# Leibniz Legible — https://leibnizlegible.com
# Work: https://leibnizlegible.com/work/779785487
# Title: [Physica, Id Est, Scientia Rerum Corporearum, In Decem Tractatus Distributa] Physica, Id Est, Scientia Rervm Corporearvm, In Decem Tractatvs Distribvta (shelfmarks Leibn. Marg. 7:1-2; ZEN Leibn. Marg. 7:1-2)
# Original at the GWLB: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=779785487
# Lines: 49,833 recognised on 586 of 589 pages, mean confidence 0.90
# Machine transcription. Not an edition. Errors are expected: about 8% character error rate on Latin and French lines, higher on German.
# Licence: CC BY 4.0, Leibniz Legible. Machine output: do not ingest it as verified text; keep this provenance with the text.
# Wording rule: say "the machine reads it as …", never "Leibniz wrote".
# After the first blank line, page by page: a "## Folio <label> — <page id>" line ("## Canvas <n>" where no folio label is recorded), "# " lines naming its source image and model, then its recognised lines in reading order, one per line.

## Folio  -  — 779785487:0001
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000001.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 71 lines, status machine
t
di
a
 
 
ul
e
ti
 ba
odet
aus
e
u
teen
i
e
e
a
e
 
i
a
ea
a
dale
dede 
nt
sa
 t
g
est
d
qu
ie 
a
d eut
e
de 
la
d
u
ui
 vali
en
i
e
 de
e
e 
 
o
a
as
 la
as
dor
u
e
t
iit
et
u
e
ae 
p
ex
a
 a
b
ulisum
Vstem- Vertriet

## Folio  -  — 779785487:0002
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000002.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 4 lines, status machine
Eearne-
leib arg F. A-d
u
s, N  s

## Folio  -  — 779785487:0003
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000003.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
.
.

## Folio  -  — 779785487:0004
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000004.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
.
a
.
.
1

## Folio  -  — 779785487:0005
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000005.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
1

## Folio  -  — 779785487:0006
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000006.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
1
Sc

## Folio  -  — 779785487:0007
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000007.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 15 lines, status machine
 D
  23
YND
Continens Tractarum terrium eS quarium.
1
AUCtOrE HIONOR ATO F A BRI, SoCieE, IESV.
dum Indice duplisi; primo Tractaruum. Librorum ex Propositionumi
Rerum Notabilium altero.
PNNC PRTMVM IN LVCEM PRODIT
FRYMCORPORLARVM.
VOT
V
umptibUS L AVRENEII ANISSON
M. DC. L X 
OVM PRIVILEOIO REOIS

## Folio  -  — 779785487:0008
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio  -  — 779785487:0009
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000009.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 22 lines, status machine
o
E MIN F N TISSIMO
F. Y
VEICLNDTS. PRTNCTET
REALDINALI
LADARICrO.
FYONOR ATVS E ABR I
Sancte Philolophari.
As
VDVML ancipiti animo fui,
CARDEN ALIS ET PREN-
CF PS F MENENTTSSTME, ap
guapiam lucubrationum mea-
rum tuo Nomini a me inscri-
d
bendum esset; diuturno cocita-
tionum eo consiliorum conflictu
semper aeitatus modo inhanc, mox in illam
a 2 ParTEI
 use Dd
as
s

## Folio  -  — 779785487:0010
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000010.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
partem animum inclinabam: Optabam certe, fa-
cere omnibus palam, quanti à me fiat incenium
tuum, cujus perspicacitati nihil excidit, nihil
subducit sese; indicium tuum, cujus acerrimam
vim nihil fallit, nihil subterfucit: oberrima om-
nicena litreraturae copia, qua mirisice es affatum
polles. Duid enim, amabo te, ienoras? Cum
sis rerum Theolocicarum peritissimus. Philoso-
phicarum scientissimus, versatissimus in Creome-
tricis, oniversa demum eruditione, Cacra vide-
licet atque prophana instructissimus: accedit
multarum lineuarum notitia: Craca enim per-
inde atque materna xteris; vireus denique nu-
meris omnibus absoluta, quam in te omnes su-
spicimus, de qua cerre, nihil est quod dicami
puderet enim prinatis litteris ea consienare, qua
publica omnium populorum voce lonce latéque
sparcuntur; addo etiam singulare illud humani-
tatis C benevolentiae studium; quo aliquot lu-
stris in me fuisti: hac sane, vt alia quam plu-
rima praeteream, iam prorsus euntem, non in-
ducebant modo. verum etiam eo quasi trabe-
bant, et salcem hoc leni (simum ob servantia mea
officium tibi referrem: At mulia simul alia me
ab hoc consilio auertebant; verebar imprimis, Dt
aere illud laturus esses; tuas quippe laudes, eam-
qu

## Folio  -  — 779785487:0011
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000011.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
que popularem auram, quam plerique omnes im-
pense ancupantur. ut pestem  plusquam pe-
sem odisti: relicioni deinde ducebam (serio lo-
quor) sanctissimo Praesuli, qui toius in disi-
nis esset, humanum quidpiam, humaniorum
etiam litterarum, atque adeo optimarum ar-
tium corrudere: inaudis quippe ce ab his per re-
licionem abstinere, quamvis alioquin ardentis
simo illarum amore parrare te sentias; nouum
certe  innocentissimum tentationis cenus, quod
in virum casticatis sima vita duntaxat quadrat.
Itane vero syrenem illam animi. Archimedeam
scilicet, illam illam, quantum vis purissimam
animi voluptatem, quam homines incennosissi
mi ex optimarum lirerarum tractatione ober-
tim hauriunt, centationis loco habes, quod vel
tantulum a Diminis rebus animum abstrahat.
Fst sane quod remporibus nostris gratuler: le d
parco, stylumque sustineo. ne mini succenseas;
Timebam icitur rerum istarum conscius, heroi-
ca virturi ina innocentes insidias scruere, tibi-
que, quod maxime fuciebam, vel minimum dis-
plicere: Sed tandem vicit amorin te meus, tuus-
que in me; casticabis. si lubeat, temerita-
tem meam; onum se vindicem volo; si oblatus
codex molestus accidat, proijce abs te, per me li-
Ce1

## Folio  -  — 779785487:0012
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000012.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 6 lines, status machine
cet, malim potius librum luere paenam, quam li-
bri authorem tua cratia excidere: hanc enim li-
bris omnibus anteponendam esse duco. Scribebam
Tueduni Kalendis Septembris arae Christiana, an-
no M. DC. L XLX.
2

## Folio  -  — 779785487:0013
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000013.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 30 lines, status machine
 ttmuneto
m
er
copoluionum Lractatus tertii
ec quarti Phrlica.
RACTATVS III
De Scatibus Corporum senschilibus.
LIBER I. DC ColOriDUS.
II. De Sonis.
E2s 3 Eoe8. E2. Cxs H. LXB ED. EoP S LH. CiES. ExS. LX S. EV3 Eot S. Ex3. Ee∞3. ES. ExD Pos. S. le p3 Eop
L IBE R P R I M V 5.
De Coloribus.
PROD. I. E Aur color.
R Datur color in actu secundo.
5.Color vrerque distinguitur realiter à corpore vel sub-
ietto.
ibid.
4. Color in actu primo corporis illuminari distinguiur realiter a lumine.
ibid.
5. Color in actu secundo, corporis illuminati distineuitur salrem modaliter
a lumine.
6Color in actu primo, distinguitur à colore in actu secundo.
Color corporis lucidi, in actu primo distingnitur salrem modaliter ab
Cotor corporistuerar, in actu primo est ipsa luu modisientito
pa8. 4
oia
1ecel
ipsa lnce.
u
9 4146.

## Folio  -  — 779785487:0014
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000014.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
S Y NOP SI S
9Thac lucis modificatio, est tantum talis, vel talis parrium lueis disposirio,
sicus, conincatio.
20 Color in actu secundo corperis lucidi est diuersa radiatio.
11 Diversa radiacio est eantum diuersa luminis modificatio.
+2 Diversa modifsicatio luminis est tancum diversa radiorum coningatio.
ibid.
23 Si a corpore lucido, per medium liberum, citra ollam medis mutatio-
nem, radii luminis ad oculum ferantur, praedicta coningatio est tan-
eum, in veroque diffusionis exrremo.
24 Incensio lucis es luminis facit intensionem coloris.
ibtu.
25 Tnc color corporis lucidi, in actu secundo, est lumen modificatum.
0.
26 Fsinc tot sunc diversi colores, quot sunt diversa lueis es luminis modi-
ficariones.
27 TInc colo. es diversi sunt infiniti potentia.
18. Colores sunt ve numeri.
29 Sunt lancum duo colores simplices.
20. Vnus tantum color est posscinus simplex.
21. Ex his facilé omnes colores definiri possunt.
idid.
22 Si radii aliqua opera, ubi semel profecti sunt à corpore lucido; in no-
nam coniucationem conformentur, mucabitur color.
ibicto
23. Si radii mutata in medio coningatione, oculo incidant, perinde se ha-
bent ad oculum, atque si iuxta eamdem coniugationem, ab obiecto
profecti essent.
24 Finc eadem affectio oculo imprimitur, siuc à corpore luoido talem mo-
dificationem lumen oculo incidens habeat sine ab ipso medio. ibid
25 Onica refractio radiorum conincationem mutare vix saltem sensibilier
potest.
ibid.
26 Dua refractiones, quae fiunt in duobus planis parallelis, non mutant ra-
diorum conincationem.
27 Licet plana, in quibus eemina refractio fit, non sint parallela, si tamen
idem radii paralleli tantum considerentur; nulla fit coningationis
mutatio.
ibido.
28. Radii, post ceminam refractionem in planis non parallelis, mutant con-
incationem.
ibido
29 Flinc in prismate virreo, traiecti radii, varios colores exhibent,  re-
praesentant.
30 Inampullâ vitrea, aqua plenâ, varii quoque extibentur colores. ibid.
31 Si radii luminis, craiecti per virreum rinctum, priorem disposirionem, s
coniugationem mutant, colorem eriam mutare necesse est..
32 Fieri porest, ita radios per vierum rinctum traiici, ut eadem sit coninea-
eio reftexorum, e refractorum.
ibido
33. Finc lumen, quod per cinctum vierum craiicitur; eodem colore tinei dici-
tur, quod tali modo radii copulentur, es componantur, in illa traiectio-
neo
34 Fine
a
ibid.
ibido
ibid.

## Folio  -  — 779785487:0015
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000015.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
DROPOSITIONVM.
=4 Finc vera ratio, cur virrumtinctum, radiosorum restenos, rum refra–
Etos habeat, uni similem cincturam proirciunt.
ibido
25 Si luminis radi ab oxaco corpore ita restectantur, ut talem coniucatio-
nem induant, illapsi oculo, talem coloris affectionem imprimunt.
ibid.
36 Color in actu secundo corporis opaci, es illuminati, est ipsum lumen mo-
dificacum.
ibid.
37 Color in actu primo corporis illuminati, est id, ex quo resultat talis, vet
talis radiorum conineatio.
38 Color in actu primo corporis illuminari, est id, endè fic ralis refractio vel
restexio.
39 Falisreflexio es refractio ex diversis capitibus orinneur.
ibol.
40 Zlinc bene incellieitur; quomodo color in actu primo; ex primis quali-
ratibus oriatur.
4r Flinc color in actu xrimo. recte dicitur qualicas secunda.
42 Color in actu primo, est qualitas modalis.
43 Fot sunt colores in actu primo, quot sunt in actu secundo.
44 Color in actu primo distinguitur a colore in actu secundo.
45 Aibus colorradiorum luminis continuitarem dicit.
ibla.
ab Radiu continui intensiores, illustriorem albitudinem remissiores vero, mi-
nus vecetam efficiunt.
47 FLinc albiendo maxime illustris visum perstrineit, diserceat, es male
afsicit.
48 Ilis qui din per Niues iter faciune, maxime sereno caelo, oculi perstrin-
suntur
49 Fliuoc gences hyperboreae debiliorem oculorum aciem habene.
50 Ea his, de secundâ hyporhesi demonstratur; propier quid sit.
S1 Corpus lucidum, cuins parces lucida sunt continua, est altum
52 Flinc quo stamma purior est, candidior est.
ibolb.
ibia.
53 Albicudo Physica loquendo, corporis lucrdi, maior, vel minor esse po-
test.
54 Hinc stamma cui multus vapor, seu vapidus fumus adminus est minus
albescit, maeis vero cni modiens.
55 Finc Ramma siscioris lioni candidior est, viridis vero subrubet.
ibid.
B2.
56 LLinc quaecunque mulso humore constant, cum vruntur, stammam impu
ram, e minus albam exhibent.
57 Alba cera candidiorem sammam nutrit.
ibid.
ibido
58 Sol, cujus radis per mediam nebulam traiecti, oculo illabuneur, non mo-
do minus candidus apparet; sed porius subrufus.
ibido
59 Obiectum, quod sub aneulo acutiore videtur, per radios magis continuos
vidctur.
198B
ibid.
ebid.
ibid.
bid.
ibid.
3
d0 Letitb b0deet nt 3 Gobet oSditur ist eis F ert tb3 cbbr ode E B rldi. S Cbe tobert. 36Bbba
ibcto
nus album esse vidorut.
t Lub Aeats, qui de hocle rubore accorsus esse videims primae raeis ob
ibid.
oru, candidus apparet.
L LL.
162 C. dHS

## Folio  -  — 779785487:0016
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000016.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
5 Y NO P S IS
62 Corpus illud, quod restectit radios continuos ad idem punctum, in qua
Scilicet oculus constitui possit, album videtur.
63 Albirudo in actu primo, corporis lucidi, dicit tantum parces lucidas
vel ascensas continuas.
ibid.
64 Albor in actu primo, corporis illuminari, est vis illa, obiecti, quae ra-
dios continuos ad idem punctum refectit.
ibido
65 Vis illa corporis illuminari, qua radios ad idem punctum, continuos
restectit. Dici potest qualitas.
66 Si superficies, vel planum, corporis ex spharulis, vel globulis minutis
simis constet. corpus illud erit album.
67 Ratio reddicur, cur spuma alba sit.
6d albor ninis facile explicatur.
C9 Albor poni ad haec principia reducitur.
20 Cur farina sit alba, recte insellicitur.
71 Creta candor facile explicatur.
2 Cuncta fere calcinara albescunt.
73 Cuncta fere spermata, es spermarica albescunt.
74 FLinc albumen oui cocti albesoit, cum ance maiori ex parte, perspicuunt
esset.
75 Factis candor ad eadem principia reducitur.
76 Tsinc patee cur chylus, matura sanies, es alia quaedam albescant.
ilid.
 Marmoris candor eamdem causam habet.
98 Glacies erita candida est.
79 Finc etiam virrum erirum candidissimum est.
S0 Flinc omne fere pulueris genus, modo siccum sit, albescit.
S1 Flinc terra pura candidissima esset.
d2 Cuncta benesicca, praesertim ex vegerantibus, educto scilicet bumore,
albescunt.
83 YLincterraixsa, quae prius imbris humore dilurarieri cabat, obi solis
astu, eaucto humore siccatur, illico albescit.
84 Finc sicca palea candida est, licet ranculum subftanescat.
85 Cur pili canescant, ex dictis intelligitur.
86 Cera in placulas dinisa, Soli exposita albescit.
87 Tela propier eamdem rarionem alba euadit.
88 Ad velam, chartam revOCA.
39 Cerussa candor facile explicatur.
90 Buryri es adipis albor eadem facilitate, ad nostra principia reduei
FBT.
9 Plucor aliquando albescir.
92 Sal eritum maxime albescit.
93 Saccharum ab iisdem principiis suam albedinem habet.
3a Medulla iunsi. sambuei, ec. ideo candida est, quia constat spharulis.
95 Oleum, cui calidum lixinirm admixrum est, abbescito
idrat
ebia
ibid
ibiao
ibid.
ibia
ibid
1b1a
ibid.
ibid.
ibia
ibid
Ibid
ilid–
ibid.
aid.
ibid.
96 Vulers

## Folio  -  — 779785487:0017
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000017.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
PROPOSITIONNM.
ob Vulcus pallor suam cansam habet.
57 Fax vini candidissimas (tellas innatantes habet.
98 Argentum candidum est.
99 Albedo cerebri suam causam habet.
200 Ossa quoque, dences, ongnes, esc. albedinem habent à multa tet
a
1OL Ouidam Rores multam albedinem praeferunto
102 Nubes aliquando albescunt.
1O3 Luna de nocte serena albescit.
104 Padices plantarum ve plurimum albescunt.
nos sçarici albedo, ex iisdem principiis petenda est.
106 Caro callina eruda rubet, cocta vero albescit.
207 Tophi albedo est a spharulis.
108 Fuamen oni concrescit ex spharulis.
xog Cypsum quoddam, perspicuum prius adinstar lapidis specularis; sa
deinde cognatur, candidissimum euadit.
No Litharorrum rubro acero admirum, albedinem, tum sibi tum
acero conciliat.
ITI Paries recens dealbatus, obducta calce, inilio submiericare videtur.
3.
112 Si cretâ albas lineas in niera tabula ducas, e valde obliqne lumen
a tabula restexum excipias, tabulam quasi albescentem, lineas vero
niericantes aspicies.
113 Inter iridis colores nullus albus est.
214 Onod maxime album est, maxime opacum est.
ibla
215 EHnc nullum vurum est, per quod traiecti radii, albo colore tingancur.
ibid.
+16 Radi per vitrum ostorium traiecti es in corpus album proiecti, illud
non orunt.
217 Hinc marmor policum, es lanigatum, aestino soli per mulcas boras ex–
positum, non calesit. sed fricidum manet.
ibid.
118 Fsinc (i pannum nierum soli exponas, maximum statim calorem in
panno senries.
ibido
19 Lintea noster ienis calefacie, secus vero nisi forie cantulum, calor so-
laris.
120 Ex dictis facile explicatur, cur albiendo disprecet visum.
121 Daplex est niger color.
22 Wcalos unprba est.
123 Tonatos anptea est.
125 Etalhuno oet hecatonne, noct est proptins 6bbbt 3sco ddu bso
ibid.
ibid.
ibid.
ibid.
ibid.
ibia
ibra
ibid.
ibid
ibia
102b0
ibid.
idid.
ibid.
ibid
224 Prinatinus e pure negatinus duplex est.
Bbe
VDC15.
TLB or negarinus, vel prinarinus non videtur.
227 Wieror prinarinus terminarus esse videtur, quia verminus alterius co-
ibia
28 Hino
6s est asso ttro

## Folio  -  — 779785487:0018
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000018.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
S Y HO P SIS
228 Tlinc recte intellicitur, quomodo nox arra disi possit.
229 Si tanculum vacni induceretur; nigerrimi coloris esse videretur. ibid.
230 Nieror positinus dicit paucorum, es rarorum radiorum appulsum.
ibia.
23I Nieror prinatinus, maxime opponitur albori.
132 Tlinc quo minus luminis est, plusnigroris est es opposicionis, cum al
bore.
233. Flinc albor opponitur omnibus coloribus; plus minus.
234 Illa est causa nieroris positini qua efficit; ut pauci, es rari radii ad
oculum perveniant.
ibic
135 Sdeo, dum nibil videmus, dicimur niorum videre, quia res perinde
quasi se habet, atque si nigrum videremus.
236 Duo sunt cause nigroris posirim.
137 Causaniororis posisini, ex parce obiecti, duplex est.
+38 Causa nieroris posiciii extra obiectum, duplex est.
iesc.
39 Si causa nieroris posicivi sic extra obiectum, fieri potest et quod niorum
non est. sed alterius coloris, in actu scilicet primo, niorum appareat.
ibid.
140 St causa niororis posstini extra obiectum sit, nullus nieror in actu pri-
mo, obiecto inest.
141 Causa nieroris posirini aliquando est in obiecto solo.
ibid.
ibid.
42 Causa niororis posirini, cum intra, tum extra oliectum simul esse po-
test.
6
143 Si causa nieroris est tum in obiecto, cum extra objectum. certe maior ni-
eror est; scilicet in actu secundo.
ibid.
v4 + uando causa niororis est, cum in obiecto, rum exira objectum, inest
quidem obiecto nieror in actu primo, non tamen adaquato. ibid
245 FLinc si causa niororis posirini sic, vel tantum in obiecto, 2 et tantum ex-
ira objectum, cerre nioror minor est.
246 F _ his apparet ratio cur umbrae niorae videantur.
ibid.
ibid.
114) Canitates, hiatus foramina, es catera huiusmodi, atrum colorem pra-
ferunt.
298. Nubes densae aeri coloris sunt.
ib olba
249 Corpus perfecte lauigarum, ad idem oenli punctum, onum tantumra–
dium restectit.
ibid.
250 Finc a plano perfecte lanieato. paucissimi radi ad oculum perneniunt. 58
51 Licet corvus non sit perfecté lanigatum, si lamon eo meliore modo laui-
carum sit, quo lanigari potest, pauciores radios ad eumdem oculum
rexerentiet, qnam si lavivarum nullo modo esser.
ibico
252 Corpus diaphanum liguidum pancos radios ad idem oculi punctum re-
Aectit.
ibido
253 Corpus cuins superficies striis es denticulis asperata est ad idem oculi
punctum, paucosradios restectit.
ibido:
25 4 Ex his bene incellisieur cur aquae superficies, extra punctum restexionis,
videatur esse niera
ibid.
20b1.
1bea
ibid.
2014
1ia
 23 L+16.

## Folio  -  — 779785487:0019
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000019.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 78 lines, status machine
PROPOSITIONVM.
155 Fenma ana noerae esse videntur.
156 Clacies lavigata videtur niera.
157 Tumor aspersus cuncta fere denierat.
158 Luxurians berbanioricancem viriditarem praeferi.
159 Cavisacum vitrum, extra puactum reftexionis, nigricat.
160 Ex bis ratio perspicua manet, cur marmoris senus, si lavicatum sit.
niorum sit.
161 Argentum lanigarum etiam nioricat.
262 Cuncta fere lanigata nierieant.
263 Pili niori sunt propter humorem vel adustum vel pineuem.
164 Cur Athiopes nieri sint difficile dictu non est.
165 Extincti carbonis nigror ad eadem principia reduei potest.
166 Trinc omnia esta sunt niera.
167 Puluis solphurens niger est.
168 Carbo erirus aquam, eui admiscetur, nieram reddit.
269 Arramenti nieror ad eadem principia reduoitur.
170 Prigror ferri ex dictis facilem causam habet.
171 Plumbum illud, quod vuleo iLispanicum vocant, dusctus atros in albo
relingnit.
172 Pellis rugala enrem offuscat.
173 Niorum soli admorum facile calesit.
274 Lioror consreeat seu collisit visum.
275 Duod perfecte niorum est, perfecte opacum, esc.
176 Fuliginis Nioror ex dictis facile haberi potest.
277 Nioricies fuini ex iisdem principiis demonstrari potest.
178 Nubes atra sunt proxier eamdem rationem.
179 Vigror inter isidis colores non numeratur.
280 Onadam aqna saxa niprefaciunt.
281 Adeps corium nigrefabit.
282 Ouadam dum purrescunt, nioreseunt
183 Processus ciliares nieri sint.
284 Melancholicus humor nieer est, propier eamdem rationem.
3E5 Plumbum altrectarum. manum acrrectantis denierat.
186 Picisnioror facilem ex dictis; causam habet.
187 aqua exasperata nioricat.
188 Nigror petrostilbes eadem principia habet.
189 Nigror bituminis ex eadem causa est.
290 Pumicisnieror enidentem rationem habet.
291 Fumida pictura colores luculentiores praefert, es versus atrum magis
prottonet.
192 Ruber color inter album, es niorum est.
293 Flins rubor ex albore es nierore perfectis componitur, per cdditionem
194 Flinc alternos dicu cum omoris radios.
otibo
295 Siradii continui, sivte restexi sine directi, in tale medium cadant quod
AdtCYHOS
ibid.
1610
ibia
ibico
ibia.
ibico
ibido
ibia
ibid.
non vero per blicationem.
20ic
ibid.
ibid.
ibid.
ibid
ibid.
ibid.
ibid.
ibid
ibid.
ibia
ibid
ibid
ibid.
ibid.
102d.
ibid.
ibid
ibid.
dotco
3ct

## Folio  -  — 779785487:0020
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000020.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 72 lines, status machine
S Y H OP SFS
alternos quasi radios sistat, id est partim sistat, parrim iraiieere sinat,
corpus illud, ende profecti, vel restexi sunt radii; videbitur rubrum.
ibid.
296 TTinc candida Ramma si fumus accedat, rubet.
297 Si solem per caliginem, seu nebulam spectes, rubrum vidobis.
196 Tinc Ramma summus apex, ruber apparet.
196 Flinc stamma ligni viridis subrubere videtur.
200 Mars de nocte valde rubet, cum tamen in diluculo albescai.
201 Alba entis, vel niora caesarie, vel niera pluma neglieenter ornaia,
subrubra esse videtur.
202 Erystallinus humor, nioris ciliaribus coronatus, lumen subrubrum pro-
sicit; album vero, detractis ciliaribus.
203 Si veloci oculo, aream, solari lumine persasam. lustres per reticula-
tasfenestras, rubram aspicies.
204 Ybi sol circa orrum, vel occasum existit, aer purpureus in ea parie
videtur.
205 Alignando mare purpureum apparet.
206 Si lucernam, per crassiorem telam aspicias, subrubram esse compe-
ries.
207 Carbo accensus rubet.
208 Pannus niger, multa luce perfusus; oculo propius admoto, nonnibit
punicei praefert.
209 Cum quis e muliâ luce, in obscurum conclaue se recipit, rubrum vi-
det.
210 Dum palpebris clausis, solem aspicis, ruori aliquid vides.
2LI Si spharulas, in porriones sphaera dinidas, alterni radis ad idem oculi
punctum reflectuntur.
212 Rubor sanguinis ad haec principia reduei debet.
213 Cerussa esta rubet.
214 Ruber color, nonnullas animantes in rabiem aeit.
215 Ruber color, si valde illustris est, oculis parum eratus accidit.
u
216 Ruber color, inter iridis, es prismaris vitrei colores, numeratur.
ibid.
217 Rubor vultus; facilem causam habet.
218 Onidam pores rubri sunt.
219 Pubor vini ad eadem principia reHOCatUr.
220 Rubricae color ex tali corpusculorum pleru, e su procedit.
221 Arborum folia, sub medium Auumni, c viridi, ad rubrum, ex hoc.
ad Rtanum transeunt.
ibid.
222 Radii per vitrum rubrum craiecti, rubrum colorem, in pauimentum
ibid.
223 Dactole sat norbboors. datoospobar d, ostos
annos, cumdem colorem vitro inussit.
224 FTumor aliquando calsem, seu sypsum, quod muros dealbat, modico
rubore tingit.
ibid.
ibid.
6C
ibid.
ibid.
ibid.
ibia.
ibia.
ibid.
ibid.
ibia.
ibia.
ibid.
obid.
6
ibia.
ibid.
ibid.
idid.
ibido
ibid.
ibid.
L) anter
prouorunt.

## Folio  -  — 779785487:0021
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000021.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
PROPOSITIONWM.
225 Inter album e rubrum colorem, Panns intercedit.
226 Flinc pani coloris charatter facile haberi pocest.
227 TTinc si vel cum albo liguore, rubrum; vel cum rubro, album misceas.
fanum videbis:
228 FTinc aliquando zonam; ex tenuissimis filis, parrim albis, pariim rubris
contextam, Ranam omnino aspeximus.
229 Inter colores iridis panus recensetur.
ibca
230 Finc si aliquod corpus tale est, et binos radios sineulis umbris inter-
rupeosreflectat, vel emictat, corpus illud fanum colorem praefert.
ibid.
231 Caruleus color, interniorum es rubrum, positus est.
232 Fline character carulei coloris facile haberi pocest.
ibic.
ibid.
233 linc color carulens in actu primo, est talis corporis stacus ratione cu
ins, ita radii refectuntur, et sinculis radiis bina embra respondeant.
ibid.
234 Carulens color inter extremos iridis annumeratur.
235 Carulens aer de die apparet.
236 Si zona ex filis nieris es albis contexatur, videbitur carulea.
237 Sulphurea pamma carulea est.
238 Viridis color ad lucernae lumen carulens videtur.
ibrit.
239 Poluis ille carulens, vulgari nomine azue, tali modo praeparatur, ut
Spharula, vel pingniores partes, si quae sine, in mollioricera, calidâ
subacta remaneant.
ibid.
240 Agua non raro videtur esse carulea, prasertim s. profunda sit, es per-
Spiena.
241 Carulens color Rorum, ad eadem principia reducitur.
242 Firidis color, ex fauo est caruleo componitur.
243 Idem semini virri opera praestabis, quorum alierum flanum sit, alcerum
caruleum.
244 Flinc facile habetur viriditatis character.
245 Fsinc dicir rationem aequalitatis.
24b Finc character viridis, est magis mixrus, quam character flani, 5 ca-
rulei.
247 Viridis color inter colores iridis recenseri debet.
248 Primus herbarum es frondium color viridis est.
249 Viridicas est singularis ne eligentis naturae color.
250 Viridicas oculis grarissima est.
251 Diversa sunt species viriditaiis.
252 Flinc modica mutario proporrionis quam tumen ad umbram habet, vi-
ridicatem mutat.
253 Sernomis viridicas ad haec principia facile renocatur.
254 Smarag di viriditas eadem habet principia.
255 Penna virides, cam dem sui coloris habent can (m.
256 Bilisporracea snam causam habet.
257 Olei viriditas ad hac principia redueitur.
ib
ibid.
ibid.
ibid.
bid.
ibid.
ibi
2bia.
ibid.
ibid
ibid.
ibi d.
ibid
ibid.
ibid.
ibid.
ibid

## Folio  -  — 779785487:0022
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000022.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 61 lines, status machine
S Y H OPSIS
258 Si per mediam auri bracteam lumen aspicias, viridom aspicies.
ryny
259 Iner panum, es album; est alius color substanescens es subalbicans.
ibid.
260 Incer Rauum, es rubrum, est alius color.
261 Inter rubrum es caruleum, est color purpurens; vuleo violee cramoity.
ibid.
262 Inter caruleum, ee niorum, est alius color.
263 Diversa sunt species stavi.
264 Diversa sunt species rubri.
1680
265 Interrubrum, es niorum, sant innumera species carulei, es violacei.
ibid.
266 Lencophans color, vulso oris multas habet species.
ibid.
267 Mulia sunt, quae pro diverso aspectus, diversum colorem exhibent.
268 Aliquae plumae pro diverso aspecti, colorem mutant.
ib it.
269 Fline bené incellicitur, cur imagines quaedam, opere plumario, dexi-
Etae, quae ex Indiis asporiantur, pro diverso aspectu, modo violaceum,
seu splendidum caruleum, modo smaragdinam viriditarem exhibeant.
ibid.
270 Eadem conincatio coloris mixti, ex diverses coloribus miscibilibus na-
sei potest.
271 Colores possibiles; sunt infiniti potentia.
80
ibid
272 Species communicantes vel pariicipanies, ut vocant, in coloribus ma-
nifesta funt.
273 Colores in minimis naturalibus non eienuntur.
ibid.
idido
274 TTinc corpus cali colore tinctum resolui potest in miscibilia, et vocant,
quae tali colore carent.
1
275 Punctum Physicum, seorsim considerarum, nullius coloris est. ibid.
276 Corpus Diaphanum, licet non sit coloratum actu, est tamen potentia.
82.
277 Flinc reircies aliquos, qui volunt aera album esse, aquam vero ni-
eram.
276 Aliquis recentior figuras coloribus pessime tribuit.
279 Cum numeris musicis, vix possunt componi colores.
283. Colores forum facile explicari possunt.
281 Fx his etiam explicari possunt colores fructuum.
282 Colores, qui per rincturam inducuntur. facile explicari possunt.
ibid.
283 Ad eadem principia reduci possunt quaedam colorum phaenomena, qua
fiunt, opera ligni cuinsdam Mexicani, quod illius resinis incola
Coaei vocant.
8c
284. Pictura colores, ex iisdem prinsipiis, non difficile explicantur.
90.
285 Pilorum colores, ex iisdem principiis explicari possunt.
286 Colores nubium per eadem principia explicari possunt.
bia.
ibid.
ibid.
obid.
ibid.
287 Radiis

## Folio  -  — 779785487:0023
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000023.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
PROPOSITIONVM.
287 Radi solis, per medias frondes traiecti e oculo incidentes, varios eo-
lores exhibent.
288 F adi solis per aranearum filamina, vel alia huiusmodi traieeti; va
rios etiam colores referunt.
289 Plumarum filamina, quae anserinae pennae altiori calamo hine inde et
nascuntur, varios etiam colores exhibent, ubi radios solis traiectos
oculo immiitunt.
290 Ouo virrum crassius est, pauciores radu traiiciuntur.
ibid.
291 Ouan do fic tantum una sensibilis refractio, obiectum, licet locum mu-
tet, non tamen sirum mutat.
ibid.
292 Si radis per foramen ab obiecto in aliquod planum proiiciantur; supe-
rior pars obiecti, in inferiorem plani, es contra inferior, in superio-
rem radios proiicit.
ibid.
293 Si obiectum ex uno medio, in aliud, radios emittit, radu in partes
oppositas eunt.
ibid.
294. Flinc perinde se habent radii proiecti, post unam, vel duas refractiones.
in prismate vitreo, atque si per foramen paulo latius, proiicerentur ibid.
295 Tiinc praedicti radii post unam, vel duas refractiones oculo incidentes,
obiectum in proprio situ repraesentant.
296 Radi paralleli in faciem prismaiis cadentes, et de inde post alteram vel
duas fractiones, in planum proiecti non depingunt colores iridis si
praefasi radii seorsim considerentur.
ibid.
297 Radii in prismare traiecti, e in planum proiecti nunguam depingunt
praefatos colores, nisi post seminam refractionem.
298 Demonstrari possunt praecipni colores, quos radii, per prisma vitreum
traiecti, ac proiecti in plano depineunt.
ibido
299 FTinc obsouritas colorum non procedit rantum à cra ssiudine vieri. 99
300 Excexris duobus punctis extremis, reliqua proiectionis puncta vel à
toro obiecto, vel a pluribus illius punctis profunduntur.
100
301 Flme si aliqua porrio obiecti obteeatur, omnes colores proiecti palles-
cunt.
ibidu
302 Tlinc assumpea rancum porrione prismatis, ad instar es posito oculo,
in plano proiectionis, si opaca lamina partem imam oculi obtegas,
superiorem obiecti operis,  imam obiecti, si superiorem oculi. ibid.
303. Si planum proiectionis multa luce solis, eaque primaria perfusum sit,
vix coloresiridis depinguntur.
ibid.
304 Planu albu aptissimum est, vt colores proiectos distinctissime exhibeat. 102
305 Ouando anguli incidentia in primo plano maiores sunt, colores lueu-
lentiores sunt es objectum mains videtur.
306 Vitrealens, si paulo maior est, colores irides exhibet.
ibid.
100
307 Ex dictis facilé intelligitur, cur in ampulla virrea colores iridis videan
TUr.
308 Ex dictis colores irridis facile explicantur.
ibida
309 Ex ductis facile explicari botest quombad n staro diteo aqua pleno
colores iridis generentur per proiectionem.
FOm. Ld.
ibido
20110
31 2 11 og 1

## Folio  -  — 779785487:0024
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000024.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
S V NI OPSIS
20 Pleraque alia, colores iridis exhibentia, ex iisdem principiis explica
ri possunt.
ZLI Color, qui vuloo apparens dicitur, non minus realis est quam qui sin-
culari nomine realis appellatur.
18
312 Radiu per cinctum vierum traiecti es in panimentum proiecti eundem
virri solorem depingunt.
21
3 13 Si candidum obiectum eminus spectetur, es radiorum pars in ipso du-
etu, maiori luminiimmerearur, illa obiecti porrio, quae huic immer-
sioni respondet, candidior, minus tamen distincta videtur.
324 Circa lucernam iris aliquando videtur.
A P P F N D I X
ibid.
12C
d librum hunc qu’a superius allata Fypothesis de coloribus aduersus recen-
tiorem aliquem propuenatur.
121. ad finem.
 e
eus ise eta es it rte d ete ita ee es et eta ite et  ij
s2222222s22252 22542 23i2 si
LIBER SF CV N D V S.
De SoniS.
PROP. L. C Atur sonS.
2. ADacur eriam sonorum.
3.  Duplex est sonns, scilicet in actu primo, es in actu sec
do.
4 Datur sonus rum in actu primo, rum in actu secundo.
5Sonus in actu primo distingnitur a sono in actu secundo.
Sonus in actu secundo distinguitur realiter a substantia corporis sonan
3
t1s0
Sonus in actu primo distinguitur realiter a substantia corporis sonori
ibid.
8. Potest esse sonus in actu secundo sine corpore sonante.
9 Sonus in actu primo sine motu esse pocest.
10 Aliquis sonus in actu secundo sine moen edi nor porest.
IL Morus proprie loquendo non est causa soni.
2 Mocus proprio loquendo non est condirio ad hoc ut sonn edatur.
. 3. Sonus non est idem quid cum moiu-
a Impetus non est proprie causa efficiens soni
25 Sonus non est impocus absolure sumprns.
6 Sonus imprimit aliquam affectionem oreano audiius.
17 Ybi chorda tensa pulsaeur perhane pussationem, à pulsance tantum ma
sis tenditur ac dimirritur.
ibido
aB Plei cborda pul sata. vel adduca dimiscieur as se se redusit aequirit tan-
W2
ibid
ibia
ibra
ibido
ibido
ibido
ibid.
Dido.
ibid.
ibid.
obid.

## Folio  -  — 779785487:0025
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000025.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
PROPOSITIONNM.
rum nouum impecum vi potentia morrieis media, quo per diversas vi:
brationes se se reducit.
ibido
19 Chorda pulsara dum se se per innumeras vibrationes redueit, toties aera
Racellai quoties vibratur.
136
20 In hac Racellatione aeris ambientis quoquoversum ille dispereieur.
ibid.
21 Chorda tensa dum vibratur nihil prorsus ad extra producit nisi morum
es imperum.
22 Trinc sonus non est qualitas absoluta per medium à corpore sonoro diffu-
(a.
23 Sonus in actu secundo sonanti corpori inest.
ibic
24 Sonus primarius vel est impetus vel mocus, vel aliquid alteruerius, vel
vtriusque.
ibia.
25 Sonus primarius est aliquid impetus vel motus qui sonanti inest. ibid
26 Sonus primarius est vis illa qua sonum sccundarium per medium vsgne
ad audirum diffundit.
27 Vis illa actina est.
28 Tlinc sonus primarius non est proprie aliquid moins.
29 Tlinc sonus ille primarius est aliquid impetus.
30 Si aliquid impetus est, sine impetu esse non potest.
31 Sonus primarins non potest esse sine motit.
32 Sonus primarius non est intensio vel remissio ipsius impetus.
33 Flinc dicit impetum ex quo sequuntur expeditissime vibrationes. ibia.
34 Sonus primarius dici porest qualitas.
140
35 Sonus in actu primo est ille corporis sonori status, vi cuius potest fieri so-
nans.
ibid.
36 Mle status qui corpus sonorum facit est talis eradus duririci, talis parrium
pleaus, pororum racio. fieurae modus, tensionis vel compressionis capa-
citas, e uno verbo illud omne ex quo deinde segnitur tremulus vi-
brationum morus.
37 Sonus secundarius per medium diffusus dicit necessario aliquid motus es
impetus extra corpus sonorum.
ibid.
38 Flinc sonus non porest dici quod sot imperus vel morus absoluio. ibid.
39 Non potest diffundi motus vel impetus per medium nisi in corpore mo-
bili.
ibid.
40 Non potest quoquoversum diffundi morus vel imperus nisi in tennissimis
particulis quae scilicet quoquoversum dispereuntur.
ibid.
41 Ilius tantum corporis pariicula, quod pulsarae chorda contieuum est, dis
fundi possunt.
42
42 TLinc cum aer corpori sonoro v. g. pulsata chordae solummodo sit conti-
suus aeri certe chorda pulsara imprimit vim motus.
ibid.
43 Forus aer à corpore sonoro ad auditum 2sque non impellitur seu moue-
cir
ibid.
6060b0
ibid.
ibia.
ibid
ibid
ibido
eta tetoto dot teo tacteroore ed tlenta ab bdrfere sehtore red blibost deco abolobt iooo
esque ass
14
13 Partet

## Folio  -  — 779785487:0026
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000026.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
SX EI O P SIS
45 Parres illa à corpore sonoro, 7. 8. à chorda tensa diffunduntur, quae sub-
iiliores sunt, es a mixtionis compagine magis libera.
ibid.
46 TLinc sonus secundarius rria iam disit, scilicet parriculas purioris aeris,
impetum; ex motum.
47 Praeter haec eria alsquid aliud dicit.
48 Illud quod praeter illa tria, sonus dicit, non est qualitas absoluta. 244
49 Illud, quod praier illa tria, sonus dicit, non est, vel suecessio, vel velo-
citas mocus, vel intensio impetus.
50 Ilud est necessario aliquid motus, vel aliquid impetus.
51 Tlinc est modus impetus, vel morus.
52 Sonus per medium diffusus, praier illa tria praefata, dicit talem raiio-
nem motus, et scilicet aeris particula, non continua, sed per moru-
las interceptas, per medium diffundantur, es tympano illabantur ibid.
53 Sonus secundarius, praeter entitatem mobilis, impetus, es motus, dicit ta
lem modificationem moius, impetus, immo es ipsius mobilis, quod re-
vera nisi tale esset, tali moin moneri, es diffundi non posset.
54 Sonus non propacatur 2t lumen.
154
55 Illud mobile, in quo sonus propacatur, multas coditiones habere debet. ibid
50 Sonns non est corpus vel substantiao
57 Sonus non refrincieur.
58 Sonns reflectitur.
59 Sonus per omnem lineam propacarur.
60 Explicari facile potest, quomodo sonus, per vias obliguas, aliquando
feratur.
62 Si tancum essent corpora dura, nullus sonus esset.
62 Aer ille, qui per collisionem duorum corporum, resultat, non facit so-
num.
63 In vacuo, nullus sonus per medium diffunderetur.
B4 Sonus non dicit motum concinui suecessive aeris appuls.
65 FLinc sonus dicit motum aeris successine appulsi disererum, ac interru-
prum, vel potius aeris partes disereias, ac interruptas.
66 Flinc ona tancum aeris sonum non facut unda.
67 Si pulsetur as campanum, vel aliud corpus, quod manu teneas, vix so-
RBt0
ibido
68 Dum plurium fidium simphonia canit, intra ades angustiores. si lucer-
na accensa sunt, cremuli flammarum morus ad fidium numeros se se
componunt.
69 FLino si barbitum pulses, inxia lucernam fumanrem, eumdem morum, in
ipso fumo ipsis oculis obsernabis.
ibido
70 Flinc si inera obscurum conclane, intra quod radium solis; per foramen
execipis, proxime ad ipsum radii ductum, barbirum pulses, cripudian-
tes atomos quasi ad numeros faltaro aspicies.
ibidu
ZV FLinc si non procul à lanigata superficie aqua barbito canas, leuissimum
erispat aquae mocum obseruas.
ibiido
32 Si quis corpus sonorum, dum pulsatur mordieus reneat, etiam
obstrB
ibia.
ibidu
ibiaa
ibid
ibid.
101000
obid.
ibido
ibid.
ib3d.
1630
ibido
ibra.
ibido

## Folio  -  — 779785487:0027
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000027.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
PROPOSITIONVM.
obstructis auribus, sonum audit.
ibia.
72 Flinc si quis barbiri ineum, dum pulsatur, denre mordeat, atque aures
obstruat, cantum es sonum audit.
33 Flinc si quis longissimam erabem pereutiat, etiam levissime einsque altera
exrremitarem mordicus reneas; obstructis auribus, sonum audiet. ibid.
74 Hlinc non raro accidit, vr surdi, qui nihil prorsus auribus audiunt, prae-
fati contactus opera andiant.
ibid.
75 Dum corpus aliquod sonat, minor procul, maior proxius sonus audieur.
160.
76 Hlinc iam habetur maeni es parui soni differentia.
77 Maior vibrario maiorem sinum facis.
16b
78 Hlinc cum forrius pulsatur chorda, vel as campanum, maior editur
Sonns.
ibid.
79 Soni in ratione magni es parni, sunt vt portiones aeris emissa vel expul-
ibido
30 Flinc soni eiusdem sonori, in ratione magni es parui, sant ut vibratio-
nes.
8F FIinc sonus sensem imminuitur, dum pulsala chorda tremit.
ibo
302.
82 Sonus per mediam flammam, es crassiorem fumum, propacatur qui
dem, sed difficilius.
ibid.
83 Sonus magnus es parnus eiusdem sonori, intra eamdem distantiam, aeque
ciro audiuntur.
84 Aer, qui sonum defert, aequabili per se moru defertur.
85 Si sonns libere diffundatur; assumpris diversis distantiis, ab eodem cen-
rro sphara propaearionis, soni sunt in duplicata distanciarum, per-
mutando.
16:
86 TIinc data qualibet distancia es differentia distantiarum, ratio sonorum
definiri potest.
ibic.
87 Flinc quo longins à centro propacationis recedieur, minor est jonorum
differentia es contra maior, quo propius ad praedictum centrum ac-
ceditur.
164.
88 Tiac propacationis rario postulat, et linea (oni omnes ab eo centro, non
dueantur quidem. sed perinde se habeant, atque si ducerentur.
89 Sonus rribus modis propacari pocest.
ibid.
ib ido
90 Finc sonus cubo eylindrico excepens; secundo modo propaeatur. 165
91 Si Tubus ad modum coni contrahatur lonce maiorem sonum procul, quam
prope auaes.
ibid.
92 Tsinc fieri potest, et plures, qui eadem andiendi vi pollent, cumdem so-
num in data quacumque rarione audiant.
166
93 Tsinc eriam fieri potest, ut qui duersa audiendi vi pollent, eundem so-
ibia
94 Potest idem oas  aahibio rubo, e pluribus equali andiendi facul–
tare pollencibus, in data qualibet ratione, audiri.
ibido
5 FLinc plures, diversa audiendi facultace pellentes, inegualem sonum, vE
aequalem, etiam sine rubo, audire possunt.
ibid.
ibia.
3C
num agualiter andiant.

## Folio  -  — 779785487:0028
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000028.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
S Y HIOP S. IS
96 Si sonus ab eodem centro propacetur licet vox sit maxime sonora; auris
tamen in eo loco collocari potest qni ad os loquentis proxime accedat,
in quo nihil andiat, modo nulla fiat ab atomis vel ab alio corpore
restexio.
97 Dum quis loquieur longins in eam partem qua directé d resione sita est.
sonum promonet.
98 Sonus successive propacatur.
99 Frinc qui propius ad sonorum accedit cirius audit.
100 Trinc qui procul loquentem audit, labiorum mocum prius obsernat quam
editum sonum andiat.
101 Vnus sonus cum alio ejusdem chordae comparatus potest esse alogus.
ibid.
202 Sonus velocissime propacatur.
103 Duoqnonersum corpus sonorum aera diffundit.
104 Ventus deferre videtur (onum non vero lumen.
205 Tinc sonus opera venci longins diffunditur.
206 Venti opera maior sonns auditur.
207 Sonus cirius auditur secundo vento, ex tardius adverso.
108 De supremo loco loquens melins anditur ab eo qui in imo est, quam de
imo loguens ab eo qui sursum est.
109 Velocitas soni dum propacatur definiri porest.
210 Si quis in vacno esset e anima saris intra pulmones haberet, loqui es
audiri posset, sonus tamen per lineam rectam non diffundereter, nisi
vel recta sursum vel recta deorsum.
X2I Nihil soni amplius iuxta sonorum est, cum prateriit ille aer cuius morus
facit sonum.
ibid.
 12 Fanca vis soni aliquando esse porest et tympanum ipsum disrumpat.
ibia.
+I3 Causa primo productina soni explicatur.
+14 Causa consernatiua soni explicarur.
2Y5 Causa destructina explicatur.
2IC C ausa incensina es remissiua explicatur.
17 Causa determinatina explicatur.
118 Fieri potest or quis vocem a se prolatam sine opera F chus bis audiat.
ibid.
F29 Faplicari potest ratio eranis es acuri.
a20 Sonus acurus respectine dicitur.
=2Y TTino quo frequeniores sunt intra datum rempus huinsmodi vibratio-
nes, sonus acurior est.
ibido
222 Duo breniores sunt morula inter singulos ictus interiecta, acutior est so-
nus.
ibid.
223 Finc si nulla intercepta morula morus aeris appulsi continuus esset, so-
nus esset infinite acutus.
ibid.
224 Si vero una cantum aeris expulsi ondula cumpanum feriat nec alia suc-
cedat dum illud tremit, sonus est infinite erauis.
125 L
1610+
1bE.
ibid.
16ia a
ibid.
ibid
169
ibido
ibid
ibid.
ibid.
ibid.
320
ibid.

## Folio  -  — 779785487:0029
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000029.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
PROPOSITIONNM.
125 Tsinc differentia soni maeni es parni in corpore idem facit quod diffe-
rentia acuti es cravis in tempore.
+26 Sonus lonens es paruns facile explicari possunt.
227 Flinc sono inest criplex respectus vel habitudo.
ibtuo
128 Si duo soni sont aeque aenci, quorum onus A sic maior alio B; A quoque
erit loncior B.
ibid.
229. Sonorum aequé intensorum, non camen aque acucorum pravior, longior
erit.
ib2d.
230 Sonorum aque loncorum non tamen aque intensorum maior erit acu-
EIOr.
ibid.
231 Sonorum porro qui nec aeque lonei nec aeque intensi nec aque acnri sunt,
diversa sunt conincationes.
132 Sonorum secundum rationem acuri, eranis, intensi, remissi sunt quaruor
conincationes.
ibid.
133 Sonorum secundum rationem acuti es gravis, lonei es breuis sunt gna-
ruor coningationes.
ibia.
134 Secundum rationem maeni e parni, lonsi es brenis sunt etiam quanor
coningationes.
235 Sonorum secundum omnes respectus sunt octo conincationes.
+36 Prima es secunda sunt possibiles.
237 Terria es quaria sunt possibiles.
138 Ouinta es sexta sunt possibiles.
139 Septima es octana sunt impossibiles.
40 Si sonns intra conclane subterraneum ita contineatur e parum illins
crumpat, procul esse creditur corpus sonorum licer prope adsit. ibid.
141 Si quis in eo carcere claudatur, ex quo nihil prorsus vel admodum pa-
rum aeris expulsi erumpat,  murus adeo firmus sit, 21 à sono con-
curi non possit, quantumvis altam vocem edat nullo modo andie-
tur.
bo
242 Si quis ad fenestellam crassiore virro probe obstructam lognarur vixe
auditur.
+43 Si quis ad fenestellam charta munitam lognatur, bene audirur. ibid.
144 Ouiprocul loquentem imitari volunt parvam vocem emirrunt.
+45 Oui procul lognentem imitantur vocem acuriorem edunt.
146 Sonus maenus longins auditur per se quam paruus.
10bao
247 linc aliquis saliem sonus acneus longins non auditur quam aliguis
granis.
ibido
+48 Eadem fere arre aconstica, quae perspectina vt vocanr, prestari poffunt.
182.
250 Sonus secundum angulos aequales angulis incidentia refectieur.
185.
251 Lauia oprime e facile restectunt sonum.
252 linc pacata aqua superficies ad id muneris aptissima est
253 Elinc si aqua superficies planissima sit. loguenrem ab alsera ripa eriam
submissa voce andies fabile
ibid.
ibido
Ibia.
ibid.
obid.
did.
bid.
ibid.
ibido
ibic
66
d Bebrat

## Folio  -  — 779785487:0030
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000030.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
5 Z NOP SI S
Y54 Secundo Rumine vox melius auditur.
155 Si superficies asperata sit, e fuctibus horrida, propacationem soni nota
innat.
156 Refexio soni, plurimum inuae
257 Conclane calce vel eopso recens illicum, sonum maxime restectit. ibid.
158 Vox inira loci angustias recenta mulium resonat.
159 Ouo frequentior est concio, vox concionantis minus sonora est. ibid.
160 6) uando parietibus peristromata obducuntur, inde vox concionem ha-
beneis obrunditur
ibia
E) Si panimentum loci paleis, festueis, lana, e aliis huinsmodisternatur,
vox longe minus sonora est.
188
162 In libera planirie, vox minus sonora est, quam intra templi sepia.
ibid.
263 Dum quis foris, in vico, loguitur, ab alio, qui intra musaum est, modo
fenestra pateat, melius auditur, quam si extra fenestram caput ex-
porriceret, aique exereret.
ibid.
24 Si quis e ceniro sphara caua loqueretur, etiam submi (sa vocc, intensam
ille, e contentam anairet.
765 Vox producta, subfinem, acurius sonat.
ibid.
ibid.
266 Sonns proent andirus, non est acurior, licet per fallaciam auris, acmior
esse indicetur.
139
167 Non potest dici, quod nullus sie sonns acutus, gratior aliquo erani;
190.
268 Non porest dici, quod nullus sie sonus eranis crarior aliquo acuto. ibid.
269 De nocte sonus melins auditur.
270 Planum nine stracum minus aptum est, ad reftexionem soni.
271 FLinc dum nineit, vel pluit, sonus difficilius propagatur.
ibid.
ibid.
172 Inplanirie, saxis spharicis, a lanieatis strata, vox melius audirur.
91.
173 In cubo lonsissimo. per aliquod tempus, sonus consernari potest. ibid.
174 Opera speculi parabolici, multus sonus in unum punctum colligi po-
test, cirra impedimentum.
ibid.
175 Opera eiusdem speculi fieri porest, et quis, citra impedimentum, dum
lognitur elonginguo, facile audiaeur.
192
176 Opera eiusdem speculi parabolici, vox iterum procul colligi potest, cirra
impedimentum, in vno centro.
ibid.
277 Tlinc opera demini speculi parabolici, sonus potest infinities reflecti,
cirra impedimenium.
ibid.
278 Opera cemini speculi parabolici, duo se se procul alloqui, cirra impe-
dimentum possunt, etiam submissa voce, licet sibi invicem terea ver-
tant.
ibid.
9 idem praestari porest operâ speculi elliprici, cirra impedimentum, quo
cumque tandem colloquentes spectent.
ibid.
180 Possunt ita contrahi racu soni in parallelos, ut ad instar linea, cira im
redimentum, in infinitum proriei possint.
181 01sb
ibid.
2b1
16140
ibid.

## Folio  -  — 779785487:0031
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000031.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 67 lines, status machine
PRODOSITIONNM
S1 Potest feri echo operâ speculi parabolici, cuius focus procul omnino di
Aet. si sonus et lumen diffunditur es reftectitur.
282 Potest fieri Echo opera speculi ellipiici, cuins foci parum inter se, sea
plurimum a superficio distent: si sonus et lumen diffunditur.
194
283. Speculum planum ad Fcho inexium non est. si sonus ve lumen diffuxa
ditur.
284 FLinc ego soncludo; E cho non fieri per simplicem restexionem.
185 Sonus ve lumen non refectitur.
286 Finc luminis directi diffusio nullo modo reftexi diffasionem, per idem
medium, impedit.
287 FLinc si sonus reptecteretur, ac diffunderetur ut lumen, soni directi dif
fusio nullo modo reftexi diffusionem impediret.
158 Soni directi diffasio reftexi diffusionem impedit.
1.89 Aliquando primum eris campani sonum ab ea parte excipimus, undo
profecto non processit.
90 Quondo duo simul loguuntur; in partes scilicet opposicas, ita vt alter ad
alterum connersus sit, vix alter alterum, salcem distincte audis. ibid.
29Y Aliquando in maioribus cemplis, in quibus diversi sunt fornices, plures
porricus, meatusque es plures ala, absidit, et quis cantores in ed par-
te andiat, in qua non cantant.
192 Si quando accidat, postquam primus sonus esuxit, at que audiens est.
et vel idem, vel alius, facto eyro, vel orbe, versus camdem aurem
diffundatur, iterum andietur.
293 Tlinc iam facile explicarur, quomodo fiat F cho.
294 Zlinc non raro sit Echo in reculis rectorum.
295 Si sint stria in muro, vel in alio corpore, vulgo canelures, facile vox
guancumeis submissa, ad aurem apposicam defertur, auaiturque eodem
fere modo, quo per rubum diffusa.
196 LLinc sonus in supersicie caua fornieis facile discurrit.
197 Fsinc aliqnado obsernati est a nobis, vocisimarine restecti a specnla. 198
298 Flinc lonce plus remporis, vocis reditus, quam ilus desiderat.
199 Flinc quo loneins distat, qui vocis imaeinem encipit, ab eo corpore, quod
remittie, plustemporis vocis redicus desiderat.
200 EX dupla distaria, cirius auditur vox directa, qua Echo ex subduplaibid.
201 Onando Fcho ad modicam distantiam excipitur, vix inteora voces re-
Woltrantur.
202 Ita aedes aliquando constructa sunt, et E cho reddatur.
203 Fandem vocem pluries aliquando eadem Echo repetit.
204 Chordarum ejusdem tensionis, materia crassiendinis; sed diversae lonci-
indinis; soni, sunt in ratione aentis es cranis, et lonsitudines, permis
tando.
2Or
205 Fiusdem chorda soni sunt, ut vibrationes, in ratione magni, 3 parri. 206
206 Aeri porrio tancum expellitur, cum primum chorda situm rectum ABF
atricit.
207 Vibrationes omnes eiusdem chorda sint aque diusurnas
FOm. L20
eotuo
ibta
9e
ibid
iico
10100
obid.
ibido
261a
ibia
20140
ibid.
268006
60dibo
Bebo
ibido
ibid.
208 Fadem

## Folio  -  — 779785487:0032
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000032.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
5 Y NI O P S IS
208 Eadem chorda aeque tensa; sive forrins, sive mollius pulsetur, sonum
aque acutum reddit.
207
209 Chorda forrius pulsata, non emitris sonum velociore moiu, quam moi
lius pulsata.
ibid.
220 Soni chordarum aeque censarum, diversa loncirudinis. sed eiusdem cras-
sundinis. Tamt ui vibrariones.
2FY Teino soni maioris, es minoris, aeque cico diffunduntur.
208
ibido
212 Tine aaro quolibet sono chordae minoris, ita adduci pocest chorda ma-
ior, aque tensa, et sonum, vel aequalem, vel inaqualem, in qualibet
postolaca ratione reddat.
ibid.
273 FLinc Conus granis chordae aegné rensae, es crassae, diversa lonsimdinis,
aque pulsatas est maior, sono acuro, b: enioris chordae.
224 Fsinc sonus lonsioris chorda aque tensa lonsius audirur.
209
ibid.
275 TLinc eranis sonus. sub fornice, vel camera, seu scala, seu templi, per
refexionem, magis resonat, quam aculus.
2 FO
226 Explicari possunt y omnes modi quibus chorda censa pulsatur. ibid.
227 Chordarum ejusdem longuudinis; et crassiendinis, sed diversae censto-
nis, soni sunc in ratione acuri in subduplicasa rensionum.
2 FF
248 Explicari possunt in parabolu, cempora, es vibrationes chordarum, qui
bus pondera appensa sunt.
2F
219. Explicari possunt in eadem porabola, rationes sonorum; in ratione ma-
eni ex parii.
224
220 Si chorda sinc einsdem crassiudinis, sed dinersa longirudinis, es si pon-
dera appensa sant et chorda, soni sunt in ratione acuirvt chorda per-
mucando.
ibido
22F Si appendaneur pondera chordis inaequalibus, in loncirudine, sed aequali-
bus, in crassitudine, censiones sunt in ratione composita, ex permna-
ea lonciudinum. es non permucata ponderum.
215
222 Soni sunc in composica; ex subduplicara rensionum, es simplici lonci-
rudinum. permutando.
ibid.
2.23. Si chorda sine ejnsdem loneiudinis, es tensionis; sed diuersae orassi-
indinis (oni sunc eque acuri.
ibid.
224. Si appendamur pondera chordis ejusdem loncitudinis sed diversae eras-
sicudinis, iensiones sunt in composita ex permucara crassiendinum; e
non permueata ponderum.
2Fb.
2.25. Finc soni Cunt in sub duplicata tensionum, id est composita ex permura-
ea crasseudinum es non permurara ponderum.
ibid.
225 Si chordae sunt einsdem censionis, sed diuersa cum crassirudinis, tum lon-
siendinis, soni suni vt loncimdines permutando.
ibid.
226 Si vero diversa sir cum rensio. cum crassundo, cum longiendo, soni sunt in
composita lonsiendinum permurando, es sub duplicata tensionum, non
permutando.
22 Chordarum aque tensarum, es pulsatarum, einsdem onns se
diuersa crassuudinis, soni sunt secundum rationem, magni et parui,
im rasione erassitdinm
ibia
  16

## Folio  -  — 779785487:0033
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000033.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
PROPOSITIONVM.
228 FLine cum sunt chordae ejusdem loncimdinis, vt in exthara; ad era
vicarem sono conciliandam; crassitudo suppler loncirudinem.
218
229 Tlinc parrim, ratione crassiudinis; parcim; racione loncieudinis, sone
aCHAMBHr.
ibido
230 Appenso eodem pondere, eidem chordae, ita chordam contrabere, ut so-
num quaesicum reddat.
2. IC
23I Tlinc si crassiudo et loncindo chordarum, in eadem proporrione cres
cant, soni sunt in duplicara lonsiendinum, vel crassicudinum permu-
tando: appenso scilicet eodem pondere.
22I
232 Sonus chordae pulsata ita imminuitur in hypochest parabola, ut prima
vibratio dupia sit secundae; haec duplateriiae; has duplaquariae, al-
que ita deinceps.
ibido
234 Daca ratione lonciendinum, facile cosnossi potest ratio crassindinum.
2. 2.2.
235 Explicari possunt quae ad chordas diversa materiae spectant.
doto
236 Explicari possunt soni quorumdam corporum, qui ad sonos chordarum
referri posse videmur.
237 Fxplicari possunt, quae pertinent ad sonos, qui ex planorum vibrationi-
bus resuliant.
238 Fxplicari possunt quae perrinent ad sonum aris campani.
239 Explicari possunt, quae ad sonum malleorum, in inendem cadenrium,
pertinent.
240 Fracoris sonus explicari porest.
24Y Dum fexibili virgula aer flacellatur, nonnihit sibili auditur.
242 Explicari porest, quomodo sonus ex collisione sequatur.
243 Faplicari porest, quomodo sonus ab explosione nascatur.
244 F xplicari possunt ii soni, qui ad fistulas pervinene.
245 Ratio vocalium explicatur.
346 Consonantes labiorum explicantur.
247 Omnes consonantes religna operâ lineua proferuntur.
248 A(pera arieria omnium fere instrumentorum soni vicem cerit.
249 Fline tendieur, et Conus acurior, es remittitur,ot crauior enadat. Ibia
250 Trachaea innumeris fere annulis constat carcilagineis, qui ad rem soni
plurimum conferunt.
25I Pueri vocem aemriorem habent.
252 Adolescentes puberes vocem mutant.
253 Faemina vocem acuriorem habeni.
253 Paeri qui vocem graniorem habent, pulmonaris vt plurimum enadunt.
261.
254 Funuchi vocem craciliorem habent.
255 Senes decrepiri rremulam quidem, sed aculiorem vocem habent.
256 Timor vecem aenit.
257 Alorbus ex debilitas vocem acuunt.
258 Post violentum morum defatisatus acutins loquitur.
259 Planctus aentior est, risus eranior.
e
ibid
bia
.SC
ibia.
260
ibid.
ibido
ibid.
roict
263
ibid.
ibid
ibic

## Folio  -  — 779785487:0034
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000034.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 46 lines, status machine
5. Y NO P SFS
260 2 bi quis enisil at vox gravior est ex asperior.
26F Mulia rancedinem conciliant.
262 Cum aer per arreriam sn pulmonibus adducirur, si volumus aliquid soni
editur.
263 Explicatur ondecima sectio problemarum Aristorelis, quae ad vocem
perrinent.
ibid.
263 Voces animalium es cantus anium facile ex iactis principiis explicari
possine.
264 Explicari potest in quo consistat Coni asperitas.
265 Explicari potest in quo consistat pridulus sonno.
266 TTinc probe incellicitur cur asper e stridulus sonus auribus inerari sint.
ibid.
267 Tlinc etiam intellicirur, cur sonus stridulus dentes offendere dicaeur.
269.
268 Tlinc etiam habes, in quo sonus gratus consistat.
269. Si quis dum paulo granius eanit, acventecancum observet, multos esse
sonos deprehendet.
270 Explicari pocest quomodo sonus humores commoneat.
L.0
27+ Flinc etiam apparet ratio cur sonus aliquando vel mores corrumpat, vel
reformet.
272
272. Tinc quoque recte explicari potest, quonam pacto, soni oxera, quidam
morbi curentur.
273 Sonus contra venenum tarencula. muliam vim habet:
ibreo
2.74 Explicari porest, cur opera strepentis soni, apum examina sistantur.
276.
275; E xplicari possunt illi omnes strepicus, ac soni, qui nullo extrinsceus ax
pulso sono, ab aure audiuneur.
6 Facile explicari porest rora consonanciarum res.
ibicia
277, Eaplicasur decima nona sectio problemarum Aristotelis, quae ad harmo-
niam periinent.
285.
262
ibid.
2
266
267
268
ibid.
6560b.
ER AC. T. _

## Folio  -  — 779785487:0035
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000035.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 60 lines, status machine
i vss2 i
 e ec re rts ess rts r rte es    d vt e di q 
2d 25225 252252.2525
uer mu eate
De Staribus Corporum sensibilibus.
 IBER I. DC Saporibus  OdoribuS.
II. De AlTeraTIODE.
Coe 3. Lor 3. E∞2 r. 3. 7. EoB. E∞x B. E9. B. Fok 3. EoL S. E.S, C 3. EoBS FoF3. E1B Es( 3 L x B. 1X 3. ByCB sbS PoB3.
DxOP. I.E
L IB F R P R IN V S.
De Saporibus e Cdoribus.
e
e
b
Apor realiter distinenitur a sabjecto emrinest.
293
Sapor ex primarum qualicatum comixtione nascicur ibid.
 Sapor per medium non diffunditur.
ibido
Sapor innocescit tanium per affectionem, quam oreano eustus imprimit.
ibia
5Illa asfectio aliqua mutatio necessario est.
Illa mutacio non est condensario, vel rarefactio.
Illa mutatio non est humectatio, nec exsiecatio:
e illa mutario non est compressio vel tensio.
9Teinc praefata mutario e affectio nihil est aliud, nisi sincularis aliqua fi
brarum oreani affrictus, dinisio; sineulare quoddam irritamentum,
CC
ibid.
10 Flinc Capor in actu secundo est causa huiusmodi assectionis impressa orea
no eustus.
297
22 Corpuscula, bumore subacta, praedictam affectionem imprimore ranium
possunt.
ibid.
72. Sapor in actu secundo ab huiusmodi corpusculis distingnieur realiter ibid.
23 Flinc sapor in actu secundo; est vis illa, qua praedicta corpuscula praefacam
affectionem oreano eustarorio imprimere possunt.
24. Vis illa dicit talem corpusculi Catum.
25Tinc sapor in actu secundo recte dici porest. qualitas secunda:
XC Supor in actu primo, est corporisstatus, ex quo praedicta corpe scula ex-
primi possunt, es in organum eustatorium derivari.
X.) Tsinc sapor in actu primo est etiam qualitas secunde.
28 Sapor non est actinus:
29 Sapor non diffandis per medium. vllam qualitatemi.
20 Corpus sapidum debet subigi.
 Corpus saxidum in humore subieit o
ibici
ibic
ibiao
ebia
DE
ibid.
3646b0
299
ibido
ibido
3∞
obido-
eud Corp 15

## Folio  -  — 779785487:0036
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000036.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 73 lines, status machine
S Y HO P SIS
22 C orpas illud non raro teritur, rundieur, premitur, ve exprimantur praa
dicta corpuscula, vel ve melius ab humore subicantur.
23 Calor non raro adhiberi deber, ad conciliandum saporem.
24 Si esset tanium siccum, nullus sapor esset.
25 Si esset cancum humidum, es nihil siceum, non esset sapor.
26 TLinc sapor in sicco simul  humido consistit.
27 Finc si lingua prorsus exneca sic, esculensi solidi saporem vix percipit.
ibid.
28 Si lingua est nimis humida, sapores male percipit.
29 Flinc saliua finis facile cognosci porest.
30 Recte ex his explicari potest, quomodo eustus depranetur:
32 TLinc etiam recte habetur, quomodo morbus sustum depranet.
32 Mulris modis sapor mutari potest
33 Temperatur vis saporis cum diluitur.
34. Fnc facile explico quomodo sapor intendaeur, es remieratur.
35 Dua subisi non possune, sapore carent.
36 P’ercolatione sapores ve plurimum conciliantur.
37 Idem sapor diversus, diversis esse videtur.
38 Dici pocest, quisnam sapor eratus sic, quisnam inerarus.
39 Flinc quod uni placet, in sustu, alteri displicere pocest.
40 Agri de ciborum sapore es sustuve plurimum conquori solent.
4Y Aliqui cum mane surgunt, linenam amaram senriunt.
42 Flinc statim post somnum, de sapore non ita bene indieare solemns.
ibid.
43 Illi quorum lingua delicatior est, saporibus delicarioribus delectoneur
crassoribus vero, qui crassiorem.
44. Dua sapore carene, etiam odore carere videntur.
45 Sapor non restectieur.
46 Sapor non refrinsieur.
47 Licet Anselus eamdem, quam sapor, linguae assectionem imprimat: not
tamen piopterea dicitur sustari.
48 Explicari pocest, quomodo sapor generetur es destruatur.
49 Saporum finis ex dictis probe intelligi potest.
50 Eplicari porest, unde saporum differentia ducantur.
SF Duleis saporis racio explicari porest.
52 Amari saporis ratio explicari potest.
53 Sallus sapor ad amarum proxime accedit.
54 Fx his acer sapor ad sua principia reduei potest.
55 Icurus sapor diversus est.
56 Alii sapores immaturi, qui in frigido consistunt, explicari possunt
316.
57 Saporum coniucationes facile explicari possunt.
58 Explicantur nonnulla quae ad Capores vini perrinent.
32C
59 Sapores, qui nonnulles corporibus insunt, brenirer explicantur.
3220
300
ibid.
ibid.
3OF
ibid.
ibia
ibid.
ibid.
0
ibid.
ibid.
ibid.
3Bba
ibid.
306
ibid.
1bia.
ibia.
ibid.
ibid.
DE
ia
hid
ibic
378
60 E xplicantur

## Folio  -  — 779785487:0037
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000037.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
PROPOSITIONVM.
60 Explicarur quaedam ad sapores pertinentia, quae habet Aristoleles in pro-
blemaris.
6+ Explicantur quaedam ad saxorem pertinentia, quae habet Alexander in
problemaris.
62 Odor non est substantia.
63 Odor non est morio localis corporis.
64 Odor per medium diffundicur.
65 Odor diffunditur aliquando in halitu.
66 Odor semper in halieu, vel alio aeqnivalenti, diffunditur.
67 Flalicus odoratus diffundicur per aera.
68 Odor per aquam eriam diffunditur.
69 Odor aliquando diffundieur; obi aqua odorata ore difstatur.
90 Odor non diffundit per medium species intentionales.
71 FTinc bene inelliciur, cur odor successive diffundatur.
72 FIinc quoque bene incelligitur. cur odoris diffusio impediatur; vel alterius
promoneatur a vento.
73 Explicari potest odoris diffusio.
74 Oaor non est proprie actinus.
75 Odor non refrincitur.
76 Odor proprie non reflectitur.
77 Tempore plunio, vel humido, corpora odorifera minus odoris exha-
lant.
78 Explicari facile potest, ex nostris principiis, quomodo fera odorem suis
vestigiis imprimat.
79 Tempore frigido odores sunt obtusiores.
80 Calor odores excitat.
&1 Flante borea canes venariei, minus odorantur ferae vestigia.
82 Viola aspersa plunia diu madidae, vel soli diu exposica suum odorem amit-
tunt.
83 Confricari solet corpus odorarum, et suum affet odorem.
84 Vas occlusum melius sornat odorem.
85 Omnis halitus non est odoratus.
86 Illehaliius odoratus est, qui multo ione constat.
87 In ranium cornoscitur, sen percipitur odor in quantum olfactus oreanun.
afficit.
89 Organum olfactus non est in processibus mammillaribus; vi nonnulli
votunt.
ibid.
90 Tinc oreanum olfactus est in ipsis naribus, non tamen in osse, nec in
cartilagine, nec in communi membrana, et constat, sed in vennissi-
mis quibusdam fibris, a cerebro, per nernos, propacaris, quae longé
profecto iis delicatiores,  subciliores sunc, quas à sapore affici supra
dixcmus.
ibid.
Si in aum otactus oreanum non impeditum afficitur, in quancum halitus:
odoratus inspiratur.
34 _
a  Lau assectio imorimitur, quam halitus imprimere posest. ibida
3 F. d P lS
i
1bid.
ibid.
lbia.
102a.
ibid.
ibid.
ibid.
Ibid

## Folio  -  — 779785487:0038
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000038.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 68 lines, status machine
S Y H OP SIS
93 Fxplicari potest quanam su illa affectio.
94 TLinc odor in actu sccundo est vis illa, qua halitus hunsmodi affectio-
nem imprimit.
95 Odor in actu primo ex his facilé definiri potest.
96 Fibra organi vel lenius, vel asperins pulsantur.
97 Flinc odor alius gratus est, alius vero ineratus.
9E Tlalitus odoracus non raro ad sternutandum provocat.
99 Odor lachrrmas aliquando ciet.
100 Odor cerebrum confortat, vel male afficit.
L01 Oui rheumate laborant, nullo fere, vel modico saltem olfactu valent.
34 4.
102 Odor non raro rheuma pronocat; vel conciliat.
203 Sunt quibus onus odor placet, qui aliis displicet.
104 Oui rheumare laborant, non raro cerrum odorem naribus spirare sibi
videntur, quem tamen alii minime seniunt.
105 Tlinc aliqui sulphureum odorem semper olfacere existimant.
106 Odor e longinguoe crarior, es suanor est.
107 Flores concusi odorem mutant.
108 Flores fructusque maturi singularem spirant odorem.
209 Quidam Rores multo calore indigent; ad praeparandum oderem.
ibid.
210 Calida regiones acuriores es tenaciores odores ferunt.
2L1 Peter odor non raro aborrum infert.
F12 Gratus odor praeenantes maxime reficit, atque recreat.
113 In eo morbo, quo sursum vulua, plus aequo adducitur, quemque vulnae
strangulationem vocant, eraves odores sursum, per nares; siaues au-
rem, deorsum, ipsi vuluae afstantur.
14 Odor facile in cossipio retinetur.
F15 Odor in vacuo non diffunderetur, eo modo, quo in aëre diffunditur.
ibid.
+16 Ferra lonco astu arefacta, modico imbre affuso, non parum olet.. 347
F17 C orpus odoratum liquidum, effusum mulcum odorem efstat.
218 TTinc odorata, quae agitantur, plus olent.
719 Onidam homines odorem praeferunt, tetrum alii; alii suanem. Wda
220 Jlinc facile incelligi pocest. cur quorumdam animalium quaedam partes
suanissimum odorem praferant.
F2I Corpus odoriserum diversimode exhalari potest; ad diffusionem odoris.
ibid.
222 Causa omnes, qua ad odorem perrinent; explicari possunt.
+23 Duod prastat sapor in humore; hoc facii odor in aëre.
224 Ouaedam animalia acurissimo olfactu pollent; et CaRES.
225 Odorum finis ex dictis probe intellicitur.
226 Explicari potest. unde odorum differentie ducantur.
27 Odorum species ad aliquot classes renocari possunt.
F28 Explicari possint ea, quae de odoribus leguntur in problematis Aristore-
is.
6bbe
ibia
ibid
ibid
2b2
ibid.
ibid
ibido
ibid.
ibid.
ibid.
ibid.
ibid.
161a0
ibic
Ib1ao
ibido
ibid
ibid
bia
XTRFF.

## Folio  -  — 779785487:0039
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000039.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 52 lines, status machine
PROPOSITIONVM.
te to s ita t et  2ta  et ito eti eti  ete et r iti atu  
46482.12225252522225,2 S
3
4
L. IB F. R S F C V ND V 5.
De Alteracione
Aeur mocus alterationes.
36Y
 Omnis morus ad qualinatem non est aleerasio.
a ibido
Corprs quod in nono statu sensibili ponitur, dicteur alteratum:
363.
EX raritare, e denssate, maltiplex sequitur alteraiio
ibid.
5 Sola mutario ordinis es sirus parrium, aliquando alterationem inducit.
364.
6 Figura mutatio, in corpusculis, seu pariiculis, ex quibus corpora con-
stant, alterationem facit.
Ex moeu aliquando, es acirarione segnitur alceratio.
ibido
366
8 In orcanis plerorumque sensuum, ab obiectis sensibilibus, alterationes
frune.
ibid.
9Dacur etiam alierario ad arriendinem, vel totius corporis, vel partis.
367.
+0 Compressio es tensio alterationem indueunt.
ibid.
2I Sunt quatuor qualisares simplicicer propria ac primario alteratiua.
ibid.
22 Hinc alteratio supponit contrarietatem.
369
23 Explicari porest, quomodo calidum acat aduersus fricidum.
37T.
24 Explicari porest, quomodo frisidum acat in calidum.
25 Explicari porest, quomodo humidum acat in siceum
16 Explicari porest, quomodo siccum agat in utaua
74.
27 Calidum acit in humidum, ee in siccum, per accidens.
376.
28 Frisidum asit quoque in humidum es siccum per accidens.
7.
r9 Fiumidum asit in calidum, es frigidum per accidenso
ibid.
20 Siccum asit in calidum e fricidum per accrabus.
6b1d0
et Status corporum, sen qualicates, qua vulso secunda appellantur habene
eriam alias contrarias.
Tan. TI.
ibido
22 Dars

## Folio  -  — 779785487:0040
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000040.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 65 lines, status machine
S Y NO P SIS
32 Datur reactio, es explicatur, id est, fassum acit in illud asens, à quo
paritur.
23 Oualisas alteratina non asit in proprium subiectum.
24 Agens porest esse magis es minus alterarioum.
25 TIne qualitarum alteralinarum aliarum que intentio facile explicari
potest.
26 Fxplicari porest, quomodo simile aeat in simile, vel non acai.
391
27 Eaplicari porest, quomodo actiones sint a proxortione maioris inaquali-
earis.
39
28 FTinc minussalidum non agit in magis calidum, per veram alieracio–
nem.
396
29 Fhnc aque calidum in aeque calidum non asit, per veram alterationem.
397.
30 Flinc, vel nulla, vel una tancum qualiras, contrariarum scilicet, acen-
eis, per veram alcerationem acit.
ibida
32. TLinc acens asit, vi sibi passum assimiletur, in aliqua ratione.
398.
32 Nulla est actio. cni sua passio non respondeat.
33. Poi aeens repatitur, repainur secundum aliam qualitalen, contrariam
illi, secundum quam acit.
ibla.
34 illa forma est capax inensionis, euius effectus formalis maior, vel mi-
nor esse potest.
399
35 Idem subiectum non porest esse actu siccum es humidum in summo.
ibid.
36 Explicari porest, quomodo calor es ficus simul esse possint.
37 Omnes parres agentis ad extra actione communi acunt in commune sub-
jectam.
38 Incensio causa aucet effectum ad intra,  ad extra.
39. Fxcensio causa non auger effectum ad intra, scilicet intensivé, secs. ad
eXIYA.
+ Explicari potest resistentia, qua passum acemi resistere dicitur.
41. Explicari jocest antiperistasis.
42. Ex dictis facile principia alcerationis explicari possunt.
43 T iplex est diffusionis ratio.
45. Pura qualicas duobus modis diffundi potest.
44 Zicet diffusio inaequalicer frat in distancia inaquali, in aequali tamen
agnalicer fit.
46 Diffusio illa, qua oniformiter difformirer qualitas diffundieur, duobus
modis fieri porest
ibicb
47 Diraque inaequalisatis diffusio concipi potest fieri secundum diversas. pro-
cressiones:
ib:0
48. Sunt eancum duae pura qualitares quae per medium diffundancur. ibia
45, Impecus in. vecte diffunditur secundum proeressionem simplicem arithme-
iiCBIN3.
42. 45
Ebiao
ibid..
400.
4OY
2V1a.
+d2
qdd
4T2
+F3
Eondo
80 Luminis

## Folio  -  — 779785487:0041
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000041.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 69 lines, status machine
PROPOSIEIONVH
50 Luminis disfusio ira considerari porest; vt ab eodem centro diffundi radis
censeantur.
S+ Lumen in infinicum non disfunditur.
52 Tumen in orbem diffundiur modo corpus lucidum sphaerieum sit.
53 Sphaera diffusionis, vel actinisatis vlrimam superficiem habet.
54 Lucidum acir in singula puncta vlsime superficiei.
55 Dlrima puncta sphara habent aliquam exrensionem
56 VI diffasio recte fiat, medium homoceneum esse debet.
4.14
57 Pot censeri debens esse radis, quor sunt puncta in visima superficie spha-
28.
58 Flincrantumdem est luminis in uno areu, quanium in alio.
59 Finc in singulis supersiciebus sphara eadem est vel aequalis luminis enii-
1ad.
60 Tlinc luminis intensiones sunt ve ipsa superficies, permutando.
ibid.
Ct Luminis ab eodem cenero propacari intensiones sunt vt bases conorum,
sub eodem angulo, permutando.
62 Lumina sune er quadrata distanciarum permutando.
63 inc habetur proeressio diffusionis luminis, in quolibet radio.
64 Puncta luminis sunt hecerogenea.
ibid.
4L0
65 Si axis coni diffusi luminis per aequalia sermenta dividatur, rantumdem
est luminis in uno solido scemento, quancum in alio.
ibid.
66 Tlinc dici porest, quanca si luminis poriio, vltra, vel citra quamlibet
Superficiem sphaerae.
ibid.
67 Si lucidum esset tancum onum punctum, ranumdem esset lucis in illo
quantum luminis in eota sphara, saltem aequinalenter.
429
68 In praesaris frustis solidis coni secti, luminis intensio aequalis non est, li-
cet luminis portio aeqnalis sit.
ibido
69 In ipsa luminis diffusione, decrescit lumen in ipso radio, salcem aequi-
valenter, versus extremam superficiem sphaera.
ibid.
70 Decrementa illa sunt maiora initio, id est iuxra centrum spharae, mino-
ra, versus finem, vel extremam superficiem sphara; assumpris scilicet
seementis axis aqualibus.
ibid.
F Lucidu non producit lumen imperfectius, es imperfectius; in infiniiu. 420
72 Flinc facile quoque dererminatur diameter sphara.
42 L
73 TTinc effectus luminis sunt in rarione composica vlcimarum superficierum,
es semidiamerorum sphaerarum, quibus scilicet lumen diffusum di
stribuitur.
ibid.
74 TLinc effectus luminis sunt in ratione criplicata diamerrorum sphaera-
2etM.
ibid.
75 Flinc posito quod ab eodem lucido puncto, eoea illuminatio procedat, mu-
raia lucidiimcensione, sphara actinicaris erune ut intensiones lucidi.
422.
76 linc aiametri sphaerarum sunt in ratione saotriplicala etnon. IBa
7 Finc lumina, in prima superficie sphara, sunt et vlcima supersicies.
ibid.
ibid.
475
ibido
ibid.
ibid.
ibid.
1b1a.
426
obiao
ibid.

## Folio  -  — 779785487:0042
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000042.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 66 lines, status machine
5 V NOPSIS
78 in medio densiore, idem lucidum contractiorem habet spharanis
42 20
79 Si lumen diffundererur inxta progressionem reomerricam duplam nume-
rorum 2. 2. 4. 8. 16. 8c. plus esset luminis, in primo puncto, quam
in relignis ejusdem radis
ibid.
80 In nostra quoque hypochesi, plus est luminis in primo puncto, quam in
aliis omnibus simul sumpiis, einsdem scilicet radii.
423
81 Dato lumine primi es oltimi puncti, ejusdem radii, definiri porest, quos
sine puncta inradio.
42.
82 TLinc daro numero punctorum, radi, possco quod lumen, quod olcima
puncto inest, sic ve r. definiri potest intensio luminis primi puncti,
es aliorum punctorum.
ibid.
83 In puncto penuliimo; minus est luminis, quo maior est spbara; plus ve-
ro, quo minor.
ibido
84 Assompio quolibet puncto radii; es cornita incensione luminis, quod ip.
si inest, itemque ratione luminis, quam habet ad elrimum punctum,
lonsindo radii cognosei potest.
ibid.
85 Daro radio luminis, cuius cognoscitur loncindo; assumpri cujustibee
puncti, cognosci porest incensio luminis, vel racio luminis, quam ha-
bet ad vliimum punctum (phara.
86 Dici non porest quantum sic lumen primi puncti radii; nisisciatur, quoe
punctis radius constet.
87 Finc radius insinicis punctis physicis non constat.
3d Lumen quod medio radio inest, est semper vi 4.
ibid.
ibia.
425
89 Diniso radio, in quamlibet rationem coeniiam, dici potest, quantum
sit lumen, in puncto, quod scementa connectit.
ibido
90 Finc ita dinidi pocest radius, vi lumina in sectionum punctis, sine in
proeressione quadratorum.
ibiedo
o2 Ia dinidi potest radims, ux sumina prooressionem geomerricam sequan-
ZUr.
ibid.
92 Ita dinidi porest radim, ve lumina proeressionem arichmericam sequan-
Fur.
42.7
23. In nostra byporhesi quancumtihet dividarur radim, in iisdem punctis,
idem lumen est, secus in progressione geomerrica dupla.
ibid.
94 Si assumaur conus luminis cum basi rectilinea, in singulis basis pun-
Etis, lum en aque inensum non est.
95 Definiri possunt rariones luminum in sinculis. punctis.
ibid.
ibid.
96 FLinc licei assumaneur anguli aequales, qui sustincantur à segmentis se-
midiamerri basis, non eris aque incensum lumen, in segmentis, aequa-
les anculos sustinentibu.
4.28.
97 In huinsinodi sermentis, lumina sunt vt ellipses; sub praefaris sermeniis
ibid.
98 FL. ne lumen tanium aeque incensum est, in singulis punctis basis, eum
ilia est poriro sphaerae actinicaris.
93 Basis, cui lumen incidic, sectio qualibes conisa esse porest.
ibid.
ibid.
Defriiri

## Folio  -  — 779785487:0043
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000043.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 58 lines, status machine
PROPOSITIONVM.
200 Definiri porest rario luminis, quod inest plano parabolico.
20i Definiri potest ratio luminis, quod inest porrioni plani ellipiici, es hy-
perbolici.
ibla
202 Flinc vera rario ducenda est, proprer quam planum obliguum minus il-
Iominatur.
ib idia
203 In ea superficie sistit sphera in qua prodacitmr illud lumen, quo im-
perfectius produci non potest.
ibid.
204 Si accipiatur linea lucidi, qua longior est, longius agit quam qua bre-
vior.
ibid.
205 Omnia puncta linea lucida secundum cundem radium actione com-
muni acunt.
206 Actio incipie canum in prima superficie medis.
43
ibic.
007 Sphaera luoida suum effectum diffundis inera superficiem spharicam.
ibid.
108 Tosa vireus spharae lucida in singulis superficiei punctis colligitur. 43F
209 Finc quodlibet punctum sphara lucida, in orbem, quoquouersum aeut.
432.
F1O Non modo concurrit lucida sphara ad omnes lincas; quae ex puncto B
quoquouersum ducuneur; per eas, quae à sinculis punctis ejusaem lu-
cida spharae, per idem punctum B ducuntur , V, E. per C B, FB, CB,
s. verum eriam per infinitas alias.
ibid.
ELX Tsinc in singula sphaerae actinicaris puncta, omnia luvida sphaerae puncta
agunt.
ib: a.
+22 Si tanum habeatur rario linearum, quae in daro spharae puncto decus-
sanrur, linea actinicaris non sunt aequales.
ibid.
AFZ Tuxta hanchypochesim, praedictae linea spharica superEcie terminanur
433.
IE4 Finc si lamina opaca (phaera lucidae admonearur, sique in puncto con-
ractus perexignum foramen, pradicto fere modo fiet luminis diffusio.
ibid.
Er5 Tuiera hane hyporhesim appossiae laminae perforata, in punco cona
lumen pest radiorum decussationem diffusum, nullam fere proporrio-
nem habet cum lumino, quod ab eadem sphara diffundicur.
ibic.
T26 Lumen in hac hyporhest iea diffundirur, facta scilicet radiorum decus-
satione, in foramine admoca laminae, ut sint lumina in duplicaca di-
sanciarum, permutando, in sinculis dumavat radiis.
PF7 Licei nulla lamina interponatur, radii, qui ab eodem puncto superfi.
ciei spharae lucidae proficiscuneur, inaquales sunt.
Cx8 Diamerri spheerarum altinitaris, sunt es diamerri sphararum lucida–
6F9. Fiine den n aco galibet sphaa C EX GHB.
tis
420 Linc dara diametio ipharae lucidae, es diametro na  aLTIMaIs, Qua
ipsi res ponder, duca cuiustiberalierius sphara luoida aegue dissen sa: spisa
a actinas s.16st
rum aque intensarum.
libet puncto videatur.
4. 25)

## Folio  -  — 779785487:0044
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000044.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
SY HOP S IS
FZZ Si assumantur sermenta proporrionalia; in diametris inagualibus sphae
rarum actiuicaris, lumina sini proporiionalia in ipsis sectionibus. 436
+22 Ex dictis manifesta racio redditur, cur lumina, quae à lucida sphara
diffanduneur, sint in duplicata distanciarum permurando.
ibido
723 Daca sphara lucida, es diamerro eins actinicaris cognita, si roia vis da-
1a sphaera in punctum collicatur, longior erit diameter huius actiui-
raris, quam illius.
+.3
224 Ouando lumen diffunditur a sphaera lucida inira spharam activiraiis.
maior est luminis portio, in propioribus superfciebus, quam in re-
motioribus.
A3E
225 Portiones luminis, quae diversis superficiebus eiusdem spharae actiuiaris
insunt, sunt in racione composica luminum e superficierum. ibid.
+26 Si data spharae lucida collecta vis, ab eodem centro accre supponatur,
in superficie immediaca, maiorem vim luminis producit, qu’am ea-
dem, in sphara lucida.
439
227 In hac eadem hypochest, maior est luminis portio, in superficie sphara,
quae ducitur per Z, quam in ea, quae ducitur per EI.
ibid.
228 Si sine duae sphaera lucidae aequales, sed non aque inensa, sphara acti-
nicaris sune ut incensiones.
440
229 Si sphara lucis sit cana, vel ad instar annuli. lumen agnaliter quoque
diffundirur.
ibid.
130 Si lucidum quadrarum sit, omnes radii sphara actinicaris, cadentes
perpendiculariter in lacera illius, (unt aequales.
ibid.
+3F Ouadrarum lucidum habet spharam actinicaris quadrato terminatam.
A. +. F.
132 Rectanguli luci di sphara actinicaris rectangulo simili terminatur. ibid.
F33 Trianculum lucidum habet spharam actinitaris rrianculo simili termi-
nalam.
44. 2
234 Cylindri lucidi sphara activitaris terminatur saperficie cylindrica; e
coni, conica.
ibid.
235 Sphaerae actinicalis lucidorum aequalium, sed dissimilium, sunt aqua-
les, sed dissimiles.
ibid.
236 Si derur annulus lucidus, tancumdem luminis non diffundie à parre ca-
ua, quantum à conuexa, licet diameter circuli non si minorradio
Spharae actinitaris.
ibid.
T37 Sphara activicaris annuli lucidi, in praedicta hypothesi, ab orbe conca-
un diffusa, circulo terminatur.
138 Aque lonsus viderur esse radius à parre cana,  convexM.
443
ibid.
239 Onando lumen diffunditur à parce cana versus centrum, modo radius
diffusimis non sit longior radio circuli interioris, decrescit lumen
Versus centrum.
ibid.
240 Cylindrus in arcum lunatus longins à parte caua lumen diffundit, per
radium scilicet directum, quam idem rectus.
414
24Y Loneius quoque lumen diffundit idem eylindrus euruus, à parre con-
BBX A.
ibid.
24 2o

## Folio  -  — 779785487:0045
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000045.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 59 lines, status machine
DROPOSITIONVM.
242 TLino a parle conuexa, plus luminis diffundit, quam à parte cana. 44F
243 Diffusio, qua sic per corporis mocum, facile explicari potest.
445
indo sunt plura lucida intra eamdem sphaeram actinicatis, actio-
ne communt dcunt in medium commune.
447
245 Si admoneatur aliquod impedimentum, quod faciat ne in commune
medium verumque lucidum acat, vel omnes ciusdem lucidi partes,
eune actio communis non est.
ibid.
 ets es et ise et ese ipe ete   ese s ec ta r es  b 
E. 2S22222252525125251525V25V2 252,2525
 aEtit
4
L. IBF R
T F R TTV S.
De Retractione e Rellexionc.
Vmen diffunditur loneius, in medio raro, quam in me-
dio denso concinuo.
450
Coenica rarione densicarum; dataque sphaera actiuitacis,
ejusdem lucidi, in medio raro, definiri por est sphae-
ra actinitatis einsdem, in medio denso.
Cumen intra viramque spbaram, proporrionaliver distribuitur, ac dissun-
dicur, assumpea scilicet, in virague, eadem distantiarum proporiione ibid.
Tumen videtur esse intensins in minore, quam in maiore; licet non sit
incensins.
ibido
SLumen, quod ex medioraro, superficie spharica terminato, subit in den-
sum medium, nullo modo refrinsitur.
452
6Lumen, quod praedicto modo, d raro medio eadit in densum, incensius est
in prima illa superficie densi, quam si tancum per medium densum,
secundum eamdem distantiam; vel radis lonsiudinem diffusum esset.
ibid.
 In hac eadem hyporhest, qua soilicet e sphaera medy rari, subit lamen in
densum, lumen in prima superficie densi productum, perinde se ha-
bet, arque si aliud cerrum lumen maius, ab eodem cenrro diffunde-
retur, idque rancum per medium densum.
ibido
8Mitra superficiem CB. lucidum Z. per medium densum, non jam lonse
9
suam vim diffundet, quam lucidum X, per medium rarum.
453
Cognira ratione densiarum, es data sphara lucidi X, in medio raro, di-
ei porest quonam sit rario lucidi Z, ad X.
ibid.
20 Fline definiri potest poriio sparii, quae residuo vel Z, vel X, in medio
denso, compecit, ex prioribus illis praecoonicis.
454
22 Radii d raro, in densum cadences, non distrahuntur, ita vi relinquant va-
euirates, hoc est parces medii dense, sine lumine
ibid.
22. Definiri potest, quid kat, cum lumen e denso, cadic in rarum, coeniia
scilicet densirasum ratione es radio sphara, in medio tancum denso
ilei do.
23 Radisem
144 Ou

## Folio  -  — 779785487:0046
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000046.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
S Y NOP SIS
3 P adius cadens e medio denso inrarum, explicatur, es loneior est; contra
verocadens e medio raro, in densum; contrahitur, es brenior est.
455.
c4 ZTinc quo minus est spatium rarum, ex quo radius in dentum subit, bre-
vior est radius; es contra longior radim, quo sparium illud rarum
maim est.
ibid.
+5 Ouamvis lumen in insinicam fere distantiam diffundi videatur, assump-
ea tamen qualibet porrione luminis diffust in medio raro coenico, defi-
niri potest, quanio medio denso praedicta porrio luminis competat, co-
enica scilicet densicarum ratione.
ibid.
26 Nonnulla, qua ad praedictas proporiiones perrinent, explicantur, quae in
certa capita, ac cerres numeros distineuo.
ibid.
27 Si radis ex raro in densum cadentes, sint diversa longitudinis, secun-
dum seementum raro immersum, illi radis longius diffunduntur, quo-
rum seementum lonsins raro immer(um est.
8 Fsinc licet eo minus sit segmenium immersum denso, quo mains est sec.
mencum immersum raro, quo tamen hoc mains est, complexum
verinsque sermenri eo maino est.
ibido
29 Tlinc omnes radii refracti non terminaneur areH F Z, ducto ex centro A.
ibid.
20 Lumen diffusum in parallelis, diffunditur rancum oniformiter, non ve-
ro difformiter; hoc est lumen aequale est, in singulis circulis, basi co-
ni parallelis.
458
22 Si radis lueis non sint paralleli, in aliquo puncto, modo verimgue pro-
ducantur, concurrunt.
ibid.
22 Cum radii ab aliquo centro procedunt, vel procedere conseneur, non dif-
funditur lamen uniformiter ranium, nec difformiter tanium, sed
uniformiter, difformiier, ve aiunt.
ibid.
23 Nunquam radius oblique incidens, in planum densum, ita francicur,
vt radius refractus cum perpendiculo concurrat.
459
24 Tinc radii refracti, cum perpendiculari, qui non refringirur non sune
Paralleli, es si producaneur, in centro aliquo concurrent.
ibido
25 Lumen, post refractionem; modo radii non sint paralleli, diffunditur
oniformiter, difformiter; in eodem medio, it a ve regula diffusionis,
accipiatur in aliquo areu linea eninspiam curnae.
460
26 Tlinc necesse est, diffusionem praedictam, dari scilicet luminis intrame-
dium densum. supposium raro, necesse est inquam, terminari a su-
perficiei curnae portione.
ibid.
27 Tnc diversa sunt cenera, a quibus radii in diffusione luminis, per ra-
rum sapra, et per donsum infra, duci censentur.
ibid.
28 FLinc s radius oblique incidat, ex medio raro, in densum, sermentum
denso immersum; eidem, cui prius, linea non insistit.
29 Sermentum denso immersum lineam rectam facit.
ibid.
ibid.
30 TLinc radiuo, ex veroque segmento constans, in angulum necessario incur-
VasuY.
46Z
3E Lalbh

## Folio  -  — 779785487:0047
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000047.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 62 lines, status machine
PROPOSITIONNM.
32 adius ex raro in densum oblique incidens, non incurnatur a perpen-
diculari.
46+
32 Radius ex raro in densum incidens obligue, refrinciur ad perpendi-
cularem.
ibido
33 Omnes radii refracti in eodem centro non concurrunt, eum perpendieu-
lari, sed in dinersis.
462
34 Oud radius incidentia obliguior est, eo cenerum unde radius refractus
duci censerur, loneins distat, arque recedit à ceniro lucidi; contra
vero, cum radius minus obliquui est.
ibid.
35 Tinc nullum ex praedictis punctis, est conrrum, à quo lex diffusionis ac
cipi possit.
463
36 Conrrum lucidi A, in hoc casu, illud est, unde lex diffusionis accipi-
rur.
ibid.
37 Radius oblignius ex raro in densum incidens macis incurnatur, atque
adeo anculus refractionis maior est.
464
38 Sive centrum lacidi, a plano diversi medis, pluo. sive minus distet, ci-
dem angulo incidentia, idem anculus refractionis respondet..
465
39 Quo medium, in quod radius oblique incidit, densirs est, eo maior est
anculus refractionis, possio scilicet eodem incidentiae angulo. ibid.
40 Praedicta curua, seu ellipsis excerior describi poreA, cuius scilicet, exira
cenerum, dantur duo puncta.
466
42 Daris ellipsibus dissimilibus; de quibus supra, ductaque, a communicen-
ero, secante recta, dici porest, quancum addi, vel derrahi debeat areni-
secto, exterioris, ad hoc uc arcus sine proportionales, cum distantiis.
vel radiis.
ibid.
42 Zlinc dara mediorum ratione, daroque quolibee aneulo incidemia, defi-
niri pocest angulus refractionis.
467
43 Daro anculo refractionis, respondeme aaro angulo incidentia, e dato
alio anculo incidentiae, invenire angulum refractionis ipsi respondon-
tem iuxta hyporhesim C arrestanam.
ibid.
4+ Padius incidens oblique ex denso in rarum, refrincitur à perpendicu-
lari
47C
45 Omnes radi refracti, paralleli prioribu incidomibus, non terminantur
ad idem centrum, inxca hypochesim Carrestanam.
46 Daro angulo incidemia ex denso in rarum, dataque refractionum men-
sura, dari poiest anculus refractus.
47 Refelluneur obiectiones, quae conra praemissam de refractionibus doctri-
nam fieri possunt.
48 Aliorum sencenciae refelluntur.
49 Refellitur sentencia C arresti, circa luminis refexionem.
50 Refellitur seniencia eninsdam recentioris, qui vuls, mobile, à corpore reo
fectenee, per eamdem lineam, quantum est ex le, remissi.
52 Refellicur sentenia cujusdam recencioris, qui vuli, lumen diffundi per li-
neas parallelas, secames ad rangulos ectos lavera radii.
52 Restexio luminis non fis a prima superficie speculi.
TOr. IF.
101a0
Iline

## Folio  -  — 779785487:0048
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000048.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 39 lines, status machine
S Y N OP SYS
53 Tlinc vitrum, quod val de cenue es subcile est, parum restectit, erassu
vero conera, licer nullum plumbum obduatur.
54 Per refractionem, mulit radu redire possunt.
55 Timo ex refractione, lequitur restexio.
496
497
et id.
56 Ex refractione, sequitur restexio socundum angulos aequales angulis ina
cidentia.
ibida
56 Definiri pocest numerus cum globulorum, cum sesmentorum cum refractio-
num.
ibido
58 Si corpus sit perfecte homozencum in densuare, nullum radium restectie.
499.
59 Si radius in omnes globulos perpendiculariier cadie, nunquam restecticur.
ibid.
60 In hac hypochest, optime explicari pocest quomodo radius perpendicula-
riier incidens, reflectatur.
6F Aliquando reftexio fit a corpore opaco, modo lanicarum sit.
ibid.
ibid.
62 Tlinc marmor nierum, es meiallum, modo verumque lanicacum sit, soli
exposium. summum calorem concipit.
500
63 FLinc omne corpus quod lumen probe reflectis. ad eam sabtilitarem reduci
posset, quae ipsi perspionirarem conciliaret.
ibid.
64 Corpus scabrum licee lumen reflectar,non eamen ordinare restectii. ibid.
55. Corpra, quod ex spharulis paulo maioribus constat; diaphanum non est,
nec ordinate lumen refectis.
ibido
66 Hsinc opiima racio reddieur; cur vicrum, si subsile soc, parum, sa vero eras-
sum, mulium luminis restectat.
67 superficies aeris non reftectit lumen, saliem sensibiliter.
5O~
ibido
APPF

## Folio  -  — 779785487:0049
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000049.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 16 lines, status machine
s iique it ese ple ite r  re.  rt itqe  rt te 
rer
22222
A P P R O B A Y 1 0
Os intra Ccripei Societaris lesr Theologi le-
 Simus Librum cui ciculus. Physica seu rerum cor-
porearum scienria, e c. Ructore FIONORATO FA-
Ber eiuldem Socictaris, in quo nihil invenimus quod
cum doctrina carholica ec bonis moribus non con-
senciar, quare dignum cenlemus qui erpis mandetur
de in lucem edatur. Sublcriplimus aurem Lugduni
rE. Kalendas Seprem br. anM. MI. DC. L. XIX.
ERAHCISCNS DE S. RHGAVD, SOC. IESV.
FRANCISErS DE LA CHAISB, SOC. IESV.
PPTRYS VIOLET, SOC. IESV.
S22, 2558

## Folio  -  — 779785487:0050
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000050.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 23 lines, status machine
de eta  ra e ito rts A ese
ee 2  2
25225225s2222252si2
ee eo rdo, a rtqus 
2
SVMMLA PRIVILEGII REGIS CMRISTIANISSIMI.
 areum est auchoricare Regis, ne quis in fregno
preximos annos, librum, qui lic inscribitur, Phy-
sica, id est. Rerum corporearum scientia, in decem Tractatus
distribura, Authore P. FTONORATO FABRI SociCF. LESV
absque eius faculeare, imprimar, aur divendat; à dic
publicacionis horum Exemplarium: qui secus Eccerit,
muleta indiera, prove amplius in Diplomare Regio
continetur, muletabitur. Dacum Pariliis dic nona men-
lis lunii anno 1668.
De mandaro Resis,
Signatum,
EHBLLLI.
Dic 10. Tulij 1669. P. Flonor AEVsFAB_I ius luum prae-
Cenris Privilegii concessir L aVRErIO AtTIssON Biblio
Polae Lugdurensi, re lolus Fruarur bencfcio.
Destit ao obos fro dud  20. Ielii 1670.
TYS

## Folio  -  — 779785487:0051
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000051.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 12 lines, status machine
ILT
2
E B
t l W
8
....
B
+
2
10
11
1 e 

## Folio  -  — 779785487:0052
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000052.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
sae 

## Folio  -  — 779785487:0053
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000053.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 181 lines, status machine
Y H 5 ∞B
12
a B
e lo vb
57 59 
8 
D
o  199
sa
(16
2
efa
e
la
.2
sa
 50
a0
43
aolaelc 
0 e e+
pr
d
17
e
0  a 42
a
+X E
i
S
isse
Pa et . sflase
B
oeste nt
0  
Xia
111
2
BE  e d
El F (0
(10+
l lo
es
A
et
6
F
se
18
e
a
S
26
e as ac
F. 1) F
0)id
... . . .
e a
E F 0 et ,
at 19
e C
8.ns
13
 e e.
2,9 H K L,
ep
a
5t
la.
Lo
sF r 6
Esri
46
8
e
Se
e y e
 21
ee
a e es P
v e
if
Ees t
22
60 ve 20)
le
e 33 
P
 e t
s
1
S. F.
a
e c ina  36
a
it
F
R
v65d
34
(X
C
V a
0
d)
d
1)
39
IK 
ne
B
A P v0 (d 
31 7
g
qu
F
2
F
22
15
Bl A Z7
d us
Ee V2
C p
x 40 ∞
1 c 48
37 
54
e
qi
dme
59)
i
62
68
eol
e ut
c (2
8 0e
25
bed e
F.........-- 
63
.... . .. . . . . - F.
oc 
se
e
 60u
n
( 00 oc eoa
6 9d0 esse  a e x 
61 a
70
Aj F, E
 
F
funttt 1 + +  1 0 o  a E na 
x5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 5560
i
e
E
L
s
eoos ee
ox7o
6A
Ap
E d id e
 6)65
De
i
8 d   d
A 4
 
Due
57 o
L.  ac
s Se (i 69
ees
Tab. dract. Sca).
G

## Folio  -  — 779785487:0054
# No recognised text on this page (recognized).

## Folio  -  — 779785487:0055
# No recognised text on this page (skipped: no_lines).

## Folio  -  — 779785487:0056
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000056.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 1 line, status machine
es

## Folio  -  — 779785487:0057
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000057.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 164 lines, status machine
B C 1
2sE
 D
tcosses
AC
D
et
26 43090 e
.
e
 X
Sab. Fract. 4.
A  et   4 
e 9 PXC Y
ot
E E e X C C  1
a 40 kd
lB
+5
o
15
E
1 Es 5 8 
S et
nt 
5 F 3+8 ut
24
D
u
et
de
a. 6) 4
E) IS 
21
-
9 d. 1
0 y p jx
Ex
. . . . .
e
44
E
se
x
D1 E
a
1)
c
Nd (12.
22
c
a . 1a 2 8 c 8 E
+
36
0
24
t
s
E
Nt T: ix
le
1F
+ X et
10
a 8 P x c
ose
0. a 0
q N n 1
x.V
32
Y. D
D
3
3 4 5
a
i
L
8 Ei P 1c
20
e.d
6
a Sa 38
e
13
o
s
a .... E. ... . . r E
B-
x a e X B. a
 27
A
∞
2
ad 20 otq 381
s
.
ne 8...... . . 8
ae
3
E
iL
a
37) esc 39
B  so
30 e02 BC
us
it
a
DE
asa
n se
6
e
  F 15 10
+ E d
16
19
109 e 7  e
 ospe
de
 nd et 13
A 8
i
33 5).  .. s0
0
se
3
2
1
0
c8 e 23
R:
er:
qs
.
osd :
ugi
e ..... 9 cd
2.8
lx
3.
gps 0xC gn E q
E
e
 
(B
L
34
ne
s
48
X  se 0 5 0
E e N 
es Jet
6 1o
c
a
a
5
esle
x
E 2
s
e

## Folio  -  — 779785487:0058
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000058.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
eeeeeeeeeeeeeeeeeeee
EDERSACLSISCHE LANDESBIBLIOT

## Folio 1 — 779785487:0059
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000059.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 26 lines, status machine
2
t AYI
D E
7S
AVSCORPOUVM
ENSIBTLIBVS
LIBER PRIMVS.
DF COF OR IB V S.
ZHOENV M cerre, omnique picturx versicolo-
ris genere distinctum, campum ingredimur; scd
 in quo rix rolam decerpas, citra spinx pungeneis
s
rindictam; vix herbam iucunda viriditare vegetam
derrectes, cirra laceneis ripera insidias; vix pedem
moneas, ciera laplus periculum: amaenus est color; sed dum
oculum pascie, incellectum exexcat: purpurens, vel accen-
sus colcr leonem ex Taurum in rabiem agic; Philosophum ca-
men omnis fere color in desperarionem adducie: de colore,
quod sc, cacorantum dubium esse Pocest; ac proprer quid siE,
quismorralium Psic: v. 5. quaenam lic candoris e albedinis raa
eio; vnde sc purpurae Fulgor; nigredivis horror; viriditaris vo-
lupras; exrulei gracia; Aaui precium et decus: sed his omistis,
FOm. II.
A
polli
 

## Folio 2 — 779785487:0060
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000060.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 81 lines, status machine
P H Z S LC sE Y R ACF. III.
polliceriportum, cicra vllam iactartix suspicionem, ex iisprin-
cipiis, tum qua superiore cractatu iacta fuere; cum quae in hoc
libro, si guxe neceltaria sune, iaciencur, roram rem colOrum,
ea Facilicare, e simplicirace explicari, immo Phylice demon-
Rrari, ve non clarius oculo, quam incellectu percipiaeur: ita-
que ad rem venio, eamque lamiliari methodo complector.
DE F I H L FEO L.
Color est terminus visionis imme-
diatus e excrinscens: Ilaud dubié
vix est aliqua coloris detinitio; qua
penitus latistacere videatur: Cum
enim eum à luce d lumine, cum
ab omnibus aliis gualitaribus def-
nitione distinguaeur; ab aliis qui-
dem qualicaribus Facile, quippe ad
vicibilicarem non pertinent, à lu-
mine camen de luce difticile distin.
sui porest: si enim dicas esse moti-
num perspicui actu; cum Arist. lib.
2. dc a12. C. 7. T. 67. non decrit dif.
Aiculcas, quia ideo color MOVeE
perlpicuum, quod ab obiecto co-
lorato, morio quaedam ad oculum
vlque difFundatur, de PFOPASCEUE;
sed ab obiecto, nihil aliud, per me-
dium diffundieur, nisi lumen, quod
à luce est; Sie directum (IC, SInC
reftexum; igitur lux est moriua
perspicui; igitur haec detinitio non
inimis comperie luci, quam colori:
Dices, cum Connibricentibus loco
cir. lucem Facere, re perspicuum sic
actu, est enim lumen actus perspi-
cui, re est perspicuum ; colorem
veco peaetaro actui sinonlarem ad-
dere morionem; Led profecto vix
dici porest, quaenam sic illa morio:
Dices elle iplam Specierum, vel
imasinum diffusionem; Ced Hxc
eancum est diffusio. luminis moditi-
cari, re constat, ex iis, quae dixi-
musC Z. l. 3. Dices, igirue Lal.
tem color supra simplicem actusr
perspicui, addic calem vel calem
modisicationem; igirur calem mo-
tionem, vel afFectionem; igituE
monet perspicuum actu, quarenus
etticie, re lub hac; vel illa modifi-
catione perlpicuum actuetur: bene
est, haec detinitio, re loco inm ci-
tato oscendimus; hoc modo expli-
cata, optima est; ab ca camen ab-
Stineo, quia paulo disticilior est, et
longiore explicatione indigere vi-
detur; adde quod color faciliis ec
clarius per ordinem ad visionem
detinieur, quam per ordinem ad
perlpicuum; per id enim melius de-
finitur, per quod melius cognolci
tur; sed quis neget colOrem per
vilum primo cognolci.
Alistoceles lib. de Censer et Cen(i-
bili, cap. 3. aliam coloris detini-
tionem tradir, quae sic habet; co-
Lor est perspicii in corpore determi-
nato exrremitas; Led panto diffici-
lior esse ridetur, E eniim vacuum,
rera perspicuum, quoquo versimn
ambirce, nullus estet profecto co-
lor, quamris eser perspicui exrre-
mitas: praererea in iis corporibus,
qua Cunc eantum ex parce diapha-
na, qualis est v. 8. Saphyrus, Sina-
ragdus non modo in exrremitate,
verum eriam in toca corporis prO-
Fundicare, color esse videtur; lcio
quidem has difficuleares explicari
Dosse; (i tamen aliquid Facilius oc-
CHTEAE, quontum in me est, difi-
CulcatES

## Folio 3 — 779785487:0061
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000061.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LIB. I. DE STATIB. CORP. SENSIBIL
culcares; pexelerrim in definirioni-
busfugio; hoc est Faciliores diff-
cilioribus praeferendas esse puto:
adde quod, ve iam lupra monui,
color per ordinem ad rilum melius
detinieur: aliqui dixere colorem
esse qualicarem visibilem; sed vel
haec delinirio cum nostra cadem
ett, nempe videri, est vitionem
cerminare; vel si aliud COnaE, Co-
lorem à luce aut lumine vix bene
distingnir: ieaque dico, colorem
eile rerminum exerinsecu ritionis
immediacum; dico cerminum, qui
Scilicer vitionem cerminat, vel ter-
minare porest; illud autem termi-
erat risionem, scilicet obiectine,
quod dicitur videri; quod Ccilicet
in vilo, quali liltar vilio, de tei-
minietur; quis aurem neget colo-
rem videri: Dices, COlOFaEUI PEO-
Prie rideris non colorem: Relpon-
deo colorem immediare videri,
mediare vero, colorarums hoc cst
illud, cui color inest, rE paret,
propreica dixi terminum immedia-
tum; dixi eriam exrrinsecum; nem-
De ritionem cerminar affectio im-
prella oculo; haec enim elt, quaim
taculcas sentiens proprie sentie, re
iam alias monui; non tamen color
dici porest, sed canrum illud, quod
extra, id est in obiecto videcui:
Dices; Dauum illum diftulae intea
oculum bilis colorem, criam ab
iis videri, qui morbo icterico cor-
repti Cunc; igitur colOr extra Ocu-
lum esse, minime necesse est: R cf-
pondeo, me hic oculi nomine, in
telligere organum illud, id est re-
rinam, cui affectio imprimitur,
quam videndi Faculcas sentie; aequi
illa bilis in cornea diffundieur; in
hoc nulla est penitus dissicultas:
eriam luci de lumini comperere
Dices, praedictam detinirionem
quia non minus lumen, aut cerre
lux videtur, Ceu cerminar viho-
nem, quam coloe: Respon deo he-
ri non posse, lumen ad oculuim
appelli, nisirali, vel cali modo,
Scu moditicarione, appellatur; igi-
cur cum eo modo lux terminet vi-
sionem, quo lumen oculo immie-
eic, nunquam rerminar rilionem,
nisi cali inodo actuara (IF; Sed co-
loc lupea lumen, e lucem, can-
cum hanc a tuationem, modisica-
tionem, cnergiam dicit; in quo
vero huiulmodi modificario polita
sic, Fusc intra explicabimus: ita-
que ve lices Fugiam, quociescunque
deinceps colorem appellabo, incel-
ligam tantum id, quod immediace
vilionem extra cerminae; lub ea
Scilicet rarietare, quae pura luci
cirra modisicationem considetacae
minimé compecie, nempe vna lux
est, d mulciplor colOr.
DEFLN +Z10 IT.
Color in actu primo, est illa vis,
que obiecto inest, qua colorem in
actu secundo efficit; dixi vim, Peu
qualicacem, Peu virturem; nam
perinde est; color vero in actu se-
cundo; est illa perspieni morio, de
Qua Philolophus; Peu luminis mo-
dificatio, actus enereia; Cue actu
terminee vitionem, live cexminare
Possit; v. 8. de nocte, paries al-
bus habet colorem in actu primo;
id est rim illam, quae luminis ap.
pulsu, praediccam luminis ener-
giam, Ceu modificarionem Faciat;
non tamen est color in actu secun-
do, qui necellario luminis peaelen-
tiam deliderat; rbi rero est lumi-
nis appullus, cali modo excipieue.
actuatur, modificatur; ralis aurem
CXCCPEIO,

## Folio 4 — 779785487:0062
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000062.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
P AZSEC F T R A C: L. 1II.
enceptio, actuario, modificario.
anobis, color in actu sccundo ap-
vellatur; nec aliud deinceps incelli-
sam, rbi colorem appellabo: zua
res quis color in def. r. detimiatur;
2u in actu primo, an vero in lc-
cundo; Respondeo detiniri colo-
rem ab veroque abHractum, vo-
carique cerminum exerinlecum vi-
sionis, id est caulam affectionis
impreltae oculo; porro color, tum
in acu primo, cum in actu secun-
do, huius affectionis caula est, re
videbimus intia.
DEF LN LFIO TIY
Videro, est sentire affectionem oculo
impressam, quae vuleo à colore, 
lumine esse dicitur; hoc loco nihil
dispuro, nec dilquiro, quomodo
tiat vilio; led suppono, videre
idem esse ac sentire; senrire in-
quam cale obiectum; non cerre im-
mediare, led per affectionem, ocu-
l0, ab iplo imprestam; quidquid
candem illud sic; quidquid sC; vi-
dere, est colorem, et lumen, vel
simul verumque Cenrire, per im-
millam speciem, vel affectionem:
vide incerim Metaph. l. 7. P. 6.
Tract. 1. l. 1. 2X, 3. B.  TFaet. 2.
P. 2. 19, 20. CCC. PeF TOTUM: VnO
verbo; videre, est colorem, vel af-
fectionem, ab iplo immiltam, ee
impressam Cenrire, aeringere, dec.
A X 1 O M A F.
Ille tanium color ponendus est,
quem oculus, seu visus dari euincit;
hoc axioma idem Fere es, cum
axiomate 2. l. 3. Tract. 2. _ vero,
nemo est, qui hoc axioma negare
Posir; nempé color ex effectu,
quem praestar, tantum cognolci-
oculo impressa, quam  risus perci-
PiE, vel Peneit.
AX LOM A TI.
Eadem causa, eumdem effectum;
in eodem subiecto, producit, modo
sit eadem applicario, dispositio; esc.
maior, maiorem; minorem, minor.
TIZ P OZH E 5 V5. I.
Per diuersam radiorum luminis re
Rexinnem, es refractionem, diverse
colores generantur; in prismate ri-
treo, res clarissima cs; icem eraie.
cti ver vicrum cinctum, cumdem
colorem proiiciune; de se quod
Sic, certilumum est; proprer quid
vero SC, in hoc libro, Deo-dantes
demonstrabimus.
TI Y P OF HF515 TT.
Albus color plus luminis restectit,
vel emirrit, quam ollus alius color:
de re quod (c, cerrissimum et, nec
aliud volo; sic dealbaneur parie-
tes, ve plus luminis reflectane; ac
Proinde conclaue maiore lumine
perfundatur; in nine clarissima reS
est, quam rix Axo oculo intue-
mur, dum eadiis Colaribus illustra-
tur; igieur de re, quod sIE, Cer-
cum elt, at proprer quid sic, in-
Fra dicemus.
PROP. I
Dacur color: hraec propolicio co-
dem prortus modo probatur, quo
iam Deobanimus prop. 1. l. 3. EEaCL. 2.
immo frustra per racionem proba.
tur, quod ipto centu perspicuum
est: Cum enim vidco, seu ridere
nihi videor, cerrus Tum, vel else,
vel fuilse vitionem; igicur eius
terminum; id cs illius causam
tur, quod ur; id est ex aftectione extrintecam; sed hanc colorem
VOCO.

