramine, videret imperii calmen plurimarum vircurum speciebus
exornarioporcere. De eodem ita C70detridus ricerbiensis.
Aurens ille elobus ponum vel palla vocatur.
Unde ficurarum mundum restare putacur.
Ouandocoronatur; palla ferenda datur.
Sienisicat mundum forma perhibere rotundum.
Entus habet plenum terreseri pondere fundum.
Ouemtenet arcanum palla ferenda manu.
Hac fuit ex terris mundi collecta quaternis,
resoret imperiimanibus restanda supernis.
Hac culis impercum Tulius arce suum.
Taliter hunc mundum restat manus una rocundum
Regius includit sic omnia climata purnus:
Faliter omne quod est regia pomparenet.
Epostea. quid Ggniticer Crux Cuper impohta:
Crux superest pomo, caeli super insita dono.
Suscipe cordebono, Rex; quae ribi mystica promo:
Teque sedente rbrono, prospice quid sit homo.
Crux es palla simulpariter connexa tenentur.
Haec maris, illa minus per te reverenda videntur.
Haes ferit, hec sanat: haec perit, illa manet.
Simundana cupis purno concludere reona,
Significata crucis ribi sunt reverenter habenda.
Servulus esto Dei, qui rua sceptrarerit.
desienat aurum.) Frinna Lesbia Romana rocarie olim gevnon
eon aurocoronacam. Ibidem Godtridus:
Aurea materies resalibus apta coronis,
Indicat imperium mundi superesse parronis.
Circulus est orbis formarorunda Soli
aurum cuncta suo superas fulgore mecalla:
Imperium superat, quos orbis continet aulao
es bene comuleoinre gubermat et.

## Folio 183r — 734330022:0233
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000233.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
DEFRUM DE A N DLO.
Suscipic innumeras aurum tractabile formas:
Suscipit es varias Romana monarchia normas,
Elexibilis, facilis, aurea forma suis.
Ibidem exponir, Duid significent semmae preriolx in corona, de quis
easinsticuerie.
Aurum coronarium.) d lustrale, de quorum urroque in posterioi
ribuslibris Codicis. Idquoderiam fudaei (uchicaddic) Romanis
Principibus pendebane, prourancea Resibus pependerant. uc legi-
muss Machabx. Cap. 10. 1T. 13. X 70Ceptio lib 14. Anciquic. Cap. 20. de
lib. 6. Cap. 10. Pancgrricta ad Constantinum M. Merito ribi senatus si-
num Dei, es paulo ante Tcalia (cutum es coronam, cuncta aurea dedicarunt: de
becurerenim es divinitari simulacrum aureum, es vireuri scurum, es corona pie-
tari. ThemistiUSOTAL. XTLT. XenOOr NVA SEPAVOVKONCV TaNarrCor.
Laudes Imperaroris.) Flogia de preconianori Caelaris, bonisomi-
nibus de vorisjuncta: Banninn evonuia apud Zonaram. Cuius For-
mula Cubinde apud Codinum: Hlonvzeorror vonoes o eos r apalaiav
gi anar baanciarocis vonem nde uno verbo vonvreori ecr d o
augeorior  ea concilena lubinde apud illum dicitur, e Codinum,
Lincprandum, alios.
Pags 97. Salus e Vuctoria.) UIc olim Principibus à populo accla-
mabatur; Feliciter Domino, feliciter Victoriae felicisime, Diice servent, Vita 
Victoria, cis aicoras, in xerum. De qua re Liphius2 ElectOr. CaP, 1O. PCxE
Fab. T. Semestr. Cap. 14. AAEEIOnai AVSeontux MErancorCanNEcoV, ronta 
EmapudNicet. Choniarem. Iea Corippus de Jultinojuniore.
Tustinovitam ter centum vocibus optant.
Fuvincas Tusene canunt
Ec alibi:
Tustinum Sophiamque pares duo luminamundi
Esse ferunt: Regnare pares in sacula, dicunt.
Felices annos Dominis felicibus orant.
EcLigurinusincoronatione Priderici, lib. 4
Omnibus errecie latis, totaqe caterva.
Adclamanre viro faustum felicireromen.
Osserens ad pedes eius aurum.) Sine quo Romanemoaccepeus. L
Dus Abbas Ferrariae (ub CaroloCalvo Rege, ad Marcuardum Abba
cem Prumiensem Epist. 68. Orationis cratia, es quarundam Ecclescastica-
rum scudiosausarum romumproficiscor: es quonium in efficiendis rebus apostoli

## Folio 183v — 734330022:0234
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000234.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
N OT A TN
notitia indisebo, ea vero sinemunerum intercessione iniri commode non porest es c.
More Subdiaconiossert.) quippe jam pauloance factus C anonicus
aus Eccleliae Lupra. p25. 94.
Cnmosculopacis.) imitatio samvelis, de quo 1. Recum r0. Tulit Sa
muel lenticulam olei, es effudis super caput saulis, es deo sculatus est eum, et ait.
Ecceunxit te Dominus super haredicarem suam in principem. Idem e Medio-
lanenlis Fecerat, ur ex Sigonionoravimus lupra ad Pa5. 92.
Sacram communionem suscipit.) Omnia luperiora Fere complexus
estilloloco Lisurinus, in coronatione Frideri I. Imp. lib. 4.
moxlimina sacra petentem
Sedis Apostolicae, divinisrite peractis
Obsequiis, sacraredimirus veste (acerdos
Summus ad alta sacriduxit altaria Petre
Innexum divicis, munditoriushonorem
imposuit, presitque sacro diademate crines.
Sacraque Missarumperacens solenniariti
Nobile caelestimunivis faedere factum:
Omnibus erregie latis, toraque caterra
Delamante viro faustum feliciter amen.
Freno adextret.) Id eA Dexrrare, equum Freno ducere. Dexirator,
hoc modo ministrans. Forre e hinc Dextrarius, equusarmiger, De
Arier Callis.
Tarsa Praebitoria.) Neminem liberalicaris C xlarex experrem
maneretas est. Idem Craecis Imperatoribus solemne fuisscin Theo-
phanc _c Miscella Cubinde legimus.
Crearemilires.) Equites auratos, quos rocant. Ouod eriam inba-
Cilica Aquilerani inter coronationis solemnia Factitar Imp. percuri-
endo cos super (capulas aur dorlum gladio C aroliM. Id genus equi-
ces incorneamento celebraco Noriberex anno r 433. non fuissead.
millos. quorquoriramilices facti fuissent Romx a Sigilmundo Imp.
annocaric Andreas Rarispon. in Chron. BaVaF.
Vbi manere consuerit.) nimirum in Palacio vel Patriarchelo Lare
ranenti, quod adjunctum cstBasilicx sive Ecclelix Lateranen (IS: de
quorum ucroque lare scribic Onuphr. Panvinius in lib. De praecip. Vr.
bis basilicis, coro cap. 4. Id vero Palarium licer cum aliis urbis parribuo
Cxlarem

## Folio 184r — 734330022:0235
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000235.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
DETRAM DE ANDLC
18
Cxlarum indulgeneia in Pontiticum manos venerie, honorario ta-
men quodam Comitina ciculo veceris Domini memoriam verbo-
renus conterrarie. apudeos qui Comites Sacri Palatii Lateranensis dice
bancur: quorum potissimum hoc munuserat, Cxelari eo loci coro-
nx accipiendae ergo diverlanti adesse e ministrare, ur lupra est expo-
Ercum adpa8. 94.
Deniquent aliquid peregrini admisceamus, exdio lectoris le-
rando, similes fere huic nostro Germano. Romano procellus coro-
nacionis Byzantinorum Calarum apud Constancinoxolimfuit. C0-
ronandus enim Princepsjurabat Parriarchae ance omnia de conter-
vanda religione orchodora. P. Diacon. Pa8. 540, 676786.798. 20-
Aar. TOM. III. Fol. 44. 8C102.. Turabar aucem, ur nostri per (acro-
Tancta Frangelia, ica ipse per Cacrolancta de viritica crucis ligna
Diac. P28. 687. 715. 717, 731. 766. Carebaceriam decontirmandisju
ribus sprivilesiis Ecclelia. Nicetas Fot. 268. Arqueica benediceba-
cur. unsebatur, ec coronabacur Hemmare aureoregio, manu Patri-
archae (qui Xc ip se plerunque anrea in consilium electionisadhibicus,
P. Diac. Pa8, 493.500.656.) in templo lummo S. Sophix, ibid. 540.
647. 786. u: veluri demanu Christi lumprusvideretur, ibid. Pag. 73F.
Feq. d in iploambonc. C edren. Fol. 534 497. Poltea renunciabatur
et preconilabatur publice. Diac. 540. aliquando in Ilippodromo. pag.
956. Ibi a populoci acctamabatur, laudabatur, quae 6aoinien illa ev.
enuia. Nicer. 136. Paulo posta Augusta eodem rieu inaugurabatur.
uc apud Diac. 540. 550. 665 Timulque imperarori desponlabatur, ue
FTeraclio. pa8: 550. Lconi Flirena. pag. 724. Sceptiano Anna Cedren.
si8. Duorum omnium ricuum verba, formula, Colemnia minuri
tim cognosci pollunecum ex illis Byzaminis scripcoribus jam lauda-
eis, cum e Curopalace, live Gcorgius Codinusis est, qui officia _ Or-
dinem Rulae delcriplit, riculo ocei scenposias baoinEcos: Pa8. 175. u(g5 ad
linem. Duaedam ee Lcunclaius (heu quondam nocter:) in Pandect
Turc. pas 406. cum lcg.
 L2
3a8. 98. Debenedictione Reginae.) R ex Persarum, ut Plurarchus au
Tor ett, in lib.. Duod Princeps debet esse sapiens, existimabat OmBES
BC.

## Folio 184v — 734330022:0236
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000236.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
NOT K +V
Subdieos eTe serros uos, excepta conjuge iois, cuins magis quam a
liorum essetDomina. Idemque Rexnon semper, ledctacistancum
horis Reginam ad le intromierere Colebat, ut Sulpitius Severus me-
minit lib. 1C. Echac in parre alix aliis populis consuecudines fuerune.
Romani aucem Caelares Cerenilsimam Aupustam aequo omnia jure
secum esse roluerune, ut Justinianus prokcetur in L. 3. C. de quadrien.
praxelerip. e aliislocis. Ec luscepris intulis imperialibus, paulo post
ealdem manu Parriarchae consceraras, conjusibusipli impoluerunes
uc apud Theophanem, Cedrenum, Zonaram legimus. Ccorgius
Codinus Tic. de Coronat. ImP. Ha rEs zoueros ro aubcoros s bavincus naur
Bare dro S Z HarecapZY 241505 70 sEua evnognder regrESOV Wa avro, rg
ExIDnO THRCPANTS EaVTOZlvaIOS. nS’Evdis nTor CasINea au
Sea avs aoes SuoNOZ oVu avror cirangi 1voTE Da avro C. Onid
vero hac parre Germaninostri C x Pares in more habuerine, ex hoc
capire discimus. Sanene quid Augustae imperatrici ad maiestacem
declec, inter alia officia ciusulibus deputata Cancellarium eriam or-
dinarium _ perperuum ei ad signarunt, Abbarem Fuldensem, Prin-
cipisjura habencem: Sed sc Archilacellanum cribuerunt Abbarem
isn CuMaximini apud Trereros.
Licalu Zislesius Thalamum palleis ornarum) id estcaperibus, stragulis sericis auro
argentoque incexris, qualibus alcaria in cemplis insterni solent. 6lol
larium recus Larino Delricum: Palla, Elterlaken. Gregor. Turonenlis
lib. 7. Cap. 22. Apprehende pallium altaris, inselix, quo sacra munera conterun-
cur. FTerco epilcopus Basilientis visione WVerrini AugienS. Cap T2.
Donamagnisica es innumerabilia, in palleis es vasis arsenteis _C. Quodibi-
dem  alatrid Scrabusita verric carmine:
Pallia, e invasis Theoculphusparaeneli ad fudices:
Alter ait, mihi sune vario fucata colore
Pallia, quaemisie (urputo) corvus arabs.
Ouovitulusmatrem sequitur, quo bucula taurum.
Concolor e vitulobuculo, bosque bovi.
Splendoremspectes, iunctamque coloribus artem.
Veq roras maenisiuncta sic arreminor.
Cum duabus pell.) ute Poncificalilibro constat legendum hic eA,
cum duabuspuellis, id est, virginibus sire marronis, e Gynecxoni-
mirum Cuo sibimoris dc honoris ergo adctantibus de ministrantibus.
eddee
D
d
honos
eximin

## Folio 185r — 734330022:0237
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000237.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
DET RUM DE ANDLO.
Nam X olim quamvismatronam incomitatam in publico compare-
reindecens visum fuisse nocum est.
Pas 99. Sic Pridericus FIT.) Cijus cum (ponsa Fieleonora Colen-
nistrac coronacio praecer Rocerrinckium. Cuspinianum. Ursper-
gensis continuatorem, e alios, peculiari libello Teuronice delcri-
praexraeper Nicolaum Epilcop. Flipponensem, ucinclencto Tomi
II. Germanicarum rerum indicavimus. Latinc enini nondum vide-
relicuie.
Anno M. CCCC. LII.) Marianus Socinusin c. cum contingat. col.
2. De FOro COmp. nOtaE annum MI. CCC. C. LI. Ouod esler verum
computandomore Callico a Palchare, alicubi Carolus Molyneus.
Nupriarum e Imperiicoronas.) Nupcialisfestivitaris Lonum, inter
alia, ab omni anriquitare tuerune coronx, quas Sacerdos sponlo 
Sponlx imponebar, ee octaro post die rurlus demebat, non sine (0-
lenni precarione. Ccorsius Monachus in Tract. de marrimon. za-
qos esir aerspos nai uwamos ourapea: cire si evnonas, cir ss sparc,
n Ssa orpeBonaior. In FuchologiOGFRCOrUM VOCatUT axoxOdia ScPaV
e, officium coronationis. Vide eriam Cubert. C onstant. 5. 17. Deritu
nUPE.
Friderico post Heractium.) Imo eriam Lconiica juncta cATrene ve
Historia Miscella haberlib. 22. pa5. 724. X Scephano Romani F. An-
na apud Cedrenum Fol. 518. Sednimirum hos Larini incer Augultos
non compurabant. Georgikonem aliqui uocunt
Cersick muncuparum.) Ccorgium Podiebracium Regem incelli-
sit: quem Bohemiica vocabane luo idiomare. Extac Dispuratio Pra-
sensis Ecclesix cum Rokyzana coram icto cirezitione seu Ceoreio Rece
trabiraanno M. C CCC. LXV. In eius designatione Regis definie
hiltoria Bohemica Anex C ardinalis Senensis: cujus continuario su-
mi porest ex Jacobi Piccolominei Cardinalis Senensis commenta-
rior. lib. 6 Mulca quoque dehuius CeorsiiRegisrebusgeltis _ for-
cuna haber Curxus in annalib. SilelIX.
C A PV
xcellentiam.) Dua quidem nullam posthominum memoriam in
Lullo regno exticissemajorem, in confessocs. Omnino enim à
Deo proximus Cxlar palam habebatur. Fueroxius lib. 8. de Friano

## Folio 185v — 734330022:0238
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000238.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
AOF A YV
foquens: Obhocper orbem. Deo proximus nihil non venerationis meruit. RuTo
nius de Cratiano: Deus, es qui Deo proximus taciro munera dispensat arbin
erio: Arnobius lib. 4. Diis proximi atque auguscissimi Reges. Iea Symma-
chus lib. 10. exist. 27. Deopronimumvirum: X epilt. 32. in rebus dubiis divi
na. quae que vel Deoproxima consuli
PaS. 10C. Per Cas. Augustum.) FTOC iplum NI. Aurelio Anconina
imp. eleganter proxonir Melico Epilcopus Sardientis, apud Fuse
bium lib. 4. Ecclel. histor. Cap. 26. Philosopbia haec, inquie, qua nos uri
mur, primum introducta est. Romanae vestrae conversationi Aucusci temporibus, ex
quo es regni restri sublimius culmen ascendis, observantiae buius auspiciis eleva-
cum. Cujus imperii feliciter propasati ru felix successor existis. Itaque fidem quae
cumipsius Aucusci feliciratibus adolevit, inteoram tu quo que nunc regnans conser-
va: quianec ipsi Aususto in ingressu eius, vel inprorressu, triste aliquid accidit: (ed
e contrario laca omnia, es omnia magnis successibus plena, obsecrantibus Deum
Cummum pro imperiicius scacureligionis huiusce culroribus, etC. Erplura hue
Facientianorarimus lupra ad pa8. 50.
illo semporena (ci.) adeoque ciris Romanusnalci, ut aic P. Dia-
EOo. lib. 7o-
Reddire Caesari.) De hioc dicto Domini extac peculiaris Theolo
Sictorica diferratio nostra, in qua multa ad hunc locum proprie tar
cienciao.
PaZ. TOT. Potestatibus praeminere.) Vr EsE V. D. Petrus EpilEL. Cap. 21
V. F4 eiCaACICoS VTESEZoVI erenu c5 si aur CUXOUEVOIS. Ter-
cullhanus ApolOgericO. CaP. 33. Imperatorem necesse est suspiciumus, ut eum
quem Dominus noster elerit: ut merico dixerim, nosier est magis Casar, ut a nostro
Deoconsticurus. Et Poltea: Temperansmaiestatem Caesaris infra Deum, magis
illum commendo Deo; cui soli suliicio: subicio aurem, cuinon adaequo. Non enim
Deum imperatoremdicam, ecc. De Achanarico Corho lcribit Tornan-
des, a Theodosio Imp. Constancinopolin invitarum, licum urbis se
maenicudinem, commeacum que narium. _c populorum diverlica
cemmilicum que ordinem mirarum dixisc: Deus sine dubio terrenus est
Emperator: es quisquis adversus eum manum moverit, ipse sui sanguinis reus exi
sit. Ec Theodoricus Gochus Lcaliae R ex ad. Anactalium iea scribie.

## Folio 186r — 734330022:0239
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000239.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
2e
On
DE F R. UM DE A N.DL 0.
1BC
Vosestisreenorum omnium pulcherrimum decus: vos totius orhis (alutare praesi-
dium. Ouod caeteri dominantes iure suscipiunt, quasi in vobis singulare aliquid
inesse cornoscunt, et c. apud Calliodor. Epist 1. Fe Rchanaricus ad Ju-
Rinianum lemp Vobis sloriosi Principes, cum siris absolure mirabiles, aliquid ta-
men additur, cum vos omnia regna venerantur.
Potestates a Rom. Imperio.) Consuereratillud, dum in Aore estet.
Reges _ prasides aliis gentibusdare Judxeis, Srris, Parchis, AIBa-
nis. Colchis, Iberis, quin de Callis quibusdam _ CTermanis, R Taci-
10 credimus: Marcomanis Ouadisque usque ad noscram memoriam Reces
manserunt ex sente ipsorum: jam es externospariuneur. Sed vis e potentia Re-
sibus ex auctoritate Romana. Seneca inpertona Neronis, li b. de clemen-
eia: Inmeaporestate est, quos Reges mancipium peri, quorum que capiri recale
decus circumdare oportear. Qua dere plura alibinocavimus. Ded e
everso direproque per Barbaras genres imperio, et adillas angustias
redacto illacamen reverentiamansie, ut ab co tanquam Cummo e
primo Reeales _ Ducales dignitares _ riruli pecendi viderentur.
fixemola in Reoibus Bohemix, Polonix, Danix, Suecix: Ducitus
non Fancum Sabaudix, Clivix. Wircenberexe, Murilterberex: Sed
etiam Ferrariae. Mancux, Radziviliis in Liruania de aliis.
Leges ab omnibus ob ervandae.) Nulca in hanc rem Francilcus 20-
annecus in Tract de Imperio ROm. tus Romanum (aic Maranca Dis-
PUTAE. 2.) est adhuc inviridi observantia, es eo iure prae sumitur quilibet vivere in
regnonisi adversum probetur dec
Ecclesiastici namque.) Vide Flincmari Fpiscopi Remensis episto-
lam7. cum lcq.
Pag 1O2 Dominus Mundi.) F qeo uerroné surnue , aic ibi Anconinus
Pr P. _ in eius quoda denario argenteo apparer rituluS: REC TOR.
ORBIS. Ced incelligendum est de orbe Romano. Ita dicieur, quod
ex orbe coro pollidebant Romani ut orbis Christianus, quod Christiani
habemus. Lucanus orbem Thessalicum, icemq; orbem Hibericum dixic pro
Frilpania, e orbem Arctoum pro Callia e Germania. Ligurinus or
bem Teutonicum, lib. 10 _ olim C. Pedo Albinovanus ad Liviam: Et
modo Cermani Romanis coenicus orbis. FF cum ex Frispania in lraliam, inde
Craciam eranticum molirecur Calar, inquic:

## Folio 186v — 734330022:0240
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000240.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
N O T X
I N
Victrices aquilas alium lacurus in orbem.
quialibi dceodem:
Huccui Romani spacium non sufficie orbis.
Orbis Romani crebro meminie Marcellinus, e Ulpianus in l. ry
D. de Racuhomin. Rurelianus, ut auctor est Prebellius Pollio, seri
bens ad Zenobiam (C exorlus est: Aurelianus imperator Romani orbis.
Tercullianus de Pallio Rus vocaE: Revera orbis cultissimum huius imperii
rus est, super alcinoipometum, e Midaroserum. Arcibrolius ditionem Roma-
nam. Ergomundum, ucurmaona eius partis domini tuerint Roma-
ni. coram nunquam habuerune Vel Romano Poeraagnolcenre, cum
apud Cctasnon volens degeret _ libere scribenre:
Naxima parshominum nec ce pulcherrima curat
Roma, nec Ausonnimilitis armarimet.
Dant illis animos arcus, plenae que pharetrae,
Quemlibet es lonois cursibus aptus equus.
Regno aurem Christiune X Colihoc convenie, ad quem dictum est à
DCO PaCrC: Pere a me, es dabo ribi genres haereditatem tuam; e possessionem
terminosterra. De quo eriam accipiendum oraculum illud apud Jole
phum, nalcicuri apud Judxos cujusdam eorius orbismonarchae, non
de Vespatano: _ id Erans. SoiRvuErnS TOTOS, n OVnSneZEV SVoPC
paiors, aic Fusebius lib. 3. Cap. 8. Paulinus Nolanus, exist. ad Militem:
ipse Caesar Christi seruus studer esse, ut aliquarum sentium Rex esse mereatur. Ne-
que enim quicunque terrenus Rex eorius terrae dominus est. Christus autem rotius
mundi Dominus es Rex est. EcuE ait Properr. lib. 2. de vocat. Cent. Cap.
26. Cratia Christiana non contenta est eosdem similes habere, quos Roma: mul-
eosqueiampoxulorum scepero crucis Christiilla subdidit, quos armis suis istanon de-
muit.
Superomnes Reces.) Floc vulcepitheron, Vllerdurcleuctigst.
ludaei sub eo.) Fli veceriinsticuro Imperialis Camerae servi haben-
cur e mancipiorum condicione Alco C xe lareo subdiri lunt, ur etiam
in Ruperri Regis diplomacc. intra ad pag. 108. exhibito legimus: Iu
daos Camerae nostae servos acceprandi es defendendi. Ec a nelcio quo C X la-
rum, dum W ormatiae relideret, aulxe lux Camerario e familia Dal-
bursia jus illud in Judxos dacum legere memini: quod hodicque
illius posteri, una cum sencilicio nomine Camerariir vormacienses dicti
de Dalburs, obcimere noteuneur.
Omea