## Folio 5 — 779785487:0063
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000063.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
LIDER I. DE STATIB. CORE. SENSIBIL.
vocos per d. 1. _ 3. Perge ve Lupra
Loco citato.
PROP. TY
Frinc datur color in actu secundo;
cum enim derur videre, darur af-
fectio; quam vilus senrit; nempe
videre nihil aliud est, prop. d. 3.
isieur datur caula huius affectio-
nis; id est obiectum illam ipri-
mens (loquor cirra miraculum)
igitur obiectum, lucc, vel lumine
quali actuacum; igieur datur hu-
iutmodi actuario, cuius color in
actu primo, est quali porentia; co-
Loris enim proprium est, mouere
perspicuum, Peu medium, imme-
dince, e eiuldem medii opera, mo-
vere risum, vel afticere oculum;
hoc. est praedictam illam affectio-
nem imprimere, quae porenriam
viliuam, ad videndum decerminat,
e quam ipla sentit; sed huiulmo-
di motionem color praectare non
Porest, line luminis appullu, a quo
quali actuatur; porro talis actu2-
tio, vocatur a nobis color in actu
secundo: Flinc eriam datur color
in actu primo; quippe nullus est
accus sccundus, sine primo; de vi-
ciltim, nullus primus, Cinclccundo;
Led de hic intra.
PR
Color vterque distingnitur realiter à
corpore vel subiecto: de colore in actu
sccundo, constar; cum enim dicat
actuationem, quxe ex luminis appul-
Tu, necellario segnitur, vi cuius veu-
lu, vel afticie, vel atticere porest; cer.
re cum lumen abesle postit, abesse
quoque porerit actuario illa, qua
Fantum ex luminis appultu, salcem
cirra miraculum lequitur; sed quod
ab alio abesse porest, ab co realirer
distinctum est, per principium com-
mune, quod Fuse in mecaph. l. 3.
explicarum est; igicur color in actu
secundo, a lubiecto distinguitur:
constar etiam de colore in actu
Primo; nempe idem subiectum, cu-
ius substantia non mucarur, colo-
Fet mUTat; ve videre es in niuc,
qua liquescie; in rapore, qui in
ninem concrelcit; in humore, qui
in spumam abic; in carbOne aCCen-
Co, rbi exringuitur; dies porius,
quam exempla, deficerent.
PROD. IV.
Color in actu primo, corporis illu-
minari, distinonitur realiter a lumi-
nez quia porestesse sine lumine; v.
8. denocte, color est in actu pri-
mo, licer lumen nOn sE; IoIeUE a
lumine realirer distinguicur; nuII2
est difticultas.
PROP.
Coler in ucasconnads orpori
ominati, distnsaant saltem moda-
ciutdem lumtinis appulsus, diuersus
cororits actu secundo esse porect;
v. 8. licecdem lumen purpurae, ee
lacti illabatur; diuerlus tamen co-
lot C; situr Calcem modalicer à
lumine dittinguieur; dico Calcem
modalicer; quia licer calor in actu
secundo line lumine esle non pol
IE. lumen tamen line cali colore
esse porest; quod cerre modalem
distinctionem Facie; vtrum vero
realirer distinguatur, clarissime in-
Eecaao cobneroot alnontse eil dandle 
liter a lumine; qusa licee idem siE
Fra dicemus.
ROP.
Colorin actu primo. distineniter
a colore in actu secundo: PrObaEUE

## Folio 6 — 779785487:0064
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000064.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PEZSICA TRAOT. III.
lor in actu primo; sed tunc non Lufticienter explicari, per divertan
est color in actu sCCUIdO, VE paTCF
ex d. 2. ∞ p. 2. Isieur (i vno ab-
Tence, alterum elt; vium ab alio
distingnitur; Per ax. commune;
quomodo vero ex luminis appulli,
in corpore illuminato, talis rel
calis color relulter, dicemus
infra.
PROD. YI7
Color corporis lucidi, in actu pri-
mo distinguitur saltem modaliter ab
ipsa luce; Probatur quia diversIs
corporibus lucidis cadem lux inest,
et divertus color; ioicur hic ab il-
la distinonieur; dixi lalcem moda-
licer, quia licer hic color in luci-
do, line luce esse non possi, porest
tamen esse lux linecali colorc; quod
aurem diverla lucida diverlum co.
LOrCM PEXFCTAHE, nemo CME, qUI NON
videat; v. 8. in diverls Aammis,
quarum alia Aaua est, alia carulca,
alia candida; sed de his paulo
Poct.
PROP. VTTI.
Color corporis lucidi, in actu pri-
mo, est ipsa lur modisicata: Proba-
tur primo quia Frultra attingitui,
quidquid aliud ponitur; cum ipla
lux hoc munere defungi polF;
praecerea cum ille rantum color po.
nendus sic, quem oculus, Ceu rilus
dari enincie, per 2X. r. vilus non
enincie, dari colorem, d luce modi.
ficaca distinctum, in corpore luci-
do, ve paret: deinde ru Forre alse.
ris, dari colorem, a luce distinctum,
in corpore lucido; lcd politiue pro-
tra, quod polirine alleris: dices
camdem lucem esse corporis luci-
di, licet sic divertus color: Rel-
pondeo hanc coloris diverlrarem,
moditicationem ciusden lucis; vn-
de concedo quidem, lucem di-
Cingui a colore, in corpore lucido,
Ced contendo, colorem, lupra lu-
cemr, acidere tantum diverlatm iBo-
diticarionem, quam Facile in Prop.
Sequenci explicabimus: Praterea
diuerta luminis modificacio, per
retractionem, vel rellexionem, in
prilimace vicreo, vel in ampulla vi-
trea, divertos colores Facie per HIyp.
r. igicur diverla, quoque lucis io-
dificatio, in corpore lucido, diver-
Los colores Faciet, per 2X. 2. Dein.
de ille tantum color in corpoie lu-
cido ponendus est, ad quein scili-
cer vilio terminetur, qui iplum
oculum afticie, vel aAcere porest;
Sed afFectio imprella oculo, est tan-
cum a lumine; de hoc, a luCe, VE
Fuse demonterarum elt, Eract. 2. l. 3.
haec genuina elt Ariltorelis mens,
lib. 2. de anima, Cx. 69. vbi aic lu-
men elle colorem perlpicui, cum
est actu perspicuum ab ione, aUIE
huiulmodi, quale eAt luperum Cor.
Dus, id est à corporo lucido, qua-
lis estignis, (ol, e alia COrpOTA
calestia, id est Rellae, ex plancca,
ex ciusmence, de qua luo Loco;nec
est quod aliquis Förre dicat luimen
essecolorem perspicui. id est diapha-
ni, nempe corpus diaphanum mi-
nime coloratur; aue cerce non mi-
nus ColOratur ab illUTINAEO COF-
pore, per lumen redexum, quam à
Lucido, per directum; igirur nulla
esserrario, cur Aristoreles lumini,
coloris esse, vel rationem eribuerer,
quateniis scilicet lumen est a COF-
Pore lucido, nOn VeTO quATeNUS
est ab illuminato; igitur licet mulla
nobis elser policiua cario, ad prO-
policionem hanc adstruendam, illa
profecto

## Folio 7 — 779785487:0065
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000065.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIBER l. DE STATIB. CORE. SENSIBTLE
profectonesatina Pusheerer, quam secundum, ideo AE, quia parres non
Lupra acculimus; quod scilicer in
corpore lucido, coloi a luee modi-
ticata distinctus admirti, vel adsrui
non debeat, nisi ab eo, qui polici-
uo aroumento, hoc iptum probare
posic; nec enim Philo(opho igno-
lcirur, vel condonarur, quod gra-
eis aEEerE: adde quod non decstno-
bis policiua criam cario, nempe illa
aitectio, quam obiectum lucidum
oculis imprimie, lucem tantum prO
cauta agnolcie; d ralis afFectio, Fa-
lens lucem; hoc est rali modo mo-
diticatam; vide (IS EraCt. 2 l. 3.
PROP. LX.
c lucis medisuo, est canium
talis, vel talis parrium lucis disposi-
tio, sirus, coningatio, eec. nam nihil
aliud, vel dici, vel excogirariporests
CiEra HOITeHEUM; nec enii eH qua-
licas vlla, quae luci intie, re constat
ex dictis Eca X. 2. l. 3. nempe lux est
purus calor, in quo alia qualicas re-
cixinon debet, nec poreit; Sciticet
in cacu naturali: praererea h eC mo-
dificario non porest etse dineila lu-
cis incensio; quia licer idem color
incentior; vel remisior elle pclE,
non cameninde dici porest in alium
colorem mutari; ve contat; igieur
non porest dici, moditicationem
hanc in diuerlo incentionis gradu
Policam cse: itaque Cuperelt, ve di-
CaiuS, hane Modikcarionem, In
diverla partium lucidorum dilpoli-
tione, coniugarione, de liru, ponen-
dam elle, quod Facile omnino ex-
plicari, ex incelligi porest; vel enim
Parces lucidae lune continua, vel
NOn COnTInUX; SI pTIMUNI CCCC Fi-
bi primam modisicationemm, cam-
que limplicissimom, qua albicudi-
nem seu candorem Facit: s veto
lucida, lucidis admixta; lacis con-
Tinuicace perFAEBANE; LUNE QUECM
innumerxe coniusariones vuibex e
lucis; v. 8. si cor sint rmbra, quor
Parres lucis, ea que alrerius ledibus
distincta; en cibi secundam modi-
ficarionem, qua mihil simplicius, si
Primam duncaxat excipias, CxcO-
sicari porest; an forre rubram e
ioleam lucem Facit: si vero linou-
lis virbris dux lucis parricula.
adiacene; terria erir moditicario,
qux Aauam exhibet lucem: (I FIn -
gulis partibus lucis, gemina vin-
bea; quartam habebis, in qua cx-
rulcam lucem alpicies: incer pri-
iam, e terciam, aliam agnolcis,
quae pluslucis, quam secunda di-
Cac, e minus quam cercia; plus.
verormbex, quam cerria, e minus
quam sccunda; lxc modificatio
sc quinca, in qua croceam lucem
videbis pari modo, inter Secun-
dam, ee quarcam, erit alia: (i vero
cerriam e quarram quali milceas,
virenrem lucem habebis: led de
his Fuse agemus infra; igieur Cx
his vides, quam facile lixc lucis.
moditicario explicetur: confirma.
Eur vlcerins; si enim candidam lu-
cem habeas in pura Aama, et
aliam admilceas, rides satim colo-
rem mutari; quid porro huiuimo
di admixrio praecticerie, netmO nOn
videt; cum aliud praestare non pol.
Cic, nisi diuerlam lucidarum par
rium dispositionem, diverlum (1-
tum; v. 8. Rauam lucens, cum cx-
tulea, coninrise, ec viridem alpi.
cies; quid clarius: praererea ideo
dinexsa est moditicario; quia diver-
(0 modo oculum atticie; aequi ideo
diverto modo oculum alticie, quia
diver la etradiorum incidenriasideo

## Folio 8 — 779785487:0066
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000066.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PET YSTCA TR ACF. TII.
porro diuerta est haec incidentia,
quia diverla est irradiario; quae cer-
ec diverlcas a diverta cancum par-
rium lucidarum dispolitione pecen-
da est, ve patet: deinde cum (0-
lem, per mediam nebulain alpici-
mus, rubrum videmus; quid por-
eo nebula Faciar; dici non potest,
nisi dicatur, plerolque Fadios ab
opaca nebula licti, aeque dil-
peroi; hinc non modica radiorum
appullorum incerrupcio; nempe
illi quali pectinatim oculo inci.
dune; igieur tinge, si poces, radios
Illos a nebula dilperlos, penicus ex -
tingui; cerre perinde erie, acque sI
parres illa lueis abessene à Cole, a
quibus illi, quali Elarim, ducun.
eur: Omitro alia Phuenomena, ex
quibus idem colligi, ac concludi
porest: isitur non est alia PEXTCI
hanc, lucis modificario; hoc est
dinerta parrium lucidarum dispos-
rio, e diverlus licus; igieur color
in actu primo dicie EAHEUI IN COF-
Pore lucido, hanc modificationem;
id est dilpolirionem parrium lucis 8
virbrae; hinc recté alterie PhiloTo-
Phus, vel alius auchor libelli de
coloribus cap. 1. lumen esle ionis
colorem: hinc bene incelligitur,
quomiodo diverla lux diuerlum co-
lorem Faciac, diverla lux (inquam)
diverla Aammx.
PROP. X.
Color in actusecundo corporis lu-
cidi est diversa radiatio; hoc est;
diuerta luminis diffusio; nempe co-
Tor in actu secundo ille est, qui re-
Fultar, vel efficieur a colore in actu
Primo, per d. 2. acqui cum color
in actu primo dicat iplam lucem
modificatam; velur est, lumen dif-
dodiffundie; sed haec modiheatio
lucis dicie cancum diuertam parrium
lucidarum coniugationem, Peu dis.
Policionem, per p. 9. ex haC pOrIO
nihil aliud segnirue, nisi diuerta ra-
diacio, nam a lucidis parribus radii
Droticilcuncur, secus ab vnbris,
Ceu parcibus non lucidis; ioieur cum
radii a lingulis punctis lucidis pro-
fecti, in toridem punctis FerInXTe-
cipiaurur, ve scilicce rilualis pyra-
nidos basis distincta (IC, YE (uo lOc0
demontrabimus, coridem quali in
recina rmbra, id est intacta puncta
remanene, quor lune in obiecto
embex; igieur diverla hec radiario
a diver(a lucis _ rinbex coniuga-
tione necellario conseguitur; isi-
tur color in actu sccundo ninit
aliud dicit, Ccilicet corporis lucidi;
immo nihil aliud concipi porest,
quod diverla lucis e rmbee dispo
licio praeltet, praeter diverlam ea
diacionem.
nis radios emirrir; igitur radiacio
luminis est; led non aliud, qualis
modificario, ve constar ex cerminis,
quae ex lucis modificatione. lequi
tur; talis scilicet, et calis, Cx tal13
e tali; quid clarius.
Faaus acctacie pocele; nam quet
admodum particula lucis ec vinbex
coniugurae, incer Cc, in COrpOre
Fundic; re modificara est, cali mo. lucido, Faciune illam lucis modit-
Cittt
L LCD1. 12l
Anersa radiatio est tantum diuer-
sa lums hoaisicatio: pe Laua
tio luminis, hoc est radiorum lu-
minIs; lux eniti Lautal, Id est lumi-
LLOt. =+1.
Diversu modificatio luminis est
taucum ain pndioram onnetbo
Patet ex dictis; nihil enim aliud

## Folio 9 — 779785487:0067
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000067.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L1B. I. DE STATIB. CORD. SENSIBHL.
carionem, quam Fuxra colori in
actuprimo cribuimus; ita radii cum
vmbellis coniugati, luminis nodi-
fcationem Faciune, gnan color in
setu secundo postulat; haec cst pro-
pria mens Aristorelis, qui lib. de
sensit  sensibili, cap. 3. expresis
verbis alterie, in corporibus idem
esc album, e niorum, quod lu-
MICI _E FCMCBEX; 3 cap. 4. HabCE,
colores esse ex albi e niori permix-
tione; et in lib. de coloribus, cap. 1.
2. 3. _C. in quibus asserie, Cx vI-
brarum e lucis permixtione omnes
ColOLeS GCHCraTI: FUIE aurem Hu-
iusmodi radiorum luminis coninga.
tiones infiniea; vel enim CUnE COn-
tinuiradii, ecce album; vel rm-
bra continua, ccconigrum; vel 2l-
terna cum radiis rnbelIX, CCCCEU-
brum; vel lingulis rmbris, duo ra-
dii respondent, ecce Aauum; vel
lingulis radiis, duae vmbix, ccce
caruleum; ec. vides quam facilé
huiulmodi coningationes expli-
centur; Ced de his tuse intra.
PROP. XTTI.
Si à corpore lucido, per medium
liberum, cirra ullam medi mutatio.
nem, radii luminis ad oculum feran-
tur, praedicta coningario est tantum
in vtroque diffusionis exrremo: neM-
De cum a quoliber puncto lucis, 2d
quodliber punctum medii, cadius
ducatur; cerce in medio, iadios
elle concinuos necesse est; Scilicer
Per le, modo sic perfecte perspi-
cuu; (i enim aliquid opacieatis me-
dio inest, aliquor radios distrahi,
ac disperoi, etiam necessarium est:
bi veco oculus radios luminis ex.
cipir, cum in lingulis oculi punctis,
ii tancum radii cerminentur, et qualI
detiganrur, qui d angulis obiecti
Tom. TI.
punctis profecti lunc; hinc Ac. eam-
dem, in veroque extremo, radio-
cum e rmbellarum coniuoationem
esse, lecus vero inmedio, nilL pCF
accidens aliqua hac radiorum con-:
ingario; quod tribus modis heri
Potest; Primo, si per Foramen, vi-
irea lente municum, in oblcurum
conclaue excipiantur radii; tuInC
enim in eamdem coniugarionem et
in cumdem ordinem reltieuuneur, in
quo ab obiecto profecti LunE; Sc-
cundo, si per coloratum vierum
traiiciantur; Terrio, si per virreum
prisina eraducantur; sed de his in-
tra: itaque certum es, quod cirra
mediimucarionem, calis, vel calis
radiorum coningatio est rantum in
recoque diffulionis extremo, quo-
rum alterum Facie balim exTernX
Prramidos, alterum incernae; illud
quidem in obiecto; hoc vero in
oculi fundo, scilicet in rerina:
Ouares vera ex his coniugationi-
bus color dicatur; Respondeo illam
quae est in obiecto, à qua scilicet
alia deriuatur; illud enim dicitur
color, quod vilionem terminat,
Per d. 1. igitur est in obiecto, quod
ideo dicitur videri; quia est caula
talis aftectionis oculo imprella; sed
de his intra.
tensionem coloris: nempe cadem
coniugario porest esse cum lumine
incenso, vel remisto; v. 8. radii
Dollune esse continui, licer lumen
Cc incenlum, vel remistum; pari
modo pollune esse cum rmbris al-
cerni; idem dico de qualibet alia
coningatione: quomodo vero lu-
men ur magis, vel minus intensum
facile ex dictis luperiore Tract. l. 3.
incelligi
LKOT. LLV.
Intensio lucis e luminis facit in-

## Folio 10 — 779785487:0068
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000068.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
PAZSICA
incelligi porest; quo enim, plures lu-
cis parces in camdem medii partem
agune, incensius lumen producune.
Per ax. commune; pluies autem
agunE. hue quia Cune masis rnita,
et continux, in luperticie lucidi;
siuc quia secundum protunditatem
plures lunc; live quia corpus luci-
dum maius est: Flinc Aamima incen-
Gas lumen diftundic, quam FCrLUIM,
vel aes candens; de hoc, remillius,
quam liquarum.
Dices, A parres tucis, quX TunE in-
eta corporis lucidi protundicarem,
cum aliis actione communi aguME,
ve revera agere necesse est, inde ne-
cellario rurbari radiorum coniuga
rionem; cum enim omnes secun-
dum lineam rectam lca, vel com-
polirx non line, eriam radii à par-
tibus non lucidis Cuperticiei prot-
cilcuncur; igicur radiorum coniuga-
TIO DEFEUIBAEUE: R espOndeO PaFECS
lucidas, qua lune intra protundi-
catem corporis lucidi ira le habere,
ve ex, quae respondene lucidis su-
perticiei, secundum lincam rectam
tantum, diffulionem luminis pro-
noneant; nempe alixe quali opa-
cantur, e obreguntur; in quo
nulla est penicus difcutTaS..
D R O. P. Z V.
Dine colorcorporis lucidi in actit
secundo, est lumen modificatum; HaC
propotirio ex aliis neceltario sequi-
TUT; nempe est tantum diver(2 ra-
diatio, per p. 10. e haec, diverla
modificario, per P. 11. et haec, di-
verla corundem coniugario, per
p. r2. ioicur est tancum lumen no-
T R ACF. I11.
luci, rel lumini, peater diverlam
modilicationem: Praeterea recte ca-
pio, quomodo lux line cali, vel
calicolore, non camen line aliquo
disiunctim, esse quear, nullus ca-
inen color sine luce, vel lumine:
Flinc criam bene incelligo, cur di-
catur lux, vel lumen colorum hy-
Postalis; cum scilicet color in luce
∞ lumine penitus Cubsistat; deni-
que bene incelligitur, quomodo
color in actu sccundo à colore in
actu primo procedat.
P ROP. XVI.
ZIinc tot sunt diuersi colores; quot
sunt diversa lucis es luminis modifi.
cationes; id est diver la radiorum
luminis, vel lacis e viDEa Coniu-
sationes;nempe diuerlus color a di.
uerta cantu oculo imprelsa affectio-
ne cognoscitur; sed ex diuersa lu-
minismoditicatione, diverla lequi-
tur impresta oculo attectio; igieur
cum tor line huiusmodi affectiones,
quor lune praedictae modificaciones,
rel coniugationes, e quor lunc di-
versi colores; cerre cor Lunt criam
divers colores, quot lune diuerlxe
moditicariones, lcu coniugationes.
PROP. Z V L1.
Finc colores diversi sunt infinite
potentia; cum enim cor sint colo-
ses diverh, quoc lunt diuerlx r2
diorum coniugationes; et cum hu-
iulmodi coniugationes infinirae LInE
Pocentis, ve paree, eriam intinicos.
colores porentiâ esse necesse est.
porro nemo non vider, praedictas.
coniuoationes infinitas esse poren-
dificacum; color vero in actu pri- tia: nulla enim altionari porest,
mo, corporis scilicer lucidi, lux quxe sic vlcima; hoc est, quae cum
moditicata: Flinc bene incelligo, alia milceri adhuc, Peu Coniugari
quoam pacto color nihil addat. nO POAIE, nEMPC ColOreS TunE vE
VdLIACE

## Folio 11 — 779785487:0069
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000069.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
LIBER I. DE STATIB. CORP. SENSIBILi
numeri, de quo paulo post agemmus;
Sed numerorum coniugariones LUnE
infinicae porentia.
PROD. XVTTT
Colores sunt ve numeri: haec est.
Cnceramens Aristorelis, qui lib. de
sentu d sensibili c. 3. expressis ver.
bis habet, Omnes colores in nume-
ris esse; hos quidem ordinatos, alios
inordinatos; 5c. mulios aurem esse
in proporrione, Censibili scilicet, tria
enim ad duo, es tria ad gnatuor,e
secundum alios numeros: tum deinde
addic Cub finem capitis; mulii au
tem erunt colores, quoniam muliis
concinsit proportionibus misceri sibi
innicem ea, quae miscentur; es hi
quidem in numeris, hi aurem secun-
dum excessum tantum, _c. nelcio,
an Forre mens Aristocelis, quX Cx
hoc loco perlpicua ck, iuxta aliam
hyporhelim explicari possit; quae
tamen in nostra clarissime cirra vIl à
Ferc explicarionem intelligitur;nem-
Derel lune puri radii, hoc cst, Con-
rinui; vel pura renebrae, id cA,
rmbra continua; ecce ribiduos ex-
tremos colorum, colque simplices
terminos; primus, hoc mmero
FraCtO HOnCEUE, = alCeF, =. CMara-
eter lupremus, luci, inferior, vin-
bex cribuatur; in primo habes to-
cum lucis, nihil vinbex; in altero,
corum vmbrae, nihil lucis; iam re-
rdli character luperior sic vnitas,
fiet progressio in hunc modum,
10. =. 2. dc. _ SIC 2. AeE II
hunc modum, 3. =. =. _C.
S TIE 3. Hec in hunc modum, 3.
. _c idem heri pocest, altumpeo
Temper eodem inferiore: hinc vi-
des, quamlibet progresionem in
intinitum produci posse; itemque
progrestiones; adde aliam pFDOFCI-
sionem, in qua character Cuperior,
vel mumeratOE, aequalis cs deno-
minatori, vel inferiori; v. 8. =
2. 3. licet enim eadem sE
in lingulis coniugationibus ra-
tio, non tamen est eadem coniu-
sacio; quanam vero singulis colo-
ribus coniugario comperat, dice-
mus intra: obseruabis, etiam
in plerilque aliis coniugationibus
camdem elle racionem, v. 8. . 
ecc licet diverla hr coniugacio: ex
his, perfecta colorum mixrorum
ratio haberi porest; sinc enim dux
coningationes =. =. Compolita exie
= hac es mixtio; Ced Forre Ac meu
linis per addicienem, acque adeo crir
 de quo intra.
P ROF. L- L 22b
mulciplicari poste in intinicum plex: policiuum dico, qui eliquid
dicie
Sunt tantum uno colotes smps
probatur quia lmplex color ille ests
qui nullam mixtibnem, cum alio,
nullami compontionem dicie; re
cerrum est; aequi lunc cantum duo
huiusmodi, ham vel numerator di.
cic torum lucs, e denominator
minator dicie algu rmbrx, _c.
non est, vitoLa CA, _ CONETA; SI
vero est aligulet lucis, de aliquid
mbrae, vel in dequali proporrione,
Xc. Cerre en mixtio; igirur sime
cancum auo colores, simplices.
nihil vinbea, aEC. Vel COnTra, nu-
merator nihit au lucis, e deno-
nec enim heri peret re sicnihil lu-
cis, ee nihil embea; si enim lux
vE-=. =. ec. re haequali, vr 2
faid ClatIUIS.
eROP. X X
Vnus tantum color est posirinus sim

## Folio 12 — 779785487:0070
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000070.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
P FZ SICF TR ACF. TII.
dicie polirinum, hoc est reale phy- A, Pemel; hinc est ad B, VFD, act
Sicum; hoc polito. Facile probatue
COnclusiO; HaII PUNE FanEu duo
colores Cmplices; per P. 19. alECL
est, qui eorum lucis, vel luminis,
e nihil rinbex dicit; qui CCrEE PO-
liciuum aliquid dicie. Ccilicer lu-
men, quod iam alias qualicarem po-
Cirinam else octendimus; alter est,
qui nihil lucis, _ EOEUM VIMBEE
dicir, in quo certe nihil policiuum
esse videtur, re paret; vibra enim
mera priuario est: Dices igitur vi.
derinon porett; quod enim ride-
tur, oculum atticie; quod afficie,
caula est; caulam aurem phylicaim,
de qua hic Termo es, politinam ette,
perspicuu est; hane obiectionem
intra Poluemus, rbi locus erie ni-
gredinis explicanda.
PROP. XXI.
Ex his facilé omnes colores definiri
possunt; hic tancum aliquor desi-
ono, e luis characteribus distin-
ruo; duo simplices exrremi sInE
A, B, ille poliriuus; hic, non posi-
rinus; quippe lucem continuam,
Per lumen continuum dicic, B verd
ribram continuam; sc character
A, 5; BVCTO, =. noca CuperIOF,
tumen, Ceu radium; InFCrIOF, vn-
beam lioniacae; primus omnium
MIXEOEUIM SIE C, aequalicer de A, B,
participans; eius character sE = si
enim addas verunque, haud dubié
habebis =. proxime sequieur D, mIX-
EuS ex GA, aequalirer de veroque
parricipans; ejus character est . B
enim verumque addas habebis =. est
AIEem D IIXEIS CK A, BiS, e B, CC-
mel; hinc vides, D elle maoismix-
cum, quam C: Sequieur E, tIXEUS
ex C, B, aequalicer; cius character
A; eAtque in eodem mixrionis gra-
du; habes iam quinque colores
A, B, C, D, F; duos Ccilicet sim-
Plices A, B; C reromixeum, sed
intimo mixtionis oradu; D et F
masis quidem, led aequalicer mix-
EOS: InEeF A, D, SIC L, MIZEUS CX
A, D; vel ex A bIS, _E ex C, Ce-
el; vel ex A, cer, _ cx B, Cemel;
eius character est =. InECE D, C SIE
EI; cius character est =. MIXEUS ex
D, C; vel ex A, biS, e Cx F, sC-
mel; vel ex A, Ter, e B, bis: pari
Modo, InFeF C, P, SIE L, cuius cha-
TaCFEF SIE = MIZEIS CX C, F; Vel
Cx B, FeK, e A, bIS; vel ex B, bis,
e Cx D, Temel: denique inCet F, B,
AIE R, CIIIS CMATACEOF (IE =. MIK-
EuS CxD, B; vel ex B, bis, _C,
Cemel; vel ex B, TeF, e ex A, Pemel;
innumeras alias coniugationes ha-
bebis, ex arte combinatoria; can-
cum characteres appingo, LINE A,
B, C;D, F; Cx A5 B, AC =. LIE
C; Cx A, C, HE 7. AED; CX A, D,
AE =. AIE F; eX A, F. 3 AE =. SIEC;
ex B, C, HC = AE F; ex B, D, EE
=. AIEG ; ex B, F, 3 HE. = SIER; Cx
C, D, HF . SIE II; CX C, E, HC 
SE L; CXD, F, AE 3. (IE L: hinc
vides C, milceri vel CX A, L, Vel eX
B, D; icemque L, Cx D, E, vel ex
A, E, C; vel ex B, D, C: quanaim
vero ex his coningationibus, nobis
cogniris coloribus, quique vulgo
appellari Colene, comperane, intra
Fuse omnino explicabo, octendam-
que quam Fadc nonnulli recentio-
res, in hac colorum se deleribem.
das cacurierint.
Sb raau albqua uta 00bb sbu
est =. est eriam mixcuS ex B, bid, et prosecti sunt à cerpore lusido; in no-
HM
L L1. 2L2LLL.

## Folio 13 — 779785487:0071
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000071.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
LIDER I. DE STATIB. CORD, SENSIBIL.
nam coningarionem conformentur, ve radii ab A, profecti, habeane
mucabitur color: nempe cum color
Sc praedicta illa conicioatio, color
inguam corporis lucidi, in actu lc-
Cundo; PeF P. I2. CCFTC LI WMLILCTUIE
Coninoatio, WHEAEUE Criam COlOE;
qua aurem opera murerur praedicta
radiorum coningatio, dicam paulo
Post.
P ROP. ZZIII.
Si radii mutata in medio coniuea-
tione, oculo incidant, perinde se ha-
bent ad oculum, atque si iuxta eam-
dem coniucationem, ab obiecto profe-
Eti essent: nempe polito quod à
corpore lucido, iuxta candem Con-
iugacionem procedine, quam in
medio accipiune, quocunque ran-
dem modo id hac, de iuxra quam
oculo incidune, cerre cum nihril pe-
nicus dissimile insir, lirque prortus
eadem coniuoatio, haud dubic per-
inde se habene, ad oculum; cum
Oculus idem lumen, sub eadem mo-
dificarione verimque recipiat.
PROD. XX IV.
Finc eadem affectio oculo impri-
mitur, sine a corpore lucido talem
modificationem lumen oculo incidens
habeat, sine ab ipso medio: DFOb2EUI,
quia eadem caula, in eodem subie-
cto, cumdem praestat effectu, per
ak. 2. Ced in veroque catI; eAt Ca-
dem caula, cidem Cubiecto applica-
ta; igitur idem effectus, igitur ea-
dem afrectio imprimitur oculo,
modo adlir eadem moditicatio; est
aurem eadem modificatio, vbi est
eadem coniugario, eadem cadiorum
disposirio, idem ordo.
C OR OL L.
Ilide  L   L3 C 
coningationem. profecti vero d
C, coniugarionem =. si in medio
vicesmutene, ita re coningario A,
IMAEeEAE in C, _ C, in R; haud du-
bic ridebis A, Sed sub colore C; de
C, Tub colore A; in quonOn est
difficultas; idem dico de aliis com-
binacionibus.
PROP. Z ZV.
Vnica refractio radiorum coniu-
sationem mutare vix saltem sonsibi–
lirer, porest, sic enim punctum quod. Fig. Zi
liber corporislucidi C, InEra aquam,
cuius Luprema luperticies (IC AN,
Sine radii ED, FC, EB, qui retrin-
GanEUE in DL, CL, BMI; pFOduCAM-
eur versus F, donec concurrant in
F, V. 8. Producantur criam PD,
FC, EB, in DG, CTI, BK, vides
ordinem de coniugationem radio-
FHIM LO, FH, FK; icemque ordi.
nem radiOLII FL; FL, FML, cum-
dem penitus cum priore; idemr pFOr-
Tus de aliis punctis concinuis, vel
contionis dicendum est; igitur ob-
jectum Tub eodem colore videtur,
cum sic eadem luminis modificatio,
Leu radiorum coniugacio; huins
rei per (pieuim esE expCTIMENEUI;
si enim nummum inera ras, aqua
Plenum, alpicias, licer praedicta tae
retractio, Cub eodem camen colore
videbis: dixi murare vix porest; quia
in cuneo virreo, rnica retractio
colorem mutare viderur; liceE pre-
fecto duae sint refractiones, re vi-
debimus intra; nunc laris est dixis-
Ce rnicam refractionem rix Cen(-
bilicer colorem mutare; exemplum
habes in iis, quae intra aquam lima
vidam vides.

## Folio 14 — 779785487:0072
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000072.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
pis. 2
Fi9. 3.
PAZSICA TRACF. III.
PR OP. ZXVF.
Duae refractiones, quae srunt in duo-
bus planis parallelis, non mutant ra-
diorum conincarionem: AE enim
prilma viereum RFI, in quod cadac
radius BC, qui retringacur v. g. in
CF tum deinde in FL; haud du-
bie FL est pacallelus BC; nempe
eo redie, post secundam refractio-
nem, vnde post primam declinarar;
quia VE BC CUEHAEUE iI CF, tum
In FL; IC2 LB CUTUatUE In FC,
cum in C B; pari modo, SC aliuS Fa-
dius BD, FeaCtIS In DF, Eum In FMI;
cerre FM est parallelus DB; igicur
SI PEOdUCAHEAE LE, MIF, CONCUE-
renc in A r. g. vides camdem con-
ingationem, live accipias ANI, AL;
SucBN, BO; idem dico de aliis
punctis obiecti, a quibus radii du-
CUInEuE: hine dum per Fenesra ri-
trea claustra, aliquid aspicis, colo-
rem murari non vides; quia scili-
cer eadem est radiorum coniugario;
igicur idem color.
PROP. ZZVTI.
Licet plana, in quibus remina re-
fractio fic, non sint parallela, si tamen
iidem radii paralleli tancum conside-
rentur, nulla fir conincationis muta-
iio: AE enim criangulum viereUI
GHO; sic corpus lucidum CA;
ducantur radii paralleli AD, BF,
CF, retracti eriam in FS, FL, DII,
hi Cune etiam paralleli, nempe
aequales anguli incidentix, aequa-
les habent angulos retractionis;
igicur refracti SIL, IL, TIM CunE
criam paralleli; igitur non muta-
tur coniugatio: Dices concrahi
rim distrahi, quos aliquo modo
compentat craiectorum e retracto-
rum contractio: Hlinc caltigabis
aliquem recentiorem, qui alsumpris
radiis parallelis, retractilque in
prilmate vitreo, rulc, ideo colo-
temmutari, quia muratur crassicu-
dovicri; v. s. radius AD, PermCAE
post retractionem, crassicudinem
DEI; BE vero, cralsicudinem mi-
norem, (cilicet FI; CF denigue
omnium minimam FS; Ced haec di-
verla crassicudinum ratio, ad col0-
rum mmutationem nihil penitus fa-
cit, E corpus pertecte diaphanum
Lupponatur; cum non muret radio-
rum coniugationem; quancumnis
enim vicrum sc purum, e maximé
diaphanum, cadem colorum muta-
eio accidie; nec maior es dencaS
in maiore crassicudine, s vierum
homogeneum LupPOnAEUE; d ve-
ro praedictus autor densirarem eum
opacitare contundie; in quo non
parum hallucinatur; sed de his
experimentis intra: dixi lupra eos-
dem radios, li enim vel plures, vel
Pauciores considerentur, colorem
mutari necesse cst.
PROD. XXVITT.
Radii. post seminam refractionem
in planis non parallelis; mutant con-
incarionem: sic enim obiectum lu-
cidum AB, Sicprilima riercum YCN, rig 4.
cuius tantum sectionem planam
accipio, nam peritde est; LINE Pa-
dii AD, BD, FeFaCtI In DM, DL,
cum deinde in MO, LP; producan-
TUIE PL, OMI, doneC ConCUEranE in
E; perinde se habent hi duo radii,
acque si profecti CNCnE aB F, CINE
huiulmodi radios, igirur Calcem alii duo BF, AF, reFFaCI IN FL, FR,
COIOT INEenSIOE erIE Relpondeo ple- ru in IS, KR, perinde se habene
rolque radios parrim reftecti, pat= SI, RR, atque l ab eodem puncto
PFOt

## Folio 15 — 779785487:0073
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000073.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L1B. I. DE STATIB. CORD. SENSIBIE.
PFOECILCCKentuE, concurrent enim lem radiorum coniugationem; quid
li rlera producantur; hinc vides
duos LF, IS non esse quidem pa-
rallelos, perinde tamen le habere,
acque si a diverlis obiecti punctis
Profecti elsent, licet ab eodem pun-
eto B ducantur; igieur aliqui radii
a diversis punctis profecti. perinde
Le habenE, acque si ab codem du-
cerentur; e aliqui ab eodem du-
eti perinde Ce habene, acque li a
diverlis profecti ellene; igieur du-
plex haec retractio, ordinem e
coniuoationem priorem mutat; lia
bes autem in Z, oculum; in L
crostallinum; in quo duo radii
ST, OV FIanGUNEUE, TEFMINANEUE-
que inTV; ica ve punctum B ob-
secti afficiat punctuin T oculi, seu
rerina; e punctum A afticiaE pun-
Ctum V; hinc licer obiectum 10-
cum mutare videatue, non tamen
FrtU uTaE; Ced haec cursum indi-
co. qua alias fuse explicabo; nunc
enim mihi Caris est, ex gemina re-
Fractione, quae sc in planis non pa.
rallelis, lequi mutationem coniu-
arionis radiorum; igicur sequieur
mucatio coloris, per prop. 12. quod
aurem refractiones ita Ce hrabeane,
ve diximus, hic luppono; nam (uo
loco lingulari cractaru demonstra-
b0; Sed cum cerrum (F de re quod
sic, quali postulari loco habendum
est.
radi, varios colores exhibent; es re-
praesentant, de re quod sic, in du-
bium reuocari non porest; imimo
ex hoc phaenomeno recte incelli-
eitur, colorem nihil aliud esse, niii
lumen moditicatum; hoc est nihil
enim aliud praestar vierum diaphra
num, nisi diverlum medium; quid
reco diverlum medium, nisi retia-
ctionem; quid hec, nili diuerlam
radiorum politionem, dilpolirio-
nem, coniuoacionem, &c. hxc de-
nique, rbi cadii oculisillabuneur,
diverlam affectionem: itaque ex
hoc phanomeno recte demonstra-
si porest à posteriori (VE aiunE) co.
lorem effici a diverta radiorum lu-
minis coniugatione; acque deinde
Per Falicem regrellum, cum ex cer-
eis principiis habeam, colorem tan-
tum cognosci ex illa affectione, quae
oculo imprimieur; e ex diuerto
luminis appulsu diverlam quoque
nalci affectionem; denique cuim ex
illa per prisma vitreum radiorum
traiectione, diverlam corumdem
coniugationem lequi demonstra-
eum Gc, cerre ex his, a priori, de-
monstro, radios in prilmate ritreo
traiectos, rarios extribere colores;
quid clarius; quinam verd colon
res exhibeantur, quo ordine, et li-
tu d loco,intra dicemus.
PROP. ZZZ.
In ampulla vitrea aqua plen
varis quoque exhibentur colores, id-
que rribus modis; primo, per duas
refractiones; lécundo, per duas.
refractiones, e unicam sellexion
ne; cerrio, per duas retractiones,
_ toridem reflexiones; sic enim am-
Dulla vierea B LD, cuius centrum FI8. Sb
Ec FI; Sc lucerna, vel corpus luci.
dum in A; SIE FadiuS A B, FeFraCtUS.
in BD, cum in DF; R oculuS CIF
in F videbit colores iridis, vel eri
soni in L; idque post duas VeFEB
ctiones tantum; idem dico de racio.
addere lomini, nisi calem o vel ca A. I retracto im L G, ruM ii C7. F. 3.
BE 1LibE
inc in prismate virreo, traiectt
L LC 50. L Z IZ

## Folio 16 — 779785487:0074
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000074.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PH ZSTC F TR ACT. III.
oculus enim polieus in L, videbie
eofdem colores in M: (I vero altu-
matur idem radius AB, refcactUS
in BD, cum rCAeXUS in DI, TUM LC-
Fractus in TK, oculus politus in R,
videbit eoldem colores in R; idque
post duas refractiones, et alteram
reflexionem; idem dico de radio
A I, retracto in IC, tum reflexo in
GC, cum demum refracto in CHI;
oculo Scilicer polito in NI: Praetei-
ea altumatur idem radinS AI, IC-
Fractus in LC; cum reAlexus in OC,
et in C B, tum refractus in BR;
oculus, qui est in K, videbie col-
dem colores in O, port duaS FCFIa-
ctiones, et toridem reflexiones;
idem dico de radio A B, TeFraCtO in
BD, cum reAexo in D I, IO, TuI
retracto in ONI; Oculus enim posi-
cus in H, ridebit colores in P; cccC
cibi eres illos modos, quibus in
ampulla, vel sphaera rierea, extri-
bencur iridis colores; codem pEOE-
Tus modo, colores iridis gCnCFANEUE
in rorancenube, hoc est in globulis
seu gurculis agueis, fere innumeris,
ex quibus nubes constar; primaria
quidem per duas retrastiones; erni-
cam refexionem; (ccundariarerd per
duas refractiones, & toridem rese-
xiones; hanc genelim oprime delcri-
plr Carrelius, quem Calcem citare
debuerat quidam recentior, qui non
modoillius sencentiam verum etiam
camdem penitus fguram exlcriplie,
nos quidem hoc modo genelim iri-
dis explicamus, hoc est ita radios
reflecti, atque retringi; ex quo ca-
men concludo, inde mutari radio-
rum coniugarionem; igicur colo-
rem; ve iam (ape demonstrarum eRt
quod aucem in hoc catu conivoa-
tionum mutario intercedat, Facile
probacus; de primomodo iam pro-
batum est Cupra, in prilmare victeo;
nam eadem ratio tacit pro ampilla
vierea: haec eadem rario mulro ma-
sis facit pro secundo e terrio mo-
do; nempe quo plures HUnE InCUF-
vaciones radiorum, praeserrim si
dIFFOFINES HINE, plUILCS NOUX AIUHE
radiorum coningaciones, repatet;
Ced de hoc intra; hic enim taneum
indico: adde si ris legmenta cadio-
rum immertorum inaequalia; quo
enim MaiOra PUNE, PlULCS OCCUEFUNE
obices, atque adeo plus luminis. (1 -
Citur; hrinc quod Tuperest rarins
est, e distractius, rmbellisque di-
Rinctius,
PROP. ZEL X I.
Si radis luminis, traiecti per vi-
trum cinctum, priorem dispositionem,
s conineationem mutani, colorem
etiam mutare necesse est; cum enim
color scilicet in actu secundo, CIe
iplum lumen moditicatum, per P. 11.
hoc est tali vel tali modo coninor-
tum per P. 12. Cerre rbi muTatAE
coningacio, mucarur criam cotor
isitur si eadii per vierum cinctum
traiecti, coniugationem urent,
etiam colorem mutabunt.
PROP. Z Z Z I L3
Fieri potest, ita raaios pet d
trum cinctum traiici, et eadem sit
coniugatio refterorum,  refracto-
rum: nullaenim afterri porest repu-
gnancia: immo in noltra resexio-
nis e retractionis hypotheli; quae
veristima elt, Ve Tract. 4. demon-
Arabimus, cum refexio hat per se
micirculum refractionum, radios
redexos e retractos candem con-
iugarionem Ceruare necesse eAt, de
quo (uo loco.

## Folio 17 — 779785487:0075
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000075.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIDER I. DE STATIB. CORE, SENSIBIL.
PR OP. XZ Z IIT.
Hlinc lumen, quod per cinctum
vitrum traiicitur, eodem colore ringi
dicitur, quod tali modo radii copu-
lentur, es componantur, in illa tra-
rectione; nequelxc cinctura, vel
moditicacio quidquam aliud im-
Porrare porest; Frustra enim cller,
immo forre repugnans, re dicam
intra; cum enim ex cali craiectio-
ne, diverta retulrer coniioario, di-
vertus etiam FetulEAE COIOF; eA au-
cemcalis, vel calis craiectio; quia
est cale medium, per quod rraiici.
tuE; si enim vierum illud probe
diaphanum eser, radiorum ordo
non murarerur; sed tinctum vi-
irum parrim aliquid opaci, partim
aliquid diaphani habet; estque he-
cerogeneum; igirur diverla Fra-
ctiones Aune; vnde neceltario le-
quitur coniugationis ucario; ana-
Jogiam habes in aqua, cui plus,
velminus rubri vini admilces.
PROP. XXXIV.
Tlinc vera rario, cur vitrum
tinctum, radios, tum restexos; tum
refractos habeat, qui similem cinctu-
ram proiiciune; lic virrum rubrum
luminis radios, cum retractos, tum
Fetlexos, rubro colore rinctos pro-
Ticie; hoc es secundum illam con-
ingationem, quae rubro colori com-
pecir; nempe sicum reflexi; eum
refracti secundum camdem coniu-
sacionem cune, quid mirum, (I
cumdem colorem praeterane; hoc
est camdem oculo affectionem im-
PriAnE, PeT 2X. 2.
PROP. ZZ XV.
Si luminis radi ab opaco corpore
ira restectantur, et talem conineatie
Tom. II.
nem induant; ill apsi oculo; talem co-
loris affectionem imprimunt; cario
ett; quia ralis caula ralem eRectum
praltar; recerrum ek; igicur cum
eadii luminis directi vel refractis
qui secundum talem coniugario-
nem, oculo incidune, talis coloris
affectionem imprimane, ve constat
ex dictis; etiam reslexi, qui secun-
dum camdem coniugationem, ocu-
loincident, ciuldem coloris atte-
ctionem imprimene; e vero li sup.
Ponacur vitrum rubrum, cum 12-
diis, partim craiectis, parrim rette-
xis, secundum candem coniuxa.
tionem, ex verimque oculi Ptaruan.
cur, quorum rnus reAexos, altee
traiectos excipiat, camdem verique
affectionem imprimi necesse cA,
Per aX. 2. hinc non minus per se-
Aexos, quam per traiectos rubrum
aspicio: Dices, ab omnibus pun-
atis superticiei, retlecti radios, Liuo
rierum lic rubrum, sinc Aauum, (1-
uc alterius coloris, modo sic probé
laevisarum: Relpondeo negando
primo, reflecti ab ipla Cuperticie, ve
demonttrabimus rract. 4. alioquin
cenuissima vieri lamina xeque rese.
cterer, atque crastistima, quod om-
nibus experimentis repuonat; le-
cundo, nego ab omnibus punctis
relecti, lalrem ad idem oculi pun-
ctum, proptes poros virri, aeque
hecerogeneam materiam; sed hoc
argumentum ex protesso intra re-
Fellemus.
PROP. ALAYI
corpore opdco, lalimodoreRectitur.
id est lecundum talem, vel talem F2-
diorum coniugacionem, led calis
radiorum
Color in actu secundo corporis
opaci, es illuminati, est ipsum lumen
modificatum: probacur quia lumen a

## Folio 18 — 779785487:0076
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000076.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PF ZSTOA TR ACF. VIII.
radiorum coniugatio, talem aste- Philolopho proponitur lib. 2. de
EFIOneIM OculO IPTIIMIE, VE PaTCE
ex dictis; atqui ex tali affectione,
quam oculus sentie, de illius cau-
Sa indicaE, pet 2X. L. id est de tali
colore; igitur calis radiorum Con-
iugatio est color in actu secundo
corporis opaci: praecerea ideo ran-
cum color in actu secundo ponicui,
VE EE cauta 2Eectionis oculo im-
preiia; nempe ille tantum color
ponendus est, quem oculus, Peu
vilus dari euincie, per aX. 1. atqui
cum oculus cuincar, tancum, illum
colorem, ex affectione sibi impres-
ta, quia scilicer  affectio est, illius
Causa est; Led huius afrectionis qua
in rerina carefactione consistit, à
Duro calore, hoc est à lumine eti-
CIEUL, re constat ex dictis, Tract. 2.
. 3. immo X ex iis, quae dixius
Tupra; nempe color, corporis lu-
cidi lumen est; lumen aucem calor
Durus est; ve loco cicaro demon-
Strauimus; effectus demum caloris
rarefactio est; igitur aonolco haric
affectionem, ex cu mecum agnoscis;
Si aliam ponas, mihi, de ribi FOrcC,
minime cognita, CUX LUNE PaKFCS,
IIIAI AFGUMLENEO POSTIHO (VE AILME)
cuincere, quod ducere tantum po-
ceris, vel ab experimento, quod
ribi mihique commune clfeE, Sed
illud profectonon sentio; vel ex eo
quod necellaria sic; ad quid porro;
ad vilum inguies; Ced nis hOC pFO-
baneris, nemo est qui iure altenciei
Poltir: Dices, Species rilibiles esse
necellarias: Relpondeo primo nOn
dari aliam speciem visibilem, pEx.
rer illam affectionem, de qua lupra,
GUa FEVCFA CA FORMA SINC aTeTIE;
rihil enim marerix addicur; lC CerD
honum annuli aurei accipie, nihil
auen auri, txc atalogia ab iple
212. TCXE. 121. Praeterea licet daren-
tur species disrinctae a praedicta aF.
fectione, non inus à lumine Le-
ACXO pTOdUCCLENEUE, ad represen-
tandum omne colorum genUS, quaI
vel a directo, vel a FeFractO; LIMIE
enim iidem prorlus radij, Sne re-
Aexi, Live directi; S modo ma-
neac eadem coningacio; cumdem
effectum prascant; isirur I radii
luminis, vel directi, vel rettacti,
Secundum ealem coniugationemm,
oculo incidences calein speciem
imprimant; talem quoque reslexi
impriment, modo secundum cam.
dem coniugationem oculo incidane,
Per aX. 2. Quod aurem oculo illa
tantum rarefactionis affectio im-
PriIatuE, qua Scilicer in tali ABFa-
Tu ECtIIX centione, adductione,
distractione, divisione, polita est
innumera Cune, quae id prortas
cuincunt: Primo, PhiloCophus l. 2.
de anima cextu 37. dicie; Cenlum
alterationem quamdam rideri, idem
HaBCEFCXE. S I. Ic2 VE CenTUS, dum
Cencie, pariarur aliquid, ex monea-
tur, Ecilicer 2b obiecto; ONCE
enim obiectum potentiam, motu
Ccilicer alcerarionis; Ced alcerario-
nis alius morus, quo Scilicet Ocu-
lus afticiatur, excoditari nOn pO-
TCt3 PEAFCE FAECFaCTIONCM; non est.
enim condentacio, nec hrumecta-
tio, nec vIlus alius morus; igieHe
tacefactio; quod maxime COnAI.
MatUF, ex L. 7. PHyL. CCXF. 12. VbI
habee, alcerari sensus luo modo;
singulos, lingulari; Cenlus enim,
qui actu est, seu porius actus, vel
actuario iplius Cenlus, est MOEUS,
Ccu morio; per corpus enim, id elt
2 corpore, vel obiecto COrDOTCOS
serlus pacirut aliquid; led pastio d
AMGEHAE

## Folio 19 — 779785487:0077
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000077.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
LIBER I. DE STATIB. CORP, SENSIBILI
nocus idem Cuur; motus scilicer dilatatur ruca; contra vero de no-
alcerarionis; ac aer conrimms ocu.
10. oculum movet; sicur aer mo
vetur a corpore, vel obiecto conti-
nuo, Ceu contiguo; sic color, sci-
licet in actuprimo, vel obiectum
coloratum est continuum lumini;
lumen aurem vilui; igicur per lu-
men, vel à lumine oculus paticur,
mouctur; hoc est affectio imprimi-
tur; aequi cum lumen purus sE Ca-
lor, rnum rancum raretactionis mo-
tum efficere porest; nec aliam Cx-
plicarionem, nisi Furilem hi loci
PariunEur.
Sccundo, si luminis radii modi-
cum ignem accendune in licheol-
phoro; quid mirum, si rerinam
iidem, lubrilem, raram, roram fere
ioneam afticiane: Tercio, Tolem
intueri Exo obcuru non pollumus,
quia Ccilicet radii in crystallino re-
Fracti, et inrerina collecti, rcuera
VLIME; GLOdCCLTCTa mIEI NON
ekt; cum bubuli ceystallini opeta,
perinde acque rirri rstorii, puluis
cormentarius accendatur; Led si lu-
men nullam qualicarem alceratiuam
imprimerer, nulla essee raTIO, CUE
oculus inustum dolorem Ceneiret,
dum Aixo obcutu Tolem aspicie:
Ouarco, qui ophchalinia laborant,
vix modicam lucem ferune; quiaiam
mulcum caloris in oculis habent;
mulcam enim hic morbus retinx
inslammarionem conciliars igieur
ideo lux nocet, quia carefactionem
maxime promouet; Ccilicer in reti-
na valde dilpolica; lic quaedam Fa-
cileignem concipiune; quia PunE
valde dispolica, re naphra. Ouinto,
vueam nimia lux raretacie, rnde
segnitur puxilla contractio; cla-
rissimum est experimentum; con-
eratiicur enim puxilla de die; ergo
cte; led cur dilarerur, vel explice
tur vuea, ad lucis pealentiam, nul-
la est ratio, nis lux caretaciat: (ex-
cd, lumen sernurarionem provo
car, quod cerre tieri non porest,
nisi quasi ciriller rerinam, acque
aliquis motus in cercbrum eraduca-
tur, qui sernurarionem Collicirer;
Ced quomodo ciciller recinam, con-
cipi animo non pocelt, ne dum
verbo expromi, nili dicamus, ab
illa rarefactione quam lumen in cC-
tina praelcat, fibras eiu(dem rerinae
distendi, explicari, diuidi, ac. ac-
queadeomorum illum propres con-
rinuicarem in cerebrum traduci:
Seprimo, albicudo nimia oculum
afticie, quia cum vucam, tum eeri-
nam plus aquo raretacie; nempe
ex vehementi rarefactione, multa-
rum parrium dinisio Lequieur. Det a-
uo, dum aliquis ex illustri e pa-
tenri loco in obscurum conclaue le
recipie, vel rbi Colem aliquaneu-
lum fixo obturu adspexie, aliquem
Fulgorem in oculis praferre vido-
tur; nempe aftectio prius imprella
aliquandiu durac; igitur ve succes
sine imprimicur (nec enim tanta cst,
Si vel rno instanti oculo, in Colem
intendi, quanca esser, si diurius in-
rendissem) ita successive delerur,
atque expunsieur; Ced rbi cA (uc-
celsio, est aliquis motus, vel loca-
lis, vel rarefactionis, vel alteratio-
nis; led quaelore, quid aliud re-
etc concipi porest, praeter illum;
quem cco ese dico: Nono, dum
mane Curgimus c lecto, nictantes lu-
cem adspicimus; cum quia puxilla
nocturnum sicum rerinens; expli-
catior est, igirur pluis lueis adinie-
ric, quam par ester; cum quia reri-
na per COMMI qUICTEM PEXPaTATIOF
C 2
cualic,

## Folio 20 — 779785487:0078
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000078.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P E YS IC AE TR A CT. III.
enaac, ad affectionem excipiendam;
idem accidir iis, qui ex rencbris, in
quibus diu vixerune, in lucem pro-
donne. Decimo, colores aliqui non-
nullas animantes in rabiem agUIIE;
Aarim Forre, ancipathiam cogitas;
Fed nii aliud dicas, ap20c ilt25 nu-
ea5; hoc cerre heri non porest, nilt
aliguis morus ab his coloribus
oculo imprimacur, ex quo limilis
in cerebrum deriverur; quis enint
nescie, Furorem a moru cerebri pe-
cendum esse; qui hoc nelcit, nuI.
quam delirantes rel phrenericos
ridic; sed dici non porelt, quomo-
do hic morus rerina impriiaeur,
nili dicamus, alte morum carcta.
ctionis, ex qua sequirur fibrarum
dinisio, censio, adductio; aC. CX
his e innumeris propemodum aliis,
quae re omieto, ita illa curlum FaN-
rum indico; perspicuum cst, colo-
rem esse cantum lumen moditica-
cum; colorem inquam in actu lc-
cundo, corporis opaci: Fationes,
quae vuloo aFeTUHEUE, ex profectO
Fune, quibus nutlo modo aduersa-
rii custiciant; illas hrabes apud Con-
MimbE. l. 2. de 21r. C. 7. 9. 2. Prima
est, nubes pro diverla Tolis radia-
eione, nune albo, nunc Lubro,
nunc alio colore pertunduneur;
icemquemare, nunc purpuralcie,
nunc albescie; columbae collum,
e Pauonis cauda, pro diverlo lu-
eis aspeccus miritice colores rariant;
ioicur nihil est aliud color, quain
tumen modilicarum: Relpondebis
forre hos elle colores appatentes;
sed contra, si enim tateris colorem
apparencem esse lumen moditica-
tum, cur idem de alio, non dices;
praelerrim l eadem Ge huius vlcimi
cala; non nesas enim (opiriOr V
colorem illum, quem rulsed appa
FeMEeM BOCAHE, reale esse; Tect
ideo vocas apparencem, quod cito
tranleat, per modum pheenomeni;
ac si semper prilura ricreum ance
Oculos vidcas, et lucernam aspi-
cias, nunquid amabo ce; colorem
illum; gnem apPATENTeM VOCAS,
temper videbis: si nubes rorida
perInAMCFEE, & COl LISCFCE, X OCu
tus in eodem Licu quie(CeLCE, HEIM-
quid iridem semper viderct; igieur
ciro tranlie color apparens, quia
ciro transie caula illius coniugario.
nis radiorum, quae hos colores ef-
ficir cum tamen caula illa, quae ca-
lem coniusarionem; CHICIE, CX qua
nalcitur color ille, quem PerMIa-
nencem appellas, sir dietrurua: de
qua intra, scilicer ex parre obiecti;
nam renera ex parre Colis, vel al-
terius corporis lucidi, obiectum
elluminantis, ctiam mutaTuE colOE
ille PerIAICMS; V. 9. Colorem vi-
ridem, de noete, modico lumine
illustratum, caeruleun esse iurares;
caruleum etiam de die oblique,
violaceum diceres; lineas candi-
das, in cabula nigra ductas, ciera
currence, oblique spectatas, ni-
seas profecto iudicares igieur;
coloi eriam permanens, pro diuer-
Pa illuminarione, diverloque alpe-
etu, mutarur; sed non xeque Facile,
3C ille quem apPATCHLEM VOCAME;
igicur concendo, argumencum il-
lud, ab apparenti colore ductum,
optimum, d tale elle, quod rem
euincar; si enim talis radiorum con-
iugacio, quae vel ex radiorum eia
rectione, vel Fractione, vet seste-
zione, relulrar, cotoie scatcis
Facie, quem apparentemr rocas, qui
que oculum porentissime atticie;
iIlastres enim FUME COlOTeS aPPAFCM-
res; cerre  eali, vel cali obiecra
PEEIA

## Folio 21 — 779785487:0079
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000079.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. T. DE STAZIB. CORD. SENSIBIL.
permanente, radii reReCTANEE, Sc- ribus cap. 3. Si tamen illius est;
cundum camdem coniugarione, illa
hrud dubic cuindem colorem, omni
alio Cublaco, praestabie; quia cadeim
Causa, Cidem Lubiecto admOra, CuIm-
dem effectum praestac, Per 22. 2.
Secunda ratio est, quia ideo al-
bicudo ritum laedit, aeque dilgre-
SAE, (veniune) quia multam lu
cem reftectie, nec enim alia eatio
excogitari potest; viridis vero co-
lor oculum recreat, quia tempera.
tam, et reste diluram lucem emie-
tc; ioitur colorum ratio in eo p0-
Cira est, quod alii pluis, alii minus
lucis rellectant; alii cali, vel cali
modo compositam; per id enim
color gratus, vel ingratus oculo
ell, per quod oculum acicie, et
ab eo Tencitur, ve paret; igitur, (I
ett oratus, vel ingratus, percalem,
vel calem luminis appullum, haud
dubic per lumen atticie oculum;
quid clarius; igicur colorin actu
secundo est lumen moditicatum, id
est tali modo coniugaru, re di-
ctum est lupra; de colore in actu
primo dicemus intra: Respondene
Connimbr. e reris, aliquos plus,
alios minus ad lucem accedere; Sed
quid rei est; quasi vero aliquis di-
ceret, ex odoribus, aliguos plus,
alios minus ad Caporem accedere;
qnis hoc dicat; aut cerre volune
aliquos ex coloribus, plus, alios
minus lucis refectere, quod vlero
concedo; sed plus vel minus lucis
reflectere, a colore in actu primo
depender; de quo infra; immo ni-
tril aliud penicus roluie Philolo-
Phus, lib. de sensues sensibili cap. 3.
rbi alterie, album ec nigrum else
in corporibus, re lumen d tene-
brxCune in aëre, vel in alio medio
divertos colores, ex dinerta illu-
minatione nalci; e colorum cau-
Tam esse rariam lucis, e vinbra
conremperationem; nam lumen de
vibra (inquir) secundum magis
ec minus, plurimum à se innicemr
dissident; quare tum per le, tum
mixta cum coloribus creane colo-
rum mutationes; cum coloribus
Ecilicer, in actu primo, de quibus
infea: IIec Cenrentia alios haber
auchores, magni nominis; ve Pla-
tonem, Anicennam, Auempace,
aec. IIis adde Alberrum Magnum,
lib. de sensit, Tract. 2. cap. 1. C 2-
jetanum ad rext. 37. TaveII. quast. 33.
Soncinar. 10. HIerH. 9. 2. EE SaIO-
tium, qui optime omnium lingulari
libello, de coloribus fcripHE: deni-
que non cst, quod ipsi Connibr. Ve
secundam haric carioné loluere pol-
lint, recurrane ad accultam quam-
dam convenientiam, vel ancipa-
chiam; rbi enim nacuralium etfe-
Ctuum cau(x palam ad (uME, non CA,
quod ad occuleas, hoc est ignotas,
e 2 nobisionoratas contugiains;
immo quories ad occultam illam
vim recurris, perinde Facis acque A
huiusmodi responsione cuam igno-
ranciam vlero agnolcas, et Farcaris.
Ferria ratio, quae vulgo afcreur,
ex eo peritur, quod color AE ada-
guatum rilus obiectum; quod cer-
Ee negare poteris, roi aliquid vide
ris, cui color non insir; lucida
enim etiam Cuum colorem haDent;
isitur cum nihil unquam videatur,
nili coloratum sic; d nihil nisi lu-
cidum, vel illuminatum; haud di-
biccolor e lumen idem quid esse
debent; praeserrim cum illa affe-
etio simpliciltima, qua oemlo ir
perspicuo; haber eriam lib. de celo- primitnt, alio modo explicari not
p

## Folio 22 — 779785487:0080
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000080.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PHZSICE TRACT. III.
potE, _C. Quae hIC NON FCPETO:
Respondene Connimbr. colorem
in laxiore signiticatu Cumi ab
Aristocele, lib. de Cenl. de senlib.
Cap. 1. rbi habet, omni corpori co-
lorem ineste; Peu omnia corpora
colore parcicipare; Ccilicer omni-
modas differentias, coloris opera
parricipacas, vilum annunciare; Ced
quidquid sit de hoc Aristorelis l0.
co; cerrum est, nihil nili colorarum
videri; alioquin proteracur aliquid;
Aamma Forre inquies, Led igni luus
color incl; immo pallim colorem
ioneum appellamus; de nemo clt,
qui rlero non concedat, diversis
Hlammis, diverlum colorem inesse.
Ouarta ratio, quae rulgo aftertur,
ducitur ex eo quod, ablence lumi-
ne, expungarur color; nox erenim,
reait Poeca, autert aera colOres;
scilicet in actu secundo; lumen
enim obiecto accidit, quali Forma
colorum obsterrix; qua actuaE cO-
lorem in aetu primo, ve ica loquar;
hinc rulgo lumen dicieur colorum
hypoltalis: Respondene communi-
ter Philolophi, lumen esle condi-
tionem sine quanon, color species
emictir; Ced quaelo te concipe li po-
tes quid muneris pealtet haec con-
dirio; nempe alind condicionismu-
nus concipere non pollum, nili vel
re impedimentum remoncat, vel
caulam lubiecto admoucat, debito
Scilicer modo; led in noctro calu,
neutrum praestar lumen: Dices, lu-
men simul cum colore indinilibili-
ter ad diffutionem Specierum con-
currere; led contra, primo, lumen
actiuum non est, re demonstraui
EFaCt. 2. l. 3. Secundo, hoc dicis, hoc
probas dices ab experimento id la-
iiscolligi, cum iple color, absen-
ce lumine, species non dittundac,
sed petis principium, ni FallOE;
contendo enim caneum dictundi
Per medium lumen modisicatum,
nec alias species agnolco; vnde
Obiectu IlLIWWIMACLIM CONFCFE FAn-
tum vel referionem, vel sefractio-
nem luminis; vnde est quidem in
obiecto torum id quod desiderari
porect, ad hoc re polico calilumi-
nis appuln, calis, vel calis HaC. LC-
Aexio, vel refractio, de quo intra;
neoo tamen, ele aliam qualicarem,
quae species illas, caula cHiciencis
munere detunsens, per medium
diffundat; e eu, qui alteris, pro-
barc ceneris; ieague illa communis
ratio, qua rulgd affertur, est legi-
rima; non videtus color in actu
Secundo, sine lumine; igieur NON
distinguitur à lumine modilicato;
nec rila relponsio illam infringit;
Ced iam reltar ve obiectiones, qua
vel hune, vel heri pollune, distol-
UaIIIS.
Obiic. Primo, Ei veri colores à
Lumine non distinguerentuE, nON
ellene ita tixi, _ PermanenTES, e
pro diuerso lucis adspectu UTa-
tentur: RClpondeo, ideo clsC AZOS,
quia caula illorum lixa est; Ccilicer
color in actu primo; vndo si lu,
cerux prilma virreum, vel rinctum
rierum, Cemper admorum ancat,
dubium non est, quin Cemper colo-
ses illos, guos apparentes vocas, in
Pauimencum proiiciae, qui tandiu
permanebune, quandiu illorum cau-
la exir: 2d id, quod dicis, de nd-
spectus etiam ex omni loco, de sieu
video colores illos, in pauimencum
Proiectos; liCeE RIHE APPALEHTES;
nec cos à lumine moditicato di-
Stinguas, Praecerea quis non videt,
Pro diverlo lucis aaspectu, de ap-
pultu, colores rabella mucari; quis
eriim

## Folio 23 — 779785487:0081
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000081.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LIB. I. DE STATIB. CORP, SENSIBIL.
enim nelcie hoc valde tamiliare pi nierum;ant a quibus nullut prorsus lu-
ctoribus esse, ve picturas luas in
bono lamine collocene; quis ctiam
non ridet, colorem caeruleum vio-
laceum aliquando videci, ac.
Obiicitur secundo, lux est qua-
licas caelectis, contrario carens; quod
tamen colori non competic;nemDe
albedini, nigredo concraria cAt; R cl-
pondeo Facile, lucem eciam igii
comperere, immoioni Toli, Ve cOn-
Aac ex rract. 2. l. 3. praeterea ni-
sredo illa, quam nos ridemus, et
colorem esse dicimus, parum, et
albedo, mulcum luminis dicunt;
Sed parum luminis, de mulcum lu-
minis, tam opponuntur, quam mo-
eiis velox, e cardus; quam cali-
dum, et Frigidum, Ced de hoc in-
Fra; quod aurem inrendir aduerla-
rius nihil concrarium esse in COr-
Pore calecti, altenriri nOn POLTUI;
e nemo allenrierur ex iis, qui Coli
calorem adstruunt; sed quis cst
amabo, quineget, in calesti cor-
Pore, huiusmodi contrarierates el.
Cc, opacum, diaphranum; durum,
molle; crallum, renue; humiduen,
liccum; rarum, densum; relon,
cardum; ac.
Obiicieur certio, A color eNer
lumen, nieror qui expers lucis est,
nihil ester aliud, quam lucis prina-
tio, quod à communi PhiloCopho-
rum Cenu abhorret; Relpondeo
niororem, qui omnis lucis expOES
est, non else proprie colorem, et
non videriiat veronigeor ille, quem
videmus, colorett; nec ele mera
duminis prinario. Sed rancim p2-
rum lucis dicie; Led ve Facilius 2c-
quiclcas; audi qualo Arictorelem,
lib. de coloribus cap. 1. tripliciter
(inquitnieru nobis apparet: aut enim
omnino quod non videtur, est patura
men fertur ad oculos; apparet eriano-
bis omnianigra, a quibus rarum es
Paucum lumen repereutitur: Hlic lo-
cus explicatione non indiger; quod
enim nullo modo ridetur, re va-
CUUI, V. 8. e TOnCDEA, nIgEUM
est primo modo; quod veronul-
lum penirus radium ad oculum, rc-
Rectir, ve corpus lauigatissimum,
( quod esse poller, remoro (cilicet
Oculo a puncto, 2d quod rcAexus
radius pertinet, est niorum secun-
do modo; denique quod parum lu-
minis ad oculum refectie, vecar-
bo extinctus, perrostilbe, acramen-
cum, nigrum est rerrio modo; led
de his iterum intra.
Obiicitur quarto, si lumen et co.
lor idem ellene, omnes colores sub
eadem intima specie essent; led le-
uis est haec rario, licer enim lumen,
Praescindendo ab hac, vel illa mo:
dificatione, sic lub vna specie, quia
tamen diner lae Cune modificationes,
exque notabilirer disferune, in Or-
dine Ccilicer ad phylicam, hoc est
ad effectus Censibiles, cerre lumen
Cubo cali modisicatione, differt (pe-
cie phylica a lumine, guatenus cst
Tub alia; v. 8. lumen Tub moditi-
cacione, quae Facir album, differr à
lumine, sub modificatione, quae Fa-
cir rubrum; dicam aliquid amplius.
idem aliquid à Ce iplo specie, immo
ee genere distingui, ve actio et pal-
Lio, Porro diverla haec specierum
cario, maxime ac porissimum ex va-
riis terminorum aliquoc, vel eiul-
dem sei repetiex, coniugationibus,
reTuLEaE; Sic ex quaruor elementis
diuersimode coniugaris, vides quoc
mixtorum species; a ex reperica
rnicatis coniusationibus, quoc na-
merorum species nascantur, quic
ea BBI C

## Folio 24 — 779785487:0082
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000082.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
i _ Y51C 4 Z R A C. T. III.
mirum ioirue,  ex rariis raliorum men alium praeserat siFrigidum Aaes
eiuEdem luminis coniissationibus, idem de sicco et humido, ecc. dixi
diuerti colores orianEur; PExTCErI
cuns PhiloCopho celte, colores vE
MLUIIENI SIHE; IgICUE vi2 luX elE,
vnum (pecie lumen, Ced diuer( co-
lores, nempe diverla endiorum con-
ingatio, in ordine ad rilum, diver-
sam speciem obiecti sensbilis Facie,
cum diverlam oculo atectionem
imprimat; co prorsus modo. quo di-
veita mocuum rario, ciuldem aeris,
Lonos diverlosconsticuie, de quo
intra lib. 2. ex his perspicuum re-
sac, quam parum, immonihil hoc
argumentum nostram sentiam vi.
seac, vel labetactet:
Obiicitur quinco, ad lucem non
est proprie alteratio, quae tamen
est ad colores, ve cestatur Philo-
Tophus: Respondeo ex ipla illu-
minatione pealcise, quae in lumi-
nis ceflexione, vel craiectione, vel
refractione potra est, non lequi al-
cerarionem, id est Pubiectum illu-
minaeum alceratum non dici; led
dubium non est, quin lux caleta-
ciat, taretaciat, Ec. quis autem
neget in his moribus alccrationem;
immo ipsum oculum minime afI-
cir, nili per aliquam alterationem,
VE Passn Testatur PhiloCophuS, de
quo jam Lupra, e si ex Colis incui-
cu in Sernucationem peocumpas,
iplam illico alcerationem senties:
Praecerea color in actu secundo, ex
colore in actu primo selultat, et
hoc mutaro, ille quoque mutari
censecur, immo mutarionem rnius,
ex mucatione alrerius cantum co-
onolcimus, aequi murario coloris
in actu primo, ee plurimum Caltem,
per alterarionem Tubiecti AC, de
quo intra v. 9. calidum subiectum
vlem colOTe PEXtCTE; CuM Ca-
ve plarimum: nam aliquando ac.
cidic, colorem mutari, cirra vilam
FenIEUS alEeTARIONeI, SIC VIEEUI
ericum, candidum cuadit, quis au-
rem dicat, viceum, dum TeriTUE,
alcerari.
Obiicitur (exro, color est mori.
nus perspicui ex Ariltorele; actus
aurem perspicui lumen est; igieur
perspicuum quatenus lumen habet,
actuari porest, ee moveri a colorei
Ced quod ab alio moveri, e actua-
si porest, illo priuscaret; igitur
perspicuum actu, colore priuarum
centeri debet, priulquam ab illo
IOnCAEUE; ioieur lumen a colOre
dictinguitui, quia cunc in pespicuo
lumen, non tamen color else cen-
Perur; hoc est argumentum AVCF-
rois laudatum à Concareno, cuius
Tolurionem habes apud Connimbr.
qua omilla, quia efticax eAe non
ridetur, facile respondetur, colo-
rem esse moriuum perspicui, id est
Supra lumen addere talem, vel ta-
lem modificationem, quae rcuera
censerur accidere lumini, aeque
adeo ipsi perspicuo; nam prius est;
Per medium perspicuum eraiici,
quam Cub cali modiacatione craii-
Ci; priusinguam, Patione, non tem-
Porc, in hoc nulla est penitus diffi-
culcas; nempe lumen peaecise ve
lumen, actuat medium pecspicuum,
id est reddit illuminatum; aE VerD
color cali modo actuat; id est cali
modo reddie illuminarum; hinc
Cemper obscruandum est, colo-
rem addere aliquid supra luen,
Scilicet moditicationem, de qua
TuPra.
Obucitur leprumo. de hoclco.
tor ett, de noete lumen non ct,
igicur

## Folio 25 — 779785487:0083
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000083.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L1B. I. DE STATIB. CORD. SENSIBIL.
ioieur lumen a colore distinonicur:
Respondeo, de nocte colorcit, di-
Stingo, colOF in aCtU pFIMIO; CONCC-
do; in actu sccundo, nego; igitur
color a lumine distinonieur; di-
stingo, color in actu primo, con-
cedo, in actu Cccundo, nego; quan-
quam etiam color in actu lccundo,
à lumine, modalicer distinsuitur,
ve Cupea dictum est: Dices, nOn
esse creditile, hos parieres de nocte
non ese albos; nec languinem in
venisrubrum; Respondeo langui-
nem de nocte in venis ellerubrum;
id es rubrum in actu primo; id cst,
talem ele, ve lumen axpulsum iuX-
ta talem coningationem relectat;
Led quod ica retlectir lumen, seu
reflectere porest, vocamus rubrum;
ad id de paricce Elbo, idemm prorsiis
repOnO, neque hOC aISLMLCMEII
mulcum ludoris Facie.
Obiicitur octauo; Heri non pot-
Ce, ve diuersa lux camdem albedi-
nem Faciat; primum aigumentum,
hruic exat prortus oppolitum, nem-
rehieri non porest, ricadem lux
diverlos adeo colores crece; cum
additur, feri non posse, ve diverla
lux cumdem colorem depingat:
Respondeo idem lumen, sed diuer-
Simode modisicatum, id efficere,
veradii oculo excepti, diuerlam
imprimane affectionem, isitur ex
diverla afectione; hoc est diverlo
effectu, diuerlum colorem; hoc est
diverlam caulam colligamus; ad
id verd quod dicie, divertam lucem
camdem albedinem creare non pol.
Cc, distinguendum eM; sinc enim
duX LUCOrHa, GIaEUI AlFeKA CXFU-
leam Aammam, alcoca viridem ha-
beac; cum radii ab veraque diftuli,
in album obiectum incidane; dico
Fusi, et ab eodem obiecto reflexis
secundum camdem coningationem,
oculo incidene per le;nempe a sin-
sulis punctis lucis, ad omnia obie-
cti puncta, cadii ducuneur; igieur
codem modo reAeCtUnEUE: POna-
mus enim, quod intra demonstra-
binus, colorem album, ex Ca Con-
ingarione relultare, qua radios
continuos dicie; cerro cum radii
incidane in lingula puncta obiecti,
a lingulis punctis lucidis; quid mi-
rum, si continni deinde rehectan-
tur, de quo intra; dixi per le, nam
re plurimum, accidit, radios illos
Rammae rinctae traiici prius, per ine-
dium aliquod, quasi cinctum: hinc
Perinde le habene, acque si pet vi-
trum coloratum eraiicerentur: hrine
aliquando accidic, re dum lignum
cui mulcum nirri, IICFAE, COIIBU-
FeFCEUE, adstantium vuleus lubsa
nelcere viderentur; led de hoc alias:
Dices, lumen a nigro X albomar-
more eodem modo reflectieur, licer
diversus sic omnino color; Res-
Pondeonegando, eodem modore-
Aecti, de quo infr2.
Leaque color in actu secundo,
non distinguitur à lumine modisi.
cato; nam sive radii directi à COr-
pore lucido profecti, (ub cali con-
ingatione, rel modificarione, ocu-
lo incidant, livc refracti, sive re-
Rexi; cerre perinde est; nam eadem
caula cumdem effectum producie
PeF 2X. 2. quanam porro sint illa
luminis modificationes, quae diiter-
Los colores efficiune, re Scias, recole
Tupra dicta, Prop. 9. 18. 21. dc.
LOtot elt urblo pretto bet ferid sbblla
minati, est id, ex que resultat talis,
quod radii ab veraque lucerna dit-. vel talis radiorum coniugatio; pro.
V1M. +1.
DACUE
L L  2. 222222 l22.

## Folio 26 — 779785487:0084
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000084.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
P Et VSIC A
Darur Facilé per d. 2. quid porro
sic illud, inde talis radiorum
coniugatio reluleat, in COrPOTC
illuminato, Facile dictu est.
PROP. ZZZVIII.
Color in actu primo corporis illu-
minati, est id, unde fit talis refractio.
vel restexio; probarur, quia color
in actu lecundo corporis illuminari
consistie in cali vel cali radiorum
coniugarione, per prop. 36. Ced haec
in corpore illuminato necettario
Sequitur, ex tali reflexione, vel re-
Fractione, re parer ex terminis; igi-
tur color in accu primo corporis
illuminari est id, vnde Ar talis re.
Fractio rel rellexio.
PROD. ZX X IX
Falis resterio es refractio ex di-
versis capiribus oriuntur: PrIO, ex
diuer To luminis appullu; nempe pio
diverla radii incidentia, diverla est
quoque reflexio, vel refractio: Sc-
cundo ex diuerla parrium corporis
politione, de ltu; hinc alpera et
Tcabra Cuperticies ciuldem inarmo.
ris divertum coloreim pExFerunt:
Terrio ex diverso gradu opaci, de
diaphani; Ei enim corpus elt omni-
no diaphanum, cadius luminis ee-
ctarraiicicur, nec corpus illud co.
Loratum eA, VE Paret; s vero est
opacum, radius non craiicieur:
Ouartco ex diverlo oradu densi
e Tari; nempe homogenea densitas
rel raricas perspicuitatem, hecero-
genea vero veriulque permixtio
opacitarem corporibus conciliat, ve
DETEE CX Fract. 2. lib. 5. IEaquE CX
diverlo gractu opaci ex diaphrairi po-
risimum, color in actu primo re-
Fultat; quod cerre est iuxta Philo-
Tophi memrem, lit. de senlin et Sen-
TR AOT. IIF.
Eb. Cap. 3. perspicuum (inquie) se-
curdum quod inest corporibus; inest
autem plus aut minus, in omnibus
colore facit parricipare; quid cla-
rius; quid enim quaeso est. perspi-
cuum plus aut minus incltenili di-
verlum esse oradum opaci e dia-
phani; nempe plus perspicui dicie
minus opaci, plus rero huius, mi-
nus illius; haber praecerea l. de co-
lorib. cap. 2. caulam colorum esle
lumen Colis ee ionis, aquai et
aera; nam pront inquil maeis mi-
nusque miscentur (id est aqua de
aer) omnes colores absoluunt; quid
porro facir diverla mintio aeris ec
aqua, nili hecerogeneam medii ra-
tionem; hererogeneam, inquam, II
densitate, ex raricare, re perspicuum
olt.
PROP. Z L
Trinc bene intelligitur, quomodo
color in actu primo; ex primis qua-
licatibus oriatur; laec eA vera ec
germana sententia Alberti magni,
qui colorem in actu secundo a lu-
imine non distingnie, ica ve licee
absente lumine, color extinguacuI,
manear camen qualicas quadan, cx
Primis qualiraribus oriunda, quae
sic reluri coloris in actu secundo
materia, hoc est rarione catus, III-
men appullum cali modo excipia-
tu, re deinde rellexum, vel retra-
ctum, talem cadiorum coniugatio-
nem obrincat: probatur aurem ta-
cileprop. nam color in actu primo
dicit calem oradum opaci e dia-
phani; per prop. 39 hic rero ralem
oradum densi, de rari; id est calem.
vel calem densi e rari mixrionemm,
porro calis gradus dentr, e raris
ex tali oradu calidi, e frioidi, ea-
riome ciuldem, vel ex cali elemer
EOEUI

## Folio 27 — 779785487:0085
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000085.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
TIB. I. DE STATIB. CORP, SENSIBIT;
porummirtione, necestario sequi- primo, onde diversus in actu secun-
cur; isicur color in actu primo, ex dooriturs igieur tor lunt in actu
primis qualicaribus oricur; ITinc
recte dicitur materia; nempe pEX
supponitur excipiendo lumini, ee
deinde modihcando, in colorem,
tanquam marrix Foecus vilibilis
Temen;
PROP. XL. I
Finc color in actuprimo, recte
dicitur qualitas secunda quod recte
dicatur qualicas, patet; nam li quae-
ras de rali panno, qualis sC, recté
dicitur purpureus, candidus, niger;
igitur recté relponder color, ad
incerrogatum quale; quod aurem
Sr lecunda, ctiam patet; quia le-
cunda illa est, quae ex primis nalci.
cur, led ex primis qualicaribus nal-
cicur color in actu primo; per PIOD.
43. Ioitur recte porest dici qualicas
secunda; quod aucem hic color a
lumine distinctus lic, dici non de-
bec, cum per le pareat.
PROP. XLII
Color in actu primo est qualitas
modalis: probatur quia cum opaci-
Eas e perspicuitas, Ent modi; cer-
te diverla opaci e perspicui con-
ingatio, est criam modus: POrrO
obleruabis, corpus perfecte dia-
phanum, ColOrE OIMHI CAFELC; aE
vero opacum maxime colorarum
est; quia opacum est, quod hete-
rogeneum eA, in densitare, _ ParI-
tace; hinc omne opacum constaE ex
perspicuis; sed de hoc actum cAt,
FtaCt. 2. l. 5.
primo, quor in actu secundo.
PROP. ZLIV.
Color in actu primo distineuitur
a colore in actu secundo, quia color
in actu primo, absente eriam lumi-
ne, perleuerar; igirur porest elle C-
necolore, in actu sccundo; igirue
ab illo distingnieur, per aZioma
COIMHUNC.
PROP. ZLV.
Albus color radiorum luminis cox.
tinnitatem dicit; probatur cum enim
hic color dicat aliquam Eadiorue
coniugationem, peF PFOP. 12, 8
Prop. 36. vel continuos dicie, vel
Vimbris TemperatOS, aC di(grCGAtOS;
hoc secundum dici non porest;
alioquin aliquis alius color esfet,
qui plus luminis cmitterce, Peu re-
Aecteree, concra hypoch. 2. igitur
Suxerest, re primum dicamus; igi-
tur color albus dicie radiorum lu-
minis continuitatem; praeterea con
lor albus est simplex, non mixtus,
nec enim per admixtionem aliorum
colorum ticri porest; igieur, vel di-
cie rmbeam continuam, vel limen
continuum; Ci enim dicat radios
vnbellis contemperatos, MiXEuS
color est; aequi quod dicat vin-
bram concinuam, concipi non pon
cest, ne dum dici; igitur lumen
continuum dicie: RaC GCLAHA
mens est Arillorelis l. de CenF. ee
Tensib. Cap. 3. vbi habet album et
niorum excremos colores elle in
corporibus, relumen e renebras;
alios vero ex his secundum mue-
ros milceri; idem habet passim in
gnor sunt in actu secundo; probatur lib. de coloribus: igicur cum lupra
quia ille color diversus est, in actu demonstrarum sir, colorem in actu
2
secundo
ROP. ZL LIY
oc sunt colores in actu primo,

## Folio 28 — 779785487:0086
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000086.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PE ZSTCAE TR A CT. VIII.
secundo ese iplum lumen moditi- tuT; hoc es magis sentit; quia
catum; acque adeo tor elle diuer-
Tos colores, quor lune luminis mo-
dificationes, vel radiorum coniu-
sationes, illa cerre coniugatio al-
bum colorem Facie, quae plus lu-
minis dicie, non lecundum inten-
Gonem, per prop. 14. igicur lecun-
dum exrentionem; Ced radii conti-
nui plus luminis IIpOTEANE eXFeH-
Cive, quam distracti, acque rmbris
tempecari; igitur radiorum conti-
nuitas album colorem consticuit;
colorem inquam in actu lccundo;
quod cerce, polito, e dato quod,
color in actcu lecundo praedictam
illam luminis modificarionem can-
cum importet, adco certum est,
acque euidens, ve necellarii ex
eo conlequentis loco haberi pol-
sic
DROD. ZL Y
Radus continui intensiores; illu-
striorem albicudinem, remissiores ve-
ro, minus vegetam efficiunt; ratio
clara est, quia cum radii continui,
concinuam eriam affectionem ocu-
loimprimant; nempe eo modo
ad recinam terminancur, quo ab
obiecto profectilune; id eAt Pecun-
dum camdem coniugarionem; isi-
tur cum ab obiecto continui cdu-
cantur, etiam ad rerinam conrinui
terminantur; ioicur continuam af-
fectionem imprimune; hoc est in
recinax conrinua porrione; Ita ve
nullum sic punccum phylicum il.
lius portionis, quod non atticia-
tus; igicus affectio cA continua;
in hoc aurem omnis albicudo phy-
tice convenit; at vero heri porest,
vi singula puncta porcionis allectae,
magis, vel inus afticiantur; quod
obiectum illustrius fortius atticie,
d movet porentiam, per hypoch.
r. maior enim causa, maiorem este-
ctum haber, per aX. 2. Sed obiectum
magis sentiri, idem est ac intensius
lenciri, e in nottro calu, illustrius
videri; hoc est per incensiorem
actum rilionis, ad quem pocentiam
excicat, vel decerminat maior afe-
ctio; maior (inqua) incensiue ve
dictum est; trabes analogiam, li c0-
sires appullos oculo radios, quasi
esse toridem missilia spicula, quae
praedictam rerina porrionem con-
figane; cerre Rarim ridebis, este.
ctum hunc, vel affectionem hanc,
semina considerationi lubelle; nam
vel plaga lune concinua, ita ve
nullum punctum in ea portione
inteorum à rulnere Cuperlt, in
quod Ccilicer singulare spiculum
non cadat; vel lune dilcrera vul-
neca ab intactis punctis; prima hec
conlideratio divertas colorum (pe-
cies constituit; nam ve sc haber aF-
Fectio impressa, ica se habene im.
milta spicula, hoc est continuitas
vulnerum, Spiculorum continuica-
tem supponir; e dilcretio illius,
vel incerpunctio, iltorum, discre-
tionem, rel distractionem arsuic;
si vero rem alio modo consideies;
Scilicer quatenus indicta à Exiculis
rulnera, aleius, vel minus alce pe-
hecrane; diversi haud dubie lenlus
caulam habebis; hoc cst, quo al.
tius ibie, magis senries; ita PrOr-
Cus in re pralenci accidir; quo enim
appul oculo luminis maior vis
est, maior inquam intentivé, non
excentiue, nempe excensio ad pri-
mam considerationem perriner,
2d secundam vero intenlio; Cer-
seuera a porentia sentience senti- ce negari non porest, quin Wa-
IOreI

## Folio 29 — 779785487:0087
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000087.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
LIBER I. DE STAZIB. CORD, SENSIBIL.
iorem, rarefactionis scilicet, afte- alius luminis eRectus; igieur cum
ctionem imprimat; maiorem (in-
quam) incensiue, non exrentiué;
igitur magis senrieur, hoc cs per
actum visionis incensiorem; Led hoc
est obiectum illustrius rideri; id
est albicudinem illustriorem; igicuE
incentiores radii concinui illustriore
albicudinis speciem, in oculo de-
Dingune; contra vero remissiOres,
quod eodem modo probatur: Hirc
albicudo illustrior, corusca dicieur a
PhiloCopho; est enim coruleans (in-
quir) lib. de color. c. 3. nihil alind, nist
continuitas luminis e densicas; in
continuicace vides albicudinem; in
den(tace, FCil. Iuminis, InFeNCIONCMI,
igicur lumen continuum Ec den-
Tum, hoc estincentum, corulcat.
PROP. ZLVII
FTinc albicudo maxime illustris visi
perstrinois, di Coreeat e male afficit; eX
dictis rario manifesta est, quia cuim
mulrum liminis IIPOTECE FU INCCM-
sive, tum exrensiue, maiorem haud
dubic morum oculo imprimie, per
2X. 2. Inorum inguam earetactionis,
ex quanecellario segnirur resolurio,
repatet ex dictis Tract. 1. l. 3. acqui
relolurio se dinicio parcium orga-
num vivens nale alticie; est enim
doloris de corruptionis principium;
hinc dum se ram male affici sentit;
hand dubie perstringitur; in hoc,
meo iudicio, nulla est difficultas
Ccilicet in nostra hyporhesi; cum
tamen in omni alia, nallarenus ex-
plicari post; si enim ocnlis amica
lux, cur malta lux oculum perstrin-
Sic; si nullus ex luminis appulsu
Larefactionis morus segnirur; hOC
tamen Pemel polito; res Facilis est;
cum enim lumen a puro calore non
distinsunur, profecto nullus est
albitudo illustrior dicat plus lumi-
nis, cum incensiue, rum extensiue,
incensiue quidem, quia illustrioe
est; excentine aurem quia albirudo
CA, quae radios luminis continuos
Tmporratinon micu est. si muleam ra.
retactione, ac relolurionem, ac pro-
inde nonnihil doloris conciliet;
Dixi albicudinem illustriorem.
nempe si albicudo minus regera lIE,
id est si radios quidem concinuos,
Scd pailo remissiores emittaE, Ocu-
lumnon perstringie; nec vilum dil-
gregat, quia modica illius ris est;
Ccd hactumefacilia.
PROD. XLVIII.
Ilis qui diu per nives iter faciunt.
maxime screno caelo, oculi perstrin-
gantur; racio claristima est, quia
nix mulcuum luminis reflectie, cum
exrentiue, quia candida est, EUm
incenliue, quia lumine Colari per-
Funditur; igicur maximam affectio-
nem oculo imprimie, igieur ecri-
nam valde rarclacie, acque reloluit;
hinc dolor, acque oculi labes.
PROP. ZLIX
TTinc gentes hyperborea debiliorem
oculorum aciem habent; v. g. L appO-
nes; ratio est, quia cum in Xter-
nis niuibus sepulri viuane; quid mi-
rum, E Oculi perHFInSANEUIE, pet
P. 48. 2ddc si vis aliam rationeML, d
rehementi Frigore pericam; nempe
ve caloris, ita Frigoris excectus,
Oculo noxius est.
P ROP.
i obo  eot sebtolicrio dest btdest tb
monsiratut. Proptes duls. I-
De vbi est luminis continuitas, plits
luminis est, scilicet extensiue, Led
albiendo dicit radionum concinuira
Cer.

## Folio 30 — 779785487:0088
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000088.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PH ZSIC AF Y R ACF. LL1
TemM, per P. 45. quam nullus alius
color dicie; nec enim eadem lumi-
nis modificatio divertos coloies
constieuie; igitur nullus est coloi,
qui plus luminis emietat, vel retle-
etac, quam albicudo; dixi exrensi-
uc nempe heri porest, re incensio
extentionem compenlet; ac proinde
ruber coloc, plus luminis, qua albus
redlectat; si maiori luce ille, hic rero
iminore, perfundatur; ac s parem
lncem verimgne lupponas, haud
dubie albus plus luminis reflectic;
nec est quod alignis riciolum cir-
culi genus in hoc argumento agno-
Ecat, quali rero, album mulcum
luminis reflectere, quia continuum;
_ continuum, quia muleum, pro-
bemus; nam primo mulcum lumi-
nis, ab albo reftecti, senlu ipso
percipimus; vnde quod sIc, eau-
quam hyporhels phylica, peaelup.
Poni porelt; pracerca demonstrato,
quod color in luminis modificario.
ne consistac, ex illa hypocheli de-
monstro, colorem album in ca mo-
dificatione consictere, quae pluslu
inis dicat, Ccilicet excentiue; igi-
tux in luminis seu radiorum conti-
nuitace; ex hoc tandem felici re-
srestu, de praedicta hypotheli de-
inonstro proprer quid sic; id est 2l-
bum, muleum luminis reflectere;
quia continuum lumen retlectie;
nempe illum colorem, qui conci-
nuum refectie, album appello;
quid clarius; igicur nullum in hoc
argumento, circuli virium est.
PROP. LI.
Corpus lucidum, cuius partes lu-
cida sunt comtinua, est album: PeO-
bacur, quia eo modo, quo cermi-
nantur ad rerinam luminis radii,
ab obiecto prokicilcuneur; re iam
Caepe dictum est, de ab opricis de-
monstratur, nolque infra in sche-
mace indicabimus; Led albus color,
in actu secudo, dicie radiorum Con-
tinuitatem, cum in termino a quo,
cum in termino ad quem; id est cum
in obiecto, tum in retina, acque
radiorum continuitas in obiecto,
id est in iplo primo ductu, parces
lucis continuas neceltario supponit;
cum enim a parribus lucidis ducan-
tur quoquoversum radii, secus ve-
rd a non lucidis; cerre li omnes lu-
cidae lune, continux lune; igieur
ductus radiorum est Continnus; a
vero aliqua parres non lucidae in-
tercipiantur; hraud dubie tic aliqua
eriam radiorum incerruptio; cum
a Cingulis punctis corporis lucidi
nOn ducanEur; igitur si albus co-
lor est, veradii sunt concinui, ita
X Partes lucis une continua; ioi-
tur corpus lucidum, cuius parces
lucidae lunt concinua, est album.
DROP. LIL.
Fsinc quo Ramma purior est, can-
didior est: probatur, quia pura
Aamma, illa est, cui partes herero-
genea admixre non tunt; id est par-
res non accensa; igitur cuius OMIMCS
Partes Cum accenxe ioitur lucidx;
isitur cuius parres lucis lune conti-
nuX; Sed corpus cuius parres luci-
dae lune continux, est album, per
D. 5I. ioicur Aamma, quo purior
est; candidior cst: Flinc reiicies
nonnullorum comenca, qui von
lunc ionem purum esle maxime dia-
Phanum, ac proinde lub aspectum
cadere minime polle; cum ignis.
Durus maxime candidus, ac proin-
de opacus lic; quod rix rlus, qui
cacusnon sIE, negare aulIE.

## Folio 31 — 779785487:0089
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000089.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L. 1B. I. DE STATIB. CORP. SENSIBIL.
PROP. LITI.
Albiendo, Physice loquendo,
corporis lucidi, maior, vel mi-
nor esse porest: Patet experientia;
quis enim centies in dic non audit,
charram hanc; r. 8. minus albam
esle, illam vero magis; idem de
Aamina dico; catio elc, quia phyli-
ce loquendo, licet aliquae sInE Fa-
diorum interruptiones, ac proinde
singula puneta illius portionis reri-
AX, ad quam cerminantur, non aF-
Eciantur, hoc camen sensibile non
est, Calcem notabiliter, ad distinouen-
dam phylice coloris speciem; analo-
siam habes in ractu, qui dum ali-
quod planum imponitur, non dis-
cernie phylice, verum in omnibus
punctis cangat, nisi aliqua sic, eaque
sensibilis e nocabilis, eiuldem
corporis alpericas; idem prortus de
oculo dici deber, qui non distinguit,
verum radii luminis appulsi, seome
erice line concinui, sed rancum phy-
sicam illorum, d Censibilem con-
tinuitarem dilcernit, qua multam
certe lacirudinem haber; igitur vbi
continuieas accuracior est, albicudo
MaiOT CCE; CONETA veTD MInOF: quid
clarius; isieur albedo phylice, Cu(-
cipirmasis d minus, PromaBIS
vel minus accuraca radiorum conti-
nuicare; hinc duplex est coloris al-
bi incenlio; alcera, qua redditur
illustrior, hoc cst, qua magis co-
rulcat, e Fulger; altera, qua can-
didior, vel magis albus cnadic;
prima Ac per maiorem radiorum
deulitarem, id est per lumen inten-
eus; secunda, per radios magis
COnTInUOS, _E MINUIS INECLLUPEOS 3
exemplum peimae hrabes in niue,
cuius candor illustrior est, si radii
Eolaris luminis affulgeane directi;
Secundae rero, i Aamma, v. 5. magis
vel minus albajidem dico de lana
Tale, cinere, calce, _C. POFTO CO-
dem colore in accu primo manen-
cc, albedo in actu secundo incendi
Porest primo modo, e remitri;
immo et lecundo, propres appul.
si luminis raricarem: V. 9. in
eadem nine exemplum afFerO, qua
Pro diuerlo luminis appullu, magis
vel miniis alba videtur, non tantum
Facione luminis incenlioris, e se-
millioris ratione cuius, vel coruscaE
regeta, vel pallida languelcit; veriim
etiam ratione luminismagis relmi-
nus concimi, magis vel inus distea-
ai; cum certum tic, nivem appetente
nocte, ralde pa llelcere; Propter 12-
diorum luminis distractionem; ide
accidie, dum charram, in qua
iam haec scribo canculum luci sub-
ducitur; ita enim vinbra obducitue
re albedo ipla quali nigricare vi-
deatur; ex his denique vides, quam
apee haec doctrinae Aristorelis cOn-
Tenciane, qui candorem luci, ni-
grorem tenebris Locianie; Flinc re-
cte dicitur in Tacro centu, lucis.
reterna candor; immo li iam lice-
et Philolopho, a Crammatica, Cup-
Perias accercere, candelcere dicui
tur cum ca qua albelcune, eum ea
quae novo fulgore splendent; nec
minus Coli candor a CicCrOnC,
quam niui, a Marone rribuitur;
addo quod candor animi esse dici-
tux, cum nulla, vel Fraudis, vel
malicix, vel inuidix labes, Peu ma-
cula animi purirarem inficie; hine
candor est, ubi puritas ek; eccC
ribi candidum puri luminis lac,
nullis rmbris, quali maculis in-
guinatuI, E.
PROP. LTV
Flinc fammis ut mhs Dapor
seu vapidus fumers amius est nin
iie

## Folio 32 — 779785487:0090
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000090.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
e
PEZSICA TRACT. III.
nus albescit, maeis vero, cui mo-
dicus: rario est, quia raporis aquei
Parres, qua accendi non poltune,
PAEECS ACCCNCaS qua(I diriUNE, aE-
que distingunt: hinc partes lucida,
vel accenlae, Cuneminus conrinua:
hinc albedo minor, per P. 52. ec
45. cum raporem audis, cogit2
quaeso, halicum illum, in quem
calore, humoris, vel aquae porrio
exHalaEuE.
PROD. EV
Frinc Rammasiccioris lieni candi-
dior est, viridis vero subrubet; ratio
clarilsima est; ligno enim vicidi
plushumoris inelt; liccO vero, mi-
nus; igieur e viridi pluis humoris
in rapidum tumum extralatur;
igicur dammam impuram nurrit;
ioitur minus candoris inest; hinc
lubrubet; at e liono lCcO, purior
hralicus alcendie; igicur puriorem
Aammani alic; igitur candidiorem,
Per P. 52. _54. hins licca Calix pu-
FAII AAIMIMAI, DEx exTeTIS, habeL;
quia cum hoc ligni senas laxiore
substantia, e rariore AbraruM
rextura constet, Facilius ex(ICCaTUE;
acque 2deo eotuS Fere hUIMOF auO-
lac, qui FaIeM, A densioc Lubstan-
ria ellet, Proprer comprestioies
Poros, minime auolaret.
PROD. L. VY
Tiinc quaecunque multo humore
constant, cum oruntur, sammam
impuram: e minus albam exhibent;
Sic herba rirens, et viui caspites
Cubrutam, immo Cubnioram alune
Aammam; quia valde impuram; idem
dico de carbone lapidario, plurimo
humore asperto, cuius ope, cal-
CEIM II FOTHACE COgHUHE; eX quo
canca ris tumi alcendie, ve rix
quidquam lucis _ AaMIX app2-
seac; hic porro tumus ex humore
mulco procedie; sed haec LuME
facilia.
PROP. LVLL.
Aba cera cardidiorem pammam
nurrit; quia puriorem, e ab hu-
more liberiorem; nempe Rana cera,
ve albescat, ab humore illo libera-
tur, quo lane multa nigricare vi-
dentur; sic cerra, aftuso humore
nigrelcie; sic luxurians eriricum
nioricantem viridicacem Frxefere;
ubi tamen humor expreltus est, re-
oiones albescunt ad mestem; ratio-
nem intra exponemus; igicur cera
Raua plus hrumoris habet, alb2 ve-
rominus, igitur illa subrutam, haC,
candidam Hammam nutrie; porro
ex Aaua sic exprimitur humor; in
tenuistimos guali laminas diuiditue,
acque humore puro identidem per-
funditur; hinc enim AC, Ve vi CO-
lis, cui exponicur, humor extrale-
tur; nempe ille, qui extrinsecus
afFulus est, poros larae, vianque
interiori aperic; humor enim Fa-
cile humori adRaereE; HINC AE, VE
reerque exprimatur; ita prorsus in
cela dealbanda. Eeri (olec; igirue
alba cera minus hrumoris habce;
hrinc puriorem alic Aammam;
igitur candidiorem; per P. 52. pix
vero concra Cubrubram, PFOPECE
oppolicam rationem.
PROP. LVIII
bulam traiecti, oculo illabuntur non
modo minus candidus apparet; scd
potius subrufus; ratio est, quia plu-
res radii ab ip la nebula dissipantur;
hinc tollitur corumdem continmi-
cas; isicue cancum albedini, quan.
TUI
Sol. culuss per mediam ne-

## Folio 33 — 779785487:0091
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000091.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L.IB. I. DE STATIB. CORP. SRNSIBTL.
rumradiorum continuieari derrahi- Cuo loco agemus Scilicer Tract. 4
cur; hoc iplum heri ridemus in lu- lib. de disfusione qualitatum ee sphae-
na, e in aliis planeris, re dicemus
intra; cur vero sol tantulum Aaues-
cat, dicemus eriam luo loco.
PROP. LIZ.
Obiectum, quod sub angulo acu-
tiore videtur, perradios magis con-
Fig 8. tinuos videtur: Eine breui Cchemate
hoc minime incelligi porest; sIF OCu-
lus in F; obiectum BA, visum (AB
ansulo ATB; altumantur quinque
Fadii, V. 8. BP, OT, DT, RT, AT;
remoucatur idem obiectum in NI;
videtur Cub anguloHTE; e perin-
de se habene quinque illi radij, ac-
que si contraherentur inera Ceoen-
EUM KC; igicur in BA, Punt distra.
eli; in RC, concracti; igitur magIs
conrimui; Dices in NI, X in BA,
eodem modo distracti lunt; respon-
deo, hoc quidem verum elle; quia
eamen porrio illa rerina, quam aHi-
CIUME, profecti ex BA, Lelpondet
angulo BTA; X illa, quam afticiuur,
profecti ex NI, relpondet angulo
CTR; cerre affectio est magis Con-
rinua, quae imprimitur ab equali
numero sadiorum, minori porrio-
nirecinae; quod re etia ipAs OCU.
lis Tubiiciam; sIE rerina in GF, PrO.
ducancur eadii AT, BF, in TO, FF;
ITCIMQUENT, IT, In YS, TP; vi-
des ni Fallor Tub angulo ATB, POF.
tionem OF allici; Cub angulo vero
AIFI, Portionem SP; igitur minOr
rerina porcio athicirur, Tub angulo
minore, ab iildem Ccilicet radiis;
isicur magis contractis, de conti-
nuis, quod erat demonstr. Oblerur-
bis tamen, radios Tub anoulo mi-
nore profectos, ab codem obiecto,
licer contractiores (INC; luimen ta-
ra actinitatis.
men remiltius continere, de 9uo
Tom. LF.
DROP. LZ.
Tiinc obiectum, quod substanum
apparet, dum cominus spectatur, emi-
nus album esse videtur; rario cla-
rictima est, quia videtur eminus, Cub
angulo acuriore; igitur per radios
inUS InCCEFAPEOS, _C MagIS OON-
tinuos; per P. 59. Ced quod per
radios magis continuos videtur.
magis album videtur, pet, P. 45.
Flinc Caxum radiis Colaribus collu-
sracum. Spectatum eminus, al-
bum esle ridetur, cominuS rero
Leucophraeum, vel cinericii coloris
eA. Elinc distancia obiecti; modi-
cas maculas aliquo modo obresie;
hoc est ad angulum fere insentibi-
lem contrahit.
DROD. LZT.
TLinc Mars, qui de nocte, rubore
accensus esse videtur, primae lucis ob
orru, candidus apparet: cgregium
cerre phanomenum, quod passim
quiliber obleruare porest; Marcem
alignando (ni FalIOF) de nocte,
vidisti, praelertim ad perioaeuim
versenrem; accensumque illins vul.
cum amasti forre, an cimnisti; vidi-
Eti etiam primo diluculo, sed longe
minorem, e quali lucis Diurnae
timore, pallidum; rationem quae-
ris, ex dictis elicies; nempe MaIS
de nocte, per laxiorem e valde
explicatam oculi puxillam radios
immietie; diluculo vero per con-
tractiorem; concrahitur enim pri-
ina lucis aspectu, pupilla, quae de
nocte valde explicatur, re tum su-
Pea, cum in Tract. 2. l. 3. demon-
Acanimus: hinc Mais de nocte ri
dCGIE

## Folio 34 — 779785487:0092
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000092.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PH ZSI CA TR ACT. YII.
detur (ub maiore angulo. diluci-
lo vero (ub minore: hine MInOE
viderur diluculo; igitur per eadios
contractiores, _ magis contiruos;
igieur albus apparet; quid clariuss
quis autem non ridet, corporibus
illis caelestibus suas maculas inelle,
quas anguli rilorii angultiae peni-
Eiis absteroune: Ilinc Cane si luna
ad cam alcicudinem assurzeret, in
qua Tub Form2 _ magnirudine per-
exigua sellae vidererur, mullas
omnino maculas praeterree, quas
Scilicet illa distantia prortus expun-
seret; immo li (0l longe altius eue.
ctus, 2d instar Aelle Le se viden-
dum extriberet, longe candidioe
esse ridererur; atque 2deo pauCa
illa radiorum (rerocare (oleo)
interruptiones, vel vubellae, quae
tantulum Aaui vel crocei conciliane,
penirus expungereneur: vides (ni
Fallor) quam haec recte, cum in-
cer Ce, cum cum experimentis con-
Tentiant.
PR OD. LXII.
Corpus illud; quod restectit radios
continuos ad idem punctum, in quo
scilicet oculus constimi possit; album
viderur: probacur quia albedo, in
actu secundo, dicie radios conti-
nuos, per p. 45. igicur corpus illud,
quod reflectir radios continuos ad
idem punctum, videtur album; al-
bum enim dicitur, quod per radios.
continos talem oculo affectionem
imprimie; scd quod reflectie conri
nuos, talem per illos, imprimie;
ieicur: album est: dixi supea ad
idem punctum; licer enim planum.
pertecte laevigatum, v. 8. vierums
radios concinuos appellentes, col
der. Criam. continuos; hoc eR c0-
quia tamen ad idem punctumm, a
tingulis punctis plani, radii conti-
nui non refectuntur, planum illud.
album cenleri non debet; VE aUICeM
album sic, refexio ita heri debet,
re omnia puncta plani reffectentis
ad idem medii punctum reAectant;
d quodlibet punctum plani ad om-
nia simul puncta medii; cum tamen.
planum perfecte lauigarum ica 12.
dios redlectat, re omnia puncta.
Plani collectine (. ve aiunc) ad om
nia medii refectane; nOn camen.
Cingula plani, ad singula medii, ve
demonstrabo intra.
DRO. P. LXETI.
Albitudo in actu primo, corpo-
ris lncidi dicit tanium partes luci-
das, vel accensas continnas: Proba
tur Facile, quia albieudo: in actu.
primo illa est, vnde albedo in actu.
Sccundo per d. 2. procedir; albieu-
do in actu lecundo dicir radios lu-
minis continuos, ad veramque ex-
cremicatem; hoc. est tum oculi,
cum obiecti, per P. 45. Sed radii.
luminis continui a corpore luci-
do profecti, a parcium lucidarum,
vel accensatum conrinuitare pro-
cedune, ve constat ex dictis, nili
enim pates lucis estene continua,
quae cerminant ex parce obiecti.
Fadios luminis, cerre nec ipsi lu-
minis radii concinui esene cd ex-
cremitatem, quae es ipta superki-
cies obiecti; igitur nec ad alteram,
quae cs iplum recina planum; igi-
cur albor in actu primo corporis.
lucidi in partium lucidarum conri-
nuicare conisiE.
PRO P. LXIV.
dem ordine compolitos resectaE;, luminati est vis illa, obiecti, quo
radies
lbor in actu primo corporis ila

## Folio 35 — 779785487:0093
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000093.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIBEA L. DE STATIB. CORP. SENSIBIL
radios comcinuos ad idem punctum bec punctum medii, radius non
restectir; haec propolirio claristima
elt, quia cum albor in actu secun-
do dicat radios luminis continuos,
Per P. 45 cerre illud quod efficie
radios esle continuos, est color in
actu primo, per d. 2. Scd quod sc-
Rectir continuos, Facit concinuos,
re constar ex terminis; igieur albi-
rudo in actu primo corporis illumi-
nari, etc. quod erar demonstrand.
P ROP. LZV.
Vis illa corporis illuminari, quae
radios ad idem punctum, continuos
restectis, dici potest qualitas; quia
recte relponder ad interrogacum
quale; E enim quaeras de cali colo-
raro, quale sr; secte relpondeio,
si dixero, elle album; quid cla-
rius, quis aurem neger albedinem
elle qualicarem: constar eriam esle
modalem, quia color in actu pri-
mo est qualitas modalis; igitur talis
color; porro consictir in cali gradu
Opaci e diaphani; calique paecium
figura, Sicu, ordine, densiEacC, Ea-
Titace, ec. denique in ea parrium
dilpositione rarione cuins rede-
ctuntur radii continui, ad idem
medii punctum, a lingulis, ex om-
nibus obiecti punctis; cuncta haec
Phylice intelligi debent; nec enim
puncta mathemarica hoc loco in-
relligo.
PR OP. LZVI.
Si superficies, vel planum, corporis
ex sphaerulis, vel globulis minutissi-
mis constet, corpus illud erit album:
nempe resecter radios continuos,
isirur erit album, per P. 64. pro-
bacur ancecedens; nullum erie pun-
ctum, seu nullus olobulus, plani,
vel superticiei, a quo, ad quodlin
retlectatur; igirur ad omnia me-
dis puneta; igicur radios continuos
redectir: probarur anrecedens; sIc
enim globus D, Ec lux in A, sic
oculus in C; haud dubie cum re- F15. 3.
Rexio fiat ad angulos aequales, an-
sulis incidencia, quod hic Cuppon
n0; e cum in globulo D, cor sine
diverla plana, quor Cunt rangentes,
id est plana omnis generis; ali-
quod punctum in illo elle necesse
ett, a quo, radius profecus ex A
rettectarur in C; quomodo rerd
demonstrare vosir seometra, quod.
nam sic punctum sellexionis, in
convexo circuli, non est huius
loci discurere; modo cerrum sic,
quod dictum est, posica luce in
quonis medii puncto, ad quodibet
punctum medii radium sefecti;
igicur si planum ex globulis con-
rinuis conster, refectet radios con-
tinuos, ad quodliber punctum;
isitur album est: ex hac propoli.
rione innumeras propemodum alias
educere pollem, nonnullas seligo,
in quibus coridem effectus natura
les, ad Tuas causaS seduCUNEIE.
PROP. L. Z VII.
ecacio redditur, cur spuma alba
sr: cum enim spuma ex globulis
tora, vel Ephaerulis componatui,
ve perlpicuum est; et cum illud
corpus lic album, quod ex globu
lis minucissimis constat, per P. 66.
Spumam cerre albelcelcere necesse
est: Ilinc (puma candidior est, quo
Tune minores bullxe; quia FUnC Fa-
dios magis continuos refectic; cum
enim singula bullae radios, ad idem
punctum refectant; Cerre quo
plures, intra dacum spatium; sune
bulla, plures quoque radii rede-
2
Ctum

## Folio 36 — 779785487:0094
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000094.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
DET YSICA TRLCT. VIII.
CEnnEUE 3 Ced quo minOreS sunE quod in filamina concrescie, ve ex
bullae, coptures lune; ergo spuma innumeris experimentis enincieur
illaS cuius BuHlX MinOTeS PUE,
candidior: hinc spuma illa, quam
ore Cuperbo dudum mandit equus;
vel illa, in quam dilucus Capo diu
agiracus alluibie, micum candorem
Praeterr; idem prorlus dico de oui
albumine, muleum aiuque 2GIE2EOS
FIinc liquor quancumris nigerrimi
coloris, cum in spumam abic, al-
belcie; luculentum exemplum ha-
bes in acramento, cuius (puma
candescir; idem dico de Tanguinis
ec vini (puma: rbi vero in lpuina
BuIIX MaIOTOS TUME, minus cando-
eis hrabet; ratio paret ex dictis;
hincD. ThOm. 1. p. 9. 118. a. 4.
ad 3. dicit, semen esse spumolum,
ve celtatur cius albedo; quali dicat,
rationem albedinis peri ex eo quod
ultis (pherulis, vel ampullis con-
Aec: guaeris Forre quomodo spu-
mia formetur; Aacum e morum
adhibe, resciticer aeca, vel spiri.
tum bullaris carceribus includas, c
spumam facies: hrinc humor ille,
qui bullis maceriam prabet, paulo
Eenacior etse debet, Peu lenrior;
nempe ducilis exiguOs hLIOLTOL-
MaLUE II OEDCS, XC.
eROD. LXVITI.
Albor ninis facile explicatur;
quia nix est quali raporis congela-
i Epuma brumali Erigore Con-
crelcens; Aocci enim ex intinicis
globulis glaciaris constane; nempe
apot innimeras humoris gueculas
Habec 3. quae vbi concreleune, in
coridem olobulos COnCTeLCerE HO-
celre est; lune aurem hi globuti
aeruii quasi sibula conrexti; quippe
cum vapore, aliquid. extralacionis
ved halirus scci admircum est,
itaque concreti Erisore globuli hu-
inmodi: laminibus, quali coridem
margariex, incexci, in leviorem
Aoceum (Funt enim laxiora, mul-
cumone distracta Alamina) COn-
globaneue: nix recens lapla, qua-
A Cubnioricae, propeer Follulas e
CaIIEAEeS, InEeF AOCCOS, et Alairi-
AA INECKCCDEAS; OMIIS enIM CaUI-
tas aliquid nigredinis praetert; Prae-
rerea rbi nix in pilam comprimi
eur, quia bullae congelata Per
comprestionem, quali deprimun-
EIE, minus candelcie; prxelerrint
aCtulo humore, qui cum AOCCO-
rum cauitares occuper, nulla fere,
vel modica densitatis hererogeneae
porrio restat; hinc corpus illud
maiori ex parre diaphanum euadit,
VE Paret experiencia: pOrro quan-
eum accedie per (pieui, EBnEIIIm CO-
loris decedir; igirur colorari, de
albi: Flinc minem agua dilutam, 8
pertulam, nisricantem alpeximus,
quories vidimus in aluei Fundo ia-
cenrem, vbi tamen surtarim aqua
inminem depluir, propter Follulas,
quas sIbi GHIETA DCHCEEANTES CdCa-
UanE, nin deinde cantulum nioei-
cac: cur vero nix antiqua Cubru-
bere videseur, dicemus paulo port,
cum de rubro colorc agemus: Lta=
que ex hoc niuis phanomeno, hy-
Pochelis nostra miritice contiema-
eux; cur enim nix liguara primum
illum candore CxuIE; CuK aqud:
inminem concreca ignotam inii
lanque prius albedinem induies
nunquid eadem est veriusque lub.
Pcantis, acque maceria; quid porro
ex illa conselorione, vel concrerio-
ne, aqna accedie, nisi ealis parciur
irmplicatia Leu complexio, vt dit
Ceud

## Folio 37 — 779785487:0095
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000095.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
IIDER I. DE STATIB. CORP. SENSIBIL.
Ctum est EraCt. 2. l. 4. qux quomo- lis conselaris constent, led Prx
dd colorem mucet, et miriticum il-
lum candorem inducat, concipi
non pocest, nili iuxca principia no-
Arx hypocheleos: Dicunc aliqui
hoc Aeri, per admixtionem aeris,
qui hunc colorem conciliac, hoc
Facile dictu cst, sed concipe; (i po-
tes, qui heri polte, re aëc, qui om-
ni colore xenicus caret, colorem il-
lum concilier; equidem per fomix-
EIOMCM CLIOTUT COTDOLUI, GUOFUI
verique luus cotor insie, certiun
colorem, mixtum scilicet, LelulFaLe
Ecio, rideoque passim, aE ex COM-
mixeione duoru COEPOTUIM, qUX
colore omni careane; luculencum
adeo nasei colorem, nec scio,
nec Peire valeo: Dices, hoc
iplum experientia ninis penicus
evinei, Ccd amabo ce, vide quid
dicas, principium peris; de re pro-
prer quid sic disputamus, quod ve-
xo sic luxponimus ambo; icaque
vel ex hoc ninis exDCFIMCNEO, ICa
nostrae hypocheleos vericas eninci-
TuE, ve in nulla prortus alia expli-
cari possie; quis enim non videaes
in globulis, retlexi luminis conci-
nuirarem, quis in laxioribus AOC-
cis, non obleruer medii diucxsta
rem, quam refractionis res delide-
xat, Cine qua nullarrguam refexio
feri porelt, ve cract. qu. demonstra-
B0: Flinc per atFusum HUMIOFeI,
qui cauicares ROceOrum OccUPAL;
sedii diuerlicas collitur: igieur re-
Fractionis CauTaS IGICUE MUFATUE LC.
Aexionis rario; isirur radiorum
ordo perrurbarur, isicur alia est
lurinis modihicario, ioieur alius
color, idem prorlus dico de nive
liguata, quo cerre nihil clarius,
vel dici, vel excogirari porest; Du-
bicabis Forte an Aocci minis ex bud-
terquam quod necellaria racio Per-
Tuader, ninem concrelcentis vapo-
ris spumam else; quemadmodims
enim maior aguae guera, consela
tuI, ica _ insensibiles illae, ex qui
bus rapor constat, liunoris sutru-
ta congelaneur: adhibe si ris, de
bilioris oculi oblequio, vel lentem
vicream, vel Falcem ampullam aqua:
plenam, de globulos illos iplo Pem
su percipies.
PRO P. L XIX.
Albor poni ad haec principia re-
ducirur: nempe ille tibrarum ple-
zus, infinieas bullas comprehendie:
hinc lumen continuum, vel quasi
continuum, ad idem punCtu re-
Aectitur: Flinc Si paulo maiore vi
Bomum comprimis, mutatur color,
quia bulla deprimuneur : Tline
quoddam genus pomi est, cuius
Porrio aliqua congelaca elsc. vide-
eur, de quali diaphana proprer tu-
morem. quo imbura elt, ee qui pia-
dictas Canitates OcCUPAE, aEguC.
adeo desideratam refractionem plu-
rimum impedie; Elinc poma, prius-
GUaI IaEUEVeTIHE, minus albeI-
CunE; quia crudus humor nondumm.
probe Tubactus. CA 3 PCu PCrCO
Letao
fitr.  e e aLt
quas rel iplo cactu percipis, nihit.
enim asperum habet Farina; igieue
sranula illa in mucronem, vel an-
sulum minime delinune, ioieuE
SpHLTICA TUNE;, hinC panIS COCCS,
crudo, seu deplica Farina candi-
dior CK ; equia caloro aHuus ha
oi auOlat) propter eamdem sa-
PEADHC HZI
PROL. LZZ.
Cur farina sit alba, recte incello

## Folio 38 — 779785487:0096
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000096.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PEZSICA T R ACI. III
rionem recens panis minus cando- calcis, cineris, erygini, quod tar.
ris hrabec; quia mulcum humoris
adhuc inect; conera vero candidior
est Sacriticus, vel Fucharicticus p2-
nis, quia Accior cs; licet aucem
crusta liccior sc, quia camen can-
culum vita est, Cubnigricat, auc lal-
rem subslauclcir; termentatus quo-
que minus candidus cs, quia Fer-
mencum admixtum aliquid nigre-
dinis haber, 2ddc quod multas
Spaerulas resoluit, proptor morda-
xem illam vim, qua poller; Ilinc
Caporem pani conciliac: quo magis
Lubigitur Farina triricea, candidior
panis euadie; quia bullae minores
Hune, lecus accidir in hordeaceai
quia huius partes Ariara Cubactu
educuneur; unde nigredo; ( fari-
na, Frigida macererur, panis paulo
candidior cuadie, quia calida altius
(re sc loquar) in incima Farinx
penetralia Tubie, rnde postea diffi-
cilius cduci porest.
PROP. L.ZZ7
Cretae candor facile explicatur:
nam constat ex Ephaerulis, ec glo-
bulis, quos ee ractu, d vilu perci-
pies; nihil enim mollius accrectan-
ei; hinc scrabris corporibus, et
iioris, (’excipe tamen lauigatum
MarIMOF) modico attrictu carim
adhaeret; quia perexigui globuli
Facile intercipiuneur ab illis parti-
bus Atriaris; sic puluis nullone-
gorio aliis corporibus adhaerelciri
idem dico demalca, chia, gyplo
cocili, _C.
PROP. L= LLL.
Cuncta fere calomata albescunt;
De calx; ratio est, quia in sphaeru-
las cuncta fere seloluuneur, ve vi-
debimus suo loco: hine albedo
tarum rocane, ec. hinc omnis (al
(sc calcinata chymici appellane)
album est; Hlinc carbo rbi vrieuis
et ionis cum humore auolae, in
cinerem reducitur, aeque albelciti
idem de ipla Fuligine dico, quan-
cumuis atra: Ilinc criam oblerua.
bis, Pleraque omnia fere albelcere,
dum inclusus educitur humor, vel
alio quonis modo COnCOquITUE.
reloluitur; ec. Quippe Fractiones
ad retlexionem necellarias peortus
impedic.
PROD. LX X FIT.
Cuncta fere spermata, es sperma-
tica albescunt; cum quia multa sper-
maca in Cxumam concrelcune; sed
Spuma alba est; cum quia ex Colida
Substancia constant, bene cocta, et
Percolata; acqui Colida substantia
ulrum habCEFCLKX, TCFEK auTeM
Partes Sphaerica Cunt, ve ridere est
in cinere, calce, e omnibus fere
calcinaris; sed quod ex sphaeculis
constat, album elt, per prop. 66.
praecerea substantia probe percola-
ea, qua Colida est, ex sphaerulis
constat, si enim parres Ariatas ha-
berer, per cor tamque rarios mea-
rus, et plexus percolari non polleti
dixi quae Colida ett, nam cenuis hu-
mos facile percolatur, ve pacet, li-
cer ex sphaerulis non consterittinc
Epermara licca candidiora TUME, ve
videre est, in Farina, nucleis, ac.
Hlinc Spermaricx parres albae lunt,
veollamembrana, nerui, medulla
cerebri, XC.
cuum esset? rario est, quia dum co-
Quiru
LLLOI. LLLLV.
Tlinc albumen omi cocti albescit.
cum ante, maiori ex parte, perspi-

## Folio 39 — 779785487:0097
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000097.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L1B. T. DE STATIB. CORD. SENSTBIE.
quieur, ille humor, qui fractiones
iam lupra appellatas, impedic, cdu-
citur, acque extralatur, quid mmi-
eum er g0, ( vel inde albefcat: LC-
cole, quae supra diximus, de humo-
reillo, qui non cuneta lane, sed
bene mulra corpora denigrat; (I
in alio spermare periculum tat, v. 9.
alterius auis, idem prorsus accidet.
PROP. EXXV.
Factis candor ad eadem principia
reducitur: Cunc enim innumeri glo-
buli, qui deinde concrescune in
congulum, vel in buryrum; hinc
Ferum Secretum, nullo modo albes-
cir, albescit aurem lac, quia in illa
percolarione; quae sr in spongiola
mammarum substancia, in spheru-
las icerum concrescit Canguis, in
quem albelcentis chyli lubstantia,
quali sectis sphaeris, noua relolu-
Tione abierae; hine vides miriA-
AcOS cerre, Faciles tamen, _ Cim-
plices phylicae, vitalilque analy (eos
proorellus, si enim Canguinerm,
quaelibet nurrix bibac, in chyluim
eransc, albescirque, quia Hlemis-
Phaeriola, ex quibus lanonis con-
Aac, in Eptraerutas CONCUELUIHE; TUM
Chylus nona pereolarione, acceden-
re porissimum aeri FexIMCHEO, HO-
uaque analyli, in Panguinem; hic
demum in mammis, coeuntibus he-
misphariolis, in lac verrieuE S. RC.
quid facilius:
PROP. LXZVI.
Hinc patet, cur chylus, matura
sanies,  alia quadam albescant;
nempe illa ciborum digestio, seu
concoctio, quae in ventriculo Reri
Tolet, cibum in. Sphaerulas rolol.
nic, SC matura. Panies albelcie;
Da IdEO MATUITAEUI, quid per FEctE
reloluieur, de percolatur, hinc tu-
mens vlcus inirio durius est, quia
materia nondum Lubacca est, ana-
logiam habes in tructu imma
tuIo.
PROF. LZZVII.
Marmoris candor eamdem can-
sam habet: constar enim ex sphae-
rulis; hinc marmor rrirum, pluri-
inum albelcie, minus verd poli-
cumm, ee laevioacum; lune aucem.
Cphaerulx marmoris alBi minores.
Iphaeculis marmoris nigri; nempe
dum marmor niorum laenisatui,
maiores illa sphaerula, compla-
BAMEUE; Sed Cuperkcies peobe com
planara necessario nigrelcie, ve de-
inonstrabo infra; cum camen sphae-
Eula marnOTIS alBI, quia MMINOTOS:
Tune, dinidi nOn pOMnE, Sed FaM-
cum excuri; nili enim parricula,
dux folici pulueris atrritu excuriun
cur, ipsis granulis pulueris maiores.
line, traud dubie a puluere reri, (cu.
diuidi non possune; igitue marmo-
ris albi superticies ex converis
Sphaerulis ad huc constat; quid mi-
eum erso si albescat; hinc non mi-
EII CA (I CandidUM IMAEIOF, nI-
Oromollius sC; tum quia facilius.
excuriuneur (phaerula minoress
quam maiores; cum quia, veni-
grum lavigetur, sphaerula Cccandae
TUInE; cum tancum exeurienda (IME
in candido laenigando; quod lon-
se Facilius est; igirur nigrum du-
eius est: veriim vero album sic gFa-
uiusnioro, vel lcuius, existimane
aliquando, album. grauius esses
quia minores, vel angultiores po-
eos relinquie, nigrum vero maio-
res; nempe maiores spharx cOn-
iuncta maiores cauitates. Felim
GUUHE; HeC enim corum spacium
DCC1 p 21IB3

## Folio 40 — 779785487:0098
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000098.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PE YSLC F FR ACT. III.
occupane; in hoc non est disticul-
tas; non decset camen, qui dice-
rec, niorum esse granius, quia pau-
ciores poros relinquie, allumpro
Scilicer aegnali rerimque Epario;
unde cacioni magis consentaneum
else viderur, (I diCaIUS, HCIMLLUIL
alrero, Paltem ex hoc capire, esse
lenius; quia Scilicet racuitas 1Ia-
iOr, quam relinguune maiores po-
ri, compenlac mulcicudinem mino-
rum pororum; Hlac in se ipla, ve-
rilsima Cune, re camen demonstren-
cur, 2d geomerriam recurrendum
est; ex qua suppono, Sphaeras csse
in criplicaca diametrorum, per 18.
l. 22. Euclid. hoc posito, sc (pa-
rium cubicum, cuius lacus lic 4.
Palmorum; lincque 4. Sphaeta,
quarum diametri in lineam conCUr.
Fant, ica re quaelibet diameter sIc
F. Palmi; in quadraro, vel facie
praedicti cubi, crunE 16. SpharZ,
ee in toto cubo 64. reliquum ra-
cuumerir: sine aurem (phaerae in
eodem spario cubico, quarum dia-
metri line lubduplae, id est Pemi-
palmi; cerre secundum lacus cius-
dem cubi; erune 8. Sccundu Fa-
ciem 64. Secundum Colidum 512.
acqui 64. maiorum adxquane 512.
minorum; id est quaelibet maiorum
octo minorum; igicur cancumdem
vacuiraris, ex una parre relinqui-
tur, quantum ex alia; si enim ab
eodem spario aequalia Colida de-
trahas, haud dubie aequales cani-
caces, vel racuicares luperlune; led
vbi eadem est ratio Colidi, Tub ca-
dem extentione, d denlitate, ca.
dem quoque est grauicas: visra-
cionem a priori; numerus mino-
tum est ad nummerum maiorII, VE
quaelibermaior, ad quamlibet mi-
norem; quia secundum lacus, nu.
meri Cune re diamerri, permutando;
secundum Faciem, in duplicata di2-
metrorum, permurando; secundum
Colidum, in cripliceta, eriam per-
utando; sed quaeliber maior, est
ad minorem, in criplicata diame.
reorum; igirur re numerus mino
rum ad numerum maiorum; igitur
tic perfecta compenlario: Tlinc
cerce praeclarum corollarium de-
duco; ad occupandum idem (pa-
tium; ex sphaeris ciuldem materiae,
tancum dem mareriae inCumitur, sine
Sphaera maiores, line minores LInt:
igicur licer Sphaerula maroris al-
biminores sine, et nigri, maioresi
idem camen est veriulque pondus:
cur rero marmor laeuigarum niori-
cet, dicemus paulo post; quia lci-
licet mulea ex sphaerulis lccantur,
e complanantur: ex his, rerissi-
marario redditur, quamobrem (ci-
licetniorum marmor albo lauiga-
tius cuadat; quia Ccilicet per lectio-
nem Sphaerarum nigrum perfectius
_ accurarius laevigatur; cum plana,
vel quali plana eius supertcies red-
datur; ar superticies marmoris albi,
ex convexis sphaerularuri sectioni-
bus constans, nihil fere plani ha-
bec; igirur non adeo lauis est; quod
ita cum experimentis contentie, ve
vel ipsi caeci difcernere poltinc: C∞-
cum aliquando vidi, qui diverla
Laevigati inarmoris genera, iplo ta-
etu oprimé distinguebat; sed de
marmore luo loco ex proteso age.
MUS.
selata, quae in nive iustis incerual-
lis, e cauiraribus distractae, et di-
Ainctae sune, cum in glaciem lecum-
dum
PROP. LXZVIII.
Glacies trita candida est: ratio
est, quia bullae illa humoris con-

## Folio 41 — 779785487:0099
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000099.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LIB. I. DE STATIB. CORP. SENSIBIL.
dum lineam rectam componantur,
non mirum est, (I olacies (IE COrPUS
diaphanum; ac vero rbi erica cAt,
mulex canitates intercepea, pri-
mam illam concinnicacem imipe-
diune; ioieur perlpicuitarem; ve
constar ex dictis tract. I. lib. 5. 1gi.
cur cum singulae, bullae reflectant,
radii continui oculo incidune; igi-
tur album colorem exhribent.
PROP. LXZIX
Tiinc etiam virrum ericum candi-
dissimum est, propter camdem rario-
nem; quod scilicet lingula parri-
cula, Cuum radium oculo immie-
canE; Cur vero hoc hac, Cacis ditti-
cile dictu est; nis vel sphaericae
sinc; vel aliam figuram polvedram
hrabeane, quae id muneris praestet;
quod ad me spectat, dubium non
eTe DUTO, quIn VIEEMM MIBLEA TerTA
conster; Ced rerra puncta sphaerica
esse necesse est, ve luo loco dice-
mus; ve videre est, in cinere, e in
omnibus calcinatis; immo ex ci-
nere, virrum heri ridemus; adde
quod, si quid humoris est, maxima
cerce illa caloris vi; qua rierum li-
quatur, penitus anolarer; igitur
vierum mulcum cereae habet, cuius
puncta renaci tilaminum plexu
continentur; Cune aurem haec tila-
mina ab ione, ve luo loco dicemus;
cum de virri narura, et affectioni-
bus: dices, A vierum Constaret ex
Sphaerulis, non pungerene illae vi-
eii parricula, quali vero sphaerula
illa, omni Fere acie MMIHOTES NON
linc; igicur hunc effectum duriries
praectac.
LLC2. L22L2 L.
abbao Sbenta et 3 atb 1sbt. 1. 3. tt
FOm. IT.
geum armor, modo erieum (IE;
immo, quod mirum est. omne aliud
InaEIMOE; arena cenmissima, nodo
Scca AE, albelcir; dico renuissimam;
E enim oxanula paulo maiora linE,
alba cerre non est; CM auremm DEO
his omnibus eadem ratio; nempe
cum muleum rerrae habeane, ee
parum, vel nihil fere humoris; de
cum particula cerex Sphaerica (InF;
hand dubieradios quali continuos
refectune; dixi parum humoris,
quia humor cuncta fere denigeat;
re videbimus paulo post oblerua-
bis camen, nonnullos pulueres este
FUbEOS, vel nigEOS, VE Patet expe-
Fiencia; pro quo, non elt hic omit.
tendum, quod lape ridi, scilicet
adhibico nobilimicrolcopio, era-
nula arenae alba videri spharica,
vel conoidica, hoc est cum Luper-
Rcie curua laenigata; oranula vero
areua alterius coloris, videri (ca-
bea, nec line mulcis angulis de
mucronibus.
PROP. LZXXT.
Flinc terra pura candidissima est
set; quia tora ex spharulis consta-
rec; hine calcinaca, re cinis, calx,
ac. gux ad FeEram pUTaM acCC-
dune, albas lune, proprer praedi-
ctam rationem: Dices lateres co.
Etos Lubrubere, cum ramen ad Fer-
tam puram provius accedane: R et-
Pondeo laceribus inesse mulcam
materiam hecerogeneam, ratione
cuius diverla retractio, de reAte-
etio, radiorum ordinem perturbant;
adde quod quidam lateres magis
cocti albelcuur: porro hanc hece-
rogeneam mareriam; si lateree
Frangas, in ipla sectione Facile vi-
debis: ex his noctra hypothelis
miritice contirmacur; cur enim
aiaLCd
Trinc omne fere pulueris cenus,

## Folio 42 — 779785487:0100
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000100.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
L.2
PADSICA TRACF. III.
amabo re, nigrum marmor, quod sricare viderur; hoc est obscuram
duma lanioncum est, adeo nigrescit,
rricum tamen, candidissimum eA;
cur vierum, quod dum est ince-
srum, nigeum apparet, in iis plagis,
inde radii minime reflectuneur, tri-
rum vero valde albelcir; idem de
crystallo, glacie, immo _ ad amai-
ee dicendum cst; inde haec tam va-
ria phaenomena, in eadem mareria,
nullo modo alrerata; nunguam
cerre haec, e alia limilia exvedics,
nisi ad nostram hypochelim sc-
CUKTaS.
PROP. L. XZXII
Cuncta bene sicca, praeseriim ex
vegetantibus, educto scilicet humore,
albescunt: ratio elt, quia huIOr
cauicaribus inclulus, tantam fia-
etionem non permitrie, quanta
aer, in educti humoris LOcum Cuc-
cedens; tanta aurem Fractio ad re-
Aectionem desderatur, nempe tO-
careRexionis res a Fractione peni.
cus depender, ve in eract. 4. lucu-
tentex demonstrabimus.
PROP. LZZ ZLII
Zlinc terra ipsa, quae prius imbris
humore diluta nigricabat, ubi solis
esti, educto humore siccatur, illiso
alhescit: quia Bumor e cavitaribus
eductus, seri locum relinguit; nem-
pe humor terrae Ephaerulas quasi
complanar, et modicam fractio-
nem permierie; cum camen ad ce-
Alexionem radiorum qui (Ine con-
inui, maior omnino delideretut.
PROP. LX Z X IV
Tlinc sicca palea condida est, licet
ranculum substanescat: nempe dum
SICCatUE, humOt educituE; immo
e nigricantem viriditarem praeterti
rbi vero luccus ille macuruit, edu-
eo Ccilicer humore CuperAuo, et
reliquo licco probe percolato,
cunc Cane regiones albelcune ad
messem.
PROD. LZZZV.
Cur pili canescant; ex dictis in-
telligitur, defectu (cilicet hummoris;
quippe attulus cuneta deniorar:
quod aucem lenum caput magis (IC-
cum lic, nemini dubium este pocett:
Flinc cani Pubeiliores lune, ve plu-
rimum; nimieum delicienre (uccO,
e materia: Frinc ciriore homines
non caro canclcune; quia cimor
Lanouinem ad intcriora rerlus cOr
adducit; hinc lccicas in pilisihine
canicies; hinc cimore pallenus;led
de pilis luo loco Fuse agemus:
hinc pili qui in pelle equorum, ob
ducta cicatrice, nalcuneur, albi
sune; quia scilicer obducta cica-
erix parcem illam sicciorem reddic;
hinc contractiores pori, e minus
humoris; hinc subciliores pili, ee
inibecilli; onde mirari saris non
Pollum, non neminem, qui pilo-
rum coniciem esse vule ab humoris
copia, quod cerre vel ex hoc ex
Perimento efficacirer refellieur.
PROD. LZZ Z YI.
Cera in plagulas dinisa, soli expo-
sica, albescit; rationem iam Cupra
indicani; nempe idencidem purus
ee limpidus hrumor aftundieur, qui
Poros laxat, aegueinato cera hu.
mori coniunsieur; trumor enim
humori Facile adhaerelcie; Led tan-
dem calore folis accedente, VFCr-
que humor cducieur, succedirque
Exica humoremulco luasinns n is in locum humoris; hinc maio-
XC

## Folio 43 — 779785487:0101
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000101.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
LIDER I. DE STATIB. CORP. SEHSIBIL.
res Aune retractiones, quas Fre- ex sibrolo cannabis cortice; et
quens ex continui luminis retlerio
desiderat; cum enim HUOF atFu-
lus denigrer, cerre per humoris
eductionem, corpus albelcie; ad
ceram mel renocabis, quod certé
album enadie, si vel diu asTerueTUI,
vel radiis TOlariDUS CXPONAEUE, DEO-
prer camdem rationem; senlim enim
HUITIOE eduCIeur; FIinC aIBa Cera
purioremr Aammam nurrie; quia
illa quoque purior est; hinc es le-
Wior cerâ Aauz; quia humor cdu-
ctus aliquid ponders addebat; hine
pondus imminuicur, dum deal-
DaTUE.
PROP. LXXZVII.
Tola propier eamdem rationem al-
ba enadit; nempe cum rore, eum
humore malco pertunditur, vesci-
liCeE HUIOE CC SC In(IHIANS, POTOS
laxee, aequemeatus; ac proinde
Folaris caloris opora torus humor
edueatur; quo educto, celam al-
belcerenecesse est; Elum eodem
inodo albelcie; Finc li humorem
actundas, quati rmbram niorican-
tem obducere videris.
PROP. LXX XVTII.
Ad telam, charram revoca: haec
nempe ex slis cela, nacurali quali
arrificio inter le concexris, Heri
tantum porest; unde eius candoi,
cum cela candore eamdem caulam
aonolcic: immo in ip (a Charta, ilI a5
Sphaeculas hlaminibus consitas, vel
intentas quali legimus, acque adeo
illa oranula (aepe ArideMFCIM e FC-
luctancem calanum sictune; hine
niorescit charra, dum lxuigaeur;
quia oranula illa complanancur, et
deprimunEUE; PFXTCFCd CharTA Cx
maceria cerrestri constat; Scilicet
licet rancum pondus in charra non
lenciatur, plurimis poris, e caui-
catibus cribui debet; cauicaces au
tem illas mulea evincune; led prae-
Terrim aftulus humor, qui Racim
coram chartam pertundie, et quem
ipta Cuo modo exugere videtur;
Porrorncta chasca quali niorelcie.
quia oleum, vel cera canitates illas
occupar, in quibus proxrer cario-
rem materiam prius concentam,
longe maior refractio Rebat; hine
charca magis inde perspicua reddi-
tur, quod scilicet luminis radiio
edium magis Homogeneum; eo-
dem ordine leruaro, tacilius pene-
ELCHE: non camen est, quod alique
vel inde conentur enincere, lumen
in corpusculis diffundi, eo quod
oleum charrae meatus laxet, cum
Pocius inde meatus, si qui Cint, 0b-
ctruantur, ac proinde lumini, si
corpus eslet, minus pacCanE.
PROD. L ZZZIZ.
Corussae candor facile explicatur;
quia constat ex sphaerulis, quas
iplo ractu percipies; est enim mol-
lis, e Friabilis re crera, immo pau-
lo mollior: Er aurem cerulla ex
plumbo, reloluro Scilicet, et exhre-
caro humore illo, qui plumbo
inest; hinc partes rerrestres, quae
plumbo inlune, in cerussa rema-
nent, at sine humore, qui albedini
obest, veiam cocies diximus: Flinc
dum acero plumbum seloluitur,
atque in cerultam abic, PALS FeFFC.
Atris plumbi Fundum rasis petic;
portio vero humoris cum ipto ace-
eo commilcerur; de cerusa luo lo-
coagemus, de forre adhuc intra,
cum de rubro colore.

## Folio 44 — 779785487:0102
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000102.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PE ZSLC E T R AOF. III.
PRO P. X C.
Putgri es adipis albor eadem fa-
cilitace, ad nostra principia reduci–
rur; est enim buryrum, pinguior la
Etis, adeps vero. languinis quae-
dam spuma, quae pei exudacionem
quamdam (reita dicam) concrel-
cic; igitur bucyrum de adeps sphae-
rulis constant; vnde albedo: hinc
E liquentur, albedo peniris desi-
nic; analogiam habes in nine li-
quata; ratio enim reique commu-
nis est; hinc buryrum per quam-
dam agirationem cremoris lactei
concrelcir, eo modo, quo lpuma;
adeps vero concrelcit per quandam
perlxiracionem pinguioris (ucci;
cuncta haec ex dictis ca Facilitate
incelliguntur, qua nelcio, an maioe
Excogitari pOMIF.
PROP. ZCI.
Mucor aliquando albescit; nempe
tralicus ille, qui in MuCOreM COn-
crelcie, non raro ex sphaerulis con-
Aac; sic halicus in niuem, vel in
manna, quali congulacur; videmus
aurem aliquando mucoris AOcCOS,
nineis omnino per limiles; cum il-
l0 scilicet Alaminum plexu, quibus
Sphaeculae attabre, naciuo quali at-
riticio, intexEx TunE.
PR OP. ZCTT.
Sal tritum maxime abbescit: quia
constar mmulca cerra, a modico hu-
more; ridebis ctarim, cum ex hu-
more lalformetur, ee facilé ligue-
tur; sed profecto non ex humorc,
Sed ex corpulculis Calis, quae hu-
mori insune. Cal Sensibiliter con-
crelcie; re demonstrabo luo loco;
liquatur aurem facilé, quia humor
excrinlecus facite parcos disoluici
hinc Cal bene cocum candidius est;
quia per coctionem humor legre.
satur; habes aliquid simile in lero
illo, quod pingui burreo minurum
est; nempe ri caloris, concrescitiIm
libetis feruentis Fundo, caseus se-
cundarius candidissimus, ec perto-
rato, ve hcri solet, cochleari, eo
prorsis modo, quo Cal, cducitur;
humore scilicet per cochlearis Fo-
ramina transAuente; de Cale niero-
Coidem prorlus dicendum est, quod
de mucore lupra dictum est; nempe
ad instar ninis in lubrerraneis cel-
lis concrelcie; in hoc porro Tale,
e Aoccos, e spharulas, ip (i5 qua-
si oculis aspicimus; idem fere de
alumine dici debee, quod de lales
si enim cexarur miritice albelcit:
Dices rim illem aluminis astrin-
gencem, ec acrimoniam Calis, (pi
nis porius e spiculis, quam sphae-
rulis tribuendam elle; Ted inm lu-
Pra relponlum est, eriam sphaerulas,
QuX IIdUEHEFUNE, PFopter Faruita-
tem, aciem praeferre, Facile Tubire,
ac permeare; de fale autem luo lo-
COFuSe agCMHS.
PROP. Z CITV.
Saccuurum ab iisdem principiis
suam albeainem habet; constar enim
granutis Ephaericis; CUE VeTO LU-
belcat, cum accenditur, dicam part-
l0 Post; porro Sphaerulas illas in
Caccaro, ipso ritu quali percipimusi
est aurem candidistimum illud Cac-
cari genus, quod vulgo condidum
rocant, modo BENC FCTRTUIV; PIOPTeE
rationem allatam PrOP. 80. XC.
dulcis eriam Capor albedini valde
conoruir; ve videbimus intra: noi
eAt tamen quod aliquis putet, cun-
eta dulcia alba else, a vicistum,
cunet alba dulcinilest de Caporibus
Is Era

## Folio 45 — 779785487:0103
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000103.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
T1B. I. DE STATIB: CORD. SEHSIBIL.
intraagam: adde quod faccarum quia spermaricae, Per P. 73. V. 8
est medulla cannae indica, Ccd nc-
dulla in plantis candida est.
PROF. XCTV.
Medulla iunei, sambuei, exc.
ideo candida est, quia constat sphae-
rulis; concrelcie enim interior na-
licus in rarissimam illam subscan-
tiam, quae ralem haber Eilaminum
plexum; quibus spherula interun-
TuT; est enim quaedam durior spu-
ma; similem medullam, in pennis,
Cupea calamum hrabes; ica nempe
licca mareria concrelcir; in ipto
adipe clarisimam analogiam agio-
Ecis; porro si medullam iunci, vel
Tambuci Forri digito premas, colo-
rem tanculum mucari videois: de-
nigue humor actusus aliquid Fulci
medullae obducie, icem Pali, CacCa-
10, ecC. Lacionem quam cories aF-
cuLi, NOI LCPETO.
PROP. XCY
Olcum, cuicalidum lixinium ad-
mixtum est, albescit; quia calore
parres humoris rarescime, aegue
ad eo exhralari, _E 2UOLAFE NIEUHEUE;
sed cun à tenaciore olei maceria
rerincantur, inde necessario bulla
hunc; e spuma; nempe inctulus
vapoc, quoquoversum pellic, re 2b
illo caicere le Ce liberer; hinc tor-
nari bullam necesse est; ad de quod
aex exterior paulo compressior ver-
sus idem bullae centrum pellic, uni-
Formi nilu; quid mirum igieur, 
predicta bullae tOrneneuE; igItUE
perspicua cA huius albedinis caula,
repacet, ex dictis.
PROP. ZCVF
Vultus pallor suam causam habet;
cum enim tibrola parces albx lint,
memibrana, nerui, cendines, inte-
Stina, VCHR, aETerIX, CUTIS, RC.
quid mirum, si vel impedico Pan-
ouinc, quod frigus Facere soler, vel
alia quaenis obstructio, ne ad vel-
tus luperticiem appellatur, vel ad
intima cordis penerralia renocato,
quod rimor practar; quid mirum est
(inguam) si curis pallidum colo-
rem in vuleu pratere qua rubicun-
dum, vel roleum, à suppolico Can-
SIIC FAMEIIML MIVEUREUE.
PROP. ZCVII.
Fax vini candidissimas stellas in-
natantes habet; qux cerce ad instar
Mucoris ConcreseMnE; est enim quae-
dam quali spuma licca, seu Cubeilis
materia, sublimata (ve aiunt) aliquid
Simile in stagnance aqua, cui quae-
dam mucoris plagula innatANE;
nulca aurem in liguorum AagIan-
tium superticie rulgo concrelennE;
licot non parum sic in colorediseri-
minis; nam plaoula illae mucida,
quae aqua innacane, vicidem pex.
ferunt colorem; album vero, quae
in Eece vini apparent; cum hae lic-
ciores (imE, X pluIS FeEEX COnLINCAME:
Elinc Fax vini in cryginon candidil
lunum calcinatur.
PROP. Z CVTTI.
Arcentum candidum est; quia ex
Spharulis constae: hinc li laeuiga-
cur, quali nigricat; quia sphaerulae
scu globuli COIplanANEUE: POETO
haec granula adeo sunt perspicua,
ve vel ipus oculis Cubiiciantur;
Splender aurem argentum; quia
muleis Exhaerulis conttat; muleurm
enim cerrae continer; ctannum et
plumbum aliquid etiam albedinis
Pra terumE, minus camen quans aF-
SCIdEIIEZ

## Folio 46 — 779785487:0104
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000104.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
PAYSICATEACT. III.
ventum, quia plus homoris habene; obducta, rum a succo probe perco.
arsentum riuum Cua quoque albe- lato, qui in sphaeras concrelcit, re
dine nOn CareE, Sed qu PrOpEOE. videmus in lacté, chylo, Ac. guo-
a l. icum humoren valde splen-
dec; hinie Tublimarum, extralato
Scilicer humore, candidissimum est,
idem dico de plumbo putretacto, Ve
in cerulla videus.
PROP. XCIZ.
Albedo cerebri suam causam ha-
bet nempe (permarica pars est; igi-
tur albelcie, per p. 73. adde quod
valde Colida est, ∞ ultum FeLEX
habet; igicur alba esse debet, per
P. 81. Flinc porrio illa cerebri, qux
nonnihil humoris congelari habet,
_ nulgo callolum corpus nuncu-
parur, cantillum nioricat; ratio-
nem iam lupra expolui, proP. 69.
68. Xc. hinc omnes illa partes
qua a cerebro ducumeur, alba LunE,
vemembrana, nerui, medulla dor-
(I, eC.
PROP. C.
Ossa quoques dentes, onoues, 5c.
albedinem habent a mulia terra,
praelerrim quia probe pecolata cst;
nempe Colidior substantia in octa
Converritut; Sed rbi terTA eA PEO-
be percolata, e licca albedo cst,
Per P. 81. Porro multam terram
Ostibus e denribus ineae, srauitas,
_ duricies contirmanE; FIinc (I 05
calcinetur, maximum candorem
acquirit, quia caloris ri religuum
tuinoris extralatur; humor aurem
aliquid nigredinis conciliac; sed de
osibus suo loco agemus.
PROP. CT.
modo rero fuccus alimentius in Ho-
ribus percoletur, Fuse luo loco di-
cemus; hic enim sufticie ad com-
mune principium, Aorum albedi-
nem reducere: Flinc Rores rbi ma-
turelcume, diuerlos colores induunt,
re dicemus intra: in vnica culippa,
(Sc enim nouo nomine vocant)
mirisicam (ane colorum rarictatem
2d nosra principia reducere possu-
mus; in caryophillo non lemel Eu-
niculas illas derraximus, verimque
Ecilicer; id est cum ex superiore cum
ex inferiore Folii facie; e nihil pe-
nicus superelle vidimus, nisi tenuis-
Simam, camque perspicuam mem-
Ouidam Rores multam albedinem
branulam, Ceu pelliculam; lunt au-
tem colores superioris faciei longe
illustriores, quam inferioris; quia
praeferunt; relilium, cuius candor
succus melius coquieur; CUIm Ea-
dios solares inceoros, hoc ett mi-
nIme FTACtOS exCIPIAE; CIIM FAICM
inferior fractos tancum excipiac.
PROP. CTI.
Dubes aliquando albescunt; tune
aurem ex leciore halicu ConAanE:
Ilinc re plurimum Aeriles (UnE; (IC
renei non raro, candida perAatas
crispane in vellera nubes; quia f-
lamenta halicus a venro diltracta,
Ita CTILPANnEAE, _E CINCIMMAMEUE, de
eracta Scilicer ex dissipata maiore
raporis parre; nempe aqueus hali-
tus Facile dispersitur, excuriturque;
rationem luo loco afFeremus: ita-
que dubium nemini esse porest, quin
nubium colores ex diverla radio.
rum Polarium refexione naLCANEUE;
e diuerla refexio, tum ex diverso
Tolis aspectu, cum ex diuerta nubis
ek cum à renui peslicula tori lilio indole, ratione scilicet opaci de
diaphani

## Folio 47 — 779785487:0105
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000105.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
LIDER I. DE STATIB. CORP. SENSIBIL.
diaphani, densi ee rari, humidi e impedicur; igitur neque reflexio:
Scci; cum eriam ex diverso Ailami.
num plexiu; dinerlaque compo-
lirione; porro nubes candida illa
est, qua radios continuos reRectit;
illa aucem continuos reflectie, quae
est quasi aeris spuma, re ica dicam;
nempe halicus mulciplici renco val.
de atlatus, e agicacus, quali in
Spumam abic; Ced in (pumam aercam;
est enim quali triplex (puma gc-
nuS, CciliCeE TCTER, VE IUCOI;
aquae venix; de aëris ve Aagellaca
nubes; Ced de nubibus alibi.
PROP. CTII.
Luna de nocte serena albescit;
ratio cst, quia cum lumen reAectat,
proprer maximam dictanriam, pla-
oe illa, qua non retlectune, scili-
cet ad cundem oculum, contra-
AUNEUE; AC enim anguluS qua(I IN.
Tenlibilis; inde radii continui ese
videneur; vide sis rarionem iam Cu
pra expolitam, P. 59, 60. b1. quam
hic minime repeto.
PROP. CIV
Radices plantarum vt plurimum
albescunt: tum quia cum mulea ma-
teria Epermatica constent, HaeC VE
Plurimum albedinem conciliat, per
P. 73. cum quia defolta albelcune,
vevidemus in carduis, intubis hos-
censibus, ecc. ratio ek, quia repore
incerioristerrae, humor, qui her-
bis viridicarem conciliac, parrim
exhralatur; pori enim valde Laxan-
tur; parrim concrelcie, et quali
congelatur: hinc poros relinquie;
hinc radix Facile Franoitur; exem-
plum clarissimum in raptrano ha-
bes: adde quod radix ralde porol2
est; ve scilicet poris tuccus alimen-
cirius Lugacus : hine retractio MON
idem de bulbis dictum (E; CUE au-
tem brallica, lactuca, de alia qua-
dam albescane, difficile dictu non
est; nempe ille Cuceus ab exteriore
aëre, qui poros constringit liber.
probe percolarur; hinc planca al-
belcir, e renerelcir; analogiam
habes, in chyto; pomo, dec.
PROP. CV.
Acarici albedo ex iisdem princi–
piis petenda est: eA enim quasi Epu
Ma quadam exudans, aEguC exCIC-
mentiria; poros habet IMMLICrOS.
veceltatur lenitas; led hi ad mul.
tam fcactionem pernecellarii Tune;
huc renoca, Avis, Fungos alb0s,
quorum substanria valde Sponsiola
est; cui vero agaricum de nocte
lucear, ee vi purgante polleat, (io
Loco dicemus; HIC FaNEUM eIUS CO-
lorem consideramus: huIC FCuOCA
putridum lignum, quod lucet no-
ctu rarione cuiusdam mucoris, qui
ex hralicu concrelcie; albescie au-
cein iILC IMUCOE, PFOPTCE LatIOMCI
Cupra explicaram, Ccilicet P. 91.
PROD. CVI.
Caro Callinae eruda rubet, eoua
vero albescit; ratio eA quia calore
educitur humor, maxiimum sane
albedinis impedimeneum; cducitue
autem ex carne, cum alta, tum eli-
xa, immo magis ex elixa, quain
ex aTa, re (uo loco videbimus; idem
Prorlus dico de carne viculina.
DROP. CVTI.
To mdeao est id sphatais, lla
porro ib humore denchuneur, quo
aeAuente, Simul concrelecunt; hine
poros innumeros in copho videbis;
hinc levitas; hine cophus (caber

## Folio 48 — 779785487:0106
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000106.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
PE ZSTCA TEACT. VTII.
est; huc reuocarerram rophaceam, 1o conciliat: iucundum Pane est ex-
per quam hand dubie Tuccus ille
Fraducieur, qui in coptum concre-
Scit, huc etiam; quoddam alba
aegilla genus scuoca, qua quia
pinguior est, ira indurari nOn
potest.
PROP. CVITI.
Putamen oui concrescit ex spha-
rulis; poros a sphaerulis relictos
perspicue vides; concrelcie autem
in putamen rligo quadam, cxtra-
laco scilicet humore; huC revOCa
FestaS, Peu conchaS OlFFCONUIM, qua
ex rliginoto quodam (ucco con-
crelcunc: adde quoque crustam illam
ralis Aglinis induciam, et summi-
tionem Candaracinam, qux gratil-
Cimun candorem conciliat; pOrrO
hic candor a sphaerulis cancum est,
ex quibus constat illa materia, ex-
halaco scilicer humore; summirio
veco vas altere miriticum cum
Iplendore lauorem; cuneta enim
laeuia (plendene; obleruabis aurem
relinam illam coloribus obductam,
nihil aliud suppoliro colori, nisi
Splendorem, de vali, lauorem aE-
Ferie.
PROP. CTZ.
Cypsum quoddam, perspicuum
prius ad instar. lapidis specularis, si
deinde cognatur, candidissimum ena.
dit: ratio patet ex dictis; quia cuncta
fere calcinata albelcunE, per P. 72.
nempe calore, auolat huinor, al-
bedinis hostis; hinC A MANU aF-
crectes, iplas sphaerulas omnino
Senties.
PROP. C Z.
Lutharerrum ruoro abbio un
perimentum, cuius laepissime peri-
culum feci; rubri enim aliguid ha-
bec licharerrum, ad instar fere la-
Teriseriri; ubi reco in rubrum ace-
cum immiecieur, e post aliquod
cempus, in fundum valis delcen-
dic, tria praeclarissima phaenomena
obleruo; nam acerum, quod prius
rubrum erat, rubrum, ee peripi-
cuum cuadie; itemque cum prius
acidum eller, dulcescie; iplum de-
nique licharcurum, quod subeu-
brum crac, album cuadie; rario
communis istorum omnium este
ctuum ex eo rancum, duei potest,
quod accrum iis corpulculis con-
Acr, qua cum acorem, tum rubo-
rem accco conciliene; ve luo loco
ostendemus, e cum licharoyri cor-
Pusculis ica implicentur, ve limul
cum iisfundum pecant; hinc reli-
qua aceri porrio perspicua AC, et
dulcis, ab iis Ccilicet corpusculis
libera, quae cum acorem, eum eu-
borem atterebanE; COntTA VeTO COF-
puscula licharoyri cum praedictis il-
lis coniuncta; e implicaca, in. (phae-
rulas quali tornantur; quod reta.
cilius concipias, cogica else Ilemi-
Sphaeriola, quae in sphaerulas co-
cunt; led vix haec incelligi pollune
nisi prius laporum res incelligatur:
itaque licharourum, subro acero
admixcum, cum cumdem gradum
opaci e diaphani, Ccu rari ee densi
in eo non relinquae, hoc cerre he-
ri non porest, nili aliquas ParTeS
hecerogeneas quali Cubducat, et lc-
cum alporret, ve dictum est lupra;
quod cerre heri non porest, nili per
implicarionem; Ced de licharsyro
(uoloc0 aco.
tum, albedinem3 cum sbr. buto abc

## Folio 49 — 779785487:0107
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000107.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
LIBER I. DE STATIB. CORE. SENSIBIL.
PROP. CZI.
Paries recens dealbatus, obducta
calce, initio subniericare videtur:
ratio est, quia initio mulens adhue
humor inelt, quo Ccilicer calx diluta
Fuie; Ced humor denigrae, ve lape
diximus; igicur rbi humor ille au0-
lac, e calx liccatur, non mirum
ett, Ei paries magis albelcat; idem
dico de syplo, humore diluco, in
Caruam, v. 8. contormato; prius-
quam enim liccum sic, cantulum
Tubnioricar.
PROP. CZII.
Si cretâ albas lineas in nigra ta-
bula dueas, es valde oblique lumen
a rabula restexum excipias, tabulam
quasi albescentem, lineas vero ni-
gricantes aspicies: rario est,
quia a cabula laeuigata CuHiciens
lumen reflectitur, moco debitum
aspectum altumas; ac vero granula
illa cretae, qua rabulae adhaerene,
radios liltune, nec cum canea obli-
quitate reftectune, ve demonstrabi-
mus Tract. 4. cum de retlexione,
praelertim cum Facile concipiaeur,
quomodo creta ductus nonnihil
aspericatis cabulae inducat, e alpc-
ritas, radios lstat, quos alioquin
Supertacies laenigata reAecteret.
PROP. CXTTI.
Inter iridis colores nullus albus
est; idem dico de coloribus illis,
quos radii per virreum prilma era-
iecti, proiiciune: atio est, quia hi
colores retuleant tantum ex vnitOr-
miradiorum distractione, et haec
ex uniformi retractionum inxquali-
care, hec demum ex inaequali inci.
dencia, in verumque planum, in
quo gemina sc retractiojigirur cum
F0m. YLo
omnis radiorum distractio, CDHCI
nuiracem prohibeat, hraud dubie.
ex hac distractione, albedo sequi
non porest; nullus quod Eciam sem
hanc obternauie, ex iisloquor, qui
Tua eypis mandarune; cum ramen
aliquam rei colorum Faciat accel
sionem; Praelerrim cum nottram
hypochelin miritice contrimet.
DROP, CZIY.
Ouod maxime album est, maxime
opacum est; quia quod maxiie al-
bum est, radios luminis continuos,
vel emitrie, se lucidum est, vel re-
Rectie, si rancum illuminatum; aF-
qui quod radios concinuos, vel
emietie, vel rellectie, omnem Era-
iectionem impedi; de lucido pa-
cer, cum lucidum in lucidum non
292c; de illuminaro, etiam constar;
si enim eadios continuos reffectit,
a lingulis punctis reflectit; igieur
nullum punctum craiectionem per-
mirtie; isitur maxime opacum est;
Led quod maxime album est, cale
est; igicur quod maxime album est,
maxime opacum est.
PROD. CA+
crauciuneur, ricrum illud est maxi-
ime diaphanum, igitur nullo colo-
re rinctum; igitur nullo etiam co-
lore radios traiectos ringit; Ve pa-
ter ex cerminis: adde quod licet ra-
dii continui in pauimeneum proie.
eti appellantur, haud dubie nili
Pauimenrum album sic, continuos
ad oculum non reRectet.
linc nullum ourum est pet guba
traiecti radii, albo colore tingantur;
gnod facile demonstro; nat VE La-
dii albo colore tingantur, debent
esse continui; led (i, radii continui

## Folio 50 — 779785487:0108
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000108.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PAXSLCE LRACT. AL
PROP. CZVI.
Radii per vierum estorium traie-
cti, s in corpus album prorecti, illud
non vrunt: Facio est, quia cum plu-
res tadii a corpore albo reflectan-
tur, minus luminis reriner; ioitur
minus caloris; igirur minus ab illo
Patitur, quod clarissimum est: nem-
pe ritio dicir mulcarum partium re-
Tolurionem, qua secundum pro-
Fundicarem educi debent; Sed Iu-
men in album perparum penerTat;
quia quod maxime album est, ma-
xime opacum est; Per P. 215. igi-
tur non mirum CAC, (IHOM VEATUIE;
Caltem Facile.
PROP. CXVII.
Finc marmor polium, es lani-
sarum, aestino soli per multas horas
expositum, non calesit, sed frieidum
manet; experimencum luculentissi
num ele; cuius germana lacio ex
dictis perspicua est; nempe miniis
illud corpus caletir, in quod calor
minus agic; calchr inguam, ica VE
calidum Centiatur; obfernabis enim
ideo corpus calidum senciri, quod
Parces ignis collectae, 2gant in ma-
NUIM, V. 9. AETreCtANEIS; VE auteIM
parricula ionis ab extrinseco calo-
re, colligancur (congregat enim
Zomogenea) debent radii altius
Denetrare, vt constat; isieur cum
in 2lbo, cacim ab ipla fere prima
Superticie reRectantur; quid IiruI,
 Parriculas ignis nOn CONGLCSCME;
igicur E Corpus caletacticumm nON
reddant; contule, si vis, Tract. 4.
l. 1. Cum ex hoc experimento nokia
illa propolitio iritice ContiretHE,
in qua diximus calorem secunda-
riums, id est ab alio calore vere
productum, non esse actiumm;alio
quin cum non minus Superticies
marmoris albi, quam niori illu-
Arecur, non minus etiam vna cale-
tc, quam alia; igieur non minus
calorem rnius, quami alterins Pen-
tires; nempe recurrere ad nelcio
quam occulcam Cubiecti incapacica-
cem, vel inepricudinem, latis ine-
Peum cR: Flinc si vel cumdem la-
rerem, partim atro; partim alb0
colore depingas, e Coli, quan-
tumris calido, acque AageantI CX -
ponas, atram portionem Cummé
calidam, ita re rix ciera dolorem,
actrectare possis; albam vero, tri-
sidam, ve prius, invenies: ride-
bis Forre haec minutula, sic enim
appellas; sed sidebo Forre quod in
his minutulis, ica haereas, re in me-
dia luce penitus cacurias.
PROP. CXVTII.
Tsinc si pannum niorum soli expo-
nas, maximum stacim calorem in pan-
no senties; praelerrim li ferveat a tus;
ac pannum album, vel indusia al-
ba, licet ea ris caloris CxLICCCE,
nullum camen fere calorem in iis
Tenties; hoc si credere derrectas,
Facile probabis, quod lintearia lo-
trices guocidie Pentiune; hinc qui
albis restibus induuneur, Colarem
actum Facilius coletare pOlTuIHE;
Quod revera nelcio, an quilquam
hactenus obleruarie; ratio eade ett,
quae lupra, quam hic NOI FePetOD
DROP. CZIZ.
Lintea noster ionis calefacit, secus
vero nisi forie ranculum, calor sola-
ris; diterimen Tuo loco allaEu
est, in eo Ccilicer posicum, quod no-
REEF, IAXIMA LUX ViETAEIS DAPFCN
in corpulculis ioneis dittundat; (Od
vero in puro culore; contule, (u
2

## Folio 51 — 779785487:0109
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000109.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L. 1B. I. DE STATIB. CORP. SEHSIBIL.
vis Tract. 2. l. 1. 55 3. hinc lincea,
quae Tolis calore liccaneur, longe
candidiora lune, quam si nostro
igni AAMOUEFENEUI.
PROD. CZX.
Ex dictis facile explicatur, cur
albitudo discrecet visum: nam
cum radii concinui, Forriores (InE,
ve pacet; igicur oculum magis atu-
ciune; igitur magisraretaciune; isi-
cur retinam ralde distrahune, vel
ve vocant alii, dilgregane; in
ruca, hoc ipsis oculis aspicius;
ende pupilla contrahitui, de quo
iam Cupra actum est: haec est pri-
maria coloris albi proprietas qua
nullo modo per caulam demonstra-
ei porest, nili penicissima albedinis
indoles, e natura cognolcatur; d
vero dicere lane aulim, polica le-
mel illa, quam lupra demonstrani-
mus, albedinis hypocheli, cacim
ex ea lequi albedinem rilus disgre-
gaciuam esle.
SCH O L.
Obleruabis, mi Lector, nostrx
huius hypocheleos, tum Facilica-
tem, tum cerricudinem; iam in
hoc albo, aliquid videre incipis,
nili Forre mentis oculos tractens
claulicti; e vero non delune, qui
Se se vlero excacant, ne lumen ve-
ritatis aspiciant; Pyrronios illos
NOn MCIIOTO,IONOTANLIR PaLTOHOS,
vericaci nimis infeltos, _ IUTaTOS
luminis hostes, quorum nelcio
quis nudiusterrius allercbae; in
hac mortali vita, praeter res Adei,
nihil cerri esse, nihilque penieus
Sciri; Si nihil à Ce Cciri dixisset, in-
senuam liugularis ignorantiae Con-
Feltionem haud agre culissem; led
quia cientes omnes hoc maledicen.
rix relum pecebat, illico subiunxi,
an Forre dubirarer de cerrirudine
rerum Gcomerricarum; perscirir in
acculatione, vel calumnia PyrrO-
niuS, cui cerre meliora peropEO;
de huius Farinae hominibus non lo-
quor, led de aliis, quorum duo
geneca elle comperi; primum illo-
rum est, qui res aliorum probant,
nec line suctu accipiune, aliquid
tamen Falli Tubesse Cuspicantur;
haius cerre ordinis est vic admocum
illustris, eo pollens ingenio, cui
Par, vix invenies, qui cum nudius
cerrius hanc iplam colornm hypo-
thelim à me audinissee, statinqué
quidquid illius est vno fere perspi-
cacis mentis incuitu penccralsee,
illico subiunxie, ant veram elle, aue
cerre (i Falla ellet, pulchriorem, vel
insigniorem sictionem excogitari
non posse; Cubrili cg0, non line
Epc aliquando fore, re ipse, si rem
Paulo acrentius discuteree, sinc vila
prortus haelicatione acquiclceret:
alterum genus illorum est, qui ani-
mopraoccupari, rix credere pol.
Lune, aliquid boni, aliis in nen-
tem renisse, de quo prius non co-
sicarine; docibilicas (ve verum Fa-
tear) primum in rebus cognolcen.
dis locum obrinee, et nolle doceri,
cuxpissimum est: mihi Pane Pertua-
deo, vix vilum, ex turiulmodi ho-
minibus, aliquando toré, qui huic
nostrae hypochesi adhaerear; vrinam,
non incer chrmaras illam, sed in-
ter probabiles opiniones annume-
Tent; vnum camen alferere aulim,
mihi prorsus non probabilem mon
do vecum etiam cerram videri;
_ si quis pederentim rem hanc dil-
curiat, e propolicionum seriem
nate LagaCi PerCUEFAE, modo PEX.
occupatam, vel ob Rinatam, exro-
rique

## Folio 52 — 779785487:0110
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000110.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
2
PE ZSTCK T R ACF. TII.
eique obstrictam mentem non gc- plex est; alter cM, quem nultum
Eat, haud dubie, rem ica esse ve di-
Co comperiet: Porro depranatus,
vel male praeoccupatus animus il.
lun errorem incellectui, quem co-
loratum rierum oculo, inducir; led
PC18D.
PROP. CX XT.
Duplex est niger color policiuus
Scilicee, de negariuus; negariuus, a
quo nullum prorlus lumen ad ocu-
lum, vel reflectitur, vel emietitur;
policiuus vero, a quo pauci radii
aliqui camen, sed ralde rari, ad
oculum perueniune.
PROP. C Z X IT.
Necatinus duplex est; Scilicet pri-
nariuus, ee pure negariuus; priua-
rivus, caius quidem lubiectum est
Poliriuum, sed cum luminis priua-
tione, ve renebrae; ac pure negati-
nus ett, qui cum luminis, cum lub.
iecti omnimodam negationem dicit;
sic spatia imaginaria nigra esse ride-
rentur; idem dico de racuo.
PROP. CX ZITI.
Prinatinus duplex est; alter, qui
dicic absentiam, non luminis mon
do, verum etiam corporis lucidi;
tic de nocte, cuncta nigra viden-
EuE; S tamen corpus lucidum de
calo lucerer, pristinum rebus colo-
rem restitueret; alter vero est, qui
non dicie absentiam corporis luci.
oli, sed tantum luminis ceflexi; sIC
alta vorago, e protunda specus
nigiorem peaeterune, eriam de
dic, quia nihil prorsus luminis re-
AectUnE.
PROP. CXXTY.
coloratum ambie, ac proinde nul-
lius Aigurx eM, curr line Fermino
rideatur; alter est, qui certa Agu-
ra terminacus, d circumlcriptus
esse ridetur; quia scilicer, corpus
ambiens colorarum est, ac proin-
de lub aspectum cadic; CxeiplLI
primi habes in renebris, de nocte,
vel inera obscurum conclaue, iIn
quod nihil penicus luminis pene-
erac; icemque in Epariis imagina-
riis; exemplum secundi habes iir
roraeine, vel Foramine, cuius mar-
ginem coloratam vides; aUE CCFTC
in modico racuo, si per miraculum,
InduCeFCFAt.
PROP. CZZV.
Drinatinus, vel negatiuus, non
est proprius color, sed tantum abusio
vocis; neimpe color proprius ct,
qui ridecur; videtur aurem, qui
oculum afticie; led prinatiuus oeu.
LLI RON aFFICIE, qui per LUICN FAI-
tum affici porest; nihil autem la-
minis ceflectie priuariuus; isieur
oculum non afticie; igitur non vi-
detur; igieue color propriuIS nOn
est, Sed tancum per impropriam lo-
guurionem: Flinc colorem illum
rideri, idem est ac nihil rideri, prZ.
Cerrim cum nioror ille CCTLIIIS
clauditur; tunc enim, cum ca POE-
rio recina, quae nigro rractui rel-
Ponder, nullam aftectionem sen-
Fiat, licer alia porrio quali in con
ionam, e gyrum aftectionem im-
Preblam excipiar; ex Centiac; vel ex
hoc niorum elle indicamus: care.
rum Ariltoceles lib. de coloribus
cap. 1. nigrorem hunc daplicem,
negarimum Ccilicet, ec pohtiuum
2gnolcit, e tenebra inquie colon
Prinarinus es pure nexariuns du non est; e t vis, contute.

## Folio 53 — 779785487:0111
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000111.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
LIB. I. DE STATIB. CORP, SENSIBIL.
PROP. CZZVI.
Nieror necarivus, vel privatiuus
non videtur; constar ex dictis; quia
quod viderur, oculum per luminis
immissionem afficie; igitur polici-
uum est; nempe effectus poliriuus
caulam poliriuam euincit; led quod
Policinum est, negaciuum non cAt,
re pacet ex cerminis; igicur nigiot
prinaciuus non videcui.
PROP. CXXYIL
Nigror prinariuus terminatus esse
videtus, quia terminus alierius colo-
ris ipsi affingitur: Cc enim v. 8. Pla-
218. 10. num circulare DAF; Sicque circet-
lus BAC, qui omni prortus lumine
carcar, atque adco sc nigror priua-
EIHIS; hand dubie COIONA DFFC
teriminatur circello BFCCE, Ve ri-
des; unde cum inera peaedictum
circellum, nihil prortus videatue,
illud nihil vilum (ve sic Loquar)
eodem circello BFCO TerMinATUI;
Cst enim quasi communis FCxIINIIS
lucis _ imbrae; rude verumque
dicipolle viderur; Scilicer hic est
terminus rmbia, id est vribea vi-
cerius non progreditur; itemque
hic eAt terminus lucis, Rc. igiEur
licet sic proprius terminus lucis, &
lux terminata videatur; FameI per
abusum quemdam, vmbra criam
cerminata esse dicirur; licet pro-
prie loquendo, ribra ipla non vi-
deatur; rmibra (inquam) perfecta
ire lic loquar) qua nihil prortus
luminis habec; ioitur nec illius TeF-
minus, Scilicet intrinlecuS, VE PaLCE;
ridetur camen videri, quia vide-
eux cerminus illius exrrintecus, qui
CHinerin (ccuS LacIs.
PROP. CXXYLI
Flinc recté intellicitur, quomodo
nox atra dici possie; cum formalicer
primo, quia nox prinariuum nisro-
rem habet, id est omnis luminis ca-
rentiam, e ablentiam; cum aliquo
modo efficiencer, quod Ccilicet per
luminis ablentiam quali colores
auferat, dt nigrorem cunctis obdu-
cac; vnde vulgare illud, non abstu-
lic atra colorem: hinc nox proprie
non dicicur videri, per pFOp. 1 Lb.
PROP. CZXIX.
Si tanculum vacui induceretur.
nicerrimi coloris esse videretur; PacCE
ex dictis, nempe nihil luminis re-
Aecteret, quod tantum à COrPOTC
refecti porest; nec LadiOTU ETa-
iectioneim perInIEECreE, quia TAH-
cum per illud medium, lumen po-
test traiici, in quo porest recipi;
sed in vacuo qualitas polciua reci-
Di non porest; igirur nihil luminis
reRecterer, nec vllam craiectionem
permitrerer; isieur nigerrimi colo-
eis esse videretur; cerminatum ctiam
videretur, varione cermini extrin-
Seci: v. 8. li Deus Ephaeram aeris
vel semouerer, vel deltrueree, nullo
alio corpore lubsticuto, cuins pal-
maris elet diameter, Ephaecarri ni-
gerrimam, eiuldem diaeeri, in
codem loco, Carim omnes vide-
rent; Ccd in his nulla ett dif-
Fculras.
L LC C 22 22 2- 200.
Nieror possimns dicit paucorum
Varorum radiorum appulsum; nu
merus cerre detiniri non porest;nCe
a Lacu, iscia el haclotcit e iit ilia
Delido; I Cahet longe pures lTe
ruabella, quam cacij.niSCOte DC.
2

## Folio 54 — 779785487:0112
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000112.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
PHZSICA. IR ACT. III.
Eiriuum Faciune; hic porro est ni-
geot in actu secundo, qui in cali
radiorum, e rmbellarum coniu-
parione polcus cl.
PROP. CZZZT.
Wioror prinativus maxime oppo-
nitur albori; netmpe ibi es MaxiIma
oppolicio, rbi alcerum oppolito-
rum torum aliud nesaE, VE PaTCE;
Ced niocor prinatiuas negat eorum
id, quod dicit albor; quia hic di-
cir corum luminis, nihil rmbex;
ille vero rocum rmbrae, nihil lu-
minis, vides maximam oppoli-
EIOHCM.
PROD. CX Z ZIL
TLinc quo minus luminis est, plus
nieroris, est, es opposirionis; cum albo-
re; patet; na albor, qui totum
luminis dicie, de nihil rmbrx, COn-
cinuitarem radiorum dicit; nigiOE
prinaciuus, qui nihil luminis dicit,
cum lamen, tum ContinuitateI nC-
gac; igicur quo minus luminis eAt,
maior erie negatio, rum luminis,
cum continuicaris; igitur maior
oppolicio, quod enim propius ac=
cedir ad maxime oppolitum, ma-
eis opponieur; adde quod sinulla
lic rmbra, est tora continuicas, igi-
cur quo plus erie rmbrae, minus
erit continuitatis; Ced quo plus
vinbex est, minus luminis est; igi-
cur quo minus luminis eAt, minus
continuicaris est; igirur minus al-
boris; igitur quo minus luminis
elt, plus niororis elt, de oppolitio-
nis; minus luminis dico, extentiue,
id est consideratis radiis, secundum
continuicarem, vel densicarem (ve
riun) e secundum distractionem,
relraritaTeM.
PROP. CZ ZZLL1.
Tlinc albor opponitur omnibus co-
loribus, plus minus, quia nullus est
color, alius ab albirudine, qui lal-
tem radiorum continuitatem non
negec, re pacet; hinc nigrieudo re-
cte dicitus concraria albicudini, quia
sub eodem genere, maxime ab illa
dictar, illique maxime opponicur;
cogica quae lo duas exTreIitaTES,
quarum una tocum luminis elt,
quidquid est, e nihil rmbiae; al-
cera rero torum rmbrae, et nihil
luminis; porro inter has duas ex-
cremicares, polsibiles lunc innume
ea alia coniugariones, quae vel
plus luminis concinui, de minis.
rmbra, vel plus rmbrae continua,
e minus luminis dicune; illae ad
alborem propius, hae ad nigrorem
accedune; quid Facilius.
P ROD. CZ XZIV.
Illa est causa nigroris positiui, quae
efficit, et pauci, e rari radii ad
oculum perneniant; cum enim ni-
dror politiuus paucos radios dicat,
Per prop. 130. illud cerre, quod
efficie, ve sine parici radii, est cau-
Panigroris politiui, in quo nulla
est penicus difficulcas.
PROD. CXXXV.
Ideo, dum nihil videmus, dic 
grum videre, quia res perinde quasi se
habet, atque si nieru videremus: nem-
Dequando nioru videmus, cam pau-
corum est radiorum appulsus, ve
perparum atticiane; acqui parum,
Pronitilo COIpUTaTUF; IgIEIIE P2-
rum, _c nihil attici, pro codem ha-
bentur; igieur parum vel nihil sen-
tire; igitur quando obiectum bc-
neniorum videmus, res perinde
+

## Folio 55 — 779785487:0113
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000113.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
LIBER I. DE STATIB. CORD. SENSIBILd
Se habet, atque si nihil rideremus;
igitur cum nihil videmus, dici
mur nigeum videre; quid fa-
cilius.
PROP. CZZXVL
Dua sunt causae niororis posrint;
altera est in obiecto, alECTA CHEFa
obiectum; in obiecto est calis ob-
jecti CTaFUS, FaciOnC CHIIS, DaLCOS
radios ad oculum remictie, licer
plures appellantur; exera obiectum,
estillud, quod facie, ne pluresta-
dii a lucido; ad obiectuin perue-
tianE; haeC adco ctaFa (LIME, VE LLMII-
la prorlus explicatione indigere vi-
deaneur, sed canrum rlceriori di-
vilione.
PROP. CZZXVII
Cansanieroris posiriui; ex parte
obiecti, duplex est; hoc est, duplici
modo consideratur; primo, cuim
Paucos radiosrefectie, licer pluies
apDellanCUE; SIC MALOL NIGELLIM,
Piobe lanigarum, niorum est hOC
modo; secundo, cum paucis radiis,
Proptes opacicatem, traiectionem
permierie; sic denla ex imbritera
nubes, solem inter ee oculum FuF-
penla, videtur niora; quia paucissi-
IiS Ladiis, DEOpEeE OVaCITALCI
eraiectionem permierie.
PROP, CXZZVIII.
Causa nieroris posiini, extra ob-
jectum, duplei est; hoc est dupliei
modo consideratur; primo, in ix-
Co corvore Lucido, AI Vel IMMMdInUA-
tUT, vel alio quonis MOdO, FOE P2 -
dios non CIirtat; SIC ignis ex Par-
te extinctus, pariciores cadios cmric.
cit; isicur obiectum pauciores ap-
pullos redectir, secundo; in iplo
medio, quod scilicer impedit, uS
tor radii ad obiectum peruenianes
sic luna Colem inter ex terram in
terpolira, radios Polares intercipie,
_ rlera irc non permietie.
PROP. CXZXIZ
Si causa nigroris posiriui si exira
obiectum, fieri potest. et quod nierum
non est, sed alcerius coloris, in actu
scilicet primo, niorum appareat:
nempe li caula niororis politiui
exera obiectum (IE; Facie, ve pau-
cioresradii ad obiectum pertineane,
Per PFOP. 135, e 134. Sed si pauci
Ladii ad obiectum peruenianE, pau-
cos etiam vel reflecter, vel traie-
etos abire linet, cuiulcumque tan-
dem coloris sIE; nec enim plures
reRlectere porest, quam appellan-
eur; igicur si pauci appellantur,
paucos eciam reddee; ve constat ex
cerminis; isitur niorum esse vide-
bicur liceeniorum non sIF.
eROP. CXL.
Si causa nieroris posirint extra
obiectum sit, nullus nieror in acti
primo, obiecto inest; probatue quia
nioror in actu primo obiecti, est
illud, inde reluleat nioror in actu
Eccundo; niocor inguam potitiuns,
de quo deinceps agimus; Led _
causaniororis extra obiectum cst,
in objecto non cst; igieur nihil ob-
iecto inest, gnod sIE canTa nIOTOTIS.
in actu secundo, rE Pacet ex (uppo-
Eicionejigitur nullus nigror in aetu
primo obiccto inelt.
PROP. CXLV
Causa nigroris posirini aliquana
est in obiecto solo; V. 5. quando
plures radii a corpore lucido ap-
Delluntur; Si casrien pauciores re-
Aestanus, vel quomodolibet act
cutium

## Folio 56 — 779785487:0114
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000114.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
C
P ET YSEC A TR ACT. TII.
oculum emittantur; Cola nigroris actu primo est caula coloris in actu
cauta in obiecto cst, ve Patet; cumm
extra objectum non lc; runc enim
tantum est extra obiectum, cum
pauci cancum radii ad obiectum
appelluntur, re Cupra dictum
eAt.
PEOP. CZLTI.
Causa niororis positini. rum intra.
tum extra obiectum simul esse potesti
Si enim eum a corpore lucido, pau-
corum sic radiorum appulsus; eum
in obiecto. lic ille corporis Ctatus,
ratione cuius, pauci radii reRectan-
tuT, vel emictantur, licet plures
appelLCteNEUT; cerre verimque cau-
La nigroris est, cum in obiecto,
tum extra obiectum, VE PatET EX
cerminis.
PROD. CHLTTI.
Si causa nieroris est rum in obie-
eto, tum exrra obiectum, certe ma-
ior nirror est, scilicet in actu secundo;
nempe crelcienioror rarione veriul-
que; nam si pauci radii cancum
appellantur, licet roridem obie.
etum reflectar, e toridem reddat,
quoc accipie, haud dubie niorum
videbitur obiectum; ex sI paUCOS
obiectum reddar, licer plures ap-
pellancur, nigrum etiam erir; igi-
tur si paucos accipiat, de Pauciotes
reddat, morius crit; patet ex ipsis
terminis.
PROP. CZLIV.
Ouando cansanieroris est, cum in
obiecto, cum extra obiectum, inest
quidem obiecto nioror in actu primo,
non tamen adaguate; ratio clarissi-
ma est, quia in obiecto non elt adX -
quata caula nigeoris in actu lecun-
do, ex suppolirione; Ced color in
Sccundo; quarenus scilicer obiecto
inest; isieur s adequaca caula
Praedicti niororis obiecto non inelt,
in illo eriam non est color in actu
Primo, Ccilicer adaequare.
PROP, CZLV.
TIinc si causa nieroris positini sit,
vel tantum in objecto, vel tantum
extra objectum, cerre nieror minor
est; VE Paret ex rerminis; quia vE
maior cauta haber maiorem ette-
ctum, ita minor, minorem habet;
Sed vna, minor est gemina; exem-
plum primi calus habes, cum mulri
quidem radii obiecto accidune, e
incidune, pauci tamen reftectun.
tur; exemplum secundi est, cum
Pauci quidein cadii incidune obie-
eto, atque adco pauci reAecUneur,
obiectum tamen cale est, re pluies
reAeStCreE, Si plures inciderene,
non negarim camen, ruum polle
compentari ab alio.
PROP. CXLVI.
Ex bis apparet ratio cur ombrae
nigra videantur; quia Ccilicet cum
ab inceriecto corpore opaco, lucis
radiosrerinente, nec linenre craii-
ci, quali rmbrae proiiciatur; pauci
Fadii ad lOCII VINBPA FCrIINaHEUI;
igitur pauci inde reRectuneur; igi-
tur obiectum illud viderurnigrum,
per p. 130. Ilinc PietOres, Ve vin-
brassepeasentene, aerum colorem
obducine; hinc vmbrx locuS, PEE-
Tertim si mulca luce circunscriba-
cur, ad instar aEpersi arramenti vi-
detur: nigroris vmbea caula exrra
obiectum est; hrinc nallus est vm-
brxe nigror in actu primo, re pacet;
quianigeoris rmbrae caula exeraob.
iectum est; Einc appetene nocte,
cuneta

## Folio 57 — 779785487:0115
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000115.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L IB. I. DE COLORIDYS.
cuncta sentum niororem induune, paucos radios ad oculum cransmie
de renebris cuncta nigrelcunt: dc
cum in tenebris res parum distin-
ete dilcernamus, icemque procul
Policas; hinc tic, eas quae parum
absunc, de nocte, quia valde con-
Fuse spectantur, remotas iudicari,
de longe maiores, quam sint; quia
cum eas Cub maiore anoulo videa-
muS, 8 cum remoras indicemus,
quid mirum smaiores etiam in-
dicemus; nam qua remora TuNE,
et Cub maiore angulo videntur,
magna Cune; sed de his fuse cum
de oeuti Fallaciis.
PROP. CZL VTI.
Canitares, hiatus, foramina, 
catera huinsmodi arrum colorem prae-
ferune; Rario est, quia nec mul-
cum lucis co lubire porest, ac pFo-
inde parum inde reflectirur;isitur
atri coloris esse videntur; hinc pi-
ctores, ve canitares a antia de-
pingant nigrorem obducunt; hinc
accidere porest, re cauciores ani-
mantes decipianeur, immo aliquan-
do accidie, rE IMErA claMEERUIM, FC-
lis, Laeuis verberibus acta, ad FOrCS
in pariere depictas, caput impege-
ric, cum ad imas Fores, ve heri (0-
ler. Foramen depictum, iis simile,
quibus vulgo feles excipiMtuE,
prorero Foramine, ee parente oltio,
accepi eF.
PROP. CXLYI
Nubes densae atri coloris sunt;
Ouia cum ex tilaminibus ee halitu
Constent, innumeras cauitates ha-
bene; igitur opacae lunc; igitur A
denla sune, e craltae (hic enim
denlitas pro cralicudine accipi-
Tur) igicur radiis Colaribus craie-
tunE; igitur niora TUNE; per PEOP.
130. Quod si mulro imbre pra-
gnantes smc radios quali exnoune,
et nihil penicus reddune, re vide-
nus in atra nebula; sed de nubium
coloribus intra agemus; lunc enimm
(VE ObITEE MOICAI) COrPOIA CO-
lorata in eriplici staeu, Scilicet in
Racu corporis duri, liquidi, spira-
bilis; haec facile incelligis, ex iis,
quae habes) tract. 2. l. 4. quoino-
do vero corpora in lingulis caci
bus colore cingantur, dicemus
infia.
P ROP, CZT IZ.
Corpus perfecte lanicatum, ad
idem oculi punctum, onum tantum
radium refectit: peo quo Cuppono,
quod à nemine in dubium revoca
tur, angulum reflexionis, aequa-
lem esse angulo incidentix; hoc
Poliro, Facile demonstratur propo-
lirum: Sic enim BF planum peite c
ete laeuigatum; Cic lux in puncto 
A; OculuS SIE in EI; SC LadiuS re-
AexuS DH; icave anguli AD B,
EI D F aequales Gnt; dico, quod
nullus alius radius productus ab
A, refectetur ad II, inodo planum
BF pertecte laeuigacum lic; sic enim
quiliber alius radius incidentia, r.
5. AC; dico angulum ACB esse
inaiorem angulo ADB; est enim
exrerior rriangulo ADC, igieur
polito angulo retlexionis aequalis
Scilicet ACI, nunquam radius re-
Rexus CIperueniet in FI, neC COn-
curree unquam cum DHI; sed po
eiusmagis ab eo distrahitur, quo
vlcerius producitur; idem dico de
omnibus aliis radiis directis inci-
dentibus inter BD: pari modo sIF
cum minime permirtune; isicur alius eadius AE, cuius recexus ra-
Tom. II.
dii

## Folio 58 — 779785487:0116
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000116.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
PH ZSICA TR A CT. III.
dius relpondeat FC; anguli AEB, radios luminis retlectat, cum in
CFF CunE aequales; scd AF B eAt
AINOE ADB, re pacet ex Fuclide;
IBIEUE GEF eC MINOT HIDF; igituE
Fadius F C nunquam COnCUTTCE
eum DEI, a quo co magis distrahi-
cur, quo riterius producitur; idem
dico de omnibis aliis radiis inECE
DE incidentibuS; igIEUE VHUIS CAM-
tuum radius reRectecur in FI, Scili-
cec DH; dixi Lupra R COrDUS PeF
Fecte lauigarum sic; alioquin lecus
accidet, mutata Ccilicet ratione
plani.
PROD. CL.
Fsic a plano perfecte lanieato,
paucissimi radii ad oculum perne-
ninnt, Patet ex prop. Praecedente;
cum enim rnustantum radius per-
meniar; vix pauciores appelli pol-
Func; nisi forre nihil penicus per-
veniat.
PROD. CLI.
Ficet corpus non sit perfecté la
niearum, si tamen eo meliore modo
vaviearum sit, quo lanisari potest,
panciores radios ad eumdem oculum
repereutiet, quam si lauieatum nuilo
modo esset: Probatur quia cum ha-
Bear aliquid laenigati, cerre rario-
ne portionum lauium, vnum can-
cum radium reflectet, ad cimndem
oculum, plures tamen reAecteret,
 laeues non ellene; igieur qua
proporrione plus, vel minus lavi-
vatum cst, plus rel minus luminis
ad cumdem oculum refectit.
PROP. CLTF.
Corpus diathanum liquidum par-
eos radios ad idem oculi punctum
restectit; Probatur quia polito
Suprema Cuperticie perfecte laeni-
satum lic, nempe liquida Luverfi-
ciem habene ica compositam, ve
nihil iIlIUS exFCE, _ CurA: a plano
perfecte laeuigaro paucitemivadii
ac eumdem oculum perveniaie, per
PrOp. 150. Cerre corpus diapha-
num liquidum paucos radios ad
idem oculi punctum reflectie.
PROP. CLITI.
Corpus cuius suverficies striis e
denticulis asperata est ad idem oculi
punctum, paucos radios restectit:
Sic enim Cuperticies OCZF XCl, ris 12
Tuis denriculis distincta, ec 2(pCF2-
ca, sic corpus lucidum in A, SIF
oculus in T, in diverla plana hu-
ius luperkcici cadant radii; a pun-
AO A, v. 9. AB, AII, AD, AR,
AEI: AB reRectIEUL in BM, ANI
refecticur in DIS, AD. In DL; AK
in RR; unicus AFI refecticur in
oculum F; idem dico li luperticies
exminoribus longe denticulis con-
Ctec, vel Ariis, vel Foltulis, AlIu
EIS, _C.
DROP. CLIV.
Ex hisbene intellicitur cur aquae
superficies, curra punctum restexio-
nis, videatur esse niera:; Cuia est
diaphana, Calterm ex parre et Cuper-
fciem laeuigarissimim habet;. igi-
tur paucissimos tadios ad cumdem
Oculums rellectie, per PTOP. 150.
d 252. igitur nigra esle viderur,
Pet PFOP. 130.
PROP. CFV.
dentur; Cum enim sine liquida ve
Cuo loco dicemus, _ COWDUIIS
quod ica diaphanum non sit, quin lucis et rmbrae sectio cestatur;
BEMPE
Flinc maculae lunae niora esse vi-

## Folio 59 — 779785487:0117
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000117.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
Fig 1
L. IB. I. DE COEORIB YS.
nempe ductus illius per maculam ra huiusmodi rersis alborem, et
rectus est; cerre luperticiem illam Cubsauum colOrem PrOMOUeT.
laeuem esse necesse es; igitur pau-
cos radios ad, idem oculi punctum
refectere, per prop. 150. igirur et
nigram esse: hinc si corpus luna
laue ester, ve nonnulli voluere, ini-
hil fere, vel parum lucis versus
TCTTAI RCPeTCUTeTeE, ve ex lactis
principiis constat.
PROP. CLVI
Glacies lanigara videtur niera:
Est cadem rario, quam hic non re-
Peto: hinc glaciara illa semita,
quam Auente (re hic loquar) re-
Aigio pueri decurrune, seliqua
glacie nierior apparet; quia laeuior
est; nempe concinuo calceotum
acrriru LaeuigaTuE.
PROP. CLVII.
Flumor aspersus cuncta fere deni-
erat: Ouia cum cauitates Luperti-
ciei compleat, inde complanacue
superticies; igirur pauci radii ad
eindem oculum reflectunrur; hinc
nigror; hinc albicans primum pla-
nities, aestiuo calore vsta, et bene
licca, ingruentis imbris humore
alpersa, alborem in nigrorem com.
mucar; quod maxime in publicis
viis accidie, qua muleum e Frc.
quentem puluerem habene, viato-
cum pedibus acrrirum; nePC anCC
pluniam album cramitem; post plu-
uiam niorum ridere est.
PROP. CLYIII
Luaurians herha niericantem vi-
riditatem praefert; nemve muIEIIS
RIOL _C CUCCUS VirOTeI, verSIIS
nIgEOTCM; VESCCITAS, e exUCCA
indoles, Ferbas, Frondes, et Cxre-
PROF, CFTZ.
Leniparum vitrum, extra pun-
ctum restexionis, niericat: Racio
iam supra adduCta es, pFOP. 154.
quam hic non repeto; experimen-
tum luculentum est; si camen vi-
trea lamina lavigata non lic, Tubal-
bidam viriditarem praetere; de rri-
coviceo iam diccum est Cupra, cu
videsis.
DROD. CLZ.
Ex his ratio perspicua manet, cur
marmoris genus, si lanigarum sut,
nierum sit: quia laeuia paUCOSFA-
diosad cumdem oculum reflectune,
Pet PFOP. 15O. CA aUTCM MATINOF
niorum laevisarissimum, ve iplo
tactu facile percipi porest; rario-
nem iam acruli prox. 77. quam hic
non repeto, indico cantum (pha-
rulasillas maiores, pulueris acrri-
tcu, complanari, aeque adeo in la-
uiratiorem Cuperticiem conforina.
ri; igicur pauci radii ad idem ocu-
li punctum perueniune; hinc ni-
SIOT, ve paret ex dictis; hinc. (I
Vel malleo niocum marmor rundas,
illico videbis albicantem ictum,
illati rulneris indicem; quia ex il.
la percussione, plurima oranula
extant, quae cantulum alborem pla-
sa conciliant.
LL 1. 2.  2 22 20
cricat; Vidicti (Mt FaHIOL) AIIGHAM-
do argenteos calices, quorum ali-
qua portio laenigatur, alia veco in
co caru remanet, in quo cprO.
plasinare educta est; illam porro
nigricaurem, hane albicancem vi-
distiz
Aroentum lanigarum etiam ni-

## Folio 60 — 779785487:0118
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000118.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
PA YSICK YR ACT. III.
disti; nempe illa, quae lauigata aducto succo diluram, vel vnctami;
non fuic, superticiem oranulis di.
Cinctam, e quali gcandinatam (vE
aiunC) Praetere; quid mirum igi-
EuE, E plures radii ab illis spha-
rulis refectuntur, quod cerre la-
vigata non peaestar; isirur illas
candida est, hoec, aliquid splendem-
eis nigroris habet.
PROP. CLZTT.
Cuncta fere lanicata nigricant:
quia paucosradios ad idem ocuti
punctum repercuriune; hinc char-
ea laevigara canculum nigricac;idem
dico de ligno, syplo, quod muro
obduci Colet, calce, _C. hinc ImaF-
nor etiam album, cum acurare lX-
uigatur, nigricat; alia vero diuersi
coloris marmora, rbi laeuiganeur,
versusniorum, Ceu Fulcum promo-
ventur; idem etiam accidir pluuio
vel humido rempore, nempe hu-
morille Cubrilis poros e cauitates
Complanar.
PROP. CLZTII.
Filiniori sunt propter humorem
vel adustum vel pinguem; Adustus
esthumor in pilis : chiopum, item.
que iniis, re plurimum, qui cirta-
eos crines habene; pinguis veco
est in iis, quorum crincs perenni
eligine madere videneur: hinc si
crinibus minus nigris humorem
alpersas, dum madene; nigriores
fune; in carbone extincto clarissi-
mam analogiam habes, de quo in-
Fra; quod aurem pinonis (UCCUS
denisree, constat ex rncto corio,
de quo intia.
PROP. CLXIV.
Cur eEchiopes nieri sint difficilé
dictu non est; Ldabem enim curem,
aliquid simile habes in pice, gagate,
bicumine, ec. EiC xectus Folis Curem
Fulcat, a accotorat, Ao BdO
Gusa Cucus lalcus iu Elplli
curis concrelcit; alioquin E Fan-
cum hic Fuscus etset, afula aqua
Facite ablueFEEUF, Cum CaMen (CCUS
aCcidac; recctals, sa Llceit
tione; analogiam habes in extincto
CatbOnCREC.
PROL. CLLLY.
principia reduci porest: C arbo enim
Cuperticiem innumeris Ariis _ F(-
Curis asperacam haber; isieur nigee
esse debet, per PrOP. 153. anFCCE-
dens probatur cum cuidenti expe-
rimento, li enim carbonem leue
imanu accrectes, illico Tenties 2(pe-
ricarem; hinc lauigari non porelt;
analosiam habes in pumice; afFu-
Co humore; cum criam LarionC,
quia vicaloris, dum lignum rri-
eur, mmuteus halicus e Fumus auo
lac; igicur primum IVIEEa POIOS eE
cauirates lioni rarefactus, ex iis-
dem ecumpie; igirus Carceres LuOs
dittrinsie; hinc rugx, filturo
Eriaca que ruina; analogiam habes
in corpore, quod Fransitur quod
in mulcas parriculas; angulis de
cuspidibus quali armatas commi-
nuitur; adde quod halicus de Fu-
inus, Caloris vi educcus, torum cai-
bonis corpus permeans, tocuin il-
lud, alperta quali Fuligine denigrats
hinc Rcaloris vi, cocus halicus edu-
CatUE, Purus cantum deinde albuI-
que cinis remaner; Elinc si carbo
Eeritur, in AriaS, aeus, et cuspi-
des qualdum abir, quarum acuimi
illum intra cucem, Colis aeRus adI-
rit, exprelta humoris aquei pOr-
Extincti curdom mios ad eadem

## Folio 61 — 779785487:0119
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000119.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
LIDER L. DE COLORIBVS.
na dx aspericarem ipso cactu perci. Fuscae; videnturque atra illa Fila-
Pies: denigue si carboni humor al-. mina, ad inctar serium, iplam
Pergatur, niorior apparet, nem- aquam incercipere, et implicaie.
De humor cuncta deniorar, e a-
sis deniorae; LubiE CnIMI PEF POLOS,
e tractiones impedit; sic pannus
acer madefactus, niorior apparCE,
Propcei camdem cacionem.
PROD. CLZVI
Tlinc omnia esta sunt niora, PrO-
oterrationem allaram; illa enim
quali carbunculantur; sc caro alla,
Frixa, ec. charca vlta, penna, pa-
lea, _c. e vero mirum cuipiam
Forte ridebicur, quonam pacto he-
ri pollic, veionis, qui cuncta col.
lustrat, accendicque, eadem quo-
Que In CaEbOneM COHWCITAE, aEqUE
adeo obtulcet; Ced haec mira iis
non videntur, qui colorum prin-
cipia nouerunE,
PKOP. CLXVI
Puluis sulphureus niger est; PrO-
pter carbonem admixrum; nec enim
vel nirrum, vel Culphur cam aerum
RIgorem peaeterret; igitur cum La-
tio euidentissima, suppetat, de alia
cogicandum non elt.
PROD. CLZVIII.
Carborritus aquam, cui admisce-
tur, nieram reddit: Sic gueta vini
rubri, aquae iniecta, illam colo.
rac; rario est, quia dilurio in co
tantum polita est, quod illud cOr-
Dus agua admixrum, in renuissi-
mas parriculas, ab iplo humore
retoluatur, qua cum curmaciim EO-
tam aquam occupene, de in caran-
quam in couni medio, innaTeHE,
non mirum est, s primum colorem
reddane; c gurca arramenei limpi-
dx aque inecta, illam Cenlim ot
P ROP. CLXIZ.
Atramenti nieror ad eadem prin-
cipia reducitur; Nempe cducun-
tur. per dilutionem, ex querneis
gallis; striaca e acuminata corpui-
culata; qua nigiorem conciliane;
immo ipli quercui, hoc Familiare
eAt, ve aquam deniorer; Hinc aqua
Pluvia, ex cancellis querneis, in
dealbarum pariecem destuens, illum
curpi nigrore cingic; immo quer-
cus ipla acrum lignum haber; addc
corpuscula chaleanchi, ex cuius
diluro aeramentum hE, e cuius
Tuceus acerbus, e adstringenS, aE-
que adeo parribus sriacis constar,
quae niororem impensum atramen-
eo conciliac; hinc oleum chalcan-
chi linguam rric, propter acurissi-
iams corpusculorum vim; immo
aqua chalcancho comixea ncral-
la crodic: Ilinc quoque coriarii
chalcanetium perlucidum cxruleu
adhibene; e licer earuleum (IC,
dum inccorum est, s ramen ejus
Parces Lepareneur, de reloluantur 5
Cum SEiaEX eE acuminaTa LIME,
niororem concilianE.
PROP. C. L Z L
Nieror ferri ex dictis facilem cau-
sam habet; Constar enim ex spicu-
lis, e denticulis; igitur nigrum
est, per P. 15 3. ancccedens ex mul-
eis capicibus conttat, V. g. Cx c0
quod ferrum ex Clice ignem excu-
tiac, morder enim scilicem luis
denticulis; deinde difticile liqua-
cur; igitur arctior est plexus; et
implicacio; igitur corpuscula ob
Longa esse oporree; denrique in ipla
Kertue

## Folio 62 — 779785487:0120
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000120.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
32
PAZSTCE YR AOT. III.
Terri Fractura; innumeri Ferc appa- Eté opacum, es 0. Pater; quix quod
rent denriculi.
PROD. CL XXI.
Plumbum illud, quod vulgo Isis-
panicum vocant; ductus atros in
albo relinguit; FR enim quali ad
instar vii carbonis, cuius particu-
lae Ariaca albO adhRTCME, CO PEOI-
sus modo, quo carbo lineas ni.
oras ducie, cur Tolis radius curem
decolorer. Vide in P. 164.
DROP. CLZX IT.
Dellis rueata curem offascat; PEx
Eerrim ( venx sub pelle Cubline;
rario clarissIa Clt, per p. 153.
nempe luperticies alperata nigio-
ororem conciliac, ve iam laepe su-
pra dictums est; hinc vultus senilis
a primo candore deticie; quia ru-
gis quali lulcacus est, re iam olim
Philoloph. Obseruauir Ccct. 38.
Peobl. 9. 9.
PROP. CLZZIII.
Niorum soli admorum facile cale-
fit; Paret experientia; rario CAt,
quia cum paucissimos cadios relle-
ctac, re dictum est lupra; muleos
FetinCE, (eu sIBI FCSCFIaF: IgICUE M a-
IOr est illorum efectus, igitur plus
caloris cducune. Vide quae Cupra
duximus P. 117.
PROP. CLXZIV.
pertecte niorum ek, vilum Ter-
minae, igirur radiis traiectionem
non permittit; paucos criam ad
cumdem oculum reflectie; igitur
nec crajecti, nec reslexi, ad Ocu-
lum perueniunt; igirur pertecte
nigrum, simul. ex opacum ett; in
quo nuila est ditticultas; Cxem -
Dlum haDes in MALIMOEC, AEFAMEM-
to, perrostilbe, ecc.
DROD. CL Z Z VT.
Fuliginis nioror ex dictis facile ha-
beri porest: Juia Fumus in Fuligi
Wigror congrecat sen collieit vi-
Cum; Hoc est cum maiorepriusluce
nem filarim concrelcit; igitur cum
Fumus niger (c, non mirum est,
rerina aAIceretuE; per lucis ablenria
Fuliginem, ex Fumo concretam, ni-
siam esse; adde quod, amaror in-
lignis, quo Fuligo pollet, Ariatas
necellario contrahitur; idem dico
Parces averre prodit.
de vuea; hinc pupilla neceltario ex-
plicatur, cuius, nelcio, an magis
perlpicua sit ratio an experientia.
PROP. CLXXV.
PROP. CLZZVII.
Nieriries fumi ex iisdem princi
piis demonstrari potest: Nempe Cur
rapore, ex ligno, partes illa Pria-
ea auolant; hinc tumi amaroi, e
nisror; hinc vellicat oculos, de
lachrymas cier; ec. obferuabis au-
tem, partes huiulmodi Criatas, de
acuminatas, nigrorem conciliaie
corporibus, in quocumque can-
dem satu SinC; id CA RMC SInE in
Quod perfecte niorum est, perse-
sacu corporis Colidi, sue liquidi,
sinc Spirabilis; exemplum primi,
habes in carbone; secundi, in
acramento; cerrii, in Fumo.
DROP. CLZZVITI.
Nubes atra sunt propter eamdem
rationem; Scilicet illa, quae licer
solem aduerlum Spectent; ngra
tamen adhuc apparent; constane
enim nubes ex Funst hlaminibus,
acque aded nili rariores, ee distra-
Ctiores

## Folio 63 — 779785487:0121
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000121.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
L. IB. I. DE COLORIBYS.
ctiores sine, aeri coloris esse videtur,
quia paucillimos radios refectune.
PROP. CLZ ZIX.
Nieror inter iridis colores non nu-
meratur: Racio est, quia licet Fra-
etionum inagualitas, Fadiorum co-
tinvicarem expungat, non tamen
eanta est radiorum distractio, ve
niororem efficiar; idem dico de il.
lis coloribus, quos e radiis, in
Prilinate ricreo retractis, nalci vi-
dermLs.
PROP. CLZZZ
Ouadam aquae saxa mioresa
ciunt; Ybi scilicer diu in aluei
Fundo lacueEHME; Fatio elt, quia
rligo quaedam illis aquis incst, qua
Caxis adhaeret, aftigirque ArIacaS
parriculas, qua nigcorem conci-
liane, proprer racionem iam Cupra
allatam, ee laepe indicatam.
PROD. CL ZZXI.
Adeps corium nigrefacit; Ouia
CIIIA CC LC inLIMHeE, CaHIFaLeS OIMNeS
implet; hoc quidem Facie humoi,
lea cum cuxae indolis eNe Comper-
EIUM SIE, non nirum est, E Cacim
auolet; at reco adeps, pralercim
Tuillus, sc se ita inter corii Elami-
na insinuat, implicarque Alamini-
bus, hlamina, ur extialari, ec au0-
lare non possit: Hlinc seuum illud
Fulioini lucernae admiucum, cum
nigrorem conciliat, qui ablui, vel
abstergi non porest.
PROP. CLXXXII.
Onadam, dum putreseune, ni-
grescunc; relionum in aquascario
eAt, quia HaImorE probe imbuum-
eur; nempe in illa relolutione pori
mor subic; acqui humor nigeitiens
altCEE, vE iam FoFIeS dixiUS.
PROP. CLXZXIII.
Processus ciliares nieri sant; Ouia
ex huinsmodi corputculis Rria-
eis constane; hinc facile manui ad-
haerene, ad instar rennissimi, ee re-
nacilsimi pulueris; porro eum A-
nem spectauie nacura, ve quasi se-
riconioro crystallinus obregeretur
ve luminis distractionem prohibe-
rec; analogiam habes in cubo opci-
co, rel omphalopiro.
PROP. CLXXXIV.
Melancholieus humor niger est
proxier eamdem rationem: Constat
enim ex illis parcibus acuminaris,
vE acidus rectatuE CapOT; icemque
vis illa mordieans, qua ventrieu-
lum vellicae, re ad appecenriam
Collicitet, e non parum ciborui
liguationi, quae in ventriculo (E,
Fairulatur; hinc melancholici (re
plurimum) Fulco illo colore rin-
GUnEuE, acque aerum Canguinem
habene; Faeces nioras omitto, quia
male olent.
PROP. CLZZXV.
Piumbum actrectarum; manum
altrectantis demorat; cum enim
nulta cerra, a mediocri humore
Constet, re luo loco dicemus; cum-
que humor Cacile adhrreat; quid
nirum, si aliquae particula sepa-
reneuE, de anui ad HAFCBME: pOr-
EO rerra X aqua niororem praete-
runE, re videmus in luco,  PEx
Terrim probe dilucum sc: trinc
etiam plumbum Facile denigratur,
Hon modo quiaTordes facile adhae-
TenE, Sed quia Lubrilis halicus, per
poros eius Centim cruumpens, It
meaculque laxaneur, quibus hu ipla superhcie concteleis.
PR. Ed P