## Folio 187r — 734330022:0241
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000241.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
linianeo
DE FRDM DE ANDEO.
Omnesprovinciae.) quae quidem Nocicia ilta Imperii urriu sq; com-
prehencxlunc. Excac Erpus Imperii Romani ab Orrelio elegantissi-
meformaaenea expressus. Amplicudinem aurem Imperii loquun.
cur ipla consticuriones Impp. tribuscodicibus collecta, tam variis
_ distancibus Furopx. Alixq: prorinciis a civicaribus cdicx. Ouod
etiam miracur Aristides Rhecor, oratione in Romam.
Omniain pocestate imp.) UInde Rerum Domini Colemnis Cxlarum ei-
culus. Sed recte Seneca de Beneticiis lib. 7 cap. 4. Turecivili omnia Recis
sunt: e tamen illa quorum ad Resem perrinet universa possessio; in sinculos do
minos descripra sunt. FE Cap. CC 4. Sub optimo Rese omnia Rex Imperio possidet;
sinculi Dominio. FF CaP. C. Caesar omnia habet. fiscus ejus privata tancum ac
sua: es univer sa in imperio ejus sunt, in parrimonio propria. Hluc pertineeno-
bileilludresponsum D. Ambroli ad Valentiniani Imp. missos, Fipi-
AOLa XXZFFI. Convenior a Comitibus es Tribunis, ut Basilicae fieret macura
traditio, dicentibus imperatorem iure suo uti, eo quod in potestate eius essent omnia.
Respondi, Si a mepeceret quodmeum esset, id est fundum meum, argentum meum,
inshuiu(modimeum, non refracaturum: quanquam omnia qu’ae mea sunt essent
pauperum. Verum ea qua divina, imperatoris pocestati non esse subjecta. FC
Theodericus R ex apud Calhodorum lib. 5. cap 24. Magis illa nostra sune
parrimonia, quae a subiectis legirime possidentur. Ita Fridericus apud Gun-
cherum lib. 3. Ligurini:
Ouicquidhabet locuples, quic quid custodie avarus,
Ouicquid in occultis abscondit terra cavernis,
Ture quidem nostrum, populo concedimususum.
Plus defacto quam iure.) Fulissime hanc rem pertractat Vasquius
MIustr. ControverL. Cap. 2F.
ReseFranciae.) Vide Lupold Bebenpurg. cap. 7. circa Fn. Tohan
Bodin. de Republica lib. c cap 8. ubreriam de Flilpania.
PaG 1C3. Tollerealicuirem suam.) Symmachus pro lacris parrum
ad ImxP. Omnia regitis, sed suum cuique servatis: plusque apud vos iustiria quam
licentiaralet. Vexacillima apud lurisincerpreres hraec quaestio. An prin-
cepscertio justuum rollere poltr: De qua D D. in l2 C. depreci-
buslmp ofterend Brun conL. 12. num. 129. X leg. Alciar. Conl. Fol.
165. Agid BoN in Practica, Tic de Principe, num. 187. & legq AIBer.
GenFil IIB. 2 Lection. cap. 14. ∞ 2. D. Spuca. pag. 37 _ scp. Mludtere
conrenit, ex causla magna polle, e ersa subdicosproprios, ee lirelie

## Folio 187v — 734330022:0242
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000242.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
5:
EI. OF.  F.XV. ......
expresse, nec enim vellepraesumi. Caullam aurem maxime urxen-
cem elle, ucilicarem publicam. cuius in coro jure mulca lunt lingu-
laria de Favores eximii, de quibus lare Pecr. Faber. lib. 1. Cemestr. pag.
264 Idque non cicubancer pronunciarit Aincas Sylvius lib. de or-
cu ex auctorir. Romo Imp. ad Fridericum, cap 17 d (cq. Nempe libe-
rum est imperatori, inquit, non solum homini nequam, sed etiam viro bono ac de
Republica bene merito proprium arrum, proprias domos, propriasque possessiones
auferre, Reipublica necessitasid expostulat ec. Mnocameneriam calu duo
Tervanda Fuerine. Clnum, urnonnili parcistime hoc Rat, nec volu-
peasproucilicate habeacur exemplo Augucti. qui torum Cuum angu-
Aiusfacere quam excorquere posselloribus proximas domosmaluie.
Sueroniorelle cap. 56. Alcerum. ut vel justo precio vel alia rarione
Ixlis damnum repenlerur, nobili exemplo Constantini Imp. apud
Eulebium lib. 10. Cap5 Cuius aequirats etiam exempla oblerrari
apud Clicam P29. 35. X 373.
Alienare iura imperii.) Mulca in hancrem dispurane Doctores,
quorunihil huc afferam. Led rancum nocabile apopthesma Friderici
nostri Imp. III. ad quem hic liber Scripcus eAt. quod Aineas C ardina-
lissenenlis ad AlFonsina Panormitani nocavie; Lurasse Fridericum, in-
quie, nunquam comperi, nisi cuminciritate aquensi apud Beleas. e cum Roma
coronatus esset: idque juramencum constantisime tenuir. Cum enimiureiuran-
dopromisisset. Qua bona possideret imperium, nullatenus alienacurum, es mono
hoc, modo illud ex eo peteretur; maluir avarus neg.ndo, quam concedendo periu-
rusvideri. Famque obcausam pecenti Borsio Marchioni Estensi ducarum Nuri
na e Phecii tam diurestitit, donec monstratum est eundem ducarum lueri macis
quam alienationis speciem habere. Ouamrem nos ei potissime su simus. Simile
juramentum praestare in coronacione sua Regem Hungarix iura
Rerni sui e honorem corona illibata servacurum. legimus in c. intellecto 33.
Ex. de jurejurando. Ec in Gallia quoque R ex line publico gentis
concilio, quod vulso Trium Ordinum conventus appellatur, nec
alienare quiequam ac ne oppisnorare quidem pocelt: uc cum alii
Pragmariciomnes, cum praelereim Paponius celtatur Arrest lib 5.
tic. 10. arric. 4. Oua derelare de elegancer Horomanus Illustr qua A.
I. Sed denostro Imperio ur dicamus, exemplum insigne habemus
magna concroversiae inter Papam e Ochonem IIII. Imp. exorra
Anno M. CC. II. proprer Marchiam Apuliae, quam ImpCraTOT ad
impe.
arta Contuucergia
r olsaren
V
innoientim III.

## Folio 188r — 734330022:0243
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000243.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
PE TRUM DE ANDLO.
Imperium. Papa vero ad Eccleliam Romanam pertinere contende.
bac, perdonationem cestamencaria Domina Marhildis, Alix quon
dam Rorreri Principis Sicilix ec uxoris Conradi Regis, Hlenrici IIII.
Imp. F. Ouam donationem per mulierem line consensu Principum
factam Eccleliae Imperaror invalidam esse praecendebar: adeo ur cum
ea decaula Marchiam Paxxe noller concedere, ab illo excommuni-
caretur. Aliud est exemplum Caroli LIII. Imp. cum W encestaum ccc
silium Caelarem designandum curasseE, AnnOM. CC. L. ZZ. PrO-
misit (inquic Vauclerus) Electorum cuique centum aureorum mil-
liaproconsentu: qua cum Colrere non posser, obligarit illis relo-
nea ec rectisalia imperialia. oppida, propriecares e jura riculo pi-
gnorum. Exquo insurrexit dispurario erandis. Cina enim pars pro-
bare contendebat, quod non liceat, neque expediat exossare imperium: alia
aslerebac. rationabilicer hoc factum, ne ipsorum Electorum resiones graventur
aporentioribus, Flacille in CHrOn. CFCnerAC. 46. Neguetancum IM-
peracori diciones Imperii diminuere aur alienare netas, Ced neque
Electoribus tuos principacus: cum Aurex Bulla cap 20. cerex cuique
Principi Electori diriones dignitaris ruendae causta sine acrributae.
quasiporum arbitracu deminuijusnonsit, Ouod d Scacuristami-
dix apudeos ligillacim caucum eAt.
minsignis.) Insioniahaec Imperialia Rexalia vocancur. Ronigliche
Biers Casinna ncnaia nosura Sionua de ouuBona, quibus ceusecrerio-
ribus quibusdam Alci regalis clinodiis Imperacorinauguratus inve-
Riebatur. Dehispeculiariter rractar C0detridus Virerbien(is par-
cetg. Chronicor. Deregalibus insienibus.
Sunt quaruor.) Scd prxcer haec quaruor Augustalis dignitatispro-
Pria ornamenca, quae hic ponuntur, plura luncclinodia, reliquix se
anachemaca, quae ex parre enumerancur in rita Flenrici IIII. Imp. ab
anonrmo, cum aic filium eius Hlenricum misso legaro mandasse, ut
absque mora sibicrucem, coronam, es lanceam, caeteraque recalia transmilteret.
Ouod_ ipleHenricus illi in quadam existola objicit, Lanceam es cru-
eem, es omnia recalia insienia, vi es rimore mortis a nobis extorsisti. Plura au
rem hisenumerancur a Dubravio lib. 22. histor Bohem. X Rebdortio
AnnO M. CCC. L. Consueverant Caesares insionia Casarum cum fanctis qui
busdam reliquiis apud suc cessores deponere, quae tunc omnia Ludoricus Brandebur-

## Folio 188v — 734330022:0244
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000244.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 45 lines, status machine
NOTK IN
vensis posi obitum patris Ludovici Bavari imp. in sua potestate habuit: videlicet
lanceam qua perforatum fuit lacus Domini, dextra porrio S. Crucis, cum uno clavo,
es maxpa, qua ultimamensa Domini strata fuit, ac gladium Caroli Magni, es
alia plura: non magni videlices cuncta precii apud calium rerum contemtores: at
apiid Carolum intanto precio posita, quanto nulla res profana vel preciosi ssima.
Faille tradidis Carolo Reri in Nurenbers, qui in Bohemiam in civitarem Pracen-
semilla deducir. Ouam vero ipse lanceam laceris Dominici pertoratri-
cemlaudar, Longino scilicet cuidam usurparam, eadem Constan-
rino M. adCcribic Sigebertus et Limprandus; Mauricio Codtridus Vi-
cerbiensis, CaroloMaono continuator Bedae: ut supersticionis ma-
termendacium nusquam sibi constat. Hlodic illa clinodia apudci-
liis etiam valde vicarem Nurenbergensem allervari dicuntur.
Uegisata gostars fbta Deprimo supra.) Dediademate Imperarorionos quoq; Lupra ad
Pas. 96. plura annocarimus: Ouibus hoc tantum, occasione clavi
domini modo incer clinodia Regalia enumerati, addemus, quod
Ambrolius scribit Oracione in obicum TheodoliImp. Cuesivit Hele-
nactavos, quibus crucifixus est Dominus, C invenit. Deuno clavo frenosfieriprae-
cepit, de altero diadema intexuit: unum ad decorem; alterum ad devotionem.
Misiritaque filio suo constantino diadema cemmisinsienitum: quaspreciosior ferro
innexascrucis, redemprionis divinae cemma connecteret. Misit frenum. Vtrog, usus
est Constantinus, es fidem eransmisit ad posteros Reges. Sapiens Helena, quae cru-
cem in capita Rerum levarit, ut crux Christi in Resibus adoretur. Non insolentia
ista: sedpietas est, cum defertur sacra redemprioni. Bonus itaque clavus Romani
Imperii, quitorum resit orbem, ac vestit Principum frontem. Recte in capite cla-
vis, ut ubi sensus est, ibipraesidium. In vertice corona, inmanibus habena. Corona
decruce, ut fides luceat: habena quoque de cruce, ut potestas rerat. eC. Ira
apudCallos, Spacha B. Perriincer regalia Francorum Repum habe-
cur, Rimon. lib. 1. Cap 36. Fc vexillum B. Dionrli, quod Oristambe
ipsi vocane, uc legicur in annal. M. C. XIVII. X Rigord. annal.
M. C. XC.
Cladius.) Hlic olim praeferebatur Imperatori per Praefectum
Praetorio, apud Lampridium. Arma Imperatoris e ad Forricudinem
in hostes, e justiriam in Facinorolos. IInde _ Justicix gladius in de-
xerapingitur C. Codinus pas. 102. Sse ris avans 2oeEasov. Impe-
racorium Cenum quibuldam Cxe laribus in manu expressum conspi-
cirur ineorum lixillis de numilmatis, uc Rudolpho. Hlenrico VII.
Friderice
ria centr, ne
alo euum ae
state conciliari
in conrordiam
degi hosc auto
niiaui sic ref
nitore docta.

## Folio 189r — 734330022:0245
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000245.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
PE TRUM DE A N D2O.
Frideric TII. WVenceslao. Sisilmundo, apud Golerium in Cxlari-
bus. Dehocita C0detrid Vicerbienlis d. loco:
Judicii signum gladius monstrare videtur
Duomalefactorum feritas cessareiubetur.
Velatro frustretur. Rexrenet arma secus.
Praecipicur gladius vibratus semper haberi.
Puniat ut subito, poruit quod culpa mereri:
Nam sicardus erit, pax vacuata perit.
Ense quiescente compescere non valecorbem.
Sansuinis humani corrence porest moderari.
Ouireonarevolet, sancuine iura colet.
deq: ita in coronatione Wilhelmi Imp. Saxo. ensifer dixisse lexicuri
accipe en semregium, ur rebelles severa correptione porenter assticas, omnesquebene
volos intranquilla pace cubernes.
Sceptrum.) Anciquissimum apud omnes sences Regix dignica-
tistignum (ceperum. Unde (annouzo, Bar: ncis Poceis dicuntur. A-
pudtlomerum Achilles irarus jurar per (ceperum quodmanu gerar:
Naiua TESEOKEMPOV. Nor S aVTOVEVES R ZaicoV ErnaxaaS PoSEoVOI Sia
mno, oie deuisas rezs aioscieralac. Apud Gracosin sceptris summis
pohexe erant aves, in Rexum vero aguila. Incerpres Aristophams in
AvibuS: cicodaerrois onnmes r anev enloos eis nopor: eo
serois ror CannEcoronnneors l acroc. Oux etiam in criumphantum
Caelarumque Cceperi in antiquismonumentis apparer. Dehoc ica
Vicerbienlisibidem:
Inmanibus Recum dum recia sceperatenentur.
Tun quasi per virsam compescere cunet a vicentur.
Panac praestatur, quaeratione datur.
Vsibusinnumeris es legibus undique sultus,
instruit hichomines dienos praetendere cultus
Resia virga tamen, quo moderentur, habet.
Plura solet homines per climata fingereiura.
Caesar scepera tenens novit distingere plura.
Imperat es vireaiuravalere fua. C.
alii Reresitidem.) Reges Callix scepero suo lilium impolicoha
bene. vel manum duobus cum pollice disitis erectis Rdcisionum ex-
tibenrem, quam ipli main de iultise rocant. Duod sceprrum unam

## Folio 189v — 734330022:0246
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000246.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
NOF A LN
cum cxeteris resalibus ornamentis quum Carolo Imp: per Calliast
cunci honoris ergo apud S. Dionplium monstraretur, diceretur
que cam manum ex unicorni sculpram, subjecie iple, Non pocuisse.
ex aptiori marerin manum iustitia effinsi, quae purs omnisque veneni exfors esse.
debeat. Ouodannocarie Claud. L’aulcher. in Annal. CalI. Tub Anno.
D.. C CC. XXXVII. P28. 249. Deanslorum Regc RichardoRo-
rerius Lcribie, gestale dexera sceperum rerale, in cuius summitate habetur
Cionumcrusis. Cs inmanu sinistra virram auream, in cuius sammitate species co-
cumba: E non forre verius aquilo.. Crxei Imperatores in (ceptro.
Crucem Ferebane dexera, Cinistra uarsnsor. cum nescio quo textili
aureoinroluro, Angniae dicto, denotante, ror BasinEa ranciron cira ios
doror, nai pn siae 2o. sus Barincias Vs exaE nai ucranavzuir. IIlud
vero parsinior, rd raulus asarOV, naj r0 uC ta Baive a GEOV cis erEPOV
ita apud C. Codinum lesimus pag. 10r. _ videmus in picturisNice
Phoro Cregora praelixis, atque eriam innummis Byzancinis.
Pa8. 10+ Pomum aureum.) De quo lupra ad pa5: 96. In Corona,
cione Cuilhelmi Hollandix Comitis in Imp. Ludoricus Palacinus.
dixisse legitur: Accipe globum spharicum, ut omnes terrae nationes. Romano.
imperio subiicias, es aurustus gloriosus appellarivaleas. Tamenhoc lignum.
Pomicruciseri, quodolim Cixlarum proprium, hodie eriam caceri.
Reges gorunt. Adeouceriam Lediriolorum Anabaptictarum regu.
lusin ciricace Monasterienlipomum cum Cceprro ulurparit.
Pertinet ad Palarinum.) Idque in actibus publicis ee lolemnibus.
ita tervatum legicur, ut in Concilio Constantienli, Seltione XLLLT.
Prae sence serenissimo Domino Sicismundo Romanorum es Fungaria Rese, cum in
fienibus recalibus, es nobilibus sibi in his serrientibus: videlicet Dominis Ludovico.
Comite Palatino Pheniinpomo sive mundo; Henrico Duce Saxonia in ense, Fride-
rico Bure gravio Nurmbereen se in scepero, e andrea filio Suevalae Barone de Hun-
caria in corona ministrantibus VC. IIPETAEOrI VerO GEXCOrUM prXteP
ceperum _ spiocham praeterebacureriam lampas propter illud ver-
bum Ccilicet, odFnap. Lae rCo. Fd PCS cor EUCd EVTcV ar DpcCaIECO-
dm. Pa8. FOT.
Sceperiserodionitatis.) Fuisse de ea contentionem aliquando inrer
Brandebursenlem et suliacensem, annorarie Rebdorttius Annali
ML. CCC. XLY IIB.

## Folio 190r — 734330022:0247
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000247.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
d F X R e M B F A N DLO.
MI. CCC ZLVIII. in coronarione C aroli ITII. Imp. cum Marchio
Juliacensis Sceperuceneret regale, Ludoricum Marchionem Bran-
debursensem eripere illi conacum de manu, dicenrem ad officium
Tuum hoc spectare: unde rumore incerillos luscicavo, Regem incer-
renisse e per Principes Fuise definiram: Ouod quando Res Pomanorum
coronatur, tunc ad officium Marchionis Brandeburcensis spectet, Sceptrum recale
renere: Sin ausem feuda reralia concedit, tunc ad officium alcerius Marchionis
hoc sectare. Ouod illius hde elle volo. Porro denique oblervan-
dum ol quodtrieres Principes Electores Politici (acque adeoho-
rum vicarii) instrumenta illa sux dignitaris, quae Calari in actibus
Tolemnibus praeferune: sentiliciis armorum luorum fguris addiro
proinsionibus publice gerunc e ostendune, Palarinus glabum. SaxO
Strictumensem, Brandeburgicus Cceperum: de quo plura notcavimus
Origin. Palatin. Cap. 15. Ouomodo etiam in regno Callorum Les
connestablestimbrent, leurs escus, et enrichissent de l’espée steurdelisée leurs escu
sons et armoiries. Le grand Escuyer pare ses armoiries de l’espée au foureau, et
ceinture, semes de fleurs de lis. Les Mareschauls parent leurs escussons de haches,
pource qu’ons en Cert à couper le bois, dont lonfaies des fercillées pour faire les. logis
d’uncamp. exc. Les Bonceilliers de Sentis ont recenu les armes escarcelées d’Or e
de guentes, representans du vin en une coupe d’or: ue annorarie Claud. Faul-
schecusin Originib.
CALa l
lam sencentiam auctor noster, vrpore Cononista, hiie protice.
Lcur: eiplane contrariam multimagni e cordari viri de superio-
ribus lxculis de hoc nostro graviltimis seripeis publice sunt prose-
cuci. Ouorum nomina henumerare hoclocorellemus, non mul-
eobreriorem cacalosum rexeromus, quam est Hlomericus Grxca
rumnarium. Argumentis aurem huius capitis plerisque a Beben-
pursio, quo Lectoremremitrere praettar, estrelponsum.