## Folio 64 — 779785487:0122
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000122.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
PEZSICF IR A CF. TII.
PROD. CL Z Z ZV I.
Picis nieror facilem ex dictis, cau-
sam habet; miscetur enim Fuligo
Aatmmae, deAuenti (UccO, ex teda,
dum illa vricue; hoc enim modo
pix colligitur, retuo loco dice-
inus; hrinc si Tua sponte ex arbore
Auac;, Ve pix non cocta, quae rulgo
relina dicitue, CabAaua, nOn rerO
niora es; igicur nigcorem a Fuligi-
nc habet; et ab ipla ritione, ac.
DROD. CLXXXVII.
Aqua exasperata niericat; TIOC
habet Philolophus lib. de colori-
bus c. 1. Similiter 8 aqua (inquir)
niera apparet, quando exasperata
ta fuerit; quemadmodum maris hor-
ror, nam propier supersiciei asperi-
tarem, paucis radiis incidentibus, es
dissiparo lumine, ombrosum, nierum
apparet; vides quam apce noltris
principiis consentiar; aliam rario-
nem duces ex p. 153. quam hic mi-
nime Lepero.
PEOP. CLZZZYILI.
PROD. CL Z Z Z TL
Nieror bicuminis ex eadem causa
est; Illius praesertim, quod vulgo
Nieror petrostilbes eadem princi
sagacem appellane; maxime rbi
Folicum est, e lauigarum; adde
si vis carbonem lapidarium, quod
piahabet; Vernacula lingua Ardoi-
sei Constar enim ex parriculis Aria
tis; hinc per plagulas diftringieur;
bicuminis genus est; nempe acu-
cissimus simul e ingratissimus
hinc non adeo pertecte lieuigari
porest; hinc Coli expolita icito Cum-
mum calorem concipit; hinc aqua,
odor oblonga ee Ariata corpulcula
quae Auic per Fodinam, ex qua hu-
prorlus cuincit.
PROP. CZC.
Pumicis nioror enidentem ratioi
nem habet; Ouis enim denriculos,
insmodi lapis eftoditur, licee aeri
coloris esse videacur; vbi tamen
per aliquod cempus, in PEXPaTatO
rase quicuit, limpidissima cuadit;
e alperatam superticiem non sen-
nempe oblongae illae, et Sriacae par-
tit: huc corem eriam renoca, cuius
denriculi vel iplum ferrum fodunt,
acque immiame; adde quoque
ticula, dum fundum pecunt, giid-
quid fere Cordium ac Faecis inest,
lydium lapidem, cuius denriculis,
rel leni actrictu, duriltimi mecalli
Parres adhRLeHE; cuncta heC ex
eodem principio detOnAranEUI.
secum alxorrane; hinc aftula aqua
nigriorem eficit.
PROP. CXCI.
Tlumida pictura colores luculentio-
res praefert, es versus atrum magis
promonet; Flumor enim deniorat,
ve iam cories diximus: Finc plu-
uio, vel humido calo, rel humo-
re attulo; marmorei pauimenri co-
lores magis distinguimus; Ilinc Coli
pictura diu expolitae, colores,
tandem albicane; quia Pol humo-
rem exprimir; hinc pigmentis
oleum admiscetur, cuius renacitaSs
humorem conrinet; cuncta haeco
e innumera propemodum alia, ex
iactis fupra principiis, ea Facilitare
explicantur, qua nelcio an maioe
excogirari posir.
COROL L.
coloeum cxlteo bbs ci-
AtCCC,
L.X aICIAS, LaH habes (mi Lector)

## Folio 65 — 779785487:0123
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000123.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
LIB. I. DE COLORIBYS.
licer, ee niororis characteres; po.
Sico enim quod numerus Luperior,
lumen; ee inferior, vmbram deli-
gnec, character albi est =. nigri
vero pertecti =. de nigrore in actu
primo iam dictum est, est enim ille
Cacus obiecti, rarione cuius, pan-
c0sad idem punctum radios rede-
ctic: porro ille cacus est, vel à Cun
perhcie laenigata, vel asperata, vel
a parribus sriacis, vel ab humore,
qui retractionem impedic: quid
clarius; sed iam ad rubrum colo-
rem explicandum, ee accingo.
PROP. CXCTI.
Ruber color inter album ex nierum
est; id est aequalicer ab exFLemIS
coloribus dictar; nam alius color
excogirari non porest, qui hunc
medium locum ceneat; & hec est
communis omnium sententia; immo
ipsius Philolophi, qui HOC exPECI-
SS verbis alterir: l. de sentu e Tent.
c. 3. nam rbi dixiltet, colores etie
venumeros, lubiungit, puniceum
de purpureum esse in numeris pro-
porrionarisimis; led aequalicas cs
prima omnium proportionum; igi-
tur aegualicer ab veroque exrremo
hic color distat; sed ex dicendis
intra hoc claristime parebie.
PROD. CZCITI.
Flinc rubor ex albore ex nigrore
perfectis componitur, per addicionem,
non vero per mulciplicationem: Sine
enim characteres albi ex niori Z.
2. Ei tiac compolicio, per mulcipli-
cationem, ratio compolica exie.
quod dici non pocest; alioguin ni-
hil esset luminis, e nihil vinbra;
SI verd Aat per addirionem, cario
COPOSIEA eFIE =. qua es omnium
ma; Frinc porius mixtio, quatr
compolutio dicenda eMlet; nam re-
veca racionum compolirio aput d
Geometras, Ae per ulciplicatio.
nem; igitur cum rubor aequalicee
distet ab exrremis, aegualicer de
veroque participat; igitur cancum
luminis, ab albo, quancum vin-
brx, a nigro; isieur eius chata-
etec est .
PROP. CZCIV.
Tinc alternos dicit cum ombris
radios; ita VE, LBdio sUCCCdAE vI-
bxa, et huic radius; acque ica de-
InCCpS, Pet alCeKIAS viCeS; eX que
Profecto AE, VECunCtA PHANOIE-
na ad luas caulas FeducanEUE: Ita-
que rubor in actu secundo, est lu-
inen ita nodiAcaLUm, VE alEeENOS
cum vinbris radios habeat; in actu
vero primo, est ralis corporis (2.
cus, ricuius, alcerni radii reAte.
CUNEUE, vel retrIngUNEE.
PROD. CXCV.
Si radi continui, sine restexi, sive
directi, in tale medium cadant, quod
alternos quasi radios sistat, id est par-
timsistat. parrim traycere sinat, cor-
pusillud; onde profecti, vel reflexi
sunt radii, videbitur rubrum; pacet
per P. 194. licet profecto cale non
sc obiectum; ve paret; hinc di-
cendum es; in praedicto calu, ru-
borem in actu secundo, esse sine
rubore in actu priimo.
cedat, rubet; Ouia particulae fumi
radIOTHIM CONFIHUIEALEI INFOEFUI-
pune, acque adeo alrerni caneum
Fadii oculi accidune; igitur illam
simplicissima, e provorcionarissi imprimume aftectionem, quam
Tom. EI.
EuIbEUId
PROF. CLCL.
Finc candida Ramma se fumus ac-

## Folio 66 — 779785487:0124
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000124.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PAZSIC A FR ACT. III.
rubrum obiectum imprimeret.
PROP. CZCVET.
Si solem, per caliginem, seut ne-
bulam spectes, rubrum videbis; R2.
rio ele, quia partes caliginis opacx
radios littune, Faciuneque, re quali
alcerni pectinarim oculo incidane;
igicur rubrum obiectum in rerina
repralentant; hoc quoque obler-
nauie Philolophus l. de Centu et
Senlibili, c. 3. idem prortis de luna
dicendum cst: Iinc (ol e luna,
iuxca ortum, vel occalum, rubenti
quia iuxca horizontem maxima est
vaporum ris, qua radios littic; in
hoc nulta est penicus difficultas.
PROP. CZCVTTI.
Tincsamma summus apex; ru-
ber axparet; Ouia mUITA PaETCS
Fumi in apice Ramma collecta, al-
cernas radiorum interruptiones et
ficiune; hoc aurem procedie à Ai-
oura conica llammx, cuius racio-
nem de veram caulam suo loco aF-
teremus: edde quod in apice Aam-
ma, Parres rariores ionis, ab in-
cumbence, ec ab omni parte pre.
menteaere, diuiduntur; hinc in-
ECFIMPCO.
PROP. CZ C IZ.
Finc samma ligni viridis subru-
bere videtur: nempe lignum viride
plus bumoris haber; igicur plus
raporis, de Fumi lubministrat; igi-
tur plus est iu Ramma maceria He-
verogenea; hinc parrium ignis in-
cerruprio; hinc ruber color; vi-
des quam tacile haec phaenomena
expediamus: Flinc, si radium Colis,
inera oblcurum conclaue, per Fo
centrum projectionis ambie, mul
cum ruboln platerre ridebis: F2-
multa rehexio AC; rnde ParIOIES
eadii in praetarum marginem proii
ciuntur; hinc aliquae interruprio-
nes; hinc ruBOF: PExTerCa HOC
iplum per aliud experimentu cuir-
eamen exiguum eraiectum, in man
cicur;  enim manum incer lucer-
nam, e Oculum Ctacuas, ita camen,
ve propius ad lucernam accedat,
digirolque coniungas; cumdem
Prorlus ruborem, in iplis digiro-
rum commisturis alpicies; in qui-
bus scilicer mulea hr lucis retlexio;
nec quidquam aliud esse porelt;ide
multomagis accidet, si manum (0-
lem incer _ oculos consticuas;
egresium cerre, li quod aliud, ex
PeFIenEuI.
DROD. CC.
Mars de nocte valde ruber, tCum
ramen in diluculo albescat: Rarica
est, quia cum luas maculas habeae,
aEque rmbias, re constar ex opri-
cocubo; propter Cummam distan-
8. 8. Cxcipias marsinem iltum, qui
ciam, rmbex in puncta quali con-
erahuneur, ee quali alcernas inter-
ruptiones Faciune; hincrubor; cur
vero dilueulo albelcar, dictuni eA
TuPFa P. 61.
PROP. CCF.
Ilba curis, vel niera casarte. de
niera pluma negligemer ornata, sub
rubra esse videtur; hoc iplum est
quod aliquando, non sine ludo.
arilu, obseruacum est, cuius pro.
fecto rario manifesta est; nempe
illaniori de aloi mixcura rubeum
Facit, propres alcernas rmbrarum e
radiorum vices; Hinc quoque, i
candidum pectus tennistima cela
operiatur, aliquid Cubrubri appaset.
PRCdE
eio est; quia a LacCLIOS LOLaIL

## Folio 67 — 779785487:0125
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000125.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
L.1B. I. DE COLOR IBN 3.
PROP. CCTI.
Cryscallinas humor, nieris ciliari-
bus coronams, lumen subrubrum pro-
iicit; album vero, detractis ciliari-
bus; Rario euidens est; nempe
procestus ciliares niori, luminis
radios pectinarim dispergunE.
PROP. COTTI.
Si veloci oculo, aream, solari lu-
mine perfusam, lustres per reticula-
tas fenestras rubram aspicies; R2-
tio est, quia per relocem morum, at
cancellorum obicem, eadii de vin-
BEX QuasI ALECKHALIIM ECCUFFHNE;
tinc FubOr.
PROP. CCTV
Vbi sol circa orrum, vel occasum
existit, aer purpurens in ea parte
videtur; Racio est, quia multorum
raporum vis radios Tolis dispersic;
nubes quoque circaillas partes ru-
bene, propcer eamdem rationem,
qnam habes p. 197.
PROP. CCV.
Aliquando mare purpurcum ap-
paret; In eoscilicet cractu, vnde
tadii refectunEuE; nempo ex mo-
dica maris agiratione, accidie, ve
radii continui oculo non incidant,
Led debilitati, re terminis Philolo-
Phi vear; hoc est rmbeis dilereri;
nempe rmbea cancum lumen debi-
licat.
PROD. CCVI
Si lucernam, per crassiorem relam,
aspicias subrubram esse comperies;
Ouia hlamina cela radiorum pOr-
rionem rerinene, e lictune; hinc
interruptio; igitur rubor: me
dies porius, quam exempla detice.
renE, in quibus huius hyporheleos
veritas penicus eluceleic: idem dico
E lucem per medium rierutr i
orum aspicias.
PROP. CCVTI.
Carbo accensus rubet; OuiZ Par-
tes accenta non lunt conrinur. sed
IIFCFFADEX, VE PateE; nec enim ci-
neris orana, qux lunc in carbone,
accenduneur, ve Tuo loco clarissi.
me ostendemus; igitur alcernae illa
Parcium accenlarum, de non accen-
Tarum, alternae inquam qualt in-
terruptiones, id es lucis de vmbra,
ruborem carboni conciliane; Ilinc
Si carbo affletur, Aacim candicat;
nempe illa cineris granula diftlan-
tur, quae non parum rmbrae facie
bane: idem dico de ferro canden-
tc, quod de carbone, dictum est;
immo rbi maxime excanduit, durm
Ce Se prictino Ratui FeAIEHIE, ex CAII-
dore; per ruborem, natiuo colori
redditur; nempe partes, qua pri.
ium exringuuntur, aliquot radios
quasi expungune, de vinbellas in-
ducune, qua necectario concinui.
carem incerrumpune; hinc rubor.
PROP. CCVITL
Tannus nieer, mulia luce perfu-
sus; oculo proxius admoro, nonnihil
panicei praefert; Hloc etiam HabeE
Philosophus; rario est, quia illa
Flamina, quae supra superticiem
Panni luxuriant in ceneram lanugi-
nem, muleos radios, oculo pra-
CCFFIII PEOpIUS adIOTO IMLIMIEEHNE,
quos ramen niororis horror pluri-
inumtemperar; quid mirum igieur,
Si canculum punicei praferunt.
PFOP. CC+2.
TuE
Cum quis dmulca luce, in obscrs-

## Folio 68 — 779785487:0126
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000126.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PHYSICE YN AOT. III.
rum conclane se recipit, rubru videt;
Ouia impressarerinae affectio senlim
deletur; atque adeo secundum di-
verlas coniugationes senritur; quid
mirum isiene, E rel incerpunctis
aliquot parribus rubrum aPpaFeaF.
PROP. CCZ.
Dum palpebris clausis. solem as-
picis, rubri aliquid vides; Duia per-
indc est, aeque li rubrum vitrum
interponeres, nempe in interiori
Palpebra, venae discurrentes, non
parum languinis diftundune; igi-
tur cum aliqua ex parre sic diapha-
na, de rubore languineo cincta;
quid mirum, E hanc luminis mo.
dificationem efficiat.
PROP. CCZI.
Si spharulas, in portiones sphaerae
dinidas, alterni radis ad idem oculi
punctum restectentur; Si enim SphXLE
ellenr corinuae, corinuos eria radios
reAecterent, per P. 66 igitur E alter-
Mae cancum, vel quasi alternae (InE
Iphaera, alcerni quoque radiiredte-
ctentur; (chema huius hyporhe-
Eix. 13. Leos habes in Fig. 13. in qua vides
3. Porriones Iphaerae, quarum con-
vexum, est versus oculum B, et
obiectum A, CciliCCE C,D, F, 2. VerO
QMIX COMHEKIIIM YCISUS PALTCI Op-
poticam habene, Scilicer GII, ex
quo cerre parrium licu, alter-
nos reflecti radios necesse est.
PROP. CCZTT.
Rubor sanouinis ad haec principia
reduci debet: Nempe chylus Iptrae-
rulis conscae, re dictum est P. 76.
quae per nouam percolarionem re-
Toluuntur, Ceu dimiduneur in he-
milphariola; aeque adeo chylus in
Panguis in lac, coéuntibus denno
hremilphaeriis, in spongiola mam-
marum Cubstancia, chylum illum
incelligo, qui albus est; quod au-
cem chylus re plurimum albus (IE,
caecus Forre Democritus dubitauie;
quilquis dubicae, oculos propius
admoneat, si ramen oculos habet,
quos aliqui, ne lumen rideant;
Eponte (bi CruUnE.
PROP. CCXTII.
Cerussa esta rubet; Ouia (pte.
rula ex quibus constae, in hemi-
Sphaeria; vel porciones SphXerx
reloluuneur; calor enim vcerius
reloluic; nec alia rario fingi, vel
excogirari porest; haec etiam ralet
pro lublimato Mercurio, qui in
minium vi caloris abic; lphaerulae
Ecilicet, in hemisphaeria; idem de
calce, dum plus aequo coquirur, vel
rritur; idem quoque de laceribis
coctis; idem de Laccaro, dum Aam-
mae admorum rritur, de incundum
ruborem induit; ride amabo, quoc
Plxnomena, Ex HOC, vnO eOqUE
simplicissimo principio demon-
AFCHEUE.
PROD. CCZTV.
in rabiem aeit; Verbi sraria, Pau-
r05, Elephances, _c. Hloc vulso
antipathia scholastici rribuunt; Ced
profecto, nisi hunc anripachia
modum explicent, effectum cui-
dertem, acque sensibilem, per ob-
Scurictimum principium explicane.
ex Canoninis horrore, quem nacu-
ra iniecie: nonnulli hunc effectum
deducune; Ccd quaero, cur Pan-
suinis rubor horrorem iniiciat;ita-
que restac, VE dicamus, a LubOEE,
eraelerrim s incenlus el, eam afte-
TAnGLIHEM COHLELLITUE 3rOE reto ctionem imprimi oculo, ex qua
EdliS
Ruber color nonnullas animantes

## Folio 69 — 779785487:0127
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000127.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
LIBER I. DE COLORIBVS.
calis, continuo mocus in cerebrum, horum colorum ordine intra di-
e ex hac, alia in torius corporis
AbiaS EraduCaEUE, quae rabien, 2F -
que horrorem conciliet; nemo
enim est, qui neger, lingulis ani-
mantibus, lingularem hibrarum tex-
Turam, e plexum inesse, ve videre
est in ipla carne animantium; hinc
Ac Caporem rnigrarum, alterimi-
nus oracum eAle; nemmPC PKOPTCE
talem plexum illarum Aibiarum,
Qua GuCCIS OFGRHIIIM COMPOMLIME,
talis Capor, talem affectionem im-
primic; pari modo, propres talem
Sibrarum plexrm, quae OrgANUI
rilus componunt, talis color, ralem
quoque affectionem imprimie, ex
qua calis afectus lequirur in appe-
ticu; sed de his moribus fuse luo
locoagemus.
DROP. CCZV.
Ruber color, si valde illustris est,
oculis parum erarus accidit; NTem-
De lubrilis illa interpunctio rerinx,
quae ex radiis alternis lequirur, dif-
ficulcarem immodicamm oculo creat;
sic enim alterna puncta retina affI-
ciuntur; de licet alterna intacta
manere videaneur; ex aliorum ta-
inen explicarione, contrahuntuI, et
COIDDEIIHUNEUE, hinC non parum
laeditur oculus.
PROD. CCZYI
Puber color, inter iridis e pris
matis vitrei colores, numeratur;
Nempe licer illa retractio, conti-
nuicacem radiorum collat; quia r2 -
men sentim radiorum distractio
crelcie, non mirum est, s per tanc
coniurationem, distractionis series
cac, acque adeo inter alios colOres,
CCIILS.
PROP. COXVTI.
Rubor oulens facilem causam ha-
bet: nempe languis ruber, (ub pel-
le Cemidiaphana discurrens, hunc
colorem conciliat; hinc S FOFEC
curis cralror SIE, licer muleus Can-
guis CubcerAuar, nullum tammen ru-
borem aftere: hinc ex compret-
TiOne CAEO FABCE; IEGINGHE CX EU-
more; veridere est in vlcere, seu
Phleomone; nempe lanouis eo
congeltus, cum proprer obicem,
percolari vlcerius vix possie, iim-
penlum hunc ruborem accendit;
sic eriam, post aliquem violentum
mocum, v. 9. luctx, Laleus, curtus,
concionis, ec. vultus ruber; nem-
Denullus fere est morus, Cine nul-
culorum comprestione,  lieiie
Canouinis impultu.
PROD. COXVIII.
Ouidam pores rubri sunt: Cuia
fucco illo constane, tali modo di-
luro, ad hoc vecalis gradus opaci
_ diaphani reluleet, ex quo dein-
de calis Fractionum coningatio,
icemgue reRlexionum, consequatui,
ita enim percolari debet (uCCuS,
priulquam Rores (ve sic loquar)
matureleant; nec enim crudus (uC-
cus Aoris immaturi, V. 8. TOlX,
vel culippae, rubrum colOrem pFE-
ferr; quia corpuscula cruda debene
vlcerius Tubigi, aC MaCeTATI; 21a-
Logiam habes in cera(IS, vua, Fr2-
50, Moro, immo in pomOrum COr-
tice; nam cuncta haec, priulquam
sracum illum ruborem praeterant,
maturari debene; porro in raneum
IBAEUEAMEUE, in quantum exuda
rubrum quoque extribear; sed de corpuscula, à lucco inreriore de-
UCCt27

## Folio 70 — 779785487:0128
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000128.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PE ZSICF TD ACT. III.
arecta LubiguMEUE, _E IACCTANEUE;
quod peaelerrim sc percolarione;
acque adeo murarur Capor, odoi,
coloi, _C.
PROP. CCXTZ.
Rubor vini ad eadem principia
renocatur; nempe vino inlune hu-
iulmodi corvuscula, quae rubore
vinum cingant; analogium habes
in diiuro minii; quod aurem vino
insint huiulmodi corpulcula, ex
eo maxime paTeF, quod, MIIIEaTO
vini Capore, mucatur odor, coloe,
Xc. quia reloluuneur rlcerius COF-
pulcula; in rappa et accro, claia
res est; Sed praelertim experimen-
tum illud, ad rem praeleurem Facit,
quod supra expolicum est ProP.
210. Cum enim aCetUIm, adIMIXEO
licharoyro, ex rubro limpidum, de
dulce cuadar; heri non porest, quin
hoc Hac, per derractionem, et Sepa2-
lacionem corpulculorum, qua li-
chargyri parriculis adhaerent, ex l1-
nul Fundum PerunE.
PROP. CC ZX.
Rubricae color ex tali corpusculo;
rum plexu,  siu procedit; idem
dico de marmore rubro, pro quo
obserua, magis rubrum else, quan-
do lavigarum est; quia dum lx-
nigatur, affrictu illo, mulea (phae-
rulae decuriuntur, quae candoris
aliqiid conciliabane; ac laevitas
colorem versus nigrorem promo-
vec, ve Cupra dictum est; praeterea
aftulo humore, tuborem magis ac-
censum praetert; racionem lupra
iam aeculimus, Prop. 157. Quam
videlis, ne hic reperere cogar; ob-
Teruabis autem, hoc marmoris se-
nus esse duriltimum, ve constat
experienria; analogiam habes in
lignis, quorum magis FIIICA, CLIINE
moriora; ratio elt, quia plexu par-
rium aectiore constant; hoc est
plus ignis, ex rerrx conrinent; Ced
de his luoloco.
PROP. CCZ Z l.
Aborum folia, sub medium Au-
tumni, eviridi, ad rubrum, ex 106,
ad ftanum transenne; uod praeset.
tim infoliis, viris  piri heri ride-
mus; ratio est, quia cum viridis
color crudiorem luccum exhribeat,
ee mulcam humoris crudi vim; Cen-
SiI Folia exLICCantUE, _ candem,
auolanre humore, per rubrum, 2d
Aauum, cranscune; donec candem,
Pex Siccitare albicent.
PROP. CCZ X TI.
Radii per virrum rubrum traie-
cti, rubrum colorem, in panimen-
tum proiiciunt; nempe illam modi-
Acarionem, in rraiectione, acci-
piune, pro quo, nonnulla obler-
uanda Lune, primo, sradii in al-
DuI proiiciAnEUE, eubet coloril
lustrius apparet; quia nullo modo
curbatur incidencium radiorum
modisicatio; cum lingula puneta,
in qua incidune, ad idem oculi
punctum reftectone; secundo (i in
miorum projiciancur, iecus omio
accidie, quia radiorum inciden-
cium maxima pars non reffectitur;
igitur modisicario mutatur; igieur
rubor debilius apparer; cerrid (i
radii in album, directo (olis lumi-
ne pertulum, proieianne, quali
totus rubor expunsitur; quia lon-
se plures lune radii, in idem pla-
num incidentes, quam ij, qui per
vicrum craiiciuntur; igicur retle.
xio moditicationem necellario mu-
tac; quareo hinc re rubor illustris
proiicia

## Folio 71 — 779785487:0129
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000129.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
L IB. T. DE COEOR IBV S.
proiiciatur, in album proiici de-
bet, led pauco, e raio lumine
pertulum. Ced de his intra.
PROP. CCXZIII.
Ductile siparium rubri coloris, vi-
treo speculari obductum, post multos
annos, cumdem colorem vitro inus.
sit: Hloc experimentum nunquam
probare licuie, licet a viro hde di-
3no acceperim; quidquid sIE, CeF-
tum est cincturam in corpusculis
quibuldam, qua corpori tincto
adhaerene, policam esse; unde vi
Tolaris XsEuS, TetLIMI edUCUNEUE, 2F-
que auolant; hinc colores toli ex-
Poliri valde debilitaneur; igieue
non mirum est, si pradicta cOrpuI-
Ecula, quae rubram tincturam prX
taro lipario conterebane, Censim,
vi Colis, educta, per poros vieri le
Se insinuarine, nec non aliqua ex
Parce in vitro remanterine; hinc
ruber color virro acceHIE.
PROP. CCXXIV.
Fumor alignando calcem, sen
sum, quod muros dealbat, modi-
corubore ringit; Non rardhic ca.
Tus occurrie, cuius catio in prom-
peu et; nempe humor Centim al.
borem expunsit; versus nisrorem
promouet, Sphaerulas reloluie, di-
uidirque in porriones sphaerae; hinc
rubOr, aut Calcem vmbra ruboris.
iraque ex iildem principiis, cuncta
Phaenomena, qua ad ruborem per-
rinene, recte explicari pollune, et
demonstrari; haberurque verus it-
dius character, Scilicet =. aquali-
cerque, cum de luce, cum de vin-
bra participans, e hac cA primas
ec simplicissuma omnium PrOpOE
nisroris nullam rationem Faciumes
v. 8. =. vel =. quis aliquid, ad ni-
hil nullam habet proportionem,
ve paret; led iam ad Aaui coloris
explicarionem procedimus.
PROP. CCZZV.
Incer album ex rubrum colorem
Ranus intercedit; Hloc enim enin-
CHInE penicus cuncta phXNOIeNa,
de quibus intra; praecerea alius co-
los excogicarinon porest, qui ae qua-
lirer ab veroque distet; hinc par-
tim albelcie, parcimrubelcie; di
ceres alhum versus rubrum irc; seu
rubrum, 2d album accedere; tu-
brum in Aauo, pallere; album in
eodem rubere ridetur: IgieuL CO-
loc Aauus incer album e tubrum
intercedit.
PROD. CCZZLVI.
Fiinc Rani coloris character faci-
le maberi potest: Sie enim charactes
albi =. e subri . Componatur
veerque per addicionem, hrabebicus
hic est character Aaui, in quo
Eingulis vinbris, duo radii respOn-
denc; si rationem aequaticaris ex-
cipias, non porest haberi racio lim-
plicior; est enim rario dupla, ir
terminis simplicissimis.
PROP, CCXZVIF
FIinc si vel cum albo liquore, rv-
brum, vel cum rubro; album mis
ceas, fanum videbis; experimen
cum perspicuum est, catio enidens
quia Scilicer Aauus color ex 2160
a rubro constato.
PROP. CCZX VLIL
inc aliguando zonam, ex rennes.
eionum, scilicer proportio equali simis filis, parrim albis, pariim ru
caris; nempe charaeter adboris et bris contextam flanam omnino asse
 13B. 

## Folio 72 — 779785487:0130
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000130.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
P A ZSIC F TR AOT. III.
ximus; ratio clarissima est; hoc dicirur, eadem ratio ralet; nempe
enim in hoc plexu faciune Eilami quaedam quali rinctura est, id est
na, quod mmixcorum liquorum pat-
ricutis.
PROP. CC XZ IX.
Inier colores iridis RanuS recen-
setur; Nempe cum retractio radios
luminis plus minus distrahat, ubi
plus discrahie, caeruleum vides;
rbiminus, lauum; rbi mediocri
ter, rubrum, Ceu puniceum; neque
in hoc rila ditlicultas est.
PROF. CCXZX.
Tiinc si aliquod corpus tale est, 2t
binos radios singulis ombris inter-
ruptos refectat, vel emittat, corpus
illud stanum colorem praeferet; Sic
aurum r. g. Rauum videtur; habet
enim mulcum cerrae; hinc album;
Sed illa est mediocri hUIMOEeTemM-
perata, qui album illud, versus eu-
beum promouee, d in Aauo lctit;
idem dico de Culphure, quod est
quali Epuma cerrae; hinc Panc ad
album accedie; Ccd propter adiniz-
tum humorem, Estic in Aauo; de
Raua bile idem dictum esto, cuius
parcium plexus ralis est, ve calem
Faciat luminis refexi moditicario.
nem; Folia Aauescune; humoris
defectu, qui prius rirorem conci
liaboe; Fructus quidam criam Aa-
velcune; rbi macuri lune, quia sic
percolatur Cuccus; de Aoribus Aa-
uis, nihil est quod dicam, cum (uc.
cus probe percolacus, hunc colo-
rem iis concilier: itaque ex his
constar, qualis sic genelis, d ana-
lylis Aaui coloris; Qualis character,
quae rario: in melle, _ Cera, FAM-
culum humoris, tanculum ab 2lb03
versus Aauum proioner; in LuC-
cino rero quod rulso electrum
quadam corpulcula, quae ex sphae-
rulis quidem constane, ita tamen
humore dilucis, eE MACCTAEIS, VE
non omnino ad rubrUM, Scd ad
Aauum promoneae.
PROP. CCZXZE.
Carulens color, inter nierum es
rubrum, posieus est; PATEE exPC-
rientia; quo enim alio loco caru-
leum collocares; in quo ni Fallor
obleruas, nigri horrorem, cum at-
docerubri; hoc aucem ex omnibus
PRXNOMICNIS COIFLEMAEUE.
PROF. CC, Z XXTI.
Hinc character carulei coloris
facile haberi pocest; Fs enim
provortio Ccilicet; Ceu ratio sim-
Plicissima inaequaliearis, in qua sin-
sulis radiis, binx rmbea respon-
denr; hinc veest Aauus, ad albums
ita caruleus, ad niorum; eE VEFa
eio luminis, ad rmbram, in RavO,
est dupla, ica in caeruleo, ratio rim-
brae, ad lumen, est dupla; quiet
clarius.
DROP. CCZXXILL.
Tiinc color carulens in actu pri-
mo, est taliscorporis status, rarione
cuius, ita radii restectuntur, et sin-
sulis radiis bina 2mbra respondeant:
Ides lingutis punctis refectenci-
bus, bina deinceps non reflecten-
tia lucccdanE, QuE cerre non emit-
Tentia.
PROP. CC XXXlV.
Cuat ndons odor itet cablenios db
Sractiores radios dicie; igieur Fre-
quentiores rmbras; igirur ad nin
Sru
dis annumeraur uia scilicee di-

## Folio 73 — 779785487:0131
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000131.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
LIBER I. DE COLORIBNSo
seura propius illa coniugatio ac-
cedir, Ced in caruleo listir.
PROP. CCXZZY.
Carmlons aer de dic apparet; Ra-
tio est, quia cuM InANIEa acOmI
Auicent in aere, aliquid luminis
redectune; ioicur rari lunc radii. de
frequentes vnibra; nec ett alia ra-
rio hiuius phaenomeni; hinc reii-
ciesillos, qui rolune superticiem
caeli concauam carulei coloris el-
Ce, quod gratis ommino dicieur, ve
Tuo loco Fuse dicemus, cum de COF-
pore caelesti.
PROD. COXZLVI.
Si zona ex filis nieris es albis
contexatur, videbitur carulea; pExe-
Terrim ad lucerna lucem; rario cst,
quia earuleus ex rubro de nioro
constat; pari modo si puluerem
renuissimum, rubrum, ee nigeum
milceas, caeruleum elle iurares;
idem dico de liquore rubro, ee ni-
seo; modornus alteri probemis-
CCatuE; item Ci vierum niorum le-
midiaphanum, rubro COnIUNGAEUE,
caruleum colorem proiiciee; VE
dictum est lupra, de Aauo.
PROD. COXXXVII.
Sulphurea Ramma carulea est;
Ratio est, quia parres halirus non
accenlae plures lunc, quam accen-
Txe; adde quod partes Aammae di-
Sractiores lune, quod etiam acci-
dic in Ramma agux vini, est enim
rarior; id est halirus partes distra-
etiores Lunc; ioirur d Aammae, quae
in halieu accenditur; pari modo Aa-
mma nicri Aaua CAeridetur, prOPECE
talem halicus indolem, cuius plures
Parres accenlae, plures Punt, guam no
accenCaei Aamma rubram habebis, (I
Tom. 1I.
minium aquae nieri admilceas; viri-
dem, s xEnoinem immittas; Lacio
istorum omnium perenda est, ab in-
doletralicus, cui talia corpuleula
admixta lune: obleruasti quoque
interiorem poramidalis Aammae b2-
am, quae est ad instar portionie
Sphaera, caeruleam videri, quia pau-
ciores parres accentas habet; item-
que dum lucerna accenditur, inis
tio modica Aamima est, eaque cx-
rulca, quia paucae partes accentae
Tune; quid clarius: itaque li Aam-
ia pura est, candida est; sI verO
impura, vel Cunt DlureS PaKTES AC.
centa, quam non accentx; acque
adeo tendie ad Aaumm, vel ad cro-
ceum; E vero Eoridem PUNE aCCen=
Cae, quor non accenla, ecCCTU-
DEUM, nOdo aCCIITALe COIIIZEX
Cinc; denique (I plureS LUINE NOn
accentae, quam accenlae cendic ad
exruleum; quod autem plures sine
accentx, quam non accenta, vel
contra, ex duplici capire procedit;
primum, quod mixto insinc plures,
vel pauciores partes ignisialterum
est, quod licer plures parres insinc;
pauciores camen collectae LInE.
PROP. CCXXXVIIL.
Viridis color ad lucernae lumen
carulens videtur: Ouia haud dubie
pauciores radii reflectuntur, dum
2 lucerna obiecto incidune; igitur
versusniorum, viridem colorem
lucernae lumen promouet, sisticque
in caeruleo.
Mlos  cutnus, oneari no-
mine azur, tali modo praeparatur, ve
Spharula, vel pingniores partes. se
quae sint, in molliori cera, calida sub
acta remaneant; Hinc puluis pur-
3aC1S,
di   d    

## Folio 74 — 779785487:0132
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000132.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 81 lines, status machine
PEYSICA TRACT. III.
datus, plus exrulei habet; quia interre pollum, ideo talem colo
illae parres detractae Cune, quae sem elle, quia talis luccus est, qui
puluerem, versus albOre PIO-
iouebanE.
DR OP. CCZL.
Iqua non raro videtur esse caru-
lea, praesertim si profunda sit, es
persoicua: Nempe aliquae PaFECS
tariores radios ad oculum reAe-
ctune; vide prop. 235. est enim
eadem verinque racio: hinc non
raro vbi aqua despumanie, caeru-
Icum gratistimum praetert, quia se-
liqua bulla, qua luperlunt, radios
seHectUIE.
PROP. CCZL I.
Carulens color forum ad eadem
principia reducitur: Nempe ita pei-
colatur luccus ille, quo AOS H-
eritur, ve deinde calis opaci e
diaptrani gradus conseguatuE, ex
quo talis color in actu primo ie-
Fultet, acque ex hoc, talis color
in actu sccundo; id est calis radio-
rum coningario, id cst =. idem
dico de lapillis carulcis, V. 8. de
Tapphyro; nempe concrelcie ex
succo percolaro, ve luo loco di-
cemus; quippe cinctura illa, cum
in gemmis, cum in Aoribus, eum
in ponnis, d Cola percolatione, et
concortione lucci, a corpuscu-
lorum, perenda est: Dices virio
Cun circulum commieri; nam pro-
b25, ideo calem colorem elle, quia
Tuccus ita cAt percolacus; ee luc-
cum ira esse percolatum, quia ca-
dem colorem praeterr: Relpondeo
derali colore lappliri, quod (IE,
ipo Censu cognosci, acque adco
talem relexionem, et retractio
ne facit, ex qua ealis radiorum con-
ingatio consequitur .. equidem
non raro accidit, aliunde coonos.
ci, de rali colore, in actu primo,
quod lic; de cunc maiore plautu
(re Sic Lognar) demonctracio à
priori excipieur; licer eamen hoc
delir, non proprerea demonstrario
illa non admireenda ett; nec enim
eAt circulus; nam de colore in actu
Sccundo, quod sic, Suppono iplo
Tenlu cognirum, ex quo probo de
colore in actu primo quod lIc; ac
demum ex hOc, propree quid (IE,
colorin actu sccundo, demonstio.
DROD. CCZLIF.
Viridis color ex flano es carulea
componitur: Si enim duos liguores,
quorum alter Aauus, alter caeru-
Jeus CE, commilceas, illico gr2-
tam viridicarem alpicies; de LC
quod hc, perspicuum est.
PROF. CCZL FTI.
Idem semini virri opera prastabis,
quorum alierum fanum sit; alterum
caruleum; Norissimum est exve-
rimentum; onde etiam riridicaris
indoles optime cognolcirur cOm
ponitur ex Aauo, et exrulco; aF-
que adeo ex his, ex quibus, AauuS.
ee carulens componunrui.
PROP. CCZLIV.
inc facile hadel ts.
character: Sit enim character A2
ni . itemque carulei =. Com
vel ex hoc inferri, cali Cucco con- Ponatur rcerque per additionem,
care, qua est demonstratia a po- eo modo, quo Cupra dictum ClE,
EVIOLI, VEYOCAHE; AE vero deinde CMATACEEE ex VETOque COmpOlILIS
exir

## Folio 75 — 779785487:0133
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000133.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
L. 1B. l. DE GOEORI BV 5.
eric 2. compolitus inquam per rians plantarum indoles gaudere
addicionem; igitur calis est viridis
coloris charactei.
PROD. CCZEV.
Tlinc dicit rationem aequalitatis;
Non simplicis, Sed TernaTIOTUI;
simplex enim aequalitas est =. quae
comperie rubro; alia vero qua
pronime sequirur est = nosra vero
qua viridirari competie, est terna-
riorum; ica ve radii line eeenis atque
vibrae cernae; id est eres radii conci-
nui eres rmbras concinuas exci-
Piane; e ha eres alios radios, aE-
que ira deinceps.
DROP. CCXLVI.
Fline character viridis, est macis
mixeus, quam character ftani, es
carulei; Nempe AauuS iIXEUS CA
Cx albo Cemel, e rubro Pemel, vel
ex albo bis, de niero semel, ve
Paree; caruleus vero ex rubiO, de
nioro, vel exnioro bis, et alb0
semel; at vero viridis, IIXTUS eA
ex Aauo e caruleo Cenel; vel ex
albo, rubco, et exrulco semel;
vel ex nigro, rubro, X a1b0 sc-
el, Rc. vides maiorem mixrio-
ZICM.
PROP. CCZLMII.
Viridis color inter colores iridis
recenseri debet; F. A enim ad instar
cuiuldam committurae, quae alios
colores connectie, nempe calis esse
porest radiorum reFacTOruM di
stractio, ee vnio, verres radii eri-
bus rnbris respondeant, de quo
aliaS.
PROP. BBALMIL.
Primus herbaru  Piona
aolor viridis est: Dempe illo, LuXU.
videtue; dicit aurem muleum hu-
moris; nondum probe subacci, e
percolati; ec quo maior humoris
vis est, inde riridicas herba fulca-
TUE; contra veco Aavelcit, pex sie-
citatO, X maturicate; _ vero si
vel Folium vitis v. 9. accipias, vi-
debis in eo miriACU CEFEE INHU-
merarum sibrarum plexum, in qui-
bus Fuceus alimenricius pereolaeur;
Sed cum ea humoris vbertare, qui
ricidicacem conciliet.
PROP. CCXLIZ.
Viridicas est singularis negligentis
naturae color; Nec enim tam accu-
rare luccus ille claborari debet;
nec lingula partes in (phaeras, vel
in hemisphaeria cornari debene; sed
quali negligenti manu, Faciliori
modo, quo ad heri porest, ConFor-
mari; analogias habes in cextura
Pannorum, quae aliquando plus
opera, e industria, alias minus
desiderare videtur; porro Folium
est ca plancae pars, cui maior hu-
moris copia inest; hinc Folia (Icca
viridiEaEet aIMIIEEUNE.
PROP. CCL.
Viridicas oculis gratissima est; Dui2
moderaram affectionem oculo im-
Primit; nec enim perstringit, ve
albor, rubOr; ec. _ magis ciril.L
lac, quam nigior, d caruleus con
Lor; igitur medium quemdam iu-
cunda mediocritaris obrinet lo-
cum; analogiam habes, in aliis
Fen(ibuS.
PROF. C6L4.
etiobt sa feito pbetbo ee tatbdd
Alia est hilarior (ve aiune) qua-
lis est smaragdina, vulgo verd cayi
2
ali2

## Folio 76 — 779785487:0134
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000134.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PH ZSICFF TR ACT. III.
alia est magis Fulca, et obscurioi;
vulgo verdbrun; aliarendie ad cx-
rulcum, e glaucum, dicieur rulg0
verd de mer; alia nigrior est, ve
porracea, ec pralinum dicitur;
omirro alias: quidquid AE, illa
quae plus luminis haber, quam
embrae, hilarior est; qua plus
ombea, quam luminis, criltioE,
eC.
PROD. CCLTT.
Finc modica mutatio provortio-
nis quam lumen ad embram habet,
viriditatem mutat, V. 9. ex alb0
. nigro =. e rubro =. Pem-
per habebis rubrum; nempe ex
alb0; e nigto, Ac ruber; ex hoc
reco, cum rubro. Ac tancum ru-
bet, re constat; s aurem compo-
naS, ex Aauo, et nigro, id ett ex
. e =. habebis =. vel Cx Ca-
ruleo, et albo, hrabebis criam =
jam si componas ex viridi, e albo,
trabebis 7. Ii ex viridi; & Aauo,
habebis . A ex viridi, ec rubIO,
habebis . (i ex viridi dE CarU-
leo, habebis =. S ex viridi, et
nioro, habebis . hae quingue
species aliquid viridicaris, hilario-
eis quidem, vel cristioris pEa
FerinE.
PROF. CCLTTI.
Aeruginis viridiras ad haec prin-
cipia facile renocatur: Nempe XS
ervoinem contratrie, ex haticu ex-
crementitio, in luxerticie concrel-
cente; hinc certum as aeruginem
Facile conrrahit; quia peF FCFLIO-
nem aperiuntur pori obstructi, ve
tralicui parear ria; hinc li aes Tale
_E ACCEO A(PCFGATUE, Ratim FCIC
aervoinem contrahit; quia lxc
crelcens halicus in aruginem, ad
inscar mucoris, virer; nempe qua
pucrelcune, si humida sune, Facilé
virene, ve in plerilque videmusi
Tunc enim alix quoquemucoris vi-
ridis species; praefertim qui ad cx-
ruleum tendic; Ita POETO COnCICS-
cunt parres, negligenci opera, ve
accuracam partium conformatio-
nem, houram, et Formam neolige-
se videantur; hinc Lupra vocaui
negligencem nacurae colorem; hIME
laepe stagnans aqua in viridem
crustam putrelcie; es auteI pEX-
Fata crusta, ad inscar cuiusdam mu-
coris; humor enim viriditarem
conciliat.
PROF. CCLIV.
Smaraedi viriditas eadem habet
principia; Es enim quali quadam
cinctura, perspicuo admixca, quae
Pro diverla percolarione diverla
quoque et, d dinerlum colorem
Peaetere proprer rarionem iam to-
ties expolitam; cur aurem diverle
Sic percolario, duplex racio eA; al-
cera peritur à diverla (ucci minrio-
ne; altera vero a diverio (ve lC
Loquar) colo; hoc aucem à diuer-
La terra, rupe, fodinx (ol0 _C.
eadem ratio valet, pro aliis lapit-
lis, V. 8. pro Capphyro, PyiOPO
hyacintho, _c.
PROP. CCF 1.
manti acacude, de quibus luo
loco fuse aoeus Vt talem reste-
rionem, s retractionem Facidt; ca-
dem rario valer pro pennis, e plu-
2ci2 poros aperiune; iraque con mis aliorum colorum; est aureu
maied
Penna virides eamdem sui coloris
habent causam, termpe luccus ali-
mentitius ita percolatur in exere-
menticiis illis plancis, quae ani-

## Folio 77 — 779785487:0135
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000135.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
T, TB. I. DE COLOR IBYS.
maior varieras colorum in plumis,
quam in pilis; nempe in plumis
omnes fere colores alpicimus; in
Pilis vero leccus accidie; quis enim
inquam ridie caruleos, vel viri-
des Bilos; rationem habes apud
Aristorelem l. de Coloribus c. 6.
quod scilicet; pilus calis genere-
tur, qualis deinde est; secus plu-
Ma, QuX FeNMIII eXEEA COrDUIS CO-
lorem mutat; sed profecto criam
Pili COlOTeI MULANE CXETA COFPIIS;
hc enim homo canelcie; inde hac
rarione omilta, aliam luo loco al-
lionabimus, cum agemus de pilis,
Fractatu de Plantis; nunc tantum
indico, in plumis accurariorem
percolationem heri, ve constat ex
inulciplici organo; in pilis vero
minus accuratam, cum iis vix ali-
quid oroani inelle videatur; ana-
logiam habes in Frondibus, et
Aoribus.
PROP. CCLVI.
Bilis porracea suam causam ha-
bet; Oua ab HUMOTC COFEUPTO
Perenda est; in vilco hrabes analo-
siam; inest enim huic bili mul-
tum lenti humoris, acque cenacis
piruica; hinc renaciter cum adha-
reat, vix avelli porest, acque re-
Solui; hinc corminum et grauissi-
morum morborum eaula; quia in-
numeras obstructiones FacII.
PROP. CCLVTI.
Olei viriditas ad haec principiare
ducitur; Vidicti (ni FaIIOE) ali-
quando vicens oleum, cuius cau-
La perenda est a Aauo, versus ni-
scum promoto; nempe Rauum ver-
sus niorum promocum, virescie;
_ viride, versus album, Aavescit;
nalogiam in Frondibushrabessacqui
virens olcum versiis niorum pro-
monetur a crudo Lucco, paulo
acriore, cum virens oleum ex im-
macuris oleis exprimatur.
PROD. CCLVLLI.
Si per mediam auribracteam lu-
men aspicias, viridem aspicies; An
forre quia, cum calum caruleum
esse videatur, Rauus auri color,
cum pexetaco exruleo, viridicacem
conciliat; sed profecto idem acci-
derce, cum caelum, per medium
ritrum Aaui coloris, aspicimus,
quod tamen experimento repu-
onat; igitur alia rario est; quia cum
aurum valde opacum sic, mulei ea-
dii sltuneuE in bractea; IGIEUE EFa-
iecti, rariores lune, quam (i per
vitrum, AaUO COIOEO FIMCELIM, EEa-
iicerentur; isitur oculus Aauum
auri non ridebie, sed alium colo-
rem versusniorum promorum, qui
S bractea sic valde Tubrilis, siltie
in viridi; alioquin h paulo crassior
AE, Pei caruleum, ad niorum FOn-
dic; exhris, religua, qua ad viri-
dicarem perrinent, Facile intelliges.
PROP. CCLIZ
Inter flanum, ex album, est alius
color substanescens, es subalbicans ;
Vocecur Colaris; nempe Col aliquid
habet Aaui; calis est aeris accente
color; icemque ferri probe can-
denris; hic auTeIM COIPONIEUE ex
Aano, e 2lbo; igitur illius chaca-
ctex Facile Haberur; constat enins
ex alb0, e Aauo, id est, Cx =. 2
isitur est =. hinc dicie minus lu-
cis, quam album; _ plus, quar
Aauum; hic criam compOnItUE ex
2lbo bis; de rubro lemel

## Folio 78 — 779785487:0136
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000136.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
P EL ZSIC F TP A CF. III.
PROV. CCLK.
later Rauum, es rubrum, est
alius color; SIE crOceUS, Pen luFCUS,
qui plus haber rubri, quam albi;
rulgo rocamus orange, quia aurea
mala hunc colorem pexeferunt; eius
character est 2. constat enim ex
Aa1O, Ex LubrO; rel ex alb0 lc.
inel, es rubro bis; talis est coloe
vicelli oui.
PROD. CCL. XI.
Inter rubrum, es caruleum: est
eolor purpurens; Vulod violet cra-
moisi; eius character est =. constat
enim ex rubro, de caruleo, vel ex
nioro lemet, e rubro bis.
PROP. CCLZII.
inter caruleum. es niorum. est
alius color; Oui caeruleus obscu-
rior dici porest; cuius character
est =. ContaE eni ex CarULCO, _
nigro, id cA Cx =. e =. vel ex
nioro bis, de rubro Cemel; hinc
habes Teries7. Colorum, inxra cam-
dem lineam, extra quam, es con
lor riridis.
PROP. CCLXTII.
Diversae sunt species Rani sFA
enim lauus color proprie dictus,
qualis est ochra; cum TubAauidus,
qualis est Colaris, si splendet; si
vero langner, citreuS; tum auFeUS,
quali inter Aauum, et lureum, leu
Cioceum; croceus quoque ad Aa-
eium pertiner; adde Lubuiridem Aa-
uum, calis Dici Marrii colOF; ee
Stercoris anterini; character Aaui
est =. Aaui, cum 2lb0, 7. Aaui,
cuI rubrO, 3. cum caeruleo,
E. cum viridi, . cum purpu-
reo, =. cum riolaceo, vel coetu-
leoFulco, =. cum nigro, =
PROP. CCLZIV.
Diversae sunt species rubri; E.s
enim languineus, rutilus, vulg0
ginseolin, coccineus, puniceus,
IBneuS, v. 8. Sc radiorum SC.
rieS, =  -. = REC. VIABEAEUI
vero, quae Fadiis (IPPOnUNEUL, PO:
test elle alia Ceries, quae plusrmbie,
quam lucis dicat; alia vero plus lu-
cis, quan vinbrae; alia cancundem
lucis, e vinbex; nempe mini-
ma mutario proportionis, colorem
tanculum iutat; porro diei nOn
deber, quomodo rubor ille, qui
12gis fuscus cs, e ad niorum ac-
cedic, plus rmbrae dicac, quam
lucis; e contra qui clarior clt, ee
illusrIOE, VE FOTenS, vulgd incar-
nat, plus lucis, quam rmbex;haec
enim ica per spicua lunE, Ve cecum
cantum lacere possine.
PROP. CCLXV.
Inter rubrum, es nierum, sunt
innumera species caruleis e violacei
Fs enim caeruleu illusrius, rulo
90 bleu celeste; alind oblcurius,
vulgo bleu pers, quole ce slacti,
vuloo pastet, scu euede; icem alius
est color riolacens dilurior, alius
PacurariOE, (re SIC Loguar) ve Ame
chystinus; alius puxpura, Peu con-
chylii; vulgo violet de pourpre;
alius est violaceus cramatinus, vul-
Socramoiss; ad violaceum, quoddam
leucophei, maluacei genus, quod
vuloodicitur eris. violant, reduces;
cuncta haec diverlas tanrum coniu-
sationes dicunt, qua sub genere
caerulei, vel violacei, conveniunt;
PROP. COLZVI.
Loncophaens color vulgo eris;
multas

## Folio 79 — 779785487:0137
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000137.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
LLB. I. DE COEORIBVS.
multas habet habet species; Constat solo manus aftrictu, amphimallum
aurem ex albo, e nigro, led malé
tIXEIS; SIC ZOIA CONSEANS Cs: Fila-
minibus albis, _ nioris, leuco-
Phxum colorem PraeFerE; (IC AELQ -
mentum cuI lacte MIXEUM, vel
carbo, cum calce, hunc colorem
facie; dixi constare ex alb0, et ni-
oro, male mixris; nam li bené
miscerentur, rubrum colorem Fa-
cerenr: porro aliqua species ad
album proxius accedune; ad ha5
autem renocabis colorem albican-
tem, ex subaauo, qui vulgo dici-
cur lsabelle; aliquae rero plus ni-
ori, quam albi dicune, ve Fulnus,
baecicus, ferrugineus, vulgo tane, ad
hunc badium reuoca, rulgd bay
qui cantum eguis eribui Colet.
PROP. CCLZVII
Multa sunt, quae pro diverso as.
pectu, diversum colorem exhibent;
Ve praelerrim videre elt, in amphi-
mallo cramclino; vulgd volours
cramoist, quod pro diverso STu. d
aspectu, illustrius, vel obscurius
elleviderue; ratio est, quia cuM
villolum siE, filis Pericis, villi lu-
men appullum recinent; hinc licet
coccorinctum, oblcurius ete vi-
detur: recole quaelo, qux Cupra di-
ximus, de aspera, _ Lugola LUPCE-
ficie; idem dici debet de carrophil-
lis quibuldam, rubri coloris, quae
imphimallum quoddam TeFeLUNE;
idem quoque de quibuldam aliis
Aoribus, qui propeer villolam ve-
cem, ruborem magis tulcum exhi-
benc: hinc amphimallum peaeta-
cum, nioro pigmenro dilutum, na-
iorem nigrorem peaetere, quam
alia rexturx Cerica; quia villola
Cuperticies mulcum ad nigrorem
contere, re lupra dictum ett; Eline
colorem mucarevidetur; quia pres
E villi LCAeXIOHEI MUERHC; ISITUE
sadIDLU COMIHGLTIOHCMI; iSIEIE
colorem.
PROF. CCL ZV ITI.
Aliquae plumae pro diverso aspe-
ctu colorem mutant; Guis enim col-
lum columbae non vidie, in quos
canta colorum varieras cernitur;
cuinsracio gemina est; prima pe-
ritur a divecla retractione, et ien
Aexione, quae sic in cenuissimis pi-
lis, quacenus hiradios luminis di-
verlimode excipiume, amalogiam
habes in radiis Colaribus, qui dum
Per medias Frondes traiiciuntur, ibi
colores iridis depingune; adde, sI
vis, eilos anterinae pennae, in qui
bus traiecti radii, colores iridis
eriam depingunt; alcera rario, et
pocilsima ett, quia vili plumarum
colurabe, in collo praelerrim, di-
verlam lanuginem habenE, aEque
2ded prove radius in hanc taciem
incidic, propcer calem resexionen,
talem eriam colorem praetere; rbi
veco in aliam Faciem, a priore di-
verlam, incidie, diversa est reste-
Xio, ac proinde diverlus color;
immo. si paulo diligentius, de ac-
tentius hnius plumae indolem spe-
culeris, hoc iplum, quod dico,
tuis oculis obseruabis; Porro cam
ciro hi colores muraneur, quis
columba frcquemissimo colli e
capiris mocu, tacit, re pilorum
Facies, in quas incidie radius, 
ru eE aCDECtI MUTENE.
PROD. CCLXI2
Tlinc bone intelligieur, cur d
gines quaedam, opero plumario; de-
picta, qua ex Indiis asporiantur, pro
ainer sa

## Folio 80 — 779785487:0138
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000138.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
P Et Y3IC A ZR AOT. TII.
diverso aspectu, modo violaceum. seu reterae, quae nobis ingrara lune.
splendidum caruleum, modo sina-
raedinam viriditatem exhibeant;
Racio el, quia ex mollissimis plu-
marum villis, quali contexrae lunt,
quorum facies, ita compolirae lunt,
ve in parrem, r. 8. luci oppolitam,
eadios sub cali coningatione reAe-
EaME; aE verO versis lucem, (UO
tali, a priore diverta, quid miru
igirur, si diuertum colorem extri-
BeaHE; praelertim cum inter Ros
colores, maxima lic attinitas; et
veco vel ex hoc phaenomeno, no-
Aex hypotheleos veritas euinci
porest, quid enim aliud, amabo,
hic habes, nili diverlam radiorum
redlexorum coningationem.
PROP. CCLZX.
Eadem conineario coloris mixti,
ex diversis coloribus miscibilibus na-
sei pocest; v. 8. ex riridi, _ rubro;
hrabetur =. quae est coniuoatio co.
loris, qualiliuidi, icem ex AauO,
et purpureo, habetur eadem con-
ingatio =. icem ex Aauo Lubro, et
caruleo; haberur cadem =. _c.
haec coniugatio ingrarissima CA;
hanc eriam probabis, adhibicis
vieris verlicoloribus: mirarue
Aovillonius, quonam pacto heri
Dolie, ve ex coloribus oraris, in-
oeatus componatur: Ced hoc in
obiectis Cenluum, Freguenter acci-
dic, in Caporibus, odoribus, Conis,
milce (al cum Paccharo; compone
Fonos alog0s, incer le, linguli gra-
ei TUnE TCOTIIM, ac vero coniun.
ctim, nihil nisi distonum audies:
porro ille color lublinidus non
ideo ingracus est, quod vilum
irale aHICIAE, VE FOrEE non nemo
PROD: CCL ZZI.
Colores possibilos, sunt insinici
potentia; PiobatuE, quia FOE (UNE
Fatis imprudenter existimarer, sed
quod illorum obiectorum colorem
colores possibiles, quoc lune possi.
biles diuerlae luminis, e vinbra
coniugationes, sed hae Pune infini.
EX POTEHEIR, VE CONSTAE; quis eni
rlcimam altignabie; igieur ec co
IOreS.
PROD. CCLZXII.
Species communicantes vel parri-
cipantes (zE VOcanE) in coloribus,
manifestae sunt; De his in MCEZ-
pholica actum est: Sic color viridis
agnaliter parricipar de AauO, et
caeruleo, immediace; mediate vero,
dealbo, e nigro; iremque de ru-
bEo; euber vero, aequalirer de albo,
de nigro; launs, aqualicer de Fu-
bro, albo, inaqualirer vero de
albo, nioro; carileus, aequaliter
denioro, Eubro; inaequalicer au-
cem de albo, nigro; isieur in FOta
colorumre, Punc hruiulmodi spe-
cies communicantes, ae qualicer vet
inxqualiter, plus, minus; in hoc
nulla est difficultas.
DROD. CCEXZIII.
Colores in minimis naturalibus non
sienuntur; VE HON neMO PaTIIS
caute diric; sed porius ex minimis
naturalibus, ita disposiris, rarios
colores natei melius dixilser; cum
enim color in actu primo, sic calis
oradus densi, e rari, secundim
diuertas parres, in obiecto scilicee
illuminato, eec. cerre relulear di-
verlus gradus, ex diversa corpuI
culorum disposirione, VE PaTCE in
nine, puluere, succo percolaro in
Aoribus, Plumis, ecc. igitur bene
incelliei

## Folio 81 — 779785487:0139
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000139.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. I. DE COL ORI BVS.
incelligitur, quonam pacto ex di-
verla dilpolitione, diverloque lcr
minimorum naturalium, vel COr-
pulculorum, diuersi coloresna (ean-
cur, non vero in iplis gignaneur;
nec enim minimum illud illius co-
loris est, quem cum aliis policum
praeterre viderur, de quo paulo
post; equidem piomenea se se per
minima, iis corporibus communi
CAHE, QU_ LIHGUINEUE, C PanNUS
cuber euadir, v. 8. quia einCEua
rubra imbuicur; ipla aUCeM ciI-
clura, rubra est, quia rubris COr-
pusculis constar; de non ideo haec
corpulcula rubra lunt, quod aliis
rubris constene, ne derur proceltus
in infinirum; Ced quia ex iIs pai-
cibus, singula conttane, quae ca-
lem opaci, e diaphani oradum
Faciume, ex quo talis radiorum se-
Rexorum coniugario, id est calis
color relultat.
PROP, COLLXIV.
Finc corpus tali colore cinctum,
resolui potest in miscibilia, vE v0-
eant, quae tali colore carent; Tu
omni distillatione, vecione, Tubli-
marione, hoc Facile obleruabis; AC
carbocam atri coloris, in candi-
dos cineres reloluitur; lignum al-
bum in ateos carbones, e nigerri-
inam Fuliginem; puluis acer in
candidam Hamnam : Fatio est; qui2
relolurio gradum opaci ee diaphra-
ni, ee pacrium ordinem ex dilpo-
Sitionem mutat; igitur ex colorem;
quis hoc neget, qui lacteum can-
aorem lilii, vel purpureum rola
cruorem, in limpidissimam aquam,
auolare viderie: in Talibus Famem
aliquando corpulcula illa rema
nene, qua priorem colorem pin-
Aillationem, muleum adhue eubee
prioris apparet; si tamen vlcerius
YEaTUE, e calcinetur, LuBOTeI,
In ALBOTCM COIMUICAT.
PROP. CCLXZV.
Punctum Physicum. Seorsim con-
sideratum, nullius coloris est; Ouid
nullum radium refectere POrCcC, (I
Teorlim considererur; et licet re-
Aecterer, rnicum tancum reflecte-
ret; igieur nulla eset radiorum
coniugario; igitur nullus color;
idem dico de puncto lueis; quod
Levera ex nostra hypothesi perspi-
cuum est; E tamen cum aliis con-
iungaeur, _ componatur, ad com-
rmunem colorem, quali concurrie;
hoc est ad illam radiorum FeAexo-
tum coniusationem, in qua calis
color posicus est, cum luum eriam
cadium rehectae, ex quo lunul cum
aliis, calis coniugatio consatur:
Hlinc punctum, licer non refectat,
2d talem coninrationem COnCUE.
ric, quia cum lixc dicar aliquot
virbEaS, ee intexrupciones, vmbea
vel incerrupcio ex negarione reftexi
radii segNIEUE: Hlinc punctum
Phylicum Ceortm, est prOrtuS in-
visibile; patet ex dictis; quia sub
nulla coloris specie, vel rarione
videri posser; nullo quoque alio
sentu percipi posser, ve luis locis
dicemus; Hlinc dicinon porest,
pencta rnius elemenei, Teortim
considerata, disterre colore, ab aliis;
nec enim illa colore differune, quae
COlORE CRLENE; ex punctis camen
unius elementi, calis, vel talis co-
lor resultare pocest: v. 8. ex pun-
EtiSFCFEX, aIBOF; quia cum haec
Sinc Sphaerica, poros relinquune.
Xc. Sed haec ex dicendis Tract.
gebane; sic in tace vini, pot di. Sequenri melius incelligentur, in
Fom. II.
e

## Folio 82 — 779785487:0140
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000140.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
e
PHZSICE TR ACF III.
quo rarionem e naturam reflexio-
niss e retractionis, examina
bimuS.
PROP. CCLZZ VF.
Corpus diaphanum. licet non sit
coloratum actu, est tamen potentia;
Pater, quia cum nullam cadiorum
coniugationem nonam efficiae, co-
lorem non haber actu, quia camen
ita cum alio milceri porest. ve in-
cidentes radios sccundum nonam
modificarionem, e coniugationem
rellectat, cerre habere porest colo-
rem; igirur dum perlpicuum ett,
haber colorem porenria, non actu.
P ROP. COLZXVII.
lne reitores aliquos, qui vOln,
aera album esse, aquam veronioram,
quod Fallisimum elt; quia aer, dum
diaphranus est, nullum habet colo-
rem, Ccilicet actu; nihil enim ob-
Elarer, praelence lumine, quin vi-
dererur; haber ramen colorem po-
rencia; quia ica milceri porest, cum
aliis elemenris, ve divertum gra-
dum opaci dc diaphani Faciac, 2c
proinde coloreni cum aliis parri-
bus communem induar: Dices
aquam videri nigeam; Relpondeo
aquam noctram, non elle pura,
acque adeo non esse pertecte dia-
phanam; idem dico de aëre noctio,
qui proprerea caruleo rinetus esse
videcur.
PROD. CCLXZEITI.
Aliquis recentior fieuras coloribes
pessime tribuit; v. 8. Higeo, cauam;
rixidi, cabicam; caruleo, oct2-
tiedram; icolahedram, puniceo,
_c. vel enim, cum Democriro Per-
rir, in quo cerre catu, non dispu
10, iam cnim democrixiea Lentemr
eia de lumine e colore, superiore
tractacu distata est: igieur figurae
colorum accipiendae lunc, in iis
corpulculis, à quibus Aic reltexio;
hoc aurem polito, cum albus co.
lor dicar Sphaerulas, hoc eAt Aou-
+an Ephaericam, in iis corputeu
lis, a quibus radii concinui eeAle-
ctuntur; cerre viridi colori octa-
hedra pocius, quam cxruleo, com-
pereret; quia haec accedir propius
2d circularem, & sphaerica; ve
cerre viridis ad album proxius,
quam caerulcus accedit; Pixeterea
figura cubica, dum Facies, ec plana
cuborum in Cuperticie conveniane,
laeuigarissimam lupertciem Facie,
Led haec nigrorem conciliat; vesu-
Pra demonstracum cst; Pexeterea
tigura denticulata, hoc est, Ariis,
e denticulis alperara, nigeori eria
competit; igirus non cauum cauas
imirio ex circulari caua, plures ia-
dii continui reflectuntur, re quinis
in rebus Gcoierricis mediocriter
verlarus, demonstrabit; cg0 can-
eum Cappono, e abstinco, ne
mihi puri Philosophi lirem incen-
dant; igitur albo quidem colori
Ephaeras cribuo vel curuas Aguras
nigiorero (uxerhciem planam, vel
Ariis, e denriculis aEperaram; aliis
vero polyhedram, et plurium, vel
pauciorum lacerum, Ccu Facierumm;
Eue regularis Ac, Cve irregularis;
provecolor proxius acccdit ad al-
bum, vel nigrum; hoc est, iis co-
loribus, qui accedune propius ad
altoum, illa AGUIEX COIPCTUME,
quae accedune propius ad sphaeram
hoc est polytedra plurium Facie-
rum; conrra verdiis, qui propius
ad niorum accedunt; quod reuera
noltex hypochesi ommino con-
Tentit.

## Folio 83 — 779785487:0141
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000141.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. L. DF COLORIBVS.
DROP. CCL. Z ZIX.
Cum numeris musieis, vix possunt
componi colores; OIIQ MIITIOFI INU-
sici dicune coniugationem termi-
norum pohriuorum; id est duorum
Tonorum; cum tamen colores di-
CAME ConInOnTIONeM FeKINOEIM,
quorum alter policiuus eAt, alFeF
vero prinatinus, id est luimen, e
viibra; st camen aliqua compara-
eio instirui postet; albus colOr, (0-
num acurum; niger, GraVCM eX-
hiberet; rubee, rnitonum; id est
 RaIuS e CxrULeS, diapaFON,
id est 2. de =. Colaris, d pUF-
pureus, diapente, id ctt 3. 8 3
ivixtus ex viridi, et nigro, icem-
que ex viridi, e albo, diacolteron
id Cst, 3. _ 4. _c. sed haec,
licer aliguam analogiam RabCAHE,
VIX FAIEN BCHE COHDCMIUHE; gua-
re illa omicro, et Patis eA, vix indi-
calte.
PROD, COLXXV
Colores Rorum facile explicari
possini: Hloc est ad eadem princi-
pia reduci; non etat, quod hic Le.
pererem, cum ex lupra dictis, non
difficile incelligi possic; in grariam
EaICI cyTOnu, nonnulla, qua
ad colores Aorum perrinCME, bre-
uicer indicabo, _ Per MUIBCTOS
distinguam.
2. In Aoribus porissimiim, na-
EuTA, _ color ludere rideneuE;
ratio est, quia cum Rorum materia
Sie delicacissima, carissima, cennis-
Fima; in iis Cuccus claborari porest,
percolari, concoqui; cum pro-
peee organorum Cubcilitatem, EUIX
proprer sucei renuicarem, tum
Deoptet rim lolis, qua facilius ce-
sive IIla MATCFIAMI PFAGAEAE;
vide quaeso, quantum dilcriminis
Aoresinces de Frondes, intercedar;
quam subrilis e accuraca, in illis,
Abrarum rextura; quam neglectus
in his, Elorum plexus; in vnica
rota, vericarem hanc gemino, vel
terno senlu percipies; igieur in
crassiore illo fibrarum plexu, luc-
cus parum accurare; in delicariore
verO, accuratISIme PCKCOLATUE;
hinc color viridis, ex illa rudi
Percolarione; ex hac vero maois
exguilica, alii colores relultanE.
2. Flores villOsI, ad instac a.
phimalli, aliguid Fulci purpurei
Praeterune, ve caryophyllum, ana
Fancleus, Phloginon, rulod
pensée; nempe ve iam dictum est.
Lupra, rilli radios distrattune, acque
adeo rmbras creane; hinc colo-
rem versus purpurcum Fulcum
promouene; in hoc nulla est difti-
cultas.
3. PauCi PUNE ROrES perFecto iI-
store horridi; rario est, quia vbi
elt perfecta percolario lueci, nisi
Cumimus calor aduraE, vix nIOTOE
est; aequi in Aoribus, Cuccus ali-
mencirius accuratissime praepata-
EUE, d Percolatur; nCquO EANEUS
calor Aoribus inect, qui succum
illum adurae; igieur non micum,
Ei pauci Aores niori videaneur.
4. In Tulippis, res colorum mi-
ritica est, quam enim varii Fulip.
parum colores, quam regeri, e
riui; rario est, quia in maiore bul-
bo, maceria diligencius aseruaEHE,
ex praeparatur; in craltiore e altio.
recaule, melius percolacur; deni-
que in oblongo, de quali elliptico,
Colique, ad instar speculi elliprici,
expolito, melius concoquitur; hinc.
vegeri, et rarii Tulliparum co-
LOrC5.
Eadem

## Folio 84 — 779785487:0142
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000142.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PE YSTCA I R A CF. III.
5. Eadem Tulippa, gux calem, verla sic concoctionis tatio, haud
hoc anno, colorem praetere, alium,
sequenti anno, peaterce; Lacio
est, quia rix heri porek, ve eadem
ommino sic, his duobus anniS, EUI
Tolis, cum caelis remperies; cadem-
que temporis ratio; qua CCITC
ucata, tocum fere illud utatur,
quod ad concoctionem, percola-
rionem, praeparationem lucci con-
ferre porelt; igIeUr mUTaTO PeFCO-
larionis modo, et sradu, quid
mirum est, si muterur color, qui
omnino ex praetata percolatione
dependet.
6. Fadem Fulippa verlicoloi
esse porest; rario a diverlis Aibris
pecicur, quae diuersum plexum ha-
Denc; ac proinde divertimode (uc-
Cus, in iis, percolarur; hinc di-
verlus, in diuerls plagis color:
immo obseruacti (ni FaIIOE) EEa-
etus dinersi coloris, sccundum
onsieudinem Aoris, produci, ac-
que exrendi, non secundium lati-
rudinem; quia Ccilicet, in hoc AO-
c, fibra sccundum lonsirudinem
vroducumrui.
7. In Fulippa duplex Facies est;
interior et exrerior; poiro aliquan-
do accidit, re color exterioris Fa
ciei, colori incerioris, sic omnino
timilis; ee secundum eoldem Era-
etus, illi relpondeat; quod rcuera
sE. cum pertecta est Librarum
rerimque similieudo; est enim du-
plex membrana, interior scilicer,
dubie diversus inde color na(CCCUE,
quod multo magis accider, h qua-
libet membrana. seu pelliculas
lingularem Abrarum, de slaminum
rexturam habeat; porro Tullipae
illa maiore inprerio vulgo haben-
e exrerior, e quaeliber luis Abris
constat; igitur, Si fibrarum plexus
in veraque sc omnino Cinilis, at-
tur, quae recamque faciem lumilem
que 2deo Tuccus eodem prorlus
serune; quia rel inde consicirui,
Horem constantioris indolis elle;
nec enim illi Aores canei astimman-
nodo percoletur, idem erie verim
tur, qui Cingulis annis, ad instar
Aoridi prochei, colorem ex vul-
EUI MUTANE.
8. AIOx, in rubras, ee vicil-
sm rubex, in aIbaS, etiam co
dem anno, ve plurium UEAN-
tur, analosiam habes claristima,
in lacte, d languine; lac enim
in languinem, ec ricistim languis
in lac, modica scilicet concoctio-
ne, de percolarione, commuran-
tur; igicur hi duo colores latis
que color; licet aurem sic idem ii
altines lunt; immo in iis, coniu-
veraque Abrarum plexus, s tamen
sationes omnium limplicissunas
considerauimus; igieur quid mi-
rum, si duns vicerius calore Colis.
proxcer varium tolis aspectum, dii
concostio promouetur, arque per-
ficitur, quid mirum inquam, (i
lac Aoris in languinem rubeat; e
Languis ciuldem, in lac candeleac:
Peataca analogia reir hanc indulta
luce pertundit.
9. Honnunquam accidie, De
Roris vlcimus limbus, seu margO,
Singularem coloremr praeterat; ta-
rio est, quia nimis contrahiuntur
versus marginem tibrarum ductus.
atque meatus; ac proinde cum luc-
cus vlcerius percolari non pose,
propter mearuu obstructionem, ir
Prxdicco margine caula noui co-
loris abest; id ele luccus vlceriua
percolacus; igirur primum seri-
mec colorem, quem camen reli
guuo

## Folio 85 — 779785487:0143
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000143.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L1B. L. DE COEORIBV S.
quum TulipPx COrpUS mutauiE.
20. Aliquando in albo AOrc,
PUIEPUFCR nOTA CerNIEUE, quali PaI-
suinis gucca, in medio lacte; rario
est, quia casu non lemel accidie,
ve quedam percolandi lucci ciat-
Pores parriculae obstructionem ali-
cuibi taciane; hinc macula, de di-
verlus color; analogiam habes in
cumoribus corporis animaneis;
irenque in lenriculis illis, Peu ma-
culis, quae curi adna(CUNEUE; nCC
in hoc, vila est difticultas.
22. Aliquae culippae cumdem sem-
per colorem habent; quia Abra-
rumplexum constantiorem habene,
e trmiorem; ioitur eodem modo
Tuccus semper percolatur; quid
mirum ergo, si colorem Pempet
cumdem obrineac; calis illa es, qua
vulgo bosuert appellatur; omicto
alia nomina, quae ludus porius ee
iocus, quam vila rario impotue.
runc; analogiam in aliis AOribus
habes, qui nunguam colorem inu-
EANE.
12. Ferra diversimode pFxpaT2-
ta, tritas Cribeaca, rsta, irrigata, cal-
cinata, ad culipparum colores plu-
rimum lane conterre viderur: luc-
cus criam diuertus, gno praedicta
cerra subigi porest, mulcum Facit;
Proba, si ris, et si quid orii cst, et
proprio experimento rem ita le
habere comperies;adde (1 vis aquas
odoracas, modo benignae (IME, ad
Tubigendum Polum; iiumo bulbo5,
plus vel miniis liccos Colo commie.
re; e mulra obternabis; quX ex
noctris principiis Facile incelliges.
13. Tunx quoque ratio traben-
da est, quxe cum muleum Rumoris
concilier, secundum diuertum Folis
aspectum, non imiru eA, (L pFX-
Fari aspectus rario habEatuI; quia
quantum humor ad rem colorum
Faciac, ex dictis lupra perspicuum
est; Facie eriam ad percolationem
Tucci, ad corruptionem bulbi, ad
Tubigendum Colum, eEc. quomo-
do vero hichumor ex lunari olo-
bo educarur, (uo loco dicemmus.
14. Caeli remperies nOn parum
ad Tulippas perrinet; nempe lu-
midum caelum, _ perennes im-
DEeS, plULIIM NOCCME; LICCUI Fa-
men _ serenum inuat; adde sI vis,
Caloris viI, quX SUICCUIM COQUIE;
hinc non raro accidie, culipparum
tem, proprer viciatam caeli tetm-
periem, non succedere; colorenim
2 ucco rali modo disposico, per-
colaro, cocto, dc. cuncta haec a
cali temperie muleum dependents
ve nocum ett.
25. Ilinc E negligatur horum
Aorum culrura, ltacim degenerants
quia crudo et vitiato LuCCO nu-
EFIUHEUE, qui CUM ACCUTaEC PerCO-
lari non possie, nullum colorem,
qui aliquo in pretio sic, depingit;
Sed vel in vulgarem Cubsauum, vel
in rubrum, qui passim occurrit, ret
in crictem Cubalbidum abic.
16. TulippX NON FATO ViESAER
Cunt, distinctis coloribus; ratio est,
quia ita Abra pectinarim delInUME,
ut in ipsis frondibus aspicimus; igi-
EII CuII (UCCUS PeTCOLCTAE, Et CON-
crelcatin Abris, quid mirum, sV
virgati eractus diltinctos colores
Praterant.
27. Crocealitii erana, hune con
lorem habene ab halitu Concres-
Cente, quasi in PrecioTur uCOTeM;
hinc Facile ille Crocus adhaerer; at-
que excurieur; est enim quali Fa-
cultatis regerantis lublimario, ve
28. Quaedan herba, quam rul-
ita loquar.

## Folio 86 — 779785487:0144
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000144.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PF ZSTCF T R AC F. TII.
edmirabilem rocane, in lacioribus dem IaTUITATI PONIE; HOC FaMEM
foliis, vbi maturnie, grarissiimam
colorum rarierarem oltenrat; rario
CA quia illa mareria, quae in AO.
rem abirce, in folium herbae pro-
De percolata, derivatur; igicur eos
in hrerba colores depingit, quos in
Rore depingeret; in quo nulla est
disticultas; pexlertim si huius her-
bae organizacio paulo actentius
consideretur.
19. Trague ex dictis, seliqua,
qua ad Aorum colores perriment,
Facile incelligeneur; omieto alia,
quae ad AOres SpectANE, qua DeO
dance, in craccatu de plancis, Fuse
prolequemur; nec enim huius lo-
ci esse pollunt, in quo cancum AO.
rum colores non contideramus.
PROP, CCLXZXI.
Ex his eriam explicari possunt
colores fructuum; Non CA, quod in
his diurius immorer, nempe AO-
rum e Fructuum colores eodem
Prorlus modo explicantur, per di-
verlam Ccilicet lucci percolario-
nem, quae in tructu exquilita de 2C-
NOn FaCIC, GNII EUM IN ROLC, CHHL
CUTatA est; Succus enim, qui tum
in Aorem, cum in Fructum, deinde
concrelcit, ex eodem canali _ FOn-
re derinacur, iildemque meatibus
eraducicus, re patee; isitur aeque
in veroque praparatus elt: obler-
uabistamen, illam Cucci porrio.
nem, quae in Aorem abic, rariorem
else; _ magis aeream (VE VOCANF)
hinc ciro ad tinem optatum perte-
eta macurarionis et percolationis
perducitur, e delideratum colo-
cem induit; illam vero, quae tru-
ctui contormando dectinatur, licet
eiuldem prerii sc, Solidior tamen,
in Fructu, percolari debeac, vr 1m a-
X densior est; hinc plusremporis
ponic, ad hoc vr percolari, aC TaM-
curicarem alequatur; in illo qui-
dem, cirius, propter raritacem, et
Tubcilicarem; in hoc vero cardius,
Proprer Colidicarem, ex densicatem;
in verogne demum percolatio di-
verlos colores paric; pro quo ne-
celle es, ve oblerues, corricem il-
lum, qui Fructum cegie, esle ad in-
Sac pelliculae illius, seu membra-
Bula tennissimae, qua verimque AO-
res veltie; unde color illius cancum
consideratur; icaque alborem ha-
bes in mulcis pomis, in alba vuas
Lolarem; in ciereo malo; Aauum,
II ALMCHIZCO; CEOCCUI, IH AULCO,
rubrum, in caeralo; purpureum
e violaceum omnis generis in
pruno; in nuce, viridem; in mO-
ro, d in rua, nigeum, dcc. ad Fru-
ctus, grana reteres; alba, ve pila;
Aaua, verricicum; varia, ve pha-
seoli; porrio camen spermarica im
omni ferc siano, candida elt, ve
iam lupra dictum ex probatum
fuic: lignorum colores ad eaden
principia reuocabis.
P ROP. CCLXXXII.
Colores, qui per tincturam in-
ducuntur, facile explicari possunt ;
Ram hanc ad cerros numeros, ma-
ioris distinctionis graria, reducere,
opera prerium crit.
1. Illa cantum cinctilia lune, quae
cinctura imbui poltune; ica ve
cinctura mareria, torum rinctile
Corpus (uDCaE, aEGLE BCHCTFCE; d 
Le se cincturae corpulcula ica inte-
xant, ve deinde exprimi nOn pol-
sine, quancumnis corpus rinctum
abluatur; quod quomodo Hac, pau-
Id post dicamt.
2. Lilia

## Folio 87 — 779785487:0145
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000145.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L 1B. I. DE COLORTBVS.
2. Tingilia pharmaca, ex ani-
iantibus, e regecantibus, Ve plu-
rimum, alsumuntur; olaltum de
rubia Cune herbae; crainceliuIm,
graneum, e vermicularium; de
murice, e Osro, nota res CH; qHOE
porro lignorum, Aorum, radicum,
sianorum, herbarum, Fructuum,
VeTIIU, IIMO _E CXCLCMeHEO-
rum genera infectores ringendis
lavis, adhibeane, perspicuum est:
multa enim Aoribus, e terra naI-
cencibus, d radicibus, FingUNELI,
corricibus, lignis, Foliis, Fructibus,
animalium Cuccis, ec. Raec TUNE
verba Philolophi lib. de col. c. 4.
igieur de re, quod sic, cerrum est;
ac vero proprer quidsic, facile di-
ctu est; nam cum regetantia, et
viventia, succum alimenticium ac-
curarissime praeparent, de coquane,
colorem induit; qui ex cali vel ca-
li percolarione resuleat; ex cum vi-
venria, de regecantia ex Aibristan-
Eum COnSeHE; mirifieum enII Fa-
ciunesibrarum plexum; cerre Ala-
mina, cum aliis Elaminibus Facile
implicantur, aeque intexuncur;igi
cur corpulcula illa cinctilis phar-
maci, oblonga scilicet, Per POLOS
lanae ab humore deducta; cum ip-
Ss lanae, vel Perici, vel canabis, vel
∞ollipii Alameneis, ita complican-
tur ac contexuneur, ve deinde auel
di vel exprimis ac exeuri non pol
linc; equidem, alia quedam infet
Stores adhibene, praecer regerantia,
Sed re lanam FInCCUEX PERPaTCNE,
adhibent aurem, alumen, cerulsam,
TapOne, eEC.
e
.3 s. Candida lana maxime cincti-
lis est, ex colorem admierie; secuts
vero pullas Pario est, quia pulla ils
los meatus haber; quibus corpu.
scula pharmaci cinsibilis exdixi
non postint, aue Caltem s excipian-
tur, rerineri in iis, aEque INCCNE
non valeant; verum autem dicen-
duin lic, dubium ett; nam cum hu-
mor niororem corporibus conci-
liet, re lupra dictum cA, cerre hu-
inor alia corpuscula a mearibus ex.
cludic, quosiple occupat; aliunde
camen, niori pili adultum quid (-
gniHeanE, de lCCUM, ve in xThyO-
Pibus ridere cA; igirur cum licci-
Tas poros ee mearus plurimum la
Xec, ve ridemus in ligno, Terra, Xc.
meatus illi equidem corpulcula
tingibilia excipiurE, quae camen Le-
tinere non poltune: prima Latio ex
eo contirmari porest, quod pilus,
niget iuxra radicem niorior (IC, AE
vero li lorigioe est, verlus aliam
excremirarem aliguantulum Aanel-
cir; hoc ni fallor in onibus nioris
Obleruacti; sed versus radicem plus
alimenti, acquo humoris est; igieuE
ab humore pilus nigreleir; equi-
dem Fateor, ab huinoro pingui ali-
quando pilos niorelcere; sed erine
manimé Eplendene, perinde acque
Si ructi esent, ac profecto hXC COn-
fiematio primae rationis in para
logilmum parum caure impingie
nam cum pili plancae sine, vel ad
instar plancaruin, quis non videt,
rercicem planix, ette longe rene-
riorem, ac magis humidu; ErUM-
cum recos quiad radieom ost; SiC
ciorems e magis durum; igieur
idem de pilis dicendum esse vide-
ur; maxime in onitusi; quod Eci-
licer prae maiori siccitare, ee adu-
Ao Cucco, lana pulla Ccs praelertim
cum in calidis regionibus Balticas
oues nioroteu pallorellerere
Santur; igitur liccicas naiores et
amplioros meacus faciis igienL COK
puleuta quidem vinctitia excipivole

## Folio 88 — 779785487:0146
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000146.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PEL ZSTCA TR ACT. III.
sedminime rerinent; hinc pulla quaeque descendere, neque racat,
lana rinctilis non cst.
4. Flmnore diluieue pharmacum
cinctile, ee Cubigitur, eoque cali-
do, acque in illo diluro panni cin-
suneur; rario est, quia corpulcula
rinctilia dehene exprimi, vel educi
ex corpore pharmaci; humor au-
tem cducie, praelerrim calidus, re
constar, ex omnibus dilurispraere-
rea debene cadé in mearus deuchii
quod Cane sine humoris rehiculo
tieri non porest; detere enim hu-
mor peadicca corpuscula, expiel.
Cu(que implexa in meatibus relin-
quit, adde quod humor calidus
valde laxat meatus panni, aeque
2deo Facilius ab humore perrrican-
EITI.
5. Aliquando tingenda lana
ipsI FINCTUIEA PEXPaTANEUE, vel a
liquaro alumine, vel aglasto, vel
a rubia, nempe alumen Cordes om-
nes educir, ee quidquid panni mea-
eus obstruit, hinc ipla charra Foe-
daca liquato alumine purgaTuE:
Potro aluminata de Feriens aqua
Tutticie ad macerandas lanas, re de-
inde cramalio rubeo, Eolco; Car-
neoque inficiantur; alii colores
slactum desiderane, re lanae PEx-
neque decer; analosiam in lapo.
naria, slalcum habet; addc quod
olastum Lolum, in quo crelcie, val-
de emaciar, e quali extaurie; hinc
pinguioresterix, re tricicum fe-
ranc, slatto prius expurgari debenc;
PaTeMEUE, E aCCTenEUI; CA auTeIM
glactum herba pingui, eoque sub-
re apud Cadurcos heri Polet: II
Pictura aliquid simile habes, pi-
tili lucco plena, quo lanae imbuta
ctores enim non in cela nuda, led
alios colores ica admierune; re de
praeparata primore illicu, rlrimos
colores collocare Colene, de quo
intra: canta porro est lerici renui-
inde semper rerineane; ita enim
tas, ve bibendo clalco ipaF SIEs
rempe Colida illa et luccola Tub-
Cancia Colidioribus sibris contine
si canrum porest; igieur cora res ilta
ed adductâ est, ve dicamus, slasti
slactum poros obstruit, rbi lemel
Aructiores vero laxari; obstruie
aliud pharmacum Cuperinductum
elt, ve nec alium colorem excipiat,
opera, laxiores meatus obstrui, ob-
quidem pingui illo, quo pollor (uc.
co,aperir de laxac lubrico illo, qui
Facile Cubit, a permear.
nec admistum, abire linae; quod
6. Panni tincti, Frigida deinde
abluuntur, re Ccilicet ca corpul.
eorum in parrium plexum referen-
culorum porrio, quae parum adlia-
FeE, exprimatUE, ne deinde (ol0
dum est; _ Vero qui haec Cu Ex
astrictu, vel contactu, manus ret
alios pannos inticiane; Ilinc nigri
Perimentis recte e actenre com
Panni male cincti, a imburi manus
Faedissime denigeane, immo dice-
re aulim; ablurionem hanc non
poluerit, ex iactis principiis cun-
Parum conferre, ad deuchenda per
angultissimos meatus rinctura Fl2.
mina eaque magis ac magis cum
filominibus panni intexenda, et
implicanda; hinc Opeix pannum
iptum maioribus ferulis cundune,
re poros excipiendo humori la-
Xenc, tum demuin maxima ri intOr-
quene, re iptum humoreni expri-
manc; Ced haec Faciltima lune, quoa
rum rario perspicua cA.
7. Si panni tincti diu SOli CxpO-
cta facile detinier; sed ad minura lui maneane, splendorem rincturae
AILTUIE

## Folio 89 — 779785487:0147
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000147.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L. 1B. l. DE COEOR IDVS.
amictune, de in euanidum colorem Cune illa phaenomena quorum nul-
commurant, ratio est, quia calore lam adhuc rarionem ridi, quaeque
Colis, cum humore, mulca sentim
rinctura corpulcula exhalancui;
isicur non mirum est, li reliquum
rincturae minorem effectum pra
ster; adde quod alia corpuscula,
quae cum acomis in aere Auitant,
lensim panno expoliro aahaerent,
aEque adeo rincturae quali luper-
inducta, illius Eplendorem obre-
SUME, e expungine; hinc qui cu-
ram rei vestiaria gerunE, nON P2
rum Colliciti Cune, ne panni diu pa-
ceane, sed in Arnem recte compli-
centui, de componantur; hinc re-
Res, rbi per aliquod tempus sesx
et explicarae Fuerune, Censim deco-
loraneur. Fx his Facile reliqua in-
celliges.
PROP. CCLXXXIII
Ad eadem principia reduci pos-
sunt quedam colorum phanomena,
quae finne, opera lioni cuiusdam Me-
ricani, quod illius regionis incola
Coari vocant: Hloc experimentum
habes in lib. P. Achanasii Kircheri,
de arre lueis e vinbex, quod tale
elt, h ex ligno Coari ras quodpiam
tornerur, d immittatur aqua limpi-
dissima, post aliquod cempus calio
colore coque incundissimo, dum
in eodem rale ct, cincta elle vide-
EuT; E vero ex praedicto rale in
crystallinam ampullam eransfunda.
tui, e mulex luci exponatur, aqua
cerre ve prius limpidissima cerni-
tur, A vero Z canca luce, ad modi-
Cam, cradueas ampullam, aincenam
cerre e lmaragdinam in ea viridi-
tatem alpicies;  demum in mino-
re adhuc lucc ampullam colloces,
ruborem quemdam, led pullum, ee
quali ferrugineum ridebis; hac
Fom. L1.
ad iacta principia facile reduci
GMeWME.
1. Intula praetato rali aqua cx-
lio colore rineta videtur, quippe
dubium non est, quin lionum il-
lud ab intulo humore canculum
lubigatur, ee macererur, atque adco
innumerx fere parricula humori
admilceantur, in quibus calis Fra-
Etio radiorum, ee refexio AC, acce-
dente scilicet in cauitate valis, cali
terminatione, recelii coloris species
spectanti oculo extribeatur; (uppo
namus enim praetara corpulcula, ex
ligno Cubigeneis humoris vi cdu-
cta cum minutissimo puluere, hu-
mori limpidissimo admilceri, ctacim
hunc colorem, ad instar eriti pig-
menci conciliabie; canculum minii
aqua aperlum, eorum hUMOLEI
miniato colore depinsir: quod au-
cem ex ligno diluens hUIOF COF-
pulcula cducar, dubicari nOn po-
rest; analogiam habes in Brasilix
(rE VOCANE) miniato ligno; icem-
que in cinnamomo, in calice aro-
macices nucis: hinc vas ex praeta-
eo ligno cornatum, rim illam tin-
ailem post aliquor annos amitriti
igitur muleae particulae Cubacta
educuntur; adde si ris auolante
halicum sc.
2. Aqua illa, quae dum in pix-
faco vale contineretur, caeruleum
colorem peaeterebat, in crystallinam
ampullam eranstula, de mulex lu-
ci exposica, limpida ve priis appa-
ret, ec tanculum Colaris fulgoris
octentar; rario est, quia licet ad-
mixta corpulcula aliquos radios
reRectane, d Sictane, vel tali modo
moditicatos. sive per refexionem
remittamE, sivc per retractionem
traiectas

## Folio 90 — 779785487:0148
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000148.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
P E X SI C F YR ACF. III.
eraiectos dimierane; nihilo tamen
minus maxima vis lucis praevalet,
acque hanc modikicationeim expum-
sit; lic Col per virreum prilma spc-
ctacus; colores iridis non retere,
quos camen radii in pauimentum
Proiecti depingune; non referr in-
quam; proprer nimiam vim lucis,
qua alios colores expunoit, eomo-
Ao, quo iam alibi fuse omnino ex-
plicarum est, praelerrim eract. 2.
lib. 3.
3. Eadem ampulla, PrxFaTUM
hrumorem continens, ad modicam
lucem eraducta, (maragdinam ex-
hibet oculis ririditatem; nempe
ex illo Colari Fulgore, quem mulra
LuZ afFerE, _ Caruleo, quem oblcu-
a valis cauitas efficie, viridem no-
dicaluxtacie; est erim viridis ex
caeruleo, e Aano; nec alios paren-
res matina viriditas agnolcit;  de-
um aliquid lucis adhuc detrahas,
pullum LuborEm videbis; mutatue
Enim modiAcario, EE SenHIM, PFO-
prei lucis decrementum, versus
nigrorem inclinar, quem camen
aliqua lux in adminris illis corvus-
culis resexa, ee refracta, modico
rubore ringie; hinc rnbor pullus:
ec haec est germana huius experi-
mentiratio, de caula, quo nostra
etiam hypochesis non parum illu.
StraEUE.
PROP. CCLXXKIV.
Pocturacolores, ex iisdem princi-
piis, non difficile explicantur:
1 Pigmenta teruncur;nisi enim
trira sinc, subigi no pollunt; subigu-
tur aurem, coricula opera, vel aqua
vel olco; elt enim geminus ille pi-
ctura modus, aquario Lcilicer rel
oleario lubacu; porro lubigi de-
beme, ee quoli diguari, re fciliiis
cabellae adhareanE, camque quals
imbuane; si enim piomeneum lic-
cum maneret, mullacenus adhaere-
sec, reconstat.
2. Cum aqua Cubigitur pig-
mentum, et aguario lubactu eabel-
la pingieur, quod vulso dicicue
en detrempe, minimi fere precii pi-
ctura est, e colores ipsi Facile Cx-
punguntur, attulo Ccilicer humore;
quia cum humor humori facilé
adhaereac, quid mirum, AI FCCeNS
aftutus, picturam dilaae, acque ire-
rum subigae, ex sccum eAfuens af-
Porret; hinc pluniae hoc picturx
genus exponi non deber; alioquin
plunixe hinmor colores expunger;
hinc ablui non porest cabella,
hoc picturae genere hguraca, led
tantum excuri, d lcopula detergis
Cunccamen colores hocmodo pea-
Paraci, candidiores (ve lic loquar)
Ceu Roridiores, quia licciores TUnE;
HULOE CIIL FACIE, VE COLOE LAMEI-
lum versus nigrum, e pullum pro-
InoveaEUL.
3. Olearii lubactus pictura mul-
e2 Cane praepararione indigee; pri.
mo enim liureum cendiru, et tem-
peratur, glucino policur, quod lci-
licet rela foramina occupat, illam
que paulo rioidiorem, et firmiorem
reddie, deinde albario aliquories
IaCeEaEUF, aC dexeTSIEUE; cum DEI-
moris illicus colore imbuitur; quod
icerum, terrioque herinecelle clts
quo enim crebrius cabellam Cuble-
ueris, splendidiorem efficies: ne
autem rariones lingulorum omit-
tam; albario bis cer que maceracuE
ne scilicer oleum, quo colores (uD-
actilune, celam permeet, vel in ca
dilcurrac, ve rulgo accidie; Cexpie
enim, cura in panno, tum in telas
vel minima olei surcula; Tubster-
XAIEHE

## Folio 91 — 779785487:0149
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000149.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
L 1B. I. DE COZORIBVS
nicur aurem primarius ille color,
de repetiris ricibus inducitur illi-
eus, guod ruloo dicune esbaucher.
imprimer, ve illa crulta, illuctriori-
bus coloribus sic quali scdis et
Fundaminis loco; vix enim oleum
incela consistie, sed huc et illuc
serpie: Peaecerea rlcimi colores re-
nacius primoribus adharent, e na-
ciur quasi copula Cocianeur: eum
demum primoris illirus coloribus,
opcimi et extremi illinuneur: Omit.
to alia r. 8. quomodo pictura vn-
bris opacetur; cum aduerlum rm-
bris lumen obcendatur, quod rul-
30 dicitur rehausser; cum concin-
no aptoque nexu exrrema colorum
incer le commirrantur, quod vulso
dicirur addoncir, ec alia limilia, qua
ad TeIm nOsEFaM nOn FaCIUME.
4. Tabella oleario piomento (-
suraca, actulo humor abluis e de-
tergi porest, intacta prortus pictu-
Ia; quia humos aqueus oleu pe-
netrare non porest, vel lubigere;
igicur neque pigmencum, in ruum
corpus, e mallam, cum oleo con-
Racum: praecerea oleum humorem
in renaci materia, ne auolet, con-
tinet; nempe si humor auolet, cum
eo inul piomenti corpuleula 2u0-
lanc; hinc colores candem cuanidi
rectane: adhibetur aurem ad Pi.
ccuram oleum nucis, non olca;
quia illud facilius crustam obducic;
cum tamen hoc nunquam ferc(ic.
cari. polle videatur; cum longé
plus hiumoris habeat; his addc di-
lutam Candaracam, vulso vernis,
gux extremis coloribus obducitur,
cuius ca vis est, re pereriguos de-
fectus, quali obregat; analogiam
habes in speculari laxide vulgo
ealc, cuius renuissimx laminae de-
pictis cabellis obrenduNEUE: POETO
ratio huius effectus a modicare-
Fractione perenda est, quae cum in
ea quasi superticie hac, radios ita
componir, ve meliori quali ordine
Oculoincidant; aempeshoc modo
S quae asperitas in tabella supei-
ficie restac, praetaro illieu Canda-
racxe liguata, penirus compla-
naCUE.
5. Pictores ita colores milcere
Eciune, ve quemlibet fere mineum,
ex simplicibus, quos in polliculari
2FTula Cubactos gerunt, Facile com-
Ponanc; roleum r. 8. Ceu carneum,
ex albo e rubro; aureum, ex Aauo
e rubro; riridem, ex Aauo, d Ca-
ruleo; ec. in hoc cerre ais pluri-
mum valet; e plus adhuc raleret
Si naciua colorum principia atrin-
geret, ex quibus verissima omnium
mixcorum genelis haberetur; POrrO
color alteri colori Cubstrarus, ino-
do ille aliquie habear diaphani,
quali colorem mixreum retert; an2-
logiam habes in duobus vicris co-
locaris, quorum rnum alteri con-
IungItUE.
6. Recens albarium pingi de-
bec, vulgo dicitur peindre a frais,
nempe arenatum dum molle et, Fa-
cile humore omni imbuitur, et
quali piomencum subactum exu-
Sic; sed cunc maxime curandum
ekt,ne depicto parieri humor aftun-
datur; nempe iam exticcatum arc-
nacum denuo lubisitur, ee pigmen-
cum effluic, vel expungicur; immo
nOn rarO accidit re hUIMOT aCCC
dens, per medios colores percola-
cus, nouum colorem depinsat; vi-
dimus aliquando in fornice rempli,
pretiolum exruleum. Tubeuntis
per Fornicem humoris admixtione,
in amcenam laris viridicarem abiis-
se; viridis enim color ex caruleo
N
2
imne

## Folio 92 — 779785487:0150
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000150.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PHZSTCK YR ACF. III.
immediare naleitur; unde rel mi- ris portio avolat; hiC pOrrO humOY
nimae mutarionis opera, caeruleus
In rieide IBUCaEUE.
PROP. C. CLXZXV.
ilorum colores ex iisdem princi–
piis explicari possunt; Parum abest,
quin haec omicram, cum ex lupra
dictis, facile intelligi possine, qua-
Ze breniter explicO.
1. Cani Cunt pili a siccitate; hoc
iam luxra demonstrarum est, prop.
85. hinc Penes canetenne; CeneS au-
cerrs Acciores ese, nemo ne(cir; hu-
Inor enim cuncta fere denigrat, ve
dictum est Cupra; hinc tiimore ca-
nescimus, quia rimor humorem,
cum Panonine, ad interiora, rersus
cor adducir; adde laborem, aerum-
nas, vigilias, sudia, nam cuncta
haec cerebrum exHCCANE, VE TuO
loco videbimus, hic tancum indi-
co; cerrum enim eAt, derC, quod
SiE Tlinc rericies non neminem
qui rule caniriem jesse ab humoro:
quis enim nelcir lenum capur sC-
eius esse; sed inquie nihil aridum
Oritur quali vero omne liccum sIE
oridum, acque oNa sinE arida _C.
2. SubAaui crines, vulgoblonds,
ab humore probe Lubacto, _ per-
colaco, hunc colorem accipiume;
analogiam habes in corrice pomi,
vel piri macuri; icemque in cana-
be, in spica, ac. hinc pueri ve plu-
rimum subaaui sune; licec enim
amutco humore contrene, e Tucco,
dubium eamen non est, quin ille
in laxiore ex reneriore sibrarum
plexu percoletur; in Aauis Aoribus
analogiam etiam habes: hinc vul-
50. puellae crines et capur lauane,
est, qui cuncta deniorat; dixi exere-
Tolique exhiccanri exponunt;nempe
menticium, id est magis exrrinse-
cum, re sic loquar, ec in poris pili
concentum; nempe humor probe
lubactus, quali concrelcie in bul-
las, e poros racuos relinguit; COn-
Era verO exErInLCCUS, _L exCFCIIen-
cirius; quare vi Polis educieur, PEx-
Serrim E afFuLO hUIOTE LAXCNEUE
Pori: analogiam clarissimam habes
in eritico, cera, cela, _c. de qui-
bus Cupea; hinc subcaui crines 2F-
tulo exerinsecus humore, nioricane,
doncc capur liccum (IF.
3. Niori pili duplicem caulam
habent; prima est, pinguis hrumor,
POroS obstrueNS, _Z OCCUPanS, quo
erines vncti elle videnrui, quare
ad instar lauigari sagaris (plendent;
hinc s calido FerTO LICCenEUE, im-
pentum adeo nigrorem non exhi-
bene; hinc crines pingui ludore
manantes nigriores esse videntur,
hinc ciro canescune, qui crines tru-
inmodi nurriune, quia humorille
magis exrrinlecus cirius d Facilius
exhralatur: hine pueri nudo capire
cum affulo humore, nodica Caltem
alicubi incedere InbenEHE, VE CrI-
nes aureos acquirane; tlinc pin-
sui lucco corium vngieur, ve ni-
seum euadac; cuncta haec ex dictis
lupra ica persp: cua Cune, ve Ctaciim
intelligantur ab eo, qui nolcram
hyporhelim capie: Alrera caula ni-
sroris pilorum est hccitas quaedam
adlusta, nempe quidam luccus ad
instar cuiusdam Fuliginis concret-
cic; Fuligo aurem nigea est; quia
ex partibus Ariaris constar; Flinc
AThiopesniori; hinc cirraci eo-
rumdeim erines; licca enim facilé
crispantur; hinc ferro calido ca-
pilli calamistrantur; videProp. 163.
ciudi et quali excremenricis humon Fincrbiaras adoleleir, aui erines

## Folio 93 — 779785487:0151
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000151.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L1B. I. DE COEORIBVYS.
in pullos e CastAnCOS (VE VOCANE)
mutantur; tum quia maioris calo-
ris vi mulca Fuligo aCcendie, quae
crines denigrat; tum quia cum PO-
lidiOr LICCUS DCFCOLCEUE, PlULIIX
obstructiones AUME, quX CCKEE
prohibene, ne perfecta percolario
tiac; hinc Tubaaui coloris caula
AUFCPEIE.
+. Capilli cubri sune a modica
bilis suftusione; analogiam habes
in lenticulis illis, qua pelli ad-
nalcuntur, hinc rubri Facile Cudant,
quia bilis distula, poros, ant Cal-
tem venularum extremitates laxat,
quibus ludor crumpie; adde quod
sicci crines, Fuliginolo halitu mi-
nime tincti, rubri TUME, vel CEO-
cei; hinc re plurimum cirrati; sC
Frondes vicium, concocto humo-
re, nonnunquam rubelcunt; (Ic
aliqua pira et poma, circa Aaui
coloris excelsum, rubene; in quo
cerce nulla est difficultas.
7. Depennis, de plumis, nihil
est quod dicam. Vide prop. 255.
Dui versus Seprentrionem habicac,
crines fubAauos habenE; CecuS ve-
ro, qui versus Meridiem; nempe
hi aducti sunc; illi vero, rempera-
colanguine, et aëre viuune, qui
non parum ad percolationem aecu-
ratam conferre viderur; qui lub.
albidos erines habene, debiliore
Tunt rilu, et vix lucem ferunt; quia
debilior est rerinae rextura; hinc
plus aquo afcitur à luce; vempe
hic pilorum, immo ec curis color,
laxiorem paulo sibrarum plexum
ligniticae; sic lac in spongiolis
mammis percolatur; in equis idem
color, idem oculi vicium Bonit-
cat; sed de oculis (uo loco agc-
inus: quod demum Spectat ad cri-
nium colorem, ex quo coniectura
Philiognomica habitus animi coie
gitur; nullum cerrum fundamen-
cum est, nec eolori mulcum ficen-
dum; vidimus enim ingenio et me-
oria, e iudicio, ee bona indole
praeditos, omnis cerre coloris;item-
que Colidos, _ pestimae, tum cOr-
poris, cum animi habicudinis; in
rutas caucum ira non feruet; nCC
tantum in nioris melancholia lu-
sec; nec in Aauis eantum laeritia ri-
dec; rufos laepe ridebis melancho-
licos; AauoS; vel nigros, iracun-
dos, Xc. quare haec ve prortus
inania, ne dicam anilia, omitto;
quid porro ex toco corporis habitu
phylognomia coniicere polsic, luo
loco dicemus, e ex Colidis prin-
cipiis, non Actiriis, de incerris, re
aliqui faciune, dehiniemus.
PROP. CCL ZXXVI.
Colores nubium per eadem princi-
pia explicari possunt: Hlemo (opi
NOT) Philosophus est, qui nelciai,
nubium colores ex diuerla radio-
rum reflexione e refractione nalcii
neque necesse est ad reffexionem
hanc; ve nubes ex gnibuldamm par-
cibus congelaris ConStenE, VE nOI
nemo ex recentioribus supponic;
quis enim credat, praelerrim le
gratis ommino line ratione dicatuE,
slaciara Fructa, per dies incegros
in medio aëre librari, nec deoxlum
ire; peacerea illa congelata par-
TiCHLR MINIIIE ECGUIFANELE, VE NU-
bcs Opaca (IE; re corctat ex dictis
Tract. 1. l. 5. Sed AXC OMIEtO; IFQ-
que Primo illa nabes alba videtur,
qua lumen quali concinuum re-
Aectir; quod quomodo Aat, Facilé
intelligi porest; Ci nubes quati
Spumola Tuxponatur, HOc eA, ex
tenuissima balicus spuma constec;
d
BEMIPE

## Folio 94 — 779785487:0152
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000152.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PH ZSICA TR ACF. III.
nempe extralario in CuperAciem, Peu
membranulam concrelcie; analo-
giam habes in capillicio Veneris;
hinc albx nubes Reriles TUnE, cum
absIE hUIOE, _L VaPOF: PEXTCF
ea tam alta nubes esse Porest, ve
radiorum interruptiones, Propter
insenlibilem angulum, expungane
cur; hinc luna, de dic, in ea por.
tione, quae Colem spectat, ad in-
Sar albida nubecula appatet. Sc-
cundo, nubes atra illa est, quae
vel mulco humore praegnans es;
trumor enim, re Cape diximus, de-
niorat, immo globuli humoris, (i
Force refectant, colores iridis re-
Ferune, de quibus intra; vel qua
2b aliis obcegitur, ne Colis radios
excipiac; vel quae aspectui solis
non obiicitur; vel qua opacior
est, atque crassior, quam ve radiis
Colaribus EraieCTiOnCM PEFMIEEAE;
vel qua muleo fumo, vel halieu
nioco, e parribus fuliginis con-
Stac; cuncta AxC ex dictis constant.
Terrio, Aauelcie, vel rubet nubes,
quae nec radios continuos, ve alba;
nec tam LaEOS, ve arra, ad oculum
emitrit; obseruabis aurem AauaS X
rubeas nubes versus ortum, vel oc-
calum, praelerrim rideri; primum
quidem inane, secundum velperi;
ac proinde radios Colis, per nubem
hanc traiectos, oculo incidere; hinc
imera refractio hunc calorem prE-
Iac; quod Scilicet, Proprer rari-
cacem nubis, plures vel roridem
radii rraiicianeur, quor sistunEUE;
analogiam habes in nebula, quae
Tolem ruboreringie, ve dictum est
Lupra: cubra macurina imbris tu-
curi Ligna lune; quia cum rariores
Sinc; Facile Curlum calore Polis at-
qui tandem cum nube coniuncti,
Eolluntur, nec prohibeneradiorum
lecrerus humor concrelcie; velper-
vim, quim alios rapoies educant,
rina vero crastinam serenitarem
praenunciane, quia cum humilio-
res lint, frigore nocturno decidume,
rerumque per accidens impediri
Porest; praelerrim a vento. Ouarco,
alii colores ex dictis Facile incellioi
Pollunt; v. 8. cincrea nubes hyc-
me concrelcir in nivem, aestate, VI
Plurimum, in grandinem; nempe
licet mulcus humor huic nubi in-
GE, est tamen fere congelatus; hoc
est consistie in corpulculis innume-
ris glaciaris, qua hunc colorem
praeferune; hinc ille Prepicus an
requam degrandiner; illa enim
CorpuCcula CONCUITPUNE: OuaIeS
cur nulla nubes riridis appareaE;
Respondeo quia cum riridis color,
ex caruloo nalcarur, _ AauO; e
cum caruleus sc aër, ratione aco-
oru, qua LaIOS radios oculo
immitcunt, vix porest cum Aaua
nube viridem colorem contare;
quiahaec ridetur cautum per retra-
ctionem, polita (cilicet inter Polen
ee ocuium; aera directi radii sola
res, perinde acque li nihil inesser
Opaci Facile PCNCEFANE, VE PaTeE;
IGICIE VeESUS CAIM PCL PALLCI CaTU
Leus color nullus apparee; igirue
cumnube rubra virideMr NON CON-
Aac: porro licer alia nubes paulo
crassior accedat, nOn Lamen PrO-
Pcerea viridis color retulcabit;
exemplum habes in virro Aauo,
cui si vel ruborum, vel alcerius co-
loris, excepro dumraxat caruleo
coniungas, nunquam riridem co-
lorem, craiecti per medium radii.
extribebunt.
LLOT. LDLLLLLLYTI.
Radii solis, per medias froct
er

## Folio 95 — 779785487:0153
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000153.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L. IB. l. DE COLOR IBVS.
traiecti, es oculo incidentes, varios
colores exhibent: De re quod (C,
certissimum est; videntur enimm
ductiles quali eadii renerelcere, Peu
mollelcere, Fracto fcilicet inter
molliores Frondes primo rigore;
quid porro conterrae illa e denta
arborum frondes praestare poltine,
nemo profeao est, qui claristimé
non videac; sctune enim aliquos
radios, alios rantulum dissipaHE,
Seu dilgregane; hinc radiorum in-
terruptiones, vel rmbrae; nam alio-
qui concinui oculo illaberenEUE;
sed huiulmodi incerrupciones lu-
imen modiheane, eomodo, quem
Supra ca Facilitare expolii, qua cer-
ce maior, vel dici, vel excogita-
si non pocest; atqui noua moditi-
catio luminis nouum colorem in-
ducie, ex iactis principiis; isieur
non mirum est, si radii per medias
Frondes craiecti, nonis coloribus
EInOAEUE, acque oculis exhibcant.
quomodo vero fiondes radios dis-
gregene, facile dictu est; nempe
aliqui sictuneur, alii in extremis
Foliis franguntur, alii ab inclinatis
refectuntur, in quo non est diftr-
CultaS.
PROP. CCLXZZ VITT.
Radis solis per aranearum filami-
na, vel alia huinsmodi vraiecti, va-
rios etiam colores reforunt; Fadem
Prorlus rario ett, quam repetere
non iunar; nempe radius delibans.
laeve Paris, e cylindricum fila-
men, ab eo cantulum refecticur,
inde vides mucari ordinem radio-
rum, oculo incidentium; igirue ec
colorem; dixi vel alia hniusmodi,
nempe silamina illa concreri hali-
eus, quae passim in dumeris vide.
anus, cumdem efectum praectant;
irem cenera lanuoo, vel Aorum.
vel animalium; crines delicatiores
e molliores idem efficiune; rario
communis cA, QC.
PROD. CCLZZ ZIZ
Plumarum filamina, quae anseri-
na penna altiori calamohine inde ad
nascuneur, varios etiam colores ex-
hibent: obi radios solistraiectos ocu-
lo immitrunt: Nempe plumarum
pili reneris quibusdam villis co-
pulaneur, quali mollissima lanu-
sine, quam oculis distincte dilcer-
nimus; relinquune aurem peaetari
villi innumeras feré, ca(que in(en-
Libiles rimas, per quas aliqui radii
Fubeunt, dum alii sistuntur, alii
Franguntur, alii reRectuntur, se-
cundum angulum incidentia valde
obliquum, ve supra dictum est;
omnes demum quali pectinati
dilcriminaneur; hinc varia inter-
ruprio, de rarius color; hinc radii
per huiulmodi villos traiecti col-
dem colores in chartam V. 8. PrO-
iiciune; ee E claulo probe conclaui,
radius Colaris modico Foraminc ex-
cipiatur, colores proiecti, regerio-
res, ee distinctiores in charta appa-
rer;immo A radius Colis eodé Fora-
mine exceprus, in charcam incidat,
minime craiectus per plumas, equi-
dem plagula illa, quam illustrar.
candidillima ekt; ac vero circumia-
cens tractus valde nigricat, e mo-
dicum lumer praefere, si vero plu-
mas inrerponas, torum illum era-
ctum, nono lumine perfundi, de
valde candelcere perspicies, circa
colores proiectos; igitur dilere-
gantur in praetatis villis radii; quod
vel ex hOC phAnOMeNO PrOuS
enines

## Folio 96 — 779785487:0154
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000154.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
15160
PE XSIC E TR ACT. III.
DROP. CCZC.
Ouo virrum crassus est. pauciores
radi eraiiciuntur; Ratio est, quia cu
vitrum non scperfecte diaphanum,
constat enim ex miscibilibus here-
rogeneis, quo maior est, vel alcior
illius protundicas, plures criam
Occurrunt heterogenex Partes, qua
aliquem radium intercipiune, ac-
que remitrune; igicur paucioribus
Fraiectio permirrieur; isieur quo
vicrum crallius est, pauciores ea-
dii craiiciuneur; hinc pauciores
oculoincidune, si vierum interpo-
MaCME.
PROP. CCZCT.
Quando fit tanium una sensibi-
lis refractio, obiectum, licet locum
mutet, non tamen sirum mutat; Id
est, videtur Curlum, quod Curtum
est; deorlum, quod deortum est;
dextrorlum, quod dextroctum clt,
Xc. lic nummus inera aquam vide-
aur, licer in eo loco, in quorcue-
ea est, inimé, videatur; sic dum
per viereum prisma obiectum aspi-
cio, licer locum inuret, aspectum
non mutar; de re, quod lic, dubium
non est; at vero propter quid lics
Paulo post perlpicuum erit.
PROP. CCZCTI.
Si radii per foramen ab obiecto in
aliquod planum proyciantur, supe-
rior pars obiecti, in inferiorem plani,
es contra inferior, in superiorem ra-
dios proycit; De re, quod Sc, etiam
constat; sic enim obiectum quod-
liber AB, EM Foramen T, planum
Oppolicum GF, lc pars luperioe
obiecti B, inferior A, icemque su-
perior plani C, inferiorF; vides
B, radium proiici in F; de ab A,
in C; hinc si in plano illo imaBO
obiecti depingatur, cuerlo lieu de-
pingetur, ve vulgo tc, intra ob-
Ccurum conclane; nota res elt, ee
iam cuiliber peruia.
PROD. CCZCTTT.
Si obiectum ex vao medio, in aliud,
radios emitrit, radii in partes oppo-
sitas enne; v. 8. Qui d parre dexrrz F15. 14.
obiecti, sinistrorlum; qui a lini-
Ara, dextrorlum; sic enim aquae
Cuperkcies DF; SE A B obiectum,
intra aquam collocarum; sitque B
dextra pars, ec A siniltra; allumai.
tur quorliber puncta in superticie
DF, V. 3. D, C, E, F, _ ab CKFTO-
nis A B, ducantur ad eadem pun-
eta toridem radii; v, 8. A F, BF;
vides radium A F curuari In FC;
_ BF, in F EI; igicur radius AF,
dexerorlum proiicitur: pari modo
AnE A D, BD; hic in D N, illes
in DM, Frangitur; igieur BD Cini-
Arorlum proiicitur; idem dico de
omnibus aliis; idem prortus in
prilmace viereo accidie. Cue Aac
tancum vna Fractio. Cuc dux;
Ec enim obiectum A B; Cque A F18. 4.
linistra parS, B dexera; sine radii
AD, BD; AD in DM, cum in
MO; BD veco in D L, cum in
I P trangitur; IgiEur A dCXETOT-
Cum, B sinistrorlum proiicie; idem
dico de aliis eodiis, in idem rieri
punctum incidencibus, Y. 8. de
duobus AF, BF.
PROP. CCZCTV.
Fiinc perinde se habent radu pro-
recti, post unam. vel duas refra-
ctiones, in prismate vitreo, atque so
per foramen paulo latins, proiiceren
tur: V. 8. Ec otriectum AB; FOFa- Pi8, 15.
minis diameres CD; duCaME La

## Folio 97 — 779785487:0155
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000155.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
1
L IBER l. DE COLORIBVS.
dii A G, AFI, TF, TG; BE, BE; suo loco videbimus, hic rantium
porcio PGmagis illuminatur; ter- indico.
mini F, II, minus; nempe punctum
F, unum cantum radium excipie,
Ecilicer a puncto B; itemque FI
unum ab A; at veco punctum MI,
Eoc radios excipie, quor PunE pun-
cta in segmenco RL, reconstat;
Sed non est quod diucius hic hx-
rea, cum ex opticis omnino con-
Aec; quod aurem radii in prilmare
ricreo bis vel lemel fracti, ita peo-
iiciantur, omnino constat; vides
ig. 4. enim extrema obiecti A B; quo-
rum exeremi radii une 15, Prote-
EtuS a B, BE MO, profectus ab
A; porro alii profecti a B, termi-
nantur incer PS; e profecti ab A,
terminancur incer RO; vides quam
bene rerumque conveniat; nempe
Proiiciuneur in partes OppoLItaSF2-
dij. e extremitares proiectionisS,
de O, vnum cancum radium exci.
BIUInE; AE VeTO INEeF R P, longé
plus luminis terminatut; Sed Hec
inelius ex dicendis intra intelli-
geneuI.
LL1. CA
Tiinc praedicti radii, post onam
vel duas refractiones, oculo inciden-
res; obiectum in proprio situ. repra-
sentant; Nempe ica incidune oculo,
re plano proiectionis; led plano
projectionis in parres oppoliras in-
cidunE, per P. 293. _ 294. igieue
in parces oppolras oculo incidunt;
igitur fundo oculi, id es rerina,
imago euerso licu imprimitur; igi-
tur obiectum in recto licu exhribet;
nempe cadii qui parrem imain ocu-
si afliciune; parcem lummam obi-
jecti RePEXTeNEAnE; _ vicissim
imam obiecti, qui summam ocu-
li; in quo nOn ell aCa 3
0101 at0
PROF. CCZCVI
Padii paralleli in faciem prisma-
eis cadentes, es deinde post alteram;
vel duas fractiones, in planum pro-
iccti, non depingunt colores iridis.
si praefaci radii seorsum considerentur,
Sine enim radii C F, BE, AD, ca- F15. 3)
dences in lacus crianguli CNO.
iique paralleli; Franguneur in F S,
EF, DFE, CUM in SR, IL, TIM, ic~
ve omnes line paralleli; nam pa-
ralleli in idem planum incidences
Franguntur in parallelos; hoc po-
sico, dico quod, s praetari radii
cantum consideretur, colores iridis
in plano PR non depingene: vam
radii per prisma virreum, post Fra-
ctionem, proiiciuneur in PatteS
Oppoltas, Per P. 294. IgIEUE PFO
Fecti ab A, versus P ProricinMEE;
de profecti a C, versus M, atque
aded hoc modo proiecti, colores
iridis depingune: igicur non de-
pingunt cancum paralleli; adde
quod si oculus BaEUaTUIE in RNI,
vider obiectum C A, in eodem
SEI, id eM A dextIOrSII, de
C Imistrorsum; igieur partem
Oculi R afficie radius profectus ab
A; et partem M, Fadius profectus
a C; igitur oculus, qui vider pex-
Facos colores, non atticieur raricum
pei radios parallelos, quod erat de-
mostrandum, ( camen prater vacal-
lelos line quoque alii sccus acci
der: adde quod lupponoricrum else
perfecte diaphanum; nempe ( opa-
cum ex parre sIc, certe in cractu
crassibre virri plures radii siRentuI,
indermbellas intermilceri, dc va-
riari colores necette elt.
e

## Folio 98 — 779785487:0156
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000156.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PHZSICSE TR ACT. III.
COR OLL.
Finc colligo, praetaros colores
depingi a radiis non parallelis,
proiectis; idque in oppolitas par-
C5; Ced ian rectac, re praetatorum
colorum caulas, ex ordinem de-
MONPEFCMHS.
PROP. CCZCVII.
Radii in prismate traiecto, es in
planum proiecti. nunquum depin-
sunt praefacos colores: nisi post se-
minam refractionem: Vc enim CIE
rna eancum refractio; in primu
prilmacis planum radii perpendi-
cularicer incidere debene, alioqui
in veroque prilmatis plano ACEFC-
Fractio; isitur semina erie retia-
etio; sic ergo obiectum FTI; LInE
radii HIK, IL, perpendiculares; et
xix r6. conlequenter paralleli; cerre mi-
nie Frangentur, in plano AB, Ced
vlEra pEoducenEUE in CD; FEanGCM-
EuEgue in C F, DE; CruInEque C F e
DE paralleli, cum paralleli in pa-
rallelos Franoaneur; Led paralleli
proiecti non depingunt coloresiri-
dis, per P. 296. igieur gemina re-
Fractio requiritur, re scilicet radii
in oppolitas parres proiicianeur, et
praelari colores depingantur: Eline
nicor a quodam secentiore, di-
ctum cRc, viro alioqui ingenios.
simo; unius cancum retractionis
operz, colores iridis depingi à Fa-
diis, in viereo prilmace craiectis;
Tlinc eriam rides, quam recte di-
Ctum sic 2 nobis P. 25. coniuga-
rionem radiorum rix, ac ne vix
quidem rniex retractionis opera
nucari posse; ec vero dum obie-
ctum intra limpidissimam aquam
existens alpicio, obliquis scilicer
radiis, nullo modo murarur illius
nemradij oculo incidant; igieur ad
colorem murandum, una retractio
non sufCit.
PROV. CCXOVIII.
Demonstrari possunt praecipui colo-
res, quos radii. per prisma vitreum
traiecti, ac proiecti, in plano de
pineunt: Ouod ve ad oculum pa-
reat; Sc prilina vicreum CH Z;
obiectum AC; sincque radii CF, F19. 27.
CD, profecti à C, retracti in
PY, DS; EUM IN ZP, SI; IIE
alii AD, AF, retracti in FV, DO;
cum in OL, V NI; Sinc alii protecci
a B, Ccilicer BD, BE, BF, Fracti in
DR, FL, FX; Eum in RK, TM,
ZO; vides, tadios in partem op-
Policam proiectos; hoc es prote-
Ctum aC, in P; X profectumm ab
A, in I; & alsumpro quolibet pun-
Cto in lacere (2, 2d quod ducan-
cur radii ab A, X a C, Temper post
geminam Fractionem, profectus ab
A, TUESIM verSIIS HI, e profectus
a C, deortum rersus P, prosicierur:
itaque hoc ordine colores depin-
SInEuE; in PO, ruber color extri-
berur; in ON, CroceuS; in NIHI,
Aauus; in ML, vicidis; in LK, C~-
rulcus; in RP violaceus ret ianchi-
nuS: aliquandocamen ille rractus,
qui rubro rinctus apparee, peodi-
verlo lumine, quo pertundieur,
vel diversa superticie, quam ha-
bec, magis, vel minus apta, ad se-
Aectendum cadios luminis, diver-
Cum rubrum exhibet; hoc est 10-
Peum, curilum, columbinum; POrtC
ideo pradicti colores depinguntur,
quia radii, post geminamr illat
retractionem, distrahuntur, et di-
verlam coniugacionem induune.
Pro diverla distractione; v. g. OIm-
nes radii profecti a C, legmenro
color, licet post rnicam retractio. D E incidenres, tracti rero, (eg
AIEHLC

## Folio 99 — 779785487:0157
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000157.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L1B. I. DE COTORIBVS.
mento YS, Ecerumque Fracti, TeF ruleus, pulluque violacens; cUF aU-
minari in PL, licer quantum pol- ce hi radii) quali gradarim colores
lune contrahantur, distracti tamen
manene, ve parec; idem de omni-
bus profectis ab A, a B, aC. igIEUE
cum nullus profectus ab A, Seomen-
cum IIP; nec vilus profectus à
C. Ccomencum LI, acringat, nullus
quoque profectus a B, Leomenta
RI, OP; Seomencum vero LN, ra-
dii a lingulis punctis ABC profecti
acringane, ex collustrent; dubium
non est; quin plus luminis Eir In
medio NL, minus vero versiIs ex-
Erema L, P; igitur color illustrior
in medio eraCtU NE repralentaruI,
Ccilicet in NM, AauUS; in ML,
viridis (ubAavelcens; at vero (I2C-
CipiaEUE EadiUS BETML, qui FOTaM
radiorum coniugarionem bitariam
dividie, haud dubic comperiemus,
radios proiectos in segmentum,
MP, elle dentiores, se contercio
res radiis proiectis in leomentum
MI; cum enim PY, FX, FV, Parum
intes se dictene, nec magna (IEan-
gulorum refractionis ditterencia,
puncta terminancia NI, O. P, etiam
Parur incer SC dilLaMES CONEFA VCIO
DR; DS, DQ; cuncta haec per an2-
lylim Ocomerricam octendi pol-
lune; adde quod, cum eadii, qui
versus HI terminancur, cralician-
cus per crastiorem virri porrionem,
ve pecec, haud dubic plures SICtHI-
TuIE, _ rCHCCLUNEUF Pet PFOP. 290.
IBIEUIE PauCIOTeS TraiiCIHMEUI;
ae proiiciuneur; Ilinc dictra-
etiores Aune, ec pluribus vin-
bellis distincti; Fline minus illu-
Arem colorem depingune; hinc
non mirum est, EI versis P colOres
illustriores depingantur, Scilicee,
Rauus, croceus, ruber; de magis
Obscuriores versus exrrema PI de-
pingane, ideo hc, quia gradatim na-
sis ac magis dictrahuntur radii, idq3
tensim rnitornirer; cum anculus
incidentia inde sensim obliquior,
inde minus obliquus euadat; de
quo intra; igicur sentim gradactin-
que eolOres proiectI MMULANEUE, ea-
dem Ccilicet vniformitate, qua Fa-
dii distrahuntur, quod aurem vni-
Formiter crelcac, vel decrelcat an-
sulusincidentix, in primo plano
ZC, Pacec; (i enim ex C in DF Fa-
dios toridem ducas, quoc lune pun-
eta iin DF, vides Carim versiis F
angulum incidentix heri obliguio-
temm, vel acuriorem; pari modo si
in YV, d puncto F, cadant omnes
radii refracti, certe verouis V Cen-
Cm vniformiter angulus incidencie
Ac obliquior, ve Paret; igieur Cx
hac uniformi anoulorum duplicis
incidentix obliquitate; Sequieur
vniformis radiorum distractio; ex
hac porro, vniformis colorum inu-
cario; vides quam lac Facilia, e
quam ex cerris principiis eruta, de
demonstiata.
PROF. CCZCIX.
Flinc obscuritas colorum non pro-
cedic tanium à crassicudine vicri;
nam radii, qui medium projectio-
NIS FraCtUI OCCIPAHE, V. g. TM,
Per cralhorem ritri portionem Er2.
riciuntur, quam Y P, V. 5. VF pa-
tec; nempe scomencum immerlio-
nis illius Ct F P, huiuS veFO F Y
longe BECNIOE; CUM EameM rerSIIS
P color obscurior proiiciatur, et
illustrior versus M; igitur oblcu-
ritas coloris proiecti a cralsru.
Fulci, versis I. Ccilicec viridis, cx- dine vieri non cancum procedic:
2i

## Folio 100 — 779785487:0158
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000158.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
T0O
PHXSTCE TRACT. III.
hinc aliquos parum CCrEE CRHEOS
renicies, qui cum aliud non vide-
renE, enciri maluerune, quam sI
aliquid à le ignorari FaLCFENEUE;
non nego Facere aliquid cralirudi-
nem rieri, e infinieos tere eadios
in ca incercipi,, nego tamen ab
ipla dumtaxac racionem rariacorum
colorum perendam esse.
PR OP. CCC.
Eaceptis duobus punctis exeremis,
reliqua proiectionis puncta, vel a
roto obiecto, vel a pluribus illius
punctis perfunduntur; V. 8. CF Pla-
num proiectionis I, P; extrema
punet 2 sInE L, P; cerre L, ab A tan-
cum radium excipie; P vero, a C;
angula portionis N L. puncta, a
toco objecto; quo vero puncta a
P, versus N, vel ab I, versis L,
propius accedune, e pluribus ob.
jecti A C punctis radios excipiunt;
hic aurem luppono radios OI, d
 P este extremios, cum aliqui ex-
riemi sine; ex hoc eriam vides, cui
versus medium M, color illustrior
versus exerema vero, oblcurior
appaeata
PROP. CCCI
FIinc si aliqua portio objecti obte-
eatur, omnes colores proiecti palle-
sonne: Ouia illa portio obiecti,
rorum fere planum proiectionis
he voco corum illum plani eea
ctum, qui colore ringicur) emis
radiis, collustrar; atqui li portio
illa, inceriecta lamina obregaTUE,
radii, quos prius emitrebar, eeri-
mentur; igicur planum proiectio.
nis non perfundune; igieur obcum
di, e quali pallelcere proiectos
colores necesse etto
PROD. GCCTI.
Tinc assumpra tancum porrione
prismatis, ad instar foraminis, es
posiro oculo, in plano proiectionis; se
opaca lamina partem imam ocule
obtegas. superiorem obiecti opperis, 
imam obiecti, si superiorem oculi;
Experimentum certistimum, quod
penitus enineie radiorum in parces
oppolitas projectionem.
PROP. CCCTV.
Si planum proiectionis multa luce
solis, eaque primaria persusum sit
vix colores iridis depinguntur; Ra-
eio eA, quia alii radii coniusario-
nem peaefarorum colorum penitis
impediune; dixi rix depingintur.
nam reuera aliqui adhuc depingun-
tur, sed qui ralde ad splendidum
album accedane; unde grauistim
difficulras exurgie; cum enim plu-
res radii ad Oculum CWDIELAMEUE.
quam prius; e cum priusradii es-
sene continui, (Cuppono enim pla-
num proiectionis candidissimum,
v. 8. Chartam) certe multo na-
sis proiectis nouis radiis, qui prio
ribus accedune, illi adhuc conri-
nui oculo incidene; igITUE VHIS
candor ridebieur; haec enim con
ingario candorem Facir; haec diffi-
cultas prima Fconte grauissima esse
riderur; re tamen bene considera-
ta, leuistima est; igirur Rolpon-
deo radios oculo incidentes, inagis
afEcere illas rerina ParteS, quae au
Ctosvel incensiores radios excipiue,
Peu terminane; igirur secundum
hanc coniugationem, oculus sentie,
id est plus, in his parcibus, dc mi-
nus, in illis; hinc non porest eum.
dem colorem videre; alioquin vni-
Eormis attectio esset; quae camete
diter

## Folio 101 — 779785487:0159
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000159.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
L1B. I. DE COLORIDVSi
diformis est; unde perinde est, ac- ius videtur; consequens, ex Opri-
que si rorum illud objectum vide- ca, perspicunm est, re luo locori-
tet album, ita ve camen secundum
aliquas parces, albori, alii colores
Cuperinducti ellene; hinc colorem
videt, quali mixtum ex candido,
de cubro, v. 9. igirur ad candidum;
cumque splendidum accedentem;
ex hioc cerre Colura ditticuleas
AITaneE.
PROP. CCCV.
Planum album aptissimum est, ut
colores proiectos distinctissime exhi-
beac; Rario clarissima est, quia
cum singula puncta plani albi ex-
ceptum radium rellectane; nonmi-
ruim cst, E secundum camdem con-
ingationem, oculo imMIEEANEUE F2-
dii. lecundum quam, praedicto pla-
n0 incidunt; quod lane perlpicuum
es: Llinc planum nigrum ineprum
est; quia paucissimos radios resle-
etic; igitur non seruarur cadem
coniugario; idem dico de rubro,
EE CXrULCO, _EC. PEOPTeE pationem
allatam: hinc caeruleum, quod ma-
nu excipitur, liuidum prorsis ap-
Paret, propter carneum colorem
Subiacentem: porro ve hi colores
distinctissimi appRCCANE, in LOcuI
oblcurum proriciendi PunE; eunC
enim nihil est prorlus, quod impe-
diac; nec alia lux oculos per-
Aringie.
PROP. CCCV.
Quando anguli incidentiae in pri-
mo plano maiores sunt; colores lu-
culentiores (unt, es obiectum maius
videtur: Rario est, quia sub maio-
ri angulo plures radii comprehem-
duncur, maioremque oculi portio-
nem affciune; igitur colores lu-
culentiores lune, et obiectum Wa
debimus; ubi vero praemistus an-
Sulus est obliquior, haud dubie
pauciores tadii oculo incidune,
minoremque illius portionem affi-
ciunt; igitur obiectum minus ap-
paret, et colores oblcuriores; ni-
nus inguam, racione alcirudinis,
id est plani verticalis, polito pris-
mare in licu horizoncali; experi-
mencum rerumque claristimum elt.
SC H OL0
Obleruabis, multa esse ad vi-
ereum prisina spectancia, quae ex
cerrissimis opcices principiis de
monctrari pollunt.
Primo, Ira obiectum collocari
Potest, ve duplici cancum modo
rideri poltir; liE enim prilma BCD; Eiz. 18.
Ratuatur obiectum in O; AC radius
OP, vel videbitur per reflexionem,
Polito oculo in S; runcque vide-
cur rein Execulo, proprio cancum
colore imburum; vel videbicur per
oeminam refractionem, Fracto sci-
licer in PO, cum in GR, oculoque
posiro in R; tunc aurem ridebitur
coloribus iridis rinctum, Propcer
rationes lupra expolitas.
Secundo In eo puncto colloca-
ri porest, re per duos radios inci
dentes, in quatuor locis videatur;
SIE CnIM V. ∞. in A, ducanturque
radii AP, AE; cum EPI, PL; p0-
natur occilus in BI, cum in L, vi-
debirur obiectum citra tamen cO-
lores iridis; deinde sic Fractus Fa-
dius EK, RHI; Sicque ocutus iI
HI, Sic etiam Fractus radius PF, FP
Arque oculus in L; haud dubie
verimque ridebitus obiectum, va
riis coloribus rinctum, cincta HXC
ex dictis perlpicua LuME.
 lede lede tete

## Folio 102 — 779785487:0160
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000160.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
E18. 13
102
PHZSLCAE TR ACF. IPI.
Fertio, Ita porest collocari ob-
rectum, ve radios perpendiculares
in prismaris planum inBIMILEAT; EMNC
aurem radii nullo modo emergune,
ex secundo plano, in quodincidunt;
v. 8. Cc Prilma, veleriangulU EFS,
Sic obiectum in B; ducacur radius
BD, perpendicularis in primum pla-
num Fl, cerre rectâ delcendie in C;
admoneatur oculus in quolibce
puncto secundi plani FS, nullo mon
do videcur obiectum B; vnde ne-
cellario collivo, radium BDC
nullo modo emergere ex lccundo
Planio F5, dere, quod lic, cerrum
elt; ac vero proprer quid sic, nemi-
nem legi, qui diceret; ratio Tamen
clara elt, quia cum radius incidei-
ria sic ralde obliguus, est enim
D CF criginca orad. producatur
DO in R, angulus SOK est eriam
30. Srad. igicur cum retractio tie-
si debeat à perpendiculari, cerre
angulus retractionismaior esle de-
bec anguloS CR; igitur eadius
retractus incra virrum qualiregre-
ditur, v. 8. in GI, igirur oculus
Policus in R obiectum ridebie, ve
dicam paulo post: sed dehis agc-
muS IraC. 4.
Ouarco; Flinc nonnullosreiicies,
qui rolunt, ab ipla rltima Cuperti-
cic, tadium reflecti; tam enim ce-
Aectererur viius, quam alius: prxe-
cerea vlcima Cuperhcios FS, Cst FAn-
cum vltima terminario corporis,
quae cum addac cancum negatio-
nem, ve luo loco dictum est, mini-
ie reflectere porelt; porro alia est
tatiopeo ampulla, aqua plena, vi-
erum enim, quod aquam conten-
cam rerminat reflectere porelt:hinc
etiam rejicies nonnullos, qui vo-
Iune, ab aereradium refecti; quod
revera heri non porest, aci eni
liberam craiectionem relinquies
aliognin eriam aliosreflecteret mi-
nus oblique cadentes: igirur hr-
tus effectus alia ratio non cst, pEX-
cer eam, quam supra expolui-
IMIIS.
Ouinco, Alii existimant cadios
omnes, in ciiculum isc, nOn VecO
in lineam rectam; quod cerre re-
EIII eCE, in retlexione, VEEraCL. 4.
Fuse demonstrabimus; ac vero. in
refractione, manifeltum experi-
mentum sencentiam hanc manise-
Atae Falliratis connincie, re vide-
musin vicreo vase, vel rectilincis
cerminaro, vel curuilineis; nempe
radius fractus recta via progredi-
cui; igieur in retractione simplici,
hos radios in circulum fractos p0..
nere necesse non es; praelerrim
cumnulla rario huiulirodi inCUE-
vacionis exeosirari posit; dico in
retractione simplici, nam refexio
est fractionum quali lemicirculus,
vetract. 4. ORendemus.
Sexto. Hlinc li radii cadant per-
pendicularicer in primum planum
prilinaris, obiectum in duobus lo-
cis videbitur; sic enim prilia FFS;
sc obiectum in B, SIE radius B D
productus in DC, cum in GITK;
Oculus politus in R, videbit obie-
ctum; lic alius cadius BFI, produ-
CtuS In FIP, cum in PP, OculuS PO-
Stus in T, videbic eriam obiectum;
dixi si radii cadane perpendiculari-
Ter, vel quali perpendiculariter,
nempe cum primum planum inci-
denrix obrenditur obiecto, licet
ab eodem obiecti puncto, dux. Per-
pendiculares in idem planum mini-
ine cadere polline, quia tamen an-
suliincidentix proxime accedune
ad rectum, pro recto phylice acci-
pi pocest; praeserrim cum incl2
prilima

## Folio 103 — 779785487:0161
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000161.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LIB. I. DE COLOR IBVS.
prilna eadius Fractus versiis per- Fere modo, quo directe ab obiecto
pendicularem non parum promo- ad oculum cmitrereneur; Isinc
vearuE, igituE duo eadii BII, BD,
et mulco magis HIP, DG, PEO PCI-
Pendicularibus accipi poltune.
Septimo, Obiectum, quod hoc
modo videtur, coloribus iridis
cinctum non est; quia radii eo fere
modo ordinari, oculo incidune,
quo sunc ab obiecto profecti; pEX-
Cercim cum in primum, a cerrium
planum quali pexpendiculariter ca-
danE: DEXECL ea liCeE FanEULUI AMUI-
cetur ordo, satione incidenrix pri-
ma, ille tamen, per emertionem
resticuitur: deinde perinde Cc ha-
bet radius AAI, Cadens in F.S, aF-
que si reflecteretur a puncto NI, _
radius BP, a puncto P; acqui hoc
Polito, nullo modo mutatur ordo
radiorum in refexione, ioitur nc-
que color adde quod cum radio-
FUMI SCGMIENEa LMI 4. ON 3. IIP 2.
sine aequalia, non plus paticur vnus
radius quam alius, aeque adeo Oim-
nes aeque Facile eraiiciuntur.
Octauo, Radius lalrem prima-
rius, cadens ab A, in primum pla-
nUM FF, cadit in L, verSIIS F; e
a B, in II, versis F; a C demum,
inter verumque; rario est quia hic
tanrum radii perpendiculates con-
sideraneur; ioieur co modo; quo
dictum est, cadume; ad de E vis lin-
sulare experimentum, Ei enim opa-
eam laminam obducas plano FE,
eamque Centim ab F, versuS F prO-
moncas; primo punctum B obce-
situr; cum C; cum A; igituE ra-
dius cadens a B, in planum FF, ca-
dic versiis F, _ A, versusF, equi-
dem a B, cadune alii radii PEXECI,
BFT; Sed parrim aliqui oculo non
incidune, propter nimiam distra-
ationem, parrimm incidumE, sed c0
dum lamina ab F promoca CK, in FI
licer obregar prorlus punctum B,
non camen punctum A; hoc camen
obscuratur, eoque magis, quo
lamina propius ad Laccedie; vnde
Lane euincitur, praeces primarium
radium, alios oculo incidere, sed
per fractionem, in crystallino, in
idem punctum rerina illos omnes
concurrere, qui ab eodem obiecti
puncto profecti lunE.
Nono, Radius primarius prote
Ctus ab A, ita cadic in terciuim pl2-
num SF, ve cadat in 4. id est ver-
TuSF; cadens vero a B, in 2. VersuS
S; _ cadens a C, in 3. id eA InFeF
verumque: ratio clarissima est, CuM2
enim AM, CN, BP, perpendicula-
Les LINE, anguli 4 MIS, 3NS, 2PS
sune aequales; isitur hoc ordine
radios MI 4. IT 3. P 2. CadCFC , NC-
cesse est, Ve MI 4. CadAE verSIIS F,
_ P =. versisS; adde quod (10b-
ducatur opaca lamina, ec sensim ab
F, versis S promoneatur; priino
obcesitur punctum A, cum C, EUII
B, oblcuratur camen inicio eorum
obiectum, propter rationem (upEa
expolicam radiorum lateralium, pri-
mario quali tamulantium.
Decimo, Flinc admotus oculus
obiectum in situ mutaco videt, id
CA B, versiis A, e A, versus B; id
est pars dexera obiecti, SinistrOr-
Cum; ec sinistra, dexrrorlum vide
Eux; quia perinde videtur, acque
S per reflexionem videretur; sed
quod per reflexionem videtur, pon
Sico Ccilicer angulo incidentia pau-
le obliguiore, IE2 SIEHM BULAE, VE
patet experiencias ex Facile demon-
Atrant oprici; praecerei cum eadius.
MR procedas ab A, ita cadit in
Crysta

## Folio 104 — 779785487:0162
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000162.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
PAZSICE TR ACT. TII.
ErVCCaILITUI TR, DE FranOREuE In
XLLZ, _E PT, in TV; igicur a vide-
EUF PeF radIUM ZK; V. 8. _B,
per radium VT; igirur productis
hilceradiis, B pars dexera obiectis
viderur limistrorlum, ee A, dexEFOF-
Tum, quid clarius: POrrO, rE mu.
cetur aspectus objecti, locundum
parcem dexeram, ex linistram, pris-
ma vicreum in licu rerticali esse
debet; ve vero secindum paerem
InFeriorem, dc Puperiorem mUTeCUE;
deber esse in Crir horirontalis
Vudecimo, sed dicerer aliquis,
Eig. 17. in proiectione colorum, h5. 17.
radius Z P excipicur in interiore
parce oculi, seu crystallini, non ra-
inen in Cuperiorem rerina partem
Frangitur; igicur in hoc caluidem
dicendum esse riderur; Respondeo
In projectione colorum, iadios non
esle parallelos, V. 8. radius ZP sen-
sim a radiis VH, et ZO, diduci-
tur, at vero in notro calu, radii
paralleli consideraneur; _ vero si
radios ab aliquo obiecto prote.
ctos, opera vieri in parallelos com-
ponas, illico videbis obiectum si-
cum mutare; hoc est murari dex-
era linistris; e ricissum, in quo non
est difficultas.
Duodecimo, quando proiicieur
color; obiectum armari videtur;
hoc est, Si prilma in lieu verricali
collocetur, cornua arcus a virio
remoneri ac diduci rideneur; sI ve-
ro in liea horizontali pOnaEUL, COF-
iua deorlum eune, ad instar iridis
aecus; huius incuruarionis cario
cuipiam forcalle non ica disfeilis
eHe videbitur; nempe illico non
FInC nauLea pronuntiabIE, COImMU.
nem etse, verique incuruationis
rarionem; hoc est cum iridi, tum
prilimari; sed profecto cum bond
renia, non ita res se habet, et FOFO
calo a Ccopo aberrarigicur aliun-
derario perenda est, quam breui-
ter indico, e suppono rantum duo,
primum est, radium retractum an
suli incidentiae accedenris propius
ad rectum, accedere quoque pro-
pius ad perpendiculum, quam (i
angulus incidencix obliquior elleri
v. 8. sit superhcies noui medii den-
Loris r. 8. CF; Sc quodliber pun. Fi8. 20.
etum D, in quod cadac radius BD,
retractus in DC; cadat eriam AV,
faciens angulum incidenrix ADC.
Obligniorem quam BDC, VE PatC;
dico, quod radius Fractus DF mi-
nus accedie ad perpendicularem
DEI, quam DC; hoc demonstrabi-
muS EraCt. 4. _ nemo opricoruim
negabit; nemo criam Phylicus,
quia constat experiencia; alcerum
quod suppono facile est, scilicet
radios, qui ab exrremis punctis li-
nCa ducuntur in idem punctum al.
rerius linex parallela, Facere an.
sulos obliquiores, cum cum lincas
cum cum plano ciusdem linex, V.
8. sic quodliber planum verticale
DC, ee linea BE, e punctum C; F13. 21.
EE qualibet alia linea K II paralle-
la BE, ex punctum medium L, du-
catur IO perpendicularis in BF,
cum RO, TIO; trand dubicRLC e
FIG Faciunt angulos obliquiores
cum BF, quam LCi repacet; de quia
IC hic Suxponitur Facere angulum
acurum cum eodem plano FC, id
est cum linea GL, cerre IIC angu-
lum acuriorem facie cum eodem
planio F C, id est r. 8. cum linca
CO, quae ips in plano EC quali
Tubsternirur; hoc eriam detmion-
Crant optici, ec facile in grariam
cyronum demonstro; sine duae li-
nex parallela BF, CD, sir AB Per - FI8. 22.
pendicu
e

## Folio 105 — 779785487:0163
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000163.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
Ot
L. IB. I. DE COLORIBVS.
pendicularis, sirque criangulum
BAC crectum, e angulus BAC
repraesentet nobis angulum quem
TGs Facie cum GL, in A9. 21. duca-
EIEFD, parallela BC; cum AaE
criangulum A F D, cerre angulus
EAD eA minor BAC; es enim Cu-
per cadem ba(iFD, d latera Cune
lonsiora; sed hic reprasentar v. 5.
angulum, quem Facie TIC, cum
GO, VE Paret; led haec lune Facilia.
8. 23. Decimocerrio, sic prilma vi-
ereum ABL, in Sicu horizoncali; SIE
linea OR, ipA parallela; sic aurem
Planum AI versiis oculum, _ cO-
sta vel acies BC, verlus obiectum,
quod eAt OR, v. g. Funis centus;
AUICAREUEDFI, EK, parallela BC,
diuidant que plana AI, BI, biFariam
aequalirer: Obducacur plano BL
corpus opacum, in quo camen ri-
mâ Peu ANTUTA DEI ApCFFA (IC; SIE
punctum P e regione S; SiEque
planum MINIL parallelum balI
ABC; NIS sicperpendicularis; du-
catur radius PS, parallelus BA; ci-
era Fractionem, produceretr In
Qi Frangieur tamen in SZ, id est
versus perpendicularem SNI, id est
versus coltam A F; sc alius radius
OV: cerre in planum BL obliguius
cadit, per nuII. 12. vel Secunda
Suppolitionem; igieur accedie mi-
nus ad perpendicularem eius radius
Fractus VZ, quam SX, per primam
suppolicioitur punctum Z accedie
Propius ad costain AF, quam pun-
ctum Z; pari modo radius RE,
Frangitur in TX; nempe radii cune
in parres oppolitas, re lupra de-
monstracum est prOp. 293. igITuE
Z accedie propius ad costam AF,
quam Z; puncta vero inter OP, e
ad coctam AF, quam emissi abO
R, minus tamen prope quam emis-
Tus a CenErO P; igieur li allUMATUE
vleima cerminatio omnium radio-
rum, habebieur arcus YZZ, Cuius
COrNUA aCCCdUNE VerSIIS FK, ee
CONLEXUM VerSIIS AF; igicur cum
emergant ex hoc aecu, eciam pio-
ricientur in arcum; ioieur si oculus
in plano proiectionis collocetur, in
Parce retinx inferiore r. 8. (Tup:
Bono enim planum BI elle Cupe-
riuS) devingeEur aECHS YXZ; ila
re punctum X imam parcem seri-
nae occupec; igitur oculus ridebie
lIneaM OPRL ITa INCLULIALAIM, VE
Cornua O, R, deorlum Canc; pro-
Prec eamdem rationem Hc incurua-
tios polico prilmate in licu verrica-
li; porro quod dixi de linca OR,
de aliis quae Cunc in eodem plano,
dicendum cst.
Decimo quarto, quo propiiis ob.
iectum prilmari admonetur, magis
incuruatum videcur, ratio est. quia
Fadii, qui ab exrremo obiecto pio.
Rcilcuntur, eo inclinatiores TunC,
ides obliquiorem angulum inci.
dentiae faciune, quo propius elt ob-
iectum;igitur radius refractus lon-
sius a colta AP cerminatur; hinc
necellario maior incurnario retul-
TaF; quod autem exrremitates prO
Pioris linex radios obliquius eimie-
canc, in idem plani punctum, quam
remotioris, perspicuum est; in gra-
tiam cyronum breuiter demonttio.
Cic planum DC, linea BF, X puM- fi8, 2 E
ctum C in cadem linea; sic obie-
CELI RFL, dUCANEUE KG, IIC, vi-
des angulum  G HI; FeMOUCAEUE
RFI, in MINI; duCaNEUE MO, NO,
vides angulum M G H, minorem
priore, parrem Ccilicet roco, quid
clacius.
PR, emictune radios, qui vbi Fran-
Buincu, ad quidem propiuo
 btt.
Dea

## Folio 106 — 779785487:0164
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000164.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PHIXSIC F TR ACT. III.
Decimd quinto obseruabis, ex
hris alia posse Facile intelligi, om-
nelque difficultares maxima Facili.
eare lolui polle ex lupra iactis
principiis, cum eamen prins inta-
perabiles viderentur; et veroin
hoc peilmare, ita optica cum phy-
lca ludic; ve rix alibi tam arctus
veriusque nexus inveniatur; de ve
Purus geomerta in ce colorum Cx-
curiet, i a purus Philolophus intex
rot retractiones lacentem non in-
venice veritatem: Porio prilmara
diner generis esse poltuIE, Parione
Scilicer balis, quae vel crilarera cst,
vel quadrilatera, vel polygona; (I
trilarera, cor erunt prilmatum di-
uer(ae raciones, quoc eriangulorum;
E polygona, vel quinque lacerum,
vel lex, vel seprem, ac. vidimus
aliquando crustallina illa prilmata,
Sponce nata, quorum balis exagona
ett, quae praedictos iridis colores
accurarissimé extribebane; scd de
his Paciso
PROD. CCCVTI
Vitrea lens, s paulo maior est, eo-
lores iridis exhibet: Ac enim gemi-
ta retractio, Ceilicet in immersio-
me, de emertione radii, idque in
orbem, circa limbum lenris; 10-
dicum Egurae, rem ob oculos ponit;
sic enim fectio praedictae lentis
Fi8 29. Verimque COnVexA CFHE; CEFa-
dius AB, Fractus in BC, eum
In CI, sE aliuS DK, FraCUS IN RL,
rum in L. I; SC aXiSIHIG, circa
quem roluarur praedicta sectio, do-
nec inceorum orbem decurrAE, CeF-
ce hae dux Fractiones in gyrum sci-
ticer, circa lymbum colores iridis
templaremur; idem dico de Vene-
extribebune: quories praetatos co-
re: porro ratio huiulmodi colo-
rum ex lupra dictis facile incelli-
situr; nempe duplex illa refractio
radios facilè distrahie; hinc diver-
la coniusatio; hinc divertus co-
lor; haec tancum indico; quae iam
Luxra Fuse Caris explicui.
lores vidimus in margine luna,
PROP. CCCVTII.
Ex dictis, facile explicari potest,
quomodo in cylindro vitreo, aqua
pleno, colores iridis generentur, per
proiectionem: Sic enim cylindrus
horizonci parallelus, lcque eius
circulus centro FI, radio Polari pa-
rallelus; incidat radius AB, Pau - Fi8. 5.
lo obliguius, retringieur in BD,
dum illam adhibiro redelcopio COn=
tum reRectieuE in DL, denigue re-
Fringitur, e colores proiicie in H;
incidat alius radius AI, retrinoi-
cur inTC, tum reRectitur in OC,
turm in CB, cu demum colOres
pronicit in R, POs alterain FCFFA-
ctionem; ratio huiusmodi colo-
rum est nona tadiorum coniuoa.
tio, quae sensim ex diverla radio-
rum distractione reluleat, e Rxc
ex diverla retractione, haec demum
ex diverla incidentia, quae in sin-
sulis circuli punctis divecla cA;
sed hoc paulo port explicabimus
in ampulla vicrea sphaerica, hic
tantum obseruabis, non minus
praetatos colores proiici, lve ca-
danc eadii in peripheriam plani et.
lipeyci, quod relultar ex sectione
obliqua cylindri, huc in periphae-
riam circuli, ve dictum est; naM
in veroque, sinsula puncta inci
derEiaMI MMUCANE.
d alclis subtie rliurta
in ampulla vitrea colores iridis vi
DeaBFs;
100
l1. 22

## Folio 107 — 779785487:0165
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000165.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
L.IB. I. DE C OLOR ABVS.
deantur; Tam hoc phanOmenON
expolui prop. 30. hic paulo Fusius
explico, pro quo.
Primo, Suppono, retractionum
mencuram accepram iMXta TaTIO.
nem eradicam à Carrelio; licee
enim cum eo in principiis minime
consentiamus, Fallum enim else pu-
camus, lumen corporis actionem,
velmorionem este, neque hieri pol-
Le credimus, ve corpus facilius per
corpus densum, quatm per EAEUI
moneatur, illud tamen consequens,
quod ex huiulmodi principiis in-
Ferc, hoc loco lupponere poltumus,
cum ad rem iltam perinde (IE; Ita-
que retractionum mensura, hoc
modo instiruatur; sic quodlibee pla-
num, Ceu luperticies corporis den-
18.6. Loris, infra poliri, FF; ex CeNETO
A, describatur circulus; ducanEuE
radii DAC, BAI; DA retringatur
verlus perpendicularem AL, v. 8.
In AEI; re Sciacur quancum Fran-
Si debeat, BA, duCaNEUE BT, DV,
vel IHI, OP, id ekt linus complo-
menti angulorum incidentix; CIE-
que rePO, ad NI, vel DV, ad
BF; ita OEI, ad quarram MIIE; L2-
dius, BA FrangICuE In AK, ve allc-
ric Carcelius, hic tancum Cup-
POnO.
Secundo; LDBOnO. Lac IS
circuli peripheriam cadentem, per-
inde le habere, acque Si in tangen-
tem caderee, quae idem punctum
tangCFeE, v. 8. CC Z B radius in-
cidentia, sic radius AB, TangenS
BZ; dico angulum incidentix es-
Sc aequaelem angulozBI, vel BAC,
DE Pacet; hinc vE praetacuS ansu-
Ius habeatur, deber caneum alti
mi aecus, ab incidentix puncto,
vique ad cerminum Cemidiame-
eri, in quam radius perpendi.
cularirer cadic; v. 8. arcus BC.
Tertio, Cuppono, rationem re-
Fractionis in aqua, esse fere 
re habes apud Carrelium, id est ( -
num complemenci anguli inciden-
tia, else ad sinum rectum anguli
retracti, et 4. 2d 3. V. 9. PC, ad
OFI, vel NI, ad MK.
Ouarto, suppono, angulum ro-
Rexionis aequalem esse anoulo in-
cidenrixe; ve aurem habeatur re-
Aexio radii cadenris, in cauam
peripheriam circuli, debene tan-
cum altumi aequales Cubrenta, vel
quod idem cst, aquales aECUS; V. 8.
Ac BD, cadens in D, allumatur DI, Fi8. 53
aequalis DB; cerré DI eric radius
rellexus, ve constar ex elementis.
Ouinco, daco radio incidence iin
Peripheriam circuli; Facile haberi
porest, radius refractus, ineia
ampullam icemque retlexus; icem-
que secundus Fetractus, primus vo-
cerur immertus; quia FeveTa I-
mergitur; lecundus verd emergens;
sic enim ampulla vierca, aqua ple-
na, in qua inaiorem cantum circu-
lum considero ABCD, circulO ver-
ricali secundum diamerrum DB,
Parallelum; ducatur AC, Perpen-
dicularis in BD; alsumarue quili-
bec radius incidentix, pura FC; LIF-
que arcus AC 60. orad. hic clt an -
sulus complementi anguli inciden-
cia; consule cabulam sinuum, e
altume linum rectum anguli 60.
Grad. poliro Linn EotO 100000. &
invenies 86603. iam lIc DE 4. ad 3.
haec enim cst racio mensura FFa
etionim, ita 86603. 2d 64952-
quaere hunc numerum in canone,
X invenies, esse linum rectum an-
guli 40. grad. 30. derrahe hunc an-
sulum ex priore, id est ex angulo
60. reliduus erit angulus grad. 29.
30, lic
i8 7

## Folio 108 — 779785487:0166
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000166.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
108
PF ZSICAE TR ACT. III.
30. hic es angulus retractionis,
gnem re hrabeas, producenda est
FO, in II; cadic aurem perpendi-
culariter in EB; cum duplica 19.
30. habebis 39. igicur allume ar-
CUI LII, 39. grad. iam si ducas li-
nea CI, haec crir radius refractus,
nempe angulus LTGL, eAt cantum
29, 30. Ve patet ex elementis; igi-
cur haberur arcus Gl, constar enim
ex GFI, 60. _ FI I39. isicur 99.
icemque EC, 21. II, est aequalis
E6; igieur D L est 12. igitur iam
ex his haberuL FadiuS FeFFaCTUS iIM-
merlus, itemque reAexus; ve autem
trabeacur emergens; dUCAnEHE PI,
FL, TTO; angulus IF. L elt 99. igi-
TUE FLII 40. 30. altumatur linus
rectus anguli 40. 30. 64945. Cirque
vE 4. 2d 3. Ica 64945. 2d 48708.
hric est sinus rectus anguli 29.9.
igicur decrahe hunc angulum Cci.
Licet PLO ex angulo 40. 30. reli-
duus exit angulus 12. 21. hunc ad-
de angulo OL.H, aequali Scilicet
FLI, habebis angulum PLH; igi-
EUE LP eM radius retractus cmer-
gens: denique ducarur HILM, Pa-
xallelaFC; angulus EsL continee
anoulum TEC, id est 21. _C FIL,
id est 40. 30. igicur et 61. 30. sed
ngulus RLO est aequalisEs L;igi-
EUF Si derrahaS PLO, id cst 11. 21.
Ex RLO, rClduUS CFIEKL P Ccili-
cer 50. 9. igicur polto quod AC
sic horizoncalis, excipies radium
PL, Tub angulo 50. 9. eleuationis;
catur AC, parallela FOFI; cum BD,
pari modo, allumpro quolibee
angulo incidentix, habebis verum-
que radium retractum, de angulun
elenationis.
Sexio, quod si nullo modo an-
gudus incidentix cognolcarur, 2d-
huc haberi porerie radins retractus;
Perpendicularis in AC; demictatux
CO, perpendicularis in AE, SIE VE
4. 2d 3. ita C9, ad aliam, v. 9. 2d
FX; ducaturque in FX perpendi-
cularis OZI; OI est radius retra-
Ctus; haec es proris C arcelii, quatm
tamen, cum doctis agens, minine
demonstrauit; ego in grariam Eyro-
num, illam brenirer demonstro;
sic enim radius incidentia F6; du,
Porro duo lunt hic demonstrandam
primum est, quomodo FX iCa ap.
plicetur, re cum radio retracto,
faciac angulum rectum; alcerum
est, cur potiro quod CO, lc ad
EX, VE 4 2d 3. GT SIE LadiuS sC-
Fractus dari radii incidentia FC:
primum lic demonstro; sIc ve 4. 2d
3. IFa 69, ad FX; id est GG.
diuidatur in 4. Parres aquales, et
eres tancum accipiaMEUIL, V. 8. F. 45
cum ex F, Fadio F. 4, delcribatur
circulus, in quem ex C, ducaeur
tangens CXI; cum F.X, haec haud
dubie perpendicularis ett, ve con-
Atac ex elementis: Secundum sc de-
monio; sc tangens (3, & 1a-
dio CE deleribatur circuluS; CerEe
anguli AEO, d F CFI TunE XGu3-
les; IgIEUE EIGZ, _ GEB etiam
aequales; igitur linus G, vel FY,
rel FI 2, Tunc aequales iremque F X,
et Z5; igicur VE 4. ad 5. ita 6:
ad FX; vel FI2 2d 25; igieuE LE
radius FO, cadar in eangentem,
vel planum 63, trangi debec in
65, Per n. 1. _ 3. igicur OI ett ra-
dius refractus guaelicus; hoc pot.
10, pari modo habebicus reAlexus
IE.  retractus emergens PL; (IE
enim Or, perinde. acque si eset
immertus, e inveniatur retractus,
iuxta praedictam methodum, et an-
gulus quem facie cum LI, eraduca-
Eur in PL.O; quomodo veto ex li-
meis

## Folio 109 — 779785487:0167
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000167.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
LIB. I. DE COEORIBVS.
neis cogniris, COGnOLCANEUF anguI-
li Logicta intelliget; de his alias:
pari modo haberi porest secundus
Fadius reAeXUS LA, aequalis scili-
Cet LI, iremque emersens retra-
ctus AT, cum habeatur angulus
RAS; aequalis enim CA LAO.
Seprimo; ex his Habeo exEre-
mum eadium incidentia 7B, ita
retringi, ve retractus immertus ca-
dac intra I; AC enim ve 4. 2d 3. ita
linus FOrUS 100000, 2d 75000. Cui
relpondet angulus 48. 36. quo de-
EFACtO ex 90. reliduuS erit 4Y. 24.
hunc duplico e habeo 82. 48. t2-
lem igitur accipio arcum B8. ica-
que rix aligul radii retracti immer-
si cadune lupra I, ex his vides no-
uam coniugationem radiorum, qua
certe nouum colorem depingie in
oculo; licet propres collectam lu-
cem, aliguatenus expunganEuE;
Proiecti camen in planum oppoli-
rum colores, magis perlpicui ap.
Parent; X haec est caula primi phae-
nomeni, nam post duas retractio-
nes, line vila reftexione, Ladii per
ampullam oblique craiecti, coloies
proiecti depingine; itaque sic LC
V. 8. aECUS, INFra gHeI COnEIa-
huncur radii, post primam refra-
ctionem, incidentes Ccilicet, in
EOLIIM AECUIM AB.
Octauo, radii incidenrix à toro
quadranco AB profecti; et poltic.
Fractionem, inera accum IC cermi-
nati, ITa PeACCERHEHE, VE FOAexi
cadane, termineneurque, ineia aF-
cum 2 A, est aurem 2 RL, 20. grad.
hoc est incidences Fupra V, (est au=
tem AV 45. grad.) Pos retractio
nem, de relexionem, terminancur
INEra 2 R; Teliqui vErD InEEA RA;
Porro huncordinem seruare viden
cur, inctimco (cilicet Cd CulO; Ed=
dius incidentia anguli 45. FerE
emergit ex R, itemque radius an-
guli 50. radins 55. cinersir decimo
oradu, versiis 2; radius 60. duode-
cimo; radius 65. decirio. Seprimo;
Fadius 70. vigclimo; 75. decimo-
BOn0, 80. duodecimo; 85. decirrio-
Septimo; 90. decimo-quarro; quod
veco spectar ad angulum eleuacio-
nis, Tub quo emergune; radius 90.
emersit sub angulo 40. vel 41. ia-
dius 85. Tub angulo 44. vel 45. 12-
dius 80. Tub angulo 42. vel 43. 12-
dius 75. Tub angulo circiter 49. L2-
dius 70. Tub angulo 5F. vel 52. F2-
dius 65. Tub angulo 51. Fadius 60.
Tub angulo 49. vel 50. radius55.
Cub angulo +8. Fadius50. (ub an-
Sulo 45. radius 45. Tub angulo 42.
eadius 40. (ub angulo 39. POriO
hunc calculum cralsa caneum ii-
nerua instirui, alias accuratius in
Riruemus.
Nono, obseruabis inter C B;
paucos radios parallelos incidere,
id est FOt, quor lune, puncta in
Lagitta YB, VE patet; cadune enim
ralde oblique; immo plures cade-
FC INFEE VG; id eA iNTEL 45. e 60.
quibus alii mulei accedune, v. 8.
90. 89. RC. igItur Cum eergeNTCS
versis 2. id est longius à D SinE
adeo Fari denliores vero, qui emer-
giine versus D; cum quia inciden-
tes incer VO, ever sunr deinde non
procul a D, aequihri denliores Tunt;
cum quia plures ex iis, qui cadunt
intet GB, etIaM CMeTGIME, NOn
Drocul a D; peaererea obseruabis
incidences incer AV, ee quidem
den(IOTeS; VE PaceE, emerGCIE EA-
tEM INTEF DR, ca dumrarar lege
ve eadii 40. 35. 30. paulo ditr
ctiores emergane, v. g. padius 40.
emer sic 19. scad. d D.versuis A; iam
dippe
10

## Folio 110 — 779785487:0168
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000168.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PAZSICE NRACL.
dius 35. Cimergit 25. Gradibus, dec.
alii camen incidentes, propius ad A,
emersunt eriam non procut ab A.
iique densiores, e ve parum di-
stracti, ica parum percurbari, hinc
obiectum coloribus propriis depi
ecum exhribene.
Decimo, ex his habes radios
emergences lub eleuatione anguli
42. 43. 44. circirer, proiicere co-
loresiridis, sccus alios, Tub ma-
iori angulo; quia rariores lunc, rel
Fub minore, quis denliores, a vix
percurbaci; igicur hi, obiectum,
propriis coloribus depictum exhi.
bene; illivero, nullum senlibilem
colorem exhibene; Erinc Ac, duas
esse excremitares, alcera eA ver-
sus angulum elenarionis maiorem
45. alteram rero versus minorem
42. vel 41. versus maiorem, ru-
beus color proiicicur; versus mi-
norem, carulens; in medio, Aa-
nus e croccus; hinc si planum
verricale admoveas in RP, rubens
color proiicierur versiise, cxruleus
versis D; inter PD Aauus, ve dictu,
est Cupra; Hlinc potiro oculo in KP,
cum EndiussLP, ad imam oculi par-
TeIM TETINCEUI, dE L D ad Cupre
mam; ridebis Turlum colorem ru-
brum, id est propius, versus centrum
E, e exrulcum deorlum, id est pro-
pius, ad peripheriam; haec veris
lima est huius Phanomeni rario.
Indecimo, A oculus ranculum
Tub minore angulo eleuarionis ta-
dios excipiar, viderur quali obie-
ctum diuidi in duo obiecta; ica re
alterum proxius versis cenrum,
videatur; alterum versus periphe-
riam; illud sub angulo maiore;hoc,
Subminore; illud per radios inci.
dentes propius ad A, VE Constac ex
aina incerpolira; hoC reto, PeE
incidenres propius ad B; illud ral.
de distincte; hoc, valde contuse;
quia Ccilicer per paucissimos radios
ridetur: Si demum oculus sub min
nore adhuc angulo radios exciviat,
nihil amplius ridet versiis peri-
pheriam; sed cantum obiectum il-
lud, quod versus centrum, in cano
ampullae riderur, idque magis di-
Rincte e magis propriis coloribus
depictum; cum dico obiectum
propius rersus centrum videri, in-
relligo videri per radium, qui pro.
Dius ad cenerum ducicur; ex hOc
fere conicio, rationem mentura
retractionum else maiorem =. Ca
Ccilicer quam supra Suppoluins,
ex C aecelio.
Duodecimo, si addatur altera
rellexio, ante vlrimam retractio.
nem, colores iridis adhuc vide-
buncur; r. 8. altumacur L. A, a Gua-
lis LL, angulus AEL, aequalis est
TEL L VE PacCe; IgiEuE EAL, xqua-
liS E LI; igIEUE R AS, aequalis
OLN; ioitur PLO, aequalis TAR;
igirur facile Cciri porest angulus
clenarionis, quem Fcilicer Facitra
dius emergens, cum horhrontali
AC; nam lE IFL 99. _ DFL 12.
cerre angulus, quem Facir LR.
cum horizontali AB; eric 37. 30.
cui si addas ansulum TAR, xqua-
lemPLO, id ctt 11. 21. habebis
angulum cleuarionis, circiret 49.
srad. eadem merhodo, apumpro
quolibec radio incidentia, habebis
post duas retractiones, de roridem
reflexiones, cum radium emergen-
tem, cum angulum eleuarionis;
calis est aurem proiecto in plano
verricali opposiro, velurlum, ru
ber color; cxruleus, deortum ap-
pareat; ratio est, quia iidem radii.
qui iuxra priorem modum rubrum
dexim

## Folio 111 — 779785487:0169
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000169.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L. FB. I. DE COLORTBYS.
depingune, etiam iuxFa HUNC, Lu-
brum depingune; accidie autem, re
iidem radii incidentes, qui post
duas retractiones, et alteram LeAe-
xionem, minorem angulum eleua-
tionis relinguume, addica secunda
rellexione, maiorem Faciane; et
concra, qui maiorem, minore;
Talrem maiori ex parte; igItuIE nON
mirum est, s colorum ordo per-
curbetur: hinc ruber colOr pro-
Dius versus centrum, videtur;
led profecto cirra calcularionem,
rix haec perfecte incelliges.
Decimo- terrio eres tancum ea-
dios incidentia, ad calculos redu-
co; quod ve clarius Aae, sic maior
1s. 25. circulus ampullae ABCD, CCHEIO
M; lcque AC horizonti, e BD
circulo verricali parallela; sirque B
Curlum, D vero deortum; sine Fa-
dij incidentes OP, NF, B8, TV.
Pacalleli horizontali AC; radii ca-
derires in luperiorem accum AB,
Post duas retractiones, de vnam
rehexionem, emergentes, et oculo
intraposito illaps, Tub angulo cir-
cicer 42. vel 43. colores iridis extri-
bene; vel proiecti in planum ver-
ricale, eo sciticet ordine, quem
supra expolui; ita re color ruDet,
in plano praetaro, deortIm, Caru
leus veros Tursum videatuL;at verO
S considereneur radii in quadean-
teminteriorem AD incidences, alTu-
morantum rres radios, Sciticet BS,
TY, _ ZD; AIE aNTCM AECUS AS
Srad. 45. 2llumpeo anoulo Fractio-
nis ZSE, Scilicet 13. orad, CirCITeF,
RECUS SDE exir grad. P16. item F. γ
aequalis, irem zu; igIeUE aECUS RM
clt 33. igitur angulus MIp2 elt 32.
igitur ATu, 65. cui (1 2d da5 angi.
lum refractionis Zur, Scilicet 8.
habebis anculum eteuarionis 73.
orad. iam vero sc alius radius inci-
dentiae TV, SIEque AFCUS AV 60.
Frangicur in VE, ica ve angulus
ZVF Sc 19. 5+2d. 30. igitUE aECUS
VDE CA 99. icerque EOG e OL;
exirque aicus LA 3. Srad. igitur
anguiluS NLO 40. =. IgITUT LIA,
37. =7. Cui (I 2dda5 angulum re-
fractionisILK, qui fere est 11. =
angulus elenationis erir +9. gcad.
denique si alluinas radium inciden-
Eia ZD, 2llumpro angulo retta-
aionis, arcus DY erir 83. ipsique
aequalis YO, icemque CF, ioieur
AECUS AF erIt 21. _ anguluSMFO,
48, =. IgIEUL NFB 27. =. cui (I
addas angulum retractionis OFZ.
qui est circiter 14. = angulus ele-
nationis exit 42. grad. alios radios
incidentes eodem modo, ad caleu-
los reduces.
Decimo. quarto, Elinc vides ra
dios FATIITIInOS este, A VerSIIS F
emergane, propter rationem alla-
EAIM; AE VeFO VEESIIS p, ee V, di-
StraCtIOTeS TUNE, IGIEUT FOCTaE VE F2-
dii incidentes, inter 45. vel porius
50. ex 60. ac deinde, post duas re-
Fractiones, e roridem refexiones,
emergentes, et in planum vertica-
le proiecti, colores icidis depin-
dane, hoc scilicet Ordine, ve ru-
ber Curtum, exruleus deortum vi-
deatur; nempe ve Supra ridimus.
altumpeo illo arcu; in quem primo
incidune radii qui deinde polt duas
refractiones, et alceram redexio-
ne eMeFONNE, Y. ∞. PF; radii, qui
versuis P Cadume, colorem cubeum;
qui vero versis F, exruleum, pro-
recti in plano depingune, propter
rationem allacam; pari modo 2(-
Fumpro alio arcu v. 8. SV, in quem
primo radii incidune, qui pot duas
retractiones, et coridem resex
REC

## Folio 112 — 779785487:0170
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000170.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
PH Z SICE TR A CY. III.
nes emergune, radii, qui versis V
incidune, colorem rubrum, qui
vero versus s, earuleum in plano
Proiecti exhibent, proprer camdem
rationem: Ccd radii incidences ver
sus V, emorgunt deinde lub mino-
re angulo elenationis; ec lub ma-
iore. incidentes versus sigitur illi,
in plano proiectionis, Turlum, hi
vero deortum cerminantur; igieus
rubrum Cupra, caruleum intra ex-
hibene; vides ni fallor inverlum
praetatorum colorum ordinem.
Decimo-quarto, Hlinc li loco
plani projectionis, oculus statua-
tur, eadii cubrum depingentes su
veriorem oculi parrem, depingen.
ces veroceruleum, inferiorem aAi-
ciene; isicur rubrum deortum, ca-
ruleum lurlum oculus ridebicihinc
rubrum adhuc videbie, per radium
ad cenrrum propius accedencem;
exruleum; contra, per radium à
cenrio longius rccedentem: Flinc
statui porett oculus in eo loco, in
quo praetaros colores bis rideat,
idest veroque modo, id est cum per
radios, qui postrnam cancum se-
Rexionem, cum per radios, qui
Post duas emergune; porro colo.
res, qui post duas retractiones, et
regeri, post duas, cum retractiones,
coridem reflexiones videnrur, lune
minus regeri, quam qui post duas
retractiones, et rnicam cantum re.
Aexionem; quia scilicet in puncto
secundae refexionis, mulri radii
rum reflexiones, est Ferc 10. orad.
obleruabis tamen ad hoc requiris
ve radii incidentes sine penitus p2.
ralleli diameero A C; si enim pro-
pres maonicudinem corporis luci-
di, radius rangens non cadat in B,
Sed in C, v. 8. haud dubic angulus
emergume, repater; hinc rellexi
rarioresmanene; videntur aurem
hicolores minus regeris Cub angu-
10 52. vet 53.
elenationis Tub quo videbicur pri-
marius iridis color, (sic cum vocO,
qui videtur polt duas retractiones
ex rellexionem rnicam) erir minor
veriusque anguli eleuarionis, Tub
42. e contra, maior 52. ille, luto
quo, videtur lecundarius iridis co-
lor, (sic cum voco, qui riderur
post duas retractiones ex restexio.
nes) cacio clarissima est;  enim
radius cadar in C, retractus immer-
Decimo-guinto, hinc differentia
Tus, altius rextus C, vel F delcen-
dic; hinc lonsius vertus D, et V,
reflectitur; hine emergit, addico
quo videntur colores iridis, tum
vegeriores, post duas retractiones,
scilicer refractionis angulo, sub
minore angulo eleuationis; pari
modo e radius tansens cadac in
R, ita frangitur, re longius exeur-
rac rertus C, quam si caderer inD;
drnicamresexionem, cum minus
hinc longius rersus B, acqueite.
rum verlus A refectieur; hinc
emeroir submaiore angulo, addito
Scilicer angulo refractionis: Hinc
accidic aliqua mutatio anguli ele-
uarionis, in ampullis inaqualibus;
igitur eadem veriulque ditterentia,
eadem semper nOn CIE, VE PATCTEX
dictis; imino cum decrelcit angu-
lus eleuationis. Tub quo videtur
colorprimarius, crescirille, sub
quo ridetur sccundarius, re consi-
deranri perlxicuum exit.
Decimo Lexco, si radius lecun-
dus reftexus cadar Cupra AC, ve
habeatur angulus eleuationis, Cub
quo emersir, debec addi quidem
arigulus refractionis, led derrati
angulus illius dicus, quo punctum
emersio
2

## Folio 113 — 779785487:0171
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000171.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
L1B. I. DE COEORI BVS.
enertionis, distac ab A; si vero
cadat infra AC; vrerque angulus
debet addi, v. 8. Si cadac in F, a1-
sulo CFM addatur angulus reFra-
Etionis BFZ, Led detFahAEUE FMA:
s vero cadac in u, angulo Mar
addlacur angulus AMu, e Cimul
angulus retractionis ruZ: Prarercd
idem color, primarius Ccilicer, e
Cecundarius, in eadem ampulla vi-
deri pocest, modo linea recumque
emertionis punctum connectens,
Tubrendi polsie angulo, qui est
difterentia elcuarionum, constat ex
cerminis; quod re hac, quo maior
est ampullâ, longius rccedendum
elt; quo vero minOr, propius aC-
cedendum, repacet; nam quo mi
nor est, cleuacio colorisprimarii est
minor; coloris vero lecundarii est
maior; igirur propius ad ampul-
lam, duO CErGCHLES CONCUTEUNE
quo vero maior est ampulla, ele
uacio coloris primarii est maior;
e secundarii; minor, igieur lon-
gius ab ampurta cadii emergenTeS
coeune; ee vero s lucernulam de
nocte, maiori ampullae OppOnaS,
illico comperies eleuarionem colo-
ris primarii esse maiorem, e sc-
cundarii minorem.
Vecimo. Leprimo, heri porest, ve
ex diuersis ampullis radii emer ganE,
qui diverlos colores exhribeant;
Praelerrim s oculus paulo longius
Racuatur, et corpus lucidum sc
cum remoristimum, cum amplissi.
mum, in quo nulla est penicus dif-
ficultas: Beri etiam porest, ve si
innumerx ampultulae, totum pla-
num verticale occupene, Coli op-
polirum oculus inrer planum e
Polem collocarus, Termicirculum
his coloribus rinctum exhibeat;
nempe cum hi Fadii CMerGEATES, ec
oculoillapti, proprer parvitacem
de distantiam ampullarum, Cnc fere
concinui, ex perinde le habeane,
acque s ab eadem ampulla cimer-
gerent; nempe radii ab eadem
ampulla emersentes longius pro-
ducti, proprer inaqualem eleua-
tionis angulum, ica distrahuneur,
Live prius decultentur, sine pror-
Cus in parres contrarias cane, di-
Canti oculo simul illabi non pos-
Tunc; igitur a diversis ampullis.
diuersi emergune, ex oculo illa-
buncur, cum securdum cumdem
elevacionis angulum, in orbem,
cum sccundum diuerlum, Curlum,
deortunque: hinc a lupremo am-
Pullarum orbe, ii radii cimergunt,
Qui in IIMa FeTIMa POETIONEFCCCPEI,
rubrum colorem exhribent; ab imo
veroii, qui in luperiore retinx
cractu excepri, caeruleum repta-
Centane; ab orbe vero medio, me-
dii radii protecti, medios colores
in media recina depingune; igicur
Oculus Cemicircularem zonam, his
coloribus rinctam alpicier, cuius
Cuperior limbus, suber, intimus
caerulens cric: si vero in eodem
plano verricali, ampultulae longe
aleius alcendane, aliam zonam his
coloribus, led inverlo ordinc pi-
ctam, maiore circulo contentam.
idem oculus, ex eodem loco aspi-
cier; hi enim Cune colores lecun.
darii, qui post geminam, cum se-
Fractionem, cum reltexionem, d
lub maiore eleuarionis angulo ri-
denrur, Epacium rero incermedium,
hOC eA inTeF VETamque ZOHAI COH-
cencum. Cubrenditur angulo, qui
est difterentia eleuarionum: cun-
eta haec in ampulla ritiea, aqua
plena, vel in cylindro, in oblcu-
r0 conclaui admisso per toramen
C0, avi
L016. 1L.

## Folio 114 — 779785487:0172
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000172.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
16
PE ZSICEE TRACT. III.
Folari radio, luculentistimis expe-
rimentis probabis; lucernam quo-
que adhibere poreris, praeseerim
re radium emergenrem oculo im-
mediare excipias, cum Tolaris plus
aquo perstrinsat.
PROP. CCCX.
Fx dictis colores iridis facile ex-
plicantur: Pro quo luppono pri-
mo iridem in nube rocante depin-
si; sccundo rorantem nubem ex
innumeris outculis constare; rerrio
quamliber gurculam esse adinstar
ampultulae; guarEO Omnes OnTEu-
las deortum ire, lunt enim gFaues;
guinco praedictam nubem lecun-
dura planum verricale terminari,
nec vilam Facere cauitarem, alio.
qui luperioris fornieis gurrulae Cul-
Penla manerene: his poliris, cun-
eta Facile explicaneur.
Primo, colores hi camdem pe-
nicus habent caulam, cum iis, quos
in ampulla vicrea, aqua plena,
Fupra vidimus; hoc est talem con-
auoationem radiorum luminis, quae
ex rniformiter difformi rodiorum
Fractione procedit; est aurem Fra-
atio rnitormicer difformis, quia
incidentia uniformirer difformis
est, sed haec iami CUPEA expO-
Tuimus.
Secundo, talis ordo colorum
est in primaria iride, quia radii
emergentes sub diverlis coniuga.
tionibus, sub diverso quoque cle-
narionis angulo incidune; v. g. Ta
dii quorum coniugacio rubrum
colorem facie, sub maiore; nempé
imam parrem rerinae atticiune; ii
vero quorum coniugario caruleum
depingie, sub minore; hinc sum-
aa rerina porrioni illabuntur; ii
ceum, Rauum, viridem exhibet,
medio incidunt oculo, ac proinde
Tub minore angulo, quam illi;
submaiore, quam hi; quid cla-
rius: Hinc rubrum videmus in su-
Periorenona coloratx limbo, Cx-
Tum vero vel ianthinum, in inte-
riore; medios rero colores in me-
dia zona ridemus: cmergunE verO
radii, post duas tractiones, a vni-
cam rellexionem, et lupremo sut.
ex quadranei incidunE.
Terrio, quod spectat ad iridis
arcum, certum est; Fadios (uB co-
dem angulo, quem Ccilicet Fa-
ciune, cum ase communi, in co-
dem oculi pIIMCEO COnCUTEeIC, ab
eadem coni balc, rnde si quis eset
in lupremo aëre, e oculus Tolem
inter, et coridam nubem, sacue-
recur, non modo lemicirculum,
led inteorum orbem videret, in
quo tane nulla est penirus difticul-
125: porro aliquando inreger se-
micirculus apparet; aliguando il-
lius tantum crus; deficienre Ccili-
cer inceora nube, vel si (ol al-
tior cAt.
Ouarto, iris secundaria HC, qui2
radii intimo suctarum quadranci
incidentes, post duas Fefractioness
e toridem reflexiones, (ub iildem,
unde lupra coniugarionibus, Tub
maiore tamen clevationis angulo,
emergune, acque oculo incidune;
ioitus eoldem colores, ordinc ta-
men cuerto, extribene, PFOPTCF
rarionem expolcam Cupra P. 110.
n. 17. hinc ruber color, in imo
limbo, caelius, in lupremo vide-
tur: porro colores hi lecundariae
iridis Cune minus regeti, proPECE
rationem iam lupea allatam p. I10.
n. 14. maiore arcu continentur, quia
demum, quorum coniuguio co. sub maiore ansulo videntu.
Qu

## Folio 115 — 779785487:0173
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000173.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIB. I. DE COT. ORIBYS.
Ouinco; cerria iris aliquando modo curbari radii; TUnE EaIMCM
videtur; nec est quod aliqui exi-
Riment, hanc certiam iridem Aeri
non porte, line srandine, roranti
nubi admixta, quod ramen dici
non porest, cum quia grandinis
slobuli plus opaci habene, quam
par Sic; praererea in grandinis glo-
bo, maior retractio herer, quam
in aqua SuETa; aequi ex maiOre
retractione, sequitur neceltario
angulus eleuarionis minor, in ixi-
de Scilicer primaria, qualis icta
eer in Grandine, VE PATCE, CX CO-
lorum ordine; equidemm Ei eUM-
dem colorum ordinem, cum se-
cundaria, cerria illa obcinerce,
maior retractio angulum eleuatio-
nis maiorem efficerer; at cum in
cerria iride, idem sc colorum ordo;
qui es in primaris; si Reret in
seandine, primariam ese opOrre
rec; ac proinde lub minore angulo
elenarionis videretur, quod ic-
puonat experimento, cum fal-
rem sub angulo 62. grad. vi-
deatur.
Sexto, ieaque alia causa huius
Phaenomeni investiganda cM, qua
Peti tancum porest ex duplici ca-
Pire: primum est, si dicatur radios
cmergentes, qui primariam iri-
dem exhribent; post emertionem,
ancequam oculo illabantur, inine-
dium densins incidere, in quo
nouam fractionem pasti, Scilicet
ad perpendicularer, Tub maiore
deinde angulo oculo incidune;
V. 9. CE radius emer(uS RS, in
puncto S nouum medium inETaE,
ratione cuius, Frangicur in S4, vnde
maior eleuacionis anoulus necella-
rid sequieur; hinc apparene colo-
res iuxta ordinem iridis primaria,
minus regeti, quia noua illa Fr2-
etio muleos radios distrahie, arque
dissipac: alcerum capur elt, s di-
CauS, ter radium aUE Quater
reflecti, acque adeo post rres rete-
Xiones, e duas Fractiones oculo
debilior, de lubmaiore eleuacionis
angulo illabitur, hoc vlrimum Fa-
cile accidere porest.
Seprimo, ex his reiicies innu-
mera fero Philolophorum com-
menta, circa iridis explicationems
quis enim non mmitetur, eam ra-
525, tam varias, ne dicam nuga-
torias opiniones, vel porius opi-
nionum laruas; Cune qui tancum
rnam refractionem iniride ponants
alii plures refractiones, Cirie LeAe-
xione; alii puram recexionem, line
Fractione; plerique omnes nubem
concanam desiderant, e cuius ven-
ere iris in lucem prodeat, quis
Porro ck, qui non dicat iridem le-
cundariam esse imaginem prima-
rix, quod tamen Faltum esse con-
Aac ex dictis; c90 luo loco, 6c0-
merrice prortus connincam; hic
enim tantum colores conlidero;
denique lI reS AETOnEC XL CIETA PEX-
occupari animi obstinarionem, de
peruicaciam consideretur, nihil pro-
Fecto in iride, ad rem colorum per-
rinens, innenietur, quod ex di-
etis claristime non demonstretuE:
reliqua quae iridis Cune, (uo loco
expONa.
221. C02. l.
Plerazue alia. 601brbs talto ba
identia, ex iisdem principiis ex-
eEliiso oeculcce cliclalio ilta
Caponis bulla, quas pueri, cala-
cum line iidem prorlus. ec nullo mo in Eaponem aqua lubactum
Ineir
plicari possunt.

## Folio 116 — 779785487:0174
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000174.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
I
PE ZSTCE YR ACT. III.
intincto, instare solene; nempe
ductilis exiguos humor lencelcir in
oibes, in quibus colores iridis,
Tub cerro aspectus angulo, laepi-
sime obseruasti, licer paulo auste.
FIOLeS LInE, ae AOridus crOCCuS, in
oementem columbinum, degene-
ret; Latio huiulmodi colorum. d
duplici retractione, a rnica rede-
Zione perenda est: porro radii di-
Sractiores LUME, Proprer maiores
Fractiones, qua hiunt in aere con-
tenro; adde laponis _ agux com-
mixrionem, qua diuerlam medii
rarionem Faciune: hinc colores
diluriores esse necelle est.
Sccundo; si radium Colarem,
intra oblcurum cubiculum; per
Foramen admittas, et à Spharico
conuexo rettexum, oculo exci-
pias, colores iridis, quali in rene-
ra radiorum lanugine videbis; sa-
rio est, quia radii 2 lingulis pun-
etis connexi (phaericirellexi, ne-
cellario distratuntur, cum sinou-
li tancum a Cingulis punctis rete-
ctantur, Ceil. Post decullarionem
in foramine; adde inaqualicarem
convexi; rix enim heri porelt, ve
virrum probe sphaericum sc; igi-
TuE non mirum eR, ( ex huiusmo-
di distractione endiorum, coniu-
gatio muretur; adde quod, plu-
rimi craiiciuneur; igicur rariores
rellectuntur; porro radium de-
custari necelte est; ve Ccilicer lon-
se minor sic luminis appulsus; cum
enim per Foramen eadii craiecti, in
aduerlum planum proiiciuneur, a
roro Cole, ad singula puncta plani,
radii non proiiciuneur, sed fere a
singulis punctis, ad lingula pun-
Eta, ve constat: hinc longe minus
lumen esse necesse est; quod aliquis
forre, parum idoneus experimen
FOrum examinatOF, negarer, Led cum
huiulmodi hominibus nostra phi-
lolophandi mechodus nihil peni-
tus commercii haber, cum ne qui-
dem luorum Tentuum Fallacias de-
doceri postine, e praux mentis
obstinatione. Falli porius, quam
vel ipso senlu, errore expediri
veline.
Tertio, in gueris toris; sub cali
Tolis aspectu, nonnulli colores iri.
aIS apPATEHE; LACIONCIM CCETC NOI
repeto; itemque in aqua orc pret-
(0 ditata, _ quali in FOLANEeM
raporem diducta, vel dispexta, quod
cerre Fullonibus Familiare est, dum
pannos rara illa, e leni aspersione
humectane; in fontibus arrefactis,
quorum opera, Curlum aqua, Cum-
moimperu crumpens, dimarur; est
enim iris nacura, atque aris OpUSi
rationem iam capis, mequefacile
reperirionis onere liberabis, cum
sic eadem peniris ratio, iam cories
decantata.
Ouarro, in crastiore glacie, tan-
culum contusa, colores iridis non
Pemel vidicti; nempe mulea parri-
culae, ab ictu, Cuis e Ledibus, qual
derorguentur; hinc mulce plano-
rum rationes, igicur et rellexionum;
hrinc plagula illa concula, diaphrana
delinic elle, sed valde albelcie, de
Cub cali aspectu, radios dum rese-
etic, ita distrahic, ve diverlae con-
iugariones relulrent, atque aded
diuersi colores: in Frusto crystalli
etiam contulx, idem phanome.
non obleruabis, propter camdem
rationem.
Oninco, in FTalone, ICu COrONA,
colores iridis eciam apparene, nem-
pe in rariore nube, radii oblique
CadenEes, LeFringuneur, eo modo,
quo diximus prop. 307. est enim
eadem

## Folio 117 — 779785487:0175
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000175.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L..B. I. DE COLORIBVS.
eadem ratio, qualibidem, adhi-
bica etiam Agura expoluimus; pOr-
2o in renuillima nubecula, qua est
quali adinstar carioris nebule, PEX-
Faci radii retringuneur bis; debet
autem vreaque superticies huius-
modinubis, vel esse convexa, vel
constare ex connexis; quod ve AaE,
deber constare ex gurtulis, led ra-
rioribus minoribus, e magis di.
Aractis; inoribus quidem, quali
adinstar nebula paulo rarioris,
qua outtulis, perinde quali ato-
nis constat; volo aurem, minores
esse ourrulas, ne si maiores elsene,
quales Cune in rorantenube, quae
iridem parit, deortum caderene,
quod cerre omnibus prorlus expe.
rimenris repuonac; aequi E per-
exigua lune, cerre non adeo facilé
cadume, re videre est in rapore,
puluere, e Auicantibus atomis;
volo esse raras, e valde distractas,
ve radiis liberam raiectionem per-
mirrant; denique rolo, reramque
Superticiem esse conuexam, vel ex
connexis constare, re scilicer inci-
dentix angulus sir obliquior; 2c
proinde retractio maior; colores
Cuneminus regeri, quia radii can-
tum exrremi, e obliquiores, inci-
dune, e oculo deinde, post gemi-
nam Fractionem illabuneur; adde
quod distractionibus ourtulis, di-
Sractiores quoque radii incidunt:
color in oyrum depingitur, Tub eo-
dem Scilicer inclinarionis angulo,
in orbem; si enim quoquo versum
nubes illa excensa siE, in orbem
quoque incidune radii, ee post gc-
minam Fractionem, oculo illapli
orbem colorarum depingune; ru-
ber color praetata zonae, parrem
concauam circuli occupar, quia in
beum depingune, terminantur; ea-
tionem iam luora acculimus, cum
de iride: altera zona, primam il-
Lam ambienss nOn FaTO FOTIMAEUI,
Propcer cacionem, quam paulo post
exponam, canculum enim Aourx
adhibendum cA.
Sexco, itaque Luppono radios
Folis considerari, re parallelos;nam
Proprer maximam illius distantiam,
angulus insensibilis ett; sIC ergO
corida nubesrarillima, Colem in-
ter e oculum; sint radii Colis di-
recti oculo incidentes, paralleli
AE; Cicque BD, horizonci parelle- F1g. 26.
la, lincque intinici radii parallelis
incidentes quadranti AB; cerre in
ingrellus e in cgrestu, Franguneur;
de quia est diverla incidentia, est
eriam diverla Fractio; hinc diver-
la coniugatio; hinc diuertus co-
lOr; V. 9. sc SB vltimus, tangens,
FTaNOIEUE IM BF, IEA VE AECUS BF (IE
83. igirur punctum emersionis F,
dictat ab F, 7. grad. igirur angulus
BOF cAt 83. igicur CBF, 48. 30.
addarur angulus retractionis IFK,
14. 1I. ducatUTqHeRFK; denique
Tuberahatur 14. 7I. Cx 48. 30. Tu-
peres angulus CRF 34. 19. hic est
anoulus, quem radius emertus Fa-
cic, cum horizoncali; li vero in-
cidac i 45. V. 8. FV, Frangirur in
VO, eAtque angulus VC6, 116. isi-
tur CGY, 32. igirur angulusic-
Fractionis MOHI, 8. grad. igieur
COC 77. ducatUE MCP, angulus
CPC ett 69. Parimodo, l radius
incidar in 50. angulus, quem Facier
emertus, post duas retractiones;
cum ipla horizontali, erir 65. I1
in 60. Cric 59. (2 In 70. Crit 52. (I
in 80. crir 43. igitur radii in diver-
las surrulas cadenres, secundum
exrrema parre oculis radii, qui ru diverlam incidentiam, idque in or-
bem

## Folio 118 — 779785487:0176
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000176.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
P H YSFC∞. TR ACT. TII.
bem, depingune, emerti, et oculo lus in Z, accidet enim, ve post dua5
immers, PExFaTa COTONAMI, cU-
ius area media candida cA, ipla ve-
FO COrONA verHcOlOE, ve dictum
est: quod vero aerinet ad secun-
dam maiorem, dicendum est illam
depingi a radiis incidencibus, in-
Fer, 45. 50. cum deinde emerti, mi-
norem Faciane angulum, cum HO-
rizontali, ac proinde maiorem co-
conam deseribane; igicur minoi
depinoitur a radiis incidentibus,
intee 40. 45. Ccilicer ad angulum
Ferc 66. cum hOriZOnTC;IMaIOF Vero
ve dixi lupra: porro limbus ince-
rior raber est, exterior caeruleus;
nempe eadii inde lune cariores, in-
de distractiores: vide, quae iam lu-
Pra diximus in re simili; Cune ciiam
colores maioris oblcuriores, quia
radii lunc rariores, re paret ex di-
etis; lunares radii luam eriam de-
pingunt coronam, led prae debili-
cace, valde pallidam; isitur nihil
est in hoc phaenomeno, reiectis
eriam quibustiber glaciaris sellu-
lis, quod Facile ex dictis non in-
celligas.
Septimo, alii colores, qui in aere
apparent; ealdem, vnde Cupra,
caulas habene; v. 9. virgx, colo-
res iridis DERtCFHHE, est enim tri-
Plex oculi sicus, cum aspectu solis
comparatus; vel enim radius per
cenrrum oculi, 2 centro Colis, ad
cencium nubis pertingie; vocerur
axis, cui radii gurrulis incidentes
Tune paralleli, hic aspectus ad iri-
dem perrinet; vel a centro Colis,
per cenerum nubis, ad centrum
oculi, axis ducieur; ve AC in co-
FOna; vel eria centra triangulum
CONSTIEHHME, V. 8. GC Col in L; Cen-
refractiones, secundum divertum
eleuarionis angulum, radii emerls
oculoincidane, et ad lineam se
etam termineneur; sed hac mulea
dioperica indigene; quare indicas-
se cancum Cutticiat; omirto eriam
reiicere plurimas Scholasticorum
opiniones, gratis omnino excogi-
LaTaS, ne gratis quoque rempus
terere ridear.
Oaauo, dum per medium po-
lyoperum aspicis, obiectuinque
quali Faecundo vilu, srucionis ad-
instar mulciplicas, in CZEremO MUI-
tiplicati obiecti limbo, colores iri-
dis naicuntur; rario elt, quia cum
qualiber polvoperi facies, circa
marginem crassior sc, Si circa me-
dium est, vel minus cracta, li in ex-
tremitare rieri BC, haud dubie di-
versa est incidentia, e diuerla Fra-
etio; hinc diuersa coniugatioillinc
rarius color; vide quae lupra dixi-
muS, ne toties cadem RCPCTEKC
Cogai.
PROD. CCCZTL.
Color, qui vulso apparens dici-
tur, non minus realis est; quam qui
singulari nomine realis appellatur;
Scholaltici plerique omnes colo-
rum, alios Feales, alios appatences
eantum esse dixerune; cum tamen
omnis color realis (C, ex apparens
hc, quia omnis color, in cali lumi-
nis modilicatione policus est; led
lumen modisicarum reale quid est;
igicur s color; est criam appa-
cens, quia omnis color ex cali l-
minis appultu, reltexione, retra-
ctione, relutrat, ve constat ex di-
etis; led id vocamus apparens; equi-
erum nubis in C, ee planum nubis dem aliquando in iplo obiecto,
plano verricali parallelum sic, ocu. quod subcali colore ridetur, inest
ipla

## Folio 119 — 779785487:0177
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000177.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L 1B. I. DE COEORIBVS.
ipla, talis vel calis moditicationis,
caula; aliquando non inelt; ve iam
upra monui; v. 8. in hac charca,
in qua hec scribo, est cauta talis
reftexionis radiorum, quae albo-
rem facie; ac vero dum illam per
medium erigonum aspicio, acque
in illa video colores iridis, haud
dubie in charra, huiusmodi colo-
rum caula non est, sed in medio;
onde hic color, in actu secundo
est aliquid reale; ac vero in actu
primo; videtur aliquid este reale,
in obiecto; licet nihil sic; vnde
tantum apparet, id est videcur else,
cum tamen non liC; Sed haec Lune
Facilia.
PROP. CCCZTTI.
Radii per nctum virrum traiecti
es in panimentum proiecti, cumdem
vieri colorem depingunt: Rario cla-
rissima est, quia si radios craiectos,
per ricrum rubrum, v. 8. Oculo
immediace excipiam, rubrum esse
virrum aspicio, igitur radii craie-
cti, in rerina hunc colorem depin-
sune; isitur ec inplano proiectio
nis; cum enim rierum illud pro-
be diaphanum non AC, sed tantum
ex parte; haud dubie ridetur ru-
brum, per radios reAexos; igitur
per retractos quoque rubrum ri-
detur; nempe nullus radius resle-
xus est, qui non sic refractus: vi-
des nullam penirus esse distaculca-
cem: obternabis autem, R mulTO
luimine planum proiectionis per-
Fundatur, colorem proiectum mi-
nus illustrem videri; quia lumen
extrinfecus axpullum, talem mo-
disicationem inaiori ex parre ex-
pungit; unde in oblcuro conclaui
colores huinsmodi magis distincte
apparene: iremque si planum pro
iectionis album sc; quia eunC ra-
dii eodem ordine ad oculum reste-
cuntur; corpus probe laenigarum,
respeculum, minus aprum est, ad
id muneris; idem de nioro dictuir
sic; experimeneum claristimum cAt;
ratio ex dictis perlpicua: hic adde
coloratas imagines, quas radii per
Foramen, a ritrum converum era.
iecti, ex in oblcurum conclaue ad.
milti, in plano proiectionis depin-
gune, de quibus suo loco agems:
hic Paris est indicasse, camdem r2-
diorum modihcationem, e coniu-
sacionem seruari, post traiectio
nem, quam iph oculo impremient,
YE Patet.
PROP. CCCXIV.
Si candidum obiectum eminus spe-
Etetur, es radiorum pars, in ipso du-
Etu, maiori lumini immereatur; illa
obiecti portio, quae huic immersioni
respondet candidior, minus tamen
distincta viderur: licet res lenissima
elle videarur, quia camen noltram
hypocheuum, non parum consrmat,
illam breniter explico, (InE V. 9.
dux parres obiecti A; B, d A 12-
dium immierat oculo, Led prius per
illam aëris parcem, quae maiore
lumine pertundicur, traiectum; B
vero luum quoque radium immit-
tat, Sed per alium aëris cractum,
quem lumen, per superiorem fene-
Aram illaptum, nullo modocolu-
Arat; cerce pars obiecti A candi-
dior ridetur, quia mulca acome
luminis aliquid ad oculum rette-
Ctune; quod Fenera, si cum lumine.
ab A ad oculum reAexo, conium.
gacur, non mirum est, si parrend
A candidiorem esficie; minus Ea-
men distinctam, quia noui endi
ab aere colluttraro profecti, ati-
quid

## Folio 120 — 779785487:0178
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000178.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PA ZSTCF Y R A CT. III.
quid oculo extribene, quod ips
cieconon inele; igirur canculu
itraso in oculo delcripea riciaeur.
PROP. CCCZV.
Circa lucernam iris aliquando
videtur; Nonulli existimane, eea(-
Pioris aëris, lucernam ambientis,
hunc effectum esse; led protecto
hallucinantur; alioqui ab omnibus
videretur; cum tamen lecus acci-
dac: ieaque dico, hunc effectum
rribuendum esse, vel multo hu-
mori, circa cryscallinum conge.
Ao, in quo eadem retractio AF,
qua heret in ampulla, de qua lu-
Pra; vel modica eiuldem cxystalli-
ni compressioni, ratione cuius, Fa-
dii detorquentur, verlus retina
margines; porro iltam comprelsio
nem duo praelertim euincune; pri-
muum est, s quis alteramanu, alte.
rum oculum comprimat, per ali-
quod rempus, hunc effectum hoc
cantum oculo, non vero altero ob.
Teruabie; secundum est, si quis de
nocte alteri laceri incumbens dor-
miat, ica ve eriam capur alreri ocu.
Pra expOTuimuS; cUE vero sIE du-
Loincumbat, idem phxenomenon
circa lucernam, obleruabit; pea-
cerea si quis bubulum crystallinum
altumar; e corrugata canculum
illa pellicula, qua obregieur, lu-
men Tolis, per Foramen intra ob-
Scurum conclane excipiae, colores
iridis i plano projectionis aspi-
cier: adde quod, dum quis enigi-
lac, pupillam explicariorem habet,
plex zona, non ditsicile dictu clt,
igirur radii in encremum crystalli-
ni marginem incidentes, maxime
distracti in rerinam proiiciuntur:
hinc ruber color in circulo inte-
ex his, qua lupea diximus; EIE enim
riore viderur; id est por radium,
radiorum decullatio in Foramine
pupillae; sed de his fule agemus
cum de oculo; muleam enim op-
ticam desiderane; hiC FaNEUI CNFE
ciac indicalle; omirro criam illa,
qua 2d parelia pertinene, quae line
mulca catoperica, et dioperica in-
qui versus cenrrum crystallini du-
cellioi non pollunt; cgo luo loco
Fuse perrractabo;hic enim cancum
colorum rem considero.
SCH 0 L.
Oblernabis. qua Cononnulla, ceu-
dice lector; primum est, simplici-
cas, e facilicas nottra huius hy-
Pocheleos; nostram dico nec enim
opinor illam, quilpiam libi vendi-
caret; res minoris mormenti eA,
quam re plagiarium aliquem Colli-
cicet; ita demum cum noltris prin-
cipiis coniuncta, re ab iis divelli
non possit; dixi simplicitatem, qua
nelcio an maior excogitari polliti
Facilicarem addidi, cum nihil peni-
tus adducat, quod ccatim incelligi,
Tensuque iplo palpari nequeat.
Secundum est, quam simplici de
Facili modo, FOTA COLOTUI FES CX
eodem principio demonstretur; (2-
ue colores illos, quos reales, sive
quos, apparentes vocane, conside-
res; e quam miritice cum Aristo-
telicis principiis conlentiant; quis
enim meliiis illos numerorum ra-
cionibus altringar, re vel inde
conster colores eAe VE numerOS.
Terrium est, quam appolice con
loc in actu primo, a colore in actu
secundo distinonatur, ita ve obie-
ctum nonnunquan colorem illum
habere videaeur, quem Fatmen nOn
cirur; hanc racionem ium bis su. habet, colorem inquam in aetu
primo
12

## Folio 121 — 779785487:0179
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000179.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 100 lines, status machine
LIBER I. DE COLORIBVS.
primo, quem Scilicet ex colore in
actu secundo cognolcimus, hunc
autem obiecto, Cape medium, Caepe
lucidum conciliat.
Ouarrum est, ex analys chymi-
ca plurimam nasei colorum varie-
carem, quae Facile pTOrsus ex nO-
Aris principiis explicatur; nempe
analylis illa diversam eductionem
efficie, vnde divertis opaci, et dia-
Phani gradus relultat; ex hoc pOF-
10 diverta redexio, e retractio, e
ex his divertus colOr: F2I aIMImO-
niacum praelcerim maximam colo-
rum varictarem conciliac, quod Eci-
licet ITa PETIMCCE COEPOTR, eE POIOS
Obsruat, re inde resulcer diverla
coniuontio den(i, e rarI; aC pFO-
inde diuerlus gradus opaci, e dia-
phani, ec. caecerum licet nonnulli
de coloribus hactenus Ccriplerine,
est lane quod sperem, elucubrario.
nem hrane hoc vnu Calcem piae-
sticuram, ve non amplius caeco
inodo (re aiune) de coloribus dis-
Teramus, Led ex tamiliaribus prin-
cipiis, qua omnes, Ctiam EyTONeS
incelligane, Fota Les ColOrum aMIC
na laris propolitionum serie, illu-
Atrique cacena, seu corona demon-
Arerui.
a
Leperau Cam h lucem
edicus fuie linoua vernacula EFa-
ctatus de coloribus, cuius autho-
rem, re cgo lingulari culeu prose-
quor, ita quidquam Ecribere non
F0m. IT. la chambY(
Poltum, quod illi minus geatum
elle quear; quare illum aegre lacu-
rum esle non exiltimo, l brevirer
eadiluam, quae ille contra meam
hypothelim oppoluit.
T. C ap. 2. Cui EraCtaFUS FOTO aVT. 4-
noctram hypochesim impugnat, quà
peius manu Ccripeam, muleis eriâ ab
hine aunis Luceriam ParistOrum a
memiltam, e ve accepi per literas a
D. Valgelalio ad me datas, peaedi-
Cto Authori communicatam, ante
rioinci ex cres annos in lucem edi-
di; hanc vero appendiculam fubne-
eto libro de coloribus, iam alias a
iie fcripto, non camen edico; haec
aurem vel co Ane adduco, Ve COn-
Rec, hanc hypochesim a me primum
excogicacam fuille, non vero ab
alio acceptam; et cum nullius Fere
IIOIENEI (IE, nCC CNIM reS MeAS
canti facio, neminem elle puro qui
Sibi illam cribuere velic.
2. Citato articulo nonnullas ex
sis racionibus diterre Pane, et casti-
Garissimo Aylo expionie, quas nOs
ad Armandam nostram hypochelim,
iam olim adduximus; aliqua tamen
Tupponie, qua non admitto, Y. 8.
idem esse principium Caporum de
colorum, quod Fallum est; licer enim
aliqua sine candida simul d dulcia,
e inollioribus parriculis constent,
hoctamen non Facie, quin aliqua
candida sine acria; quia spuma il-
la, qua albedinem conciliat, ex
parcibus sriaris constat, in quas de-
inde reloluitur, rbi a Caliua, vel
alio quonis humore lubicitur; pari
modo aliqua Cunt niora, de dulcia;
niora quidem, quia plexu partium
constane, qui muleas rugas, ANuraI-
que relinquir, quae nigredinem con-
ciliane. cum camen in molliores
deinde parces reloluaneur; sed de
hoc
ec
Re ite eta rte 
posti rporosiro toctt
A2
ea
e
u
s22s2s 252572
fi. 2)
 pi
Tum
2
otiropo
Am a muleis annis, li
brum huin de coloribus

## Folio 122 — 779785487:0180
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000180.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PAZSICE ZR ACF. IIL
hoc intra, cum ad c2 qua OpPO-
nuntur relpondebo.
3. Supponir praecerca, lapides
nigros minus policos elle, quod ca-
men experientia rePUgNaE; ve vi
dere est in marmore nioro, vel ipto
indice tactu, quod aurem dicit idem
marmor niorum lauius esse albo,
hoc cerre probarinon porelt; pia-
cerea rellexionis rancummodo lu-
minis rarionem habere ridetur, non
vero retractionis; cum tamen haec
ad rem colorum longe plus faciati
immo sine illa refexio incelligi vel
explicari non porest, re tractatu
sequenri luculenter octendo; deni-
que quod carim adducir arr. 5. Cub
inicium, noscram hanc hypochelim
proximé omnium ad veritarem aC-
cedere, de ab ea quoque longisime
dictare, incelligere non pottum;
quod enim proxime accedie, lon-
sistime non distar, Scilicer in rebus
Phylicis.
4. Paretur ibidem, lumen esse
caulam omnium colorum appaien-
rium; sed profecto ram hi reales
lune, quam alii; praererea Faterur
Colius luminis appulsum conciliare
candorem virro, et crystallorriris,
item marmori erico, est enim ea-
dem rario, et Forre spumae, ee niui;
tarerur denique, mulca esle candi.
da, qua constane sphaerulis, ec ni-
ora sriaris; sed negat inde interri,
omnia alba constare sphaerulis; rc-
etc, quis hoc unquam dixic; infero
tamen, idque necellario omnia cor-
pora esle candida, quae ica lumen
redectune, ve radii line concinui;
continui inquam phylice d Censi-
Bilicer, in ordine scilicet ad affe-
etionem oculo imprimendam; nem-
peostendi, ni Fallor, ideo illa, qux
candida, quia radios physice cor-
cinuos refectune, ur videre est in
Ipuma, _ nine; verum auEeM FC-
Aecti polsine radii continur, IuPPO-
lica alia parrium Agura, quid ad no5
pertinet: _ rero cum iple Farcatur,
vierum ericum album tancummodo
este ab exrerioris luminis appullu,
eiuldem que reflexione, hoc Certe
ideO TaHEUM AC, quia viErUM ExI-
tum plures radios ad cumdem ocu-
lum reflectie, quam incesrum; ni-
hil enim aliuid Tumen Pralcase po
relt, respectu oculi.
5. Iraque consequencia nostra
bona est; diuerla luminis reflexio
in vicro eriro talem attectionem
oculo imprimic, qua scilicet decer-
minatur ad videndum album; ei00
quoriescumque idem erit in oculo
luminis appullus, dererminabicur
ad videndum album, ee nunquam
sine illo, vel Cumili appultu, crie
dererminario ad vitionem albi; est
enim 2d instar caulx Formalis; erg0
E muretur appullus, mutatur derer-
minacio; isitur murarur eriam vi-
lio; igirur a color; IGITUF PEXTEE
varium illum luminis appullum,
quidquam aliud ponendumnon est,
immo neque poni porest, cum inu-
eile tic, nec dici possie, quid con-
ferre queat; haec cancum breuirer
perstringo, quxe toro hoc lib. Fu-
se proleguntus lum; ex veronelcio
quonam pacto responderi possit
calis luminis appultus dererminae
oculum, ve ipse Facerur, ad calem
vitionem, id cs ad vitionem albis
igirur alius luminis appullus deter-
minabie criam oculum ad vilionem;
E enim virrs, cur non alius; pEx-
Tertim cum veerque rerinam atti-
ciac; non ad camdem, id est ciu(-
Sphaerulis aue curuis constant, else dem coloris, reper le norum elli
isicuE
n oa du

## Folio 123 — 779785487:0181
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000181.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
APPENDIE eD LIB I. DE COLORIBVSi
igicur ad visionem diuers colorisi
ioitur nihil aliud requiritur in ob-
iecto colorato.
6. Pearerea Facetur, in hac try-
potheli Facilius explicari polte, de
2d tuas cautas reduei, omnes effe-
ctus, qui ad colorum rem pertinent;
ac proinde dici quidem polle inse-
nioliorem, non camen veriorem;
at pucarem narurales effectus Faci-
liore e Cimpliciore modo a natura
produci; nec aliud quaerimus in
rebus physicis, nili ve cas facili mo-
do explicemus; quod vecum pex-
sicerim, doctioribus indicandum
relinquo; quod aurem de Cystema-
ribus Vniuer Cubiungit, eodem re-
cidic; nempe concendo, Cyltema il-
lud verum esse, quod est omnium
simplicissimum, de in quo moruum
caelestium caulxe Facile explicantuE;
neque est quod aliquis Forre putet,
ine Fauere Copernico, ostendam
enim, Cystema illius Acticium elle,
de in eo caulas moruum calectium,
_ alia quam plurima explicari non
Polle; led de his (uo loco.
7. OppOniE primO CONEFZ nO-
Cram hyporh. eam mille experimen-
eis fallcatis conninci; duo cantum-
modo iple adducie; Ccilicer quo-
rumdam corporum, quae acerrimo
laporelune, ee coloris candidi; ve
lac cirhrymali, ee artenicum; Fal,
nitrum, alumen, a alia mulca ad-
ducere adhue porerat, igitur ex
Iphaerulis non constant, scd ex COr-
pulculis Rriaris, acuminaris, _c.
igirur alba ex sphaerulis necellario
non constant; pari modo, quaedam
Cuntnioca, e dulcia, ve castia; ad.
di porest multum coctum, TuccuS
Olycorrhilae; immo carbo nullius
Caporis est; igitur nigredo a parti-
bus Ariaris non procedit.
3
8. Ex dictis Cupras clarisima
relpontio ad ea qua OPPOTUNEuE
educi porest; quis enim onguam
dixir eadem esse coloruin e lapo-
rum principia; cquidem dulcis e
pinguis Capor lauia e molliora
corpulcula dicie, qualia CUnE Cur-
ua imo e alia aspera, docilia ca-
men, e minus rigida, quod scue.
ra non tantum est a Agura, verum
etiam a diverlo corporis catu; co-
Ior albus aliquando est a Iptiaeu-
lis, ve dixi, ve videre est in lpuma,
lacte niue, ec. Ced nihil retac, par-
res sriatas denticulatas, rugolaS, de
parum, accurato plexu consunctas
in sphaerulas deinde rel curuilincas
Aiguras minores relolui; analogiam
habes in opere pheygio semmis
COntexEO; IgIEUL quid IMIruI, Sa
corpus, quod niorum videbatue
dulce oultetur; ad de quod nigior
et dulcedo a divertis corpuleulis
elle pollunt; pari modo, nihil re-
FaL, Sphaerulas ill2S, quae albedineir
Conciliabane. Peu curuilineas Aou-
FaS IN DaEEeS IHMUMIeFaS ArIATAS Fe-
Tolui; igitur non mirum cAt, (I COr-
pus, quod album videbatur, aCrC,
vel amarum sentiatur; ad de quod,
teri porest, ve aliqua partes ad-
mixrae, quae spharicae non sunt, Ca-
porem illum conciliene; sIC FanEu
lum aceti vini Paporem imInuTaE, _
Fuliginis, insculo amaricudinem
conciliat.
9. Fx his, qua dixis constat, nt
Fallor, ea qua opponuneur, nihil
prorsus Facere contra nostram hy-
pothelim; nempeille, qui liobis
haec opponic; deberet prius olten-
dere, caldem partes Ariacas, qua
Faciunt niorum, Facere amarum, vel
acre; itemque caldem sphaerulas,
quae faciume album, tacere dulcei
quod

## Folio 124 — 779785487:0182
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000182.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
PE ZSTOE IR ACF. III.
quod quam falsum sic, nemo est
qui non videar; in bucyro liquido,
rbinam sphaerulas alpicis, licer
dulcem ex pinguem Caporem gultes;
in liquaro Talc, non vides opinor
Ariatas e acuminatas parriculas,
cum perlpicuum HE, quarum tamen
laporem gultu percipis; igitur di-
verla prorlus est ratio albi e dul-
eis; amari ex niori; re consideran-
ei pacebie, modorem hanc incel.
ligar.
10. Deinde ratione impuonat
hypoch. nostram, probatque (phx-
rulas albedinem non conciliare.
quia ab uno cantum Cingularum
Sphaerularum puncto, ad rnum can-
cum oculipunetum, rnus iadiusre-
Aecticur; igitur cum in sphaerulae
superticie, innumera sine puncta
non rerectentia, erunt quoque in
numera interrupriones, ee diver-
Tum ab albo colorem producent;
hac obicetio supponic omnes (phae-
rulas album colorem conciliare,
quod tallum est; nec enim globuli
e marmore nioco, vel gagate FOr-
nari, albi Tunc, licer Ephaerici Cint;
icaque Ephaerula cam exigux esle
debene, re physice loquendo, Pro
piinctis habeantur, e linguli radii
a lingulis punctis emisti, concinui,
non vero incerrupri phylice cen-
Peantur; hirc spuma eo candidior
est, quo minoribus bullis constari
nec maiores bullae albae CuIE, nisi
alia iiS FUDSIHE; IIMIO INHUICEX
videntur esse bullae minores in com-
misturis bullarum maiorum; led
cur in his haereo, quae nihil peni-
tus distieultatis HabCME.
Tr. Instac vIcerius, Caccharum,
CupEa, SpHRTULA CONFerI PONUnE II
quod adeo scabeum, et 2lperum
tactu senticur, ex lpharulis consta-
acumina; immo (puma, si indures-
car, scabra sencitur, in pruina, et
niue iterum congelaca, clarissimam
analogiam habes; itaque laccharum
Spuma genus est, led induracae, cu-
ius parricula negligentissimo plexu
implicantur, quare non mirum elt,
Si Scabrum dc alperum senriatur;
immo Caceharum ericum candidius
est, quam non tricum; denique li-
cet ex sphaerulisnon constaret, quid
cum; modo rali parrium plexu con-
Cet, et cali ratione opaci d diaptra-
ni, ex qua calis radiorum reAexo.
tum coniuoatio consequatur; ad
id porro, quod lubnectie de arena,
renon posse; sed protecto, ve disi
quam dicie candidissimam esse, li-
cet granula sphaerica non CinF;R el-
pondeo granula lingula curuis par-
ticulis constare polte; obleruaue
tamen in arena lubrilissima, cuius
granula cirra micro lcopium dilcer-
ni non porerant, eadem granula
curua esse, si candida cAt; (CabED
vero, E alium colorem praFeFt;
adhibui microlcopium nobilissi-
mum, ex iisscilicer, gua Fustachius
de Diminis, singularis amieus meus,
arte profecto lingulari claborae.
quibus in hoc genere, quidquam
melius eNe nOM eXiCtIIBO.
12. Redic ad figuras criangula-
res, quas quidem inepras ad reste-
XiOnem esC FAECEUE; vuIE camen
oculum in cali sicu collocari posse,
in quo, mulcam lucem a criangulis
reRexam excipiat; igicur in hoc ca-
Tu superticies illa ex triangulis conn
Cans niora minime videretur, quod
tamen repugnar experientix; nan
quamnis multam lucem carbore.
Rectar, niger adtuc videtur; led
ad haec Facile relpondoo, Supert-
siem ex eriangulis seu denriculis
constam
2L