## Folio 190v — 734330022:0248
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000248.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
NOTX
LA PUF X.
a8. 108quem imperiovacante.) Resolim expedita. Conrado Re
se detuncto. In Concilio Principum Germaniae quidam sic inti
xudueum lib. L. Ligurini:
Francorum proceres, quos inclyta robora resei
Et validas nunquam pudeat dixisse columnas:
In manibus vestris regnum est: ea quippepotestas
Ad vosmore suo semper viduata recurrit.
Resibus est aliis pociun diiure paterno
Cerra fides; sceperumque parris novus accipit hares
Nos quibus est melior libertas, iure verusto
Orba suo quories vacat inclica principe sedes,
Ouodlibet arbitrium scacuendi Regis habemus. 156.
Papa succedere.) In quam rem Johannes ZXII ab obicu TTenriei
VPI. Imp. Bullâ edica libi carit, quae legicur incra Exrravasantes ili
lius, Ticulos. Ne sede vacante aliquid innovetur. Cuiin Cermania nostra
per legesivernaculas, ex conrrarium ab antiquo conluccudinem, lon
cuscllenullus porett.
Vacante imperio.) permorrem Imperacoris, auc abfenciam crans.
alpes. Duocaluolim Imperator vices luas, cui volebac, mandare
Eolebar: ue Brunoni Ocho. I. Imp. Fridericus Rcinoldo Colonienlio.
Inpartibus Pheni.) cui ricina Francia d Suevia, Nicro Auvio dio
erminante. Scribimus enim haeciploloco, de quo Ausonius lo-
quicur, Graciani _C V alenciniani Impp. rictoriam contra Alemanoe
ibi partam praedicansi
qua Francia mixta Sueris:
Chrcichsoinenim. Wircenberga: Danubii Rheniq; Fonces, Vindelin
cia Suerix deputatur: Sylra Orronica, Maeniaque tractus Franciae
Oriencali: Nicermedius incerlabicur. Sed dc interior Rheni tra-
ctus, cocumq. Belgium ad Frecalem Occanum ulque, quid nisi Fran
CtAVCTUS:
Comirarus suiprivilesio.) FIoc eAt. quodalibi Ceripsimus, nec paeni:
cec, ricariacum iltum imperii, quem lub incerregno vel. Caelare ab
Senee Palarinus geric, non aliunde quam vi ee jure praefecturae Palarid.
receris ere Majoratus domus sub regno Francorum (qua digniras
mandatam
dn

## Folio 191r — 734330022:0249
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000249.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
P E FR BAE BB A N BLO.
mandacum à Regc cognitionem habebat, vel eoceltante usurpabac
descendere: caqueratione factum, quod prae aliis hi duo Palarinis
Phenensis e Saxonicus (qui ee ipse Palarini ciculo ab anriquo gau-
dec) corius imperii ricariam administracionem dirisis incer le limii-
cibusmeruerine. Cum enim Imperium Romanum, qualecunc erat.
in duo regna eslet divisum. Lombardicum de Teuronicum: in Iralia
quidem quos e quocvicarios Imperarorhabuerit, e quomodo fub
interreono poreltarem omnem Pontitices sibi usurpaverine, non es
huiuslocicommemorare. Teuronicum aucem cum duplici jure re-
gerecur. Francico d Saxonico: quorum hoc gentem saronicam ad
mare Balchicum e Sarmaciam; illud tractum Rheni, Franconiam de
Sueriam. sub qua eriam Bavariam Austriamque, ad Alpesulq: com-
plectabatur: conveniens vilum est, ut duo illi Palatini, ceu proximi
a Caelare, co ablence vel mortuo, vice lacra repnum torum Teuronix
(quodrar EEozlu Imperium vocari Colet) subernaret. Ouod a majo-
ribus procul dubioica insticurum Carolus IIII. Imp. in Comiriis Im-
periiapudNoribergam contirmavie. _ Aurexilli Bullxe nominarine
inscruic: e alii etiam Caelares tam ante quam postillum, peculiari-
busdiplomatis, uc de alia resalia, Palacinis Principibus contirmare
consuererune. Eene exempla quisrequirat. Rudolphus II. P’alari-
nuS fOcer CarOlI TIII. Regis Rom. cin(dem per coram G ermaniam
vicarius fuie, ut diploma eius darum  ormarix Anno MI. C CC. L II.
Edem tacie. Fundem vicariacum cum laude e Rcipublicae magno
bono pestir Ludoricus Barbarus, qui e Dius dictus, cum Ruper
cus Cxlar pacer illius exercirum in Italiam ducerer, Anno Domin
AEOCCC I. cunc enim Elio suo gubernationem in cerris Peutonix
cum certo modo prokciscens commendarie, ordinibusqe imperiiid
denunciarie, eiq; incerea parere d incer se pacem servare justic. IHtc
absente parre, incer alianegocia rire gecta, diverlis imperii Principi-
bus, Comicibus, Ciricatibus, e ingenuis, feuda Imperii concesties
idemproRegeab eis accepit, privilesiaq; eis contrmavie: de qui
busexrat in Archiris Palatinis volumen inscriprum: Cestorum (ab Rere
Ruperto, es Ludovicovicario. Terrium exemplum est in Ludorico Phi
lippi F. Vicario dicto, quod ab obitu Maximiliani I. vlque ad C arol
V. inicium Imperium administraverie, qui criam Camerale judici
runcremporis W ormacix exictons ordinarit. Sed jurac iptum Rv
E6

## Folio 191v — 734330022:0250
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000250.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
 _ OTA TN
perei Regis consticationem hlii Ludorici in ricarium Imperii, illui
cadminlerere, qua itahaber:
ITPF RZUS DET CRATTA ROMANORIM
Rex semper Ancustus, universis nostri es sacri imperii fi
delibus, ad quos presentes pervenerint, erariam nostram
Commum. Reciam decet Arajestatem illis praecipue
exquisiris intende aboribus, illiscria jusibus per virilis mentis va-
aro per quae es Sac. Romanoru Emperium nostris
praecipue temporibus optata suscipiat incrementa resip sa publica de
bitisfoveatur susidiis, es divorum nostroru more praedecessoru Reciae
Majestatis eladius cunctos vibrantibus terreat aciebus persecutores,
es perlezitimos tramites calumniantiu iniquitates expellat, atqe re-
fectis vepribus sub sacro militantes imperio desiderata pace fruarur.
Sanecu disponente altissimo pro corona imperialis diadematis susci-
pienda ad praesens parres Italiae simus ingressuri, es ut S: Rom. Imp.
status, salubris tranquillitas es Respub. interim in Germania, Callia
exreino arelatensi in absentia nostri coxiosius atque fructuosus pro
curetur, de Illustris e Maenisici Principis LITDOVTC L Comitis
Palatini Rheni es Ba Variae Ducis, filii nostri charisimi lecalitatis e
gratae circumspectionis in dustria praesumptionem es fiduciautique ha-
bentes indubia, praecipue etia ad vertentes a divis Romanis impera-
toribus es Resibus praedecessorib. nostris hactenus extitisse observatu.
ac etia de jure Comitatus Palarinatus Phenifuisse es esse quodcum
Romanus imperator vel Rex ultra montes lvalia ineressus fuerit, in
ipsius absentia vicariatu imperii in Cermania, Calla es Reeno Are-
larensi ad Comitem Palatinu Rhenipertinuisse es pertinere, eundem
dilectu filium nostrum Ludovicu, animo deliberato no pererrore ant
improvide, sed sano ex maturo E lectorum es alioru Principum Co-
mitum ex nobiliunestrorum ex imperii sacri sideliu freti consilio et
consensu de certa nostra scientia es Reriae plenitudine potestate per
S. Rom. Emper. in Cermania Gallia es Regno Arelatensi provinciasi
principatus, dominia districtus i vitates oppida castra villase
CoruI
strando huic loc

## Folio 192r — 734330022:0251
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000251.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
P ETR UM DF A N DEO.
eorundem perrinenthas, qualiter cunque nominatis omnibus, jure via
e modo quibus melius es efficacius possumus ex debemus, facimus
constituimus es ordinamus, nostru e S. Rom. Imper. in Cermania
Gallia es Rerno Arelatensi vicarium generalem. Dantes ex nunc e
tenore praesentiu concedentes eidem plenam liberam ex omnimodam
auctoritate temporalem es generalem jurisdictione, es eladii nutu
es providentia Altissimi nobis contraditi potestate, merue mixtit
imperium, ac etia administrationem es jurisdictione omnimodam,
contentiosam es voluntaria, vice es auctoritate atq nomine nostris
inpraefati S. Emper. provinciis principatibus, dominiis, districtibus.
civitatibus oppidis, castris, villis ex eorundem pertinentiis qualiter-
cunque etiam nominatis, per se vel per alium seu alios exercendi, ani-
madvertendi, exequendi in facinorosos ex delinquentes ex reosho-
mines, eosque es rebelles quo scunque puniendi, relecandi, deportandi-
ultimo suxplicio addicendi es deputandi, es alias cohercendi ratione
praevia es mediante justitia prout criminis qualitas exezerit; ex de
licti ac culpae rebellium e excessus. Et ut etia apud es pereum per se
acsun seu suos commissarios, ex ad hoc per eum deputandos meru ex
mixtum imperium, administratio ex jurisdictio hujusmodi conten-
tiosa sive voluntaria in loca ex homines, cuiuscunque Ratuspraemi-
nentia vel conditionis existat, infra terminos es limites supradictos.
consistentes vel consistentia (salva tamen semper sacrosancta L. ccle-
fastica libertare) libere exerceantur, secundu quod jus seuratio per-
suadet. Concedentes nihilominus eide es illi seu illis, quibus hoccom-
miserit, e in ipsum illu v el illosjure plenario transferentes auctori-
tatem, porestare es licentia zeneralem, ne suis quis milicet stipendiis.
cellectas es datias, consueta onerarealiae personalia e mixta, quo
cunqe nomine censeantur, nobis ex nostro imperio debitas seu debita
debendas seu debenda. nec no omnes census reditus, jura, proventus,
emolumenta, oblationes, conductus, telonea es pedacia principatuu
es dominioru monasterioru, civitatu, terraru, territorioru distri-
ctuu oppidorum, castroru, villaru es locoru adnosratione Emperusis

## Folio 192v — 734330022:0252
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000252.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
N OT X IV
e ipsum sacrum Romanum imperium in Cermania, Callia e Re
eno arelarensi de jure consuerudine aut alias pertinentes es perti-
mentia, exicendi, le vandies recixiendi, es ad usus suos pro defen-
sione (aeri imperii ex proipso imperio ac evidenti expensarum ne-
cessitate supporeandi es applicandi: paenas ex muletas ratione pre-
via imponex di levandi, et ex causis rationabilibus aurmentandi,
minuendi, remittendi injudicio ex extra: Judaos Camerae nostrae
ser vos acceptandi es defendendi: bona damnatorum, rebellium ex
reorum justiria exicente consiscandi es publicandi: officiales quos-
cunque es praesertim nostri Emperialis judicii (sine eorum juris prae-
judicro, ipsis in suis officiis competentis, es usque ad praesens in eis.
dem habiti es quaesiri) instiruendi es destituendi: nec no de omnibus
criminibus ordinariis es extraordinaries, enormibus. levibus, pu–
blicis ex privatis cornoscendi. puniendi. es executionem facienide
tam secundum jura municipalia quam communia seu lezis cornitio.
nem: es decisionem huiusmodi commitiendi, in interrum restuu
endi, bannum imperiale pronuntiandi. absolutionem concedendii
inamiatam juris quam facti notatos publicandi, eamqe juris infa-
miam tollendi es super eam dispensandi: de causis principalibus e
appellarionum ad nos ex sacrum imperium interpositarum seu in-
serponendarum, quibuslibet tanquam noster ex imperii lacri Vica-
rius generalis coenoscendi, examinandi es definiendi, es alia quae
causaru merita requirunt, exercendi es exequendi: ferias e nundi-
nas instituendi. imponendi, collocandi ex concedendi: rebelles Sacre
Romani imperii per sequen di es puniendi, privandi es exuendi fcu-
dis cratiis libertatibus, immunitatibus, indultis, juribus quibus-
eanque temporalibus: infames ex inhabiles reddendi, prountiandi,
declarandi: atque desticutos privatos vel exutos per se vel alium seu
alios, etiam per judicium dictum CtillgerichEs aut alia quaecunque
jndicia damnatos es extrajus (ut moris est) sentencialiter constitu-
tos es deposiios adhonores, stacus, officia, jura pristina in interrum
libere restituendi: Decreta statusa ab provisiones in predictis omni-
busc

## Folio 193r — 734330022:0253
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000253.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 33 lines, status machine
PE FR UM DE A N BLO.
bus es quolibet faciendi de novo, corricendi, es in torum tollendi
Semel, pluries, ex totiens quotiens oportunum fuerit és ordo dicta-
verit rationis. Omnia e sincula feuda sacri Imperii vacantia vel
cum vacaverint, committendi es conferendi, ac de aliis infeudandi
exinvesticandi (excepiis duntaxat feudis insieniis Archiepiscopo-
rum Ducum et Marchionum, es qua cum vexillis seu gladiis recipi
consueverunt, es de quibus officialibus Emperialis curia de more ser-
vitur) es abillis sic recipientibus feuda, dum er quories se casus ob-
rulerit, homazii sidelitatis, obedientia ex de vocionis debita jura-
mentanostro. ex sacri Emperii nomine es vice postulandi ex recipi-
endi: ad Canonicatus es praebendas ac dignitates, etiam si curatae aC
electiva es majores pest Pontisicales in Nlerropolicanis ex Cathe-
aralibus ac principales in C olleziis existant, personatus, F cclesias pa-
rochiales es benesicia e officia Fcclepastica seu tomporalia dum ex
quoties vacaverint, personas aptas ex idoneas praesentandi, es eas
ad ea conferendi: Dotes, dotalicia; spon saliorum lareitates ac do-
nationes propter nuptias admittendi es consirmandi: mente ca-
pris, furiosis, es aliis personis quae sui juris non existunt, curatores.
orphanis puxillis es viduis turores e defersores praeficiendi, ac tu-
tores es defensores minus lesirime datos confirmandi; de volutiones
fiscales quorum cunque dominiorum, praediorum ex acrorum aut hae-
reditatum, seu etiam rerum mobilium, dummodojus es ratio illud
exezerit, nostrie imperii nomine exicendi, tenutam. ex possessio-
nemtalium accipiendi. Dantes etiam es Reria concedentes aucto-
gitate es de certa scientia, nostro ac sacri Imperii Romani Vicario ce
nerali supradicto potestatem plenissimam, Notarios publicos ee ta-
belliones cum auctoritate es potestate plenarijs creandi faciendi, ex
detabellionatus officio instiruendi seu investiendo: (ut moris est) per
pennam es calamarium: recepto abipsis prius e eorum quolibet pro
nobis ac sacro imperio debitae sidelitatis solitojuramento: hoc ipsum
etiam eadem auctoritate aliis conceden di ex committedi, eosque eo-
rum exigentibus demeriris privandi es destituendi: ac etiam natu-

## Folio 193v — 734330022:0254
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000254.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
RF OY K FN
nales, manseres, spurios, bastardos, ee quolibet de damnato si veilli
ciro coru procreatos vi ventibus seu mortuis errum parentibus rité
lexirimandi: etiam si forent filii illustrium Principum, Ducum, Co-
mium es Baronum, ex eos natalibus ex omnibus lexitimis juribus
restituendi omnemque renitura maculam ex natalium defectum ab-
olendi: ad omnia es singula jura successionum etiam ab intestato
cornatorum ex aenatorum, honores, dienitates, officia, ex ad sin-
endos actus legitimos admittendi ex admitti mandanat (sine tamen
lezitimorum haredum prajudicia.) ac si essent de legirimo matrimon
moprocreati. Et cencraliter omnia e singula libere faciendi: ex
exercendi, quae ad verum sacri Imperii Vicarium generalem perti-
nent: etiam si qua ex eis jure es consuetudine seccalius exegerint.
mandarum, etiam si majora fuerint suxra e infra expressis, e quae
adnos e sacrum imperium faciendi es acen de perrinere dinoscun.
tur dejore, consuecudine, seu plenitudine Recia potestatis: non ob
santibus quibuscunque literis datis vel dandis, legibus, constrioni
bus, consuorudinibus, staturis es juribus municipalibus ex locali
bus, ceneralibus es secialibus contrariis, quacunque firmitate ro-
boratis. Ouious omnibus es sinculis. in quintum praesentibus ob
viare (eu eis derocare possunt, ac litalia specisice in suis capitulis ex–
panctis de verbo ad verbum hic forent inserta ex nominarim ex
pressa, denostra certa scientia ex de plenitudine Rezia potestatis spe
cialiter derozamus, ac viribus carere decernimus. ex. declaramus
Mandantes nihilominus sirmiter ex districte praecipientes univer-
es e singulis Ecclesasticis es secularibus Principibus, eriamsi Pon.
tificali praefuleeant dienitate Marchionibus. Comiribus, Baroni-
bus. Nobilibus, ministerialibus, militibus, Clientibus, Tasallis, Ci-
vitaribus, Oppidis, es eorum universocatibus; locorum rectoribus
ex eorum communitaribus, castris, villis, subditis, terricenis, in-
colis, habitatoribus, castellanis, custodibus, officialibus. es homini-
bus quibuscunque, cuiuscunque etiam praeminentiae; dignitatiss
status, gradus seu conditionis existant, praesentibus ex fucuris, quam
teM

## Folio 194r — 734330022:0255
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000255.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
PET R AM DE AND1O.
enus praedictum Ducem Fudovicum silium nostrum carisemum,
nostrum es imperii ricarium generalem taliter, ut praedicirur; ano-
bisconstitutum, e personam nostram ficurantem: benigne es abs-
que difficultate qualiber recipiant; e sibi ac officialibus (uis, quos
constituet loco sui, omnibus es sinculis nostro et imperii nomine fi-
deliter es effectualiter tanquam nobis in omnibus obediant, pareant
exincendant realiter ex cum effectu, ut exinde corum sincera de Vo-
tioper operum efficaciam elucescat. Sub poenis per praefatum no-
strum es imperii Vicarium consiituendis, infligendis, nec non. sub
panis nostrae indienationis cravissima, ex mulle marcharum aure
purisimi: quas abipsis, qui secus attentare praesumserint ausu te-
merario, rociens quotiens contra factum fuerit, irre vocabiliter per
ipsum seu substrtuendos ab eodem exici volumus, suuque usibus pro-
ut sibi videbitur applicari. Tiarum sub nostra Reciae Majestatis se-
silli appensione rettimonio literarum. Darum Auespure tertia fe-
ria post Festum Nativitatis beata Mariae Virginis gloriosa, Anno
Domini M. CC C C. I. Regni veronostri onno secundo.
Admandarum DominiRegis
Johannes Wcinheim.
Pendis quae Vahnlehen.) Duorum invectura per insigne vexillicon-
Ferri soler. Antiquicus Regna per eladium, provincia pervexillum
cradebantur auctore Orhonc Friling. lib. 2. cap s ucietia vexillisre-
Eignabantur. apud cundem lib. 2. Cap. 32. Famenlehen, etiam legi-
mus in Saxonico Cchenrechr, cap. 21. Nimirum Feuda Ducaruum de
Principacuum in publicis comiciis vel curiis cum rexillis ab impera-
coreaccipi, lubinde in Germanicis nostris hiltoriis legimus.
Vbiiura Saxonica.) Neque enim lex Romana vel eriam Lombar-
da per omnesxque Germanixe parresulum obrinuir: se d gens Saxo-
na ab omniantiquicare propriam sibi lesem habuie quam nec Raro-
los Mapnus, qui postremam illam subjupavit, cisprortusademl. A
2t2

## Folio 194v — 734330022:0256
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000256.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
N OT A TN
neas Sylriusin Furopa c. 31. de Magdeburso loquens: Magistratusurbis.
iuscirile abbreviarum, e Saxonica lingua conscripium, non sine reverentia custo-
dic, quod Magni Caroli auctoritace firmatum tradunt. Eoque in decisione causa
rum circum vicina sentes recurrunt magna es venerabilis eorum lere auctoritas
habetur. Adeoq. quidam Germaniae populis qui liodic Regem Po-
lonix agnolcune, eojureucuntur, e ex eo jure sencenrias a sudicibus
Polonis accipiune, ue Martinus Cromerus in Polonia rectatur.
illudinsioneprivilezium.) A Palacina. Comitina vereri hoc etiam
lingulare e super omnia eximium pririlegium de Ccendere riderur
quodut in Aula regia de praetorio. Francorum amplissima in omnes
juridictione; nullo penicus exempio, Praefectus Palarii judicabat; ica
ip(c Princeps, ( ab aliquo conveniri le pareretur (neque enimbonus
Princeps se (upra leges omnesque julticiam extulerit) coramhoc lo-
lolelilteredignaretur. Ouodiplum lummitionoris argumenrum.
inhoc Germanico Imperiopenes Palatinum Rhieni (led. Tolum, ex-
cluloSaxonico) remansie, contirmatum à C arolo. IIII. in Bulla Au-
xea. cap 5. X allegatum a R estauro. Castaldo in tract. de Imperarore.
quaest. oi aicqueibi C arolus; Consperudine: ineroductum; id est. ulu anei-
quo. Ec lanc antiquius exemplum huius rei legitur, annocatum
memorabilicer a Flenrico Scerone. Monacho Alcahense, in Anno.
NI. CCO. ubiita Ceribic. Fodem anno circa festum. beati. Michaelis. DuX RU.
dolphus es Comes Palacinus Pheni praefatus. ab. Electoribus Imperii Moguntinenst
Coloniensi  Treverensi archiepi scopis vocatus fuit ad Phenum; contra praesarum.
Rerem Albertum.. Vndeiidem Principes contra ipsum albertum conspiraverant,
elisentesipsum Rudolphum proindice: es asserentes ad Comirem Palatinum per-
tinere, quod sit officium Palarinae dienicatis ex quadam consuerudine, de causis. co-
onoscere quaeipsi Resimoverentur. Ouare concra Resem proposuerunt, quod Do-
minum suum proprium, scilicet Rerem. adolfum occidisset: ideo Rex esse non posset:
Er ad depositionem. ipsius cocitabant. Ouod audiens. Rex. Alberrus iratus es com
motus forriter fuit: es maxime contra praesatum Ducem Rudolfum; cuius avun-
culus exririt, quia sororis suae filius erat: ivrans quod omnia. quae ab imperio obti
neret, alienuret ab eo, videlicet Suericum. WerD Novum Forum; e caetera, quod
e fecirposthaec vadensconcrapraefatos Electores. Archiepi (copus. Mocuntinus ma-
nuvorenti obsedit Pincuiam: 8. sic. deinde electores concordari sunt randem cum:
eodem alberto. Oninimo quam recus ec nororium insticurum hoc.
tueric, argumeneo esleporestlocus in sure illo Saxonico, Vr eistbillo.
lib. 10

## Folio 195r — 734330022:0257
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000257.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
D E FRUM DE A NDLO.
Pb. J. Artic 8. X 9. nisi quod compilacorillius largirer eo loco inepties
dum Ccribie, ob caulas ibi exprestas imperatorem judicari. de non
oladio sed aurea securi percuri, Cupermarginen alicuius clypei, idqs
manu Palarini Rheni. Quo uno quid ineprius scribac ineprissimus
Non alibi quam in curia:) ancea enim, quam hoc illa consticurio-
ne declararetur; cognicio ralis ad Rheni Auminis rixam heri Colebat,
ut ex modo allaro Alcahensis loco observare licet. Duo poristi-
mum locoanciguicusnegocia Imperiipublica, praeserrim circa Re-
Biselectionem vel depolirionem, ab Floctoribus expediri consueril
Cei supraad pa8. 80. Pluribus docuimus..
C APUF Z
Y A5. 109. Denobilitate.) nomine Germana genti inprimisamico:
A quo ut exfonte.) Imo Baldus. Oceano Principem comparati
a quo omnes liberalicares, dignirares, jurifdictiones. Feuda, nobilita-
ces, Privilegia, Auunt ac retluune: ac veluci rivi a Foncein alios deri
vantur, per L. r. D. ad l. Julo deambicu: L. Cacrilegium. C. de diverlo.
releripe. L. L. C. deconstit Princ. L. 1. S. cum urbem. D: de ottic: praeto.
Urbo.
Exsolavireure.) Juvenalis:
Nobilicas sola est atqueunica Virrus:
Pag. 2.0. Vesim posterismeis.) Plinius Pancerrico: Non debet dete-
rior conditio esse eorum, qui posteros habere nobilesmeruerunt, quam qui parentes:
habuerunt. Solon apud Ausonium:
Pulchrius mulio parari; quam crearinobilem:
Nobilitate Politica:) Denobilicaris generibus, ee quae veraheno-
Bilicas, extant copiosiltimi cractatus Placina, Poseii Florencinis tsie
xonrii Olorii Andrex Tiraquelli.
PaG. TIT. Nostrates concradicentes.) In quos gravissime invehieur
Cornol. Agrippa ilib. Deranicare (cienriar. Cap. 80. _ Frasmus in
Dialosis. ircus ari, d Arauos ra.
Aruraliruourio.) Socrates Alcibiaden opibus de praediis suis ni-
mis superbiencem, ad suspenlam cabulam Geographicam cum duxis.
tec, ab ipso ut Acricam in ea quaeroret, periir. Ouam cum reperislet,
Cumeriam praedia inspicere praecepis. Oux cum Alcibiadesnulquamd
h.