## Folio 125 — 779785487:0183
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000183.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
APPEHBIK AD LIB. I. DE COLORTBVS.
constanrem, si planis lauigatis
criangula constene, ad idem pun-
ctum mulcam lucem reAeEFCKC HON
polle, re videre cs in A9. 12. sI
vero sphaerulis constent, iilque
minoribus; hraud dubie multam
lucem refectene, Led eunc corpus
niorum non ridebieur; ad id rero
quod de carbone adducitur, Fateor
carbonem aliquid lueis refectere,
ica re tamen longe plures line in
ceriupriones, vel rmbellae, quam
radii, qua coniugario niorum Fa-
cir; porro splendor ille, quo lin-
guli colores illusFantuE, ab in-
censione luminis procedie; (iC 2l-
bedo parietis primario lumine per-
Fuli illustrior est alia, quae secun-
darium cantummodo lumen exci-
Pic; ex rero licet quod perfecteni-
orum est, nullum penitus lumen
emittar, ac proinde non vidcatur;
Cune camen innumeri nioredinis
Sradus; v. 9. si vnum radium ex-
cipiane mille incerrupriones, vel
virbella, vel 100. vel 50. vel 20.
h auddubie nigru adhuc videbitur.
13. Sed inguie, puncta Calcem
illa, a quibus radii refectuneur,
vel quonodolibet ad oculum emie-
Funtue albavidebuntur, in hoc
lane nonnullihallucinari Cint, qua-
Evero vnus radius leortim oculo
affectionem sensibilem imprime-
rec; quid s forre mille radiii nOn
Sufticiune, si adinstae linearum ac-
cipiantur: icaque affectio sensi-
bilis porentiam decerminat ad vi-
Sionem; illa aurem a lumine CensI-
bili imprimicur, cum in incensio-
ne, tuin in extentione; et raria
affectio ad diuerlam risionem de-
Terminat; est aurem varia aftectio
3 vario luminis appultu, non 1a-
tione incensionis, quae rantum Ma
sis sensibilem aftectionem impei-
mit, et haec ad incenliorem visio-
nem decerminat, led rarione ex-
centionis, ve iam luo loco dictum
est, quae lane rarietas perieur can-
tumiriodo a diverla cadiorum vin-
brarumque coniugatione; immo
aliunde procedere non porest, ve
Luculencer demonstranimus; ioicue
affectio lensibilis supponic. multos
radios, rali vel tali modo coniu-
8a105.
14. Reoredicur ad riceum eri-
cum, quod licer album (IE, CX par-
ribus angularibus constat; led re
iam dixi Cupra quaelibet vicri par-
ricula lumen ad oculum sefectit,
propter talem appullum, de resle-
xionem, qua ex cali retractione
consequitur; immo rbi Andieur
vierum lectio illa albeleit; _ Vero
hoc iplum omni corpori diaphano
comperie, vr scilicer erirum albes-
cac; Led instar; ergo carbo eritus
deberet albelcere, cum eciam quae-
libet parricula lumen refectar; sed
profecto parres illa adhuc ex Aria-
eis corpulculis constane, qua pa
rum luminis reflectume, quia Le-
Fractionum Ceriem perturbane, qua
reftexio lupponie, re demonstrabi-
nuS Tract. Sequenti; ad id vero
quod dicie, particulas carbonis
Friti e vieri erici omnino esse Rimi-
lis fcura, vel iple Centus, Fallcaris
connincie, constat eniim carbo ex
Sibris Cemiuctis, hoc est alperls fu-
ligine; vicrum vero Ephaerulis, adeo
tamen exignis, re in eas commi-
nui non possie; led cur in his
quae adeo perspicua lune, diuciis
hares.
15. PraletCa a POMentun
niorum cerieur, illae parres AriaEEs
inquic, lubiguncur, complarian-
3.
EHEqUE

## Folio 126 — 779785487:0184
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000184.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PE ZSTC F TR ACF. TTI.
curque; ergo aliunde nigriendo
procedie; sed facile relpondeo, di-
nisionem illam, quae tr, per artri-
cum, in minima l’hylica non esse;
immo quodliber granulum, quan-
umris Tubactum, ex innumeris ca-
vitatibus, rugis, sriilque adhuc
constat; nec est, quod rrirum com-
paretur percolacioni lucci alimen-
Titii, qui in Roribus percolatur, de
eognitur, per diuerlas excreriones;
quia ad OPIIS RATULLA aIS nON Per
venic, peaelereim ( delicacioris est
operae, quale illud cenletur; quis
enim vnquam ex pane, Carnem; ex
Panguine, lac; ex lacte, Canoni-
nem arte Faciar; igitur nemo cst,
Falcem meo iudicio, qui non vi-
deac; praemilsam instantiam nullam
esse; immo licet cibos nigros co-
medamus, iilum eamen colorem
non Teruant, dum in Canguinem
commurancur; igieur alia est dini-
fio, quae sequitur ex analyli illa
Phylica quam nacura adhibet, ab
illa, qua ex cricura procedit.
16. Omitrit praererea alias muI-
eas ablurditares nostrae hyporh.
affixaS (ve ipse ait) ve vel uno
ictuprimarium illius Fundamencum
dihriciar; ionolce quae lo beneuole
Lector, debilioribus oculis, nullam
enim tractenus huiulmodi absurdi-
racem in nostra hypoth. videre po-
tui, in qua E qua Forre ipsc ab-
Tieda videac, vel nostra non lunE,
aut cerre colores nostros in bono
Jumine collocaros non videc; etiam
oculi suis fallaciis sublunt; de ele-
gantes aliquando formas prauus
aspectus detormat; sed lingularem
illum, quem nobis intentat ictum
declinemus; primarium, inquie,
ria luminis e rmbrarum permix-
haud dubie, Fundamencum illius
tione, e coniugatione, varias peri
colorum differentias; recte; sed
hoc, inquie, cum rationi, tum ex-
perienrix repuonat; ee licet om-
nes Philosophi; cum auriqui, tum
recentiores in eo consentiant, pro
coloribus, Ve vocane, apparenti-
bus, mirum camen est, inguie, ab
iisnunguam fuisse obternacum, Aeri
non polle, ve non ens, cum enre
permisceatur; quod licet heret, ni-
hil. camen inde produci poster;
quemadmodum dici non potelt, (O-
num cum silentio permilceris tene-
bra inquie, Cune luminis prinatio,
quae nihil cum illo commercii ha-
bec nec illud debilicat, immo, re de
nocte ridere est, illustrius reddie;
Tubiungir denique, Le nolle diu-
eius haerere in hypochelitam ab
Curda, quae omnes priuariones e
rerum natura exulare iubet.
17. Sub mortali ictu non ceci-
di; Facile declino; non dico ita
perimisceri lumen cum vmbea ve
aliquid cerrium inde relulret, seu
producatur, sicur ex commixtione
aqua e vini, vel lactis e langui-
nis; led dico radios, magis vel
minus distractos, ab obiccto ad
oculum emirri, quod heri posse
nemo negabit; igicur ex diuerso
illo appullu, imprimitur diuerla
affectio ips oculo, diverla inquam,
ex eo quod, plura vel pauciorare.
cinae puncta mancant intacta; igi-
cur hallucinatur, dum ipse putaE
renebras canquam aliquid posiri-
uum a nobis poni, omnes prina-
tiones colli, vinbram lumini con-
iunctam colorem iplum rere pEO-
ducere, ve nonam enritatem; haec
enim nullo modo dicimus; consu-
tenrenria est, hoc lcilicer, ex ra le si visnottram hypochelim; quod
sp
+26

## Folio 127 — 779785487:0185
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000185.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
APPEHDIR AD L IB. I. DE COLOREBYS.
Spectat ad Conum, exiamm fuaS InFeE-
rupriones dicie, Ecilicet in vibra.
tionibus corporis Fonori; hoc est
IBOFaS InTOFCCPTaS; WBaiOrOS, e Mi-
HOTeS, re Seguenti libro demonstra-
bo; denigue absurdicas illa in nO-
Aram sententiam non cadie, cui
altinoitue, quod eeuera non habet.
18. Addicmulca de colOre Ca-
tuleo coli, quae retellere nOn va-
cat; quia ad TCML PEXTENCeM NON
Faciume, & Facilem rationem pex-
dicti coloris luppra arculi; non dil-
Simulabo tamen aliqua mihi displi-
cere, ex iis, quae liberiore _
molliore Aylo prolequirur; v. 8.
aera coloris aliquid naciui habere,
Ccilicee nigri; led quis hoc sibi
verluadeat; quis hoc credat,
Praeterea, vulc per admixcio-
nem excerioris luminis exruleum
videri, ergo Aellam iplam, lu-
nam, et alia quaelibet COrPOTA
exruleo colore cineta videreneur;
immo et radius Colaris hoc codecm
colore rinctus esser; deinde vule
lumen candidum etfe; de lumine
continuo vlero concedo, de distra-
eto nego; lumen aurem in ipsIS L2 -
diis considero; denique vule vir-
beas esse raritum debiles radios, à
recto aliorum rramire declimantes,
qui se le a tergo corporis iliumi-
nati recondune; Fareor quidem rin-
biam d debilioribus cadiis proce-
dere, Ted neoo illos recto cramits
aliorum non insiliere, led post va-
rias reflexiones, ad illum craCFUIm,
in quo vmbra est, terminari.
19. Facetur deinde, oculum vi-
dere Crnul posse divertos tractus,
quorum aliqui lumine lune pertuli,
alii Cub cenebris lacent; qui li FOrrC
Sensibilirer distinguuntur, cerrium
COIOREM Ex VEEOQHE MIXEIM MOM
12g
Formant, E vero distingui non pol-
Lunc, re contuso lumine asperli,
Cirra camen colorem vilum, 2pP2-
rene: coo cerre hactenus credidi,
nihil prorlus videri posse, quod
COLOEAEII NON SIE, (IHC SIE COEPUS
lucidum, Ciuc illuminatum, nec
Dictores aliud cenlere porerunt; sed
profecto in hoc nulla est difficul
IaS; nEMPO (I PETFeCtE MIICEAMEME
duo colores, cerrius mixrus retul
EaF, ve constac; si vero imperfecta
est mixtio, non retulear certius,
Led priores manene, Paris camen
contuli, ve ridere est in mulEiS MM2F-
moris generibus, r. 8. in P’orphy-
rice; igitur Facile nego, quod ille
cacim intere, scilicet varias illas
radiorum interruptiones, seu quod
idem est luminis ex vinbea coniu-
gationes ad rem colorum nihil Fa-
cere, ee principia illa quibus inni-
titur nostra hypochelis, Actiria e
vana esse; quod vecum verum HEs
Capientibus, qui res PhylicaS non
verbis st Rorido Aylo, sed Lario-
num Bomentis ponderane, iudi-
candum relinguo; illud rnuum TaI-
tem perspicuum est, hoc ab ipso
nullo modo Fuisse probatum.
20. Delcendie deinde ad nume-
ros, Leu caleulos, quibus dinee-
Los colores exprestimus, sed quia
menrem nostram non assequitui,
nihil fere dicit, quod refurare por-
sIM; _ reco, ve iam monvi lupras
laculenter tratlucinatur, dum pu-
tat colorem mixcum ex nigco, et
alb0, v. 8. Lubeum, constace ex
aliquor porrionibus albi, e ali
quor nigri, quia in cubro nihil al-
bum est, nihil niorum elt, nec ruum
punctum vilius coloris ett; color
enim consistir in illa coningatione.
luminis, et rinbracum, Ceu pro
dC

## Folio 128 — 779785487:0186
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000186.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
P A YSICA Y R ACT. III.
porrione, vel rarione lueis conri-
ux vel difcretae; quis enim dicae
in rubeo ruum punctum elle al-
bum, aliud niorum, cum deinde
aliud album, cum nigrum, _c.
idem dico de aliis coloribus, qui
per modum essentix indiuilibilis
consideraneur, hoc est renumeri,
vel forme; licet relulrent ex multis.
ZF. PFaterca negErubruM eAle
colorem medium incer album. at
nigrum; deinde rule Rauum este
in catione . non in =. Ced pro.
Fecto neutrum probat, licet mulca
eleganti sylo dicac; e vero quod
Epectat ad primum, ego Colus non
dixi rubrum esse incer album ee
miorum; nullum legi, qui de co-
loribus bene Scriplerie, qui ine-
cum non consentiat; imo liben-
ter abillo discerem, cur porius ad
album, quam ad nigeum accedat;
tric plura non addo, contule (I vis
quae lupra dixi cum decubeo: illud
Porro quod dicir de Aauo, ex du-
plici capice probar, primo, quia
hocnon consentiret cum ipsis con-
Fonantiis, quid tum; praeterea cur
ratio =. nOn tam COnveNIE CUMM
ipsis consonanciis, quam rario -
Secundo, inquit hec numerorupro-
sressio impedic, ne recta sic luminis
e rmibracum distriburio; quam.
obrem vero: quia, inquie, Aauum
simedium est incer rubium ee al-
bui debet habere tres portiones
albi, e vnam niori, idque ne-
cesTario; Led quaero rarionem, non
verba; alioquin dican Cemmper Ha-
berc duas albi, de rnam niori, vel
binis quibulque radiis rnam tan-
tum vmbrani competere, ita VE
ratio lucis d vmbrxe, quae hunc
colorem constituit, lL =.
inquam, ve ipse aie, cum primam
pucet atrulisse; dicicque consde-
Pari praedictam coniugationem lc-
cundum compolirionem rationis
veriulque, scilicer albi, de nigri,
cum ex his Aauum mixtum (IC; Lcd
hic profecto ne impedicum Cen-
eio, nec vugnam ealem rarionum
compolirionem vidi; es enim ve
iple supponie, racio albi 3. Ln-
bri  racio veriulque compo-
lta erit 22. quod dici non po-
rest; ee si Cupponatur albi racio
0.  rubri Z. compolica erit L
diverta a priori, sed vule addicio-
nem rarionum feri; polico enim
alb0ve = e FubTO 5. addan-
cur inquit 3. geadus albi, 6. Lu-
bri, erune g. qui cum 6. nigri Fa-
ciune rarionem, selquialteram =
Led cur porius accipinnEIr 3. Fan-
cum albi, quem 3. caneum rubris
cum ab veroque hauum aeque di-
set; equidem si quidquid albi est,
X quidquid rubri es accipiaeur,
habebitur racio 7. vel 2. de hoc
reuera expectabam: quod tameN
adhuc contra nosnihil Facit, nam
accipi deber rario coloris in mini-
nis terminis; nec enim mille radii
continui, quibus mille rmbrx con-
tinuae succedane, colorem tubrum
Faciune; re constat, liceE (IE L2-
tio =. itaque sc rario albi =. CIC
rubri =. hac addirio, vides =. ica-
que si continui linc radii, nullis
rmbris incerrupei, est album, e
rario =. id est eorum luminis, ni-
hil rmbrae; si radii singuli lingulis
rmbeis line incercupei, cancumdem
est luminis, quantum rmbrae, est.
que rubrum e ratio =. II verO
lingulis radiorum binariis singulx
dumcaxat rmbella respondeant.
22. Aliam afterr rationem, aliam lumen est duplum rmbrae, estque
RaLUI

## Folio 129 — 779785487:0187
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000187.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
APPEHOTZ AD LIB. L. DE COLOR IBV5.
Aauum e rario =. quod si dicas lins calorem concipiune, Poli ex
esse policum in rarione Z. 2CcC.
dic proxius ad rubrum, quam ad
album, estque rario inaequalica-
tis Z. minor rarione :. Si de-
mum dicas policum esse in rario-
ne 2. accedie propius ad album,
quam ad rubrum; eltque haec 1a-
tio =. maior ratione =. Ve P2-
rer: Praererea quemadmodura in-
teF =. X =. pollune ele intini-
ex alixe in continua Perie, Ccili-
Cet  =  2. 8c. ICa InFeF
2. e =. Tune inAniEx in CONEI
nia Cerie, Scilicet, 3. 4. 2. 2.
ec. veraque porro series habet
commune extremum, vel me-
dium . Ccd cur in his diutius
haeico.
23. Denique concludie, se diu-
eius quam par sic contra vinbtas
pugnare; bene est, probo dictum,
nempe vnam rmbram noltrae Cen
tencix pecie, e corpus intactum
manet; concludie eriam, lumen
exterius non esse caulam colorum
permanencium; sed re negauimus
rmulta ex ancecedentibus; conse.
quens non admirtimus: adducit
aliqua de resexione, dicirque nOn
Dolle explicari, cur lumen ab atra-
meco ex lacte, diverlimode reflecta-
rur, nili recurratuI ad diverlas pla-
norum, in quae incidie, AgUtaS;
Sed profecto supponir ille auchoe
reflexionem a prima corporis lu-
perticie heri quod Falsu eAe cracta-
An Sequeri eHIICCMAS; _ VCIO pFX-
ter illam luce, quae adinstarEOEEeTIS
refectitur, idque secundum angu-
los aequales, angulis incidentix,
innumeri lune alii radii, qui vel
disperguneur inera corpus, E ni-
orum cs, vel quoquonersum reli-
Polica, quam niBTA; Y. 8. LMAEIOF
niorum quam album.
24. EXpectares Forre Amice LC-
ctor; ve returaris iis, quae mihi
praedictus auchor oppoluie, me
accingerem, ad retellenda illius
placica; sed reme rueri debebam,
e ieruentis ictus declinare, ita
agorcdi quemquâ non debeoi ptX-
Tertim cum frmara Cemel vera co-
lorum hypochesi; cicra omnem
aliam curam, omnes alias, qua
Falla Cunt corruere neceste lIt; et
nili cuam prius hrmaris, Frustra
cerre, Calrem meo iudicio, alias
impuonare conaris, cum tu eriam
cum aliis in ruinam eas: Prxterca
non decrunt forre huic oflicio, (i
tamen opera precium elle putenes
quod ad mespectar, nec lumen il-
lud, vel lucem, extra omnem ma-
ceriam rnquam vidi; nec de nocte
corpora colorata lumen dittundere
puraui, quamquam Caris acuro Cum
rilu; nec concipio, quid lumen ap.
pullum exerinfecus ad lucem COF
porum Faciat; nec Ccio, quid (IE
duplex illa perlpicuitas, rel in quo
lumen alcerari possie, nil vel re
mitcatur, vel incendatur, vel di-
vertimode distrahatur; aliam alre-
rationem luminis inerinsecam nulla
ratione capio; nec intelligo quo-
modo adamas; qui perspicuus csts
minus materia, e plus quancitaris
habeac, quam Fumus; hxec lunE, ve
verum Facear, quibus ve ca capere
non poltum, ica Dullarenus alten-
riri valeo; heberi Forre ingenio
condonetur, quod tam Cubtilia
minime aeringie: X vero lucem
illam Cemilpiritualem Ec InCOrpO-
ream quis oculo corporeo alse-
liunc, ei album; hinc alba diffici- quaruI.
ToM. 2Z.
R 25. 210d

## Folio 130 — 779785487:0188
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000188.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 74 lines, status machine
PEIZSICA PR ACT. TII.
25. Ouod vero spectat ad mo-
dum illum, quo colores appaten.
res explicat, cum in prilmace vi.
treo, cum in Tride, illum cerré
probare non portum; si enim Cola
lucis debilicatio colores varios fa-
ciat. & oblcurior dilutiorque co.
Joc, 2b iis radiis depincarur, qui
Secundum maius legmencum pril-
maci immerti Tunc; igitur si adhi.
beatur parallelipipedum, in quo
Ceomenca cadiorum immerla CinE
aequalia, idem ab iis omnibus co-
loi depingetur, quem prius aliqui
rantum depingebant, quod tamen
experientix repugnat; nec es
quod recurrar ad sellexionem Pa-
diorum, in alcera facie prilinaris
Factam, cum quia non est refexio,
alioquin tam radium perpendicu-
larem reffecteret, quam obliquum;
tum quia illi eadii, qui videntur
reftecti, de gnibus supea dictum est,
colores iridis non depingune, ve
Ostendi, Led obiectum inverso sIeu
repraeseneane; consule quae Lupra
dixiimIS.
26. Ouod ad Tridem Spectar,
nihil habeo, quod dicam; ita enim
obstupui, rbi ea legi, quae de illa
Toripsc, ve vix oculis neis credere;
retringi enim radios solares in nube
intercepea oculum inter e Colem, de
proiici in nubem oppolcam, ica
rationi, ita experimentis omnibus
repugnat, ve nihil omnino magis
quoquonertum perfecte sphaericas;
in nubem proiici radios colOratos,
re proiici Colent in pauimeneum
radii, per prilma virreum craiecti;
haec mihri Cane in mentem nun-
quam venilenE, VE FeVCFa NON ve-
nerune in mencem aliorum, qui
de Tride anre Scriplerune; inter
quos haud dubie meo salcem iudi-
cioprimum locum Carrelius obri-
net; cur vero in oculos non inci-
dunt aliquando, rbi CMeFGUNE ex
illa nube, in qua retringuneur;
cur non in pannum oppolicum
peaelerrim si album lic, in hoc enim
radii moditicari, seu tincti rbi pro-
iiciumeur, regetos colores depin-
SUnE; cur non cominus colores
illi videneur, nempe quis cinctam
videbit arborem coloribus iridis,
inera iridem Scilicer immextam, sI
vero propius accedar, nullum pror-
Tus colorem vider: POTTO eX VIa
aualogia Ccyphi, in quo radii sc.
Fringuntur, e colores iridis de-
DINGNME, Proptet camdem ratio-
nem, quam supra expolui, cum
Scilicer de prilmace viereo, vel cy-
lindro, vel sphara agerem, eadem
enim milicat pro cono, e conoide;
ex vna inquam analogia, eaque
male fundaca, omnibus rarioni-
bus, experimentis, contradice-
re, dicam eriam demonstratio-
nibus, neque pisebit; audax cer.
ee factum, vel Facinus esse mihi
repuonare videatur; Angerenubes ridetur, Ccd de his laris.

## Folio 131 — 779785487:0189
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000189.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 64 lines, status machine
se res rec res isq se esse etc esso e ese  e
sstss
os
25
porpsr perporperpi ropou
t
5t
34
141
57
 st
noit
 oibe
rpter
LC10.
mihs bellicat aurem Philolophia, e Ponus
prienres fores pullac: Colorum anraenitace re-
ati, lenorum innocencissima voluptace criana
uncemure; plura forre auribus, quam oculis
CduS; nec minore Rudio: pro illis agendum
est: itaque in hoc libro de Pono agimus; vbcriorem mace-
riam vix reperies, sed rix difficiliorem; soni, eciam mollio
res, asperrimas disticuleares habene; c30 lane ausim dicere,
vix aliquid esse in Ponorum re plene ac probe demonstra-
cum; Faciam (Ei quid possim) ve lonus, non cancum (ub aures
cadac, ac scnlum, verum criam ve demonstrationis opcra
incellectui Cubiiciarur; sed omissa lonsiore praetatione ad rem
venio.
E3. EACS. 5903, 5353. 593. B 3., Cop3. 593. 893. 553.
DEFIAITIO1.
Sonus est qualitas audibilis: So-
num enim ex audicu tancummodo
coonolcimus; nihilque nisi POnOS
audimus; igitur obiectum audicus,
Ponus est; igitur cum audise, sIE
tantum sentire affectionem oigano
audiriux Faculcaris impreltam, cerre
illud dicitur audiri, quod huius-
modi affectionem imprimie, ve uo
loco demonstrabimus; illud c90
voco lonun, quod scilicet au-
dientis organum afficie, arque de-
terminar, ad audiendum, per im-
prectionem scilicet talis; vel ralis
affectionis; aftrcie inquam, vel
acticere porest; dixi esse qualicarem,
quia incerrogaro quale recte rel-
pondec: uno verbo illud quod au-
dis, vocolonum, pullaeur cyctra
ra, inslatur Actula, clangie tuba,
caelum conat, Philomela canit,
canis latrac, serpens Sibilac, l0-
quicur homo, audin: roco lonum.
DE F I N +Z10 II.
Sonorum est, quod sonum edere
potest: sonans vero, quod sonum
edit, sonus maenus, qui plurimum,
paruus, qui parum, auditum mo-
vet; longus, qui din, brenis; qui
parum durat; DC acuro e sraui,
vix intelligi porest, nisi demon-
Aretur; reliqua Facilia lune. Se
nulla explicarione indigere riden-
cuE; moneo eancum Conorum hic

## Folio 132 — 779785487:0190
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000190.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 82 lines, status machine
132
PE ZSICA Y R ACF. III.
 nobis pro Lonabili habeti.
TTYB OF HES15 T.
Chorda equerensae, ejusdem cras-
suudinis, sed diversa longitudinis, ita
se habent; et longior, sonum gra-
nem, brenior; acurum edat: lcem-
que duarum fictularum, eiusdem
crassieudinis, sed diver (x lonoiru-
dinis, longior, grauius, breuior,
acurius fonar; idem dico de diabus
campanis; de se quod (c, cerrissi.
mum est, quod cancum hic volo.
EIY DOYH E SI5 TF
Fadem chorda forcins pulsata
maiorem sonum edit; minorem vero,
debilius pulsata; Sic eadem fictula
leniter inslara minus Ponat, _c. de
re, quod sic, nemini dubium esse
porect.
HIY POTHES1S ZIT.
Eadem chorda aeque tensa, sive
forrius, sine debilius pulsetur, sonum
semper aquo acurum edit: De LC
quod (c, certum elt, DE PLOPTCE
quid sic, intea demonstrabimus;
nunc cancum hypocheleos loco
aFuO.
FIX POTHESIS IV.
Sonus successive propacatur, hoc
est, tardins procul, quam propé
andicur. Pleminem invenies, qui
ROCnegCE.
A X 1 OML A L
6) ui dquid siccessiva, cum corpo-
3o Propaeatur, per motum propa
cacur; Nempe corpus succelliue
propasari, idem eA 2C moveri, ve
ota ex termiiSo
A X X O M A TI.
Duod ab impellente corpore, im-
Peditur, ne propagetur, in corpore
propacatur; Nempe corpus impel-
lens, aliud corpus cancum impel-
lit, Scilicer naturaliter.
PROP. I.
Datur sonus; cum enim vel
audio, vel audire mihi videor,
certum est, vel csse, vel Fuille au-
dirionem, re constar ex dictis lu-
pra, cum de colore, lumine, aC.
l renerd audio, est actu audicio;
S vero per Comnium tantum audi-
re mihi videor, actu est senlus in-
terni actio, qua circa talem
aftectionem, ab aure Scilicet, 2d
illius orzanum eraductam, ver (a-
tur; igicur cum imprimi audieus
organo non poruerir. sinc Pono.
nempe per Ponum impriicHE; ex
hoc necellario deduco, dari (0-
num; id est praedictae astectionis
Canam; per deF. 1. CA, enim lC-
nuS, id quod audio, id est quod
Per imprellam affectionem, au-
dicum inonee, et determinaE ad au-
diendum.
PRO P. TI.
Datur etiam sonorum: Cum eniim
Tonns detur, per p. r. dacur ceriam
id, quod Ponum cdere potelt, per
ax commune, quod scilicer ex et.
fectu, caulam enincie; led quod
Comun edir, Conans est, quod lo-
num edere porest, Lonorum, per
d. 2. igicur datur eriam Conorum.
itemque Conans.
ER OP. FFF.
prime e in actu secmmeo; ille ett 
quem
Duplex est sonus, scilicet in actit

## Folio 133 — 779785487:0191
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000191.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 81 lines, status machine
L IB. TI. DE SONIS.
quem de Facto Conorum actu non Conus in actu secundo, a substantia
edic, sed qui, vel quo, Ponum in. Ponori distinguieur, quae Scilicet E-
acu secundo edere porest; hic ve- ne illo este porest; igieur a Lyb-
10, quem actu edic; vnde fonus
II aCFU PEIMIO CONCIEMIE FONOEUI
vel Fonabile; et Lonus in actu le-
cundo, constiruie actu CONaNS;
exempli gearia; campana dum pul-
TaEUE, elE actu COManS, e POnum
edic in actu secundo; ac vero dum
nOn PulEREUE, FOnOr2 est, vel (0-
nabilis, e habec sonum in actu
Peimmo.
PROP. L
Tiine datur sonus, tum in actu
primo, tum in actu secundo; Nem-
De cum detur Conus, vel in actu
primo, vel in actu secundo est; ali-
quis enim datuE, per pFop. 1. dc-
cur verbi gratia in actu primo, igi-
EuF, datur eriam in actu secundo,
qui scilicer affectionem imprimit,
per quam audio; ( demuns decur
in accu sccundo, cerre actum pri-
mum necellario supponie; in his
nulla est distrculras.
PROP. V
Sonus in actu primo, distinenitur
a sono in actu secundo. ProbaEUE
quia dum lyra non pullacur, est
Tonus in actu primo, non tamen
in actu secundo; alioguin, audire-
EUE, d Frustra chordae ad POnus
edendum pulTareneur; igiEUE PCE
2x. comimune, vnus ab alio dittin-
suirur realirer, quod erac proban-
aum.
DROP. YI.
Sonus in actu secundo, distineui
rr realirer a substantia corporis so-
Sancia Ponantis distinguitur.
PROD. VIL.
Sonus in actu primo, distingnitur
realiter a substantia corporis sonori:
Peobatur quia licet maneat eadem
Substantia, non camen maner idem
Ponus in actu primo; v. 5. 25 cam-
pana liguata, non habet amplius
cumdem Fonum, Peu Ponandi vim;
igitur per ax. commune, Conus d
substancia Conori distinguirur.
PROP. VIII.
Potest esse sonus in actu secundo
sine corpore sonante; Probatur quia
E Angelus v. 9. Ponum edat, nuI-
Jum est COrpuS CONanS, id est (0-
num actu edens, licet AE FOMAS:
Praererea, dim Ponus diffundicue
per medium, deltrui porest corpus
Conanssigitur sine illo lonus in actu
Secundo ese porest, led ex dicen-
dis intra clarius pacebic.
PRO P. IXI.
Sonus in actu primo sine moru esse
porest; Patet, quia es campanum,
licet nullo modo moneatur, (0-
norum est; igicur habet Ponum in
aCtu PFiO; IOICUE HrC SInC MOTU
esse porest; in his nulla est tacte-
nis difticultas.
PROP. X.
cerristimum est, constatque indu
ctiones examinaris scilicet omnibu
illis modis, quibus Conus edi po-
nantis z Probatur quia eadem est test, de quibusintca; quidquid (IE.
Tenori et Ponaneis substancia; Ced accipio conum aris campani, vel
3
chorda
Aliquis sonus in actu secundo, sine
moin edinon porest: De te quod (I,

## Folio 134 — 779785487:0192
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000192.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PH ZSICA TRAOT. III.
chorda cenlx; certe nisi vel haec,
vel illud pulsetur, nullus cditur
Tonus, propter quid rero uc, dice-
mus paulo post.
PROP. ZI.
Motus proprie loquendo non est
causa soni: Probatur quia motus
caula esse non porest, ve constat ex
Mec. l. 22. eA enim modus, parrim
Polciuus, parcim negatiuus; hoc
est mutario loci, qua cerre actiua
vi non pollet, reloco cirato de-
monAFaNIIUS.
PROP. XTT.
Mlorus proprie loquendo, non est
condirio; ad hoc et sonus edatur:
Probatur quia condicionis duplex
cancum munus eAt, Ccilicer vel ad-
mouere agens pallo, rel remonere
impedimentum, ve demonstracum
est in Alccaph. l. 7. Led non video,
quodagens pallo morus admoueat,
adhoc re illud agens Conum pFo.
ducat; v. 8. cum pullo chordam.
admonetur quidem digirus chor-
dae, sed ille non producie Ponum;
_ E dicas, onum produci a chor-
da, vel in le producie, rel in aere
ambiente, led sibi per morum non
admonetur, nec eriam aëri; multo
minus apparet, quodnam impedi-
mencum motus remoucae; igitE
mocus ad huius effectus productio-
nem, non est proprie conditio.
PROP. XITI.
Sonus non est idem quid cum mo-
en; Ouia porest ee morus, e non
esse Lonus, v. 8. moueri porest re.
locillme, tum es campanum, cum
chorda centa, licet nullus edacur
Fonus; dices requiri tremulum
mulusinOrus, in eo eantum con-
sictac, quod per Frequentes vibea-
riones, eac redeatque; si alTumatur
quaelibet vibracio, illa haud dubié
non est lonus, licer lic morus; igi-
tur nullus ex illis moribus, seu
ribeationibus eA COnuS; RI VeTO
dicas esse collectionem mulcarum
ribrationum; cerre illa simul elle
non porest, nec enim dua vibra-
FIOneS THNE (IIUL; VEEUM VeTO SE
respectusille, habicudo illa vibra-
tionum inter se, qua non est qui-
dem motus, sed cancum aliquid
motus, dicemus intra.
PR OD. Z IV.
imperus non est proprie causa esse-
ciens soni: Probatur quia vel iim-
petus produceret lonum in luo
Tubiecto, vel in alio; non primum,
quia primo accidens nullum ette-
ctum producie ad intra, ve demon-
Aracum est in Mecaph. lib. 5. Sc-
cundo, quia impetus est caula ne-
celtaria, igicur quorielcunque essee
imperus, clet FOnIS, quod tamen
Falhssimum est; Secundum eriam
dici non porest, quia primo impe-
cus ad exera producie tantum im-
Perum, re demonstratum est cract.
de mocu l. 1. Secundo dum impet-
lis aes campanum, vel lapidem ia-
cis, nullus lonus edirur; acqui s
impetus esser caula efficiens loni,
Scilicet necellaria, semper illum
Produceret: Dices requiri nelcio
quam corporum collitionem, led
profecto dum chorda censa ralde
adducta dimirritur, Conum edic ci-
era vllam coltitionem, nec dicas
cum rere collidi, nec enim Forrius
cum aëre colliditur quam si per-
nicissimo motu, in vnam tantum
quemdammocum, sed cum hicEre: PATTE MOVCreTUE, atqui tunenon
esset
134

## Folio 135 — 779785487:0193
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000193.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
L 1B. II. DE SON 15.
ester Ponus: Dices requiri cremu.
lum illum morum, led imperus FrC-
rulum illum mocumi in ratione
caulx efficientis non producie, ve
demonstracum est eract. de moru
l. 1. igitur imperusnon est proprie
caula efficiens Foni.
PROP. XV
Sonns non est impetus absoluié
sumptus: Ouia primo quancumuis
sic incenlissimus impetus, nullus
camen est Lonus; Praecerca (I Per
miraculum Calcem, maximus impe.
cus sine mocu conternaretur, nul-
lus profecto esset Conus;igitur im
Perus non es lonus.
PROP. XVI.
Sonus imprimit aliquam assectio-
nem oreano auditus, VoceruL cym
panum: nempe senrire, ve iam
alias monnimus, est cantum afte-
ctionem organo impreltam perci.
Pere, Pentire; id est circa illam
opcrari, ec. debet enim Facultas
Tentiens moneri, ac dererminari ad
Centiendum; dererminatur autem
ab affectione impresta; ab aliquo
aurem imprimieur, eoque praesen-
ri, e admoro; illud cHt quod cg0
lonum voco; nec vllum alium,
Peacet hunc agnolco: Dices spC-
ciem Poni imprimi cympano; (pc-
ciem, id es FOEMIaM, Line MaTCEIA,
id est aftectionem aliquam, vel al-
cerationis, vel morus; quis enim
aliam speciem agnolcat, _ haC
ett germana mens Philoloptri; Cu-
Aine parumper, nam haec efficiam,
ve ipta luce clariora hinc, nune mi-
hi Caris elt, praedictam affectionem,
vel Epcciem, quidquid sC, imprimi
a sono mediare, vel immediare,
medium propaserur, quod cerril-
Tunum est, e demonttrabimus in-
Fra, linc tantum per Species, VE non-
nulli rOcanE.
PROP. XVLF
rbi oborda rensa pulsatur; per
hanc pulsarionem, à pulsante rantum
magis rendirur, ac dimitritur; Cuid
enim aliud excogicari porest, ab
admoco diviro pullance praectaris
quid quaeso aliud contert, illa 2d-
ductio, saltem quod aniino con-
cipi quear; si enim aliquid gratis
attingas, non Facies, ve credam
aliud esse, nili prius probaueris;
dices Ponum produci; sed prote.
Cto dum adducitur chorda, a recto
Ctu e magis cenditur, nondum
Lonac, re pacet;igitur digieus chor-
dam pullans contert tantum ali
quid impecus, quo magis cendi-
cur, iplo veco dimistionis instantis
digirus pullans nihil ampli .3 con-
Fere, cum applicatus cHC delInaF.
DROP. XVITI.
roi chorda pulsata, vel adducta
dimirtitur, ac se se reducit, acquirit
tanium nonum impetum, vi potentiae
morricis mediae; quo, per diversas
vibrationes, se se reducit; IIla enim
est corporum indoles, ve si pliis
aquo, vel cendaneur, vel compri-
MAnEUE, Se Se vIEEO reSIEMANE, vE
Fuse demonseracum est cract. 1. l. 2.
hoc aurem FaCIUNE per imPeCUT,
quem pocencia morrix media pro-
AuCIE, Cx GUO FCTHIERE MOEHS aCCO-
leracus, in alcentu, e rerDIdaTUS,
in descentu; icave nihil penicus
chorda, per huiulmodi vibrario-
nes le le reducenti, accedat, nise
impetus, a pocentia prxedieta prO-
quod nemo negabit, (HC LOnUS PEs ductUS, et calis MOTUS, qui ex HOC
itrperim

## Folio 136 — 779785487:0194
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000194.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PH ZSICF TRACT. III.
imperu lequicur, acceleratus scili-
cei in descentu; quia impetus len-
Em crelcit; e recardarus in alcen-
Tu; quia impetus sentum decrelcit;
quid vero lic alcentus, d delcen-
Tus, loco ciraro fulisime explica-
cum est; analogiam habes in vibra.
cionibus Funependuli: li quid aliud
in chorda dum Ce resticuit ponis,
craris ommino, et Frustra ponis;
nam porencia morrix, nihil nili
iiperum ad inera producit; de im-
pecus ad inera nihil producie, sed
cancum exigie; Dices Forte ab ipla
chordae Substancia, aliquid produ-
ci; led cur non Cemper producat,
cum sic caula necellaria, non vi-
deo: dices requiri calem condi-
rionem, id estrensionem; led quid
tacit haec condicio; cum nec ad-
moucat caulam Lubiecto, nec re-
monear impedimeneum: Dices ei-
80 pari modo, substantia chorda,
a qua porentia morrix non distin-
guieur. Cemper agerer, atque impe-
tum produceret; Relpondeo hanc
vocenciam esse vim illam, qua cor-
poracenla, se le reducune; igieur
ve le reducant, renla ese oporteri
implicat enim esse reductionem,
nisi praecesserie abductio, vel ad-
ductio, ve constat ex cerminis; ne-
que hic meo indicio est vila diffi-
culcas; si enim praerer hunc mo-
rum, d impecum, nihil aliud, de
nouo chordx Ce le reducenti, ac-
cedere, necesse sE, nec vilo modo
aera flagellat, quories vibratur: Ouis
probari ponic, vel rarione vIla, vel
aliquo ExPCLIIMENIO, CCTTE NeIO
est, qui non concedat, nihil aliud
vonendum esse.
PR OP. ZTZ.
Chorda Pulsalio ant ses pet in-
oumeras vibrationes reducit, tories
hoc neget; cum enim motus ille
vibracionum; sc relocissimus, ica
ve rix oculis obleruari possIt; cer-
re maximus impetus ambieni aeri
imprimitur, atque aded aer Aaget-
latur (ve ita loguar) a chordas Sc
Se reducente, cst enim caula necel-
Parias Tubiecto apro applicata.
D R OP. ZZ.
In hac fagellatione aeris ambien-
tis quoquoversum ille dispergitur:
Si enim ex modicotremore amplis-
simi valis, aqua pleni, aqua ipl2
tremit; quidni aeris Luperkcies,
quae chordam ambiunt, dilpergan-
tur; praeserrim cum aëi longe ta-
cilius moueri possie; quam aquas
nam Facile diuidicur; deinde lon-
se incentiorem accipie impetum;
nempe cum in data exrensione lon.
se Pauciores line partes aeris, quam
alcerius corporis denhioris, quid
mirum h aegualis impetus paucio-
ribus parcibus distriburus, inten-
Por inde relulter, adde quod aer
in aere non oranicat, eE iam alibi
indicarum est; ioirur vel inde mi-
nus impeditur illius OtuS; ana-
Logiam habes in vento, qui eam
facile per aera dilcurrie; denique
si chorda censa Pagictam procul
emitrie, dum illa Ce le reducit,
quidni leuissimas aeris parriculas:
Dices lenia plus relstere mocui,
Proprer medii resistentiam; Rel
pondeo illud quidem recum else,
quando leniorum corporum luper-
tcies, paulo maiores lunt, re vide-
sc est in paleis, festucis, plumis
_cc. ac si parricula perexiguae Cint,
aera Facile dividune.
3e

## Folio 137 — 779785487:0195
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000195.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L. 1B. L1. D6 3611 S
PROP. ZXI.
Chorda tensa dum vibratur, nihil
prorsus ad extra producit, nisi mo-
tum es imperum; Probatur quia
chorda, quae vibeacur, supra id
quod prius habebae, nihil aliud
haber, nisi morum, e impetum,
per prop. 18. Ccd ipla chordx (ub-
Sancia nihil ad exera producie, vbi
vibratur, quod prius non produ-
ceret; nempe prius erar cadem
cauta necellaria, ioitur cumdem et-
fectum producebar; igirur roi vi-
bracur, nihil ad exera producie,
quod prius non produceret; dico
ad extra, nam ad inera, secus acci-
dic: praecerea si considereneur alia
virtures, e Facultares agendi ad
extra, quae ance centionem, chordae
inerane; nullum eriam effectum ad
extra producune, quem prius non
Producerent, proprer camdem ra-
rionem: isicur si aliquem effectum
de nouo chorda renla, dum vibra-
cur, 2d exera producir, illud cerre
Facie, opera vircuris noux acquili-
ex, dum ipla reducitur; sed in re-
ductione, nihit pFOFFUS, PEXTCF im-
perum, et morum luarum vibra-
tionum acquirie; igicur torus effe-
ctus, quem ad extra, dum ribra-
tur, producit, est ab imperu, vel d
motu; non à moru, qui actiuus
non est; igitur ab impetu; sed im-
Pecus ad exera, nihil nili imperum
producie, _ IOTUM; VE PatCE CX
eract. de motu lib. 1. _ iam indi-
canimus Cupra; igicur chorda Fen-
Cas dum vibratur, nihil prorsus ad
exrra producir, praerer imperum de
AOTIIM.
PR OP. 2L LI.
luia, per medium à corpore sonoro
disfusa: Ouia li hoc ester, a corpo-
Fe COHanCO pEOdUCeFCEHE, _ dif-
Fanderetur; led a corpore Lonoio
v. 9. a cenla chorda pullaca, nihil
ad extra producirur, opera scilicet
vibratiOnm, prarer orum ec iMI-
Perum, per prOp. 21. Cum tamen
a COrpore Lonoro, Ponus distun.
datur, cerre non deber esse quali-
eas ablolura, distincta Ccilicer ab
illo impetu, qui per vibrationes
Particulis aeris imprimieur; alio-
quin deberet habere caulam, nOn
morum, qui non agic ad CXELA; NOI
impetum, alioquin Conum ad CxEFa
Lemper ederet, contra experienciam,
non demum ipla Cubstancia chor-
das propter camdem rationem, quae
Cerre si bene e pauto acrencius
considererur, demonstrariua eAt; nec
enim illa qualicas ablolura ponen-
da est, cuius nulta cansa atTIOnaLI
Porest, ni(I FOrre RECUTEaS ad DCuM;
Sed profecto Deus canto lumprui
parcens, vel immediace affectionem
eympano imprimeret, rel porius si
fieri porest, ad iplam auditionem
immediare porentiam audientem
dCFCFHIHAFCE; PEXECFCa SI CunCta
cirra illam qualicarem absoluram,
recte explicari poltune, de nihil
fere, per illam explicari porest, (u-
pertlua prorsiis censeri debet; pra-
cerea cum debeat imprimi affectio
cympano, eaque sic morus quida,
ve aic Philolophus, vel alcerarios
nis, vel lacionis, primum dici non
potest, qua est cantum à primis
qualicaribus, igitur lccundum dici
debet; Sed de hoc intra, e haec
ex dicendis intra melius intelli-
BCMEUE.
Lom. II.
Zlinc sonus non est qualitas abso

## Folio 138 — 779785487:0196
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000196.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 82 lines, status machine
P E YSIC A lR ACT. III.
DROP. XXTTI.
Sonus in actu secundo sonanti cor-
pori inest; voceeur lonusprimarius;
verbi gracia chordae renlae, dum
vibEatUE; nempe PONanS VOCO,
quod edic lonum, primo in le, im-
mediare, cum mediare lonum le-
cundarium per medium diffundie,
quidquid sic, relices fugiam, vo-
cetur illud, quod reddic actu (0-
nans, Conus primarius; cum enim
Lonorum dicat lonum in actu pri-
mo, Scilicer in iplo LOnoro, ita LO-
nans dicie Ponum in actu secundo,
in ipso Conante; id est dicir aliquid
Cupra Conorum, quidquid lE, ro-
cetur lonus primarius.
DROD. XZIV
Sonus primarius, vel est impetus,
vel motus, vel aliquid alterutrins,
vet veriusque: Probarui quia cum
Fonus hie corpori lonanti inlit, et
dle nono accedac, rbi actu Ccilicee
ex lonoro, sclonans; de cum il-
Iud corpus Conans nihil de nono
aCgniraE, CIIM eX LONOIO, AE aCEU
FONAMS, PExTeF impetuIM, eE MO
cum, certe cum Conum hunc ctia
aequirat, vel impecum elle, vel
morum, vel aliquid reriusque esles
neceste ett.
DRO P. ZX Y.
Sonus primarius est aliquid impe-
ous vel morus, qui sonanti inest:
Ouia CumnOM GITIIMPCCUS PEF PrOP.
Y5. nEC CTIAMI MOTUS, PeI PCOP. 170.
E tamen vel impetus, vel IOruS,
vel aliquid veriulque, per prOP. 24.
cerre aliquid reriusque, ret alrerins
elle necesse esto.
PROP. ZZVL.
Sonus primarius est vis illa, quae
sonum secundarium, per medium,
2sne ad andirum diffundit: nemps
Conus a Conante prohcilcitur, qua
cenus Conans est; nec enim a Tub-
Aantia iphus Conanris diftundieur,
re constar ex dictis; igitur aliquid
aliud est, quod huic substantia ac.
cidic, e inest, id est ris illa, quae
Ponum secundarium diffundie, quid
clarius.
PROP. XZVIL.
Vis illa actina est: Ouia cum sIE
caula diffusionis, e omnis diftusio,
AE, vel corporis, vel qualicaris, vel
timul reriulque, cerre corpus dif-
Fundi, hoc cA, quoquoversum dil.
persi non porest, sine moru, de im-
petu, qui reuera imprimi non pon
rest, line ri actiua; qualicas criam
diffundi non porest, line vi actiua,
repacet; isitur ris illa Coni secun-
darii diffuliura, actina est.
quam illius accrdum est, ve luo lo
eoaemontramus, igitur cium vis.
illa Poni secundarii. diffuliua sc (0-
nus primarius, per prop. 23. illa
cerre aliquid morus non es, quod
crac demonstrandum.
P ROP. X Z VTTI.
Tlinc sonus primarius non est pro-
prie aliguia motus. Probatur quia
IOtuS nOn est actiuus, nec quid-
L l2  1. ad Li + L10.
ne Conus ille primarius est alii
gua impetus; cum enim sIE, vel
allsute ouotet aliguta ImPeTUS,
erop. 28. cerre aliquid impetus esse:
necee
et cum non sc aliquid IOrUS, per

## Folio 139 — 779785487:0197
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000197.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
LIBER II. DE SONIS.
necesse est, quid rero sie detiniemus
Pauto polt.
PROPD. Z ZX.
Si aliquid impetus est, sine impetu
esse non potest: Pacer ex TermInIS;
quidquid enim alrerius est, cum
iploesse necesse est, licet hoc line
illo elle possic; Elinc dici porest
modus imperus, vel imperus modi-
ficatus; v. 8. incensio impetus ali-
quid impetus est, id est, est impe-
EuS, d non alcerius; igitur nOn
Porek esse incensio imperus, vel
immpetus incentus, nis sic impetus;
pari modo cum lonus primarius
Ec aliquid impetus, CCETE nOI
porest ente, nili aliquid impeTUS
Et.
PROP. Z X XT.
Sonus primarius non potest esse
sine motu: Ouia in caneum est ali-
quidimperus, in quancum impecus
vim habet actiuam ad exrra, qua
Scilicer Conum secundarium diftun-
dere porect, per prop. 27. Ced im-
vetus, qui sine moru est, id cst cu-
ius motus, rel nacuraliter, vel per
mitaculum, impediretur, non el-
Pet actiuus ad extra; si enim chOF-
da centa, ex ad ducta, mocu redu-
Cionis PPIMaTCEUI, QuAMEUMVIS
impecum haberee, non tamen ad
exica agerer; analogiam habes lu
chordarenta, d adducta, qux
nisi moucatur, lagirram emitrere
non porek; isirur Conus primarius
sine moru elle non porest; non ta-
men aliquid morus est, quia nihil
mocus actiuum est; igieur mOTUIS
est condirio, sinc qua, iIpeTUS
non agic 2d exrra; igieuir Conus
praetacus aliquid impetus. eAt, sed
CHIM MOTU.
DROP. Z. Z ZY
Sonus primarius non est intensio;
vel remissio ipsius impetus: Non pri-
mum, quia imperus incentus esso
Porest, licet non sic PonuS; e re-
mistus esse, licer s Conus; idem
dico de ipla remistione; igirur (0-
nus ille neurram dicie.
DROD. XZ Z TTI.
Trinc dicit imperum; ex quo je-
quuntur expeditissima vibrationes;
Id est accelerarae, d rerardarae, in
Parces Ecilicet contrarias; huius
rei clarissimum exemplum in chor
da pullata vides, cuius cremorem,
si chorda paulo longior (c, eria
oculis rides; Talcem iplo tactu per
cipis, e si chordae plumam, vel
aliquid lenius 2AIgaS, ETCMOLCI
hoc est vibrariones Facile perci-
pies, immo chorda ex xre, modo
illustres sine, de bene terla, acque
laeuigaca, si dum pulsantur; Colis
radium excipiane, refectantque
procul, Censibilem rellexi proiecti-
que luminis morum videbis: Dixi
expedicas vibrariones, si enim
quaelibet vibratio lit paulo diu-
curnior, aberie profecto COnuS;
cuius rei legirimam rarionem intra
exponemus, e pacer experientia;
ad cum nempe orauiraris gradum
LOnUS PerveHIE, DE STaUIOE VIX
percipi possic; itaque impetus cali
modo le habens, ve ex eo pradicta
vibrationes expedicae sequantui,
Facie lonum primarium; re aurem
talis sic, debet primo ita accelerari
ENOTUS, VE PEE CTEmeMCA MIMOTA
accelererur, doncc tandem ad v)-
rimum crementorum tinemm, mOTUE
verueniar, acque inde mOcus re.
cardari incipint, in eadem pra-
POF

## Folio 140 — 779785487:0198
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000198.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
H
PE ZSTOK T R ACF. III.
porrione, doncc corus delinat; de
cunc de nouo accelerari incipiae,
ve supra dictum est; idque reperi-
tis ricibus, seu ribracionibus;
POrrO imPeruS, ex quo lequitur
praedictusmocus, dicir lonum pri-
marium, qui lupra encitarem im-
pecus, addic huiusmodi moditica-
Fionem; id est cremenci e decre-
menti impecus habicudinem. secun-
duum diverlas Partes; polica criam
muleare calis mocus; igitur dicie
impecum non impeditum, crelcen-
cem, de decrelcentem vniformiter
diftormiter; dixi non impeditum;
Id est cui relpondee morus, quem
exigit; dixirniformiter, quia licet
crementa decrelcane, uniformirer
decrelenne; dixi demum difforini-
cer, quia crementa non lunt aequa-
lia; igitur sonus, Supra encitarem
impetus, addir haec omnia, id est
dicie talem habitudiier, Conte-
xionis, vel himulearis impetus, non
impediri, e calis crementi, e de-
crementi; dicarur moditicario.
P R OP. ZZZLV
Sonus primarius dici pocest quali-
eas: OuI CerEé FCLPONdCE INEETTO-
sato quale est; re pacet; dici au-
tem porest qualicas modalis; quia
licer enriras imperus se qualiras
ablolura, ee non modalis; nOn EZ-
nien est Formalicer Conus, led est
quali illius maceriale, re ita loquar;
cui A Forimale accedat, id est calis
moditicario, Ac lonus; exemplum
hrabes in lumine, quod sub cali
modificatione est talis color; ita
peorlus impetus, Tub cali moditi-
catione, est ralis PONUS; aUE CCKEE
Si ris, dices, Ponum esse qualica-
rem abCOLUTa, qUaTCMIS dicie
ipsum imperum, quatenus verd
dicir talem modificationem, est
qualitas modalis; quia camen ap.
Dellario lequitur debiliorem par-
tem, qualitas modalis dici porius
deber: exemplum habes in Sub(-
Cencia, rnione, dec. quod enim
ablolucum est, dicie negatione
omnis non abloluri, Ceu modalis;
igicur cum lonus dicar esentialicer
aliquam modificationem, cerre ab-
Tolura qualicas non est; sed cali
modilicationi alligatur; isieur qua-
licas modalis est; idem dico de
colore, ( Forre Superiore libro non
detininimmus.
Sonus in actu primo, est ille cor-
poris sonori status, vi cuius, pocest
feri sonans; Ilic est Ponus poreistia
Philolophi, id est qui in actum.
polico ictu, vel alio quolibet aequi-
valente, Cubito cranCE; V. 5. SIE
campana, dico ipsi inesle fonum in
actu primo, id est in coctatu esse,
vi CUIUS, A DuIFCTHE, FubitO LONCES
diri vel alio quolibet aequinalente,
nam v. 8. Simplex pullario, vet
adductio id DFXTEAE in CHOEda TCM=
Ca, vel limplex afFrictus, quod i
tymmpano, vel aere CampanO, PEa-
Raret ictus; id est illud, quod eo
modo vibrari porcs, ve pottulae
Conus, posiro scilicer ictur, vel
alio quolibet, ex quo praedictae ri-
brationes expeciea consegnuntur,
POnOruM es; HOC eM HabEE LONUMX
in actu primo; hoc cA starum il-
tum, ex quo praetata illa, POlcO
ictu, vel alio equivalence, relut
tanE; in quo vero pradictus Aa=
rus consictar, dicam pauld polt.
DROI. LL2LLL11

## Folio 141 — 779785487:0199
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000199.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
etd
s
L.TB. II. DC 50N15.
facit, est talis gradus duritiei, talis
partium panus, pororum rano, s
sionis capacitas, ac. vno verbo
illud omne, ex quo deinde sequitur
eremulus vibratoonum moius. Cun-
Eta haec ex dictis penitus constant;
Ei enim corpus ita comprimi potE,
vel cendi, re deinde le le reducat
moru accelerato, e retardato, re-
pecicis Ccilicet ribrarionibus, haud
dubie lonorum est; nili forre vi-
brariones diururniores (InE, ve in
longissima chorda acciderer: dixi
talem duriciei geadum, nisi enim
corpus durum lic, non CuctincE
ictum, nec adductionem; dixi ca-
lein parrium plexum, qui eum ad
duriciem, cum ad aliquam Aexibi-
licare requiricur; dixi rationem po-
Eorum, quia in canrum CorpuS du-
rum cenditur, vel COpEIINITE,
inquantum pori ica lune composici,
vehumor contentus discurrere pol-
lic, non line aliqua compressione;
hinc lignum viride facilius Recti-
cur; dixi figurae modum, quia A-
SuTa CaMPanX V. g. FacIE, ve ab
ictu cendatur, ve explicabimus in-
Fra; vno verboillud Conorum est,
cui praetarae conditiones compe.
cunc, nagilque lonorum, cui per-
Fectius in (unE.
LROD. ZZ Z VI
Sonus secundarins per medium dif-
fusus, dicit necessario aliquid motus,
 impetus, extra corpus sonorum:
Probatur quia cum secundarius; a
primario, qui corpori lonoro inelt,
difundacue, ve constat ex cermi-
nis; _E CuM d COFPOLE LONOLO, Y. E.
a chorda pullata, nihil ad extra
produci vel diftundi posit; pPaerer
motum; ee imperum, per P. 21.
cerre Conus secundarius dicie ne-
cellario aliquid mocus, _ impetuIs,
quod erar demonstrandum.
PROP. XZZVLII
Tric sonus non potest dici quod sie
impetus, vel mocus absoluré: Ouia
li hoc esser; non posset imperus,
vel mocus per medium diffundi,
nili Simul eslet PonuS, quod innu-
meris propemodum experimeneis
repugnat; praecerea rbi maior est
impetus, maior quoque eset LOnUS,
_ contra; led hoc Falhssimum est;
nempe globus plumbeus ex FOF-
mento bellico explosus, maiore
cum impetu monetur, quam choi-
da tenla, dum se le reducie; licez
minus Conct.
PROP. ZZZIX.
Non porest diffundi motus vel im-
petus, per medium, nisi in corpore
mobili: PaTCE quia IIMPCFUS NON
producitur nilr in mobili, est enim
accidens: igitur si per medium
diffundieur impetus, in COrPOTE
mobili diffundicue.
DROP. ZL
Non porest quognouersum diffundi
motus, vel impetus; nisi in tenuissimis
parciculis, quae scilicet quoquersum
dispereuntur: Cogica renuissimum
puluerem, vale conteneum, in
guem rentus paulo rehementioe
incidat, à quo scilicet quoquover-
sum disstacut, ac dispergIEUF; aUE
CerrC Si vis, cumdem puluere
celeri rirga verberacum, ecc.
ad 3
n dadon  2 
PROP. XXXV
ille status, quo borpus sonorum
curae modus, tensionis, vel compres-

## Folio 142 — 779785487:0200
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000200.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PHZSLCA I R ACT. TII.
PROP. XLI.
illius tantum corporis parricula,
quod pulsata chorda contiguum est,
diffundi possunt: Ouia cum in can-
cum diffundantur, in quantum à
cremula chorda illis imperus im-
primitur, cerre corpus quod mo-
vetur, et aliud movet, alteri tan-
rum contiguo impecum imprimie;
nempe cancum imperus agie ad ex-
era, ve collat impedimentum, vel
re remoucat impediensiarquirnum
corpus impedir cantum morum al.
cerius, quatenus illud cangit, atque
ipsi conrisuum est.
DROD. XLII
Trinc, cum aer corpori scnoro;
v. E. pulsata chorda solummodo sit
concienus, aeri cerie chorda pulsa-
ra imprimii vim motus: Cum dico
aéra; incellige qualo nostrum aéra,
qui scilicet nos ambie; aeque adeo
mixcus est, cum illo renuissimo ha-
more, quemnos Tract. 2. lib. 2.
mercurium elementorum nuncupa.
nimus; d vero si aer eam subrili-
tarem, agilicarem, raricarem,
ac cellionem habet; quae ad
hunc effectum necellaria ek, Fru-
Ara cerre aliqui recurrune ad nel-
cio quem aethera occultum, ab
aëre Specie distinctum, cum aechee
Ec ranicum aer purior, sed de hoc
intra.
PROP. XLTTT.
Totus aer à corpore sonoro ad
anditum esque non impellitur, seu
monetur; duod Facile Probatue
primo quia eodem instanti Ponus
incra suam sphaeram audiretur,
contra hypoch. 4. nempe ira mo-
EuS, vel imperus iImpTIIEUE, YE
simul omnibus parcibus mobilis
IIMprIaEuE: DicCS rnaIM Parrem
ab alia moveri, d hanc ab alia,
ac. Sed profecto hoc dici nOn
Potest, ve iam in Tract. de MNotu,
lib. 1. e alibi palsim docuimus;
s enim prima pars vel Cuperticies
aeris immediare corpori Conoio
applicaca, sine alia, qua immedia-
ce sequitur, moveri non porest,
certe corpus lonorum Cimul veri-
que, rel neutri mocum imprimit,
re iam cories demonstranimusiidem
dico de aliis parribus remotiori
bus; Secundo ProbatuE viK Reri
porest, re tanca ris aeris à debilio.
se perexigua chordae pullata po.
centia moncacur, quamquam rel.
Ponderi poller, partes remotiores
mouveri cardiore noru, hanc rel-
Ponsionem Tract. 2. in argumento
quasi simili adhibuimus. Tereio
Probatur quia a que magnus (oms
Procul ac proxe audirerur, licet
enim sit cardior motus remoriorum
partium, rbi camen vlcima cym
pano impingitur, reliquae omnes
quasI ad MOEUM CONCUEFUNE; hINC
licet decrelcat Ponus, rarione mo-
EuS, creleit tamen ratione impe-
tus; exrensine considerari, cuius
omnes partes actione communi ad
extra agune; itaque nulla cser (o-
norum differencia, in ratione ma-
enis e parui; nempe plena semper
aure lonus excipererui, ac coridem
semper cympani puncta atticeren.
eur; hoc aurem melius ex dicen-
dis infra constabie: OMartO quan-
do loni in ParTeS ConTrariaS eunE,
SibIque muEnO OccurrUnE, Cerre vel
reerque sctit, vel rrerque reflecti.
tur, vel aliqua parres in hranc, ali-
qua

## Folio 143 — 779785487:0201
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000201.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L 1B. II. DE SON 1So
quae in illam paetem cune; igieur
FOTUS aeT nOn MOucEuT à COrpOIe
Ponoro: Duinco cum aliquid aéra
mouce, licer aëris morum non vi-
deamns, habemus caimen clatissI-
mam analogiam inmoru aguae, qua
ita monetur, dum a naui v. 8. Lul-
CATUE, VE PRITeS, QuX PTOEX naUIS
OccurrunE, Tecro agantur; idem
prorsus AE in aere, dum in Co am-
butamus: SexEo SIFOtuM aeF2 (O-
nus monerer, haud dubie Fumum,
vel Rammam, in eam parrem im-
pelleret; Fumum inquam torum,
analogiam habes in AAMLC veNtO,
Rc. adde quod necesse non cA, ve
EotuS aer inoveatur; praelertim
cum sine illo corius aeris motu,
mulca ablurda vitentur, de cuncta
Facile explicentur, qua alioqui ex-
plicari non poNUnE.
PROP. XLIV.
Tinc aeris eantum parricula a
corpore sonoro, per medium, ad au-
ditum osque, disfunduntur: Cut
enim vel cocus aër, vel iltius paES
AnOUCaTUE, Per P. 42. _ cum cOTUS
non moncatur, qui scilicet inceE
corpus lonorum e audicum inter-
CipiTUE, Per P. 43. CerrO Parrem
cancu illius moneri, necesse est: hrinc
reiicies aliquos, qui cum verborum
Tenlum Aristorelis non intellexe.
tint, eotum aera moneri dicuMEs
Sed de verbis Aristorelis intra agc-
mus, ostendemulque, qu’am recté
noltra hypotheli consenriant
PROP. ZL V.
Partes illae a corpore sonoro, v. 8.
a chordatensa, diffunduneur, quae
subciliores sunt, es a mixtionis com-
parine magis libera: Nempe illae
MRGLENEE, quae Facilius moveri
poltune; ex communi principio;
analogiam habes in maiore crabe
vel menta, cui leniores globuli in-
cubane; nempe cum rix ab ictu,
trabs moneatur, longe camen ve-
lociore moru, globuli moventur:
porro obseruabis, ve lunc aliquae
humoris purioris particulx, ab
aliis elementis liberiores, ita pFOr-
sus esse aliquas aeris parriculas,
nostro aëri admixtas, puriores, ee
ab aliorum elementorum consorrio
Cegregatas, quae facillime moveri
polsune; cum quia Tubriliores LunE,
et per Elaminum Foramina Facile
permeane; cum quia, cum Alamini-
busionis, vel cerrae ponderi con-
iunetx non lint, Facile se le expe-
dire queunt: 2dde alias rationes,
de quibus iam (upFa V. S. CUML HON
Grauirane; orauiratio illorum mo-
cum non impedit; peaeterea cum
minimX. SinE, plus impecus a pul-
Caca chorda accipiune; ride quX
diximus Cupra.
P ROP. ZL VF.
Fsinc sonus secundarius iria iam
dicit, Ccilicer partieulas purioris
aeris, imperum; es morum; CuI
enim per medium Poni Aat distulio;
debet aliquid ad extea diffundi;
isitur aliquid a corpore Conoro, ad
exera produci, mediare Scilicet,
vel immediace, scilicet cancummo-
do iImpecus, _ MOTUS, PeF P. 21.
igitur in aliquo mobili, per P. 39.
eoque applicato, per p. 41. igiene im
particulis aeris purioris pet P. 45..
igitur Conus secundarius, id est,
qui per medium diffundieur, ac
propagatur, haec rria iam dicieo
etempe
PR OP. ZL VY
Prr C

## Folio 144 — 779785487:0202
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000202.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PH ZSTCAE TE AOT. ITI.
Nempe possunt aeris particula Per
medium moueri, licer lonus mini-
me propagetur; igieur LOnuS PEX
ter haec eria, aliquid aliud dicie,
quod facile per analylim reperies;
est enim methodus analrrica, quali
venaticus canis, qui Pagaci nare
praedam lacenrem prodic, acque
educit.
PROD. ZLVTTI.
Illud quod praeterillarria; sonus
dicit, non est qualitas absoluta: PrO-
batur quia ab aliqua caula produci
deberer, quae camen nulla est; (i
enim aliqua esser, iptum corpuIS
Tonorum cller, r. 8. chorda pul-
Tata, re patet; sed haec Colum ino-
cum d imperum ad exera producit,
per p. 21. Igicur nulla est caula
hruiulmodi qualicaris ablolute, per
medium diftula; igicur nulla est
huiumodi qualicas: praeterea nul-
Jomodo necellaria est, cum line
illa cuncta facile, quae ad Conum
Spectane, explicari possInE, ve luo
loco dicemus: denique non vide-
tur, quomodo illa qualicas aHfe-
etionem crmpano imprimat, quae
necellario morum aliquem dicie,
quem quomodo imprimac rix dici
Docest: Ouidquid (ic, Si ostendero
nullo modo necessariam este, cIm
nec vllum experimentum, nec vila
cario, illam enincar, nemo et,
meo indicio, qui eam admierat,
nili Forre quis, vel graris Aingere,
vel obstinare hallucinari relit.
EROP. ZL IZ.
Mua, quod praeter illa tria, sonus
dicit, non est, vel successio, vel ve-
locitas motus, vel intensio impetus;
edempe polico erium mocu reloci,
e luccestiuo, intenloque impetut,
non cA adhuc LOnUS VEPaTEE.
DROF. L.
Ilud est necessario aliquid motus;
vel aliquid impetus: Cum enim CIE
aliquid, nec tamen à corpore (0-
nOTO, Praerer mocum ee imperum
quidgnam producatue ad CXFra;
illud, quod sonus per medium dif.
tulus, praecer illa eria praetaca, di
cit, aliquid impecus, rel oTuS,
neceltario esc.
DROF. LI.
Trinc est modus impetus, vel mo-
rus: Ouia (i cNet aliquid aliud, PEX-
ter modum, haud dubie a COrDOre
Lonoro produci deberet, quod est
COntra P. 2T. dices eriam modus
de nouo produci debet; RelpOn-
deo elle aliquos modos relacinos,
qui retultane, porius quam produ-
cantur, re explicuimus in Mecaph.
l. 5. _ 6. igitur talis erit hic io-
dus, cum nihil praeres imperum, de
morum in particulis purioris aeris,
_ humoris, d corpore Lonoro pro-
AUCATUE.
PROF. L LL0
ter illa eria praefata, dicit talem ra-
rionem motus, et scilicet aeris par-
ticula, non continua, sed per moru-
las interceptas; per medium diffun-
dantur, es cympano illabantur; lgi-
cur calis modus, calis rario motus,
in tali mobili, cum cali impecus ta-
cir hunc lonum: hoc facile pron
bacur: illud cancin elle porest, quod
a corpore Lonoro,  à lono pri-
mario es; Ced corpus lonorum dum
vibracur, ita parricutas aeris, per
medium impellit , V. S. Versiis
Orrimm,
14
donus per meduum dussustod 3pr

## Folio 145 — 779785487:0203
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000203.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
L 1B. 1l. DC SH 15:
Orcum, ve lingulae vibcaciones, par-
ticulas simul emirtane, cocidem (ci-
dicet, morulis intercepris, quor
Tunt ribrarionum recurtus; nihil
enim aliud excogicari porest, quod
a tremulo moru chorda pullatx
diftundi possie; quod re melius
concipias, considera quaelo eris
campani ribeacum malleum, qui
modohranc, modo oppolitam eris
Parcem, percurie, ita ve necellario
inter linonios ictus, morula inTer-
siciacur, live maior lIE, CIVC MInOE;
hoc est liue Frequentiores sintictus,
sive infrequentiores, d rariores; (IC
baculis pullacur rempanum milica-
0, _c. Pari modo, auris vicali
crmpano aeris parricula ita inci-
dunc, re incer lingulas Cuccettiué
illaplas, breuis morula intercipia-
cur, maior, vel minor, pro diver-
Pa ratione Loni: Peaeterea nemo cAt,
qui negare possir, parriculas aeris
a chorda pullara, quali Aagello ca-
Etas emicei, de adinstar renuissima-
rum Cagiccarum, impelli, ac huius-
modi emissionem tories reperi, quo-
ries noua chordae ribratio recurrici
quod aurem pullaca chorda innu-
meris fere vibrarionibus cremat
extra dubium est; igieur eympano
illabuntur, inceriectis scilicer mo-
rulis; hoc eriam nemo negat, PEX-
Tertim si auris propius adimoneatur;
igitur E cor ictus parricularum in-
cidentium, eo modo quo dictum
est, Cufficiencem, ad Tensum, Org2-
20, V. g. cympano, affectionem im-
primane, quid aliud deliderari po-
rest; quidquid enim adArnes, 9i2-
Eis a ce affinoi ostendam, ubi cla-
rissime cuas obiectiones Poluero,
acque diluero cariones: Deinde
quisnegabit. Calcem possibilem esse
cenlum, qui hoc modo aAICiaTUE,
Fom. II
e determinerur, veclecurque cis-
ca peaetacam affectionem, ab illis
particulis non continenter, led in-
terrupre incidencibus; iraque cum
in hoc rerum stacu, haec affectio
imprimatur, Carim que Census illam
excipiat, nec aliud quidquam sic,
nisi oratis excogitatum, quod mi-
nime explicari porest, quis est ama-
b0, qui de hruius rei vericare du-
bicare amplius possit. Deinde au-
ricularis cempani Forma, ex rario,
enincie penitus, alium modum non
esse, quo sensibilem affectionem
excipiat; est enim membrana deli-
carissima, cuineruosa chorda Cub-
cendicur intrinsecus, dic air ab0 re.
E milicare cympanum aspicias, ob-
seruelque, quonam pacto pulle-
eur; cremarque, subrenla aduerlae
membranae chorda, an Force alium
vlum, 2d quem illud eraducas, Cx -
cogicabis, nisi re lixis ee calonibus
ridendum praebeas: pari modo cum-
panum auriculare rides, membra-
nam scilicer subrilissimam, oblique
centam, omnemque adicum peni-
rus obstruencem; affinge (i pores
alium vlum, 2 peaetaco illo distin-
ctum, quo scilicet a particularum
interrupee incidencium illaplibus
quasi coridem ictibus pul(aEUE, et
limilem morum chorda, e aeri
innaco, re rocane conciliantibus
hic demum per cor cochlcas, de la-
byrinchos, cacalque vias eradu-
Etus neruo aconstico, quo deinde
ad sensum incernum eraducitur.
conciliac: Praecerca rnum cantum
ictum vix sencie audicus; quemad-
modum vnum cancum luminis ea-
dium vilus vix percipic; deber enim
paulo Censibilius (re(IC Loguar)
Fremere crmpanum, Lunc enim (ve
Facile Fareberis) aliquae aftectiones
Prorsus

## Folio 146 — 779785487:0204
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000204.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
PAZSICLE TR AOT. III.
prorsus insensibiles; in gustu, ol.
factu, tactu, immo e vilu alignid
simile habes; ipla ricillatio, guxe
per incerruprum affrictum conci-
liatur, clarisimam analogiam da-
bic: clarissimam quoque analogiam
habes, in chorda cenla, quae IUIX-
ta aliam posica, rbi haec pulsarni.
per aliquod rempus, illa quoque,
quancumvis minime racta, Ponac;
Lcio, re mulea habere, quae oppo.
nas, Led quaelo ce, Lultine paruI
pei, nam e ea, quae lam opponeie
vis, ex alia mulca, quae ribi FOrce
In MENTOM NUINQUaI reMeEUNE,
paulo post Coluemus; praecerea cin-
nicus ille, quem aliquando in aure
Tenris, quid aliud lonac, quam vel
erumpenrem ex aliqua arceriola
Racum, vel aliquid aliud; quid ille
bombus, quem in aure obstructa
audis, nisi repercultum aera ab aF-
ceria micance impullum; quid se-
corrum illud cornu, cuius adicus
laxior es, adinstar aperra concha,
altera vero extremitas auri appoli-
ta perexiono eantum Foramine
peruia, quo Ccilicer Coni vismirum
augeri ridetur; qui dinnumera pene
alia, quae in nostra tanrum lypo-
cheh explicari poltune; s enim l0-
nus esset qualicas absolura, per li-
neas directas diftula, vel in sc, vel
in specie, quonam pacto peL TOE
SyIOS, aCICANAIOS PEOPASALETUL;
in ipso lumine rem clarissime vi-
des; in ipla auris tabrica, cuius
adicus, cor lpiris, ec gyris corruo-
Tus est; an Forre concipis, quonam
Pacto aliquid sine moru, per li-
neam adeo rorruolam, propagari
poltc: quod ad me spectat, hoc
ipCum est, quod enLe CAPETC NON
Pollum, ne dum verbis explicare:
adde si vis cubum cylindrieum,
quancumris longistimum, in quo,
Toni per illum craducti ris mazime
augerur, quod cerre, quomodo
tat, si sonus est qualicas abloluca,
explicari non porest, alioquin lim-
plex rubus luminis rim etiam au
seret, quod experimentis repuonaE:
Deinde illa propagatio Coni, qua
successiue sc, mocum localem
enincie, per ax. 1. praelerrim (1 ab
Occurrente corpore peopasario II-
Peditur, per 2X. 2. rerento AaMTC,
Lono accidic, an Forre id quilquam
in lumine heri ridet; adde retia-
ctionem, cuius Conus capax eset, (I
qualitas ablolura ellet; eadem enim
Facic pro Lono, X pro lumine ia-
tio, A Tonus qualicas est; Fcho criam
mulciplicata nostram hypochelim
tancum admirtie: non est quod di-
cam, cympanum aliquando trangi,
Propter lonimaximam rim; quod
Tine impullu heri non pocest; hinc
obliquus eA cympani licus, re scili-
cet maiorem vim ictus declince;
nam qua oblique incidunt, mi-
nus feriune: adde si vis mirabilem
humorum mocum, sen cripudium,
quod primum aliquem impullum
deliderat; sed iam duo restanE, ve
Faciamus, primum est, re mentem
Ariltorelis explicemus, quae ita no-
Aex hypocheli consenrie, re cla-
rioribus, de magis expresis verbis.
eradi, vel explicari non POBIE;
alcerum est, ve obiectiones aliquoE
toluamus, tum qua vulgo opponi
Colene, quas habes apud Autho-
res; cum quae a nobis exeOgITaI
Cune, quaeque maius forte nego-
cium Facestune; ve enim reibo di-
cam, nemo elt qui clarius perspi.
ciac, vel Centiac, quid maxime cui-
piam Cenrencix aduerseeur, quam
illius aurhor; sic enim, qui arcem
conster
1

## Folio 147 — 779785487:0205
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000205.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LIB. TI. DE SON 1S.
construxie, debiliorem eius par-
rem clarissime omnium cognolcic.
Expenditur mens Aristotelis
de 50B0.
Aristoceles lib. de Anima cap. 8.
mentem Cuam Cuper hoc clarissimé
aperic; eius verba, quibus idenci-
dem, quando opus eric, aliquid
commentarii incerrexam, accipe:
Fs sonus duplex (inquit) actu sci-
licet, es potentia: ille est, quem
Conum in acu Cecundo, hic verd
quem in actcu primo rocanimus;
nam corpora quaedam sonum non ha-
beredicimus, ut spongiam; quaedam
vero habere, et as es quaecunque
solida, es lania: De Poro in actu
primo agic, id est de illa vi, qua
quaedam Ponare possunt, id est Fic-
mulomoru se le reducere, atque
aera, eodem moru; impellere; quod
Scilicer cendantur, porius, vel com-
primantur, quam cedane; sic enim
Tonare Colene, id est (inquie) inter
se, e audirum sonum efficere; vides
quomodo loni propasarionem in-
celligat, quae scilicet a corpore (0-
nOro, per torum medium, vlque
ad Organum AE: CUF AUFEI COrpUIS
Tonorum laue esse debeat, racio in
prompeu est, si enim Ccabrum (E,
e alperum, aer minime diffundi-
cur, ac dispergitur rniforniter;
PatCE, propees diversam planorum
rarionem corporis asperi: hinc si
Forre illa corpora Ponene, ingratum
Tonum effciune: fit autem actu so
nus (inquie) alienius; semper ad
aliquid.  in aliquo; ictus enim so-
num efficit ipsum; quapropier fieri
non potest; et si unum sit corpus,
sonus essiciatur; quippe aliud est id,
quod verborat, aliud, quod verbe-
ratur; quare id quod sonat; ad ali-
guid sonat; sine autem latione nun-
quam efficitur ictus; C quaelo ictUI
illum incellige, quonalleus campa-
nam pullac, v. g. ne cum quibusdam
hallucineris; alioqui, pessimé
aATCFCFeE RTictoceles heri semper ali-
cuius, ad aliquid; dum enim pul-
Pacur chorda centa, rel dum eibia
inAaEUE, corpus Conorum nullo
ICEI verbePaEUE; itaque ica ArisO-
celes, re sibi constet, incelligen-
dus est, a corpore Ionoro, ere-
mulo mocu, verberari parriculas
aeris, ecce verberans, e verberA-
FUM: PEXECFCa requiriEME medium,
in quo scilicet luas ribraciones agat
corpustonans; alioquin si in va-
cuo Fremeret pullata chorda, nul-
Ium prortus ederet TOnu; Ced Haec
in nostra hypocheli Faciliora CunE,
quam ve explicatione indigcant:
addic praererea concana probe (0-
nate, quia per restexionem, com-
plures post primum efficiunt ictus, cum
non possit aer motus exire: Ouis
neget igiruL per Ponum aera mOue-
ei, imimo de agirari, ne quis stacim
nobis quemdam mocum incentio-
nalem, e chymaericum obiiciat;
dicir enim Philo(ophuS, deF motHs,
_ aciratus: quod aurem mulciplici
retexione aer agiretur dubium esse
nOn porest: PExTCrCa (inquic) an-
ditur sonns n aëre; e in aqua, de
aere cerrum est, de aqua quomodo
id Aat inFra diCeIUS; at Vero (Per=
Sic) nec aer auctor soni, nec agna,
sed opus est, ut inter se se solidorum
corporum, atque ad aerem, ictus
sat; Solidorum inter se, re pluri-
mum; ad ac̈reM verO SeMPeT; pO-
SicO vero quod corpus solidum à
Folido percuciarur, v. 9. a malleo
camparra, haec addic, quod quidem
EH 250

## Folio 148 — 779785487:0206
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000206.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PA ZSEC E YR ACF. III.
rum fit, cum aer percussus permanet,
neque diffunditur; C enii ab ictu
allei diffunderetur, non eller (0-
nus, qui rancum a cremulo cam-
Pana moru est; quaproprer (inquit)
Si cito vehementerque perenliatur,
sonat; opus est enim, vr percutientis
motus diffnsionem aeris praeueniat;
quid clarius, ve deinde aer am-
biens a cremulis campanae ribeatio.
nibus, eo modo, quo par est, cnit-
EatUE; perinde (inquic) atque si Cu-
mulum arena, dum fertur velociter,
guispiam verberet; id est dilpergat,
Aagellance virga, parriculas; dum
enim libratur campana, acque aera
defere, Si malleus illam verberet,
illico illae vibrariones resultane.
quae parricutas aëris, adinstar are.
nae, quoquouersum dilpergune: (ed
PeroIt, ft aurem Echo, cum aer re-
sulis, veluri pila, repulsus: ecce cibi
aexismotum: omitro multa, quae
ad tem nostram non taciune; pia-
Terea debet aer, qui audire facit, esse
continnus, es onns: idque sonum
efficit, quod monet, 2sque ad audi-
rum, continuatione aerem unum:
dicirue vnus ser, cuius particulae
simul, ab eodem plano emierun-
tur; in Sinoulis Ccilicet ribearioni.
bus: hinc planum laeue ese OpOr-
ret; debet eriam esse conrinuus, id
est illa vnicas, vel rniformicas mo-
cus eiuldem, continenter a corpo-
e Ponoro, ad audicum vsque pro.
pagari debet; nec enitm EOruS aër
debet moueri: porro (ni FalIOr)
obleruas, vecum aeris morum, ab
Aristorele adstructum, cum eriam
aoicationis nomem, ee rehilientis
vlurpec: praererea audicti pilam,
ni Fallor, immo Frustra plani laui-
eas delideraretur, nisi corpus im-
velli deberet: addir praerered 3 in.
natum aera auribus moueri, cun
externus monetur, atque acitatur;
hine ve iple aic, animal omni ex
parre non audit, quid clarius, cum
enim loni affectio, ad senlum inter-
num craducenda sIC, in Ca FANEIII
parte sc audicus, in qua; pulsante
cympanum aëre exrerno, e aeta.
incernum, cremulo cympano, aëe
demum internus vel aliquid aliud
de quo (uo loco, neruo aconstico
affectionem imprimie, quae deinde
Facile ad CensuS InTeENI OrGANUM
traducieur; ipse icitur (inquic) aër
vacat ex se sono, quia facile disper-
gitur, ac dissoluitur; vorum cum pro-
hibetur dissolui; ipsius morio est so-
nus; cum Ccilicet quali per rndas,
e Auctus aequabiles, auri illabi-
tur rniformiter; hoc enim est aésa
non dissolui; audin quid dicat, (0-
num esse aeris morionem, acris
Scilicer agicaci; non Mecaphori-
cam, e incentionalem; modo ad-
Ec praetata modificario, quam Cupra
Pexlcriplimus; unde recte dici Po.
cestinorio modilicara calis mobilis,
cum tali impetu: sed pergit; at is
aer, qui in auribus est collocatus,
est immobilis. Ut exacte sentiat diffe-
rencias omnes motus; id est Cencise
faciat; nec enim aer Cenrie; hOC.
eA a rympano acceptas, 2d Her-
uum audirorium eraducac; hine (VE
benC MOnCE) Si cympanum, Leu
membrana xororauerit, vel ab aqua.
Cubeunce humectetur; TUnCCerrE
non audimus; quia otus aer; eo
inodo, quo pai Clt, CyWOpaMU NOII:
movet; sic enim chordatenla hu-
mectara non Ponat: idem dico de
milicari ermpano: hinc si in 2qua
audimus, aqua cerre adcympanum,
proprer viarum obliquicarem, mi-
mime penerranit; immo (vc eriam
bC1BC

## Folio 149 — 779785487:0207
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000207.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L 1B. II. DE 3CHIS.
bene mOnet) aliquando accidit,
aurem adinstar cornu COnare, Pro-
Prer agicacionem aeris innari, vnde
Porro (itilla agicario, dicemus (uo
lOco: QuaeriE pFaTeECA aN COEpUS
verberans Ponee, an vero verbera-
cum, an simul verumque; Respon-
decque, verumque fonum efticeie;
Sed dinerto modo; nam verberans,
ideo lonum eHicie, quod verbera-
to tremulum morum imprimae;
rerberacum rero quod secundum
diverlas vibraciones ambientem
aera, per medium, ad audicum
rsque impellat; deber aurem illud,
quod verberatur elle planum, d
laeve (inquie) re simul aer EOTUS
reliliat; torus inquam scilicet am-
biens, cum alius sentus ese non
PossE: denique his verbis conclu-
die, sonus enim motio ejus est, quod
eo motu moveri potest, quo moventur
ea, quae resiliunt à corporibus laui-
bus, cum quispiam percurit: audin
motionem, Ccilicet aeris, vel alce-
rius corporis, quod bmilimoru, à
corporecremulo emirti possit; FOr-
ce dubicas adhue, an sIC verUS MO-
cus localis; audisti, quomodo
relilire, agirari, moveri, impelli
aera dicar; quod cerre de alio
mocu incelligi non porest; sed (
vis, consule alios Aristorelis libros
v. 8. lect. 1I. problemacum, nam
Probl. 3. dicir in Pono 2gi aera;
Prob. 6. deterri aera, impelli 3. 7.
rellecti, seu retringi, adinctar pila,
8. haber actionem Conandi, nihil
ellenili refractionem, id est ic-
Aexionem, Ccilicet aeris; 14. vo-
cem esse aérismorionem, camque
acuriorem, qua velocior est; in-
numeros alios locos Omitto, ex
quibus perspicuum est, IUXTAMeN-
nem Aristorelis, lonum dicere aéxis
morum, vel alterius corporis, quod
eodem modo moueri possicimorum
(inquam) cali modo moditicarum,
rna cum impecuinec quilquam est,
qui hoc negare possie, modo vel
tancum legere sciac; unde mirari
lacis non pollum, nonnullos re-
centiores Aristorelis interpECTeS
qui mocum hunc localem negant,
_ in eius locum incentionalem ne-
Ecio quem Cubsticuune, chymaeri-
cum cerre, de imaginarium, quem
libi rerineant, per melicer, led con-
cendo, Aristoceli cribui non poste,
nisi cextus illius penicus deprave-
tur; non omitram lingulare illo-
rum aequinocum, qui cum moruin
hunc adniceane, volune tancuin
illum aéra moueri, qui ex colli-
lione verberantis, de verberati, re-
silic; igitur rbi nulla est collilio.
non auditur Conus, ve in ribia, dum
inAacur, in pullata chorda; pEa-
Terea versis eam tantum partem,
versis quam resilit aër, audircue
COnuS; Praererea dum manu ceneo
campanam eodem modo Conare
deberet, cum aque Forris ictus in-
Aigatur; Ccd haec omnia Falliss.
ma Cune; igieur aër ille ab ictu re-
Eiliens, non facie Conum, sed ille
quem corpus percustum, dum cie.
ie, toties, quories vibratur, emit-
tit; sed haec omieto, nec vlera
pergo adducere, quae Cuperlune
in lecundo cap. cicaco, in quo dein-
de 2gie de graui, ee acuto, de qui-
bus eciam nos inEra agCMUS: Ca
cerum non existimo aliam vilam
esse hyporhesim, quae melius e
facilius cum Aristorelis TeXtu CON-
Tentiac.
Lulecelit   l
bile commune, lonus non ett teu.
ODYEC E IONE S.

## Folio 150 — 779785487:0208
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000208.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
ISC
PETYSTCAE TRACI. IIL
Sibile commune, igicuE POnUS NOn
CA IOTUS: Respondeo morum
esse sensibile commune, quia ta-
etu, rilu, et audicu percipi dici-
euT; Sed profecto nullam mocus
ipse imprimie affectionem vilui, ve
pacet, sed obiectum colorarum;
quod ideo moueri indicacur, quia
Tenlim axis opricus continuo qual
cractu, ad diver la lOoca terminatuE;
quod vero spectar ad ractum, idem
Fere dicendum est; na obiectum
caigibile, dum monerur, diver-
Cam continenei Auxu manus v. 9.
parcem atticie; rnde moueri iudi-
CatuI; de imperu maior elter disti-
culcas; dum enim aliquem per-
curis, haud dubie seneit; quare
dico, impecum ad. Cenlum FactuS
perrinere, quatenus Ccilicet calem
affectionem imprimie, v. g. divi-
Sionis, lectionis, comprelonis,
centionis, ecc. & lub ea rarione
est Censibile proprium ractus; pari
modo quarenus talem affectionem
imprimic organo audirus, Ccilicet
eremuli mOruS, es Censibile PEO.
prium audicus; guarenus VeFO CX
lagicrae sibilo, v. 8. Lagieram mo-
veri indicamus, tunc est Censibile
COmUINC; dE VeFO MOTUS, VE MO.
tus est, ad audicum perrinee, cu
ius organo calis mocus, affectionis
loco, imprimitur, quod nulli alio-
rum senluum organo comperit.
Secundo, obiicitut, PONUS Co
diffundieur, quo motus perueniie
non porest; V. 9. Conus Xris Cam-
pani ad aliquoc milliaria; sed (ve
video) nelcis quanca sIc aeris no-
Bilicas; _ vero Breniter FaCIAIM, VE
hoc luce clarius videas; sc chorda
Forricer pullata, quae dum se Cere-
SIEEX imprimieur, cidem aécis
quancicati imprimatur, licque r. 8.
lagirea geanicas, ad aëris granica-
tem, ve 500. ad r. haud dubie in-
tensio ipecus impressI PExFaTO
aeri, erie ad intentionem impresse
Tagitex, YE 500. ad I. VE PaTCE;
igitur motus aëris velocitas, erie
ad relocitatem morus LagiccX, ve
500. ad r. igitur, poliro quod aër
motu recardato moncarui, quo
Scilicet movetur lagiera Curtum,
V. 8. expulla, eo rempore, quo la-
sirrarnum passum decurrie, aee
Quingentos neritur;igitut eo tem-
Pore quo lagiera 20. Paltus conti-
CIF, aer COnticie 10000. quod R
aer moru aequabili, MOUCACUE, VE
dicemus (uo loco, cerre duplum
corempore conficier, (cilicet 20000.
neque hio SicteE aerIS MOFS, SI est
aequabilis; sed de hoc intra, cum
de Loni ditFusione ageIuS, quX TeS
Ccicu dirmissinas HaBCE, GUX CeFEE
communem (cholastiCOruI CaPEUIM
Tuperare videnEHE.
Tertio, obiicicur, intea vitream
ampullam, peobe obstructam, Ari
dulus cicada cancus edicus, eriam
auditur; led aer per vieri, Falcem
Paulo crassoris, pOrOS, SUBIEC NON
Porelt, igieur LOnuS, cum aeris
MOTII NON PEOPaSATuIE; RCspON-
deo dubium esse, verum cicadxe in
vicro probe obscructo, de (ve aiuine)
hermerice (ioillaco, Canentis POnUS,
audiri possie; nunqua C9O PTO-
bare pocui; polico tamen, Led HOn
dato, quod res ita sc habear, dico,
ricco imprimi, a cermulo interioris
aeris moru, cremulum eriam MO-
cum, vnde non mirum est, I aeri
externo deinde concilietur; quod
ducie, TagiEtam ad 20. PaTTUS ex Revera an AaE, Facile probari pO-
pelaE; AL EOEUS iMpeTUS, qui La Te; s enim ARIMR MAH COrpUS
ampul

## Folio 151 — 779785487:0209
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000209.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L 1B. II. DE SONIS.
ampullae complectaris, vel ampul-
lam iplam, dum cicada canie, in
2quam immer gas, atque 2ded (u -
biro lonus audiri delinat, signum
manifestum exir, cremulum vitio
mocum conciliari; at (I hoc nOn
obstance, Conus adhuc audirur,
revera dicendum cA, Per POTOS
vieri, purioris aeris parriculas,
emirri; sed profecto nunquam ad
hanc responsionem renies.
Ouarco, objicies, l inera sphae-
eam aeream, cauam, ferream, pilam
includas, illamque intus agites,
lonum haud dubie Cenries; P.ef-
Pondeo hoc quidem verum esse,
ee centies a nobis probarum;
led profecto ab ictu pilae, ErC-
mulus motus aeri imprimirui,
nam perinde cst, line in parte calta,
sine in connexa icus reAligaeur:
addo ego, me aliquando intra am-
Pullam vicream, cincinnabulum
Perico slo, appendiste, e rbi ligil-
laca FuisTee hermerice, FOnuIm FIn-
cinnabuli audinille, clarum quidem
inicio, Fulcum rero, e Lurdum (ve
vocant) e valde obculum, cum
ampullam manus Pringebat; led
haec in propolitionum seric explica-
bimus.
Ouineo, obiicirur; Conus est
qualicas, Ced morus non est qua-
licas, isicur Conus non es IOEuS:
Relpondeo primo, Ponum in actu
primo ese qualicarem, cum calem
corporis sarum imporrer, qui land
interrogato quale respondet: Se-
cundo, Conus in actu secundo est
qualicas, nec enim proprie est mo-
FuS, ve mocus est, led ve calirer est
modificarus, led omne raliter ret-
Ponder qualiter, e iITeFrOgaTO
quale; nempe aer rali modo agica-
bere dicitur, qua talem affectio-
nem audicus organo imprimat; ad-
de quod lonus in actu secundo di-
cic necellario impetum, cali modo
moditicatum, quem constat ette
qualicarem; igitur lonus est qualia
tas, non quidem absoluta, ve ca-
loc, e imperus, Ced modalis, qua
Probe responderur ad iInFCFrOZ2-
cuni quale; in hoc (meo iudicio)
nulla est difficuttas.
Sexto, quidam recentioe, con-
era praetarum aeris morum, mulca
obiicie, rultque, eos ese Lurdos,
caecos, et Philolophorum appel-
latione indignos, qui eam sequun-
tur, cum omni probabilitare carear;
Sed profecto ab hac cenlura absti-
nerC pocerat, quae longe maiore
centura digna eA; probat autem
primo, Conum non diffundi per
inorum localem, ex reflexione TO-
ni; sed haec settexio; quae (ucces-
sine Ac, quam ventus impedit, dicie
mocum, _c. Sed dicac, chrmaeri-
cum etse, exiguum aera, ab ore
loquentis, ad corpus rlque reste-
ctens Ferri, ac deinde redice ad au-
dientium aures; sed si vel minii
liquidi surcula, masnum vas aqua
plenum inficie, ee canculum Epiri-
EHS (VE VOCANE) vel cynamomis rel
alcerius corporis odoriteri, odorem
intra maximum criam dolium dif-
fundic, per puram admixtionem.
quis neget, nocabilem aeris quan-
cicarem, quognouersum Cono aHf-
ci: _ vero, nelcio, an sciat praeta-
EUS QuTOF, eoc aeris vndulas emir
ei, atque impelli, quoc ribrario-
nes efticie, vel chorda renla, vel
trachaea, vel aes campanum; quis
aurem illas numeret, quae breuisse
MO FeMPOTE aBSOIUUnEUE; MILACUE
rus, cam rim, Ceu qualirarem ha vero eamdem rocem ad aures mit

## Folio 152 — 779785487:0210
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000210.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
152
D ET YS ICA, YR ACF. TII.
de hominum deferri posse, cum
dici non posir, aera plenum esse
rocibus; sed egresie hallucinatur,
Si purac, eamdem vocem esse Lim-
plicem Conum, cum cerre ex muI.
ris componatur luccessiue Auenti
bus; e veconon videtur capeie,
quid sic rox; igitur accipiac, et
consideret simplicem Conum, v. 9.
vocalem A, ab ore loquentis pro-
cedentem, hoc eA inMNeFaS Fere
aerisrndulas, quoquouersum diftu.
(a5, ac proinde lingulorum auri-
busincidentes; et quando dicie,
hoc a nemine unquam dictum elle,
non ridetur Legille Arittocelem,
Alexandrum, Auerroem; Viceu.
erium, Themistium. Maurolicum
Abbarem, Calileum, Merlennum,
_ quocquor re par cst de Lono
Ccrip(erune.
Pracerea, nostram hypothelim
impugnar duplici experimento;
primum ett, quia cognolcims
vndenam procedat, et veniac (0-
BUS, quod renera non Aeret, (i (0-
nus ipse ad aurem perveniree; led
rbi aliquis laxo impecitur, meo iu-
dicio dilcernie, unde iactus pro-
fectus lic; E enim Frontem ferie, 2d
orcum spectantem, certe ab Orru
iudicar, lapidem iactum esse; et
tamen lapis, per sciplum, nOn reto
per vicarias species ferit; idem
prorlus de aëris appulsu, dicendum
est; aliud experimentum à tubo
acoustico, qui sonum ampliticat
petitur; Ced vel ex hoc experimen.
to haberur, plures aëris mori par-
riculas cubo illo excipi, ac intra
aurem colligi, quarum maxima
pars aurem Fugitter; neque in hoc
est vel minima difficulcas; led haec
omieto, ve graviores obiectiones
Toluamus; licer essim pr_taUS AI-
thor aliorum Cenrentias Graviore
passim centura cascigare Coleat, pa-
rum camen vel nihil penitiss de his
centuris curandum est, praelereim
cum ipse pauca in PhylIcIS HabCAE,
quae maiore cenlura diona non line.
Seprimo, obiicirur a nobis, Ccili-
cet, non ab alio; si Fonns dicie can-
tum aeris moru, tali vel cali inodo
modificarum, qui scilicet auris
cympanum pullae, igicur idem (0-
nus Semper audiretur, idem inquam
in rarione granis, e acuri; quod
Probo; vibrationes huins crmpa.
ni, sine maiores Line, Liue minOres,
Cune Temper ilochrona; quales
sunt ribrationes ciusdem choidae
aeque renla; igitur Cemper edicur
Ponus aque acucus, live FOrrior,
Line debilior sE aeris appuI(US;
quod si dicas, audirionem in cym-
Pano non Reri, Ced in neruo aCou-
sico; etto cum Cemper habeat vi-
brationes aque diueurnas, aeri in-
naro similem affectione Cemper
imprimie, similem (inquam) in
ratione acuri, igirur perinde est,
sinc audicio in cympano. Cue alibi
tac; haec obiectio est difficilis; et
Forre ab iis cancum intelligeeur, qui
sem hanc paulo accencius perpen-
derine: Respondeo tamen, cym-
panum id propemodum muneris
praectare audirui, quod crystallinus
vilui PEXCaE; X quemadmodum
crystaltinus ica radios luminis ex-
cipie re eos in balim rerinae distin-
Etam proiiciat, quod ve Faciat, modo
concrahitur in Faciem Ccilicet ina-
sis convexam, modo explicatur,
in masis planam, pro diverlo ra-
diorum illapsu, diuerlague inciden-
tia, porro vese le contrahat, vel
explicet, adhibet operam delica-
cistimi mulculi, id est procestuum
cilia

## Folio 153 — 779785487:0211
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000211.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LrB. II. DE SONIS.
ciliarium (ve vocane) quibus quali licet, vel acurior, vel geavior ron
Funiculis, potentia inOrrix CryICal-
linum laxac, vel Aringie; 2d id
Porro determinatur, a prima La
diorum proiectione, quibus quasi
ObieCEU PEXLeNFIE RAEUEA; TUINC
aureim porentia morrix, vel Arin-
sic crystallinum, vel larac, vel in
co staru continet: Dices ergo pri-
mo carim instanci non sc vilio;
vicco id concedo; praelerrim cum
afectio, quae oculo imprimitur,
raretactionem dicar, qua cemporis
Succestionem importar: icaque ex
hac analogia, dico EVImPaNU au-
riculare, ita consticutum, ex a na-
cura insticucum esse, ve prodiuer-
oaeris illapsu, modo, rentionem
laxec, modo EringaE: PEO quo,
adhibet oxeram gemini mulsuli
quo cempanum vel adducitur, vel
laxatur; 2cque adeo a primis aeris
impullibus determinatur, ad hoc,
re vel sringendo, magis cendat
cympanum, vel laxando, FaNEU.
liun de censione remittat: analo.
giam habes in milicari compano,
cuius embrana Funiculorum ovc-
ia magis cenditur: Ced ve hoc me-
lius incelligatur; debet cympanum
talem rentionis gradum habero, ve
eius vibrationes, cum vibracioni
bus corporis Conori ilochiona
line, quo cerce nihil Facilius exco-
sicari possic; neque poruie natuEE
author, livic muneri defuisse, quod
ad hanc audiendi taculcarem adeo
necellarium esse ridebatur; praeser-
eim cum artis opera, tanca Facilica-
te hoc idem iplum consequamur;
tum in chorda, cum in militari
cympano; immo in rractaer, idem
peorlus nacurx insticutum habe-
ius, quae ad libicum, modo ina-
is, modo minus rendicur, vesci-
LaM. 22.
edatur.
Dices, quando duxe chordae (-
mul pulsantur, quarum vibeatio-
nes non lunc ilochrOnx, non CA
pocior racio, cue cympanum se se
cum vibrationibus rnius, quar
alterius componac: Respondéo I
chorda illa cerram proportionem
habeane, ex qua consonantia mu-
Lica relulcet, v. 8. Si rna sic dupla
alcerius, sicque diapalon, ica ve
Subdupla bis, eodem tempore; ec
dupla lemel ribretur; Respondeo
inquam, Fore re cempanum in hoc
calu, luas vibrationes cum vibea-
cionibus lubdupla componat, id cs
acuriori lono se le accommodet; lic
enim luas quoque ribrationes, cum
ribrationibus duplae chordae com-
Donic; nempe re lingulis ribrario-
nibus, nouum ictum, a minore
chorda excipie, ica post alternas, d
maiore accipir; vides VE, recte COn-
veniane; si vero sic diapente; id est
minor chorda sir ad maioré, in La-
tione =. Pos eres vibrariones, nouu
ictum a maiore chorda, accipic in
camdem Ccilicer parrem, licet alius
ictus a maiore, alogus intercedat.
rnde haec contonantia licet stata
auribus accidar, minus camen ora-
ea est; quam dispason; si aucem
Sic diacellaron, recurrunt ictus post
quacuor vibrationes; duoqueictus
alogi incercedune; vnde haec minus
Staca ek, quam prioi; in diapalon
Peaualer omnino minor chorda,
cum nullam prorsus selltentiam
Pariatur, Ced post alcernas vibra-
tiones, idem mocus cempani, ictu
Scilicer a maiore inficto, Collicire
tur, nullulque alogus ictus inter-
cedac; Ced duo minoris, rnus ma-
ioris, cumdem eympani morum

## Folio 154 — 779785487:0212
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000212.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PE ZSLCE TR ACT. III.
Dromoueane; in diapenre quinque purarionem caderent, incelligunt.
ictus considerantur; eres Ccilicer
minoris, ee duo maioris, quorum
4. ad CIHIMIdCM IMOEUIM CONCUErUnE
rnus Ccilicet maioris, e 3. mino-
ris, estque rnus cantum ictus, ma-
ioris Ecilicer, alogus, hoc est, qui
mocum oppolium imprimie; lcd
profecto 4. luora r. praeualene, in
diarelTacon7. Ictus considerancui,
4. minoris, 3. maioris, quorum 5. ad
CIITMDLCIMI PIOEIUIM CONCUEFUME, 4. SCi-
licer minoris de r. maioris. Suncque
duoictus inaioris alogi, qui mo-
eum contearium imprimune, led 5.
Tupra 2. Praeualene; Led de his in-
Fra Cuo loco agemus; li demum
nulla sic conlonantia Ponorum, et
vibrationum, led perperua alogia,
illud cerre ingratissimum ermpano
accidie, ratio paret ex dictis, illam.
que intra tuse explicabimus. Hic
vuder reiicere nonneminem, qui
vule, Conum per medium non dif-
Fundi, sed in cympano immediace
produci; cum enim id quod cym.
pano imprimicur, sic calis affectio
BIOTuS, re constat ex dictis, illa
haud dubie per medium craduci-
tur; Ac in medio collioieur, disper-
sicur, relectirur lonus; immo l0-
nus lingulari iure, ve bene obler-
nat Philolophus, medium delide.
Tac; Ced hic Erustra dincius hareo;
quid faceres huinsmodi homini-
bus; qui cerre quamris linE Lerum
Phylicarum ionorancissimi, de iis
ramen disputare, scribere, ac li-
beos in lucem edere non cellane,
quos quidem refellere OpexE pre-
eium esse non porese; puder enim
cum rmbris congredi, cractare vi-
cera, muscas Fugare, et cum iis
disputare, qui ne terminos qui
dein rerum illarum, quae in dif
Sed iam noltrarum propolirionum
TerieI RePeTAIMUS.
DROP. LFII.
Sonus secundarius, praeter entita–
rem mobilis, impetus, e mo:us, di-
cit talem modisicationem morus, im-
petus, immo  ipsius mobilis, quod
revera nisi tale esset, tali motu mo-
veri, e diffundi non posset: P’atee
ex dictis, hinc lonus pro uo For-
mali (ve aiune) dicieeancum mo-
dum impetus, e mocus, immo e
iplius mobilis; ac pro formalissi-
mo (re Sic loguar) dicir modum
imperus, nempe dicic illud, quod
eali modo atticie eympanum; Ced
impecus calis cali modo afficie cyim-
panum; nec enim motus agic 2d
extra; dicie camen necellario, tum
corpus, id est mobile, ci scilicee
impecus insie, eum mocum, sinc
guo impecus 2d CxEr2 nOn agerCt;
haec omnia constant ex dictis: Flinc
quando a Philotopho Tonus mocio.
appellatur, ita intelligi debet, ve
ocio dicar, EU IIIPCTUII, TIII
IIOTLI HInC FONUS Eecté diCIEHE
impetus cum noru in tali mobili,
tali modo modificacus; hinc etiam
Vides nOIU IIIPCEUS MILBUS, quO
Scil. Formalicer, e Secundum Fin.
SUIIarE RATUIEA inStIEIEII, audiriUX
Porencie Famulatur; hinccalorviluis
imperus auditui (erMIE, VEEEque La-
ecui; trumidum e siccum olfactuis
e sustui; Ced verumque caloris
e imperus opera, ve luo loco vi-
debimus: quomodo rero dici de
beac qualicas, iam dictum est su.
Pra, non quidem absolura, scd
modalis, d respectiua

## Folio 155 — 779785487:0213
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000213.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
L. 1B. IL. DF 80HtS
PROP. LIV.
Sonns non propacatur vt lumen :
Parce, quia Conus per morum lo-
calem aeris, lumen vero line aeris
moru propagatur; hoc ett, ve qua-
licas absolura, quae revera IIEIA
dacam sphaeram producirur, ac dif-
tundieur; at vero Conus non est
qualicas abTolura), ve constar ex
dictis; adde quod Conus (uccessi-
ue, lumen in instanci, PCOPA.
SatuI.
PROD. LV.
Illud mobile, in quo sonus propa-
satur, multas conditiones habere
debet: Prima es, ve CE rnum, hoc
est adinstar lupertciei, corpori laeui
adhareac, a quo expellirur: Lecun-
da, velic continuum, hoc est re
COnTIHUO, nCC INTCTEUPTO MOTU,
adinstar Auenris vndae, explicerur:
cerria est, ve RE Cubrile, hoc est ve
facile per incensibilia eriam Fora-
mina se se insinuare ponie, unde
dicebam lupra, esse qualdam pu-
rioris aeris, hoc est minus mix-
ei particulas, quae Cubrilisimae FunE,
d Facile per omnes comiltutas
Permeane: quarta, ve Facile di-
uidi possie, itemque cedere, de
cito moueri; haec omnia puriori
aeri ridentur inesse; quid enim (ub-
cilius cum proprer parrium exigui-
earem, cum proprer Cummam hu.
midicatem, qua Facile Aouram inu-
care porest; et Facile diuidi, quip-
Denullo Elaminum plexu implica.
eur; Facile quoque cedere, et cito
moueri, cum quia nullo modo gra-
vieae, ac proinde morui fere non
relistie; cum quia perexigux Par-
lare est natura insticueum, ve det
sE Coni vehiculum, seu quaedam
porius matrix, in qua, à pulsance
chorda, v. 8. rocalis signitur
FaFuS.
PROP. L. VI.
Sonus non est corpus vel substan-
eia: Ouia quacumque lubstancia
Polica, si nihril aliud addatur, non-
dum est Conus; Ced ex dictis hoc
perspicuum est: inmO nOn est.
simplex corpuiculorum mocio, ve
Democritici asterune; sed porius
corporis continui, cali modo agin
Catl.
PROP. LVIL.
Sonus non refrineitur; PaLCE ex-
perientia; rario est, quia refractio
AE, quando radius qualicaris difu-
Cx abfolure, proprer mutarionem
medii refrinoitur; Sed FOnaS nOn
est qualicas abloluta: Praecerea
cum propagetur simul cum corpo-
re, id est cum aëre, alia corpora
Tubice, ac penctrare non potect.
PROP. LVIII.
Sonus reftectier: Cuia CHME
mobile refectarui; _E CIIM COHUS
per mocum in mobili diffundatur.
cerre ab obice incerposico reflecti
necesse est; e vero Fcho Poni re-
Rexionem quamdam alca _ publi.
ca roce (ve ita dicam) praedicat.
PKOF. L.L2.
Sonus per omnem lineam propusa
tur: Ouia aer, qui non graiitat,
per omnem lineam moueri porest;
Ted Ponus cum aere mOtO PFOPZ
GaTUI, Ve PaceE; igitur per ommen
res, multum impetus a corpore lineam; ris analogiam; cogita cu-
Conanre excipiune: _ rero lingu mulum renuissimi cineris, rel put-
2
uccis.