## Folio 195v — 734330022:0258
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000258.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
venalio
NOZ K 1N
reperiri dicerer, suibjunxie Socrates: Curigirur ob illa superbis, qua circa
nullam terrae parcem existunt, Elian. lib. 3. variar.
aucupio e venatui.) Ouem servile officium dixie Salluctius in Cari-
linaria: reprehentus tamen eonomine a Symmacho, epist. 66. lib.
5. Fam commendac Plinius sccund. lib. 5. epist. ad Apollin. impro-
bac Johannes SalisberienL. lib. L. cap. 4. P et Blc Lens. epict. 56.
Dedecori habendum sir.) Fallam et perniciolam illam pertuasio.
nem nobilium gravistime caxac de retellic Guliel. Budaeus lib. 1. de
a((C, P28. 3. _ (eq. Huiusmalicaussa est, inquic. nobilium insticurum, qui res
consentaneas es mucua ope mixtas, generis claritarem literarum que peritiam.
collidiinter se es disidereputant: quo errore factum est, ut disciplina olimingenuae
appellata ad plebemiam diu transierint, non tantum a nobilibus, sed etiam (omo-
res perditos) à sacriculis repudiatae, ne non satis generosus esse es laveus antistieu
ordo praesulumque puraretur (3C.
Turpemnotam.) _ nobilicarem amiererene: quam camen nihil
est quodmagis ornec de exrollat, juris pralerrim pericia, Spartianus
in Did. Taliano: Proavus ei fuit Salvius Tulianus, bis Consul, praefectus Vrbi, e
Turisconsultus, quod maris eum robilem fecit. Ieaque principes civicatis
Fuisse furispericos M. Tullius Ccribic. _ per Turispericiam Principem
in ciricate locum adquiri Tacicus inhinc 3. Annal. X Aminium Re-
bium ex primoribus peritia legum fuisse lib. r2. Oux loca Cuja-
ciusnoravic adL. 2. inprinc. D. do orig. jur. Ac in Gallia, qui per ju-
risprudenciam dignitarem Senaroris _ C onCiliarii Rcgii adipiscun-
cur, coiplonobilesteri, ex Polteris luisnobilicarem parare, arrectis
Parlamentorum Cancicum leximus.
Doctor dicirurnobilis.) Glosta est lingularis in L. 5 D proLocio. Fe
Clem. 1. in verbo Necelsiras de Baprilmo. Ideog: in quibuldam C a-
chedralibus Ecclelis aquo Ture Canonicarus admictuntur Nobiles
Doctores.
Comiris privilesio.) De quo alicubi MI. Mancua Bonaricus, loco
qui jam non occurrit. Ec iplumrerrium comitinam Pacarina pro-
Festione juris emeruisse (rarum exemplum) leximus.
Pag. IT2. stracis publicis insidiari.) Malum olim in Germanica gen-
ee treguens. Ancasidylrius in Germaniar Cap. 61. Es quamvis adhuis
reterum

## Folio 196r — 734330022:0259
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000259.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
P E TR AM E) F. A ND C0.
vererum non nulla rapinarum resticia maneans (nam hoc unum est ex prisca bar-
barie vitium apudvos relictum) non tamen ea praedarum libertas est quae olim fuit:
necciricares vestra praedonibus, si quando in pocestarem earum veniunt, veniam
praebent, sed eos aserbissimo rotarum supplicio enesant. Imo jam eum Rexi
noTub AnnOD. CC CC. ZX: Henricus Rex eligitur, qui inirium sui re-
oni disciplina servandae pacis inchoavit. Muleienim illis temporibus, etiam nobi-
les, larrociniis insudabans. Ilanc praedonum rabiem leveristime inhri-
buick excinxic laudarissimusille Princeps Fridericus Palarinus pria
muss cuinstrac laus incer alia cumulo eius inscripra lepicur: FIII
MEN PR EDONEM. Wimphelingius in EpitOmerer. Cer-
Man. CaP. 55. Raptores es praedones inprimis exterminavit, corumque arces solo
aequarit, terrarum irinera viatoribus rutissima fecit. F adem pestis postea
Suevico Faedericaussam dedir.
Equestris ordo.) Mediusinter Senacum ee Plebem habetur, un
deMinor. Marciali dictus illo verlo: Onumplebs, es minor ordo, ma-
rimusque, quod nocavie Cujacius lib. 10. Ob servar. 26. Potter
quoque secundam post claristimarum dignirarem, squestris ordo
obtinvir. Tirul. de Eguestri dipnitac. lib. 12. Sed de Equestri ordine
nosquoqueplura alibi congestimus. Illud heic miror, quod nihil
de equestribus ludis auctornoster dixerie, exercitiis nobilicaris pro-
priis: decurtionibus inquam, hasti ludiis, corneamentis: qux veluri
receres ludi Olympici proormnalmaca insticura erant ad rirturem
milicarem, X inhis leges censorix ex instiruro (ur Fertur) Ienrici
Rucupis Imp. Brictilime Cerrabantur. PAug. in orac. de R epublIC.
German. Pa8. 34.
Pa5. I13. Nobilitascreata.) Cve parara, Auloniosupra.
Imp. 8 Reces.) Apud Callos nova nobilitaris codicilli non va-
lene, nili a moxistris rariociniorum Pariliens. comprobentur, ue
Ccribir Choppin. de doman. Franc. Cap. 63. num. 3. Ideoque hanc
nobilicarem ambire cumprimispecuniolos. e non mediocrem inde
legerem merere possePrincipemair P. Crepor. lib. 3. de Repub. Ca
C. NUm. 8.
Privilerio es lireris.) Friam anciquicus beneficio Principum per
relcriprum, codicillos. diploma, nobilicas cribui solebar: cuius rei
exempla extantin L. 1. C. Th. de decur. urb. Romx. Srmmachoexist.
to

## Folio 196v — 734330022:0260
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000260.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
Tabicius
NOF A IN
B. lib. 10. C altiodoro 8. variar. cap. 19. UInde gravissimailla Grexorin
Nacianzeni ad nobiles admonitio. Orarione12. qua genus Cuum ja-
Ctances indole quoque e moribus se praestare luadet: cum ipsa no-
Bilicas, Esolacanti lic astimanda; etiam ionobilibus Principis libello
Polsic conterri: Tors aandes, inquit. Eigresalor W ar n ro yuEresors ei
unra) SENTOI roVS Ssqsuire egor.
.Nullavircuris ratione.) Imo eunc quidem non nisimerito vircuris
_ Audiorum. ld quod nunc quoque incius: generis diplomatis ur
exillis locis symmachis Calsiodori apparet praerexitur, plarunque
deAylomasis quam reipla.
Imperator e Principes creat.) UIc Ducem Sabaudix eComire, Du-
ces Ferrarix X Mantux e Marctionibus: Duces Juliacenses X W ir-
cebergenes eComitibus: Principes Mallae, de Chimay, alios.
Princepseriam.) Praelerrim Palarinus: cuiustraec eximia facultus
non Columnobiles. Ledetiam Comires creandi, ab antiquo praeseri-
pra e diverlis. actibus comprobaca extra conrroverliam est. UInde
Poceltasilla dandi insignia plebeios nobilitandi, Spurioslegitiman-
di, etiam inrirulares e imaginoriosillos Palarinos Comires derivata
originem habere videtur. De quibus M. Mantua Bonaric. Polyma-
chixe lib. 4 Cap. 7.
Ecciriras.) Hi lunc Pacriciiclariorum urbium, nobilibus eque-
Aris ordinis ob honectarem familiarum e culcum vicae proximi,
Tullius Dominobiles vocavic. qui in Tuo Colo et parriatales.
Mercatores tamen.) Ideoque in TIrbibus illis bene contricuris di-
verla parriciorum d mercarorum collepia ese solent. Mercacuram
nobilicati derogare, nisi hemaona illa e luculenta, vel nili contre-
cudo lociluttragetur, explicat Mynlinger. centur. 6. Ob ler. 54. e la-
Ec Liraquell. de Nobilit. Cap. 33.
aL et =
Z
AB. II4. Deseptem nobilicatis pradibus, Speculum Saxonicum lib. X.
ArtIC. 3. Orisines seprem sam dedere esse atates, e quod in septima debe-
rissae, qui es superillustres dicuntur: tertium laisi Principes, ex quo sacti sunt Epi
sCopOrHI
retfiniri, enarravit. Sic etiam clypeus seu cingulus militaris in seprimo termina
rur. Erprimam habet Rex Romanorum: secundum Episcopi, abbates es Abba

## Folio 197r — 734330022:0261
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000261.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
PEF RUM DE A NDLO.
Ccoporum subditi es vasalli, qui illustres nuncupantur: quartum nobiles es libere
Domini: quincum praedictorum nobilium vasalli es etiam banniti: ip,orumque ul
teriusvasallicenent sextum. Sicut auremin seprima securi aetate, quo ad finem,
est Ecclestaincerra: sic nec scitur ancingulus miliraris in sepeimo existit. Fc Leo
Benreclie cap. I. Deneficialis clypeus à Rege descendit, e in septimo de icit. A se-
cundo in terrium clpeum descenderunt Laicales Principes. cum Episcoporum fe-
banthomines, e sextum clypeum transtulerunt in septimum. Secundum hxec
fradusclypeorum sive dignitatum Exculariii videntur fuisse hi: Rc-
sCs. Duces, Marchiones Comites, Barones, Milires Valvatini. In
cer Reges e Principes pollea medius incerccstur Episcoporum d
Pralacorum: qui quando facti (inc Helmoldus lib. 1. cap. 4. X NIcOI.
Culanus lib. 3. Deconcordanr. Cathol cap 27. Sedhaecalibitusiu
Deregno per Imperatorem.) Ouohodie: videnocata supra ad pas.
101. Porro Regniprae aliis principalibus proprianota lixc cllevide
tur Epeculiarcidioma Cire linsuam habear: id enim in omnibustro-
dic majorum gentium regnisita esse obervarelicer.
Deducaru.) Olim Rarolinis cemporibus Dux lub se duodecir
Comicacus habebac, vide P. Pichaeum lib. 1 Advertar Cop. 8.
Deerzo4) Herizoh Scrip hc Ortridus Wislebursensis, acque ica
vocac Pilarum praelidem, Pas +27. & 457.
Pax. 115. Marchia.) Marchanihil est aliud idiomare vere Teuro-
nico, quam limes, un de maret, gemarcung marctstein, marcescleider.
Inde Marchio, Mcarctaraff, Dux limirancus. Clum Marchenses d etis
utin Annalibus Fuldenlibusnoravimus: ex quo Trali Marchese, G alli
Marquis Cuum Fecerunt. o narras paszeo. , aitNiceph. Cregoras
Fol. 108. Neque aliud est Marquardus, quam limiris custos. ut Bure-
rrardus. Banvrardus. Bursibannive custos, apud Diemarum.
COmes) Germanice Chraves quodjudicem e magistratum lo-
nac Paulus Diacon libr. 5. Congobard. cap. 36 Hic dum esset in Triden-
tinaciritare cum comite Boiariorum, quem illi Cravionem dicunt. Inde Z ent-
srave, Judex centenae. Dychorare, udex aegerum, Corrare, Judexagra-
XIUIS.
Acomirando.) Iea de vereribus Germanis Tacicus: Centenisinculis
principibus explebe comites, consilium simul e auctoritas adsunt. Ec poltea:
Cradus quin eriam es ipse comitatus habet, iudicio eius quem sectantur: magnaque
e comitum amulatio, quibus primus apud principem suum locus: ex principum

## Folio 197v — 734330022:0262
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000262.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
N OF A F. H
cuiplurimi aicomites. Erpoltea: Principes provictore. Comites pro
Principepuenant. Neq; aliunde primam Comicum originem manalle;
observaric Zasius, _ elegancer deducir Chriltophorus Colerusami-
Cus nocter P arers. Cap. 27.
Pa∞, 11C. officio distincti.) Cuorum omnium fere oficia ordine
pandic Caltiodorus lib. 6. Formul. ex pastim. De Comitum generi-
bus distuse asic Laciuslic. 2. Rcipubt ROm, cap. 1V.
Comes Palatinus:). Dde qua dignicare multa consisnavimus in orio
sinibus Palarin cap. + X 2 _ anre nos P. Pichaus in libello nuper
demum nobis vilo, Memoires des Conces herediraries: de Champarne es
BxIO:
Baroalibore.) Tamguam Labiarum a labore dictum quidam vo.
luero. Sed de Baronis roceptura erudice obserravic P. Pichxuslib.
I. Sublcciuar. cap. 8. Feoomnino existimo, a vereri Feuronico Barm
delcendere: quodvirum. marem. Elium. heroem ligniticar; ec in ve-
ceribusillis cancilenis (Beldenbuxu) passim ca norione legitur In an-
mocatione Arnonis Epilcopi Saltrburgenl. cempore Caroli MI: RegISS
Decrevit censum dare unusquisque homo qui in Hal habitaret, quod barbarice dicitur
Adulparo. Duidquod d in veceri Lexico Baro Arie rerrirur. Sed d de
hisalibi.
Pas 117 Semper Barones.) Auctoristiac CincEde.
Faud saris honesta.) Nam cu Spontanea copula animancia cuncta
confociee, dignumq; unicuiqs videatur. cse quod placuie, durum est.
libercarem eius rei liberam non habere, unde liberi procreantur. ut
elegancer ait C altiodtus lib. 7. cap. 40. in formula, Dematrimonio con-
firmando es liberis lesirime constiruendis, Sc d de jus iltud, quodhic Andlous
annocavie, nottrismoribus jam incoonicum est.
Siveministeriarii.) Ministeriales vult dicere. Flos cxocamen di
verlum gnid i valallis esse semper puravire eenomine, prourinanti-
quisinstrumentis separari Colene: Cometiam de NV. cum castris es muni
rienibus, fidelibus; vasallis, ministerialibus, hominibus, es omnibus attinentiis. FC.
in diplomatis. Episcoporum sc Abbarum, post clericos subscriptus
Peoitur. Advocacus post hunc ministeriales, deinde hdeles: quod
ita eriam legitur in valvis Eccleliarum Noguncinensis e Worinati
ensis Spiren(isgi. Ftin Teuronico hdeles Deann &e Echenleures mi-
nistexiales Dientutererruneur. Florum eciam mentio eltins simi
nicteriales.

## Folio 198r — 734330022:0263
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000263.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
D EX R AM DE A N D L.0.
histeriales. TIc. Depaceruenda, Bc Lombard lib. 2. Tic 32.
Duos 3s clienrulos.)  Armiseros, Cermanice olim aveling. 8
Fdelenecle.
Muricc.) qua Purpura e, arvejor Gracis, de quo Flactrion. Ju-
irius lib. 2 AnimadverL. Cap. 2. Fxquaetiam consiciebarur rubrico.
qua Cali Principi uri Faserac. Encaustum diccbacur. L. 6. C. de divers re-
Teripe. Nicetas Caoturuannnlu vocar, _ Epispo egvor. Quamvis
aliquando _ nurarislireris scriberer, ut apud Zonaram Y0 3. Fol. 140.
si cysecer zevovonuurlo. Priraci enim alaba Ccribebane Cire acramem
10. Hlelychius: anapaarc res Por.
L A PUT
L2 1280
A8. Er9. Nilicarem disciplinam.) Mulca in hanc rem Johannes Salit
Lberientis lib. 6. Policrarici cap 14. _ lcg.
Miles a militia.) Ilunc Ulpiani locum elegancer exponir Scipio
Gencilis amicus nocter in originib. verbo. Miles, Exercitus.
Pag 120. Examinabantur an.) Ilic estille delectusmilicum canro-
perenececTarius de quo Polycracicusibid. Cap. 2. _ (cgg. _ corcxio
cordarus homo juctus Liplius lib. 5. Policic. Cap. 8.
Juramentum.) Sacramentum milirare, de quo ibidem Polierat.
CaP. 27.
Srism.) Fallicur hic auctor. Proquo supponamus cerram etim
in errone legendo procerirarem _ corporis jultam menluram re-
quiriTolicam, quodnocarit Cujacius lib. 21. Ob servat. p.
atilices nostri.) Fosvulc dicere, qui equestri dignicare à Principe
Tuncintigniri, quos Equires auraros vocamus. De quibus exeat pe-
culariscractatus Perri Caletati. TC exculus Mediolani F58I.
acplurimi.) In quosacerrimé inrehitur M. C ornelius AgrixPar
Deranitare scient cap 80. X leg.
A Principe in Cameraforre.) Vel obicer inter Toleminia coronatio-
reoix. Sinculare exemplum eguicis a Sismundo Imp. Parilis in me-
dio Parlamenti conselsu ex rempore creari retert Guilhelmus Para-
dinus lib. 2. Flistor. Lux dunen l. Cap. 92.
Pag. 12F. Enses consecrandos.) De hoc quoque ricu Polyeraricus
ibid. cap. 10. Ex Perrus Blelenlis exist. 49. meminit Equites ereatos

## Folio 198v — 734330022:0264
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000264.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
N OTK +N
eldiu ab alcari accipere (olicos, ad signiticandum se esse Ecclesiae
Alios, ex ad illam detendendam paratos. Ouoderiam Hispaniequi-
resadhuc facticare dicuneur.
Nullus infamis.) Lace probasimus lib. Deintamia, Cap 25. nu. 12.
In taberna meritoria.) Imo plerunque in agris alsignaris milites
benemeritixracem exisebane.
PaS L. 2 Exauctorabat.) POly CratIC. CaP. 13. Ouare cingulo priven-
turmilites, es quod exauctoratus non habeat aliquod cum sladio telove commer-
Sium.
Multis privileriis.) Juvenalis Sacrra ultima:
Ouisnumerare queat felicis praemia Cralle Miliria e
Miliria caelestis.) De qua Polycrac. ibidem cap. 8.
Etlitterata.) Avecoraca. Deucraguemilicias cogata e armacan
excac Tractarus Henrici Breulxi.
Pag 123 Verum Doctormilici.) Exrane peculiares eractacus. Deprae-
cedentia militis es Doctoris, Chriltophori Lantranchini. Signoroli de H10.
modeis. Augustni Suellam. Vide Cingularia P’auli Fulci verbo, armao
Michi placecjudicium Valenriniam Imp. apud quem erant erion ces
Socia rois 5pan23= oi pinoroperres, ue ex Themictio intra annocabimus
2dp28. 130. Neque hoc locoomiccendum estnocabile apophchee-
ma sisimundi Imp. a quo Cicorsius quidam Filcellus lexum Do-
Etors eguestris milicix insionia cum Cuscepisser. in. Synodo Basiliense
consulcante derebus arduis sisilmundo, dubitance illo urrum Do-
et ribus congregaris in uno loco, aut Equicibus in alio se adjungerer,
cum candem ad hos inclinare videretur sculte agis, inquir C xlar, que
licerismilitium praeseras. Nam eromilites una die mille fecerim, Doctorem mille
annisunum non fecerim, quod AineasSylvius annocarie Ouanti vero.
idem Cxlar lcreras laceret, Wimphelingus celtis est in Epic. GCr.
Man Cdp. 48.
Milices imverii.) Duo deciam vulc Fr. Poannerus in cract. illo ad
RubrIC. Demilicari celta. Ca p. 1. _x 2.
akeaL L2
A8. 124. Aquila eru signum:) Mulea dehrac Plintus lID. R. Cap. 4.
Pieriusin tlerogly Fcis. Fladr. jun. 3. Anim a drerl. 6. 2. Achme-
6606

## Folio 199r — 734330022:0265
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000265.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
PETRDM DE AN DLO.
199
resin Onirocriticis. naBdvo aeros sis banncarpirera. FlInc at 
Romanae aquilae, victrices agnilae, Fere in proverbio. Sibylla Frychrea le-
BiOnES ROmanaS VOCaL acropoes, aquiliceras. FF in propheria F (dra
Cub Aquila eyporegnum Romanum planistime depingicur. Tacicus
xI. Annal. Incerea pulcherrimum augurium octo aquila perere fy.
vas viLe, exclamac, trenc, sequereneur Romanasares, propria lesionu numina phuis ad.
Lucanes lib. P.
Venocae sulsere aquila. Romanaque siena:
Ligurinus lib. 7.
At qua Caesareae sienum Lariale cohiorris.
Regia fulset avis..
Aquila coronata.) eag; biceps orientis. d occidentis imperium
delignans. Qnaliligno C onstanrinopolicani eriam linperatores ure-
bancur. ut in eorum figuris Nicephoro Cregorae praetiris videre cAto
Tirniticances imperium luumrin Furc pam dc Aliam. orientem e Oc.
cidentem respicere. Tuamvis idem sonum in antiquioribus eriam
Komanis operibus, ab sque talimysterio, cernere licet ute columna
Anconminocavie Lipliusin Analectis ad Miliciae, pag. LII. hariolarus.
legionem Cremellam denorari per duas aquilas in unam sic mixtas.
et in stacua ignori imperacoris apud Coloniam Agrippinam calis in
chorace conspicitur: e (Pirecte memini) eriam id genus aliis.
Dilaminsione.) Verbalunt Lsidori lib: 17 De quo signo Dilx vel
TuEx (nam ec ica rocabatur) plura Liphuslib. 4. Milic. Roma. Dia-
logo 5. ubi de rorohoc genere signorum, deq: Formiscorum, culeur
e religione.
Armorum usus.) Deorigine de ulu insignium plura paltim noca-
runc erudici, Lip( in Analectis d. loco. Gabr. Palxorus de lmaginio.
lib. 2. Cap. 47. B Rhenanus, VV OIF Larius in R epub. ROm. PancirO. Videatur  
lius in Nocic. Imper. alir. Exrac _ R. Rcineccii liber peculiaris De toh in Reculo
nobilicare ec inlienibus apud Callos Le Blason des armoiries, de C lau. Tartatalo.
di Faulcheri libellus De la milice es armes. Prater quos nos quoque
mulca ea dere alibiCOnDCNTImUS..
Exconcessione Principis.) Nam et hoc pro beneficio a Principibus
ulurpari caepie, ue nobilitaris gradum, ita eiu (dem insignia distribue.
re. Abhis ad Heraldos eriam d Comires l’alarii riculares cransla-
numpenceriluie. Oumimo proxratia quadam peculiari ee raro la
ibem lit dies
oputas in
nio visa
de

## Folio 199v — 734330022:0266
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000266.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
N0T A tX
rore aenoscendum fuic, E Princeps parcem fuorum intienium alicui
concederet. UBela Rex CIngaria Philippo e Barcholomaosca-
lichiis ornarurans x corOnX; Ruperrus l’alarinus Penior Comiri
bus de Nalla Desitem incer duo cornua, _ Ludoricus Bavarus
diplomare quodappendemus.
TIDOrTCHS DET BRATTA ROMANORUM
Imperator semper Aurustus, universis Sacri Romani Im-
peri sidelibus, ad quospraesentes per venerint. salutem su-
ame omnebonum. Decet benevolentiam Aueustalem
illis impendere officia pietatis, qui sidelitatis es sinceritatis laboribus
obsequiisque iteratis nostra excellentia obediunt, nostraque vestizia
incessanter respiciunt es sequuntur, ut aly nostri es imperii sideles
eorum gracioso suffulii exemplo ad obsequendum prompiiores red
dantur. Proinde cum nobiles viri, vencrabilis Jacobus princepe
ex lecatus noster, es Fenzius miles, frarres, nati quondam nobilis
viri Alberri de Prato. Lunicianae es sacri Lateranensis Palaiii Co-
mites, sideles nostri dilecti nostris voluntaribus se mulcipliciter con-
formarint, ipsos uni versosque eorum posteros exharedes donogratiae
infra scripta duximus honorare. Videlicet quod ipsi in aciebus bello-
rum, torneamentoru, es ubique locorum, quando es quoriescunque vo-
luerint, aut alias fuerit oporeunum, tam in banderis, clypeis, quame
vestibus caeterisque ornatibus, super caput armorum L. eonem crocei co-
loris, quam ipsi (ut asserunt) deferunt ex prius detulerunt ex ces-
sione paterna, coronam de armis nostri Ducatus Bavariae, prout est
inserra praesentibus es depicta, valeant ducere es portare libere ex
quiere de nostrae plenicudine potestatis, contradictione cujuslibet no
obstante: sic quod nullus dicta eorum arma ipsis per nos tradita est
donata quovis modo secum deferat siveporret, nisi ad id accesserit
eorundem consensus pariter s voluntas, sicut nostrae mejestatis ul-
tionem cupiunt evitare. In cujus rei testimonium praesentes con-
Scribi, es nostramajestatis sirillojusimus communiri. Darumin
oppido nostro Franchenfure in dic Ascensionis Domini, Anno ejus-
dem
Emp. HLaCtLDASDCPTAE