## Folio 156 — 779785487:0214
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000214.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PE ZSTCK F R ACF. III.
veris, quem s quis viroa cele-
ri percuriat, hand dubie per om-
nem lineam puluis relilier; idem
Peortus, poriorique iure noltro
accidic aëri, dum a pullata chor-
da expellicur, e AagCIIatI.
DK OP. L Z0
Fxplicari facile porest, quomodo
sonus, per vias oblignas; aliguando
feratur; Y. 8. aliquis loquitur in
publico rico, e9o, qui Cum in
conclaui, loquentem audio, licet
ab ore loquentis, 2d WCaS aUTCS,
linea recta duci non pollic; immo
spse auris incerioris ductus valdé
obliquus est; igitur per vias obli-
quas, Ponus semper auribus illabi-
EUF; HOC CerrE HON ACFEE, S puTa
e ablolura qualiras ellet; ve ride-
re est in lumine; igitur quemad-
odum aqua, dum illabitur, Per
omnes meacus subic, praelerrim
dum vndarim, verlus cauernolum
lirrus accedit; ita prorsus aer, vn-
dacim quognoucrsi Auens, a rocis
centro, Facile in auris canernam, le
Se InAnuaE, _ in intimum concla-
ve Lubit: 2dde quod Facilé a quo-
libet obice rerlectirur, eadem, im.
momaiori Facilitare, quam lumen,
cuius aliquae parres per setractio.
nem immerlae percune, (ed in. hoc
nulla est difficuleas.
P ROF. L X I.
Si tancum essent corpora dura,
nullus sonns esset: Pacer, quia nul
lum elter corpus, quod a rremulo
corpore, quoqnoversiun rndarim
expelli pollee; nempe corpus du-
eum relustie, nec eius partes relli-
ne tacile poltune, iilque condirio-
nibus penirus caret. Quas Coni Ve
hiculo. cribuims.. P. 5. 5.
DROP. LXLL.
auret vique telatur, ee cympanums
feriat, quia tamen Pemel Fancir
ferie, illam ictuum Cuccessionen
interruptam non dicie, quam ca-
men ad Conum neceltario delidera-
ri, supra demonstranimus; hinc
corrige nOnIlOS, PATUI CAUTOS,
qui cum mocum aliquem aëris,
Pono tribuere COSCTENEUF, nON
alium mocum consideratunE, nEI
aeris, inter duo corpora, dum nu-
tuo colliduneur, intercepri, nec
vilo modo considerarune Fremulas
corporum vibrationes, quae ab ictu,
proprer aliquam. Ceu centionem,
leu compressionem, dum corpus (e
Se pristino sarui cestieuie, conse.
GUIIHEVE: Binc de Cono plurima
dissona, sen parum consona di-
ACEIIMEO.
PR OL. LLL LL0
In vacuo, nulls socs pet 
dium dyshnucte. Nempe licer
corpus verberarum, vel pullacum
cremeret, quia camen nullus aér
rndatim, successiua illa. _ InFeF
supta Aagellatione expelleretur,
nulla eslec Coni diffulio;  quis Fa-
men, dum lyra in vacuo pullatur,
lyram iplam mordicus teneret, (o-
num audirec; immo si vel cancum
tempora ipla, cum aliqua prestio.
ne, lyra corpori admmoneret, cuius
rei paulo polt rationem alteremus s
praecerea l quis in vacuo loquere.
eur aera protecto ex Faucibas.
emitreree, acque aded nihil obstat,
quo minus audiri poller, quod
quomodd hac intca dicemu.
Let lt no per cosonm ano
rum corporu testut no s
sont: Probatut, Ga ACCE a

## Folio 157 — 779785487:0215
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000215.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
et
ret
TII
2 c0. 22.  18.
Sonus non dieit morum aeris con-
inui successive appulsi; PFOBaEUE,
quia dicie mocum aëris, vndarim
expulsi; Ped incer vndas, aliqua in-
cerruprio. seu morula incercedie;
quia tor sune aeris emissiones, vel
indx, quoc lune ribrationes Cor-
poris Conanris, v. 9. chordae pul-
Patx; igicur quemadmodum vibra-
tiones non Cunr continuae, sed in-
TerTuPEX; ita etiam aeris vnda,
NON LunE COnFInUX, Ced IIFCFFHDEX;
equidem mocus cuinsliber vndae est
concinuus, Scilicet a corpore Lono-
10, vlque ad audicum, ee quali-
bec vnda est continua, ec vna, id est
limul rnomoru, lingulae cius par-
les conrinua, non vero divila, et
distractae moventur; ac vero (i plu-
reS VndR INECE LE COIIDALEMEAE, NON
TUNE INEEF CO COHFINUX, VE PAECE EX
dictis: anal giam clarisimam ha-
bes, in illis orbibus, qui in Cuper-
sicie aquae explicari Polene, vel in
ipsis Auctibus, a modico vento
exciraris; in hoc nulla est diffi-
cultas.
PROP. LZV.
Finc sonus dieit mocum aëris suc-
cessine appulsi discretum, ac inter-
ruprum, vel potius aëris parces dis-
cretas; ac interruptas; Cum enim
illae aeris rndae non sine contina,
Per P. 64. cerre dilcretas esse ne-
celte est, re ipla corporis Ponantis
vibrariones, quarum lingulae, Sim-
gulas rndas exCitaHE, Lune dis-
CICTR.
PRO. C. L L Y Lo
pe lonus dicir talem moditicario
nem, re plures, exeque cirissimx
vibrationes, plures aeris vndas ex-
Pellantinempe mulciplici ictur opus.
est, re cympanum sensibilires ere-
mac, vel afticiatur, ve supra di-
ctum est, e talem censionis ora-
dum induat; primi enim ictus, Cune
quali praeludia, quibus cympanum
quati ab obiecto Caluracur, de qui-
bus ipla porentia obiectum quali
delibae, seu pralibac, e le le ac-
cingie, ad idem obiectum exci-
piendum; ita prorsus cycharaedus
inicio debicam, ac juctam sidium
tensionem probat, e componit;
ica quoque mulici, praemissis qui-
busdam rocibus, praeludunt, ipsi.
que cancui praeludune: ee haec
rera est rario a priori; cum enim
NON SEPONUS, qui nOn SIE qualitaS
audibilis, per d. 1. nec sic audibi-
lis, nisi organum audicus sensibi-
licer atticere posie, haud dubie
primo aeris appullu, vix senlibi-
licer cympanum afcicur nisi ad
praedicta peaeludia: analogiam
trabes in iis chordis rnisonis qua-
rum alcera si pulletur, altera, in-
racta licer, non carim quidem, led
eantum post aliquod cempus, COnaE
ve Tract. L. lib. 2. Fuse a nObiS ex-
plicacum est; pari modo, cympa-
num primo aeris appultu non (0-
HaC, id est sensibilicer non affici-
EuE, Sed post aliquor ictus reperi.
Eos, maiox motus imprimicur,
_EC.
PRO1. 2AY.
PROD. LXVIF
ete ona tancum aetis vidanoi
et futsechi ad vampunni; det alinco
corpus, quod manu reneas, vix so-
nat: Rario CR, quia anUS vi-
brariones impedie, quae cum subci-
facit sonum: Patet ex dictis; nem. lissimx Cinc, lcuissimo contactu iim

## Folio 158 — 779785487:0216
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000216.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
58
P E Y SFC A. T R A CT. IIL.
pediri poltune; ex hoc Colo expe-
rimento nostra hypochelis misiti
ce contirmatur, ve consideranei
paree; G enim ex simplici coltilio-
NE LONUS NALCCFCEUE, CerTE quan
dO manS _S CaPAMUM TeHCE, HON
est minor collisio, re paret; licet
nullustere sc Conus; idem dico de
viero, de Cerpho, ec.
PROP. LZVTIT.
Dum plorium fidium symphonia
canit, inera ades angustiores; si lu-
cerna accensa sunt, tremuli Ram-
marum mocus ad fidium numeros se
se componunt: Vulgare latis expe-
rimentum, quod caren rix vIlus
obleruat; nempe cremula Adium
vibrationes aeris rndas, e Cono-
xos Auctus excitane, quorum nu-
merolo appullu, Aamma ipla, quae
Facile moveri porest agitatur, 1d-
que IIXTA COIdCM MUICTOS.
PROP. LXIZ.
Finc si barbirum pulses, iuxta lu-
cernam fumantem, eumdem motum,
in ipso fumo ipsis oculis obsernabis:
Ratio eadem est, gua Tupra; Fu-
mus enim est facile mobilis; _ ve
vere dicam longe Facilius, quam
Ramma, ve facile probabis; nem-
De Rairma ipla aliquanculum resi-
stic, non line indionante crepitu;
cum camen fumus libere prorlus,
_ line vila penitus relistencia ce-
dlere videatur; rarionem luo loco
atteremIs.
DROD. LZ Z.
Frinc s intra obscurum conclane,
inera quod radium solis, per foramen,
excipis, proxime ad ipsum radii du-
ctum, barbirum pulses, tripudiantes
picies; Rationem iam cenes, se
hic rexeram; nempe illae atomi
Cune Facile mobiles, et à Auctibus
aeris agITRMEUE.
DROP. LZ Z L.
Tinc si non procul à lanigata su-
perficie aqua barbito canas, lenissi-
mum crispata agna morum obscruas;
Eadem est rario, quae lupra; huc
etiam reuoca mocum renuillima-
rum exniarum, quae rul8o MIHO.
ribus barbicis, iuxta ceruicem al-
ligari Polene; nempe cremulus
chordarum aftrictarum plectio
morus, Facile in tenues taenias,
quae Cune facile mobiles eradu-
CIEUE.
PROP. L. ZZ 1.
Si quis corpus sonorum dum p
satur, mordicus reneat, eriam obstru-
etis auribus, sonum audit: Racio
eAt, quia ideo Conat corpus, inquan-
cum ab ictu, tremulo mocu, innu-
mmeras fere vibrationes conticit;igi-
tur eremulus ille mocus, in dentes
eraducitur; ab his in membeanu.
lam, quae cauxe denris radici ob-
ducta CA; 2b haC, EITI In EVINDA-
num, tum in acca innatum, ab hoc
demum in neruum aconsticum; hoc
experimentum nostram eriam Ry-
Porhelum clarissimé probat; quid
enim aliud, nil cremulus mocus
Eraducieur; auE cerre CI aliud EF2-
ducitur, cur non eque obstructis
auribus, per medium cranium pro-
Pagacur; ex quid porro praestar ille
dentium contactus, s dicas Conum
esse aliam qualicarem, per medium
diftulam, Cum CTIaIM PEE COrPOTa
opacistima Cubire, ac propagari
POsiT; ac05 aperi, quaneum vo-
aromos quasi ad numeres saltare as les, de lyram pulla; nisi denre
Fan28aS,

## Folio 159 — 779785487:0217
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000217.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
DC
10C
L. 2B. II. DE SONLS.
cangas, vel capice, v. 8. Fronte,
temporibus, _c. (I OBsEUEEA SInE
aures, nihil prorlus audies; de
denribus iam alii obseFHALUME, 1OS
primi de capiris concaetu oblerua-
nimuS.
DROP. LZ X TI.
Hiinc si quis barbiri moum. dum
pulsatur, dente mordeat, atque au-
res obseruat, cantum es sonum au
dir; PEoprer camdem PariOneM; nON
Pane quod SInE aB OrC, 2d aUTeS VI-
que, quidam meacus, quibus (o-
nus diffundatur, ve aliqui latis in-
Culse dixerunt, alioguin licer den-
tem barbitus nOn LANgeTCE, aBCI-
cum eamen 0s lonum adhuc exci-
Peret, acque eraducereE: PExTETCA
tolo capiris, vel remporum conta-
ctu, obstructis eriam auribus, (0-
num praetarum audies; igiruI Pra.
dictimereus, ab ore ad aures ducti
prortus Actirii Cune; igieur alia r2-
tio est, quatri Lupra iam arculimus,
Petira Scilicer a ribrationibus chOr-
die, in barbicum eraductis, ab hoc
in denrem, ab hoc ad Organum
audicus.
eROD. L. X Z III.
Fhinc si quis longissimam trabem
pereutias, etiam lenissime, eius-
que alieram extremitarem mordicus
ueneas, obstructis auribus, sonum
audies; Eic aliqui maxime labo-
rane, re explicene, quomodo (0-
nus, per coram erabem diffundatur,
quod ridiculum est, cur enim lon-
sefacilius per vicinum aera, nOn
diffunderetur; igicur alia ratio
quaerenda est, eaque perenda, a
vibrationibus erabis; quae licee
Oculo rix perciPIANEME, exCITanEuE
tamen d̀ modico, e devissimo ictus
immo illas etiam oculo videbis, (I
erabi vas aqua plenum imponas;
nempe aqua Cuxerticiem molliter
crispari videbis, praelerrim si Colis
radium paulo lonsins rellectat, ac
proiiciar; igirur a cremulo erabis
moru, hoc cancum procedie: hinc
Si erabS tic pendula, maior Ponus
audicur, quia masis ribeatur, quam
si continuo Colo incumbar; quod
dico de trabe, de ingenti CaxO, vel
marmoris Frusto, dictum (IC; PEX-
Serrim (I (VE RerI POleE) dum ex-
dicur, gemino tantum Fulcco, hinc
inde incum bac: hinc (i aurem prO-
xime admoncas, ictum quoque sen-
ties, cum enim ictus levissimus
Fuerie, etiam minimae vibeationes
excitantur, hae vero perexiguum
Conum diffundune; hine ad modi-
cam distantiam, vix auditur hic
Tonus; idem prorsus de muro, dum
ab alcera parte pullarur, dicendum
est; nec enim est, quod quisquam
amplius muro imperum imprimi
neger; cum muri morum mulca
enincane; duo cantum aftero; pri-
mum Cst, CUMIO MUTO YaS aqua
plenum impolicum; dum enim mu-
rus cunditur, crispatur aqua: lc
cundum est cenuis lamina, muro
appenta, quae solem seAectaE, e
proiiciat, nempe radius proiectio
nis cremere riderur; alia mulca
adhiberi pollune, ad hoc experi-
mentum contremandum, qua vul-
30 ad explorandos SuBTeFFANEOS
cuniculos, adhiberi Colent.
PROP. 2L aL 1
praefati contactus opera, audiant
Si enim vel ita obstructi sunE au-
RIUM MEatUS, re aEF ad cympanum
p et se
LLin non raro acciant, si furct
qui nihit prorsus auribus audiunt,

## Folio 160 — 779785487:0218
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000218.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
46O
PET ZSTCE E R AC F. TII.
Peruenire non possit, vel ipsum
cympanum ica sic affectum, ve vel
proprer humoris actusi copiam, vel
nimiam crassiriem; vel quodlibee
aliud vicium, ab illapso aere mo-
veri non possr; cerre si vel mordi-
CuS Turdus teneat corpus Conans,
vel iplo capice rancat, vel baculi
Operam adhibeat; cuius altera cx -
tromitas, ad corpus Conans, altera
ad Curdi dentes perrincat; haud
dubie Turdus Conum d cantum au-
diec; proprer camdem racionem,
quam non repeco; hic tamen rnum
obleruo, Scilicet non modo a den-
te cremulum morum, ad crmpanum
eraduci, quod ram male aftectum
ese Supponitur, re moveri cremu-
lo moru non possit, verum etiam
ad innatum aera, opera ralis, quo
continetur, quamquam dici criam
Porest in cympanum a dente rradu-
ci. Cc enim leuis ictus erabem ma-
ximam monet, quam lumma vis
aeris illapsi nunquam moveret.
DROP. L ZZV.
Dum corpus aliquod sonat, minor
procul, maior proxius sonus auditur:
Dere quod lic, cerristimum es,
ratio vero (meo indicio) Facilti-
ma, quo enim longius Lonus pro-
Pagatur, id est aer diffundieur, co
cerre distractiores aeris patces eua-
dune, e cariores; (cd in dato (p2-
tio, aeris distracti, Pauciotes;
denlioris vero, de constipari (ve
Sic loquar) plures partes lunt; 1gi.
cur plures aerismori partes auribus
accidune, E propior est; paucio.
Les vero, E remotior est; sed plu-
res parres caula maiorem effectum
producune, per aX. Commune; 1gi-
rur plures aeris parces auri accide-
res, maiorem eriam mocus alle.
ctionem eympano imprimUnE; sed
maior aftectio maiorein caulam, id
cAmaiorem lonum indicat; iciEME
dum aliquod corpus lonat; minor
procul, maior prope lonus audi-
cur, quid clariis.
DROP. LZZ VL.
Tlinc iam habetur magni es put
ii soni differentia: Nempe ille ina-
Enus est, qui magnam aftectiorem
cympano imprimie, ParuUS verd
qui paruam; porro maior altectio
dicit plus caula, MInOE VeTO, IMi-
nus; icaque cum praetaca affectio.
nIS CauLa TIE AËF MOTUS; CCFFC qud
plus aeris mori cympanum Ecriee,
maior erie FOnAS; IMINOF VCFO, quo
minus: verum vero minor aeris
Portio, Sed relociore moru illapla,
maiorem affectionem possie impri.
mere, quam maioe, quae caido
tantuim moru iltabitur, dubium esse
non pocest, inde camen magni et
Parui soni difcerentia Cumi non
Dollune, cum parnus de magnus
lonus, intra camdem diltanciam,
aeque cico diftunduntur, ve inft2
demonstrabimus; igitur hae ditte-
rentia a maiore, vel minore aeris
illapli cympano portione; tunc ac.
cipicantum pollune: iam veio cla-
rillima inde rario cAt, cur procul
a corpore Conance, inor LOnuS,
maior vero prope audiaeur; quia
minor aeris porcio auri procul, ma.
ior vero prove illabirur; (ed ve cla-
rius haec racio exPONaEUI, (IE Tan
eum circulus, vel orbis campanx
cencro A, cuius arcus BC 2llu2- Fi8. 27.
tur, cui aequalis aeris aicus BC
respondeat, qui, vbi le le campa-
na, posticum reducie, per lineas
rectas, 2b A centro, ductas emir-
ti, aC expelli centerur, 1IDEu Xequa-
bili:

## Folio 161 — 779785487:0219
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000219.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
LIB. II. DE SON 1S.
bilijigitur rbi supertcies aeris BC, acuri considero; prxeterea suppono
Peruenerit in FD, cerre distractior idem rempus, quo praetara aeris
elt, et mulco magis, rbi perveniein
FC; cum enim plus aëris mori nON
siIC in FC, quam in ED, vel in BC,
cerre lonoe distractior est in. FC,
quam i BC, Ve patet ex termi
HIS.
PROD. LZXVTI.
Maior vibratio maiore sonum fa-
eir; Onia plus aeris vibrar; plus enim
aeris Aagellat, igicur plus vibrats
acque expellit: porro cum dixi ma-
iorem vibrarionem, intelligo de
maiore ciuldem corporis Ponori,
vel Ponantis, cuius maiores, et
minores lune vibrationes.
PEOP. LXXVITI
Hlinc cum fortius pulsatur chor-
da, vel as campanum, maior edi-
tur sonus; Ouia Ccilicer maior pul-
lacio maiorem rentionem, vel ad-
ductionem facit, ex qua necesta-
ridmaior reductio, e maior vi-
bracio sequitur; led maior vibra-
tio maiorem Conum Facic per P. 77.
isitur de maior pullatio; igieur
chorda Forrius pullaca maiorem (0-
num edic; hinc rides quomodo
hypochelis secunda, qua cancum
de re supponebat quod lic, demon-
Atretur, proprer quid sIc.
PROP. LXX1X
Soni in ratione maeni es parui,
sunt ut portiones aeris emissae v el
expulsa: Pacer ex dictis; Cunc enim
vt affectiones imprellae, Per P. 76.
hae porro re caula, per aX. COII.
hae demum re aeris appulli porrio.
nes, ehae ve porriones expuls;
Suppolita Scilicer eadem d COr-
Pore Conance distantia; dixi in
porcio cympanum afficie, id est
camdem morus relocirarem.
DEOD. LZ X Z.
Fiinc soni ejusdem sonori, in ra-
tione maeni es parni, sunt ut vibra-
tiones; Sunc enim re aeris expulla
a corpore Conante, portiones, per
P. 79. Ced hae lune ve vibraciones:
nempe aër in coro illo vibrationis
tractu Aagellarur, eo scilicet modo,
quo dicam infra; igieur corus ille
expellitur; sed hic aeris tractus,
tractum vibrationis, aut cerre se-
minibracionis meritur; igirur COni
Fune re praedicti eractuS; IgITUE VE
vibrationes: dixi eiuldem Ponori,
quod sic in eodem Aatu; V. 3. Ca-
dem chorda ciuldem longicudinis,
crasirudinis, censionis, aceriae;
si enim vel rnum ex ictis desic, idem
Lonorum minime censendum cAt.
P ROD. LZZXI.
ETinc sonus sensim imminuitur.
dum pulsara chorda tremit: Cum
enim Cenlim vibrariones imminuan-
EUE, VE Patet; _ cum Coni LINE VE
ribeationes, per p. 80. Cerre (0-
num imminui sentim necesse cAt;
dum scilicer chorda pullata ErC-
mic: hinc E dum adhuc eremie
chorda, vel es campanum, maru
SstacuE, illico Lonus delinit.
YROC. LL LL LLL.
Sonus per mediam Rammam, es
crassiorem fumum; propagatur. qui
dem, sed difficilius: Rario est, quia
ionis e tumi slamina, mulcunr
aera incercipiune, Faciuntque, ne
ratione magni e parui, nec enim vlcerius propasetur: adde quod
acthuc tonum in ratione siauis ee vis caloris mullas parces caietacie
Tom. 12
quta

## Folio 162 — 779785487:0220
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000220.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
162
PEZSICF TR AOF. III.
qux deinde dissolunnEuE; PaFCF QI-
tem experiencia, per mediam Aam-
mam, e craltiorem Fumum, Co-
num minus audiri, idem de Cra(2
nebula dictum sc, cur vero Aam-
ma, aeris appullu, nonnullum Are-
picum edae, secus vero finnus, li-
cec eodem haliru conster, lario est,
quia in Aammasignis slamina CunE
rnica, magilque luo plexu resi-
Rune, quam in exrincto halicu, rel
fumo, in quo Leparara LunE.
DROP. LXXXTTI
Sonus magnus es parnus ejus
dem sonori, intra camdem distan-
tiam, agne cito audiuneur: Sit
enim daca distantia (ex paltuum, sIE
Conus magnus A, paruus B; sitque
A ad B, YE 2. 2d 1. haud dubie,
vibrario, qua lonus a diffundi-
eui, est ad vibracionem, qua dif-
Fundieur B, VE 2. ad F. Per p. 80.
isitur porrio aeris appuls, cum
LonoA, est ad porrionem appulli, a
expulsi cum Cono B, vr. 2. ad 1. pCF
P. 79. Porro vibrationis a veloci-
tas, CA ad relocitarem B, Vt 2. ad
2. Cume enim relocitates acquitira
ab eadem chorda, per diuertas vi-
brationes, ve ipla ribrationes,
igitur est eadem rario velociraris;
Seu ririum vibracionis, qua expel
licur porrio aëris A, ad iplam por-
rionem A, de velociraris, seu vi-
rium vibrarionis, qua expellitur
portio aeris B, ad iplam porrione B,
est enim 2, 2d 2. VE F. 2d L. igieuF vis
Morrix ve 2. e habet ad mobilert 2.
veris motrix ve 1. ad mobile ve r.
IgituE veraq; aeque cito litu mobile,
ad caindem distantiam diffundee,
ioitur Poni A X B, id eAt mAGNUS,
et paruus, etuldem lonori, inEEa
eoedem diteanatiam ae que CiED au.
diuneur: haec propolicio quae can-
ea Facilirare demonstratur, nonni-
his poradoxi habere videtur, quis
enim cacim non crederer, maio-
rem Conum, maiore quoque, hoc
est velociore moru dittundi; li ta-
menres attenre considererur, ee
non modo ad principia iuxra me-
thodum analyticam redueatui, re-
rum etiam cum experimentis co-
Ponatur, haud dubie nemo cA, qui
Ltacim non comperiat, verunque
Lonum aeque cito inera camdem
distantiam diftundi; nos Calrem
centies hoc ipium probanimus:
Dixi ciusdem lonori, hoc eltr. 9
eiuldem chordae inicio, Scilicer
ance pullationem aequerenla.
PROP. LZ Z X IV.
Aer, qui sonum defert, aequabili
per se moiu defertur: Nempe motus
ille, vel es acceleraruS, vel FetAI-
datus, vel aeguabilis: non est ac-
celerarus, ve pacee; nulla est enim
vel minima cauta accelerationis;
non est recardacus, nempe FetaIda-
ri cancum potest aliquis mOtuS, Pee
Se ab imperu contrario, led in hoc
catu, nullus est IIpCFHS CONETA.
rius, pexelereim cum aer in aere
non gravicer, igicur ille IOtuS PeF
Le est aequabilis: dixi per se, nam
per accidens, lecus accidir; quia
aeris parricula in aromos idenei-
dem incidune, a quibus illarum
nocus retardatur, iuxta doctrinam
tradicam in Fract. de moru lib. 6.
quam aris, consule; addc alios.
aeris motus, qui Faile hunc Ponee
orum destruune; quis eniim ne
scir aera perpetuis moribus agi
Tatd

## Folio 163 — 779785487:0221
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000221.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L. 1B. II, DE SOHTS.
PR CP. LZZ Z V
Si sonus libere diffundatur, assum-
pris diversis distantiis, ab eodem
centro sphaera propacationis. soni
sunt in duplicata distantiarum, per-
mutando; Hloc eK, ve quadiaca di-
Ranciaru, permutando; re hoc me-
lig. 28. lius incelligatur, sic A cenrum PiO-
Pagationis Coni; allumatur conus
ADE, sirque distantia AD, dupla
distantia AB; SinE baseS BC, DF;
dico sonum in BC, esse ad sonum
in DF, ve basIS DE, ad basim BC;
nam radii Coni (ve lic Loquar) à
communi cenrro A ducti centen.
tur; iidemque continentur basi BC,
e baADE; Sed in hac, FunE magis
distracti, igieur minorem Tonuin
Faciune; nempe supponarur esse
oaium auriculae, in cenero veriul-
que basis, haud dubie pauciores
radii incidene auri poliea In cen-
ero balis DF, dc plures, collocata
in centrobalis BC; nempe radii
Tunt distractiores in DF, d dentio-
res in BC; haec qua hactenus di-
ximus, ita cerra lune, ve a nullo
negari possine; iam vero cum idem
lonus distribuatur, re Sic lo-
Quar, toci DE, a toti BC, in ca-
dem proportione, densior est, in
BC, in qua distractior, vel rarior
est in DE; Led in ea proportione, in
qua est densior, lune plures Par-
res, et in ea, in qua est distractior,
lume pauciores parres; atqui in ca
proportione est maior, in qua LLNE
Plures parres ex minor, in qua TuNE
Pauciores; isicur in ea proporrio-
ne est maior; in qua densior; de
in eaminor, in qua rarior; igitur
in eadem proportione est maior in
BC, quam in DE, in qua cst den-
proporcione cM densior in BC.
quam in DE, in qua DE cA maior
BC; vel in qua, in DE, est distra-
ctior, quam in BC; ergo Conus in
BC, est ad Conu in DF, ve ba(10
DE, ab balim BF; sed ve balISDF,
ad BC, ita quadratum rectA DF.
ad quadracum rectae BC; rel qua-
dracum distantiae ADB ad quadia-
cum distancia AB; eFgO COnI CUHE
ve quadeaca distantiarum a CenErO
propagationis, permurando; vel
quod idem est, in duplicaca distan-
ciarum permurando. Dixi ve dictan-
cixe ab eodem centro propasatio-
nis, non vero ab rltima corporis
Conori Cuperticie, 2 qua Conus pro-
Pasari incipie; nempe si ab illa (u-
perticie accipiatur distancia, praedi-
etam oinino LegCm PEopaSaTIO
non lequirur: adde quod ita expe-
rimenta consentiune, ve nihil vu-
quam masis consentiens excogica
ei possic: quomodo vero experi-
menca heri possine; paulo post di
cemus, nempe res ilta maiorem
considerationem poltulare videtur;
vix enim aliquid in eora Conorum
ie, quod sciru dignius sic, in men-
tem renice porelt.
D. R OD. L Z ZXVI.
Tlinc data qualibet distantia es
differencia distantiarum, ratio sono-
rum definiri potest: V. 5. Sic distan-
eia AD dupla AB; SIE POnUS in DF.
VE +3 II BC, eric ve 4. id est Si in
DE Sic re quadracum AB, in BC
etic ve quadeatum AD; iam reIO
Sic distancia AF, Subdupla AB, (0-
nuS Cxit In FG, ve 16. id est PonuS
in FC; est ad Conum in BC, ve
balis BC, ad balIm FC; Sed illa
est quadrupla huiUS; aE VeFO SIC AF
hor in BC, quam in DF; sed in ea eripla AF, cerrelonus in FC, est ad
2 2
TOMuId

## Folio 164 — 779785487:0222
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000222.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
164
PE ZSIC A
Tonum in TII, veITI, ad FC; id
CA vE g. 2d 1. scd rc 9. 2d 7. Ica 16.
2d 1. =. ISICUE (I FONUS In FC, CA
ve 16. In BC, exit ve 4. in IH, ve
1. 2. IN DE, vE 1. Pari modo iux-
ta alias distantiarum rationes, de
Finiri pollune rariones Ponorum.
DROP. LZZXV II.
FTinc quo loneins à centro propa-
carionis receditur, minor est sonorum
disferentia, es contra maior, quo pro-
pius ad praedictum cenirum accedi-
cur: V. 3. differencia Coni FO, et
BC, est 12. BC, d III, 2. 3. IFI,
SEDE Z. TIRC POITO Ita CMIM eX-
perimentis contentiune, ve mirum
Te, tantam esse consentionem: li
enim ab OTOCONCIONANTIS, ETCS FaN-
eum palsus distes, e duos paltus
accedas, mirum quaneum plenio-
rem, quam ance, a maiorem ro-
cem audias,  vero 30. palsus di-
Aes; _ duos pallus accedas, vix
ullam in voce differentiam sentis.
PRO D. LXXZVLIE.
Hac prapacationis rario postu-
tat, et linea soni omines ab eo cen-
iro, non ducantur quidem; sed per-
inde se habeant, at que si ducerentur;
Alioquin Pane res lecus accidet,
V. 5.  Coni linea ita PEOPagCNEUE,
515. 29. vr Cemper Cine parallelae, V. 8. AD,
DE, CF; aequalis erir vbique lO-
nUS3 VE PatCE; V. g. in BalI DF, ec
FTI, licet illa AE FeMOTIOF a COrPO-
re Conoro; rario est quia eadem est
caularum, _ effectuum propor
eio, Per 2Z. Commm. acqui in FII, de
DF, aequalis est, ne dicam eadem
aeris, vel loni portio, aeque den-
; igituE aque intenti, nempe in-
rentio Poni remitcitur tancum per
distractionem: Finc L auLiIREIIB
TRA CT. III.
cantum rna linea soni, nulla est
intentionis differentia, sive procul
illamr, Cure prope, ac iuXta COrpUS
Conorum consideres; li vero in pla-
no, Lonorum racionem accipias,
V. 8. Sc planum ADE; cerre POnXFig. 28.
Cune ve distantiae, permurando;
v. 3. in BC, est ad Ponum in DF, VE
AECUS DE, ad aECum BC, vel vE
distantia AD; ad AB; ( detBAM
alTiatHE in Colido COnICO, VELC-
vera accipi debet. Coni lune
re quadraca dictanciarum pei-
murando, re iam demonstratumm
est.
PROP. LZXZIZ.
Sonus tribus modis propacari
potest: Primo, ita ve decrelcat (o-
nus; sccundo, ica re aequabilicee
propagerur, ine cremento et de-
cremento; terrio, ita ve creleats
de primo modo iam dictum est
LupEa; (IC CHII V. G. CCHErUM PFO-
pasationis A, ducantur AB, AC; Eig. 20
hoc est extremae linea Coni, hie
est primus propagarionis modus;
nempe lonus maior est in MH,
quam in BC; peaeterea ita inse-
ctantur lineae AB, AC, In BFI, C L3
ve trae line parallelae; hic cs se
cundus propagationis modus; est
que lonus aegualis iI BC, DE, TIL3
denique ita inflectantur AB; AC3
in BO CO, VE Candem COnCUIITAnE
in O, Scque sectio in FO, icemque
in RL; Lonus est maior in HL,
quans in FC, _ in FCr, quani in CB,
suncque Coni ve quadrara dictan.
riarum, a puncto concurlus ,
scilicet permurando; et hic cle
certius propagarionis modus; igi-
cur Lonus eribus modis propaga
Poletto
PRO P

## Folio 165 — 779785487:0223
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000223.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
IB. TI. D E SON 1SS
Tlinc sonus rubo exlindrico exce-
prus, secundo modo provagatur:
Nempe a cubi superticie contine-
cur, ne distrahi possie; igitur nul-
lo modo distrahitur, camdémque
densirarem intra cubum SeruIAE:
hinc si quis os extremo cubo ad -
moneat, ee quantumris Submicta
roce loquatur, si alter alceri ex-
cremitaci aurem admoneac, perin-
de audiet, acque si alcer in aurem
audientis camdem vocem infu-
Turrallet; rario clarissima est, quia
eadem causa, cumdem efectum
haber; igieur cum Ponus intra eu-
bum propagatus sic eiuldem inten-
sionis, haud dubie eamdem affe-
ctionem auriculario ermpano im-
primet, siue extremo tubo auris,
sine ori loquencis admoucaruI;
Elinc per le sive cubus sr longioi,
Sive BrenIOF, CUm COnUS idem AIE,
aeque bene auditur: dixi per le,
nam ab atomis, aliquae parriculae
aeris mori ssuneur. Tlinc eubi
caud Cuperticies lxnissima ese de-
bet; s enim a(pCFAFZ GIE, ec PC2-
bia, mulex aëris parricula reAe-
CtuneuE: Fline mirum dictu cA,
quomodo Ponus criam ralde Tub-
millus, ad maximam distanciam
audiatur; quod reuera in notra
hypocheli rancum explicari porest,
ea cerre Facilitare, qua maior ex-
cogicari nOn pOME. Elinc licet
cubus sc mulea paltuum millia
lonous, eomodo, per lc, aequa-
biler Ponum defere: hinc modo
Lureria existens, alloqui polsem
hominem, qui ROIa est; nCC
opus est, verubus seu canalis re
etus sic, nempe Aexuolus ese pOn
re; equidem quo longior est ru-
bus, cardius conus audieur, de
quo intra; porro materia his eu-
bis faciendis aprissima, eA FerrUM
illud in laminas exrentum, quod
vulso album rocane; plumbum
enim male Conar: Ilinc si in spiras
denliores longissimus cubus infle-
ctatur, circa axem breuiorem, Fe-
ri porerie, re cgo v. 8. 2b orc lo-
quentis vno rantum, vel altero
paltu distans, eius rocem audiam,
licer prius mulca paltuum millia
confecerie; quod licee paradoxon
esse ridearur, nullam tamen habee
difficultarem; e vero huiusmodi
canalium opera, Facile feri pottet,
re ciues obsess inera arcem, cum
aliis alcerius cinicaris verba Face.
rent, quod cerre quam reile elset,
vix dici porest:
DROD. ZCT.
Si Tubus ad modum coni contra
haiur, lonee maiorem sonum pro-
cut, quam proxe audies; Racio
Paret ex dictis, Ponusenim crelcie
in ca proportione, in qua cubus
conrrahiuur; Tune enim Coni re
bales permurando: Hlinc Ponus Fa=
cile colligi porelt, sine retractio-
ne, e rellexione; nec enim in
eo rubo conico aer reRectituE, Sed.
quali repie, de Auic in plano in-
elinato; tinse cNe aquam, qua
II PEXFaEO TUBO AUAE; _E VeFO
mirum est, submillam rocem
in maximum clamorem converti,
_e modicum Ponum in conieru: hu.
julmodi cuborum; quorum O5 sIE
paulo laxius, opera adhiberi pon
eest, ad mulca ludiera, immo de
veilia; v. 5. E e regione concion
nanris in remplo, laxius os prae-
pest, cumdemque effectum praesta. Tari cubi, ad instar chonchae, Don
GIFUTSI
DROD. ZC

## Folio 166 — 779785487:0224
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000224.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
166
PE ZSICFE YR ACT. TII.
SIrum GC, _ ducacur cubus ad in-
rimum conclaue vicinae dous,
Facile quis porerit, quancumuis
remorus concionem audire; PER
Eerca s circa Fonrem v. 6. AC HOr-
FeHHS exedra, in qua sine aliquot
huiasmodi cuborum ostia, qui de
inde ad conclaue principis ducan-
cuE; haud dubie, A aliqui in PEX
Fata exedra, vel secellu, rmbram
capeances, contabulentur, lingu-
la verba princeps ablens aque au-
ribus excipiet, ac l peaelens ad
eset: praererea qui obculum audi-
cum hrabene, cornu, cuius alce-
eI 05 GE laxias, alrerum con-
tractius, adhibere poltune; im-
mononnulli func, qui iam reun-
EUL.
PROP. ZCTY
TTinc fieri potest, ve plures, qui
eadem audiendi vi pollent, cumdem
sonum in data gnacumque ratione
audiant; v. 8. ve rnus audiac du-
plo maiorem alio; alius, criplo;
alius, quadruplo; dec. quod ve
fiae, linguli habeane luum cornu,
e extremicas, qua auri admone-
tut, aequale in lingulis habcacFo-
raimen, alterius veco os Ic in data
qualiber racione, v. 9. (Ic 05 la-
Xius secundi duplum oris priniii
cerrii vero criplum; quarci qua
druplum; Rc. cerre qui secun-
dum cubum adhibet, duplum (o-
num audiee; qui cerrium, triplum;
qui quartum, quadruplum _c. li-
cer idem Conus sc, e aequalis om-
nibus audiendi FaCULEaS INSIE: POF-
+0 ratio iltorum omnium facilis
est; nempe Poni collecti, PUINE VE
particula acris expuls collectae,
hae vero re portiones in primoillo
ve ipsa ora, haec poreove balesi
vides quam haec Facilia (une.
PROP. XOIII
Hlinc etiam fieri potest, et qui
diversa audiendi vi pollent; eundem
sonum aequalirer audiant; sinc enim
4. A, B, C, D; Scque audiendi
Faculras, qua inest A, VEI. _ quX
inest B, vE 2. qua ivest C, vE 3.
quae inestD, ve 4. sinc 4. rubi,
cum aequali exrremo Foramine
A, B, C, D; Scque o5 vel octium
D, VEr. C 3VE 2. B, VE 3. A VE4.
dico quod A, B, C, D aequalem
Ponum audiene; patet ex dictis;
nempe in ea PIOPOLTIONE AUIgETUE
Tonus, in qua Faculcas imminui.
tur; igicur aequalis audieur; quid
Facilius:
PROD. ZCIV.
Potest idem sonns, nullo adhibito
rubo, a pluribus aequali audiendi
faculrate pollenribus; in data qua-
libet ratione, audiri : V. 8. FInE
4. A3 B, C, D; VolO, VE A eum-
dem Ponum audiat, sed duplo ma-
iorem, quam B; e criplo, quam
C; e quadruplo, quam D; TIC V. F18. 29.
5. in A Loquens; SIE in FI primus
audiens A; a(TLIIAEUE AD, dupla
AEI; Sicque in D, quarrus audiens
D; inter AHI, AD, Sic media peo-
porrionalis AK; Scque in R, Cc-
cundus audiens B; denique sE VE
radix quadeaci 2. ad radicem qua-
drati 3. Ita AK, 2d AL; quod
quomodo tiat, Caepe alias docui-
mus; seque in L. cerrius audiens
C. _ habebicur propolcum: nam
Poni lune ve quadeaca distantia-
rum, permutando, pet prOp. 85.
ioitur Tonus in HI, est ad Conuur in
ere cubi incerceprae, sed tx lune D, rr 4. ad 1. id est re quadrarum
F 

## Folio 167 — 779785487:0225
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000225.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
L 1B. II. DE SONIS.
AD, ad quadeatum AFI; X 2d (0- test, qui ad os lognemis proxime ac
num in K, vE 2. 2d 1. id cA, rE
quadratum AK, ad quadrarum
AII; denique ad Conum in L, VE
quadrarum AL, ad quadrarum AFI;
id eAt rc 3. 2d 1. igitur Conus in HI
erit quadeuplus Coni in D; eriplus,
Coni in L; duplus, Poni in I; CIE
autem 4. in EI; in R, erir 2. 11 l
1. =. in D, r. Pari modo omnis
alia proporrio esse porelt, ita ve in
HI, SiC 4. In K, 3. In L. 2. IIL D I,
ridebis Forre chare lector FANEAm
tacilicatem, _ vero tanca es, quan-
tam esse forre nemo credidiller.
PROD. ZC V.
FLinc plures, diuersa audiendi fa-
cultare pollentes, inaqualem sonum,
et aeqnalem, etiam sine tubo, audire
possunt: Nempe Saruaneur in ca
dictantia, in qua Coni (IE vE au
diendi vires, permurando; v. 8.
SINE 4. A, B, C, D, Sicque A Facul-
tas audiendi dupla B, eripla C,
quadrupla D, collocentur ca di-
stanria re distaneia A Cc dupla di-
sanrix D, id est SIE VE 4. 2d 1. IC2
quadratum distantia A, 2d qua-
deatum distantiae D, X vez. 2d 2.
ita quadrarum distantia A, ad qua.
dearum distancix C; X vF2. 2d 1.
ita quadeatum distantiae A, ad qua-
dracum distantiae B; tunc enin
quadraca dictantiarum erune ve vi-
res audiendi, permurando; igicur
tancumdem FOHUS CreLCIE FaTIONC
distantix, quantum decrelcir ratio-
ne facultatis audicus, igitur aequa-
lis a singulis audieur.
PRO. P. 2C V 10
Si sonus ab eodem centro propa
setur, licet vox sit maxime sonoran
airis La in 0. l0c0. collocari Pe
cedat, in quo nibil andiat, modo
nulla fiat ab atomis, vel ab alio cor-
pore restexio: r. 8. lic centrum pro- Fi8. 30
Pagacionis A, excipiarur que POnS
cubo conico BCO, producatur vi-
cerius AB in P, haud dubie s col-
locetur auris inrer duas rectas BP,
BO, nihil prorlus audice, modo
nulla Hac seflexio, vel ab acomis,
quae in aëre Auicane, vel ab aliis
corporibus; nihil enim penirus
Loni directi inter BP, BO, recipi-
cur, re perspicuum est.
PROP. ZCVFI.
Dum quis loquitur, lonsius in eam
partem, quae directe e regione sita
est, sonum promonet; Ratio clari-
lima est; nam de experimento eni-
denei, nihil dico; licet enim hue
illuc aer extrutus ab ore disperoa-
cur, proprer omnimodan resexio-
nem, qua Ac a palari fornice; DluS
camen aeris in cam parcem recta
emirritur, quae ori directe opponi-
tur; hinc concionancis rocem illi
minus audiune, qui a cergo illius
Fune, immo nili Aeret aliqua refle-
xio, licer auris audieneis occipiti
loquentis adhaererer, nihil peniciis
audiret.
eROD. ZCYIII.
Sonus suc cessive propagatur: De
re constat, quod sic, quidquid enim
per morum Localem propagatuI,
TucceMme propasatur, re constae
ex terminis; Led Conus Per morum
propasatur, reiam lupra demon-
Atrarum Fuic; igirur succestiue; id
que moru aequabili, per prOP. B42
 L  10  20. L L20
Fline qui propius ad soidencet cb
 

## Folio 168 — 779785487:0226
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000226.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PE ZS CA F R A CY. III.
cedit, cirius audit: Ouia Ponus ci-
eius ad cum peruenic, ve constat; sI
camen sit modica distantiae disse.
rencia, vix etiam vila prioritaris
differencia lenritur.
PROP. C.
FIinc qui procul loquentem audit,
labiorum motum prius obsernat, quam
edirum sonum audiat: Ouia videt in
instanci, ve eract. 2. l. 3. demon-
stracum ek, audic vero succelsive:
hinc eadem est multorum effectuu
racio; v. 8. ictum prius eminus a(-
picimus, quam lonum audimus; sic
Fulgerrum prius quam conieru Pen-
Lu percipimus; icemque Rammam
pulueris accenti, ex ore tormenri
bellici crumpentem, quami corribi-
dem Conum; _c.
PROP. C
Vnussonus, cum alio, ejusdem
chorda comparatus, potest esse alo-
eus; Probatur quia cum Poni sInE
ve pullationes, e ha ve vibrario.
nes, lxe cerre aloga ese poltunt,
v. 9. ( vIa SiE ad aliam, ve laFUS
quadrari, ad diagonalem, in quo
non est dissicultas.
PROP. C
Sonus velocissime propagatur: P2
cet experientia, quia nisi paulo ma-
ior sic distantia, eodem prorsis in-
stanci Conus audiri rideeur, quo
primum edicurs rario huins relo-
citatis ett, quia illae parricula aeris
Tune Facile mobiles, cum PrOPECE
insensibilem paruicatem, cum pio.
pter maiorem puritarem, lunc enim
purioris aeris parricula, ab aliarum
contorciolibera.
PR OF. C+LL0
impactum in globulos propeito.
dun inAnieos, guorum rnum per
Linea COnMCETeMEeM COMEra CmIE
eic, alium vero per aliam; recole
quae lo doctrina MOTUIIM, PEX-
Tertim lib:r. videbilque Facile con-
cipiposse, quomodo chorda vi-
bracaaera quoquoversum expellat:
sed in gratiam cyronum; et alio-
rum qui forre hoc non concipiune,
breuicer demonstrandum est: SIC
enim chorda pullaca, quae adinstar
cylindei accipi porest, ac proinde
eius sectio, vel lemisectio recta, est
Tenicirculus; sir aurem MBR, Cu- PI8. 31.
IUS ITIOES AIE PeF AB, FeCtUS; Nem-
Dedum chorda pullara se le recti-
cuie, singula illius puncta OTIL Fe-
cto monentur; igicur lingula pun-
Eta huius SeCtiOnIS MOVCNEUE, PCF
patallelas, ips AB; V. 9. PCF PC,
OD, HE, MIE; OCCOEFAME aUCeM
in diuersis punctis huius sectionis,
Parricula purioris aeris, vel humo-
ris, quae adinctar globulorum
considerari portune, L, KE, L, I1,6,
ecc. qui cangune sectionem in pun-
Cis B, C, D, F, F; ( ducanEUI d
centrO A rectae per peaetata pun-
eta, haud dubie termina buneur ad
centra globulorum, v. 9. AL, AR,
AI, AII, AC, ve paret ex elemen
eis; atqui si globus in globum in-
cidar, illum monebic per lineam
connectentem centra veriusques
ve demonstratum est eract. de ino-
tu l. X. Th. 220. igicur globulus
L, per lineam AL; Globulus R.
Pe
6
Omognouersum corpus sonorum
nera diffundit: Analogiam habes
in aqua, quam renla chorda Aagel
lat; vel in puluere cenissimo ex
cusso; cogica quaelo cylindrum,

## Folio 169 — 779785487:0227
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000227.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 115 lines, status machine
DrOpemo
IuM pe
Era CMI(.
Ii seCd
M, p
cile Coi
Orda VI.
expellali
et alio.
rcipiuui
est: 
adintat
proinee
ecta, el
BR, CH.
; AeM.
se rei.
OIH(C.
PuN
1153 pe.
sPC)
uteM
IOnIS,
AMO-
DEtI
11, 61
L 1B. EE. DE SON +5:
per AR; globulus I, per lineam rionem; nempe hic eadem prOpOE.
AI, acqueica de caereris; igieuE
quadeans MB circuli sectionis, dif-
Fundic lenissimam illam materiam
secundum angulum MAB; pari
modo, aEcus BR, Secundum an o-
lum BAR discundit; dum verO
chorde in parrem oppolicam vi-
bracur; secundum alios duos qua-
deances diffundie; igitur habes
inceorum oebem difulionis, Ced de
hoc icerum infra.
PROP. CEV
Ventus deferre videtur sonum.
non verolumen; Ratio eAt, quia
dum parriculae illa, qua in aère
noventur. Conum Faciane, ve su-
Pra octensum est; ventus, dum aëra
deterr, etiam parriculas illas, quae
in aere moventur, deferre ridetur;
analogiam habes in aqua AVenTC,
quae vndulas luas, deortum, secum
rehic; pro lumine alia eatio est,
cum sic qualicas, cirra rllum mo-
cum diftula.
P ROD. CV
Finc sonus opera venei longius
diffunditur; Parer experientis, cu-
inscario Facillima est; nempe du-
plicimoru in eain parrem ire ride-
cur lonus, in quam AaE VenEUS;
ioicur duplici moru maius spacium
conticir; igirur longius diftundi-
tur; hinc etiam longius audieur.
PROP. CVI
Venti opera maior Conns ununn
Onia plures parres loni, vel aeris,
ed feruntur; Led plus aeris agitari,
auribus illapsi, maiorem Conum eF-
ticir, ve parer ex dictis; hinc ver-
sis parrem oppolicam, mInOE au-
dicur COnUS, PrOptet OpPOTIcaM Ea
Fom. II.
tione imminuieur, qua ille auge-
cur: hinc, dum quis aduerlo ven-
eo alium alloquitur, rix audieur;
sed in hoc nulla fere est diffi-
CutTas.
PROP. CVII
Sonus cirius audieur, secundo
vento, es cardius aduerso: Itam
fieri non porest, re vencus maio-
rem Conum Faciar, nisi Coni parri-
culas deferar, e colligac; igieur
eas parriculas mover, igieur mon
cum illarum accelerac; isirur ci-
eius ad aurem perueniune; igieur
Conus secundo venro cirius audi
EUT: haec Fatio videtUE PANC FCM
conticere; led dices, concraria cst
experientia; E enim duos homi-
105, in aequali ab COdeM CenEIO
distantia, colloces, dum validus
AAEgenEUS, ei in eodem CeNTIO,
Conus edatur, xeque cieo 2b vero-
que auditur, licer ille qui lecundo
venco lonum excipit, maiorem au-
diat, alius vero minorem; ratio
videtur esse, quia MOciIS POni est
longe relocior mocu renci; led
quod relocius alio IOvCEUI, ab
eo mouerinon porest, sccundiii
doctrinam mocuum, niss FOrce 2b
eo primus morus, tanquam a caula
partiali, impreltus AC; Led haecia-
Eio nulla est, quia licer cardius
mobile velocius mobile movere
non possie, excipitur corpus illud,
quod aliud sustinee; si enim verbi
graria, dum globulus lupra men-
lam, celerrime moverur, cantulim
mensa, quancumuis cardississimo
motu, ad camdem parcem accedats
hand dubie slobulus de moru
menlae parricipariidem de illis par-
riculis aeris, quae Conum rehrunt
dicendum
1bq

## Folio 170 — 779785487:0228
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000228.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PH ZSIC A YRACF. ITI.
dicendum ese videtur; sed quia definiri porest: primo, experientia;
Tori morus celerrimus est; diffe. Si enim dum exploditur tormen-
sentia temporis insensibilis est quae
Pane respontio obiectionem pea-
millam, ab experimento pecitam,
Susticienter Soluit.
PROP. CVITI
De supremo loco loguens, melius
auditur, ab eo, qui in ime est, quam
de imo loquens; ab eo, qui sursum
est: Ratio est, quia loquens, non
cancum puri aeris parriculas emit-
ric, sed etiam nonnihil purioris hu-
moris; qui cum in aere grauicet,
nOn Mirum est, si deorLIIm CaL, NOM
Curtum: adderem ego refexionem
Toni, a corporibus, quae deortum
Tunt, licet enim Cursum eriam (0-
mus retlectatur, cum camen radius
rehexus longior lic, quid mirum
Si debilior lic, nemo tamen est, qui
EFedaE, vocem ab dere deOrtIM
reflecti; nam vel nihil, vel paeum
refectieur; Sed in oratiam cviO-
num aliquid Agura describendum
est, Ec primo loguens Cursum in
B, audiens in FI, Coli planum FC;
Cerre qui audic, Lonum auribuS ex-
cipic, per lineam directam BFI, X
Der FeAexAI EFI; SiE autem lO-
quens deorlum, in C, de audiens,
Cursum in A; hic Conum ab illo
excipit, per lineam directam CA,
ee ver retexam DA; equidem di-
rectae lunt aequales, LeRexA Famen
D A lonse maior est quam rehlexa
EII. repatet; igitur debilior, cum
Ponuii magis distractum feratiigi-
Tur Conus melius audieur per duas
BFI, EHI; quamm per duas CA,
DA.
Veloeitas sorii: dum propasatur
cum bellicum procul potirum, vbi
rides erumpencem ionem, demit.
tas Funependulum, iuctum sane
temporis orbitrum; nempe pEX
nOse debes, quoc FaciaE darO FeMI-
Pore vibraciones; sic enim a Mer-
Tenno lapius obleruarum est, (0-
num consicere spatio rnius minu-
ti (ccundi, 230. Texpedas, quo re-
vera Luppolito cum motu aquabi-
li, Lalrem per le diftundatur, con-
hiciet tempore rnius minuri primis
13800. Texpedas; at vero rempore
rnius minuei certii, 5. (expedas.
3. isicur lcucam integram con-
Aantem 2500. Sexpedis, conticiee
Lonus rI. minuris sccundis; igi-
eur centum leucas 18. minuris.
primis, e 20. Sccundis; Flinc daco.
Spacio, detiniri porest rempus, quo.
a lono contrcitur; e dato terr-
Pore, desiniri pocest sparium, quod
COMFCIE, ex praFatB SCilicet hypo-
theli; quae si vera nOn (IE, VeTE
Facile haberi porest, recedendo lei
licer amplius, vel accedendo: PFX-
terea si habeatue proportio pon.
deris Lagirca, quae per ribrationem
datam chordae renlae emirtitur; &
portionis aeris, quae datae vibra
tioni respondet; li dato TempOre
tancum sparium A Cagiera cnilta
decurrit; porrio aeris aequalis (a-
sitrae cantum B decurree; it2 VB
BGF ad A, re pondus LaGIEX, 2d
Pondus aeris; sc aurem ad (p2-
tium B, aliud C, re porcio aeris.
aequalis lagicex, ad porcionem vir
brationi dacae aequalem, dico (pa
eium C illud este, quod à fono
conticitur, eo tempore, quo lagitra
emissa spacium a decurrie, AXC
ommid. ex dictis conttane: Dices
EagIEI
18. 3
DROD. CLX

## Folio 171 — 779785487:0229
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000229.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
L 1B. II. DE SONIS:
Pagiera per maiorem vibrationem est, cum praeteriit ille aër, cuius mo-
cirius spatium A decurrie, igiTUE
de aer, IgieuE COnUS maiOF in Ca-
dem distantia cirius, de WIMOE CAL-
dius auditur, quod eAt COnErA pEOp.
83. Relpondeo Cemper hoc verum
esse de lagieta, quae cum Pemper
eadem sic, Cue per maiorem, siuc
perminorem, vibrationem emit-
TaTIE, certe cirius SpaEIUM A COI -
kcir, per maiorem vibrarionem, et
raidius, per minorem, quia per
maiorem plus impetus acquiriti
at vero non est semper idem acr,
ee in eadem proxorrione crelcie
aeris porrio, qua creseie vibrario:
Dices hocrepuonare doctrinae mo-
tuum: Ced expecta parumper, et
Eaceberis vlero non repugnare.
DROP. C Z.
Si quis in vacno esset, es animae
satis intra pulmones haberet; loquis
es audiri posset. sonus tamen per li-
neam rectam non diffunderetur; nist
vel recta sursum vel recta deorsum:
Prima pars constat, nihil enim re-
cat, quominis choracem, e pectus,
iplolque pulmones contraheret;
rus facie sonum; Res cerre clarissi-
inde necessario aeris expulso, vel
exrrulio sequerCeuL: Secunda PaTS
non minus constat, quia aei in va-
cuo gravicarer; isicur si per hori-
zontalem, vel quancumque incli-
natam emirteretur, haud dubie per
Parabolas, vel alias CuruaSILCE; VE
constat ex doctrinamoruum mix-
torum; quod aurem Curlum, vel
deorlum, ret a emisus, per rectam
itet, probatione non indiger; an a-
logiam habes in iactu corporis
srauis, per quamliber lincam.
PROP. CXI.
ma cA; si enim nullus aer IUIXEA
Tonum monetur, eo Ccilicer modo,
quem Conus desiderat, cerre iuxra
COrpus Conans nullus cA PonuS,
nullusque ibi audicur; cum tamen
Procul adhuc audiacur: Ilinc meo
iudicio efficacissimum argumentum
duci porest, ad retellendas species
illas incentionales; quas aliqui a
Lono quoguoversum diffundi pu-
tant; licer enim Conus d COrDOTC
Lonoro iam remorus esset, dittun-
derec tamen adhuc species, versis
corpus fonorum; acque adeo illio
audirceur, sed de his alias.
Nibil soni amplius iuura fonorum
PROP. CXII.
Tanta vis soni aliquando esse po-
rest, ut cympanum ipsum disrumpat;
Ouod cerre non Lemel noxium ex-
perimentum contirmauie; rario est,
quia cum Conus dicar morum aeris,
et motus imperum; canta vis illius
esse porest, ve delicacisimam mem-
branulam discerpat; huic incom-
modo sedula nacura laris commo-
de prouidie, cum exinpano; Pitum
obliquum dedic; nempe ictus, qui
oblique incidie, minorem rim
Facic.
plicarur: T. mulca concurrunt ad
Conum, Scilicee percuriens, percul-
Tum, aer, IIPeTIS, IOTUS, POTeN-
tia morrix media, illa quoque po-
cencia; qua percuriens Ovet. 2.
guatenus Ponus dicie imperum, H2-
bec proprie caulam efficientem,
camque, rel immediatam, vel me-
diacam; immediata est impetus
corroris lonaneis, que lcilicet se
PROD. CZ TTI.
C ansi primo pidundi fonta

## Folio 172 — 779785487:0230
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000230.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
D E ZSICA TA ACT. ITI.
se per vibrationes resticuie, hic
enim impecum aeri Aagellato im-
primie, idque immediace; media-
ea vero est ipla porencia motrix
media; id est visilla, qua corpus
comprelsum, vel censum le se re-
Riruie; hoc aucem de Lono secun-
dario, qui Scilicer à corpore Lono-
0, per medium propasatur dictum
SIE; 3. Sonus primarius, quatenus
dicir imperum, habet quoque cau-
Cam efficiencem proprie dictam,
Scilicet pocenciam morricem ine-
diam, ipla vero rerberatio, rel im-
Dullio est condicio linc qua poten-
tia morrix media non ageret: nn-
quam enim agic, nili re corpus le
Te resticuar, vel maiori extentioni,
si compressum est, rel minori, sI
tentum; aequi non porest compri
mi, neque rendi, line imperu; nec
elle impetus, nili COrpUS LOnANS,
vel imxellatur, vel cundarui, Peu
verberetur; igicur ipla rerberacio
est conditio, quam ponit iptum
verberans. 4. Sonus quarenus di-
cic morum, non haber proprie cau-
Tam immediacam efficientem, Ced
exigentem, Ccilicer imperuns; eti-
eiencem reco mediacam, Epilicer
caulam iplius impetus; cuneta haec
ex doctrina moruum constant: 5.
Porro illa omnia dici polsunt cau-
Ta Coni, Calrem laco mocio, ex qui-
bus lequitur; Scilicer verberans,
guarenus producie imperum in
verberato; impetus ipse verberan
eis quacenus est caula immediata
ampetus impressi verberato; illa
Pocencia, quae rerberanei impeiiE
impetum, r. 8. manus, malleo; im-
pecus imprellus verberato, quate
nus ex eo sequirur comprestio, vel
renlio; porencia morrix media, qua
producit impecum in rerbetalo
quo scilicet se se relticuae; iplitre
verberatum quarenus huius impe
tus opera, se le relticuie; hic im-
pecus, quatenus eum exigie mo-
cum vibrationum rerberati, cum
impecum ad exera, in aërc produ-
cic; mocus demum iple vibrario-
num, propier quem imperus 2d Cx-
era producitur; ride quot, de quan-
ta ad Conum concurrant, re scili-
CeE pFIO PEOdUICATIE; eE VeTD IM
his, ex iactis lupra principiis, nul-
la es ditsicultas.
PROP. CZTV.
Causa consernatina soni explica-
tur, 1. in corpore Conante Ponus
candin conseruatur, quandiu vi
braciones durane, id est imperus
vibracionum; hic aurem a Deo
conseruatur, cum in curtu, cum in
recurlu ribrationis; dt in iplovi
brationis delcentu; (sic enim voca-
bans alias) nouus imperus lingu-
lis instantibus accedie, ve constat
ex dictis: 2. Sonus lecundarius,
quatenus dicie imperum iam pro-
ductum à Deo conseruatE; el
enim caula impetus conseruariu,
re in tract. de moru demonstraui-
mus; quarenus rero dicie impe-
tum, a Cingulis vibrationibus, in
nonis aeris parcibus productum,
ipse vibracionum imperus est can-
la conseruaciua; led hac Cune Fa-
cilia.
vule, Conum X imperum, licet 
caula primo productiua non con-
Terveneur, sed a caula prima, cam
Aurx indolis esse, re per aliquod
FAIEILM2
LROL. DLLV.
Causa destruoima explicatur. tl
me teneo, quin acriter castige non-
neminem, e recentioribus, que

## Folio 173 — 779785487:0231
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000231.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L 1 B. II. DE SONIS.
tancum tempus, durare e conser- este, re per aliquod cancum cempus
vari exigane: hoc commencum
gracis, ne dicam temere; excogita-
cum, non modo verx Philolophia
LepUIGNAE, rE Pacer ex Mecaph. L. 7.
de caulis, nihil enim dettruieur,
nili quod frustra est; verum eriam
non leue (meo iudicio) iis, qui de
animi immortalicare male Centiune,
aigumentum praebet; etto enim
enincas, animum sationalem omni
corpore liberum, posse naturalicer
existere, aeque operari; non video
tamen, qua ratione nacurali peo-
bari possie, esse incorrupcibilem,
aeque immorcalem, s semel ad-
mictat praefacum illud commentum;
id est aliquid ex natura Cua, sine
vllo alio corruptionis principio,
elle mortale; quod Cerre NC GPaTIS
dicere ridear, breui analysi logica
otendo: concendis, animam ia-
rionalem esse spiricualem, annuo;
nonnullos actus inorsanicos ab ea
elici, do vlero; igitur linc COrPO-
re operari posse, annuo; igieur
Frustranon esse, licet ab OMNI COF-
porelibera sc, hoc criam do; ioi-
EUL ExTTA COrpUS, Pos hominis
morrem, existere polle, concedo;
igicur immortalem esse; equidem
hec vlcima consequencia legirima
est; s camen praetatum illud com-
mentum verum esset, quis amab0
est, qui Carim non exclaMATCE,
consequentiam illam viriolam ese;
nempe, ve dicis de impetu, et
Tono, calis esse indolis, re cirra
ullam contrarii exigentiam, licer
Frustra non (C, exigat FamEN PeF
aliquod rancum cempus existere,
citra vilum aliud corrupcionis, vel
destructionis principium, ita, dicam
de anima; LiCCE CxETA COrPUS exi
Aere possic, talis camen indolis
exigar existere, quo elaplo, ciera
omne aliud destructionis princi-
Dium, destruacur; dices non con-
Itare nobis, verum calis sc indolis,
ac proinde dici non posse, cum
nullum pro hac re Faciar policiuu
argumencum; Ced concra, nam idem
prorlus dico de imperu; Ccilicee
non constare, esse calis indolis;
Dices hoc haberi, ab experiimen-
eo iplo, videmus enim iplum im-
petum destrui; quis aurem ani-
inam destrui vider is Respondeo;
ersolalrem concedis, heri posse,
ve sic aliqua huiulmodi nacurae in-
doles; igitur, licer non concedas
talem reipla animam cAC, HON Fa-
men negis, heri posle recalis sIC,
quod reuera Paris esse videtur; nec
Plura volet quispiam impius, qui
animae immorcalicare nezac; igitur
ve maois consentanea dicamus, e
rationi, e relisioni; rarioni quide,
quia repuonar aliquid destrui na-
turalicer, line aliquo destructionis
Principio, quod nunguain est res
ipla, quae destruitur, led vel exim
genria contrarii, vel corius natu-
Exe, vel demum, quod cerre rni-
cum lingulare e Lolemne est, na-
curae insticurum, quo scilicer à pri-
mo rerum exordio caurum est, ne
quidquam Frustra sic; religioni
vero quia inde AEGLIeNEU cla
tissimum educi porest, quo anima
immortalicas expungatur; dicimus
ergo, lonum destrui, quia destrui-
cus impecus, cum ribracionum, tuId
aeris, cuius rndae, inceriectis mon
rulis, PEOPaSANEUE, cum cciam
quia undae illae aeris mori ita distra-
huncur, ve raristimae particula,
caque insensibiles cidem cympano
minime illabanEuE; cune enim di-
cimuS

## Folio 174 — 779785487:0232
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000232.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
P Et ZSICSE T R A CT. III.
cimus, non esse amplius Ponum; struaraures, vocem luam audic,
igitur eodem prortus modo de-
Aruitur Ponus, quo destruitur im-
petus, cali inodo moditicarus; in
corpore Ponoro destruitur sensiI
impecus vibracionum, quia ribra-
tio alcensus semper minor est vi-
bratione descensus anrecedentis.
PEOP. CZVI.
Causa incensina e remissiva expli–
catur; Multa concurrune ad inten-
sionem Coni, Ccilicet corpus Pono-
rum, tenluS, maius, praepararius,
Lanius; maior ictus, mallei moles;
praterea secundus ventus, maioi
vis morrix, racio organi; rubus
acousticus conicus, racio speculis
porro incendi lonus dicitur, CuIm
ticmaior; porro his oppolica ad
reIDISSIONeI CONCUELUNE, IN quo
nulla est penicis difticulFas.
PROP. CXVII.
Causa determinatina explicatur;
Caulam dererminariuam voco il-
lam, qua fonus ad talem lineam
determinatur; illa porro cst, quxe
mocum ex cali impecu lequutum.
ad talem lincam determinat, quain
consule  vis in Tract. de moti l. 1.
es lib. 6. X alibi passim, hic enim
iam dista repetere non racat.
PROP. CZV TFT.
Fieri potest, vt quis vocem à se
prolaram, sine opera EChus, bis au-
diat: Sic enim longissimus eubus
recortus, cuius alcera exrremitas
ori, altera vero ciusdem loguentis
auri admoneatur; haud dubie, si
loquatur, tunc primum rocem
suam audie, licer ad aures tune
primum non perueniar; immo dum
quod si non credas, illico proba-
re potes; igicur runc primum Cuam
vocem audie, cum primum eaIm
piotert; rbi rero Ponus per lon-
gillimum cubum eraductus, auri
loquentis illabieue, icerum audie
camdem vocem, modica Ccilicee
morula inceriesta; Fline perinde
audic, acque s alium audiree, qui
rocem camdem repererer; omile.
ram dicere, huiulmodi cnborum
opera; in lecreriora conclauia,
immieti posse raria Lonorum gene-
ra, v. 8. hominis loquentis, ca-
nentis, sibilancis, Angeli annun-
ciancis, pullara lyrae, _C. aEque
huiumodi alia, qua mulcas sim-
plicioribus Fallacias, et illutiones,
re forre non Cemel accidie, Creare
Pollent.
DROP. CZLA.
Explicari porest ratio granis es
acuri; Rario acuti loni iin eo COn-
Lictic, quod inter partes aeris, auri
Successiue appuIlas, Sine brcuiores
interrupriones, sen breniores ino-
rula, nihil enim aliud esse porest;
non relocicas, quia lonus grauis
aeque ciro ad aurem peruenire po-
relts non maior, vel minor aeris
porrio; igirur nihil aliud affingi,
vel excogicari porest; racio vero
grauis in oppolica ratione consistit;
Led ribi mens Arisocelis aperienda
est; accipe illius verba, ex lib. 2.
de Anima c. 2. t. 86. Differentia
autem sonorum, in sono actu osten-
duneur; sicut enim non videntur co-
lores, sine lumine, sic neque sine
sono, acutum  erane; pulchea
haud dubie comparatio, querad-
modum enim color est lumen mon
quis loquicur, quancumris ob. diticarum, ira lonuS est inperuS:
VC

## Folio 175 — 779785487:0233
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000233.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L1B. II. DE SOIIS.
rel mocus modificarus, de LICuE
diversa luminis moditcario, diver-
Cum colorem Facie, ita diverta mo-
dificario morus, diuerlum Facie
sonum: praecerea quemadmodum
ance luminis appullum, dilcerni
non porest color obiecti, color
(inquam) in actu primo; ita linc
sono actu, non porest dilceeni (0-
nus in accu primo Lonori; d quem
admodum lumen cum cali modits-
catione facie calem colorem, ita
Tonus actu, id est mocus, vel i-
pecus, cum rali modificatione,
Facie acutum; vel graue: haec au-
tem dicuntur (inquie) secundum
transtationem a rancibilibus, id eA
acurum, de graue; acurum enim
monet sensum in pauco tempore,
mulium; grane autem in multo, pa-
rum: id est cu Frequenres vibratio-
nes, Frequenté (que ictus dicac acu-
cum, mulrum moner pauco tempo.
re,id est plures ictus infligit cymp2-
no; per id enim cympanum movet,
per quod teric; vel pauciores Lune
iccus, quia rariores lunt ribracio.
nes; ille ck acurus, hic oranis;
an Forre clarius poruie nostra hy-
Pochelis delcribi; nec enim mul-
tum movere, dicie FOnum INFeH-
siorem, vel Ponum AGN, VE
constar; igicur mulcum movere,
vel mulcum percurere, idem eAt, aC
mulris ictibus cundere; non est igi-
tur l’inquie) velox acutum, es ora-
ne cardum, sed fit, illius quidem,
id est acuri, motus huiusmodi, pro-
pter velociratem, huins autem, id
est oranis, proprer tarditatem; Ouid
clarius; non est igirur idem acurus
TOnuS, & velOx MIOEUS; neC FAE-
dus, idem quod granis; nempe
chorda, qua oraue pullar, eque
adto deta expellit; AF TAHCI aCUTUS,
a reloci moru chordae; id est ve-
loci reductione, et contra grauis;
rnde licet aeque ciro lingulas aeris
vndas chordae pullacae dittundane.
Liure grave, sine acurum POMEHE; ve
demonstrabimus intra, e cx do-
etrina centionum facile incelligi
Porest; dicie camen Lonus aCutis
Frequentiores aeris appulsi, vel ex-
pulli vndas; id est Frequenriores
chordae vibrariones, et reductio-
nes; igirus relociorem mocum vi-
brationis; sIE emini chorda A, acu-
cum Conans; ee B, granem Tonum
edens; altumarur aequalis veriul-
que vibratio; haud dubie vibrario
chorda A cirius perticitur, quam
chordae B; igicur relocioremotu;
ioitur licet lonus acurus non (IE
motus velox, Tupponie camen ali-
quam velocirarem, Scilicet inOTuS
reductionis chorda pullacae; eAtque
proxter velocitarem; id est in illam
vicimo reloluitur; nam ideo lonus
eAt acucus, quia trequentioribus
ictibus cympanum audicorium cun-
ditur; hoc vero HE, Propier Frc-
quentiores aeris appulli rodulas;
e hoc, quia Frequentiores lunE
aëris Aagellationes; e hoc, quia
Frequenciores Cunc chordae pullara
v. 8. vibraciones; hoc demum quia
lingulae vibrationes cirius et velo-
cius tiune; vides rem cocam hanc
ad velocicatem reduci: porrosimi-
lia esse videntur acnto, atque obtuso,
quae sunt in tactu; nam acutum qui-
dem quasi punsit, obtusum vero
quasi pellit; quia movet, illud qui-
dem, in pauco, hoc autem in multO 3
guare accidit, illud quidem esse ve-
lox, hoc aurem tardum; Ouod enin
punsir, breuirempore, quali mul-
tos ictus, muleas plagas, indigie s
quia muItaS. PAITES BeMCHIAL, 26
ECPALAF

## Folio 176 — 779785487:0234
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000234.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
P EI ZSTCA T R ACF. III.
separat; quod vero pellii, cum vix lumine nora res est, immo et in
primam Superticiem penetret, p2- Lono; quis enim neger Ponum eiul-
rum laedic; igicur quod acurum cst,
velocius penerrat; quod rero ob.
culum, lonse cardius: inde sum-
pracA, ad ionum granis, ee acuri,
eranstario; rix (cio an quidquam
nostea hypocheli melius consenti-
re pOsE: contule praetered, sect. 19.
problem. 9. 37. in qua habet, acu-
tum ob velocitarem, acurum existere;
sed protecto illa quaeltiones pro-
blematum mulca explicatione indi-
gere ridentur; praelertim cum cas,
BOn ve demonstratas, e indubita-
225, Ced eantum dubiis rationibus
municas, Philolophus, rel quicum-
que illarum auchior est, nobis pro-
ponac; nos intra lingulas ad nO-
Ara principia reducemus.
DROP. CZZ.
Sonus acurus respectine dicitur:
TTempE ACUTUS A, COmpaTatuS cu
B, diei porest aCuEUIS; AE VerO COM-
Paratus cum C, dici porest grauis;
idem dico de Lonomagno, _ PaF-
uo; nempe haec actribura Pune ad
alterum (veaiune) quod enim ma-
onum est, ratione rnius; rarione
alcerius, paruum dici porest: hic
cerre omietero non pollum, autho-
rem reflexionum Phylico-Mlathe-
maciearum canculum hallucinatu
este, c. 20. P2g, 170. Vbi dicie,
Conum eiuldem acuminis, esse gno-
que eiuldem incentionis; in quo
cerre, allenriri non poltum; nem-
pe incensio ad magnicudinem Poni,
NOn rero ad acumen retereur; quis
enim neger qualicarem per medium
diffusam. vniformirer difformiree
Eve aiune) diffundi; hoc est iuxra
centrum propagationisincentionem
dem acuminis incendi de remieri
Pollesisicur idem non est loni acu-
men, cum intensione; verum vero
lonus intenlior lic quem chorda
iuxra ponciculum pullata cdie (ve
rule Cabeus, retellitque Merten-
nus, videbimus intra, cum de Pono
chordarum.
PROP. CX XI.
FLine quo freguentiores sunt, intra
darum tempus, huinsmodi vibratio-
nes; sonus acurior est; Iempe piu-
res ictus cympano infliguntur; TOc
enim lunc ictus, quor aeris rndulae;
ex tot rndulae, quorvibrationes; igi-
tur si dato rempore, plures lune ri-
brationes, plures quoquelnncictus;
igirur plures quoque LunE mOTuS,
quibus cympanum afcieur.
DROP. CXZII.
Quo breniores sunt morulae, inter
sinculosictus interiecta, acurior est
sonus; Ouia, cum morulae ictus de
ribracignes distinguant, cerre quo
breuiores lune morulae, vibrario-
nes _ ictus Frequentiores TUnE;
igitur acurior POnuS.
PROD. CZ= LL1.
Fsinc si nullâ intercepra morila.
morus aeris appuisi continuus esset,
Sonus esset infinite acutus; VE PALCE
ex dictis; sed hic profecto audiri
non poller; immo lonusnon esfet,
qui lininsmodi morularum et mo-
tuum distinctiones essentialicer di-
CIE, VE Patet; igitur quemadimo-
dum repugnae infinicum in omni
alio genere entis creari, ita repu-
onac in rarione loni acuri; dato
elle, procul rerd remistiorem; in tamen quoliber Cono, quancumvis
aCIHEO,
7e

## Folio 177 — 779785487:0235
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000235.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 97 lines, status machine
INHIB
1i1a
11S
s
63
L. 1B. II. DE SONIS.
acuro, dari porest acutior, idem
prorlus de oraui dicendum cA;
quia dara quacumque morula, dari
porest brevior, re parer ex princi.
piis Mecaphylicis.
PROP. CZZIV
Si vero una tantum aeris expulsi
ondula trmpanum feriat, nec alia
succedat, dum illud tremit, sonus est
infinite granis; Ilaec propolicio ali-
qua explicatione indiger; cympanu
auditorium, cum rentum Cic, YbI a
prima expulsi a corpore LOnOTO, de
appulli aeris vndula, peimus ietus
intisieur, Racim creimie, sed in-
sensibili fere mocu; unde si prius-
quam quielcat, secunda vndula
ed impingatur, haud dubie prio.
rum vibrarionum mOEu PTOIO-
ver; idem Facie cerria rndula, ec.
donec candem senlibili moru eym-
Panum moveatur; si vero prius
quam nona aëris rndula appella-
tuc cympanum quicleat, PrIIIS
ictus perinde est, acque sI nun-
quam fuisser; igitur canea est in-
terruprio, ve eam POnus minimé
Paciatur; li enim Ponus eset, infr-
nice grauis eller; sed nullus audi-
tur lonus intinice grauis; re patet
ex dictis.
PROP. CXZY.
Tinc differentia soni maeni es
parni in corpore, idem facit; quod
differentia acuti es grauis in tempo-
re: Nempe difterenria acuri et
grauis in eo polica est, quod rem-
Pora morularum inter linonlos ap-
pullus, vel ictus intercepearim,
sine maiora vel minora; mimOia
quidem, ad Ponum acutum; maio-
ia vero ad grauem; pari modo dif.
Ferentia maoni ex parui Coni in e0
nIIS VeFO PONUS pAEUUS; igiEUE IMa=
consistie, quod magnus dicat plus
ior vel minor interrupeio appul-
Cuum, Facie differenciam acuri, et
sranis; maior vel minOE InFEEEU-
prio parrium, Cunul appullarum;
Facie differentiam magni, ee paruis
maior incerruprio, inde facir grane,
inde paruum; minor incerruprio, in-
de Facic acutu, inde magnum; muleu
distraccae parres, in spacio, Faciune
Ponum paruum; muleum disteactxe
in cempore, Faciune gravem; con-
era vero parum dittracta, inde
magnum, inde acurum: Einc vi-
des huiusmodi distractionum, vel
incerruptionum coniugationes.
non modo adhibendas esse ad
rem colorum explicandam, ve
Tupra factum est, vecum criam ad
consticuendas lonorum differen-
tia5. Obleruabis camen, minorem
reris portionem, maiore cum im-
petu cympano impactam, Cupplere
ac compenlare pollemaioris ab sen-
tiam, cardiore moru appul(a; ve
iam Lupea monui.
PROD. CX X VI.
Sonus longuses paruns facilé ex-
plicari possunt: Haec rlcima est
Conorum omnis generis habicudo,
nempe omnis Conus suc granis lIEs
LIvC aCuEUS, SINC IaGMUS, (INC P2F -
uns, longus, vel brenis esse po-
cest; icaque Conus longus ille eAt,
qui diu ee multum; breuis vero
qui parum durar; quod cerre duo-
bus adhuc modis incelligendum
eAt, nam primo Conus diu durare
Porest, proprer mulciplicem im
pultuum viim; V. 5. E Xes cam pa-
num muleis mallei cundatur icti-
bus, diu Conabie, sed per diverlos
Lonos, nempe tor diversi Poni esse
videneur, quoc TunE corporis (0-
aeris vndanris simul appulsi, mi nori pullaciones; isitur proxrie
T0m. LI.
LOgHeM

## Folio 178 — 779785487:0236
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000236.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PEI YSTCAE YR ACF. III.
loguendo, licet rorus ille FOnUS ex
multorum accellione longus dici
POME, linouli camen Coni ica Cc ha.
benc, ve rnus alio longior dici non
postir; icaque sccundo et proprio
modolonus ille dicitur longus; qui
diu durar, polt vnicam lonoripul-
Eationem; quia scilicet ribrariones
diu durane; contra vero breuis;
v. 5. maioris campana, Cemel tan
eum pullaca, fonus diu durat, ni-
norisvero parum; idem dico de
longiore, d breniore chorda aequé
rents; quia Ccilicet diurius maioe.
ibratur. ve constat ex dictis Tract.
1. l. 2. dicemulque adhuc intra;
Sed haec lune Facilia.
PROP. CZXVII.
Fine sono inest triplex respectus,
vel habiendo; Mlaoni Ccilicer et Par-
ni; acuri d granis; lonsi et bic-
uis; altumacur enim lonus prima-
EiuS, v. 9. chorda pullaca. 1. Vi-
bracio porest esse, vel maior, vel
minor, ratione sparii; si maioi,
Tonus CA maONUS, S minOE POnUS
est paruus; en cibi primum respe-
Etum: 2. Porest elle maiOr, vel
minor racione remporis; li maior,
Tonus oxauis CA, CL MinOE, aCuTUS;
en ribi secundum.. 3. Pocest tota
illa vibracionum series post uni-
cum pultum, diu, vel parum du-
rare; _ diu, Conus longus cAt, (1
veco parum brcuis; en tibi ter-
eium; igitur rriplex inest lono res
rectus, nec alius excosirari potelt.
PROP. CZXVTTL
Si duo. soni sint aeque acuri, quorum
unus A sit maior alio B. A quoque
erit loneior B; Fempe l line aeque
acuri, reeique ribrariones ilochio-
 habCE , Bet B. 119. A A vev.
CAtmaior B, vibrationeS A FUINE
maiores vibracionibus B, Per P. 77.
sed plus durar series vibrarionum
ilochronarum, quae à maiore inci-
Diune, quam carum, qua a mino
re initium duCuME, re cories de-
nonstracum Fuic, cur in Fraci. de
motu, tum Fract. 1. l. 2. IsIeur (O-
nus A est longior Pono B; cig0
Conorum aeque acutorum maioi.
longior cst, quod crae demion.
Aeandum.
PROP. CXXIZ.
Sonorum aeque intensorum; non
tamen aqué acutorum, grauior. lon-
sior erit: PEObaTUL: (IE A aCUTS, B
Srauis; ribraciones veriulque Lune
aequales in spatio, id est. ab aequali
incipiune, cum eadem Cupponatue
veriulque Poni incensio; isitur tOE
erunt vibrationes in rna lerie, quoe
in alia; suppono enim v. g. duas
chordas ciuldem longicudinis, et
cralsicudinis, dinerta FaIEN FEN-
honis, vel eiuldem censionis, de
crassicudinis, & dinerlae longitu.
dinis; atqui chorda, quae Conum
A edic, lingulas vibrariones cirius
perticir, igicur, cirius toram le
riem ribrationum; ioItus POMUS A
minus, B. vero plus duraE; IgIEUE
Ponorumx que intenlorum, Ccd nOn
xque acurorum, scavior lonsior
etit
DROP. C Z Z Lu
id Onoru aco doti reit toba
men aeque intensorum, maior, erie
acutior: SIe A MaIOE, B MIHOE S
haud dubie ribrationes A CrUnE
Maiores;  B, InOLCS; CUM au
eem Ceries maiorum de minorum.
aeque duret; maiorum haud dubié
Engula, cirius Rune; igieuE cre-
BLIOLES

## Folio 179 — 779785487:0237
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000237.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine
EIB. TI. DE SONTS:
briores lune; ergo A est acurior bec, nullo fere negorio apponi
B, ergo Conorum aeque longorum
non tamen eque intenlorum, Ina -
ior acurior ek, quod erac deWOn-
strandum: obteruabis aurem Hic
incensionem Coni, accipi Pro ma-
gnicudine, nec alio modo accipi
polle, re recte accipiatuI.
PROP. CZZXI.
Sonorum porro qui nec aequé lon-
si, nec aeque intensi, nec aequé acuri
sunt, diversa sunt coningariones; Si
enim acurior est minor, est quo-
que brenior, de gravior maior, et
longior; si vero acurior est lon-
sior, est quoque maior; et gra-
uior minor, ec brenior; si demum
acurior est maior, heri porest ve
sic longior; vel brenior, pro di-
versa scilicer incensionis difte
renria.
DROD. CZ Z XTT.
Sonorum secundum rarionem acu-
ti, oranis; intensi, remissi, sunt
quatuor coniucariones: Dlam porest
esle aCuTUS magnuS, aCuTUS Par-
nus, granis magnus, et granis PaI-
uuS; vides quatuor comiusaciones
V. 9. AF Chorda A bEeHIOL, B lOn-
sior, sed aeque rena; si A mollius
pullerur, edic Ponum aCutO- Par-
uum; si Forrius acuro- magnu; B
forrius pullara, graui-maonum;
mollius rero, graui-parUU.
DROD. CX XX TTI.
Sonorum secundum rationem acuri
es oranis, longi e brenis, sunt 4.
coningationes; L.A enim aCUTUS
longus, acurus breuis; granis lon-
sus, d granis breuis; igieur
PONunE.
PROD. CZZZIV.
Secundum rationem maenies par-
in loneies breuis, sunt etiam qua-
tuor coningariones; Fs enim eadem
racio, ne tories illam Lepetere
CO8aI.
PROD. C Z Z Z V.
Sonorum; secundum omnes respe-
Etus; sunt octo conineationes: Quod
ve melius intellioatur; (Ic A, aCu-
TUS: G, Sranis; M, MagnuS; P
Paruus; L. longus; B breuis; CunE
quatuor coniugationes, quae inci-
Diune ab A; _ 4. quae incipiune a
G; Prina eA AML, id eA, aCuEUS,
magnus, longus; cui secunda sel-
pondec oppolica, OPB; nempe,
quaelibet aliam relpicie; Idque se-
cundum coldem relpectus; cum
enim Conus dicitur acurus, intelli-
si debet quod sc alio acurior; cum
magnus, vel incentus, quod sic
alio M2iOF, vel IITONSIOF; Cum
longus, quod sic alio longior;
igitur cuilibet coniugarioni, iel-
Ponder alia oppolira, sccundum
eres ictos respectus; terria coniu-
gatio cA AMB, cui respondee
quarra CPL; quinta eA APB, cui
responder sexta OML; Sepcima
APL, cui responder octaua CMB;
igieur lunc octo coniusaciones
lonorum, secundum ires iAos
respectus.
PROP. CZRLV1.
Prima es secunda sant possnos.
Scilicet AML, OPB; nempe (IE
chorda longior, et alia breuior:
quatuor coniusationes; exem- illa canculum pulsetur, haec vero
pla non appono, quae a quoli rehemenci pulsu; haud dubie (o.
MVE

## Folio 180 — 779785487:0238
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000238.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 82 lines, status machine
180
PFZS CAF TR A CT. III.
nus illius, R cum Cono huius com- verd sc paruus, prima vibrario mi
PaFCEUE, exit grauIS, vePareC; d nor cM; igirur pauciores lunt;igi-
Paruus; e quia incipie ribrario-
num series a minima, cico quielcie
chorda, igitur breuis crit Lonus;
igitur ha dux coniuzationes
AML, CPB Cune posibileS.
PROD. CZXZ VFT.
Terria es quarta sunt possibiles,
Scilicet AMB, CPL: Sint enim
dux chorda, lorgior e breuior;
illa pullerur tanculo mitius, haec
canculo maiore pulsu, haud dubié
Tonus illius erie granis, icemque
minor lono alcerius; cum miciore
pullarione edatur; erit denique
longior, li racio acuri sic maioe
ratione incensi; V. 9. GE Ponus tor-
cia coningarionis, ad lonum quar-
EX, VE 2. 2d 1. In FatiONC aCUEI, In
ratione vero incensi, ve 3. ad 2.
haud dubie series ribracionum per-
tiae cirius perficietur, quam le-
ries vibrationum quarEx.
PROP. CXZXVIII.
Ouinta es sexta sunt possibiles:
Scilicer APB, SE GMIL, Si enim
aCutUS est, d paruus; non modo
citius conticie singulas vibratio-
nes, led coram Perietm, Ve Patet;
quia lune plures vibrariones Pextx
coniugationis, quam quinex, Tal-
FeIM DIUEeS esTe DONTUNE; IOIEUE
cum lingulae cardius decurrantur;
rardius etiam eora series perheitur;
isicur sexca e quinra lune possi-
Biles.
DROP. CXXXIX.
Seprima es octana sunt impossi-
cur cum lingulae cicius AAnE, FOLA
Teries poriore iure cirius fiet; joi-
tur non est lonous, led breuis; igi-
FUIT APL _E CMB lunE imposbI-
les; Tlinc una coniugatio polsibi-
lis esse non pocest, nili alia ipse
oppolica possibilis lic; hine eriam
una impossibilis esse non porest,
nili altera ipsi oppolita sic eriam
imposibilis; Einc demum vides,
Sex rancum elle coniugationes pol-
Ebiles, vel legicimas, e duas iin-
Possibiles, rel illexitimas.
PROP. CZL.
Si sonus intra conclane subterra-
neum ita contineatur, et parum il-
liuscrumpat, procul esse creditur
corpus sonorum, licet prope adsit:
Racio est, quia cum Ponus in lui
difrutione, ee propasatione, im-
minuatus; e cum imminurio Poni
in eo POlica Sc, quod pauciores
aeris expulsi parciculae cvimpano
IlLaBANEUIE; CCFTE PTOPEOE CAECCTIS.
impedimentum, parum aëris ex il-
lis angultiis crumpie; igieur per-
inde auri accidit, aeque (I COrPIS
Conorum remocum ellet;igicuEnon
mirum est, ( procul elle CrC-
dacui.
parum aeris caphis crumpat, s
tam vocem edat, nullo modo andie
rur; Rario paret ex dictis, quia
Biles; Scilicet APL, _ CMB; E nulluS est LOnuS, sine aeris motu.
enim Conus Seprimae sic acurus, vi-
trationes sinsulx cirius AIN; C
Lk02. C22 20
Si quos in eo carcere clandatur,
ex quo nihil prorsus, vel admodum
murus adeo firmus sit, vi a sono
concuri non possit; quancumnis al-

## Folio 181 — 779785487:0239
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000239.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
L. 1B. II. DE SOAT LS.
DROD. CXLIT.
Si quis ad fenestellam, crassiore
virro probe obstructam, loquatur,
vix auditur; Ouis licee aliquid
Forre purioris humoris et aeris per
Poros vicri Cubeat, illud camen
ad monendum audicum rix Lufcit;
isicur si quis ad hanc fenestellam
loquencem audiac; cerre vel cic-
mic rierum, vel potius per rinr
laS, INTCL VIEEUM, _ COrpUS cuI
coniunctum est, sine enim Forami-
ni aFagacur viceum, slucinis opera,
vel plumbi, ve vuloo Ac, vel calcis
ex gypsi; innumerae camen rimulx
relinguuneur, quibus sliscit aei;
rleima obstruendi rario melior
est.
PROD. CXLHI.
Si quis ad fenestellam charca mu-
nam loguatur, bene audirur; duia
cum per commilturas; tum per
Poros charcae, Lonus, vel aer facilé
Tubir; immo charta iEa porola CA,
_ laxioris rexrura, ve vel ip( aqua
LOnge CTASSIOEI, ETANCELIM NON II-
tercludar; charta pergamena pau-
ld denlior est; igicur vocem magis
Frangie; ad de quod charcxe Ponus
cremorem conciliat; Finc quo
aIHxA CMaFEA EeNTIOI CMF, miis
vocem incercludic, cum quia maois
cenla Facilius cremit, tum quia per
centionem LaXANEUL POri, _ ex-
PlicanEuE.
PROP. CXLIV.
Oui proeul loquentem imitari
volune, parnam vosem emirtunt;
Sic enim cariores aeris expull
Particula auribus illabUnEuE, PeF-
inde acque ( COnUS d COrpOTC (0-
Futionem accederet, in quo non est
disAculcas; cur vero rox illa acu-
LIOI SE, dicam paulo post; idem
eriam cycharae di imirantur, pullata
Scilicet nollius crthara, vel cacto
lenius barbico, ve vulgo teri
Coler.
PROP. CXL. V
Dui procul lognencem imitantur
zocem acutiorem edunt; Rario CHt,
quia cum parum aeris, (ponce, ad
imitandum Scilicer, expellane, Cer-
re cirius expellune, igieur aeris ex-
Dulli, e auribus deinde appuls
rndula Frequenciores lunc; igieur
rox acucior, led de voce intra.
PROP. CZLYI.
Sonus maenus longins auditur per
Cc quam parnus: Ratio est, quia
Ponus magnus habet maioren
sphaeram propagarionis, Scilicee
Cenlibilem; immo ita cum omni-
bus experimentis con(entie, re mi-
tari latis non possim, quomodo
aliqui Eccus Centire rideantur; dixi
per Ce, nam per accidens accidere
Porest, ve Lonus paruus lonoins
audiacur, v. 8. adhibico cubo, ret
Secundo, Ceu vento, Peu Aumine.
PROP. CZL VII.
Finc aliquis saltem sonus abntus
longins non auditur; quam aliquis
granis; Ouia grauis maior esse po-
TeSE aCUEO; Led quI IMaIOE CIE, DEX-
Ccrrim si nocabilis sc inaegualicaris
proporrio, longius auditur per
prop. 146. _ vero quis est amabo,
qui negec, aris campani rastissimi
Lonum longius audiri, quam per-
exioui cincinnabuli, cum tamei
ille sc granis, hic rero acutus: Di-
noro longinquo, post longam dif. ces secus lenrire Aristorelem (ect.
probil

## Folio 182 — 779785487:0240
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000240.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
182
PH ZSTCA IR ACZ. IF1.
peobl. quaest. 47. Respondeo pri-
iro Aristorelis Problemata FaHEX
authoriratIS NON CAC, GUAMEX LUME
alia opcraciuldem PhiloFophi, tum
quia ilei dubitane, hoc esse AVi-
Rocelis opus, cum quia li Aristote.
lis Cune, illa tantum dubitantos de
problemacice, unde nomen ductum
est, proxonie, non vero alteueran-
cer; tun quia nemo nelcies mulea
problemata prioribus accessille, ica
ve rix ab aliis distingui possint:
Relpondeo secundo Aristorelem
loqui de voce graui, e acura eius-
den loguentis;  enim res ica in-
celligatur, rerissima erie, sic cadem
chorda modo plus, modo minus
centa, aequalicer puleica, Conum
acurum longius diftundie, ve dice-
mus intra: Relpondeorerrio Ari-
Aocelis authoritatem eam non esle,
quae nos manifestae rericari repu.
gnare cogac; si enim per morbum
delirarer Aristoceles; quis caim
amens esset, re eius deliriis acgnies-
cerer: equidem magnifacio Ari.
Potelem, natiiaquo eius placita
ita amplector, vecerrus lun, ca
cum nostra doctrina melius, quam
cum aliis consentire; nec aliquan-
do dissimulani, eos caltigandos et-
se, quidata opera, canto Philolo-
Pho bellum indicune, immo dicere
Toleo, vel rnam pagellam Aristo.
relis plus lucis rei philolophica aF-
Ferre, quam rOmOS INTCBTOS FOCeN-
Liorum Scholasticorum; nihilo c2-
men minus, si quando accidat, ve
vel euidens rario, ret probacum
experimentum, vel dinina Ades
euincar, aliquid Aristorelicis pla-
ciris repuonare, quis amabo elt,
qui Aristoreli reritarem non ante.
Ponat.
PROP. CLLIL+1
Eadem fere arre acoustrea; quae
perspectina et vocant, praestari pos
sinc: Nonua Ca Ler.
Primo, pictores ita ex plano
scomerrico ve vocane, tiguras in
perspectinum reducune, Pcu eradu-
cune, ve licer aequaliter ab oculo
distene, inxqualiter camen distare
rideantur; ica prortus acoustica
aErC FaCIMUS, VE YOX qux proxius
Ponac, longé ac procul Conare ri-
deatur; & licet CorvOra POnOEZ
in distancia aequali colloceneur,
inaequaliter distare auris indicet.
Secundo, re hguras aque dictan-
res perspectiua inxequalirer distan-
tes exhribeac, imminuie angulum,
Tub quo aliquae videntur; quia mi-
nores deleribie, id est sub eo an-
sulo, illas exhiber, (ub quo reue-
ra viderentur, li procul et longin-
quae eftent; ita prortus efticie aes
aconstica, ve voces alique, nOI
quidem sub minore angulo, sed
Cubminore aëris copis auribus ac-
cidant, et in ca proporrione aer
imminuatur, re vox procul dictare
iudicetur, in qua angulus imimi-
nuicur, re Rgura procul esse pol-
ta videacui.
Terrio, ideo minor angulus mi-
norem Aguram repraelentar, quia
pauciores radios compraehendie,
qui recinam parum afticinne; e
cum radii mulcum distracti, pro-
prer longiorem propagarionem,
parum eriam rerinam atticiant, hinc
quando parum rerina aficieur, ii-
dicatur de obiecto, quod procul
Ar; pari modo ideo parum aëris il-
lapli paruum Conum exhiber, quia
distractiores velc loquar, X 12-
riores Coni cndios Facie, qui parum
EyrPa

## Folio 183 — 779785487:0241
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000241.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L 1B. II. DB SON 1S.
companum afficiunt, quod eriam
longius diftusis de propasatis ac-
cidit; hinc iudicatur de Conoro,
quod procul SIc.
Ouarco, ve obiectum quali op
tice remoneas, imminue PCn(IM a-
sulum, iuxta camdem proportio.
nem, juxta quam obiecto Cenlim
remoto minueretur; pari imodo ve
corpus Conorum aconstice FCLO-
Beas, hoc est, liceE proxiimum (IE,
Procul camen distare indicetur, in-
minue sensim aeris expulli copiam,
iuxta camdem proportionem, iuxta
quam corpore Lonoro Centim se-
moco, aëc expullus distraheretur.
Ominco, obiectum imminui po-
cest, opera rieri concaui, de quo
alias; ita PFOELUS imminui POTCR
Ionus, opera cuiuldam organi
acoustici, qui Ponum distrahie, im-
mo h vel aurem obAruaS, ex PaF-
te, Conum iminais, _ COrDUS CO-
norum quali à ce remoues, nempe
ex modica affectione, paruiratei
obiecti, et ex hac distantiam
colligis.
Sexro, obiectUM aNGCTUT OpCFA
vieri connexi, obiectum que Pro-
pius admoneri dicieut; idem acci-
dic operacubi, vel coni aconstici;
e licet corpus Conorum valde di-
Etee, provins eamen adesse indica-
CuIE: Oirirco alia, guxe ad FchO
perrinene, de quibus intra.
SCHO L.
Oblcruabis iam mulea de (0-
no haberi, qua brcui quali rCCA-
piculatione COIMEIOTO.
r. Sonus cA aliquid ecaliter
distinctum a corpore Ponoio, quia
pocest esse corpus Lonorum, sne
priore Cono; duplex est lonus, Sci-
licer in actu primo, et in actu sC-
cundo; Conus in actu secundo du-
plex est; primarius, qui corpori
Ponanci inest, de secundarius, qui
per medium diffundicur; neuTeF
Line moru elle porest, cumm Corpo-
F2 maxime Conora line moru nul-
lum Conum edane, distinguicur ea-
men realiter a moru, e ab impe-
cu, alioqui rbi eset motus, ibi eltet
Tonus, quod Fallum cAt; cA c2-
men aliquid morus, vel impecus,
CUIM non poTE esle line mOtu,
vel impecusisitur modus motus, vel
imperus, Peu mocus, vel impecus
moditicatus.
2. Sonns non es ipla veloci-
caS, negue carditaS MOTUS, Sed est
relpectus quidam (ve vule Philo-
COphus) parrium iOcus inter le,
quo scilicee rna paes mobilis, al-
Feri succedens, pulTac aurem; et
huic alia, acque ita deirceps, nec
enim rna cempanum nocabilicee
ad audicum afficie, vel decerminaci
nec quidquam aliud inelle porest
mocui, vel iirpecui, quod Faciat
Tonum in actu secundo: hinc par-
res illius mobilis, quod cst qual.
rehiculum Coni, debent facile mo-
veri, dinidi, cedere, ciuldemque
medii alias parces diuidere; hinc
aer oprimum est loni propagandi
medium, peaelertim purioris aeris
Parriculae, quae nostro aëri in (UMEs
quibus adde purioris quoque hu-
moris parriculas.
3. Sonoinest eriplex respectus,
Ecilicer acuri de grauis, maoni de
Parui, longi de breuis; rario acuei
in eo polita est, quod inter paries
appulsas ad aurem, line breviores.
morulae, vel minores incerruptio
Bes, vel. quod dieat Frequentiores.
ictus; quod cerre parer ex illa hy-
Porhest, qua videmus breuiorer
Ctiordaro.