## Folio 200r — 734330022:0267
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000267.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 35 lines, status machine
DETRAM DE ANDEO.
dem millesimo treoentesimo, tricetimo octavo. Rerni nostri anne
vicesimo quarto, imperii verdundecime
Pag 125. Aliusvuli poreare cadem.) Turpiimareriem non lemet res
prabuic. Noca ck hiltoriola duorum, qui ex hrac concencione, quod
urerque capurbubulum proinsignigereree, ad manus dc arma pro-
recti, candem errore derecto conciliari tunc, quod alrer se rauri ca-
puc, alter racca serereagnolcerer: de Ccripra (nili Faltor) à P0ggio.
Dicit eamen Barrolus.) Cujus de hoc arsumeneo peculiaris libel
lus excar, Deinlignibus de armis quem cam en laris acrirer _c (alse ex-
asicar Laurencius Valla libello singulari ad Candidum Decembrem
Ccripio. Vide a Alciar. lib. 5. Parers, Cap. 13.
Pa5 126. Appropinquant naturae.) Addo se nominitamilix. Feri Imo contraru
enimantiquistima qux que insienia tamiliarum nominibus respon uerius jurtatur
dereoblerramus. Ouamris _ ea quaestio inrer Hleraldos courron
verliaaba
2OC
L APUT L
TOn nunquam.) Apud vereres Reges Francorum de Imperatoreis Le Armiuerzur
L Pixinum. Carolum Mognum. Ludoricum eium, consuecudo apd neleres
calis exac, quod singulis annis placica duo rel curix haberentur, in Fincos Conmlii
quibus generalicas univerlorum majorum ram clericorum quam sue regui cana
laicorum apud Regem conveniebac, de ordinabacur status eorius re.
sni, uc ex Adalardo Abbare _ primo consiliario Raroli MI. retere
Flincmarus Remensis Archiepiscopus Epistola3. ad Carolum Crat-
Cum Imp. cap. 29. Ouem morem Nicolaus de Cula Cardinalis, uc-
Poce Reipublica paci _c cranquillicari urilistimum et laluberrimum;
miritice probare in ulum reduciluader. Deconcord. Carhol. lib. 3
Cap. 25. Cuncherus lib. 8..
Inde per Tralicas famosa potentibus urois
Curia Pomalis cerro mandatur habenda
Tempore, quo pacis leces es publicaiura
Aut ea quae siscirationibus applicat ususi
Omnibus in medium stricte servanda ferancur.
titus

## Folio 200v — 734330022:0268
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000268.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
N OT. X IN
Inerulmodi Curiisplerunque, incer alia maena de publica negocia,
Fiebant investicurae Colemnes Principum X ordinum de Feudis Impe-
rii. De quo genere excat libellus Nicolai Mamerami, Deinvessinrare
ralium Maurici Ducis Saxonia, anno 1548.
Solemnem curiam.) Dicitur eriam Peuronice. Boues Siniglicher
SDOUCIZC.
Tuxta Caroli TIII. Constirurionem.) Quae Aurea Bulla nar cEoZlur
appellatur: ex qua torum hoc capue delumprum est
Pa5 127. in cuius archicancellariatu.) In diversis enim locis Trmpera-
rores Cermani e curiaseiulmcdi d alias Feltrvitates NacalisDomi-
ni Palcharos, celebrare solebane, modoin Lombardia, moco Au-
Stralia Saxonia, ad Rhenum X c. uc in Annalibus passim apPATCT.
Ofjicium suum acit.) HIx quidem Electorum lingulorum, pro
ratione munerum Tuorum Marschallarus Dipiteriaque parceslune
in curiis eiulmodi Colemnibus uc X insoronacione Regis vel Impe-
ratoris. Comiriis imperii ex aliis ciulmodi pancerricis conventibus:
non in aula e quocidiano ulu Cxlarur. Ibi enim alix generosi
Remmaris perlona erane, qua talibu. muniis defungerencur. ut in
omni illorum laculorum historia a diplomaris videre elt: veluri
(exempligracia) in illo Friderici II. Imp apud Brulchiur de P’ata-
via lib 2. ubi post Episcopos_ Duces quoldani sequuntur. Anshelmus
de lustinsen Marscalcus imperii, VValtherus de Sipsi Pincerna, Dietho Camera-
rius, e aliplures. RCtUM NOrEMBEFOX AnNOM. CC XVIII. Ec in
aliis diplomacis de Annis 1221. 8 1270 invenio W crnherum de
Bolandia. parrem e Ailium Imperialis Aula Dapiferos se lcribere. Alibi
Eberhardum de Faun Imp. Friderici LI Dapiferum, ec Conradum
de Winterstetten pincernam lepimus. Quod nec ica accipiendum
est, quasi illi fuerint Flectorum hac in parre vicarii vel sutlticuri, ut
quimoxhric nominabuncur de Falckenstein Bappentreim, Limpure.
Norcenberg: Sed quodilli ordinarii essentin aula Calaris, Flectores
nonnihiincuriis e comiciis: illiimperatoris, hi veroipFu: (ur di-
cam) Imperii. Undeetiam Palarino Flectoriin vereri Pylotirulus
datur DcB Seyl. eicho oberster Drucsep, quod recentiori ulutactum
eeo teseteets
Pag. 128. Subcamerarius.) FTodie Tuborticiari _ vicarii Principum
Electorum hi Cunc: Bohemi, Pincerna de Limpure; Palatini Daxi-
Fer a
alim
ledt
al
Empeni

## Folio 201r — 734330022:0269
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000269.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
DET RUM DE A N DEO.
20
er de Walpure; Saxonis Baro de Bappenheim. Brandeburgici, Co-De ue
mesdetlohezollern. Flocloco e illud annoraru dignum non cs 9f
omicrendum. Flenricum II. Imp. qui d C laudus dictus, ee in lancto- clt. alis
rumnumerum relacus, Comitatu Bambersense ad (c devoluro, post. Iuvions ulon
quam cum in Episcopatum crexiser, ex eximiis privilegiisredicibus-
que ornaser_ doraser, pro lummo affectu quo locum proleque
bacur, grandius ei quodcribuerer non invenille, quam ut quarvoe
illos Principes imperii officiales, eisdem officiis se ministeriis Exi-
Scopatuiillisuo adariberer. Dui X inhanc diem ea ipsa officia cum
annexis commodis luis in fendum ab Epilcopara illo LELOXuVECIE
 per ricarios Tuos ex equestri ordine; quibus deinceps in subfeu-
dum eadem concedune. gerere d deservire solent: nimirum Bohe-
mus per illum de Aulas. Palarinus illum de Pomersfelden, Saxo
Marelealcum de Pbnec, Brandeburgicusillum de Rorenhan. HIOc
insigne _ angultistimum eius Epilcopatus ornamentum de a icouue
vuleo Sericeum Dirae Cunicundis filum nominari Ccribir BrulchiusinCa-
cal. Epi(cop. Cermania, Pas. 236. ec in ore rulgi eAt, Pabepercam muro
non esse cingendam, quod S. Cnnigundis eam serico filo pro muro circumdederit, UE
idem Brulchius. cum Scribit Flenricum II. Imp. consticuisse. ut se-
culares quaruor Electores Feudum Electorarus Imoperii ab Episcopo
Bambersens accipiane: qui error eriam doctis viris, Peucero lib. 4.
Chronicor. Carion. e Spangebergio Chron. Saxon. Cap. 161. iripo-
Tuir. Siquidem illos ea ofticia de feuda immediate ab imperatorere-
cognolcere _ ab aula C aelarca Solemnirieu acciperc, norius est quam
ut verbiscscat.
Rex Bohemiae Archipincerna.) Echaec quidem munia lua obichabens
coronam resalem in capite, expeculiari privilesio, quod edidimus
in BohemicisFol II5.
Maeister coquina de Torcenbers.) FTodic (uEpuro) sibdapiter de
Walpuro. Porro extrahaec officia hoc capire enumerata, habue-
runc imperatores eriam Habulatore, cujus Ligurinusmeminie lib. 7.
Idnoscer diena scabulator corricatira.
Siconator
Ouodcamen ibidem do Mare schallo interprerantur scholiacta Fuic Venea
_ Venacor Imperii ordinarius exproceribus: quod munus Duci Ca-
rinchiae neas Sylriusin turopa cap. 20. Duci Austrix Spieselius ad
RK
gentinu
evror

## Folio 201v — 734330022:0270
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000270.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
1. 8 T. A FN
Alonlina pas. 27. aerribuie: ad. Duces Wircenbergicos tandem ren
nisse constat, quod d insignia eorum loquuntur. non minus quam
vexilliferarum Imperii. Denique Cameram eriam Imperii tuisse
antiquitus Mediolanum. legiaqud Trithemium in Ltirlaug. m. S Cub
AnnO. 1389. Acque adeo Piscatores Imperii tuisse Basilienles, de
hodierna eorum insignia anchoram reterence, ex Doctillimaviro
Christiano CIrctisio Basiliensi audicum est.
E ADBF XV I.
Eberinvigilare.) Snaa consolatione ad Polybium cap. 25. deCa
Cardgens. Omum domosillius vicilia defendit; omnium orium illius
labor. omnu delicias aunsinduseria, omnium vacationem illius occupatio. F
quo se Casar orrarum dedicavir, sibi eripurt: e siderum modo, quae irrequieta
semper cursus fassenadam, tunquam illi licet nec. subsistere, nec quidquam suum:
facere. Idem Spresius de Rcgno, ad Arcadium Imp.. Nam nisihra cu-
expro Republica essent Principibus, Diisplane. Similes Forene, ue
auguctus ad Liriam dixit apudDionem.
Ecclestae advocatus.) I oc muleis locisinculcaceriam Lupoldusnoi
Cer Bebenpurgius. intrapa8. 61. 8c97. Sed omnium optimeD. Bern-
hardus existola 243 ad Conradum Regem: Non veniat anima mea, in
Quic, in consiliumeorum, qui dicunt, vel imperio pacem. es. libertarem Ecclesia-
rum, vel Ecclesiis prosperitatem ex exalcationem imperi nocituram: Fc conclu-
dichoc epiphonemare: Ouamobrem accinsere gladioruo super femur ruundi
votentisime, ee restituat sibi Cae sar quae Caesaris sunc: es quae sune Dei, Deo. Vtrum
que interesse Casaris constat, es propriamrueri coronam  Ecclesiam desensare::
alterum Reoi, alterum Ecclesia convenit advocato.
Pag. 129. Centilium libri.) PraeCertim Paranerici illi qui Reges de
Principes officii sui commonefaciune ex professo, Iloeratis, Plu-
carchi, Dionis Chrylostomis Syneli: maxis vero Chriltianorum, A-
papeci, Alani, Marrini Dumienlis, Alcuini, Salisterientis, Ferram
di _Sedulii, cujuslihellum hactenus arExsoror De rectoribus Christianis.
eodem hoc rempore adpraelum paramus.
Duoniam cecidit vircus.) Elaud querelam eoro libello exlequitur
ohannes de Clamensiis. De lapsit es reparatione institia 6.
Equestre consilium.) Olira equeAris ordo in urbe dabat judices e
cencum.

## Folio 202r — 734330022:0271
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000271.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
P RX R _ N DE A N BZO.
cencumviros, de judicacura propriahorum tuir: Sedurebaneur ipt
Aseloribus viris doctis e jurisperitis. Vide Cujac lib. 21. Obler. 31
Hlocoman. illactri qua ft. 27.
Doctisimor. virorum senrencia.) E contrario Impp. Valentinianur
e Valentem laudar Themictius Fuphrada, quod ipsi tapientix ama-
tores in eodem dignicatis gradu habere lolcant homines doctos, ta-
cundos, Capientes; quo Forres, Arenuos, nobiles; Oratione X. 70155 a-
So Se oi pnooporles er ion scia counS apx SraS, o 
rvonS. FCOratIOnOXL. Xs ouos exongulo rovs eno nis qnaorns suo
iuous rois dno ror drncor; n se dasonvo pinooeela avrbresa uaprisnod
Duid Persae barbari: Marcolsinus lib. XXETF. Apud. Per sas ad indicar
dumusarerum spectari destinantur e interri, parum alienis consiliis indigentes.
Vndenostram consuerudinem rident, quae incerdum facundesiurisque publici periris-
simospostindoctorum collocattersa.
Noncodicibus, sed asseribus.) Dieterium, cujus orguriam nondum
incelliso. Similiter Fereillud D. Ilieronrmi in luicemporishare.
ticos, eorum verba inpuenis, syllosismos in calcibus esse. lib. 2. ad Jorinian.
Jureincertoviritur.) Duo nihil porest elle perniciolius, ur alias
prolixi expoluimus ad L. L. C de L egibus.
Pag. 13F Per eos quiruscolunt.) Videnda huc, quae nocavimus fu-
praad pa3. 54.
Teres es arma.) Plura Lupra ad p28. 4. 1. Flomerus adprobar:
ANPOTEPOV, BaREIS raradoS, upa ZEso5 F aix uHmS.
Ovid. Justicia dubium, validisne porentiorarmis.
Pa5. 132. Oppressus vix iudicem inveniar.) Scripea haec ance Cameralis Camera p
judicii Fundationem apparer. Cum enim ob divitionem imperii se
Imperacorum ablencia, Conlistorium supremum de aulicum C claris
Caristacere omnibus non pollet, d en geeostens fere omnia ab inlolen-
cioribusagerentur; Maximilianus I. Imp. exusu R cipub. Futurui in-
cellexie, uccertum in medio parrix cribunal reluriq: P’arlamentuim
eslet, quo prellilaesique habereneretugium: acq; ita communi Fle-
ctorum, Principu e ordinum sciru d consentu gencrale consictoriu
constieuie e ordinarit in Comiriis W ormariensibus anno 1495.
brevig; polteodem anno Francoturri felix bene insticucae reiinicium
Fecit; dum recepto d Judicibus _ Asesoribus Colemni lacramen-
10, perOrace VicoBarone a Wolckenctein graristimo sermione, iss
RK
renhis

## Folio 202v — 734330022:0272
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000272.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
NOF. A TN
eautas _ lices dijudicandas demandarie, Prid. C al. April. tertiaque
Post die publica audientia ip (o Imperatore d proceribus prasentibus.
publicehrabericapea est. Fc cum nihilominus ex uno in alium l0-
cum subindehocCollerium transterrerur. neque fixam ledem ha-
berec, concticucum candem elt, uE SpITA Perpecuum de immoru ma-
neret, Comitiis Ruoustanis 15 4 8.
Continuis dissidationibus.) Cravistima ce his querla est Nicolai Cu-
Cani Cardinalis lib. 3. Deconcord. Cathol cap. 3t. Sed e huic licen-
ix d audacix modus datus, imo finis impolitus per Contricuriones.
illas laluberrimas. Pacispublicx, Eanosriden.
C APUT ZVII.
A0. 733. Ad dirmam culcum.) Mulca in hanerem Paranetici, et in
Vthomo:) Nec enth pro Deo habere, sentilis adularionis ricus.
Imperatorent velcoant Christiani, ur Tercullianus libere in Apolo-
retico uoadiplos impp. prohrerur. cap. 33. Idcoquerocesillas. Di
vus, Numini vestro, Altaribus vestris, Perennitari vestrae, Sacraiussio, divina e di
valia adeoque caelestiare scripca. e alia eius generis, quibus prilci C xlares.
etiam Christiani, afficiebantur, damnar merito. D: Prosper. lib. ulc.
depron. Dei cap 7: & Totiannes Salisberiensis lib. XLF I. POlycra-
ricicap. -0. Fc Carolus quoqueM. Lib. deImaginib. 4. C2P. 5. Ca d:
Craecis Imperaroribususurpara palam irrider. Jam si homo, ergo.
memorcondicionis sux e mortaliraris cse debet, à quanec Cae Pares
exemvri. Ouidquid Poeca retus optet, C. Pedo Albinonanus de Fu.
nereDruliadLiviam.
Caesaris adde domum, quae cerre funeris expers, debuit 8c.) Alanus in
Parabolis: Omnia Caesar habet, sed sloria Caesaris esse, Destit, e rumulus vix
erat octopedum. Quod etiam criumphans in illo Cublimilsimo curru
Cucibidem Perrullianusnotar) admonebatur, luggerente ei à rerxo
PFRCORE: Respice postre hominemmementore. In vica B. Johannis Elce-
mosynarii ita Ccriprum lesitur: antiquicus postquam Imperacor
coronabatur. Rarim ingredicbantur ad eum aditicatores monu.
mencorum, dicences ei: Dequalimerallo iuber monumencum fieri imperium:
SUUME CIIMCLNUAMCES, quodcum sis homo corruptibilis es transitorius, curam:
habeto
primis Scduliusnoster. Cap. 1. _ sc9:

## Folio 203r — 734330022:0273
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000273.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
PE TR UM DE AN DLO.
haberotui ipsius, e pie regnum dispone. De Maximiliano I. Imp. legimus. Maximuliari
quinque anceobitum annis, inter media Imperii e regnorum suo.
rum nepocias Carcoptrasum: cum omnica lupellectili, quae mortuo
ad Sepeliendum Forernecesaria, per (e quam diligentistime ordina.
Ce;  clanculo quidem nead hominum ostentarionem id fecilse vi-
deretur: cumq: secrerissime quinque illis annis, ubicunque locorunn
esececiam dum Mediolanum contra Crallos proficileretur quam. di-
ligentissime singulisnoctibus asterrari ac rexonijussisse. Arbieran-
tibus aula familiaribus, thelaurum aliguem ibi derineri, aliis libros,
aliis quidpiam aliud magnum in eo deterri: Caelarem (ur lemperhi-
Paris erac) subridendo dixisse: In reicuiu(dam sibi omnium charisimae usum
id secum deferri. Traretere Johannes Faber in eius Imp: oratione fune-
bri. Femiror, quodnon etiam delepulcura Imperacoris Auctornon
Hercapurtocerit.
P25. 134. Romani Deorum. suorum.). Ideo tam acerbi Fuerune in
Chriltianos relixionis parria quam vocabant noratores: quibusideo
ominia mala publica, pestem, bella. inundariones, Aerilitares, impu-
abane: uc discimus ex Fulebio, Arnobio, Minurio, Terculliano.
C ADUT.
ZVITI..
7 A8. 135. Regia via.) Senserlichie. Eanostrasse. Vix publicae inter Re.
salia Principum referuncur. Cap. 1. Oux Cineregal.
Tenetur de robaria. (.Debent enim vias stratasque publicas securas.
renere, et larronibus purgare: L. 1. G. cura. D: Ottic. praefect. urbis L.
congruit. DC OHiC. praelidi Alias renentur laesis ad emendationem
damni, ve rule Bald in l. s.S convenciculas. Depacejurament. Arm.
Eclin: in c: Postulasti De Foro competent. de in terminis Zalius
cons. 14. Ouomodo dc in Camera judicarum fuisse annorat. D. Cailo.
lib. 2. 0b Cervac. 64. Vide _ Aliciar. 6. parerg: Cap. ulE.
Pa8. 136. Viastenere securas.) Provinciam malis tiominibus pur-
Bando, ut dictum est: emistis qui illos indagene, conquirant; com-
prehendant, puniane: quos Lacrunculatoresidem vocac, ansostcoulas.
in L. 61. 5. ulc. Dejudiciis. nec ab illis corrumpi se patiantur, quono-
mine rexac Ausonius Theonemtuum Epistola 4..
Anmaiera gerenstera resionerasantes.
203
factum

## Folio 203v — 734330022:0274
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000274.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 41 lines, status machine
N OTK IN
Per sequeris furese qui tepostremarimentes
Inpartem praedamque vocenc. ru mitis és osor
Sansuinis humani condonas crimina nummis.
Erroremque vocas, preciumque imponis ab actis
Bubus e in partem scelerum de iudice rransis.
Floc genus susticias errances apud Anglosdici, ex Polycrarico sohannis
Salisberientis discimus. lib. 5. Cap. 15. d Lcq.
Porro hilceomnibusaddere libet gravistimam exhorcarionem
S. Adalberti Pragen (. Epilcopiad Ortonem III. Imp. cui cum tami-
Otsen 3. Liarissimus ille eNer, adeo ur imperialis C amerx inhareret (ur auctor
vicae eius scribic) nocte pariter ac die, cum curba locum darec, Tan-
etis alloquiis cum adgrediebatur, docens; Ne magnum putaret, se m-
peratorem esse: cositaret se hominem moricurum, cinerem, ex pulcherrimo putre-
dinem es vermium escam essefururum. Viduis exhibere se maritum; pauperibus
es pupillis monstrare se patrem: timere Deum, ur iuscum ac districtum iudicem:
amare, ut pium veniae largitorem, ac misericordiae fontem: sollicire pensare quam
ancustavia qua ducit ad vicam, es ad quam perpauci qui intrant per eam: bené
arentibus esser ur perhumilicarem socius, contra delinquentium vitia per Zelum ill-
iustitiaerectus. Hlxecillc.
PaG. 137. praeter paucas Occidentis.) Imo cum olim omnes Fere or-
bis exculti provineias, praecer Ciermaniam, Romanum Imperium
habuerit; tanca facta esreru ricissicudo, ut hodienihil praecer hanc,
neque cam eoram, habeat.
e antiqua aupli Pag. 138. aquilam deplumarunt.) Turcus, R ex Callus, Flispanusi
alcura Con Polonus. Danus, Principes Icalix, Veneri, Locharingus, Hlelverii
ruzeu, et ar Belex, quisnon. Ecvide quaelotarum de imminurionem Imperii
Romani, cuius amplitudo maxima cum fuisser imperante IUlpio
Trajano, aut Diocletiano _ Constancino cum luis Collegis; ab ul-
cima Frispania ec Atrica in continia ulque Parthia. Longicudo gra-
duum, Xc. (cujulmodi cec. ablolvunt circulum torius orbis) laci-
cudo ab aequinoctiali rersus seprenerionem minimum graduum
XLV. exticic. Oradui aurem G cographi allignant milicaria lexagin-
ca. vel Cermania mediocria quindecim. Nunc Ream rarionem ro-
cemus, que in urraque Germaniacis X trans Rhenum, ad continia
usque allix es Sarmarix, et Oceanum, comim Rhetia, Norico, IIIy-
riec
dalobrtus 
a
inminalam
I

## Folio 204r — 734330022:0275
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000275.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
PET A AM DE A NDLO.
rieo atque scarta uc julri Imperii Romani accententur. Vx -
plebune longicudinem et lacirudinem 10. graduum, hoc est, rix qua-
drasclimam portionem recerismomarchix Romanx aquabuas.
204
APUT
X
X.
F) A8. 239. Cum imperacor Vibem.) Romam quidem ingrediens olim
Carolusadhuc R ex Francorum, quomodo à Papa Tladrigno fu-
eric exceptus prolixe deseribic anattahius Bibliothecarius: icem Lo-
charius imperator a Ciregorio Papa III.I. Exrecenrioribus Cala
ribus, habemus Friderici III. Imp. (ad quem hic liber adlovii scri-
Pcus est) vociram profectionem ad Ulrbem, cujusmeminit Volarer
ranus lib. 23. camque prolixe deleribit Jacob. Piccolimineus C ardi-
nal. Papientis, Commentarior. Tuorum lib. 7. Scd _ inlibro Ccre-
moniali Rom. Ecclehae, quem superius (xpe allegarimus, peculiaris
est Ticulus, Sectione. XLII. Cap. 1. Dereceptione Principum, es primo dere
ceptione imperatoris venientis ad Vibem perecrinationis pratia
CADUT XX.
DAG. 140. DeKOM. Imperii exiru.) Extat peculiaris libe Ilus Engelbere.
L Abbaris Adinontenlis, qui sub Rudolpho Hlabspurgio Aoruit,
Deortu e fine Romani imperii, qui cum hoc loco conterrixorerie, ec in
multisconvenit. Sedmelius _ exactius Theodorus Bibliander su-
perracicinium F(drae Vropherae defaris Monarchia Romanae, Cdir. Ba(IIE
1553. cuius lectionem maenoperenommendo.
Permansic durabicque.) Ita quidem de Romani pucarunc. receri di
ridicula persuasione possesi a Se Palladii, _c librorum Sibyllinorum.
Acornam Irbem ec Imperium Comniances, proaeternitate imperii voco
nuncupances, ludosque cdentes de rictimas cadentes, de blandien-
ressibi de illo)ovis rerboad junonem:
Hic exones metasrerum, nec temporapono:

## Folio 204v — 734330022:0276
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000276.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
NOTA: IX
IMPERIVM SINE PENE DEDL.
Poerria in Sacyra de cdicto Domitiani:
aut frustrauxorimendaxque Diespicer olim.
Duo alludie Sulpiera
IMPERIDM SINF FINF DEDI, dixisse probatur.
Prudentium autem ad religione Christianam illudreterr lib. 1.
Deniquerec mecas statuic, nec tempora ponir:
TMPERIYM SINF FIVE docet ne Romula virtus
Jam sic anus, norit ne gloria parra senectam.
Ecrecus extar omen PomponiiPoere:
Poina caput rerum, nun quam tua gloria obibit:
Nam victrin Dea cehaud deserer involueris.
Idemtamen Versilius2. Ceorgicor.
Non res Romana, Perituraa repna.
Ouos duoslocosingeniosissime concilians Fr. Perrarcha. F. pi.
Aola 4. incer eas linericulo, ad iplum populum Romanum 609. F.F
lane cancum fuit odium Romaninominis quando ad lummam illam
porentiam cum torpopulorum d gentium injuria ascenderar uc in-
cericum eiusno tantum optarene, led omnes certum ad id cruendumi
e delendum festinarene: Cermanx praelertim gentes. Cimbris Teu-
tones, Gochi. Vandali, Longobardi, Franci Saxones, quasilla gloria
Facalismanebar. Fejam cum Nerone caelo. provinciis deficientibus
in Callia. oriente d alibi, videbatur ocealurum Imperium: mox (ub
Velpasiano, cum Forcuiro incendio Capicolium delerum esser. finem
imperiiadesse, Germani credebane: facaliiene signum carestisirae darum, es
possessionemrerum humanarum Tran salpinis rencibus portendi, Druidae canebant.
eE Facitus ILI FTictoriar. Scribit. Idemgue Tacieus sccundo con-
Tulacu Trajani Ccribens Germaniam. Ouando, inquir, ureentibus imperii
facis nihil praestare fortuna maius porest, quam bostium discordiam. Deinceps
vero lub Theodosioplane (ur Larinus Pacacus Pancorristes ad illum
Loguieur) nutabant Romanae rei faca, Darbaris nationibus Romano nomini re-
lur quodam diluvio supersusis. De Cochorum Rege Prudentius 1L. in
Symmachumicaaic:
Tentavit Cericus nuper deleretyrannus
Traliam, parrio veniensiuratus ab Istro
Tas arces aequare solo, recta aurea stammis
nSymmachum:
Solvat

## Folio 205r — 734330022:0277
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000277.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 37 lines, status machine
PE TR UM DE ANDIO.
dolvere, mastrucis proceres vestire tocatOS,
Tamg ruens, Venecos turmis protriverat aeros.
DeAcaulphoGochorum Rege refert Orolius lib7. Cap. 43. illum qui
eslecanimo viribusq; nimius, inprimisardenter inhrialse, uc oblice-
rato Romanonomine. Romanum omne Tolum Corhorumimperium 
Faceret X vocaret: Cserque Gorhia quod Romania fuiller, Rerecqs
nunc Ataulphus, quod quondam Cxlar Auguscusecc. V ilhelmus
Gemiticensis lib. r. de Ducib. Norman. narrat cap. 19. de Hlalsingo
duces quomodo ardens Romam invadere _ crertere, errore Lunis
ciritarem appulerie, e destruxerir. Tancum erat opud illos popu-
losRomaninominis odium. Ideoq; cum tempusadrenisser ulcio-
nisdivinae in illos orbispraedones _ GentIU EYTANNOS ROmANOS, CX
abscondico quodam orbis angulo, ubi pucabatur valticas quaedam
essecerrarum incoliscarens. tantumg: Feris habicata bestiis, unomo-
mentotanta hominum inundatio prorupic, quae tocum orbem op-
plereposse rideretur. Tum sarim a Gochisablata Romanisomnis
fere Crxecia, insuper Icalia e Trispania; a Bulcaris Dacia AEqUCNIy CIa;
a Vandalistora Atrica; a Francis Germania e Gallia; a Saxonibus
Bcirannia; 3 Sclaris Sarmatia, Dalmatia, IIIyricum: nec multo post
a Saracenis cyptus, Arabia, Syria, Chaldaea, a Farcaris Armenia,
Hircania, Colchis, ex quicquid ad mare Calpium e FTircanum spa-
tiiincerjacet; a Turcisuniverla minor Alia, cum C’ appadocia, Pon-
co, Brehynia, X reliquis ad Perlarum ulque terminos ACixe provin-
ciis; à Perlis quidquid in lndiam usque porrisitur. Ouxe omnia bar-
baris sentibus hostibus Romani nominis cesTCTUNE. IIE NON Vana
Fuisse imprecatio rideacur cujusdam Romani apud Lucanum lib. 1E.
date ceribusiras.
Donec venturus Antichristus.) Eius abominatione ee honore, diu-
curnitatem Imperii Romani optare d a Deo petere solebant veteres
Christiani. Tercullianus Apologetico: Est es alia maior necessitas nobis
orandi pro imperatoribus, es pro omni statu imperii rebusque Romanis: quod vim
maximam univer so orbis imminentem, ipsam que clausulam saculi acerbitates Bor-
rendas comminantem, Romani imperiicommeatu (cimusrecardari. Tu quod no-
lumus experiri, e dum precamur diserri. Romanae diucurnitati fvemus. FC
rurlus paulo polt: Oramus pro Imperatoribus, prominiseris eorum, e potesta-
tibus saculi, prorerum quiere, pro mora finis. Idem ad Scapulam prolixe

## Folio 205v — 734330022:0278
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000278.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 38 lines, status machine
NO Y K IV
neuleae, de addir. Duousque saeculum stabit, tam diu enim stabit imperium.
Idemque inlibre Derelurrect. carnis, sic incerpreratur locum illum
D. Pauli sd ThesTalonienles urquemadmodum non est Fucurus Ainis
Faeculi, ancegram reveletur Antichristus: Sic Antichrictum ventu-
tumnon Eile, anrequam deticiat Romanum Imperium. Leaque alt,
Romascum stacum obstare, quo minus ille veniat.
cences subtrahent se) Aequi hoc jam dudum Factum Tub Phoca
Imp. Flistorici omnes celtantur, ex quibus idiplum Auctor noster
expoluir sup lib. T. Cap. 13. inprincip. Ideoque jam exillotempore
multi vererum Parrum. venisse Ancichristum incerprerari lunt. IE
D.Flieronrmus, cum urbem a Cochis capram videret, Ccripsic ad
Gerontium appropinquare antichristum:
Pag 14F. S. Merhodius Marepr.). Cujus opusculum excacin Orrho-
doxographis. Fc de hac discessione rentium eadem est opinio Ocho-
nis Frilingenlis lib. 8. Chronicor.
Tancahumanae miseriae calamitas.) Cuam num adtiuc expectamus d
 ut in. hoc campo concludamus vorbis Fucherii ad Valcrianum
dissipatas loquimur mundi opes, cumiam ipse mundus in finem suum. vergens, spa
ciis acatur extremis; Postrema mundi aetas referta est; tanquam morbis (ene-
etus. Visa sunc. videnturque iamdudum isto cano seculo, fames, pestilentia, va
stitus bella, terrores. Hli sunt in ulrimis iam annis languores. sui.. Hinc saepe illa
caelicernuntur signa, motusque terrarum, permuratae temporum vices monstrosa
animantium faecunditates: quae omnia procedentis adhuc prodisia sunt temporis.
sediam deficientis. Atquehoc non infirmitatis nostrae verbis; sed etiam Apostolica
authoritatis confirmatur eloquiis: illic enim lesitur: I. N NOS FINES
BECLILORUM DEVENERUNT. Ouod cum iam dudum di-
ctum sic, quid cunctamur, quid expectamus: Vrret nos dies illie iam non noster:
santum, sed es seculi.
,Triemetus est, laboriste, dies ne me ultimus altis
Sopirum renebris stereli deprendat in actu;
LiniVocamter Tempora subvacuis ducentem perditacuris;
mine ad foniuu Cudicis adventu crepidis mihi credula fibris
Cordatremunt, resticque anima idiam causa fururis.
V(que cavens, ne vincta crris pro corpore curis:
Ponderibusque gravisrerum, si forte recluso
Increpires tuba vastapolo, non possit in auras.
Vereni cum 5. Jan

## Folio 206r — 734330022:0279
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000279.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 10 lines, status machine
DE Z R UM DE AHDLO.
Regis ad occursum levibus se rollerepennis,
Interhonora volans sanctorum millia caelo:
Caelestem ut medio venerentur in aere Rereno.
Claraque odoraco coniunsant armina Christo.
ETTAM DOMINE TESU VEHL
a
d 
1 2
00

## Folio 206v — 734330022:0280
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000280.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 36 lines, status machine
a a eL
AIANI LIBEIC
SF CTIO.
C A PUF
Deadventue coronatione electi in imperatorem
Romanorum.
LECTUS REX FUTIRUS ROMAHORUM IMPERH
cor primum consuevit electionem Cuam per Cuos Solemnes oratores Pona
titici Cummoincmare, _ decrerum electionis ostendere, derotionem a0:
Adelem reverentam exhibere, Farorem e graciam ApostoliCa Ccdis Im.
plorare, ofterre se ad quxcunque Adclicacis juramenta Romanx Ecelesia
praetanda d demum unctionem consecrationem de Imperii diadema humilirer
poltulare. Ponritcesrero copsuererunt rilo decreco, e examinaca electione in
Tacro (enacus habiraque sufficienei in formacione ram Cuper Forma electionis quam.
superidoncieare et habilicare pexlona electi, per commillarios a se consticuros ad.
instaneiam dicti clecti ipsum electum in spiricualem Alium Cuum de Ecclelia RO.
manx suscipere. illigi Carorem e oraciam concedere, d ipsius Regis electi pertona
idonea repucaca cum nominare, denunciare. assumere, e declarare Regem Roma-
narin. ac etiam habilem de sufticienrem declarare ad suscipiendam Imperialis cel
Sicudinis dignicarem. decernere conscerationem e coronationem per manus luaB.
ecimendendas; ee Pipplere omnes defectus ec. Hloc Tervarum lesimus in Co-
xolo lIII. a Clemence V I. de ancea in Henrico VII. a Clemence V. de in AIBer-
pociuspradecelsore, _ Rodolto, parre a Bonifacio V III. ex a pluribus aliis, e in
VVenceslao Caroli IIII. Alio, quem parer adhuc rivens in Romanorum Rcgem.
ob Electoribus delignari procurarerar: cuius rei approbationem cum Gregorius.
X l. ad quem delatacrar, morce prarentus decernere non polser, Urbanus VL. eius,
tucceltor leseime confecis.
CAPUT TF.
guomodo veniente imperatore mittantur
Lecati apostolici.
Pectus igitur LOm. R ex cum Aarnerie Urbum perere ad imperiale diade.
mademanu lum Pontiticis Culcipiendum, primum conrenit per nuncios.
Cuos cum Romarte Anciltire de modo e cempore inerandi, ur Poncifex rebus
oporcune consulerepen. Deinde cum Poncitex noverie Cxlarem jam lcaliam.
ineralles murit illi obtu duos Lcgaeos de larere, qui illum conveniune, ance.
quam.

## Folio  -  — 734330022:0281
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000281.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
quam terras Romana Ecclesix ingrediaeur. EC post pratulationes, Colurationem
e benedictionem nomine Ponciticis honesto modo exigune ab illo juramentum
Colicum praestari ab electis Imperaroribus, anreguam intrenc norum Romana FC-
clelix, in Forma guae in Decretis caretur videlicer: Fg0 R. Rex Romanorum promitto
ex juroper Patrem ex Filium ex Spiricum sanctum, ex per lignum vivifica crucis, ex per has
reliquias sanctorum, quod si permutente Domino Romam venero, Canctam Romanam Eccle-
siam, e sanctitatem suam rectorem ipsiu, exaltabo secundum posse meum, ex nunquam vi-
tam, membrum, neqihonorem quem habet, mea voluntate, meo consilio, meo consensu, aut mea
exhortatione perdet. Et in Roma nullum placitum aut ord nationem faciam de omnibus quae
ad sanctitatem suam aut ad Romanos percinent, sine vestro consilio. Et quidquid deterra
S. Petri ad nostram potestatem pervenerit, suae sanctitatireddam. Et cuicunq. It alicum reo
gimen commiscro. jurare faciam illum ue adjuror suae sanctitaris sic ad defendendam, terram
SPetrisecundum suumposse. Sic me Veus adjavet, e hec sancta E vangelia. Aliquando
Oraroreselecti, quando veniuncadincimandum electionem, de ad perendum op.
probacionem nominc electi Regis, solenepraestare supra dictumjramentum (1 3d
hochahenespeccalemandarum. Hoc juramencum Fridericus III. Imp. dum Se-
nis esser inmanibus legucorum Apoltolicorum anno saluris M. CCCC. L I. PrX
Aicic e ance cum plures alii.
Dehine, ucprimum Ecclesiae terricorium inorelsus est Cxlar. consuerie cum
Pua Familia impensis Ponriticis ali, quandiu de Romx d in 3gr Romano fuerit.
Nicolaus vero quamvis Freder: co praedicto cum Familiaribus guingentis cantum
expenla promilcrit, longc camen plures are luo aluie.
UcSuerium venic Cxlar. vel locum Urbisricinum. ita urpridic post applicare
adurbem p. ntic, le saci Apoctoliciillum cum aliquibus Pralaris a Ponnace mistiso
qui necelaris curenes dimirtunt se Romom perveniune.
Sequenti dic electus Imperaror Romam miltus carpiriter: enihionoris sracia
obriam mirruneur a Poncitice Praeleti, Barones, e curialeshoc ordine, uc in Pride
riel advencu terrarum est. Primi ad excum lapidem Columnenles proceres cum
luis amicis sc chencelis, de mox Ursivi acque alii Barones urbis: cum Poneiticis co-
pixe, quae adsunccum illarum praefecto: inde Vicecamerorius cum prafecto Urbis,
Senarore, conserraroribus olticialibus. se al.isnobilibus ciribus Romanis: deinde
ordines Curix, cum resente Cancellarix, sive olio aliguo Prxlaro: demum alii
Prxelari domettici Ponciticis cum omni ejus familia: de eandem sacrum Cardina-
lium Colleoium, ad radices moncis juxca domum leprolorum Calarem expecta-
bunt. Isi omnesdiltinctis interrallis Imperacori electo obriabuDE. Oracores
vero Principum Eiqui in urbe erune, pro suo libiruobriam procedent. Cardinales
ur Caelorem conreniene conoraculacionibus e oblarionbus Factis nomine Ponti-
Rcis e Collegip illum hatentes medium inrer duosprimos Episcopos Cardinales,
deducentusque ad centorium, sive alium locum sibi depuracum extra urbem. Nam
Caelarnon consuerit ea diegua appulie, Urbem inerare, Ced pernoctare salrem una
nocte exrramaenia in campis. Cardinale. e alii omnes poltquam Calur ad locum
depucatum perrenerie in Urbem revertuntur.
Consuererunc eriam electi Imperarores hac die anceguam ponticulum, qui
primusance inoresum Urbis post descen sum montem occurric. pertran (canE, PrX-
Harejuramencum Komanisin hancformam. Ego Rex Rom. futuru Imp. jurome ser
vaturum Romanu bonas consuetudnes suar, sic Deus me adjuveto

## Folio  -  — 734330022:0282
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000282.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
DeTErbis incressu Imperatoris.
OAtera die Ca Car per porram, quae est subarce S. Angeli, hoc ordine quasi eri-
umphans ingreditur. Primo dic cquires rexilla duo Calaris porrane, alte.
rum S. Ccoroii, quodad Suerorum pertinet custodium, Aquila alcerum. H08
segnuntur Cxelaris cohorres armarx, cum nobilesproceres e copari cius: inde
Oracores Regum et Principum, qui adlune. Tum si quis adest R ex aurmaximus
Princeps, ur turcum Friderico R ex UEngarixe ee Bohemix Ladislaus. Femnc sc-
quicur Prafectus urbis, dc Senator. Et ad Praefectum quidem pertinebat undum
ensem anre Caelarem ferre: Frederico camen Marescallus luus, non Prafectus,
sladium praeculic. Incer iltos aurem de Calarem nemo equitare debet, nisi Ma-
relcallus, A Prafectus non praetere ensem. Incedit deinde Cxlar Polus equi-
xans, ec post cum Praelati, Consiliarii, proceres inermes, e alii cogari sui. DC-
inde modico incerrallo Imperatricis Familia, si uxor virum sequirur, succedere
debet. Anre illam nobiles d pralati: e post marrona, virgines e pedissequa:
circacam vero solam equirantem pedires multi. Vlrimo incedune Lcclchalticae
copia pompam claudentes. Portam iplam qua sub arce inorediuncur, nostri Co-
dices Falso Collinam appellane. Collina aurem porranon estinnovis I. conis P2-
Dx suburbiis, (ed in antigua Roma, Ouirinalis primum dicta, deinde Collina (ue
lcriphe Vareo) a pluribusmontibus qui in Ouirinali monre continebantur: hodie
Salarionuncupacur, quia inde ria Calaria itur. In porra isitur quae sub arce cst.
non Collina, clerus urbis lacris veltibus ornacus, cum crucibus se Sanctorum reli-
quiis, peaesidente Vicario urbis de aliis F. celelarum praelatis intularis Caelarem ex
rectane, adrenienti cruces deosculandas offerune, _ cum inCeN(ANE, aC CantanTCS,
Ecce mitto angelum meum exc. procedunculque ad oradus Basilicae principis Apocto.
Jorum. Principes aurem digniores baldachinum supra Caelaris capur portant,
Conserracores Frenocquum ducunr. Cum vero est in magna arca ante oradus.
Praefectus d Senacor id gerune: et descendenre ex equo Caelare Praefectus Aa-
phemrenee, deinde ance cum praecedie. Incer equitandum aurem Calaris C a-
merariuspecuniam sparoere consuerit. In plano supra eradus Basiliea anre pri-
mumporricum ad dexeram alcendencibuscrigitur luogeltus ornatus cum chrono
Ponciticalis et sedibus Cardinalium Prxelacorum, et aliorum officialium: Cupra
quem susgestum Pontifex pluriali de mirra preciolis inducus alcendir cum ordini-
Buscuriae paulo ancea quam Cxlar apparer. Flectus Imperator cum luis omni-
DusCerraco ordine, ur equum descendieper oradus alcendir suogectum. Et ur pri-
mum Poncilicem ridet, derecto capirc illum GCnU FCrFaM TaNGENS venerATUE: de
icerum cum appropinquat ad gradus ledis, genu Rectir: demum ad Pontiticis pedes
perrenie, illos in reverencia Calracoris devore osculatur. Ponrifex hilari vuler
Exlarem aspiciens ad osculum manus ec oris recipie. Tum Calar irerum genu
Rexusauri mallam ad pedes Pontikcis offerr, haberque verba ad Ponciticem, or-
easapensprohonore suscepro, prourei videbitur. Pontilex benigne respondens
illum subleras, e lumm curiratis declaratione amplectirur. Erstanre ibi ad de-
XETam

## Folio  -  — 734330022:0283
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000283.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
eram Pontiticis Catare, Pontitex recixir Imperarriee ad osculum pedis d manis.
Regem rero si quis adest, ad olculum pedis, manus ee oris: alios aurem Praelatoso.
proceres _nobiles Caelaris ad olculum pedis cancum. Flis Ainitis suroir Pontitex.
d manulinistra Calarem capiens e suorectu descendie, ee paricer ad secundum ul-
que Ecclelix porricum cum coprogreditur. Deinde Palarium ascendie, ad Came-
ram luam rererturus, de C. ae lar duobus aur quacuor Cardinalibus lociarus remplum
inoredicur, Apoltolorum Cacras religuias veneracurus cum luis omnibus. Inde
ad loca cuique destinata rerertuntur. Cxelar postera die oporruno cempore ad Pon-
eiticem acceder. e cum eo de incumbenribus ad Colennirarem perrractabit. Sca-
evene de dic coronarionis,  si qua crune prius perapenda, deliberabunt. Ec no-
eandum quod Cxlar, anrequam coronerur imperiali diademare, seder post pri-
primum epilcopum Cardinalem: de (i quis Rex adest. sederrunc postprimum pres-
brcerum Cardinalem. Cum vero Cxelar erir coronarus, tunc le debit in sede sibi
Paraca incer Papam ec primum Epilcopum Cardinalem: de tunc Rex eric post pri
mum Episcopum Cardinalem.
Adrenience die ltacuta Imperialis coronationis quae conrenientistima est im
Dominica Laecare in medio quadragelimxe (uc Duranres in rarionali divinorum
Ferip(IE, _ ita a Nicolao V. in coronarione Frederici LII. Tervarum est) Ecclelia
Sanct Perri de capellamajor crune decenter ornacae, ut in maximis. Colenniraribue
cum Pontifex est celebracurus divina. Colenr ornari: ee praerer contueta crioaneur
duo lusgestus hinc e inde exrra cancellos capellx, alcer pro Imperarore electo ad
linistram reniencibus, alcer a dexrra pro imperarrice, de ornecurcapetis, auleis, (c-
dibus, scabellis, _ aliis oportunis Ecclesia coca, e maximé capella D. Gicoroii, D.
Mauricii, d quae D. Maria in curribus appellata exera Eccleltam in prima porcicu
lubrurri companaria est, bene mundencur ornencurque. Imperatrix reron ante-
quam Poneifex descendar ad Eccleltam, cum suis ornara perveniens suogectum sibi
paracum conscendir. Summoigitur mane Pontifex cum Cordinalibus, Praelaris
e alis ofticialibus, pararis colore rempori e milsa congruis, velur ad supplicacio
nem, ec sub baldachino descendar ad Ecclelam, de praemirrat duos Diaconos Cardi-
nalescum luiscappis lancis ad Calarem, qui cum congruo cempore ad Eccleliam
deducane. Pontitex FaCta revexentia anre alrare acceder ad sedem, ubi con(uerie
dccipere paramenta, e ibi recipier adrererencium omnes Pralacosparatos. Inci-
Piecrerriam, de accipier Candalia ur alias, ec dicta oratione induicur omnibus para-
mencis Ponrificalibus. Inrerim Cardinales qui sunccum Caelare, uc primum co-
enorerunt Pontikicem intrasse Ecclesam, se iplicum Cxlare, et omni sua Comi-
eira ad Ecclesiam. descendone: e coremprimam Palarii porram, perprimas Eccle-
six porcas ad capellam quX vocatur Beacx Marix incer rurres. Ibi a Canonicis
 Collesio Ecclelix occurrenti recipitur. Ono deductus Cxlar ad alcare dicta
Capellae in manibus primi Cardinalis praesentis, ae nomino Pontiticis recipien-
eis, Bcaco Perro summo Poncitici, de luis succelloribus Colicum juramentum
Praectabie in Forma Cubseripra, ridelicer: FEgo N. Rex Romanorum adjuvante Do-
mono futurus Imperator, promuto, spondeo ex polliceor, atque juro Deo  Beato Pe-
tro me de cetero protectorem atque defensorem fore summi Pontificis e Sanctae Roma-
nae Eeclesia, in omnibus necessitatibus ex utilitatibus eius, custodiendo ex conservando
possesiones, honores ex iura ac jus, quantum divino fuleus adiurorio fuero. secundum seire ex
possemeum, recta e pura fide.. Sisme Dens adjuret es haeb sancta Des Euangela. Tum

## Folio  -  — 734330022:0284
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000284.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
indutus superpellicio e almueia recipitur a Canonicis sancti Peeri in Canonieu e
in tratre; quosomnesstansance altare dictae capellae recipiradosculum pacis. Inde
pexecedenre clero, e cancance responsum, Perre amasme. Tu scis Domine, quia amore.
Pasceoresmeas. Ver(. Simon Loannu amas meplushis. Tu seir Domine quia amoté. Pasce exE.
Alii Calaris proceres suo ordine dereniune ad porram principalem ipsius balilica,
qua Arsenceanominatur, dc ex quingi media elt. Incerim Epilcopi Cordinales post
priorem anciquiores, Facta reverentia Ponrikici, cu luismirris d plurialibus reniune
ad praedictam porram, dum Cxlar adhnc est in dicta C apellainrer turres. Er ance cu
junior Episcopus Cardinalis stanssine mirra supra Casarem genusexum orancem.
disit hancorationem. Oremm. Deus in enim manu corda sunt Recum, nclma ad pre-
ceshumilitatis nostris aures misericordietua, e hurc fanculo tuo Regr veram appone sapien-
tiam, ut haustis de ruo fonte consilis e ubi placeat, ex super omnia praecellat. per Christum
Domnum nostrum, anen. Finita prima oraeione inerane Ecclcliam. Cxlare inCc.
dence semper incer duos Diaconos Cordinales praedictos  immediace praecedenci.
bus duobus Fpiscopis Cardinalibus praetaris e Rectences ad linistram perveniune ad
capellam S. Georoii: ubi Imperator Cedens. depolica Almucia primo induie Landa-
Jia, deinde stanstunicellam, ee demum Imperiale paludamencem. Fe mox inde
procedens ad medium Fcelesia, ubi rora est porphyrerica, venir: e ibi ab alio Exi.
seopo Cardinali sibi assistente dicitur (ub cum alia oratio, ridelIcet. Deus inenarra-
Bilis auctor muni conditor zeneris humani, rubernacor imperii. confirmator regni, qui ex utero
filelis amici rui Patriarchae nostri abrahie praeeleristirerem seculu prafuturum, iu praesentem
Rerem hunc cum exercitu suo per intercessionem sanctorum ubere benedictione aetermraris cir-
canda, ut semper maneant laeti, e triumpbantes in pace victores, per Christum Dominum no-
strum amen. Procedune deinde ad confessionem beari Perri sub aicare, ubi pro.
cumbit super Faldisterium Imperator, et duo Episcopi Cardinabes ascendune capel.
lam, ec radune ad sedes su_s: prior aurem Dinconorum, ac prior presbyrerorum
parati descendune ad cum, sequehinc inde genufectune, d Disconus ipse Facie Li.
caniam procumbens ad linistram, omnibus alta voce replicantibus e Aexis genibus
vermanencibus. Finira Licania surgic prior presbycerorum, ee super Calarem
adhucprocumbenrem dicic: Pater noster. ex nenes. Salvum facservumtuum Deusme-
us sperantem inte. Verl. Nihil persi. iat inimicus in eo. e filuu iniquitatis non apponat
nocereei. VerI. Domine exandi orationem meam. es clamormem ad te veniat. Verl.
Dominus vobescum, e cum spiricuruo. OremUS. Praetende, quaesumus Domine, famulo
tuo dextra caelestis auxilii, ut re toeo corde perquirat, e quae digne postulat assequatur. Actio-
nesnostras quasumus Domine, aspirandoprae veni e adjuvando prosequere, ut cuncta nostra
oratioe operatio à te semperincipiat ex perte caepta fimatur. Per Christum Dominum no-
strum, amen. Frcum Diaconohistinitis reverritur ad locum suum inter alios Car-
dinales. Dum ulrimae orationes dicuntur per alium presbycerum Cordinalem,
prior EpiCcoporum Cardinalium cum plurali Hola _ miera descendic od impera-
corem. e simulcum duobus Diaconis Anicis orationibus ducicillum ad aleare San-
Eti Mauricii, ubiAans cum micra inunoie brachium dexrrum. Caelaris e (capulas,
cum oleo exorcizaro, in modum crucis: de depolica mitra dicie: Oremus, Deus
Omnipotens, cuius est omnis potestas ex dion tas, te supplici oratione aci; humilima prece depo-
scimus, ut huic famulouo N. prosperum imperatoriae Majestatu concedas effictum, ut in lua
protectione constituto ad rezendum E. cclesiam inam sanctam niul ei praesentra efficrant. fur-
rarelii bsistant: sid inspirante S. Spiritus dono populum sibe sub ditum aquo ustisia libranne
regere

## Folio  -  — 734330022:0285
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000285.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
ferere valeat, ex in omnibus operibus sun te sempertimeat, ribique juriter placere contendat.
Deus Deifilius lesus Christus Dominus noster, qui à Patre Deo parcicipationi unctus est prae
parcicipibussuis, ipse per praesentem sacri rnruenti infusionem Spiriius paracleti super caput
tuum infundat benedictionem, eandem que usque ad interiora cordis tui penetrare faciat, qua-
tenus hoc visibili ex tractabili dono invisibilia percipere ex temporali regno justis moderatio-
nibusaeternaliter conrernare ei merearis, qui sine peccato Rexrerum vivit cum Deo parre i
unitate spiritus Sancto Dens, per omnia secula seculorum, smen. Interca adducitur Im-
peratrix, (i adest, de similiter perungitur in cildem locis. Deinde diciturper cun-
dem Cardinalem Episcopum oracio lupercam, cum mitrs, quia ad cam non ad
Deum oracio dirigitur: Spiritus Sancti gratia nostrae humilitatis officiocopiosa in te descen-
dat, ut sient manibus nostris licet indignis oleo materiali oblinita pinguescis exterius, it a ciue
in visibili unctione delibuta impingnari mercaris interius, ejusquespiriualiunctione perfectis-
sime semperimbutas ex illicita declinare tota mente atquespernere discas e valeas, ex utilia
anima tua jugiter optare atque operari queas, ex opererir auxiliante Domino nostro lesu Chri-
sto, qui cum patre ex spiritu sancto vivit e regnat Deus ec. Ec hac quidem hune ad
alcare beati Mauririi: nam ad altare beaci Perri nemoinunsitur, nemo ordinatur
nis Romanns Pontifex Tolus. Fris completis Imperatrix ad suum suopectum re-
VeTEITIT. EF CaTorcum EpiscopO Cardinali e Diaconis ad Pontificem, Diaconi
acceptis suis Dalmacreis se mieris in manibus radune ad reverentiam Papae, qui de
Fcendens de sede sua procedit ad alcare supplicabundus more soliro, d recipit ad ol.
culum oris ee pectoristres presbrteros Cordinales assistentes, gennaexo super suum
Faldisterium permanence. Facta contessione Pontifex accedic altare, osculatur.
incensac, ur alias: deinde recipic ad osculum oris e pectoris primo Cxlarem, de
inde cres suos Dinconos Cardinales. Ermox ad eminenrem sedemascendit, _ Cx
Tar ad suum suooectum cum suis principalibus ee ministris deducitur. Cum Ponti-
Fex decersita lacere ministri Caelaris afferune gladium cum sua vagina de cinpulo,
coronam, sceperum, e pomum, danda suo rempore Imperatori ee Imperarrici:
duxe perlacrictam e clericum ceremoniarum locantur super aleare. Interim vero
dum Poncitex facie confersionem, incipir chorus Introirum s Kriel. Pontitex
vero in sede eminenri sans sinemitra, legicintroitum, e procedirin missa, ur alias
ulque ad dictam Epistolam e eraduale. Sed post orationem diei dicir pro ipso
Imperatoretiane orationem: Oremus. Densrernorum omnium ex Christiani maxime
protector imperii, da servotuo HI. Imperacori nostro trium phum vircutis tuae scienter recolere, ut
quitna constieutione fit Princeps, tuo sempermunere sitpotens. ProSecreta. Suscipe Do-
mine bostras E. cclessae tuae pro salute famulitui N. supplicantis, ex protectione fidelium populo-
rum antiqua brachii tur operare miracula, ut superaris inimicis secura tibi serviat Christiana
libereate, per Dominum nostrum lesum Christum filium tuum unigenitum exc. Post com-
munionem: Deus qui ad praedicandum aecerni regni Fvancelium Romanum imperium
praparasti, praetende famulo tuo imperatori nostro NV. arma caelestia, ut pax Fcclesiae nulla tur-
betur tempestatebellerum. per Dominum nestrum lesum Christum. Dum cantatur pradua-
le Calar descendens e supgeltu renit ad pedes sanctissimi Vomininostri, deducen-
tibuscum duobus Diaconibus Cardinalibusporatis: _ inus ex Clericis camera ex
alcari accipiteladium cum sua rogina e illum ad priorem Dinconorum stantem
ante Ponciticem ad dexrram poreat, quem Poncifex vogina exrractum de manu
iphius Diaconi accipiens, Imperacori anre se geniisex in dexrra manu tradir, ipse
cummira ledens ac dicens: Alsipe gladium de super benti Petri Apostoli corpore sumpium
Nm

## Folio  -  — 734330022:0286
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000286.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
permanus nestras licet indignas, vice eamé es auctoritate Dei omnipotentis e beatori aposion
toru consecratas, imperialicer eibi concessum, nostraeq: beneductionis officio in defensione S. Ma-
eris Ecclesce d vinitus ad vindictam malefactoru, laudem vero bonorum. F.t memor esto, de quo
Psalmista proplsetavie, dicens: Accingere gladio tuo super femurenu, potentißime, ut in hoc rim
aequitatis exerceas, per eundem mole miquilatis potentisime destruns, ex sanct a Dei Ecclesiam
eusque fideles propugnes arq proteras, nequ minus sub fide falsos quam Christiani nominis. hostes
exteras atq. dispergas, viduas atqie pupillosclementer adjures acqe defendas, Desolata restaures,
restaurata conferves, ulciscaris enjusta, conserves bene disposita: quatenus hoc agendo virturum
eriumplator gloriosus, lustitiae cultor exrezius cum mund salvatore (cuius rypum geris) inno-
mine eius sine fine regnare merearis. Ducu Patre ex spiritusancto vivit ec. Finica orarione
Diaconusaccipic sladiu, ec reponitillum in vagina quam habebac in manu, dc CimuI
eum Poncitice accinsitillo Caelare, dicence Poncitice: accingere gladio tuo super femur
tuum porentisime. Fs attende, quia Sancti non in gladio, sed per fidem vicerunt regna. AC.
einstus gladio Imperaror, de miles benri Pecri effectus, sursensevasinar pladius rer
illum viorac. deinde rexonit in vaginam, e irerum genurectir. Cui Ponutexpomu
de alcari et Cceperum (ur de gladio diximus) ad eam portara, in manu dexcra poma
e in Ciniltra Cceprri ponir, dicens: Accipe virgam virtuers atque veritatis, qua intelligas te
obnoxium mulcere piositerrere reprobus, errantes viam docere, lapsis manuporrigere, disperdere
superbos, ex relevare humules. Et aperiat ribr ostium lesis Christus Dominusnoster, qui de se-
metipso ait: Ego sum ostris. per mesi quis ineroierit, sal vabitur, Dui est elavis David. e sceptrio
Domms Scaei qui aperit ex nemo claudit, claudit ex nemo aperit. Sit que tibs auctor, qui eduxie
vinctum de domocarceris, sedente on cenebris ex umbra mortis, ut in omnibus sequimerearis eo
de quo David eropheca cecinit: Sedes tua lesus in seculum seculi, virga directionu, virgarerni
ui. Etimiran do ipsum dli gas juststiam, es odio habeas iniquitatem: quia propierea unxit te
Deus Denstuns ad exemplum illis, quem ante secula unxerat oleo exaltationu prae participibus
suis lesum Christu Dominum nostri qui cum eo virit es regnat Deus exc. Demn Imperialé
Coronameum sua Fiara allarui sibi ex altari sur de allis diximus) imponit super eius
EapUE, dicens: Accipe signum gloria et Dradema reeni, coronu imperii. in nomine Y. Parris ex
Y Eilii ex F Spiritus Sancti, ut spreto antiquo hoste. spretisque contariis vitiorum omnium, sic
justiciam misericordia en juducin diligas, ex ita juste pic e mi sericorditer vivas, ut ab ipsoDo-
mono nostro lesu Christo in consirtio sanctoru eternirerni coronam percipias, qui cum P’atre exc.
F. moxlmperaror osculacur vedes Ponritreis, et lurgens discinsirur gladio, cumqs
armisero luorradic. Fcipse cum corona, scepero _ pomoprocedens, abillis duobus
Diaconibus ducitur ad seclem Imperialem pararam sibi a dexera Vonriticis, inrer.
Ponritce s priorem Episcoporu Cardinalium, quae sedes alcior crit ledibus Cardi-
malium, de humiliorpaxali sede habebitq; aureu pannum post cersum de parrii (ca:
bellum ad pedes: ec ibi ledebic. gnou lqu Imperarrix coronetur. Imperarrixvero du-
cerur ab eildem ad Ponrtice, qui surgens sine mitra, super eam penu Aex a dicichane
OrariOME: Deus qui solus habes immorcalitate, lucemq; habitas inacresibilem, cuius sapientia
in sua. disposirione non fallitur, qui faci cuncta quae futura sunt, es vocas ea quae no sunt sient ea
quae fent, qui suberbosaequo moleramine de principatu deijcis, atq: humiles dignanter in sublime
pronchis: Ineffabilem miser: corlam. tu a supplices exoramus, utsieut Hester rerinam Israheliticae
causa saluen de captivitatu sue compede solul a ad Reris assueri thalamum regniq; sur consortio
transire fecisti, ita hane famulam tua. N. humilitatis nostrae benedictione, Christiame plebu sa-
ducis gratia ad dignam sublimemq: imperatoris nostri copolam ex Imperii sui parcicipacu transi
re cosrcedus: ex ut in imperialis fae dere conjuxis semper permanens pudicai prexima virginitarii
palmam

## Folio  -  — 734330022:0287
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000287.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
paam continere quearabiq. Deo vero exvivo in omnibus ex fuperomniajuxiter placere des
deret, ex re instirante quae ribi placita sunt toro corde persiciat per Christu Dominunostru Am
Deinde ledens cum miera, accipic corona imperialem de manuprioris Diaconorii
Cardinaliu ex alcari allara d imponir luperillius capur dicens: Officio nostrae indioni-
tatis N. Imperarrix solenniter benedicta, Accipe coronâ imperialis excellentia, quae licet ab in
dignis, Episcopalibus tam en manibus capiti cuo imponitur, ut sieut auro ex remmis redimita
oitos, ita es interius auro sapientie virtutum que remmis re omnipotens decorari concedat, qua-
tenus post occasum huiusseculi cum prudencibus virginibus sponso peronni Domino nostro lesio
Christo digne ex landabiliter occurrens, regni ca lestu aulae ingredi merearis; anuâ eode Domino
nostro lesu Christo auxiliante, qui cu Patre, exc. Ec coronara Rarim olculatur pedes Pon-
rifcis, de Turoens inducicurcam ipta quam CXCar limul ad Cuos Cuopectus, ubi in sedi-
buslibi paracislocaneur. Fc Cedencibus Imperacore de Augucta in sedibus cum Im-
Perialibus ornameneis, prior subdiaconoru apostolicorum, cum aliis subdiaconis e
cum capellanis aulae impexialis. descendie ad confessione beati Petri, atra vocc simul
cu ipsis Facielaudes Imperarori dicens: Exauds Christe. Scrinarii vero Crbis cu cappis
Fericeis Ctantes superius apud Choru respondene: Domino Frederico invictissimo Rom
imperatori ex semper Augusto. salus ex victoria. Qua laude rerrio repecira, prior Diaco
norum eu luiseribus ricibus dicar: Sal vatormunde. Scrinarii vicilsim dicant: Tuillum
adjuva. Fc deinde iste cum suis duabus ricibus dicac: S. Maria. Fx illi ricissimre-
Spondeane: Tuellum adjuva. Fc hic deinceps. Posthac omnibus ad locum uum re-
verrencibus, cancarur Alleluja rel cractus, d deinde F ranseliu Credo et OHerroriu.
Deinde imperacor ec corona e manco depolitis, sine scepero aurpomodelcendir: de
ad Poncisicis pedes auru oftere quantum Bbiplacet. Et similirer posteu facir impe-
xatrix: gux deinde no reverricur ad sus gectum, sed procumbir luper Faldicterium à
dexera parce alraris libi paracu, in loco ubinon impediar credentiam, et ibi expectae
ulg; ad concione. Imperacor vero Ponciticem ad altare descendenre segnitur, de iIlI
in locum subdiscons calice _ patinam cu ostiis oftere de in de aguam infundendam
in vino. Fcrcerahens se adparre dextram. Ctac ulgi quo Ponritex ad sedememinente
communicaturus reverratur, gnem Imperaror lequitur. e ab ciusmanibus ipse pri-
mo.deinde Ausucta L: era Corporis Chrilti communione Cumane, postquam Ponti-
Fex cum Dizcouo e Subdiacouo communicaverine. Nam Subdiaconus postguam
cum Diacono communicarie de Corpore e Sanguine Chriltu accipie de manu Dia-
conipud altare cum cireulis _ ccremoniis consuers duas holtias conlecratas pro
Imperacore e Rusulta, d eas ad Ponciticem porrar. Etpercepto sacramenro Impe-
rarorg.. idem Poncitieis Faciem osculatur, Auoultarero manum: e descendenres
ad alcare de manu Diaconi vinum puriticorionis sumitur, et delendane ambo ad
duos luogeltus ibigi resumant Imperialio siona. Porericrumen Poncitex, si ei vide
Bicur. Caper Emperatorem anec sc genusexum immediare, poliguam illura cum Au-
sulta communicarerie, intra seripens orariones dicere, videlicet: Respice quaesimus
Ommipocens Beus, sereni obcuichus hunc eloriosum famulum cuum eI. ut sicur benedix st. abra–
hamIsaace lacob. sic illi largiaris benedctionem spiritualis gratia, eum que plenetudine ruae
potentia irrigare arque perfundere dignerir, ut tribuas ei de rorecaeli e de pinrucdse ter-
ra abundunam frumenti, vini ex olei,  omnium frurum opulentiam, e est larritate
divini muneris lonsaeva tempora, ut illo regnante sit santas corperis. Imperis pax invie
lata set inrerno; ex dignitas gloriosa recais palatii maximo s lendore rexie potistatis neu
lis ommium fulgeat. luceque clarisocura corruscare at que slendescere quasi selendidissone

## Folio  -  — 734330022:0288
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000288.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
faleoris maximo persusa lumine videatur. Tribue et omnipotens Deu, ut sit fortissimus preo
rectore consolator E cclesiarum atqi canobiorum Sanctorum, maxime pietatis, recalis muni-
ficentiae, atq.e it sit foreißimus triumphator hostium; ad opprimendos rebelles ex pazanas na-
tiones, sicq; suis inimiei facie terribilis, maxima forcicudine Regalispotentiae: optimatibus quo-
que ac praecelsis proceribus ex fidelibur sui regni sit munificus, amabilis ex pim e ab omnibus
inmeatur ex dil. ratur. F. post gloriosa tempora atq. felicia vitae praesentis gaudia in perpetua
beacieudine habitare mereatur, per Dominum nostrum lesum Christum ex 6. Benedic quaesu
mus Domine hunc Principem nostrum N. quem ad salurem populi nobis à te credimus esse con-
cessum; fac annis esse mulciplicem, salubri corporus robore vigentem ad senecturem optatam per-
venire felicem. Sit nobis fiducia obtinere rratiam populo, quam Aaron intabernaeulo, He-
liseus insluvio, E. Z echias veculus impetravit in templo. Sit illi regendi auctoritas, qualem
Josue suscepit in castrio, ex Darid sumpsit inpraliis, Petrus accepit inclave. Paulus est usus in
dormate. Et ica pastoris officium perficiat in Christiovili, sieut Isaac perfecit in fruge, ex
Jacob est dilatatus ingrere. Quod ipse praestare dignetur, qui cum patre Densaternae eloriae sit
adiucortuus ex protector: ex omnipotens benedicat ribi, preces ruas in cunctis exaudiat, ex vi–
tam tuam in lonsitudinem dierum impleat, thronum regnijuriter firmet, ex gentem populum-
que cuum in aeternum conservet, e inimicos ruos confusione induat,  super te sanctificario
Christi foreat, ut qui tibi tribuit incerris imperium, ipse incaelis conferat praemium: qui vivie
exregnat in secula seculorum, amen. Post concionem Pontifex descendie ad altares
e prosegniturmissam more consucto. Fc in hne dac benedictionem lolemnem
dicens: Sitnmendomini. F.F publicaneur immediara indulsenrix per unum ex
Diaconis alstentibus, sirc plenaria, lire ut Pontikiciplacuerir. Tum Cacdinales de
Praelaci deponuneparamenca, ec accipiune lancas cappas. Poncitex vero dimistis
missalibus indumencis, accipit pluriale, e mitram preciolam. Ec cum Imperatore
descendic ad sradus Basiliex sub eodem baldachino. Si est Dominica Laetare Hieru-
salem. Poncitex Ciniltra porrac rolam aurcam, dexrra benedicie anictencibus acque
hinc elerancibus Ambrias Diaconibue. Flanc aurem auream rosam Pontitex, an-
requam ad Fcclesum descendac, in camera papasalli benedicir cum ballamo ee mu-
Acho, quod in singulis annis Acin cali dic, pro ur interius in suo loco plene feribe.
mus. Si vero cller alius dies, dexera licurliniltra cenebit dexeram Imperacoris.
Diaconus d sinistrisreiro exicincer Papam ex Imperacorem. se cum dexteritare ele
rabirumbriam a dexeris. Caudam rero porcabiemajor Princeps, _ si erir R ex.
Principes vel Rex e Pralati quirenerune cum Caelare, dum millarum et corona-
tionis Colennia hune, semper Caelarem sequuntur. Fc cum ipso in suo suspectu
consticuunesemper. Fclimilicer, qui cum Auousta, cam semper comitantur ast-
Runcque. Oux kinica milsa dimissis Poneiticc e Imperarore in Ecclelia, ad domum
suam cuo re.
e
rocessio conisto Casata petUrbem.
in limtra retmeree) cum a PCSICCPEIO d
mo
Alar cum corona in capice, sceprr O IN MIIaMIBaS Sa LaTUS LONCIMeM
incedens, mihi illiusmanu ducacur (guta cane pou velsceperum tancum

## Folio  -  — 734330022:0289
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000289.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
pomouni ex suis, pra ehe ad equum Pontiticis, de in honorem salvatoris nosri
Tclu Mnlti, cutas hees Poncifex in rerris gerit, renetstapham, quo ad Pontitex
egnum aenderi. Ocdcinde accepio cqui treno per aliquorpassus ducir equum
PoncHCIS. Poneltex, dum Imperacor haeccirilicatis officia rulc extribere, debee
aliquanturum nodelle reculare: ec tandem cum aliguibusbonis verbis honorem
non in perlonam luam, led illius cujus locum tener, recipiendo permirrit illum
aliquanculum prooredi. Tum Armar se, de nullo pacto permirtit Caelarem ulre-
riusire. Oui moxconscensocquo suo accediead sinictrum lacus Ponriticis, de sub
eodem baldachino equitac, ee hoc ordine procedune. Primum pracedant Familia
Cardinalium, cum suisralissis: de limul mixca familia Praelatorum, Principum, de
omnium curialium cam Cxlaris quam Pontificis. Deinde duo cum ralisis Pon-
tiAcis. Inde Familiares domestici Imperatoris, de posteos Familiares Papx. Tum
Nobiles, et Barones, d Comites minores urriusgne, equus cum scala Papee: cum
rexilla rubea, qua duodecim cursores porrane; Deinde rexillum Populi Romanin
vexilla Imperii, rexillum Papae, rexillum Fccleliae rexillum Crucis, cum rexillite-
ris armatis ee ornacis, ur in coronatione Papx. Hlos lequuneur duodecim equipha-
leraci sine CeToribus: de inde quaruor nobiles portances pilea ex cramisino quaruor
Papae cumbaculis. Quibus succedunt adrocaci, d sccrerarii minrim. Iccundum
prioricatem officii procedentes, cum luis capuciis circa collum; quos criom praece
dune Secretarii Imperatoris. Tum sequuntur Cubicularii criam cum suis capu
ciis:inde Acoluthi clerici Camera Apoltolicae, de post cosctarim Auditores cum ro-
cheris e cappis. Deinde Subdiaconi cum cruce Papali, cum salero indici coloriss
_ cum aliis subdiaconiscum cappis, ut elii. Tum duo portances lacernas cum lu-
mine anre Sacramentum equirances: deinde cgnus albus phaleratus cum cincinna-
buloportans sacramentum: de supra illud sacramentum baldachinum percives
Romanosporratur, e circa duodecim inrorcicia. qux portantur per duodecim ta-
miliares Papae, Creper duodecim benekciaros S. Perri cum super pelliciis, post Sa-
eramentum equitar Sacriltacum ferula alba. Inde si qui lune maximi Domini
Principes, aut Duces. Principes Electores immediare anre Cardinales proce-
dunc: de (i quis ade Per Frater aur tlius Imperaroris, iret medius incer iuniores Dia-
conosCardinales. Rex erie a sinistris Episcopi Cordinalis: ee (i plures adessent
Reges, locarentur cum aliis Epilcopis Cardinalibus. Sequuntur duo Diaconi Cardi-
nales asistentes Pontifei. Fcs cum Cxelare esent duo Principes Flectores, qui
praeterrent oladium et pomum Cxlaris, ilti deberene ire immediate ance Cxlarem
Sicur Diaconianre Pontiticem: et quando vis esset arcta, irene ante ipsos Diaconos
alsictentes. Si vero non sinc Principes Electores, qui porrencilla, ridelicer gladium,
Pomum. (cu sceprrum (nam alterum ictorum duorum porcabic Imperacor) illi duo
radantsimul cum subdiacono qui porrabircrucem. sc illum in medio habeane. Sc-
quicur Ponritex (ub baldachiuo, e imperacor cum suacorona e imperralihabitu a
inistris. Post Poncikicem sequuntur duo Cubiculariiscereri cum serrienre de mi-
era: e duo Medicicum sccrerario, linon si Praelatus. Ee post imperacorem duo
Camerari (ine cum uno sccretario cum umbella. Deinde Praelari anictentes PaPX
Et (i quis Archiepiscopus Elector Imperatoris adesset, iret ante asistentes PapX
Poltgnosibune Pralaci, assistentes sire Consiliar i Imperaroris, cum cappis ec gale.
ris, uc ohi Praeloei: alias non irent incer cappatos. Sequuntur deinde Prxlati. Ora-
rores, Archrcpiscoxi, Epilsoxi, Proronoranii e Abbates, C appari ec Pilearii et de-
Mi

## Folio  -  — 734330022:0290
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000290.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 40 lines, status machine
mum alis coriales eosari, tam Papae quam CaParis. Hoc ordine recta via per eam
pum Eloxa et Judeorum placcam ad Eccleliam S. Marix in Colmedim. ee ibi Pon-
ritca, Erolam haber, illam egnes imperarori eguiri dono dac: de ad dexrram COn-
verluserans Tiberim cum luis omnibus ad Palatium reverticur. Caesax aurem via
qua libi melius placer, rolam manu geltans, ad ponrem adrianum redic: ubi riroe
compluro e de se oprime meriros equestri dignicare insignire soler.
OuoFacto ad Lareranum cum luisprograditur. Canonici de Capitulum FC-
clesix supplicabundi Caelari in porca principali occurrentes, illum honoritice sulci
piune, de equam Crucem de religuias olculacus Fueric. incensane, d pracedentes
acg: canrames; TeDeum laudamas, ad atrare majus dedacunr: ubi procumbens su-
pra Calacerium orar derecto capl. Deinde surgens olculacuraleare: cum resum-
pracorem recipitur in Cnnon _ Trarrem EcCleliX L areranenHIS, _ Canonicos
omnesscapicadosculu pacs SarBusAnitis, ascendicad Palarium Laceranen-
e cum suis celebrar Colenne rium suis moribus ee ceremoniis. Deindes
P126B L  a ab  L    LFBL IGHI Ad EAM CPaB ( ado
LL P
DeCoronatione nxeratruis sine Imperaiore.
Mporaerix (renie Romam pro corona Imperiali sulcipienda sinc Imperatores
vel quodnon poruierenirc cum Co, vel quod postejus coronationem et estcon-
juncta, hoc ordine coronabitur. Die qua llrbem incrabit, procedentei obviam
hobiles a osticrales Urbis, de ordittes Curix, ur de Caelare dictum cst. Sacer Sena-
tusareporram urbiscam expectabit, de media incer duos Cordinales Diaconod
incroducetur. In Anc aurem e lid daldachino, clero cum processione in porta
Illi octurrente, ducerur ad PonrihceM: qui eam in publico con sictorio in prima au-
Jaad pedis e manus olculum recipiee, ur alii Reges recipi consurrerunt. Non ta-
men (edebir inrer Cardinalesi le d postasculum pedis e manus disceder ad suum ho-
spiciu. Dende parabicur in K. celelia S. Perri susgectus extra cacellos pro Imperarri-
ec: _ dicta dic Poncitex proceder ad Ecclesam. supplicatione praecunre (ub b2lda-
chino, de paramentiscempori conpruis ascendit ad alcare, orac, sedec. Incerim duo
juniores Bac Catoares cumois cappislaneis ducune Auoultam ad Eccleliam.
Ecpric copus Cardinalis cum pruriali, Cola, e mirra accedensin rempore ex-
mirra colchane Oractonem: Omnipotens sen piterne Deus. fons ex oriro toum honicatu, qui
faminet sexus fiagilitatem nequaquam ptobando avertis, sed dignanter comprebanao potim
eligis; e. qui insirma mundi quaecunq. in forria confunderes, eligenda decrevisti; quique et
jam slotiae virtutuq; cuae triumpl mnu faeminae ludarcae olim plebis de hoste sae vißimo as-
re volursti: Respice quaesumm a preceshumilicatis nostrae. ue jupra hanc famulam tuam
XV. quam supplici de votione imperaltaem eligimus, benedictionum ruarum dona mulciplices,
eamque dexteratua potentiesemsuubiqicircumde: e ut donocur numuun und. q. firmiter
adiuta
pectaccam in porta Fcclesix principas, a ibi super cam genu Aectenrem deposita

## Folio  -  — 734330022:0291
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000291.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
aujuta, ut visibien seu in visibili hostis nequicias eriumphaliter cxpugnare valeat; Ut una cum
sacra Rebecca, Lea, atqe Rachele, beatu reverenduqe faeminis, fructu ureri sur faecundari sen
sratulari mereatur, ad decorem torius imperii, stacumq: 5. F cclestae resendum nec non proneron-
dum. Per Christum dominum nostrum, qui ex intemeratae B. Mariae virginis alvonasci, visitare
ex renovare dignatum est mundum. Durtecum vivie ex gloriatur Dem in unitate spiritus San-
eti, per immorcalia secula seculorum, amen. Ducieut deinde ad contessionem B. Perri, de
procumbir supra Faldisterium sbi in eo locoparatum. Fc d Subdiacono apostolico
Eic L Iania: d Ca Anica pricr Presbrcerorum cum fuis paramentis ad confessionem
delcendens, Aanstinemitra, dicit super eam, Pacern.ster: e deinde: Et nenos inducas
in tentationem. Relpond. Sed liberanos a malo, VerF. Salvam fac ancillam tuam Domine.
ResP. Demmemsperantem inte. Vexl. Esto ei quaesumm Domine turris forritudinis. R.
afacreinimier. VerI. Nih. Iproficiatnimicus in ea. RC (P. Et filius iniquitatis non apponae
nocere ei. VerI. Domine exand orationem meam. R. Et elamor mens adte veniat. Terl
Dominusrobiscum. Rc(p. ex cum spiritucuo. Oremus. Praetende quaesumus Domine famulae
tuae caelestis dexteram auxilii, ut ce toto corde perquirat, es quae dignè postulat, consequi merea-
tur. Actiones nostras quaesumus Domne aspirando praveni, e adjuvando prosequere; ut cun
Eta nostra operatio ex oratio a re semper incipiat, e perte caeptafiniatur, per Christum Domi-
num nostrum, amen. Finieis oracionibus rererritur Presbyrer ad locum suum, 
prior Epilcoporum Cardinalium procedir ad aleare S. Mauricii, quem Auducta ma
dia incer Dinconos sequieur. Ex ibi anre altare Episcopus iple inunsic illam can-
rem de oleo exoreisaro brachium dexrerum de scapulas, sans cum miera dicens: Spi-
ritus Sanctreratra nostrae humilitatis officio copiosa in te descendat; ut sieut manibus nostrie
licer indignis oleo materiali oblinita pinguescu exterim, ita eum in visibiliunguine delibuta im-
pinguar merearis interius, eimque Spirituali unctione perfectisim e semper imbuta, e illicita
declinare totamente ex spernere discas es valeas, e utilia anima ruae jugiter optare atqe, o-
perari queas, ex operern auxiliante Domino nostro lesu Christo: qui cum Patre vivit es regnat
in unstase exc. Reducitur deinde ad Tuggestum luum imperarrix, d Cardinales re-
vercuncur ad Poncilicem, de Dinconi quidem depolitis cappis capiunt paramenta
tibiconremencia, ec Faciunereverenciam Pontitici. Deinde Ponrilex procedic ad
altare per supplicationem, occurruneeres Presbyreri, cancantur introitus à canco-
ribus, ec proceditur in Missau (que ad graduale. Imperaerix a Vinconis illis quam
vis paratis ducirur ance Ponciticem: qui furgens depolura micra super cam anccte
Genallexam dicichanc orarion em: Deus qui solus habes immorcalitacem. lucemq; habitas
inaccesibilem, cujus prudenria insua despositione non fallitur, qui fecisti ea qua futura sunt
ex vocas ea quae non sunt, qui superbos aequo moderamine de principaru esicis, atq. Bumiles di
snanter in sublime provehis, ineffabilem misericordiam tuam supplices exoramus, ut sicut He-
ster reginam Israetirica causa salutis de captivitari suae compede solueam ad Regis assueritha-
lamum regniu; sui consortium transire fecisti, it a hane famulan cuam N. humilicain nostrae be-
nedictione Christianae plebi saluri craria, ad dignam sublimem que imperatorii nostri copu-
Jam ex imperii sui pariicipatum transire concedai, es ut imperialis fadere consugir semper per-
manens pudicitia proximam virginitati palmam continere queat: tibrq: Deo vivo ac vero in o
mnibus ex super omniaiuriter placere desideret, e te inspirante quae tibi placita sunt, telo
corde perficiat, per Christum Dominum nostrum. Amen. Deinde sedens cum mitras
imponit illi ciaram cum corona imperiali allaram sibi ex aleari, uc diximus de
Imperatore, ee dicit: Officio nostra indignitaris in imperatricem solemniter benedictam
accipe toronam imperiolis excellentia; quae licet abindienu. Episcopalibustamenmanibu
Nm

## Folio  -  — 734330022:0292
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000292.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 42 lines, status machine
capicitumponm. masam auto cemmisredimita nites, ita ex interius auro sapientiae
vireutumq: remmis decorari concedat: quatenus post occasum huius saculi cum prudentibus
Virxinibus sponsoperenni Domino lesu Christo digne e laudabiliter occurrons regnicaelestis au-
daeingredi merearis januam, eodem Domino nostro auxiliante, qui cum Paire eC. COrO.
Raca Imperatrix mox olcita edem Pontihicis cum corona. e surgens reducirur
i Disconis ad susgeltum: d Culancatur deinde offerrorium, revertarur ad Pon-
riticem, sc illi offeraraurum gdancum placet. Deinde sirulc communicare de Sa-
cramento altaris (ucconoru est) procumbat lupra Faldilterium ad parrem con-
ventelcem licum (ur superiusuximus) et orec, quousque sic rempus. ne corona
tamemt: de cum Poncifex it sua emmenci communicarerie, ducatur Impera-
rrix line corona ad ejus pecess a communicee, osculecurgue manum Ponriticis, 
descendens ad alcare purtec cum rino. Deinde alsumpta corona reducerur ad
Tuudtussestm. Fenoca quid Imperaerix deducetur semper cundo, e redcundo
abills duobus Diaconis, sive palaris sire non pararis: de illam socisbone sui Pra-
lacis de floceres, acque maltonx e aliae mulieres. Finita milla Imperarrix dedu
cicur dd cuum hopcu
De Coronatio Imperatoris absente Papa
Iquando aurem acciderie, quod proxeer absenriam summi Pontificis aburbe
Caelar non pollet ab iplo Pontitice coronari, consuerit Ponrifex micrere ad
Urbem aliquem Epilcopum Cordinalem, qui limil cum lesaco Apostolico qui
Urbiprxel, petacotem etcum coroner. Si aurem lexarvseher ilte Eri(copus
Cardinalis, non csfer necellarium mirrere alium Episcopum, sed quemcunqi relles
alium Presbyterum Cardinalem. Ectunc procedeturhoemedo.
Electus Imperacor ad Urbem venienspro corona Imperiali, habebit obriam
Barones, nobiles, officiales, ciresque Urbis, e oficiales curix RomanX, d rema
nebicexera maenia illa nocte, ut supra dictum elt. Sequenti dic intrabit per por-
eam (ubarce S. Anpeli, quae (urdiximus) non est Collina, cum suis Principibus Or-
dincpraedicto. Ec in porta recipietur a ricario Pontiticis, cum Praelaris, et clero
Urbis inmodum supplicantium pgratis. Et deducetur ut supra ad oradus Balilicae
S. Perri, ibigue non supersuopestum sed ance primas porras recipictur ad osculum
cancum per Episcopum Cardinalem coronatorem, e legatum, qui ibi aderunt cum
aliis Praelaris curia parali cum plurialibus ee micris. Aderunc eciam cum C ardi.
nalibus ofticiales curia, Subdiaconi, Audicores, Acoluchi, et (i qui sunc alii, e criam
Barones, aliig; nobiles Romanx Ecelesiae. Erelectus arim postosculu oftererau-
rum duobus Cordinalibus, quod offerre deber Pontihci, ee dicachac verba: si san-
Et. Bimus Pater Dominus noster N. Pontifea praesens hic esset, offerrem illi aurum istud praesens.
sed per ejus absentiam offero ipsum vobis Dominis Episcopo eo P. erato Cardinalibus, recipienti-
DuoFacto incrabum p Altunc erir procedendum ad solemniearem
coronationis, quod commone e aclenter Reri porest, ibi supra altare S. Marix in
Furribus praectabir jurants l ua lidcliraris in manibus Cardinalium. Ec similicer
Taliud
busillud vice ex nomine ducti Domininostri Papae.

## Folio  -  — 734330022:0293
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000293.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
P.
P.
aliua su asecum ec innovandum sen contirmandum, cune immediare inno
abie. Deinde recipietur ad Canonicum Ecclesixe Ss Perri, ne superius dictum eto
Iurrabit deinde ticclesam, et ibi ance porrum argenceam sipilcopus Cardmalis di-
cechriper cum primum orarionem. Deinde ducicur ad capellam S. Gresorii ad
Capicida. sua ormamenca, de Fpiscopus Cardinalis radic ad alcare mains, e ibi Cupee
aldisterium capic Candalia, ee paramenta omnia Ponriticalia. Fenora quod debee
habere expresse Faculearem a Ponrihce super alcare B. Perri celebrandi, utmoris eAt.
Cx Car indurus imperialibus indumentis renic ad medium Eccletix. de ibi super cum
Pesarus Apostolicus dicer sccundam orarionem. Veniee deinde ad confectionenu
B. Pecri, se procumber in Faldisterio: _e Diaconus qui servie in Missa Facie supex
cum Licaniam. orationem aurem cum verliculis _e Parex Nocter dicer legatus APO-
soliens. Deinde duceturad aleare S. Mauriciis e ibi inunsetur a Cardinali cele-
Brance, cam ipse quam Rugusta, ( adcA, cum oracionibus oporcunis. Reverrentue
deinde ad alcare, ut facta contessione Imperator ad suogectum sine olculo pa-
eis, ad Caldisterium suUm ReverEItuT. EC proceditur in milta ulque ad gradualeo
Dum cancarur praduale, Imperaror de (cendic ad alcare, e celebrans Cordinalis an
ccalrare stans cum mirra, gladium Cumit de alcari, e illum nudum Imperatori era-
dicidicens: Accipe gladum _C. Feidem dicie Legatus, Submillatamen roce: Der
eidem moxpomum e sceperum cum lua oratione Ecclelix modo. Mitras aucem
ecoronas imperiales ambo imponent Calari de Auoultx. Sed legacus alta voce
protere rerba: Accipescenum C. Et celebrans dicir eadem voce submista.
Coronaci Augultus et Aususta reverruncur ad suos suggectus line olculo pa
eis: de ad oftertorium veniuns cum coronis e habim Imperiali. Et oblaco auro
revercuntur ad supgeltus, neque ministrabic Imperacor calicem ec ampullam. Sed
sempore conoruo renier id communionem sinemanco e coronis. Polcommu-
nionem Imperarorinon dabitur osculum pacis a selebrante, (e d reverterr ad luum
usscctum.
TVCrZEOTAnCL e cum Puis e cum L epaco A placebie, ibie Laccranus
ibiperticier luas Lennitares. Ceremonix omnes, quae perrinene ad pertonam
Poncitieis, dimictancur, uc olcula vedum, manuum, ec oris. Ouin etiam nec in
missa illi deserrict Imperator, quod Poncitici praeltirisler praelenri: nec Capham
illi dum cgnum in(cenu, tener, nec equum ducit.
HxcFere omnia terroca tuerune, cum Carolus ITII. coronacus fuit Rome
per Dominum Perrum Lllcopum Hlostienlem, quem ex Avione Innocenrius V I.
nuncium Apostolioum adhocmiserae, de per Dom. A gidium de AIbornozio Tie
8. Clemeneis Preshyterum Cardinalem ac L eoacum Apostolicum in Tralia, Anno
Saluris M. CCC. L YL. texcononas Aprilis: ut ex licerisipsius Karoli, guae ad
huc exrane de rexistraca tune in archiris Ecclesia publice pacet. Voluiccamem
idem Pontitex, quod Laedinales praedicti publice prorectarentur Domino Impera-
eoris quodpropret msionem reverentiaru obsegniorum, de multarum ceremo-
Biarum quae perrine ad pertonam Romani Pontiticis, non clet aligne modede-
eogarum pririlesiisu nnoticentiis Romana sedis e luorum succellorum: dt de
at foellatione de consen u Imperarorisexigerene quadruplices lirerasre
salibus ec Imperaroriis sigillismunicas, SicuE
_ factum eH.

## Folio  -  — 734330022:0294
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000294.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 34 lines, status machine
e
A
dai
r 
e
d as
0e
edsio
pe
E
ro
E
l’agella huicracux non absreri
Cum estinserere Elorium FriDrriet III
Kom. Imper. a doctilsimo quodam Viro, ancchac in
lucem edicum
ETalis cemma micans, fulvum qua dividit anru
dur collo decus aut capiti, mirabilo visu:
Talis erat nulli vererum vireute secundus.
aeterea fama multis memoratus in oris,
dampaci medium se offert, lonceque recusat
rva alienajuro premere, atque a vertere pradase
Stetnere cade vitos, ex maniacincere flammis,
Tseu petas, heupasides, ex vivida virtus.
Dumbendsa on Mlarsimpius orbe
ricina es ruptis inter se lecibus Urbes,
armaferunt, squallent abductis arva colonis:
Tios inter motus manet imperterritus ille
Et bello audacis populi vexatus es armis.
Spem vultu simulat, premit altum corde dolorem.
Sed Pater Omnipotens superis concessit ab oris
Auxilium, requiem puena, rebusque salutem.
dus
t

## Folio  -  — 734330022:0295
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000295.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
m
e
HSISCHE LANDESBIBI

## Folio  -  — 734330022:0296
# No recognised text on this page (skipped: no_lines).

## Folio  -  — 734330022:0297
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000297.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 7 lines, status machine
DVeI
Mla
936
illil. l a 
a
m
VD

## Folio  -  — 734330022:0298
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000298.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
o
r
a
si
e
 
es
is
e
 
ee
eer
esa
  i
i
t
ae
nte
sa d p
ins
nt
s
a
i
e
orut urit ete
r
uo
r
a
at
i
sitt
o
 lu
e
tni
e
e
g
a dua
c
e
e
ar
u
pi
 t
al qui
tinere
t
st
e
v
di
i 
u
t
s
it 
e i
t
 a
dd
aet
 
d
est
ta
o
i
e
s
t
e
o
ei
ais
du re 
i
t
 ce
ie
 ete
t
a

## Folio  -  — 734330022:0299
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/734330022/jpgs/default/00000299.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 8 lines, status machine
d 
D) d
 B
D os
LFIOM.
Maru
t
t