## Folio 184 — 779785487:0242
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000242.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
284
P Et Y STC AE
chordam; eiusdem censionis e
crassieudinis, cum longiore com
paracam, cdere Conum acuriorem,
quia Ccilicer crebriores Facic ribra-
tiones, e crebriore ietu aera, e
aurem Aagellar: ratio orauis huic
oppolita est; porro idem (0.
BIS A COMPATaEIS cum LOnO B,
dICCEUE aCHEUS; _E CUIM LONO C, GP2-
1115.
4. Sonus magnus ille est, qui
plurium parrium simul accedem-
Eium appullum dicie; ita re mino-
res sine aeris simul appull (vetic
loquar) incerrupriones; quod pio-
bacur ex illa hypocheli, qua ride.
mus eamdem chordam, LenIEOL EA
ctam, paruum fomun edere, ma-
onum vero Forcius pullatam; led
cum leviter pullatur, leniter ri-
bratuE, _ inus aeris AagellaL;
plus vero cum forriore digico pul-
Tatur; denigue longus PonuS CAt,
qui diu durac; per longam Ccilicet
vibrarionum Ceriem, brevis COn-
era: hinc si habeatur rario acuri et
magni, Cune 4. coningationes; (I
addatur catio longi de brouis, fune
octo coniugationes, quarum
Tex Cunc tancum possibiles, de
lesirimae, tu contule Tupra.
5. Sonus in actu secundo, nOn
est qualicas absolura, per medium
distula, ve calor; led qualitasmo-
dalis, respectiua, quae dicie impe.
tum, vel morum, tali modo mo-
dificarum; hinc reftectieur qui-
dem, non camen retringitur; pro-
pasatur per omnem lineam, colli-
sicur, distrahieur, ec. Non est
etiam corpus, ve volune aliqui,
nec Cimplex corpulculorum motio;
(i estene cantum corpora dura, nul-
IuS Conus elset portibilis: mOruS
TRACT. III.
pullaeum, non Facit Conum, alio-
qui intinire acurus eslet; nec rnius
cancum vndula appulsus, alio-
qui esset intinice orauis; vrerque
RUTeI FePLIGHAE, VE PaTCE CX
dictis.
6. FX his bene intellioieIe, Cur
FONUS CHM IOEI PeMPeE CONIUM-
EtuS GE, cur Succeltiue propage.
tui, cur cirius oculis ictus, quam
aure obleruCtUE: PropagaTUE COnUS
in duplicata distanciarum permu-
tando, idque in orbem; inaqua-
lirer camen aliquando; longius
enim vertus eam parcem, aduersiis
quam emirritur aeE, PFOMOUCELE,
cum vero collisirur cubo acousti-
co, determinari poltunE PEOPOF-
tiones, quae lunc re bales permu-
tando.
7. Sonus per se motu aequabi-
li propagatur, cum enim illa aeris
Parricula, in quibus quali deue-
hieur Conus, non grauirene in de
re, per semonentur aequabili iBo-
Eu: Flinc in tubo cuius altori ex-
tremitari os loquentis, alteri au-
eis audientis adtroneruE, rnitor-
miter propagatur per le; quia radii
Poni minime distrahuneur: hine
per Ce longior cubus aque apruS
ett, ac breuior: hinc per le modi-
cus Conus in infinitum diffundi
poltet; hinc ad daram distantiam
Paruus _ magnus lonus aque ci-
cd audiuneur, quia licee imagnuS
edacur maiore nisu, e minor, mi-
nore, illum camen effectum mi-
nor nilus in modico aere pea
Cac, quem peaelcat maior in mul-
eo; quod incellisi debet de eodem
LOnOto.
8. In vacuo tacta chorda nul-
lum cderee lonum; si quis tamen
concinuus, rndularum Ccilicer ap. in racuo loquererur, per emistio
nem

## Folio 185 — 779785487:0243
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000243.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L1B. II. DF 00st
nem seris, in pectore contenti, rum in actu secundo, peruneurs
haud dubie vor logueneis audire-
TuI, non eamen ad cancam diltan-
tiam, quia in vacuo emittus ille rër
gravicaret, igitur deorsum per li-
ReaM CUEUaM IPCE: AANEC VENEO
versus datam parrem, maior audis
ene Conus, e cirius, versus cam-
dem, vento Ccilicer deferente; po-
relt aurem quis meciri cempus, quo
Spacium darum percurrie; vel (pa-
rium quod dato rempore: inaioe
audicur Conus secundo Aumine,
quam aduerto, de quo inFra; (I 21 -
rem admoneas extremicari longissi-
ma crabis, minimum eriam ictu
audies; idque obstractis criam au-
cibus, si crabem mordicus ceneas,
vel Colo capire tangas; rario peti-
cur a cremulis ribracionibus erabis,
quae Facile in cympanum craducun.
TUL.
9. Mulciplex est Coni caula,
Scilicer Aagellario aëris, collisio,
Fractio cremula vibrario, explosio
de alia huiulmodi ex quibus sequi-
cur praedicta moditicaio MOTUS,
quo scilicer diuerlae mobilis vnda,
luccelsiue interiectis morulis, au se
pullane: hinc edune Conum; qua
FLANGINEUE, COMPPIIMLINEUE, TeH-
aUnEUE, puISANEUE, exErUdUNEUE,
inceuduntur, exploduneur, ac.
hinc lonus in actu primo, est, quo
Corpus Iuo modo eAt TONOFUIM; POF-
eo ille distinguitur realicer à lub-
Hancia corporis; est illius modus,
Ceu status, qui contistie in tali gra-
du densicaris, duritiei, Aexibilica-
tis, ec. ratione cuius polca cali
pullatione, censione, _c. lequun-
tur vibrationes, _c. hinc Conus in
cum a diuerso vibrationum modo,
actu primo ditinguirur realirer à
Pono in acu secundo, ve constat
tum à criplici respectu, de quo (u-
pra; ex his enim diverla sequieur
aftectio cympano impressa: vno
verbo quodlibet corpus Puum fere
Conum singularem habet, quia
Juum habet Ratum singularem, de
quo Cupea: hinc mollia obcutum
Lonum edune, dura acuriorem; (ed
iar rettat, ve ad lingulares Lono.
rum affectiones reniamus.
ex dictis: porro difterentix COno:
Fom. II.
PROP. C1.
Sonus, secundum angulos aequa-
les anculis incidentia; restectitur
Probatur quia sonus diffunditur
in mObili COEPOTCO: VE PaTEE ex
dictisi led mobile corporeum rehle-
cticur secundum angulos, aequales
angulis incidencia, re fuse demon-
Stratum eA cract. de mOTU, tOTO
lib. 6.
lLOL. DI
Zaenia optime es facile reftectun
sonum. tempe Ccabra superficies
appem aera quoquouersum di-
Arahie, cum aeris parcicule in di-
verla plana incidentes, quoquo-
verlum TCAeCtAHEUE, re Scilicet
anguli retlexionis angulis inci-
dencix aquales (INE, PEF PFOP.
250.
Lauus excogat Poleu, non ia
vilicus m enim est corpus du-
rum, sine poris; igitur linc aliqua
Cuperticiei aspericare, quancumuis
lauigarum sic; immo nisI eslec hu-
inlirodi pororum aspericas, mulex.
12uI
= LCP. CLII.
linc pacatae aquae superficies, adt
id muneris aptissima est: Ouid enim
mor, non ricrum, non mecallum

## Folio 186 — 779785487:0244
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000244.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PH ZSICFFE TR A CT. TII.
nullateniis in superticie illorum Aexa mulEIII PEOMOHeEUE versiis
corporum repere pollene; nempe ortum; led ve res iplis oculis lub-
ideo repune, quia luos pedicu-
105 praetaris Calebris aAigune, in
quo nulla est penicus difficul-
Fa5.
PROP. CLTTT.
Tlinc si aquae superficies planissi-
ma sit, lognentem ab altera ripas
eriam. submissa voce facile andies.
Hemo fere est, qui hoc experimen-
cum non probarie; coo plusquanr
centies probaui; demonstratur, a-
TeM PeF PFOP. 152. nempe aeris PaF-
ricula à laeui superticie aquae faci-
se reflectuntur; idem Fere Contin-
serec, l cabula vieri laevigarissime
aquae loco substicueretur, ridebis
starim; quis enim tam longà ec va-
sam inveniat; sed quae so re vierum
in glaciem nuta, ee glacies probe
laenigaca (ic; hinc dum iuxra cipatm,
vel iaoni, vel duminis, cade
Auentis ambulas, caue ne vel sub-
missa voce accanum cuum Locio
aperias; nempe alius ab altera ripa,
peaelerrim cranguillo ccelo, ec no-
eturno tempore, dicta excipier
quid si dicerem esse veram PCho,
est enim Conus resexus; immo la
Diorum loquenris motum, oculis
obferuabis priusquam rocem au-
dias.
DR O F. OLFV.
Secundo Rumine vos melins au-
alitur: Racio est, quia Ruminis eur-
sus ed multos radios deflectie; i-
mo de longiis DPOHOLCE, MOEL
quodam mixto; cosica, li vis, na-
uis cabulatum, quod celeri cursit
CUMI NALI verSUS OrEum OUCTUIs
si enim pilam per inclinacam deor-
iiciarur SiE tabulatum nanis AD.
quod celeri mOEU FCFEUE vertuS D3
Proiiciatur pila ab E, in B; si dum
cadic in B, cabulacum immobile es-
Set, reslecteretur per BF, ellencque
anguli EBA, FBC aequales; I verO
dum cadic in B, monerur planum
AD, idquer. 5. moru aequali; certe
imprimiepilae, in puncto contactus
B, imperum ae qualem illi, quem
iam habet; igirur duplicem impe-
cum haber, alcerum per lineam BF,
alcerum per lineam B C determi-
nacum; isitur a lTumarur BC, ae qua-
lis BF, ducatur CC, aequalis BF,
rum ducatur BC; haec est linea
MOTUS mixEi; IGICUL CA FCMHOLO
quo pilareACCTCECEUE IN F, a TabI
laro immobili, a mobili refectitr
in BC; vides quanrum pila ver-
Sus D promoneatur; (ed haec omic-
EO, GuX eZ dOCCTINA HIOEUS LIXEE
constant; adde s vis, mulcum aer2
a curlu Auminis deorsum rapis
qui ad instar venri Conuin le-
cundo Aumine rehic: dices Forres
minimum esse aquae Aueneis mo-
cum, ac peoinde vel nihil, vel pa-
rum radium FeACXUI BF LILIMILEZ-
Ei, aC pFOmOneTI vOESIIS D; ReF-
Pondeo rantam aqua nolemm, FAF=
do licet moru Auenrem lenissimo.
aerimaximum impecum imprime-
sC; analooiam habes in oneraria
naui, impacta in cimbam; immo
ex hoc capire Conum versiis IB
multum promoueri colligo.
PROP. CFV.
et Mpersobbs asporao s, e
Ructibus horrida, propacationem so-
ni non IUnat; PACCE ExPCTICMEIA; P2 =
sum in cabularum incias, linea re lio ett, quid in diver lae parces, abi
inae qua
8

## Folio 187 — 779785487:0245
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000245.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
L +B. II. DE SONIS.
inaquali superticie distrahitur (o- reo, de cisterna, de Tubterranea
nuS; in quo non est difticultasi
adde si vis Fragorem Auctuum, qui
sonum rocis incercipie, de pluri-
mum curbat.
PROD. CLVI.
Restexio soni, plurimum innat;
Analooiam habes in lumine, cuius
mulciplici reftexione, cuncta Ferc
collustrantur; Custinent enim radii
redexi directos; et licer paulo post
auri incidane, minima tamen illa
morula inceriecta, Censibilis nOn
est; praelerrim cum divert ictus,
quamnis uccesiue incidences, Cyin-
pani aflectionem promoueane: ad-
de si vis clarissimam experientiam,
quis enim non probauir centies, in
quibuldam locis angustioribus, et
concameratis, voces, etiam (ub-
missas iudiri, quae alioquin rix au-
direneur.
PROP. CLVTI.
Conclane calce vel pso recens
illicum, sonum maxime reftectit: R a-
eio est, quia plana parierum illieu
lauiganeur; inde cerre meliusre-
Aectune; adde quod singuli calcis
obductae globuli sonum reflectunt;
cum omne genus plani linguli slo-
buli pexeterant, ve iam diximus de
lumine; Led candem nouus ille il-
licus decurlu remporis expungitur,
puluere d mucore obregIEUE; vit-
demaxime Ponus obcundi Colet.
PROP. CLVIIL
Vox intra loci aneustias retenta
multum resonat: Ouia pluries re-
dectieur; sc immisso intra racuum
dolium, vel intra accam capice, s
vel tanculum Conum edas, longe
Specu, nempe rox a mulciplici re-
Aexione mulcum incenditur: idem
Praelertim accidie lub Fornice lon-
50, ac humili; rario claristuma eA
ex nottra hypocheli, quam hicnOn
LCpEIO.
PROL. CLIL.
Olo frequentior est concio, 30x
concionantis minus sonora est: Rario
est, quia cum tora concio loci pa-
uimeneum, e cuncta lubsellia oc-
cupet, nec a duriore pauimento.
nec ab intimis parieribus seflecti.
cur; inde rox canto debilior cua-
dic: adde quod quo pluribus au
ribus Conus distribuicue, minus
singulis competie: ridebis haud
dubie; e per jocum hac a me dici
purabis; led profecto serio loquor;
nempe illa porrio aeris expul( a
corpore Lonoro, cuius morus facie
Conum, qua aure vnius excipicur,
non reflectieur amplius; igieur al-
cerius auribus illabi non potelt;
isieur quo plures Cunt aures, plu-
res luncaeris expulsi porriones non
redexae; isitur inde lonus minui-
cur, qui maxime à retlexione in-
cendieur, PeF PFOP. 156. Elinc R
ellent tor aures, quor plagx, vet
cractus, auris oltiolo aequales, pa-
rieribus e pauimento aflixa, Ponus
cancum directus audiretur.
PROP. CL L.
bencis obtunditur: Ratio eAt, quia
Per illos POtOS, e meatus, quos
Hlaminum plexus selinquie, Nor
Facile Tubie, acque adeo parum re-
Aectitur; ioitur obrunditur: Flinc
maiorem audis; idem dico de pu- Lane dum oculo suctus de volupras
A2 2
concilim
Ouando pariccibus peristromata
obducuntur, inde vox concionem ha-

## Folio 188 — 779785487:0246
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000246.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
188
PH ZSICAE TR ACT. IFI.
conciliarue, auri caedium et fasti-
dium creatur; hinc etiam concio-
nacores dum Frequencissimam con-
eionem appecune, sibi rocem eri-
piune; Flinc in Fectis celebrioribus,
in quibus concio maior cst, e
Peristromaca renduneur, conciona-
eores minus voce ralere iudican-
EUE: hinc demum non rarO in FrC-
quenti cheatro, adolelcentes con
centa voce declamantes vix, PIX
rocis defectu, andinimus, guos
alioqui, in vacua aula, aeque di-
stances, lubmissa roce loquentes,
facile e distincte audiisemus;
horum omnium efectuum eadeim
Et rario, rude suPTa.
PROP. CL ZT.
Si panimentum loci paleis, festu–
eis, lana, e aliis huiusmodi sterna–
rur, vox lonce minus sonora est;
Ouia haec rehexionem rocis im-
pediune; ve iam olim Philolophus
obleruauie. Yline non lemel ob-
Tervanimus nonnullos, e medio
Foenili, vel paleario maxime voci-
ferances, rix ad modicam distan-
tiam audicos esse, proprer caindem
rationem; idem acciditiis, qui in-
rer alcas legeres, maturalque her-
bas declamane, quorum rox ralde
remilta esse creditur; in Cyluis non
ita accidir, nempe Frondes lauiga-
tiOres Fonum et vocem refectunt,
ve paret experientia; immo non
raro in Cyluis anditur Pcho; hinc
demum cempli pauimentum probe
verlum este Oportet, rE rocem COn
eionantis melius refectat; alio-
quin puluis sparsuS, d Pordes, CUI.
relexionem impediane, rocem ob.
rundunt.
PROP. CL XTI.
in libera planitie; voa minus
sonora est, quam intra templi septa;
Paret experientia, ratio eadem
ett, unde lupra; nempe a paricci-
bus, de fornice templi, muleus
Lonus redlectirur, cum eamen in li-
bera planitie, vix quidquam Coni
reflectatur: Flinc arre acoultica,
iea cemplorum Fornices construi
pollune, e reliqua tabrica com-
POnI, VE NON PaTUM CONCIOLAMEIS,
iImmO eE CAHTOTUM VOX COnHE-
metur, e intendatur, de quo luo
10Cb.
PROP. CLXIII.
Dum quis foris, in vico, lo-
guitur, ab alio, qui intra musa
est, modo fenestra pareat; melius
auditur, quam si extra fenestram
caput exporrizeret, atque exere-
ret; cario est, quia inera mulaum,
mulcus lonus, a parieribus sesle-
cirur; experimentum est Ferc quo-
tidianum, cmius certé alia racio
quaerendanon est, cum alia esse
non PoNIE.
PROD. CL XIV.
Si quis e centro sphaera cana lo
queretur, etiam sabmissa voce, in-
tensam ille, es contentam audiret:
Ouia cum c centro (phaerae omnes
radii in canam Cuperticiem cadant,
per camdem lineam reflectuntur
isitur infniri Fere radii in DraetacO.
cenrro colligerentur; in hOCHOI
est dificulcas.
PKOL. CLXV.
 Od POaMbc sivo sictettous crbbortibu
sonat; Ratio est, quia dum PenLII
ex pulmonibus excrudirur aer, de-
primumbur

## Folio 189 — 779785487:0247
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000247.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L 1B. II. DE SON ISi
primuntur, concrahumurque pul- fingir, de imicatur, licer proxime
mones sensim; unde necelle es,
cracheam adduci, magilque cendi,
hinc Pane Ponus acucior cuadic;
rerum vero ractis pullarilque choi-
dis, idem accidat, aftirmane ali-
qui; pucantque ideo esse, quia vi-
brationes chordae non lunc ilo-
chrona, Sed sub finem breniOTOS,
ve dictum est alias, de vibracioni
bus Fumependulorum: sed prote-
ato hallucInAnEUE; nempe iaM
ostensum est Tract. 1. lib. 2. vibea-
tiones pullara chordae esse ilochro-
HaS; nec nOn adhuc inEc2 octende-
mus; igicur est mera Fallacia auris,
quae, quia sub tinem ribrarionum
Lonus est tenuioi, qualis aCutuS
esse soler, indicat esse acueum;
quemadmodum oculusindicat duos
Parieres, quancumris parallelos,
ad se se invicem inclinari, quia
anguli sensim iIInvUnEuE; igi-
tur ror producta, equidem lub
tinem vere acque sealicer (VE
aiune) acutior est, proprer ratio-
nem adductam; Conus vero qui à
chorda pullara editur, non est re-
ipta (ub Fnemi acurior, sed tancum
cenvior; rnde per Fallaciam auris
iudicatur acurior; hinc POnS GFa-
uis, lub finem, acui videtur, quod
praelerrim in mugieu cauri obfer-
natur; qui quali iuxta vulgaLCSFO-
NOrum HOTaS ACuIEUE.
PROP. CLXY
Sonus procul andicus, non est
acurior. licet per fallaciam auris,
acmrior esse indicetur; cum enim
Cenlim minetatur, renuior cnadie,
vnde per analogiam, cum acurHS
quoque sit cennior, acurus esse pu-
tatur; equidem ve dictum est Cu
adlic, vocem acuriorem reddic; ve
enim Ponum cenniorem edat, mi-
nus aeris gutturc emittie, isieur ci-
eius emitrie; adde quod acrollie
Curlum erachea capue, re os iptum
eiuldem contratat; hinc crachea
TOnLIOF AE, igIEUE COnUS ACUTIOL; DF
vero lonus procul auditus, sI acu-
tior auditur, auris Fallacia est; DiceS,
Aristocelem secus Centire, fect. 11.
Ptobl. 9. 6. Respondeo Aristorelem
in eo loco, proprie loqui de iis,
qui rocem clonginquo renientem
IIICAIEUE; dubitancer veco idem
non allerere, Led quali pFoponere
deiplolono; his verbis, An non
modo qui imitantur, verum etiam
srepiius ipsi acnciores existunt:
Vides dubicationem: POrrO LatiO,
quam iple atteres nulla eA; vule
enim, ita Ponum propagari, ve vna
pars aeris aliam inoveat, et haec
aliam, acque ica deinceps, ca camen
lege, re lublequens praecedence lic
minor, acque adeo velocius mon
neatur; Ccd racio Coni acuri in ve-
locirare posita est, igitur inde Con-
cludie, Ponum procul acuriorem
audiri; sed profecto haec ratio (VE
iam dixi) nulla est; primo eniim,
vna pats, vel rndula aeris nOn
nonet aliam, sed ipla a COrpOTE
Conoro quali extrula, in orbem
propagacur, illius rancum impetus
Vi, quem a Corpore LOnOTO ACCC-
Pic 3. ve jam Cupea demonstracum
EA; Praeterea licer hoc rerum eNer,
non tamen inde sequeretur, Ponum
acutiorem procul audiri, nempe
ratio acuti non consstir in Cola ve-
locitare, quia fonus granis aequé
ciro diffundi porest, (ed in Freguen-
tia ictuum; vel appulluum; ve su-
Pra p. 145. qui procul loquenrem pra demonstracum elt; isicur licer
A3
prime.

## Folio 190 — 779785487:0248
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000248.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
PE ZSTCF ER ACF. III.
prima pars aeris, hoc est à prima defectibus careac, qui vel asperica
vibratione corporis Ponori expulla, tem aliquam, vel Hridorem, vel
sub finem relocius moucarur, non aliud quodlibet ricium, quod au-
tamen proprerea Frequentiores lune res OftendaE, IIPOEFANE; VFeK VerO
ictus; tor enim Cunt ictus, vel ap-
PulsuS, quor lune vibrationes, igi-
EuF ConuSnon CA acuriOE: Dices
forre cum Mertenno, admixtam
aeri notro materiam quamdam
subciliorem, qua a vibrarionibus
corporis Conori relocius moverur,
Ced quid inde; cum pluries non
expellatur, d auri appellatur, quam
sine ribrationes, ve parer;igitur ra-
tionem acuri non mutat; equidem
prima vndula materia levioris ci
tiis appellitur, vbi tamen mare-
ria crassioris vndula crmpanum
attigit, eadem est sublequentium
interruptio, quae ribracionum; idem
quoque accidit materia levioris ve
demonstrabimus infra.
PROP. CLXVII.
Non potest dici, quod nullus sit
sonus aeneus, gratior aliquo grani;
Nempe ica grauis aliquando depri-
micur, re adinstar Curdi (ve aiunt)
conitru audiatur, atque adeo nulla
Fore roluptare aurem demulceat;
CIIM FaIEM ACUEA VOX PUCTI AEEC
canentis, audicum miritice atti-
Ciac.
PROP. CLZVTFI.
Non potest dici, quod nullus sit
sonus eranis gratior aliquo acuto;
Ica enim acurus aliquando pungie
aurem, renon parum molestiae aF.
FCTAL; CUI FaIMeM oFaVIS TeMPCTA-
cus maioris Actula, non parum sra.
EUS SIC: FIinc aliguis acutuS gta.
cior est aliquo graui; de aliquis
granis, aliquo acuto; rterque sia-
rus est, dumremperarus l, iil que
Gratior sE, an perfectus granis, an
perfectus acutus, dubitari porest;
Deo graui aliquipuonane, alii pio
aCuco; LumEii, quibus acutus; ii-
que quibus granis masis arrideat;
est gustus cuique luus; dicerem
ego acurum iis arcidere, guorum
indoles hilarior est; seavem iis,
quorum indoles ad grauitarem ma-
sis compolira, qnales lune ii, qui
nelanchiolici dicuntur; nec enim
omnes iildem rebus delectantU;
Sed de his intra.
PROP. CLXIZ.
De nocte sonus melius auditur;
Ouia de dic rarii Cune in aëre mo-
tus, qui Poni morum impediunes
cum camen de, nocte cuncta quie
FCanE; porro hi mOTUS FunE a diuE-
no rumore, qui passim Ec; tum
eriam a COle, qui MIlFa FCLOILIE
nulla aurem est relolurio (InCIOTI.
PROP. CLX a.
Planum mine stratum minus aptum
est, ad restexionem soni; Ouia AOC
ei ninis multas cauirates habec, in-
numeris hlaminibus halicus con-
creri implicatas; isieur Poni refle-
xionem impediune; Sc lana, palea,
fettucae, sossipium, e alia similia
Conum obcundune, propter racio-
nem praedictam.
PkOt. VDAAI
LLb126 Coteest itothEtbu Bet Penittu folctio
ci ninis Cadentes, e ouErx plauIa,
mulcas aeris particulas incexcipiune;
hinc rulgo cunc cemporis lurdus
dcit
29
difficilius proxazarur: Nempe Aoc-

## Folio 191 — 779785487:0249
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000249.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
Ir2.
et
III.
erd
67 a1
cett;
rem
TUI
15
LIB. TI. DE SOHIS.
aer nunCupaTuE; Etinc suo modo. semper vlero cicroque commisrat
dici porest, roces, in callibus, ad-
instac auium, vel in seribus, ad-
inctas pilciculorum, compeahen.
di; quid E tenacior esset halicus;
an Forte adhuc glurine, Peu vilco
capi pollene; quid si aliquis dice-
ret Cummo Frigore humoris illius
Parciculas, quae cum aécc a COrpO-
se Conoro dittunduneur, Concie-
Ecere, ac congelari; vides quam
mulca cum noltra hypotheli ceste
CongEUANE.
PROP. CLXXII.
In planicie, saxis sphaericis, es
lanigatis strata, vox melius auditur:
Ratio parer ex dictis; quia nullum
Fere est Paxum, quod Conum à quo.
liber puncto procedentent; ad
quodlibet punctum non reAlectat:
Hlinc Facile lonus auditur in lico-
re quorumdam duminum, huius-
modi laxis probe sraco, ve plul-
quam centies, me vidisle memini;
eo nempe Paxa ab aquae impetu
CONGCTUNTUE.
PROP. CLZZLLY
In tabo longissimo, per aliquod
tempus, sonus consernari porest; Sic
18. 54. enim tubus longilsimus AD, CuiuS
alEeTA eXTTeMIFaS DC, SIE probe
obstructa; sicque balis CD laeni-
Sacissima, ve fonum facile refecte-
ec possie, sic epittomium in P,
quod sacim post edirum Conuin
claidarur, haud dubie Conus a
bali CD reAeaetuE, icemque a ba(I
AB, acque ita deinceps; cerre cum
Tonus moru equabili per le mo-
veacur, nec sic vlla destructio Conis
NeC VILUS IOEUS COEFALIUS INEFA CU-
Dum, hic morus per le perennis
etic; itaque Conus intra cubums
idque per Cc, ad plures annos; dico
per Cc, nam Aeri pOTelt, VE PFOPTCE
2tomos aeris conrenti, aliquae par-
riculae distrahantur, acque sictan-
EuE; igicur si admoneatur auri ex-
Tremitas L, X epittomium aperia-
tur, idem Conus peius edieus audie-
EME: ridebis Forte, mi LecOi, di-
celque huius rei experimeneum
numquam probacum Fuisse; Fateor
vleco, a menon fuisse probatum.
cum tanee lonsicudinis cubus nun-
quam mihi occurrerie; immo licer
quis deinceps probet, de res nOn
succedar, hoc cerre non tacie, quin
res ex certistimis principiis dedu.
CatUI; Led per accidens ira contin-
sic: Porro ea longirudo tubi desi-
deratuE, quam POnS edicus, vel
aer expulus bis nOn decuELAE.
priulquam epistomium claudatur.
PROP, CLZXIV.
Opera speculi parabolici; multus,
sonus in unum punctum colliei po-
test, cirra impedimentum: Sic enim.
parabola ADC aris DEI, FOcUS LI.
ducaneur parallelae axi IB, RC,
LE, MF, ac. omnes refectuntue
in HI ve demonstrar Gcometria;
igitur voluatur circa HID, cOr2 SC-
etio, Formabitur houra Sxeculi pa-
rabolici. in quod omnes lineae Coni
incidences parallelae axi AD, resle
auneur in HI, ioieur rorus ille (0-
nus speculo illapsus colligetur in
HI; quod propolicum exat, hoc
speculi genus aprissimum est, ve
Tubinissa etiam roces e longinguo
excipiancur; praelerrim si Opera
porcicus, cadii paralleli execula
illabanue.
1835i
EO

## Folio 192 — 779785487:0250
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000250.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
PHZSICA YR AOT. III.
PROD. CLZXV.
Opera ejusdem speculi, fieri po-
test, vt quis, citra impedimentum,
dum lognieur o longinquo, facilé au-
diatur: Sic idem speculum ADO,
ELE LOquens in EI; vox in orbem
dictundicue, igirur ducuntur radii
HIE, TIE, TID, IIC, HIB, ec. qui
omnes retlectuntur in parallelos
FMI, EL, CK, BI, XC. igitur dein-
ceps rniformiter proxiganeur; igi-
cur ad maximam distanciam, si quis
inera cylindrum radiorum reAexo-
rum, exictat, rocem illam, quan-
cumuis Cubmillam, audire poterit:
reerque modus miriticus ett, ad
pionouendam rocem, de procul
inierendam; sic oblessos aliquis c
longinquo alloqui posset; vel in
carcere detentos; omirro innume-
eos alios huius arciticii vlus quos
Facile quiuis excogicare porerie, de
quibus in arce acoustica, in qua
cerre quod caroperica, vel dioperi-
ca nunquam obtinere poruie; li-
neam intinitam per le habeus;
hoc es radios parallelos in infini-
cum productos; dixi, quod cato-
Prrica vel dioperica nunquam obci-
nece poruit, nec enim lumen, cum
sic qualicas, in intnicum diffundi
porest; dixi per le, nam per acci-
dens accidit, ve aeris expulli parri-
culae, vel ab aliis moribus, qui
tune in aëre, dissipentur, vel ab
atomis distrahaneur.
PROD. CLXXVI.
Opera eiusdem speculi parabolici,
rox iterum proeul collici potest, ci-
era impedimentum, in uno centro:
Sic enim speculum pExeFaTUM ADC;
Sic aliud NOP; EE FocuS primi LI;
incidune loni radii inprimum (pe-
CulU FTE, FTF, FIC, HIB, rederi-
quC FR, ES, DO, CT, BY in le-
cundum speculum cadune, vnde
iterum reffectuntur in Focum Z.
quod erar praeltandum.
DROD. CLXXVII.
Tlinc opera semini speculi para-
bolici, sonus potest infinities reflecti.
citra impedimentum: Sic cnim (pe-
culum AF, et OL, axe communi eig. 36.
CI, itemque FOcoOF; PonuS edaEUE
ex cenErOF, cadant radii FF, FD,
FB, FA; haud dubie reflectuntur
Paralleli AXi CI, V. 8. F A teAte-
ctirur in AC, cum in GFF, eum
in EL, cum in L FA, atque ica de-
inceps vides intinitas reftexiones,
radii F A; idem dico de FB, FD,
FE, _C. idem de FL, FK, FFI, FC;
Flinc rumor erie perperuus in l,
XC.
PRGP. CLXZVTII.
Opera cemini speculi parabolicis
duo se se procul alloqui, citra impe-
dimentum possunt, etiam submissa
voce, licet sibi innicem terea ver-
tant: Sinc enim duo specula ADC,
NOP; focus primi sic HI; secundi F18. 35
reio X; sic alrer colloquentium in
EI, converlus ad D; alter in Z, COn-
vertus ad O, vides quomodo sibi
innicem terga verrane; iam VECI-
que lubmissa roce LOquatur, vOX
loquentis in II colligetur in X;
igitur qui est in Z, audiet; _ rOX
loquentis in X, colligerur in H,
igitur ab eo qui est in Ll. audietur,
quod erat propolirum.
secundis R. Si quis loquarus ex HI, ii elliprisi, citrae impedimencum,
quocum
PROF. OLALLL
Idem praestari potest opera specu–

## Folio 193 — 779785487:0251
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000251.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
FI8. 3.
L LB. El. DE SON1S:
quoeumque tandem colloquentes spe-
ctent: Sic enim spcculum ellipei-
ig 37. CUM A F D L; SC ariS AD; FOcI B,
C; ex quibus ducaneur quorlibet
linex, v. 8, BF, BF, _C. icenqne
CI, CHI, &c. Cingulae ductae à B,
reRectentur in C; ex Sinoulae ductxe
aC rettecteneur ad B; hinc (i a1-
ter colloquentium sic in B, alcer in
C; licer B plurimum distee à C3
Submilta voce inter le colloqui
Pollune; Flinc ex hoc infinica rc-
Rexiones Segnuneur, ve paret; hinc
se aula iuxca hranc Formam Eabrica.
ca eltet, vix dici porest quamdiu
vox edica duraret; ve dictuim est
Supea; possene aurem tancum duo
Fructa peaedicta conoidos adhiberi
V. 8. GAHI, _ F D R; nON FaIT CH
inde tancus effectus consequerur;
aliqui Fhcacrum ellipricum delide-
sarene, ad invandam rocem acto-
rum, led profecto non video quan-
cum commodi inde reterri possic;
mallem ego esse parabolicum; v. 8.
18. 35. SC (cena ADC; haud dubie si reci-
cans sc in HI, verlus SpectaTOTCS F2-
dii reRectuneur.
PROD. CL ZZX.
Possunt ita contrahi radii soni in
parallelos; et ad instar linea, citra
impedimentum, in infinitum proyei
possint: Sic enim speculum ellipei-
18. 38. cum ABC, cuius FOcI (INED, F; 10-
quacur quispiam in D, ColligUnEUE
Omnes radii in F; IaIM VeFO E (IE
etiam focus tubi parabolici angu-
Aissimi TFIEC, in cuius canicarem
cadane duo radii AI, CFI, hand du-
bic retectuntur in parallelos HIE,
IL; vides lineam, quae per se in
intinicum projici potelt, quamm por-
so mulca ex his conlequaneui, ee
quam ad muleos rlus, ad Auporem
Fom. II.
vique, adhiberi possine, nemonon
videt.
DR OD. CLXAXI.
Potest fieri echo operâ speculi par
rabolici, cujus focus procul omnine
distet, si sonns et lumen diffunditur,
es reflectiur: Nempe qui est iux-
ea focum, primum audier vocem
directam, cum reAexam; porro ad
hoc ve hac Echo, debene eadii (e-
cundum priorem ordinem reRecti,
aliogni non Echo, Sed Bombus
habebicur, quod aurem radii se-
cundum cumdem ordinem reAe-
Etantur, a parabolico speculo, de-
monstrandum est; licec enim cer-
cum (IE, FeRecti paralleloS, restac
caimen ve ostendatur, primam vn-
dulam, v. 9. continuam reflectio
nec rilo modo dispergi; idem di-
co, de Secunda, terria, _c. (IE
enim Cpeculum ADC; Sic FOcUS FL, Ei8, 35i
vide vox procedic, accipianeur
aliquoc radii HIF, HIE, HID, HIE,
TIB; egnidem radius TIB, breuior
Cst HIC, X HIF; nempe hi duo sup-
ponuneur equales, luneque bie-
viores duobus HB, FIF, aqualibus,
igirur radius HID, vel COnuS PCt
radium FID, cirius aeringic specu-
lum, quam per radium HIC; e Per
HIC, cicius, quam per HIB; mO-
vetur enim Ceu diffunditur PonuS,
per omnes radios a quabili motu;
isitur Ponus incidens in speculum,
per radium HD, cirius refectieur,
quam incidens per radium FIC, vel
EIB; isitur vel inde concludo vn-
dulam aeris dispergi, id es, Con-
EIIUAI NON FeMaMeIC; nempe PaIS
aeris, qua per radium FID, incidir;
iam ceslexa, cendic versus FI, dum
alia, qua incidie per radium HC
persir adluc ire, verlus C; igiruE
inde

## Folio 194 — 779785487:0252
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000252.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
P E ZS C A YR ACF. III.
inde viderur curbari parcium ordo;
ac denuo continuantur (Ve sc lo-
quat) nam omnes Lmut DaETCS At-
FIngUNE rectam AC; nempe HID,
DFL, Tune aequales II DR; icem-
que HIBI, HEL, HEM, ac. igi-
cur cum mocus lic aequabilis, pars
reris, quae incidie per radium HID,
_ quae incidie per radium FIC, c0.
dem instanei reflectuntur in HL, R;
idem de aliis dicendum est, igitur
omnes parces ciuldem rndulae in
reliqua diffusione remanenernita,
perinde atque Ei nunquam separatae
Fuissene; igitur hoc speculi genus
ad rocis imaginem distincte relle
ctendam optimum est, modo nut.
lum sic impedimenrum, e Conusre
dumen refectaTuI.
PROP. CLXXXII.
Potest fieri Echo, opera speculi
elliptici, cuius foci parum nier se,
sed plurimum a supersicie distent:
si sonus vt lumen diffundicur: Sit
enim sxeculum ellipeicum ABC;
538. 39. axis BF; Foci D, L, rox procedat
ex D; allumantur duo radii DA,
DC; refectuntur in AF, CF; de-
cultanturque in F; igicur perinde
Ce habenE aeque (i ex F primum
procederent; sc auris in FHI, haud
dubie primo excipiet vocem dire
ETATEI, DEOCCdeHECM d D, EIIII de-
inde reAexam, per radios ordina-
eos; igitur eric echo, modo scilicet
nullum sic impedimentum, Ccd Eo-
BuS vE lumen dittundatur, e Le-
Aectatur: obleruabis aurem aliqua
hic supponi de parabola, e ellipsi,
quae demonstrant Facile GCOmetrae;
ego abstineo (ini L ector) nam vel
Ei vero secundum; licet demonstra-
rem, non incelligeres; igitur lup-
ponere debes; praeterea oblerua-
bis non accipiendam esse simpli-
cem lectionem, vel lineam curuam
ABC, pro speculo, sed re habea-
cur speculum, deber circa axem
DB immobilem, oibem inTegru
FacetC.
PROD. CL Z Z Z ETI.
Speculum planum ad Fcho ine-
prumnon est, si sonus vt lumen dif-
fandirur; Licee evim speculum
Planum ita refectat Conum, ve vsl.
de distratantur radii, antequauur,
Post recenionem, ad aUFCI per-
veniane; illa camen aeris portio il-
labetur auri, quae adhuc Conum
Sensbilem Faciac; (IT enim cenErum
vocis A; Cic speculum planum Fi8 40.
BCD, inc radii Poni, Speculo in-
cidentes, AD, AC, AB; AC FO-
Rectieur guidem in C A, QF YCIO AB
in AEL; AD, In AF; _ COnUS LC-
Rexas ii ba( FFL, est ad FOrUI di-
rectum in BD; vE r. 2d 4. id cst
ve quadeatu (ub BD, ad quadea
cum TUb EFE, dupla BD; Sed nOn
raro accidit, ve rox ipla per dice-
ctosradios, in dupla distantia AC.
audiatur; igituL per FeAeKOS aU.
dictur adhuc in FFL; aNECCFEE A
rius rocem directam emirtic, alius
retexam excipie; sic loquens in A, Fi8. 42
sc planum CD, in quod incidune
radii AC, AF, AD redectuneurque
ad angulos aequales, in CF, F.C,
DEI; qui sI PPOdLCANEME CONCUF-
rent in B; igicur si audiens (ic iI2
FCFI, de incer loquentem et au-
dienrem sIE Obex; propasationeim
Geometra es, velagcometra, (i pri directam impediens, Conum audiet,
mus hac facile incelligis, qua iam perinde atque (i procederet à B;
cories ab aliis fuere demonstrara, ciuldem scilicer incensionis, cuius
Ete

## Folio 195 — 779785487:0253
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000253.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
si
EiB. 4
L1B. II. DF S0N15.
eltet, s sublato plano audiens esser vndae, succedie vnda, interiecta
in IL; igitur si Conus ve lumen
diffundieur, ab hoc genere speculi
hieret Fcho; de si nullum est impe-
dimentum.
PROP. CLZXXIV.
Tlinc ego concludo, Echo non fieri
per simplicem reftexionem; Proba-
tur, quia quocunque candem Epc-
culo oppolito, quae cunque candem
lic illius Forma, ec figura, quae-
cunque materia, non senrirur ccho,
id ett rox reperira distincta; nec
quiiquam est, qui le audinisse ce-
lari possic; equidem opera speculi
audicorii, rox prima regecior, Ar-
mior, diveurnior cuadie; aE COn-
tendo, heri non polle, opeta cu-
instibet speculi, re postquam pri-
mum rocem audieris, IFOLUI, FCF-
eioque audias; equidem lupPOnune
Plerique omnes, rem ica Aeri. eriam
i) qui CuaS (UPEE CA LC COIMMENEZ-
tiones in lucem ediderune; led con-
Culane quaelo experimencum, et
omnis generis specula, ne vlce-
rius hallucinentur, e puris puris
Paralogilmis abstincane, quos ab
ria luminis analogia accer Tunt.
PROP. CLXZXY.
Sonus ve lumen non reflectitur:
Probatur quia si reAeCtCRCEUE VE
lumen, omne genus speculi, in in-
Aa distantia collocatiFaceret Fcho;
Per P. 181, 182. 183. Sed nultum
genus speculi Facir echo per p. 184.
igitur fonus ve lumen non rehle-
eticur: rario à priori est, quia (0-
nus diffundicur successine, lamen
in instanti; ille per OCUM COrPO-
Eis; hoc sine moru locali, per pu-
ram qualicaris diffutionem; ille
Scilicet morula; hoc vero torum
Amul.
PRO P. C.L ZZZVL
Flinc luminis directi diffusio nullo
modo restexi diffusionem, per idem
medium, impedit: Nec enim lu
men est concrarium lumini; idem
que Cubiectum veriulque capAX
Cst; nempe perinde Les le habee,
acque si eltene plura lucida, quae
idem medium collustrarent: COn-
Cule Ei vis experimeneum, quod
perspicuum est, cuius rationem
acculi.
PROP. CLZZZVL1.
Flinc si sonus restecteretur, ac dif-
fundereeur vt lumen, soni directo
aisfusio nullo modo restexi diffusionem
impediret; Probatur quia luminis
directi diftusio; reflexi diftulio-
nem non impedic, Per P. 186.
Igieur si Ponas reAlectCECEUE vE lu-
men, directi diffusio, sefexi diftu-
sionem non impediret.
PROP. CLXXXVIIL.
sionem impedit; Probatue primo,
experiencia, quia nils hanc illa im
Pediret; haud dubic Ponus reAexuS
Juum effectum Corriretur; igirur
ab omni speculo nalceretur echo,
contra experientiam, _ p. 184.
Secundo probatur analogia clarissi-
ma, pecica ab vndis agua, qua
Postguam ad lictus appullae (uNE,
nuIIo modo reAeCtUNEUT; Sed dil-
perguntur illarum partes, nec prio-
FeI OEdineI, vel CONLIMLIILRLCI
FerHaNE; PFObatuL certIO, a prio-
Fi, quia vel luccedens rnda impen
vndarim (ve AC loquar) nempe dic, ne anrecedens per camdem
Bb 2. viat
Soni directi diffusio restexi dissit

## Folio 196 — 779785487:0254
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000254.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
2
PHZSFC A Z R ACT. IIF.
viam regrediatuE, Sed illam qua(
dispergit; nempe morus oppolici
Pugnant; relaer a muro v. 8. quo-
quoversum disperoirur, eo fere
modo, quo aqua in murum impa-
eta; viditti Forre aliquando, quo-
modo Auctus in lcopulos, vel ru-
Des impacti, inde rehiliane, spu-
mantélque quoquoversum diflen-
cur, ac dispergantur; idem pror-
fus accidic aeri, vndatim diffuso,
2c propagato, cum in Speculum, (cu
curuum. Ccu planum impingitur;
nempe lublequens rndula praecur-
rentis redicum ita impedie, ve haec,
cum propter impactionem, vel col-
lilionem, cum proprer (pcculi alpe-
ricatem, licet cactu sensibilis non
Tc; cum proprer lublequentis obi-
cem, qua redicum quast interclu-
dic, neceslario dispergatur: Igicue
impedicur Poni reftexi, unitormis
Scilicer, difusio; igirur est impe-
dimencum: hine non mirum eA, (1
nec Fcho, nec alii effectus, quos
Speculis, cirra impedimeneum, Cu-
pra rribuimus, consequanrur: hinc
recte Philolophusmonet Lect. Ir.
probl. q. Fcho Beri, CuIm POHUS
refecticur, Scilicer rniformirers
secus vero cum dispersiturs Porro
rniformem reffexionem illam ese,
incelligo, qua radii. Ordimaci, YE
prius refectuneur
DR OF. CL X XX I2
Aliquondo primum aris campani
sonum ab ea parte excipimus, onde
profecto non processit; Sua LIIE
eriam auribus fallacia; quemad-
modium enim aliquando, per Falla-
eiam visus, obiectum in co loco
videmus, in quo reuera non clt:
ita lonorum corpus, ibi elle iudi-
aus, per audicus fallaciam, roi
reuera non elt; curm enim autIS
in eo loco est, ad queM, PFOpECE
obicem interpolicum, Ponus dire-
etus terri non porest. I tamen lo.
MS ZCAexUS CO FCTALUE, FONUI
audic, sed ab ca parre Conum pro-
cedere iudicac, a qua remitritur,
nec est alia ratio rulgaris experi-
menci; immo iEa AANCO VCHEO, VE
linea venri faciat angulum; cum
linca loni, ita defere rentus aeris
vndas, II CAIM PATTCM, VeESIIS
quam Aac, ve lonum ab eadem
cum renco parre procedere iudi-
CCIUS.
DROF. CZC.
Ouando duo simul lognuneur; iss
parces scilicet opposiras, ita vt alter
ad alierum conversus sit, vix alter
alterum, salrem distincte audit; Ratio.
est, quia ondarum concurlus, seu
contlictus, reriulque foni diftulio-
nem impedir, acque perrurbac;
hinc rnus alterum voce luperare
concendie; hinc alcer alrerum ro-
BaE, re le patienter audiae; in hOC
non elt difticultas.
DROP. CZ C T.
Aliquando in maioribus templis, in
quibus diversi sunc fornices, plures
porricus, meatusque; es plures alas
accidit, et quis cantores in ea parto
audiat, in qua non cantant: Tem-
pe in eo loco esse porest, ad quem
lonus directus. non perueniat, Cal-
tem per lineam rectam, sed vel re-
Aexus, val eriam directus, Post
aliquot oycos, vel orbes; idem ac-
cidit in cochleara porricu; ratio
eadem est, quae supra, quam hi
HOA LePETO.
 OP

## Folio 197 — 779785487:0255
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000255.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
lis
1
1O.
UI,
eria
L. 1B. II. DF DCH1S.
PROD. CXCII.
Si quando accidat, postquam pri.
mussonus essuxit, atque anditus est,
2t vet idem, vel alius, facto eyro,
vel orbe, versus eamdem aurem dis-
fundatur, iterum audierur: V. 9. HE
6. +. loquens in A, auris in B, quX PFI-
mo sonum audie, per radium AB;
qui deinde versus D effluir. sic enim
PeF MOLIIM PONUS PEOpagatUE; Ced
deinderadius AC, Facto oyio II
C, per mearum, vel cuniculum
cendat, in B, haud dubie modo
Prior radius AB eAluxerit, perin-
de Ce habee, acque sI procederet a
C, per C B, acque adeo secundo au-
dicur; vidisti ni Fallor AuctVaNS
mate; si ergo Auctus v. 8. qui ab
A, versus C cendic, meacum inve-
niac in C, traud dubie versus B sC.
ero agitur; idem penitus aeris
vndae Faciune, in quibus fonus
PEOPAGAEHE.
PROP. CZ CLII.
FTinc jam facile explicatur, quo-
modo fiat Echo: Si enim prima ro-
ceaudica, e prima vi Coni Cubla-
ta, Facto ouro Conus versus aurem
redear; haud dubie secundo audie-
tur; quia secundo aurem aACieE;
hinc rejicies aliquos recentiores,
qui re parum accutare conlideraca,
de reftexione Coni loquuneur, re de
retexione luminis; immo non de-
est, qui ica rariocinerur; radius lu-
minis in diuertum medium inci-
dens refringitur, igitur (inquie)
radius Coni eriam Frangicur; sed
miror, quomodo non praeuiderie,
muleos Fore, qui hanc consequon-
riam negarene; auc certe si praeui-
dic, micor, quomodo conseguei.
ciam praeFatam, nOn prObaTa FC-
liguerie, quod maximu ii Phi
lolopho vicium est; a muleo ma-
ius in Machemarico; igieur ( ne
Falior) habemus verum illum mo-
dum, quo Fichoheri porest.
PROD. CZCIV.
Flinc non raro sit Echo in regulis
rectorum: Vbi Scilicer directa vox
etocoeminenci, ex aeque alto ie-
gulis illabieur; rario est, quia (0-
nus, vel aër facile per cuniculosi
Tub cegulas Tubic, ex quibus dein-
de eadem Facilirare quali repens,
crumpie, ac versus loguencem per
medium guielcens PFOPASATUE;
plures huiulmodi rocis imagines
audinisse passim, probe memini.
ticque in Cchalis cochlearis, pro-
Prex rationem praedictam.
DROD. CZCV.
Si sint striae in muro; vel in alio
corpore, vuleo canclures, facile 2Ox
quancumnis submissa, ad aurem ap-
posstam defertur, auditur que eodem
fere modo, quo per tubum diffasa;
Racio ekt, quia facile aër in illa ca-
uicare discurrie; sc Facile repic it
curua Cuperhcie regulae, Facile quo-
que in Cuperticie aqua, vel lignis
vel marmoris lauigaci.
PROP. CZC YL.
Fsinc sonus in saperstete canc sor-
nicis facile discurrit; Sic enim ADC eig. 3 s
v. 5. loquatur aliquis Tubinissa vo-
ce in A, verlus cauitarem aECUS,
Ceu Fornicis, si auris admoneatue
in C, pexetacam rocem excipiet;
acque audiee, re centies probaui
ius, cum in fornicibus pontiums
tum in cameris Sacrarum adiums
cum in currium caua Cuperticie 3
immo hic. modus Facillimus, estz
quad

## Folio 198 — 779785487:0256
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000256.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
79E
DETYSTC A
quo alium Tubmissa voce procul
volicum atloquaris, ee vero nel-
eio, an forre alignis, in alia hy-
Pothet, quam nostra hoc corci-
pere, ne dum explicare polE; nec
est quod aliquis ad poros contu-
siac, qual rero in laevigato mar.
more Tonus non dilcurrat; immo
corpus porolum reluber, ad hoc
experimencum ineprissimum est.
PROP. CXOVTI.
Flinc aliquando obseruatum est a
nobis, vosis imaginem restecti a spe-
cula: Hlaec specula ica constructa
erat, re cylindeum, hemisphaerio
coronatum, referree, luis fenestel
lis peruia; igitur lonus per fene-
Kellam lubiens innumeros, prope
Orbes ac syros Faciebae, donec
tandem per fenestellam rediret, na-
ctus liberum aera a priore ioru,
aurique loquencis illahererur; ad de
quod huius pensilis curricula seu
specula, cochleaca balis, Foralque
proiecta aliquid criam conferre
Pollet: quidquid sc, Si quishuius.
modi cochlea os admonens loque-
retur, et alius exrremo Fundo au-
rem adinoueret; traud dubie rocis
imaginem exciperer.
P R OD. CXOVTTI.
Trine lonce plus temporis, vocis
redirus, quam itus desiderat; Pacce
experientia; _ recte ob(CFITAE MeI-
Pennus, licet rationem non Patis
probaram alterac; itaque veta ra-
rio est, quia in iis oyris, lonus mul-
tum cempus consumit; ve aurem
concipias quomodo aer in ca CO1-
Porum superticie discurrae, pone
quaelo ob oculos aquam, dum cir-
lKACT. III.
tancem, innumeros orbes e Gyros
agIC.
DROF. Ca Ct2
Tlinc quo longins distat, qui v0-
cisimacinem excipit, ab eo corpore,
quod remittit, plus temporis vocis
reditus desiderat; Rario ii pFOMPEII
est; guia per morum localem se-
dic, moeu xquabili; isieur quo
maius sparium accurritur, plus
cempOris PoniE, VE PaTCE CX ECI-
minis.
PROP. CC.
Fa dupla distancia cicius auditur
vox directa, onam Echo ex subdu
pla; Ratio est, quia non est tm-
Plex rettexio, alioquin a que cico
veraque audiretur, quod omnibus
tamen experimentis repugnat; ra-
tio ab illis cgris, e orbibus, pe-
renda cst, quos asic lonus, prius-
quam sedeat, ad loqueneis auEes.
DROP. CCI.
Duando Echo ad modicam u
stantiam excipitur, vix inteora vo-
ces remirtunur: Racio est, quia
cum rox lic lonus ex pluribus luc
cessive editis compolitus, cerre vbi
est modica distantia, FaIM CIEOTe-
dic primus Conns, ve alios Lucce-
dentes intercipiat; IlinC VE PaCCE
experientia, longe maior est distan-
tia, cum verlus incegros Echore-
Peric; quia priulquam primus re-
deat, alii succedentes, rlero e li-
DCFE PEONAnCIAMEUE: DICeS OCCUE
rere lalcem sibi innicem, Conun
directum, _ reherum, Respondco
aliquas haud dubie parces incerci-
Di, non ermen ica esse continuas,
quin locum liberum ac viam va-
ex eylindrum, rel Ccyphum inma- cuam inveniamt.

## Folio 199 — 779785487:0257
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000257.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
1B. L2. DL 80115.
PROP. CCII
Ita aedes aliquando constructa
sunt, et Fcho reddatur: Palis illa
est, quae non procul Mediolano,
in caltello, quod rulgd Simonetam
rocant, auditur; d infnicies feie
camdem vocem reddit; ita enim
per fenestras directus lonus exci-
picur, de ver varios conclauium
ductus, diverlalque porricus era-
ducitur, ve tandem per liberum à
priore moru, medium, ad aurem
loquentis redeat.
PROP. CCTTT
Fandem vocem pluries aliquando
eadem Echo repetit: Ouod Cerre
multis modis heri porest; nam vel
Cunt plura corpora remitrentia;v.
8. Plures specula, inaequali distan-
tia dissicx; vel plures gyros intra
candem porricum Conus eficit,
ica ve lingulis oyris decursis ali-
quid aëris per fenestellam, crum-
par, e loquentem verlus, vnda.
tim AUaE; vel plures RunE vlErO
citroque remissiones, non quidem
a duplici pariere, ve putauie non-
nemmo, Led ab oppolcis, seu Fene-
Aris, Peu porticulis, vel a diver(s
tegularum ordinibus, vel a divei-
Sis meatibus, Foraminibus, _c. qui-
bus Ponns eraductus redir: XC. FLinc
qud rox magis concenditur, plu-
ries rocem reddic, quia quo maior
est aeris copia, non tam cito cua.
neleir, vel disperoieur; unde facilé
crediderim, mulciplicem rocem, ab
eodem aëre, per diuerlos syros de-
ferri; cur vero post aliquor repe-
titiones; Tublequentes deinde, ita
ancecedentes excipiane, verix quid.
quam morula relinquant; racio
elt, quia vlcimi eyri minores Lune,
de distanciarum differentiae mino-
res; cogira quae lo Ceriem canna-
rum pedalium cacapulcariarum,
qua vulgo Fectae gracularionis gra-
tia, explodi Colene, immissolcili-
cec igne, concinuara accensi put-
veris consequutione, ica re postre-
ma cannae ininus inter se distent,
quam alix; sic enim postreima ex-
plotiones audiuneur, verna quali
aliam excipiar.
Porro ad habendas huinsmodi
reperitiones eiuldem rocis, nihil
meo iudicio commodius haberi
Porest, quam si inAlexus, reTOPEUI-
que, per muleos gyrostubus adhi-
beacur, quod duobus modis teri
Porest, primo per diuerlas sectio-
nes tantum, non veromulciplices
SVtOS; V. 8. Sc tubus recorcus in Fis. 43i
Circulum ABE, cui IEa INSeFAEUE
EuIbUS FCEOFEuS BF, ve aër in biuio
B, verique aequalicer dinidatur; pa-
Fi modo inseratur BC, cum BHL, QC.
Licque BF longiorBF; _ BO, lon-
sior BF; e BFI longiorBO; hoc
Polico si quis loquatur; aamOco
Ore exrremitari A, primo rox ipla
directa audietur, tum alia crum-
Dens ab E, cum alia crumpens ab F,
EUI a G, eIm ab II _C. C VeFO
Heri porest re voces reddicae, eequa-
li cemporis differentia distica HME;
idque Hec (I diferencia BC, BF, SIE
eadem cum differencia BF, BC, _C.
Porro morula inter voces redditas
interceptae, lunc ve differencia cn-
borum, quatenus 2b ipto intirus
puncto altiimuntur: praecerca im-
minui poltune voces, vel omnes
aegnales seruari; crune aquales, (1
Cinguli cubi in eodem puncto inse-
FANCUE, V. 8. in B, Cintque cuborum
insirorum octiola aequalia; si ve
id inserantur, alirer; haud dubie
VOEC

## Folio 200 — 779785487:0258
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000258.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PE ZSTCF YR AOF. III.
VOCCS CZEFCMA RCIIEECHEUE 3 21a-
logiam habes in aquae ductibus:
Alter modus cR, ( plures gyri tu-
borum adhibeaneuE; v. 8. SIEEU-
Fig. 44. buS FCTOTEuS AIB, cui in C, alius
INFCFAEUE CGHE; de huic, iI D,
aliuS DEILF; si enim ore admoto
in A. loquaris primam rocem au-
dies, cum secundam erumpentem
ex B; TerrIAI, ex P; quartam eX
F; ita ve camen crumpens ex B,
Sic aior Crumpente ex L; _ haec,
erumpenre ex L: peace: ca morula
inter cepea, primam inter de secun-
dam, erie minor morula intercepta,
inter secundam e terriam; quia
morula prina est ad SecundaM, YE
cubus AIB, ad TUbUM MRE; qui
maior est _c. Ci tamen rox loquen-
ris admoveatur, excremitaci F, se.
cus omnino accider; vides ni Fal-
lor, quam linc hac facilia, _ quam
Facile iuxca nostram hypocheum,
cuncta hraec explicentui.
Omicto alia pleraque, cum à
nobis, cum ab aliis obleruata, quae
Facile ad eadem principia reduei
pollune, aliqua rancum indico; r.
quando maiora cormenta explo-
duntur, fere semper audicur FCho;
v. 8. dum ex arce Romana, vel
Tladriani Mole, quam rulgo lan-
eti Anoeli castellum vocant, maio.
ra cormenta exploduneur, si quis
in aeca maiore Dini Perri (ve vo-
cant) consiltat, primum Fragorem
ab arce procedenrem audic, rum
Secundum ab a de DinO PCtEO S2-
eta remissum; cum demum cerrium,
Ced longe remistiorem repercul-
Tum ab iis adibus, quae long0 (a-
eis interuallo frontem balilicae
Spectanc. 2. 2d Vrbium Mania
quod revera accidie pFOPECE MUFA-
les crypeas, vel Lubterraneas ca-
IeraS, QuaS POMUIS PenCETAE, acque
inde retluic. 3. nOn FaIO vocem
reddi Cencimus, ab anciguis ca-
AErIS TUI Propret Fornices, et (ib-
TEEFAMCAS CAIBCFAS, CLIIMI PFODTEE
hiantes muros, mearus recondicos,
currium ac conclauium gyrOS. 4.
in alperis rupibus, ec Lalebrolis
Saltibus, habicat Echo, proprer di.
verlas rupium rimas, duecus, aEgue
meacus, quibus lonus traducirur,
ex ad aurem loquentis redic; co-
sica qualo meacus illos, 2quae du-
etnum, qui in prellam rimam desi-
nunc, rescilicer aqua in luperti-
ciem quali explicetur; aliquid sI
mile in cegulis habes. 5. iuxFa RHO-
danum, non procul Luoduno ab
altera ripa, rox distinctissima red-
dieur; nihil tamen est nili Terre-
nus agger, ad instar muri sectus,
vel crectus, muleis Foraminibus
peruius, in quibus anicula nidiA.
care Colene; igitur per reconditos
mearus, qui pastum iuxta Aumi-
num, vel correntium cipas inue-
niuntur, Ponus dilcurrie, perque
muleos gpros craductus. ad loquen-
tem redit; ad de quod ad promo-
vendum tonum aqua Cuperticies
non parum conterre Coler. 6. AII-
quando rox lub pedibus audiri vi-
decur deorsum; aliquando Curlum,
supra capur; quod scilicer cd ad
instar vorricis, mulea vndae con-
Auane, _ inde quali a HOHO CCNEIO
in orbem diffundantur; analogiam
habes in aquarum vorricibus: cer-
ec lub pedibus rox audiretur, si
co desinerent plures tubuli, quibus
rox eraducererur, sed iam ad alia
nOn FATO rOx reddITuE; DE ExPC OTALIOHCM COHHEFLAMMS.
audini Lugduni, mulcis in locis;

## Folio 201 — 779785487:0259
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000259.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L. 1B. II. DE SONI5.
Choraatum ensaem censionis, ma-
teriae, crassitudinis, sed diversa lon-
sicudinis, soni, sunt in ratione acu-
ti, es granis, et longitudines, per-
mutando: Cam enim FCMIpOTa vi-
bracionum sine ve lonoicudines, ve
demonstracum est tract. 1. l. 2. (IF
chorda A, duplo longior chordâ
B; cerre eo rempore, quo illa con-
fcic rnam ribracionem, haec con-
scit duas; isicur Conum edir du-
Plo acuriorem, peF PrOP. 119. _CC.
quod aucem cempora ribracionum,
sine re chordarum longicudines,
iam demonstracum est loco citato,
cgo hic breniter repeto, cum mo-
dus lingularis sic, e à nemine quod
Iciam hactenus eradirus; NE ChOE-
ip. 45. d2 AC, tenCa in ACF, cum dimis-
Ca; illa, dum Ceresticuie, per pri-
mam vibrarionem decurrie (p2
Tium ACE; lE chorda AB, aeque
renla, cum priore, in ADB; illa,
dum Ce resticuit, per primam vi-
brarionem, decurrie (xctium ADB;
Cunc aurem spatia in duplicata
chordarum, ve constat, v. 8. chor-
da AE, es dupla chorda AB, e
spacium ACF, quadruplum Epacii
ADB: equidem punctum C, de-
curric cantum sparium CB; _I,
Spatium DE, Cubduplum prioris; et
si C moneretur, independenter ab
aliis, ee D independenter ab aliis,
haud dubie cum ris morrix lingu-
laris puncti C, Supponatur eadem,
cum ri morrice, qua ines puncto
D; est enim aequalis cenlio, eque
CITO ONCTenEuE; Sed punctum C,
non monetur Pcortum ab aliis, nec
etiam punctum D; e licer vis ca-
dem omnibus insIE; nON FAITEI
BIMMIR COdEMLIOLULIOVCEI GHCINC;
Zom. L
quia inaequalia spatia a singulis
decurri cancum ponune; hinc Ae
considerandam esse roram vim mo-
cuS, ac nilus maioris chorda, per
modum vnius; itemque minoris;
de cum lingulis punctis eadem vis
II(IE; eA eniim CadeM OIMNIUI TeN-
Sio, vis maioris est dupla exTen(I-
ne, sed incensiue eadem verique
inest; nam si vis exrensive dupla,
duplo Cubiecto inest, singulis viius
cancundem incst, quancum lingulis
alterius; v. 8. 200. caloris puncta
20. punctis distributa, e 50. calo-
ris, 5. punctis etiam distributa, ca-
lidum aeque incentum FaCIUNE; ve
Pacet igieur tora vis, qua inest
inaiori ACF, aequalis est incensive,
eori, qua inest minori ADB; mo-
do veraque per modum rnius con-
SIdeEeEEE, verenera considerari de
bet, ve patet ex dictis; igIeUL ACE
aequacio; s enim vis mmaioris eA
ad mocum maioris, rE vis minO-
EiS, ad InOTIS IOEUM, certe vis
maioris aequalicer cori maiori di-
Aribuca, est ad Tuum morum, ve
coca vis minoris, cori minori di-
Aributa, ad Cuum; igicur Cuppona-
cui cora vismaioris, lingulis ina-
ioris punctis aequalirer distributa;
icemque cora vis minoris, lingulis
minoris; lingulis inicio xeque in-
censiua vis inest; re patet; igitur
acceleratio veriusque mocus aisu-
ini debec in curua, Tub cadem can-
senre; atqui sparium quod tori
maiori compecie, est quadruplum
illius, quod competie minori; igi-
cur liclpacium comperens minori,
ABD, CIcque AD curua v. 8. P2. FIB. 46
rabolica d Tub eadem tangente
AF HI hac parabola quadeupla
Prioris AFCF; CCTEC AF est dupla
AB, uE pacec, ex Ccomertia; sed
FAOP. DCIV.

## Folio 202 — 779785487:0260
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000260.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P E ZSICA YR ACT. III.
AB est tempuS, quo minor chOr-
da decurrie Cuum (patium, _E AF,
rempus, quo maior luum decurric;
iGIEUE CCIMPOTA FUNE rE Chorda-
rum aequecentarum, et aeque-
cxaltarum, longicudines; igi
tur in. Tubduplicara Cpaciorum:
nec enim acceleratio accipi po.
rest in criangulo rectilineo AP LI,
in quo Ccilicet aequalibus, tempo-
ribus, acquiruntur xequalia velo-
citatis crementa, led in curnilineo,
PUTA AFO, in quo relocitatis cre-
WeNE2 CUNEIN BH, RO, FG, haec
aucem vera d legicima demonstra-
rio, ex cerrisumis principiis dedu-
eta, de qua nihil est quod amplius
dicam, cum res ipla per sc l0.
quarur.
S C HOF.
Tam Fere raria est motus acce
lerati prooressio, quam diuerla A-
surarum genelis, seu planarum
leu Colidarum; ve ramen aliquem
ordinem Caruamus, duo lune po-
issimum accelexaTi MOFUS gCHeTA,
2d quae reliqua omnis Facile reuo-
cari possunt; primum cAmOrus
nacuralirer accelerari, per aequa-
lia relociratis momenta, aqualibus
temporibus acguilica; lc in trian-
F15, 4b. gulO APHI, AF CA FCIMPHS, FIL
velocitas acquitira, FALI, Spatium;
_E CeIPOTO AB acquiritur veloci-
EaS BE, EE FCIPOTE AF duplO AB
acquiritus velocitas FEL dupla BF3
idem habceut in priEmarE cuIUS
eis. 17. BBsIS AFC, altirudo AC, in quo
velocitas inirio supPOniEUE A C13
tempus AF, velocitas acquilita, re-
etangulum CD, sparium, torum
prilmma, in quo eadem est pFOpOE-
eio planorum parallelorum rectan-
ulo C D, quae dinearum in pIX
dicto rriangulo, ve paret; lub hoc
aurem genere morus lune infiniexe
Species, nimirum in planis incli-
Matis; eum enim in IIS IOEUS AIE PE
linea sub eadem alcicudine permu-
tando, v. 8. lic perpendiculum
BC, inclinata BA Cub eadem alri. Eis. 40.
tudine, mocus per BC est ad imo-
EII PEF BA, VE BA ad BC, ve suO
Loco demonstratu est; (IE AVFeI
B A dupla B C. _ redcamus ad
triangulum AFEI, in quo FC HC FiS 460
Cubdupla FFI, ducatur AO; in hoc
eriangulo FAC haberur progrel-
Sio morus per dictum planum in-
ClinaEUM; CTIEGHE AF FCIPES, FCE
velocitas acquilita, e AFO Ip2-
tium; idem habebimus in prilina-
te cuius ba(IS sIE AOF, alcicudo Fig. 47.
AB Cabdupla A C; alEerUM verO
senus es inotus accelerari per in-
equalia velocicaris nometa aqua-
libus remporibus acquilita, idque
dupliciter, nimirum, per maioca
e per minora, primuns ad rem no-
Aram non FaCIE, _ viX In COrpO-
ribus illud reperies; sCcuS vero
aliud in quo scilicet ita velocita-
EIS IROIEMER IIMIBTLIMEUE, VE FaH-
dem acceleratus esse delinat; V. 9.
Sctriangulum AFFI e Lemipara Fig. 46.
bola FAG, CVIIS 2XIS SIE FG, FaH -
genS TTA, CFIE A F FeMPIS, FC
KO, BNF, velocitaS, area (patIUI;
in principio MOEUS A, es cadem
velociras, cum A LI SIE TanGCHS;
decrelcir vero, re vidos; na
IuXta primum genuS mOTUS, Fem-
Pore AB, aCgnITIEHE. velOciEAS
BE; at iuxta secundum, acquiei-
cur relociras BH; idem dico de
aliis axi FFI parallelis; ac proinde
FCIZPOLE A F, quod cA mem(UCa
morus accelerati, iuxea secundun.
SCnUS, ACquirITIE (PATIUI FCPEX
Cenracum
52

## Folio 203 — 779785487:0261
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000261.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
82
Eid. 17
13. 46
TENEAEUIM PeF
L. 1B. II. DE SONIS.
Temiparabolam las axi ve paret: hinc AF erie rem-
FAC, quod est ad sparium acqui-
licum, eodem rempore, iuxra pri.
mum genus morus, nimirum Erian-
sulum AFHI, rE 2. ad 3. VE PatCE
cum hoc criangulum (ic aequalere.
ctangulo (ub F C, F A, e hoc
sic ad Cemiparibolam, ve 3. 2d 2.
hinc muratur ratio Epatiorum, nem-
De iuxca primum genus spacium
acquilicum rempore AB, est 2d 2C.
quiliTAm TeMpOre aequalI BF, VE
eriaoulum ABE ad craperIUBETIE,
id elt, ve 1. 2d 3. vel rrb. 2d 18. aF
18.53
vero iuxca secundum genus, verria-
gulum mixcum ABH ad erapeziu
mixrum B N GF; id CA, VE 5. 2d
22. VE pater ex reomerria, sic enim
Cemiparabola ADC, rectangu-
lum A G, lic v. 8. rectangulum
AG 24. eric semiparabola AGD
26. igicur criangulum mixtum
AM C C eric 8. est aucem AguEa
Hoinogenea Cono, neMpC COnUS
Secatur per plana parallela basi ho-
mologa lineis parallelis AC, PS;
SIE ALL aqualiS RD, dE RS patal-
lela axi DO, Crit DS aequalis VO,
Tubquadrupla OD, vel CA; igieuE
criangulum mixtum M aG S CA
Tuboctuplum mixri APOC; CUI
ergo rectangulum RO Gc X2. nimi-
rum subduplum rectansuli AC, si
ex eo demas miXrum l’a GS, id
Dus, prima relocitas AC, acqui-
est, r. restat craperium mixtum
RPOD, id eA, rI. igieur mixrum
Fis. 47. ATPR exir 5. Sed haec lune Facilia.
lica triangulum FDO, Spatium di-
Hlac demum reduci poltunt ad A-
suram rectilincam Colida (r; enim
eyramis, cuius batis sIE rectangu-
Lum AD, _ alcicudo FO; GInEque
quorcumque plana craperia paral.
lela criansulo GFD, v. 8. IHLR,
cta pyramis A D C, POrrO iUIXTA
verumque genus pro diverla rem-
porum mentura, suppolica eadem
velocirare primaria, vel innaca, a
qua scilicet acquilita incipie, FOca
Epacia, Cune re remporum quadra-
c2, v. 8. Cir mensura remporis AF Eig 463
Sparium exie semiparabola F AC,
iuxca secundum genus. inOrus, de
iuxca primum criangulum APLI,
lic aurem mentura cemporis AB,
quo Ceilicet mocus acceleratio per-
fciatur, Scgue eadem velocicas pri-
maria Supposica scilicet eadem
cangente AE, Spatium erie, iux-
ea secundum genus, Cemiparabo-
la BAD, _ iuxta primum erian-
Gulum AB F; Sed Cemiparabola
BAD est ad Cemiparabola FAC,
ve criangulum rectilineum BAD
ad rectilinCL F A G; id est, VE
haec Agura est homogenea Cemipa-
quadearum BA ad quadeatum FA;
Cunc enim criangula proxorciona-
rabola divila per lineas paralle.
lia, isieur e Cemiparabola pro-
porcionales; idem erir allumpra
AK, pro cemporis menlura; idem
habebieur si accipiatur Colidum
Agura 47. erune enim prrami-
des, quae sepraelentant (pacia in
rarione compolica balium et 2l-
ticudinum.
Si vero primaria velocitas lup-
ponatur minor, crune sparia in
compolica menturarum e veloci.
carum acquisitarum; V. 8. SIE Fan-
GenS AD, e temporis mentura
AB; Spatium eric, iuxca secundum
genus. Temiparabola BAC, quae est
Subdupla Femiparabola BAD, _EC.
Flinc iuxra secundum genus mo-
tuS, asTumpea qualibet progresO-
ne, in qualiber figura, Ceu solidar
Ecu

## Folio 204 — 779785487:0262
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000262.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
204
PE YS IC A TRACT. III.
seu plana, Suppolita eadem velo-
cicare primaria, crune spatia, ni-
mirumi inceoea e ab(oluca aCcC-
lerationis, in ratione compolita
inenturarum e relocicarum acqui-
Scarum; e cum hae linc veillae,
crune in duplicata, vel harum, vel
iIlaru; aPumpEa vero cadem MeM-
FUFa, exIHE Spatia VE velOciEATeS aC-
quisitae; allumpea demum diuerla
primaria ex diverla menlura, crunt
spacia inreora accelerarionis, in
ratione compolica menlurarum d
velociearum acquilitarum.
Vnde licet iuxta hanc progres
tionem chordae censae non redu-
cantur, re ostendimus rractatu pri-
mo; nempe rehoc heret, planum
E18. 47. TFILK dividere deberer bitariam
Frg 45.
aequalicer pyramidem ADC, quod
Tallum esse octendimus; cum rium
Frustum sic 2d aliud vE 5. 2d 11.
perinde camen res sc habet; ac pro-
inde altumpea eadem chorda, led
MINUS FeNCA BBEA ACF, Cuius ve-
locitas acguisica sE GB, eiu(dem
vero magis ten (X iN ACF , sE CB,
erune Spatia ve GB, CB; nimirum
Vt exiangula AGE, ACE; Peu ve
BC, BD, H5. 46. id est, ve lemi-
Parabola BAC, BAD; igitur suB
eadem imensura TempOris AB; vn
de reductiones eiudem clordee
aequediururnas etse, necelle est; li
aureur alumancur diverla chorde
aequeteula, id est, Tub eadem ve-
818. 45. locitate primaria, pura chorda AB
tenF2 in ADB, _ chorda AF Fen
Fa in. ACF, Spatia, DE vides, TUNE
ve criangula ADB, AC F; quae
cum. line proporrionalia, TUINE VE
quadraca lacerum honologorue;
id est, ve quadrata AB, AE; id est,
requadraca chordarum; led vedi.
Porum, seu mensurarum; igieue
tempora reduccionum CUHE rE
chordae.
Ouanam vero houra accipien-
da lic, re habeatur progressio hu-
ius motus secundi generis, quo
Ccilicet reducuneur chorde; nOn
longe a vero aberir li accipiatue
pyramis mixra, cuius balIs liciC-
etangulum AD, alcicudo CF, pri- Fig 47
na Facies eriangulu AFCF, SCCUM-
da planum semiparabola FDG, Cer.
cia planum seniparabola ACC,
quarta demum luperficies parabo-
lica terminata recta CD, e Cemi
parabolis DG CG. nempe ica di-
uidatur haec pyramis per plana pa-
rallela plano FDC, quod est leini-
Parabola, cuius axis est FD; pura
PeF pLanA RITIM, RMOH, aC
re balis cuiustibet crapezii mixci sic
ad velociracem primariam AC, ve
FEuCEII SeCELM vertUS pLaMLI
FDC est ad oram pyramidem mix-
tam, V. 8. (IE RNI, balis craperii
IXTI RMON, CrIE RH ad MO.
vel AC, re Fructum comprehen-
Cum duobus. planis FDG, RMON,
ad coram prramidem mixta; p2-
ei modo licKMI balis rraperii mix-
EI RIFIML, eric ad IHI, vel AC, vE
Frustum comprehenlum duobus
Planis FDG, RTHIM, ad tocam
Pyramidem; hc aurem Facile me-
Finsur prramidem istam: hobenrus
enim prilma, cuius balis est erian-
sulum AFC d alcitudo FD, Cx quo
si decraharur dicta pyramis, resi-
duus erie conus mixtus Cub trian-
sulo mixro DPO, vebali de alritu.
dine DC; habetur aurem hocre
ctanculum cum sic lubrriplum re-
ctanguli DO, _ cum irz decrelcae
dictus conus, sectus per plana pa-.
ntocora Exacio in duxlicaca. rem: callela. basi g. XC b alis siC ad 940d.
libem

## Folio 205 — 779785487:0263
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000263.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LIB. II. DE SON15.
libet plauum in ratione criplicata bet plani paralleli DC, Eccaniis
alticudinum, certe si ducaeur ba-
Sis in quarcam partem alcirudinis,
habebitur dictns COnUS MIZEUS,
quo sublato ex peilinare, residuum
dabit dictam poramidem; est Crg0
AP tempUS, AC primaria reloci.
ta5, Cemiparabola FDC velocieas
acquisica, sparium dicta prranis
mixta; Ced haec curua, Scilicer pa-
tabola, in hanc rem non quadcat;
Cc enim sectiO KIHIM, CnEque AI
IF aequales, CrIE RM, ad IFI NE 3.
ad 4. Si HIM sic parabolica; igieur
re IHI ad RM, ita dicta prramis ad
Trustum Colidum comprehenlum
PlaniS HIFIM SE FDO, quod ta-
men dici non porest, VE PaTCE Ex
analy(; SIE CHIML FD 4. FC 6, icem
AF, 6. eric rectangulum DC 24.
quod si ducacur in Lubduplam FA,
nimirum in 3. habebitE FOTIIM
prilina ,2. erie eriam erilineum
DPC 8. quod (i ducatur in lubqua-
druplam DC, nimirum 1 =. habe-
bicur conns mixrus, de quo Cupea,
Scilicet 12. X hoc Tubrracto dicto
prilmari, restat pyramis mixta, de
qua Cupra, Scilicet 60. Frustum a1t-
tem prilmaris lecti per planuum
RIHM est Cubquadruplum ciusdem
prilmaris, ioirur 18. e Fructum di
cti coni mixri eodem plano rese-
AtU CONFIMCE LAHEI Z. IGIEUIE
aliud Frustum exit 11. -. quo de-
eracto ex altero Frusto prilinarris,
nimirum ex 54. restac Frustum m2 -
ius dicta pyramidis, Scilicet, 42.
2. led vE TFL, 2d HM, id est 4. 2d
3. Ita 60. 2d 45. igicur dictum py-
ramidis Frustum nimirum 42 = CA
minus iusto: Flinc DO debec elo
alia curua quam parabola, re dixi,
emius haec sic propriecas linou-
lais ve seomenca balis cuiusti
prisiva, SInE ve Frulta dictx pora-
midis; v. 9. sic planuum HK, SIE
IV, aqualis AEM, Segmenta balIS
Tune LVHI; exic isituE vE IV ad VHI.
ita Frustum dextrum dictxe porami-
dis ad Fruscum Cinictrum; idem di-
co allumpro quoliber alio plano
lecanre; ec sic in dieta pyramide
habebitur iusta progressio praetari
MOTS, CFIEque AF FempUS, TOCZ
preamis sparium, quodlibee pla-
num parallelum plano FDG velo-
citas dato rempore acquilita; co-
dem prorlusmodo alix Speciesmon
cus sub hoc lccundo genere con-
reneae explicari debene, v. 9. in Fu-
nependulo, lic tempus ribracionis
dari Funependuli AF, primaria ve-
lociras AC, acqnilIEa PEF FOLAIA
acceleracionem eriangulU IXELMM
FDO, sic quodlibet planum paral-
LOlU KIFIM, SIEqUCDE IHI ad RMI,
ita sinus torus ad sinum comple-
menci arcus decurtr a Funependu-
l0, _ verocus quadrancis arCUS,
ae arcum decurtu, IEa FOTA PVI2-
nis praedicta ad Fructum sinistrum
Felectrm a planO RIEIM; illa: au-
cerr linea curua, qua in hanc rem
quadrar, luo a nobis loco dileu-
tietur; haeC porro traduei poltume
in figuram planam; Ci enim sIc py-
ramis rectilinca eraducieur in pa-
tabOlam FAC, in qua cempus est
AF, relociras acquisita FC, (pa FIs: 46.
tium area lemiparabola PAG; in
hac enim comparata cum crianou.
IO AFEI, eadem velocicarum, cem-
porum ex spariorum proxortio ser-
uatur, quae habetur in praetata pr.
ramido rectilinca, COMPATAEA CUM
prilmare Cupra commemoraro; (
VerO aITUIAEUE FP, quae sie ad FFL
VE 2. ad 3. tiarque vet hyperbolaq

## Folio 206 — 779785487:0264
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000264.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
20C
P E ZSTCAE TR ACT. TII.
rel alia CurUA ARP, Ita DEBR GIC
ad FP, vE 1Y. 2d 16. eadem erie
Proorcslo in FAP comparato cum
FAHI, quae est in mixta illa pyra-
mide, comparara cum eodem pris-
mate; accipi aurem pollune innu-
mera aliae curux, cum intra, cum
exrra parabolam ANC, quarum
vna haud dubic quadrat in inorum
reductionis chordarum, alia in mo-
cum Fumependuli, dc. de quibus
omnibus Tuo loco ve re Cc; quid-
quid demonstraueris de rna, in Or-
dinc ad diverlas Species sub eodem
genere motus contentas, de alia
demonscratum censerur, nimirum
quoad reductionem cinidem chor-
da, plus d minus renla, vel eiul-
dem Funependuli Tub minore, aut
maiore vibratione; et quoad ic.
ductionem diverlarum chordarium,
de vibrariones funependuli dinerla
longitudinis, quod cerce ad sem
notram caris ell.
PROP. CCV.
Eiusdem chorda soni, sunt, 2t
vibrationes, in ratione maeni, es
215. 45. parni; Sic chorda AF, cenla in
ACE; cum in AOE; vibratio chOE-
da ACF, es VE SpaTIUM ACF;
chordae vero AOE, re spatium
AOF; Tuppono enim chorda AF.
non murari centionem, dum est in
SIEI reCtO ABE (siC aliaS vocaDaI)
Sed Loni lune re Sparia decurla à
chorda, in racione magni et Parui;
hoc est ve aeris expulsi portiOnes,
qua revera sune re sparia; nam (I
eantum vleima aeris luperticies à
chorda expelleretur, vbi liTum re-
ctum ABF, primum attigie; certé
live minor. sue maior ribrario
eller, aequalis aeris porrio expelle-
ReTUE; igItuE que incenus ellet
Tonus, quod ablurdum est: Dices
a maiore ribratione aera velocius
expelli, a minore vero, cardius,
Respondeo hoc dicinon posse, cum
LOnuS MaGIUS _ PaTUUS Xque CITO
audiantur, per p. 83. igitur non
expellicur tantum vlrima Cupect-
cies aeris; igicur tancumdem quan-
cum verberatur, Ced rorus ille ver-
becatur, qui vibrationis, Peu po-
tius leminibrationis AC F. (p2.
TILI OCCMIPAT.
PROP. CCVT.
Aeris portio tancum expellitur,
cum primum ohorda sicum rectum
ABE artigit; Equidem pellieur
in ipla reductione continenter, ac
celeraturque illius motus, lic enim,
quae pellune, semper iis adhaerent,
quae pellune, praelerrim quam-
diu luum mocum accelerant; vbi
reromorus chorda rerardari inci-
Dit, cum aër, qui priorem impe-
eum ferinet, expellitur, analogiam
habes in lagitta, in aqua Aagella
cd, KC.
eium Cemiuibrarionis, e DB, Sic vC
IOcitaS aCgHISIEA; QR FOEEC HON DO-
rest alsumi spatium Cubduplum, à
puncto medio decurtum, nisi ve-
Locitas aegnisica sc Cubdupla; Ced
profecto hoc negari porestnili pri-
inus oeadus velociratis BaruatuI
qui ve melius intelligatur, CatuI
primum debec in pyramide, a qua
illum ad parabolam eradurimus
Tract. I. l. 2. AC ergo pyramis ADC, Fig. 47
qua nobis repratentet spatium de-
curlum; sicque AC primus reloci-
FaIIS
LROF. C L V1I.
Vidrations nos cnsao visi-
dae sune aque diuturna: SIC CHIM
Parabera Ba Cepralentans (pa- Fig. 46.

## Folio 207 — 779785487:0265
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000265.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
si
L 1B. II. DE SH. 5.
tatis gradus. qui est inicio redu-
ctionis; si alsumatue vibracio cius-
dem chordae subdupla, cum (ub-
duplo relocitatis gradu, hand du-
bie habeBIEUE DVEAIIS AFC, PEO
spatio _ AB, pro primo velocita-
tis oradu; igicur idem est verius.
que vibracionis tempus; Ccilicee
AE; et vero cum vibeatio ein (de
chordae incipit a lubdupla veloci-
cate, per crementa Tubdupla pro-
Pagatur; et cum incipic a dupla,
Per dupla, ve paret ex cerminis;
igicur ad Cubduplam velociratem
illa pertingie; haec ad duplam;
nempe re se habet ruum lubdu-
pluri, ad vrium duplum; ica sc
habene omnia Cubdupla, Cimul Cum-
Pta, ad omnia dupla; igieur (p2-
tium illius est Cubduplum, Huius
reco duplum; igitur spacium ma-
ioris vibrarionis est poramis ADO,
minoris AEC; velocitas prima 1a-
ioris AC, acquiSIEA FDC; prim2
verominoris AB, aCquISITA FEC;
TeIPUS VErIQUE COIIIINE AF: VE
autem res redueatur à Colido, ad
planum, hoc est à pyramide ad
Parabolam; primus gradus velo-
citaris habetur pro dinerta basi in
quam cansens parabola cadit,
V. 8. Sc tangenS AE, cuius balIS
18. 4b. BF, parabOla ABD; SIE FANOCHS
AD, balS AD, parabola ABC;
prima tangens dererminae duplam
relocitarem primam; iremque aC-
quistam; Cecunda veco Tubdu-
plam, in hoc mulla est difrculcas;
igitur deinceps spacia aPtumi polsur
in parabolis; v. 5. duplae vibracionis
Sparium exit parabola ABD, velo-
citas BD; cempus AB; Subdupla
vero spacium erie parabola ABC,
velocicas BC, veraque Cubdupla
prioris; TempuS VerO AB, verique
commune; igirur vibeationes om-
nes eiusdem chordae, Tunt iLochco-
na; nec cA quod aliquisrecentioes
cum prius plusquam centies dixis-
Pec huinsmodi vibrationes cllexqué
diUEURHAS, FCHECHEIAI MAECC, PIO-
prer Falliciam auditus; quippe cum
crederet Conun a pulsata chorda
cdicum, in acurum delinere, Eta-
rim pronunciauie, vibeationum
cempora imminui, exemplo ducto
a vibracionibus funependuli; sed
profecto obseruare debuie, Ponum
attennari, non acui; quis enim
nelcir chordam, sue Forricer, live
mollicer pullatam, Ponum ceddere
aeque acurum; exemplum Funepen-
duli non Facic ad rem, cuius est
diverta ratio, ve suo loco, osten-
sum cs; quod hic nON FepetO:
allinmo hic parabolam; quamvis
enim parabola non sC, ve dixi,
perinde camen res Le habet, in Or-
dinc ad propolicam quaestionem seu
demonferatiOneI.
PROP. CCVEII.
Eadem chorda aeque tensa, (uE
foriius, sine mollius; Pullecur, (0-
num xque aeneum reddit; de re
quod sic cerrissimum est; Latio pa-
tet ex dictis; quia cum vibraciones
omnes ciufdem chorda aeque Ten-
Ex sine ilOChrONR, PCF PFOP. 207.
Fonum cerre xque acurum Faciunts
Pet P. 119.
DROP. CCIZ.
Chorda fortins pulsata, non emir-
tit sonum velociore moru, quam mol
lius pulsata; Sic enim vibeatio
chordae, Forrius pulLata ACF; e FiB. ai g0
niollius pullatae AOE; velocicas.
acquilira per primam ribracionems
cB ad acquilicam, per sccundam

## Folio 208 — 779785487:0266
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000266.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
2. c8
PFAZSLCA YR ACF. III.
ve CB, ad CB; ee portio aeris
emissi per primam, est ad portio.
nem emisi per lccundam. Ve ABC,
ad ABC, VE AC, ad BC; isituE
in eadem proportione, rires e ie-
Siltentia crelcune; isieur ae que re-
loci mocu mobilia, id est vrraque
aeris porrio moventur: hinc Ponus
MagnUS e ParuuS aque relOcITEF
2b eadem chorda difFunduneur;
igitur x que cico audiueur.
DROP. CCZ.
Soni chordarum aqué rensarum.
diversa lonciendinis, sed einsdem
crassicudinis, sunt et vibrationes;
Sunc enim reportiones aeris expul-
Et 3 hae resparia; haec, Ve vibia.
Fiones; v. 8. suc chorda minoi AB,
Pullara vel addueta in ADB; CIE
maior ae que tensa AF; adducta in
ACF; Coni lunere ribraciones, seu
spatia ACF, ADB; hinc (i per ad -
duccionem aque ren(x LeWANCAHE,
Loni lune, ve quadrata longicudi-
num, in carione magii, a paruli
ac vero ur iplx longirudines per-
murando, in rarione acuri, ve pa-
Tet; nempe criangula proportio-
nalia ADB, ACF lunc in duplicata
lacerum, AB, AF, quid clarius.
PROP. CCXT.
TIine soni maioris, ee minoris,
aeque cito diffunduntur: Sint enim
caedem ribrariones ADB, ACE,
velocicas, Peu ris monens maioris,
veracta ribrarione, est dupla in-
rensiue minoris, vepatet ex dictis;
est quoque dupla extentuC, VE COn.
Ctac; igitur ratione veriulque est
quadrupla; sed quadruplam pOr.
cionem aeris expellie iaio; LUnE
enim porriones aeris expull, ve
sPaFia;  AXC, YE vibraiOneS;
acque ve se haber ris monens qua-
drupla, ad mobile quadruplum, Peu
quod idem est, ad quadruplam se-
listentiam; ita se habee vis sub.
quadrupla, ad reliscenciam (ub-
guadraplam: _ ve se habet vis
minoris chordae AB; ad porrionem
aeris BFA; ita se haber ris maio-
ris AE, quae est quadrupla, ad por-
rionem aeris quadruplan ACF;
quod autem cum excenlio, cum iI-
rensio caula, ad effectum ad Cxera
concurrane, cerrum est ex Meraph.
isieur maior chorda portionem
aeris ACF, e minor porcionem
ADB aque velOCIEEF MOVENE, aE-
que expellune; igitur loni reriul-
que aeque cico dittunduntur; hinc
aque ciro audiuneur; cum enim
omnes Coni maioris chorda, aeque
ciro diftundantur; itemque omnes
minoris; per p. 209, icemque rnus
imaioris, et vnus minOris, re de
monstracum est, sequitur omnes
minoris, simul e maioris, aque
ciro diffundi.
PROP. CC=LL
Finc aato ubtioet sono eorcta
minoris; ita adduci potest chorda
maior, aque tensa, et sonum, veb
aequalem, vel inaqualem, in quali-
bet postulata ratione reddat: Sic v. 8.
chordaminor AB, adducta in ADB;
sc alia maior a que TenTa AF, pO-
culas Conum quadruplo maiorem,
accipio BC, duplam FD, & 2d-
duco chordam AE, In ACF; X
dimiero, dico Conum elle quadru-
plo maiorem, priorc; Per P. 205.
vis duplum, accipio BC, aequalem
FD; dc adduco in AOF, onus exit
duplus; vis aequalem, accipio BII
Cubduplam BO, _ adduco in AFIE;
lomus exir  quadis, cu Cta hxee Con-
StME

## Folio 209 — 779785487:0267
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000267.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L. TB. II. DE SON1S.
ABnE ex ipsis elementis; cum enim
ribracio quaelibet, vel illius (p2
eium, duobus criangulis aqualibus
conster, v. 0. vibracio ACF, duo-
bus criangulis BOA, BOF; X cum
triangulum ADB, Sic Cemper (ub.
duplum crianguli ABC; Poltune
Facile reliqua triangula Cuper ba(I
AB componi cum eriangulo ABC,
cum sine eiuldem alcirudinis, ac
proinde ve bales; V. g. ABC CA
Lubduplum ABC; igieur aequale
ADB; igituE AOE duplum ADB;
ioicur Conns duplus; Ced haec Lune
Fucilia.
PROP. CCXTFL
Hinc sonus granis chordae aeqné
tensa, es crassa, dinersa longitudi-
nis; aeque pulsata, est maior, sono
acuro, brenioris chorde; Suppono
pullantem vim; qua pulsatur mi-
NOE AB, V. 9. _ adducitur in ADB
Susticere, ve maiorem AE adducat,
Taltem in AGF, VE PaceE ex iIS, quX
dicta lunc, cum in Tract. 1. lib. 2.
Tum in Tract. 2. in append. licee
enim lic relistentia dupla, ratione
Parcium maioris chordae adducen-
da, est camen dupla Facilicas, vel
Pocentia racione dupli rectis, e
quia est duplum sparium, est enim
AOE duplum ABD; PonatuE tan-
cum Cubdupla adductio, vel censio,
quae duplum spacium compentat,
nemperis pullans lubduplam chor.
dam, ica se habetabsolure Cumpra,
hoc est cirra vectem, ad duplam
tensionem illius, re le habet ad
lubduplam censionem duplae chor-
da, IDIFUE CUI CUpPONAEuE TenHO
AGF. Cubdupla ADB, VE Feueta
Physice Luxponiporest, cum adhuc
SIE mInOE, VEpatet ex Gcomerria,
isirur Tubdupla suppolica, ricerius
Tom. L1.
versis C chordam ACF promone.
rec; itaque maioris claricudinise
oratia lupponatur in AOE Tubdu-
pla renlio, et cum spatium AOF
SEmaius spatio ADB, aiOE exIE
quoque aeris expula portio, ioi-
Fur maior Conus, et nulco adhue
maior A chorda AE adduereur in
ACE, hoc est in aequalem, cum
MIMOTe ADB, centionem.
PROP. CCZIV.
Flinc sonus longioris chordae aeque
tensae loneins anditur: CUm CHII
MaiOE HIE, PeF P. 213. cerre lon-
sius sensibiliter propagatur, ac dif.
Fundieur, re parec ex dictis, igicur
longius audicur; Peaeterea expe-
riencia adeo vulgaris est, ve fere
nemO SIE, qui restis illIuS nOn OCu-
latus, sed auriculatus esse non pol-
SIC; Cuppono autem ita aiorem
chordam pullari, ve Calcem censio-
nes per adductionem acquisica,
snt re chorda permurando, id est
re cenlio maioris, sC ad censIO-
nem minoris, ve minot chorda,
2d maiorem; hoc enim cAicii ca-
dem vis pulsans verique admoca:
non est omirrendum hoc lingulare
experimentum, quod lape Forre
videre, vel audire contioie; dum
nocte Perena Adicinum decuria,
vuloo Bande de Vrolons, canie, Pen-
sinque a ruis xdibus recedie, sen-
sim quoque Tonum imminui, e ex-
rinoui seneis; ita ve primus om
nium acuribarbici lonus audiri de-
FInaE, ac celtet; cum Cubacuri; cum
Tuborauis; cum demum vlcimus
omnium Ponus grauioris Adis au-
diatur; isitur lonsius sensibiliter
diffundieur.

## Folio 210 — 779785487:0268
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000268.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PE ZSTCA YR ACT. III.
PROP. CCXV.
Flinc granis sonus, sub forniee
vel camera, seu scala, seu templi,
per reflexionem, magis resonat, quam
acnens: Ratio clarissima ett, quia
cum plures dicar aëris expull par-
riculas; plures quoque post relle
xionem ad aures perueniune; addc
quod (e haec est porimima racio )
Fonus orauis dicit maiores moru-
Ias, Vel IncerruptiOneS, InCCE VH-
dulas aeris appull; minores vero
acueus; licet rrerque xque cito
moucatur; igieur cum acuri pex-
cedens ondula vix relilire posE,
quin Cublequens illam incercipiae,
grauis praecedenti rndula; maior
incerruprio, velmorula, Patistem-
poris concedit, ance lublequentis
appullum, re relilire, ferrique ad
aures possIE: hINC CCFEE NON CFRE
quod aliquis recentior ad Laluau-
dam hanc Poni gravis retlexionem,
decumanis eriam Fornicibus vibra-
tiones cremulas cribueret; quod
non ridiculum modo, sed horribi-
de dictu est.
PROP. CCXVI.
Eaplicari possunt is omnes modi
quibus chorda tensa palsatur; Primo
pullacur digito, per adductionems co
modo, qui iam Tupra explicatus est;
nempe, caula cur le se chorda
per cremulas vibrationes redu-
cac, est ipsa rensio, vel adductio,
Porro haec adductio tr vel digiro,
ve in lora; vel penna, rel Ferro;
re in clauicym balo:
Secundo, pullacur percussione
i. 48. v. 8. Sc chorda AO, duobus pa
xillisOR, AP, alligata, _ cen-
Ca, cum bacillo YV percutiatuE
in F. Rdrim duos EonoS audies;
nempe duo segIeNEA FA, EO,
perinde le habene, acque li eRene
duae chordae; tacta enim chor-
da inF, non porest vibraci le
cundum eora longirudinem AO.
quia punctum F à bacillo rerine-
tur; igitur mocus verique legmen-
to, qualiondarim communicatut;
rnde deinde veriusque cremula vi-
brariones consequuntur, idem BCF
E bacillo percurias punctum EL, vel
Cz ex hoc pullationis modo oston-
demus intea, rnica pullacione ciul-
dem chordae; non modo lonum,
Sed consonantiam eriam reluleare.
V. 8. dividatur AO in 60. PaLtes;
LIEGUe AF 20. partium, _ FO 40.
E percucias in F, habebis diapa-
Con; hoc est consonantiam simpli-
cissimam =. nulla enim in terminis
simplicioribus excogicari porest; (
percurias in EI habebis rnilonum;
nam TIO, d FIA sunc Legmenta
aequalia; Ei percurias in DI, habe-
bis diapente, hoc est contonantiam;
Seu proxorrionem Lonorum . C in
F, diacestTatOn; hoc eA pEOPOI-
tionem =. pari modo habebis
conconantiam, qua dironus dici-
cur, hoc est =. e Celquidironum
2. _ hexachordum maius, . nI-
nuS  duodecimum =. in C, dis-
diapaCon =. in K, decimam sepri-
mam maiorem, . in L, _c. Si.
tamen digiro chordatm pFCMaS V. 5.
in E, e percurias Ceomeneum F.C
in II, Legmentum cantum IIO (0-
num reddet, quia digiri contactus
in P imipedie vibrationes legmenti
EII; experimencum cerristimur
est, analogiam habes in contactu
aeris campani: oblervabis tamens
E cieo bacillus arrollatur, pos
ictum, audiri eres LonOs, acque
2d80 CAC tres Con(onAMTIaS; V. 8. C
L3IBBAt

## Folio 211 — 779785487:0269
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000269.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L. 1B. II. DE SOT 1S:
rangaS i F., es Ponus edicus à pendacur pondus 10. lib. ee pulse
FOTA AO, e ab verOque SEGIEHEO;
nempe Ac ribeacio in vibratione;
ribrario scilicet segmentorum, in
vibratione corius chordae; CrunE-
que proportiones ictorum Lonorum
huiulmodi, proporrio lonorum AE,
EO, =. AF, AO, 3. OF OA,
2. hinc habes diapalon, duode-
cimam, e diapence.
Fertio, chorda tenla pullari po-
test, per aftrictum, cum opera ple-
atri, ve rulgo in barbito; cumm FOce,
ve fieri Colet in rocata Caibuca,
vulgo vicle; nempe talis est ple-
ctri attrictus, re per insensibiles
Tubluleus, Ades tangat, co Fere
modo, quo rulgo Tubsulcans digi-
cus in mensa, duci, vel agi Polet,
vel in supremo margine scyphi
aqua pleni; unde necellario lequi-
TUIE AdIMIM ErCIIOE, e vibcacio: re
liqui modi ad hos Facile reducun-
cur; non est tamen omictendus Lin-
sularis ille modus, quo aeris ap-
pulsu, chorda rensa contremiscie,
sive aer ab alia chorda vrilona,
vel Calrem consona, dumm vibracuI,
expellatur, sive a (uDeHnTC, a0
PraeterAuente rento, aperta Ccili-
cer hinc inde fenestra, e in ap-
penla lyrx hdes illabente, de quo
postea.
PROP. CCXVTI.
Chordarum ejusdem loncitudinis,
es crassitudinis, sed diversae tensro-
nis, soni sunt in ratione acuri, in
subduplicata tensionum: TTic Cup
Pono esse censiones, in rarione
ponderum appensorum, quibus
cenditur chorda; suppono eriam
rim reductinam, este re vim cen-
sionis, re iam ostensum est Fract. 1.
l. 2. V. 8. sic chorda AO, cui ap.
TuE, Cdarque Conum M; cum addan-
cur 30. lib. pond. ita ve torum pon-
dus appensum sIF 40. lib. hoc est
quadruplum prioris; cdarque (0-
num H dico Conum N non cle
quadcuplum Coni M, Sed duplum;
ita re pondera sine in duplicata (0-
norum; igieur Coni in Cubduplicatae
Ponderum; de re quod (ic, cerrum
est, de luculentis experimentis com-
DEODACUM; AE verO proprer quid
sic, nondum ridi ab aliquo Fuilte
demonstrarum; non nego demon-
Aracum Fuisse, Sed nego a IMC Per-
ceptam fuisse demonstracionis rim;
licet nonnullos legerim, quo ani-
ini candore, DensCcic: icague Cal-
rem ineo modo demonstrandum
mihi est, pondera appenla esse in
duplicata onorum, Luppolica (ci-
licer eadem chordae cenlae longitu-
dinc, crassicudine, _c. vis redu-
etiua, est re adductiua; haeC, rE
Pondus; sic er go pondus Z 10. lib.
_ pondus Z 40. Hc chorda Z, cui
Pondus Z appentum est; sic choi-
da Z, cui pondus Z criam appen-
sum est; vis reductina chorda 2.
est ad reductiuam chordae Z, ve ad-
ductina illius, ad adductiuam hu-
iuS; de adductina illius, ad addu-
etinam huius, re rensio truius, ad
centionem illius; centio demum il-
lius, est ad censionem huius, ve
pondus Z, ad pondus Z, id est ve
40. 2d 10. Vel VE 4. 2d 1. Praecerea
reductionis effectus lune vibrario.
nes; harum aurem, aeris expulsio-
nes; eomodo, quo dictum est si-
pra: porro cum sic eadem caula.
rum et effectuum proportio, expul-
Siones, seu aeris mocus, quos chor-
da Z imprimie, lunc ad morus im
prestos, d chorda Z, dum Ccilicee
VEFA

## Folio 212 — 779785487:0270
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000270.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PET ZSTCAE TRACT. III.
veraque se se resticuie, re 4. 2d 1.
effectus scilicet ve caulae; igitur eo
tempore quo chorda Z duas aëris
Porriones mouer, choida X mo-
vec cancum unam; quia li chorda
Z moneat duas, eo rempore quo
chorda Z movet rnam, haud du-
bie lingulas mover, Scilicer inicio,
duplo moru; igitur cum movere
vuam duplomoru, et mouere duas
Lubduplo moru, linc effectus aequa-
les, ee mouere ruam duplo mocus
sic effectus duplus illius, quo
movetur una lubduplo; igicur
movere duas, duplo mocu, est
efectus quadruplus illius, quo
movetur rna subduplo; igicur
chorda Z, cuius vis reductiua est
quadrupla chordae X, mouer duas
porciones aeris, CotepOTE, Quo
X moneernam, igieur Z. etticie
duas vibrariones eo tempore, quo
rnam efficic; igicur Lonus quem
cdic Z, est duplus in rarione acu
ri, foni, quem edic X, per p. 119.
_c. igicur Cune in Cubduplicata
ponderum Z, Z, id est ve rad. g. 2.
2. Ponderum Z. X, id est 4. r idem
probabitur allumpra qualiber pon-
derums parione: haec demonstratio
eadem est, cum ca; quam Cape in
alia maceria, in aliis cractacibus ad-
tribuimus, communis e Facilis,
sed quae rem laris difficilem, ad
Tua principia reducar.
Dices aer expullus a chorda. Z,
aeque cito expellitur, ac expulsus
a chorda Z, ve constar ex dictis
Fupra, quia reerque Conus aeque
cird audirur; igitur duplo motu,
etroida. 2.3 aerIS POETIONEM nOM
monet; hec obiectio (ubcilis cst, et
ad hrominem lve aiunt) hoc est ex
nottris principiis deducta; RelpOn.
Z. Cubduplo cempore Beri, illius,
quo hc vibrario chordae X, Sed
Lubduplo rempore; cidem, vel
aequali mobili, xque relocem mo-
cum imprimere, est effectus duplusi
isitur duplici mobili, xeque velo-
cem imprimere, lingulis (cilicet,
Tubduplo rempore, c effectus
quadruplus, visde dixi lupra mo-
rum esse duplum inicio; led de his
intra.
SC EtOF.
Oblerua duplicem hoc locOren
sionem considerari, prima est, quain
pondus appenlum efcic, rema-
nence scilicer chorda in recto siculi
alcera est, quam ipla chordae ad-
ductio, vel pullacio praectat; v. 8.
sic chorda AE, adducta in AOF; Fig. 45a
appendatur chorda pondus in A,
quod ita chordam adducac, vel ex-
tendar, ve sic aequalis ACE; I12 -
que lic chorda cum hoc centionis
gradu, in leu recto AF, de denuo
adducatur in ACF, en cibi secun-
dam censionem; igieur Polita OC
aquali BO, et chorda in lru recto
AE, Cne vila penitus renlione; res
perinde Ce habet, acque si chorda
per adductionem, vel pullationem
adduceretur in ACF; nempe hac
ricima 2d ductio aequivaler d135
PriOLeS, VE Patet; IOIELII VE TeS
ad aequationem aliquam FedUCAEUE;
addueta chorda in ACF, in Paca-
bolam more solico eraduci porest,
ita ve cora ribratio ACF, in Cemi-
parabola; vibratio. verO ACEC in
cius porrione allumatur; accipio
Parabolam, licet alia curua in hanc.
rem quadrer; quia quo adhoc, re
iam dixi, perinde ses se habets
nempe si chorda ante adductionem,
vel pullacionem, (upPONaTuI ten-
deo tamem ribracionem chorda , ab appent o scilicet ponderem
PCt
2

## Folio 213 — 779785487:0271
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000271.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L. 1B. II. DE SON FS.
per reductionem, nunquam ad il-
lum cacum reducieur, in quo cen-
SiOnC CATCAE, vE paret; igieur (I
pondus idem etficiat, quod addu-
dlio in AOE, denuoque chorda, à
Pondere renta, in AOF adduca-
tur; d deinde le te reducat in (i-
cum rectum ABF, res perinde se
habet, acque H, ciera vllum pon-
diis, chorda in ACF. adducatuE,
de polico obice in G, reduCaTUE
tantum in AOF; haec diligenter
obleruari debene, re dicenda me-
lius intelliganeur.
PROP. CEXVII
Explicari possunt in parabola,
tempora, e vibrationes chordarum,
guibus pondera appensa sunt: Sit
chorda A, cui appenlum sic pondus
Z. quadruplum, d chorda B, cui
appentum lic pondus Z, Cubqua-
druplum; ica ve post censionem,
seomencum veriulque, quod pul-
lacur xquale Ec; Capponitur aurem
eadem crassicudo, longitudo, ec.
sine A pulletur Forciiis, sine mol-
lius, tempora vibearionum PUNE
requalia, repacet ex dictis; igicur
cum toralis tentio COMPONatUI,
cum ex imprecta vi ab appenso
Dondere, tum ab impresta, per ad-
ductionem, vel pullationeim, ve
constar ex dictis; Cerré A per pul-
Parionem eam parum pocest ad du-
ci; e B, eam mulrum, ve vis ad-
ductionis B, Sc ad vim adductio-
nis A, re vis ponderis Z, 2d pon-
dus Z; unde necellario in chor-
dis perfecta compenlatio, vel aqua-
eio consequirur; ica ve veraque
aeque renla remanear; A quidem
plurimum per appentum pondus,
parum vero per adductionem, Pei
rum, per ponderis vim, ee muleum
per adductionem; hinc vibrario
B, est ad vibrationem A, POsIca
peaetata aquatione, ve pondus Z,
ad pondus X; praecereâ si chorda
A lupponarur aque cenla, per 10-
lam adductionem, ac per vim pon-
deris limul X adductionem, sicque
Parabola CDM, in qua exprimatur ris 43 a
inceora vibracio, qua chorda A.
se le ita reducie ad licum rectum,
re nihil amplius habeat centionis;
CD est tempus, quo tc vibratio;
DM, velocitas acquilIta; at si re-
mancanE =. rensionis proprer vi
ponderis, in codens liru recto, sic
CFP, =. parabota CDM, haud
dubie F C P, crie vibratio; FC,
tempus; FP relocitas; erirque vis
censionis, quae est ab adductione,
ad vim censionis, gux est a ponde-
TE, VEPFC Sad PEDM; hoc eR VE
1. 2d 4. Praeterea (c chorda B, cui
post reductionem a rentione, equa-
li centioni A, in primo sciliceeret
ductionis puncto; SupexHCtaneiim
. centionis, proprer rim ponde.
FIS; LIE LINMD =. parabOlA DCM;
traud dubic HNO, crit ribratio;
HIC, Tempus; HIH, velocitas; exir-
que vis censionis, qux est ab acidu-
ctione, ad eam, quae est a ponderes
VE HINC, ad FIHMD; id cAt vE 1.
2d 1. etirque cempus vibracionis
chordae A, ad ceripus reductionis
chordae B, VE CF ad CFI; hoc est
rE 1. 2d 2. nempe vibracio CNFK
es quadrupla vibrationis CFB; Ced
tempora Cune in subduplicata vi-
bracionum; quod aurem CH sIB
dupta CF, POlIcO quod TINMD CIE
F. TOrIUS CMD, _ aequalisCFP,
ee consequenter CNIHI quadrupla
CFP; Paulo difficilius est demon
pullarione; B Vero contra, Pa- Arare, cum a locislolidis depen
ad d.
dedua

## Folio 214 — 779785487:0272
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000272.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
2. 14.
P H ZSTC AE TR A C F. III.
deac, viderine logistici e analyci. Sint enim dua praetarae ribrationes
ci; nobis lacis est demonstrasse ar-
sumento physico, quod cum ex-
perimento probatissimo coniun-
ctum est, Ponos ee in lubduplica-
ea ponderum; iremque vibratio.
nes eiuldem chordae pullara ese
aeque diucurnas; isieur appenlo
pondere Z quadruplo X, chordae
A, X Z chordae B, et Facta xqua-
eione censionum, eo modo quo di-
ctum cst, ita ve C FP nobis extri-
beac vibearionem chorda A, e
CNTEL vibrationem chordae B; haud
bic cum POni LIME DE tempOTL
CHI quod est rempus, quo reduci-
cui chorda B, Cs dupla C F, quod
cA tempus quo reducitur chorda
A, PERTCTCE SI Chorda A FendaTUE
vlcerius per adductionem; cum vi.
brationes sine ilochionx, hant in-
numerae parabola, Tub maiore axc,
Sed Cub eadem applicata CD, r. 9.
CDE, CDK, producarurque FP,
in L, haud dubie vibrationes ha-
bebuneur in seomentis parabola.
FUM; V. 9. In CGF, CLF, XC. X
velocirares acquilica in FC, FL,
dc. hine rbierit (eomentum aequa-
le Teomento CHIN, V. g. TILF;
EHIE aequales erune vibrationes
chordarum A, _EB.
PROP. CCZIX.
Explicari possunt in eadem para.
bola rationes sonorum, in ratione
maeni es parui: Sune enim Coni ve
vibrationes, li cantura ratio habea-
tur portionum aeris expull reiam
tories diximus; verum vero loni
huiusmodi ae que ciro diffundancui,
aliquis dubicare pollet; dico ta-
men xque cico non diftundi; ve
primo perspicua cestantur experi-
menca; lecundo ratione probatur,
CFP, _ CHN, Comis illius, est
Tubquadruplus Poni huius, in c2
tione magni, ee parui, ratione Ici
licet aeris expulli, re patet; est et-
dem rerimque rentionis vis; igi
cur eadem inicio vis OEUS, Seu ve
locitas; sed vibratio CFP, cempO-
rC C F; _ CNHI, TeMPOTCCHI
hiunc; igitur cum velociras chor-
dae B, SICHEETNI, e velocieas choE-
dae A, VEPF, _ portio aeris, quam
expellie B, quadrupla porcionis
quam expellie A, cerre est maior
racio mobilium, quam virium, nam
ratio mobilium est =. virium re-
ros eadem quae velocitatum, id cs
racio FINY ad FP, quae non est du-
plas ne dum quadrupla, qualis ef-
Ce deberet, ad morum aequalem,
quadcuplo mobili imprimendum;
igitur tonus cdicus à chorda Aci.
eius diffunditur: Ilinc sonus chor-
da A, maiorem affectionem impri-
mit cympano, ratione moTus; de
Conus chordae B maiorem ratione
aeris expul; igieur soni sunt in
compolicamotuum, e portionu
aeris, seu vibracionum: hinc iaur
rides, omnes lonos eeque cito non
diftundi, re Forre aliguis perperam
existimaret: hinc vides non tam
cito de re aliqua esse pronuncian-
dum: hinc recte debicam restri-
ctionem prop. 83. adhibuimus, qua
incellioi debet, vel de divertis
chordis, rbi ad sirum rectum resti-
THEX, omni prortus rentione ca-
rent, vel de eadem chorda, inirio
aequerensa, luc Forrius, siue mol-
lius pullata.
mo. sed ditersa loneitudims  s
pondera
PLCT. CCXZ.
Si chorda (unt ejusdem crassimdi

## Folio 215 — 779785487:0273
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000273.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L. IBER II. DE SONIS.
pondera appensa sunt ut chorda, so-
ni sunt in ratione acuti et chordae
permutando; P’ACCEPEF PFOD. 204.
sine enim dux chordae, A dupla, B
subdupla, appendatur A pondus
Z duplum, B vero, pondus  (ub-
duplum; chorda lunc aeque ren-
Ca, re parce, nam ve Cc haber pon-
dus Z, ad chordam A, ica pondus
Z, ad chordam B; Sed chordarum
eiusdem crassicudinis et centionis,
Toni lune ve longicudines permu.
tando, per P. 204.
PROP. CCXXI
Si appendantur pondera chordis
inaqualibus, in loncitudine, sed
aegnalibus, in crassitudine, tensio-
nes sunt in ratione composita, ex per-
mutara loncirudinum; e non per-
mutata ponderum; v. 8. SE Chorda
A, dupla, sic B Tubdupla, ratio
Permurara =. appendatur chor-
da A pondus Z 4. lib. et chordae
B, pondus Z 2. lib. racio ponde-
rum est =. igitur compolica exie
5. vides aequalem censionem;
sint aurem aequalia pondera Z. Z,
ratio ponderum est Z. Compona-
tur cum =. compolica erit =. 1gi-
eur tensio chordae A est ad censio-
nem chordae B, VF 1. ad 2. CIE au-
tem pondus Z 7. _ Z 3. rario
Ponderum est = COpONAEUIE cuM
E. ratio censionum exit 2. P2-
tio ictorum omnium est, quia pon-
dus co maiorem vim rentionis
chordae imprimie, quo singulis
parcibus plus imprimie, minorem
vero, quo minus, Ccd quo longior
est chorda, singulis parribus ini-
nuis imprimie, plus vero quo bre-
aior est; nem eadem est vis PON
deris, sue longiori, sve breuiori
eiot est chorda pluribus parribus
distribuitur; igicur Cingulis minusi
conera vero quo breuior est; igi-
tur cum longicudo iminuaE Fen-
sionem chordae, et pondus augeat,
cerre centiones lune in compolica
chordarum permurando, de ponde-
rum, non permurando.
PROP. CCXXII.
Soni sant in composita, ex subdis
plicata censionum, e simplici longi
endinum, permutando: Cum eniir
censio sonum augeac, ee longicudo
immimae, Ccilicet in ratione acu-
ei, ve iam lupra dictum est; cerre
ratio Conorum est compolIta, ex
permutara longicudinum, ee Tub.
duplicata rentionum; v. 9. SINE
Pondera aequalia, sc chorda A du-
pla B; cario centionum est =
Chordarui permutata  AE Cubdu-
plicata =. Coni funt in copoliLa ex
Tubduplicata =. d ex simplici =
quod li pondus Z appentum A, SIC
lubduplum Z, appenst B, Fatio
tentionum est =. ChOEdALUI PCF=
IuTaTa =. CubdupliCaTa pEiOrIS.
Cst =. IgIEUE COIPOMCA . X
HaeC CA FAFIO CONOTUM: (I deMMMM.
pondus Z Sc dup um, Patio censio-
num est aequalis; igirur Foni FUINE
ve chordae permurando.
PROP. CCZZII1.
Si chorda sint ejusdem lonxirudi.
nis, es rensionis, sed diversa crassi–
indinis; Sori Cune xequeacuri; hic
enim accipio censionem, non qui-
dem pro pondere, sed pro vi d
pondere chordae impresta;. proba-
EuE haec prop. quia chorda cra(IOF,
perinde se habet, atque si estene
plures minus eralla, simul iunctez
chorda appendatur; sed qud lon. sr aurem crassicudo, ipla balis
chordo

## Folio 216 — 779785487:0274
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000274.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
P E ZSC AE T R A C F, III.
chordae, Sicque chorda A, cniuS
bals SE dupla ba(S chocdae B, per-
inde sc haber chorda A, aeque (I
eltent dux chordae aquales chOr-
da B, aeque tenla, de limul iun-
Etx, Led duae simul iuncta, aeque
centa, ae que ciro ribEanEUE, atque
Singulxe Peortim; igieur ae que acu-
eum Conum edune: Obleruabis au-
rem crassicudinem aliquando aNu-
mi in diametro balis; hic accipio
peo ipla bali, Cune aurem bales in
duplicata diametrorum.
DROP. CCXXIV.
Si appendantur pondera chordis
einsdem longirudinis sed diversa cras-
siudinis, tensiones sunt in composita
ex permutata crassicudinum, es non
permutata ponderum: Probatur eo-
dem modo, quo supia probata est
PrOB, 221. est enim par verimque
ratio; s enim lic aequalis racio
ponderum F. ee crassicudinum
ratio (Ic =. PeTUTeTUE =. X
componatur cum ?. compolita
eric =. ratio scilicer centionum,
nam numeratorem fractionis cral-
Liori chorda cribuo; sic aurem
ratio ponderum =. crassicudinum
PETIUTATA E. TENHOHeS CEUME
aequales: Obserualti iam, ni FallOr,
censiones aliquando accipi pro ip.
as ponderibus, cum Ccilicet est eas
demracio ponderum ee rensionum;
quod revera accidie, cum appen-
duntur pondera neruis ciuldem
longicudinis, de crasirudinis; (1
enim vel alcera diverla est, tunc
rario ponderum e centionum di-
versa est; igicur cenlio, PrO PON-
derc, accipi non porest.
DROP. CCXX1.
Tlinc soni sunt in subduplicata
tensionum id est composua ex permu-
tata crassiudinum e non permutata
ponderum; Polica Scilicet aequali
longicudine; per PrOp. 223. nam
centiones lunt in praetaca compoli-
ta, PeF pFOP. 224. crgo _ Coni in
Tubruplicaca hruius: hinc multum
discrimen est incer longicudinem,
e crassicudinem chordae, quia (
sc diuerta longirudo, ee eadem
CTaIELEndo, _ EenHO; CONI LUINE VE
longicudines permutando; at (I SIE
diverla cralscudo, cum eadem rum
longicudine, cum centione, loni
lune xque acuri; neque (UnE ve
cralticudines, quia chorda crasior
xque rensa, aequali ri reductiua
poller, nec maiorem ribrationem
conticir; igitur xe que cico reduci-
tur; ac longior maiorem ribracio-
nem conticic, Xc.
PROP. CCX A 1.
rum aque renlarum de crallarum,
Loni lunc re longicudines, permu-
tando; e aquerenlarum, d xeque-
longarum, Toni lune xque acutis
re demonstrarum est Cupra; igitur
SSc diuerla crassrudo, d longi-
cudo, cum eadem censione, foni
lune re longicudines, permutando:
Porio ve habearur eadem rensio,
debent pondera esse in rarione
compolica longirudinum, a cral-
licudinum; nempe hc craltirudo
dupla, icemque lonsicudo duplas
chordae A; ratione longirudinis,
deber appendi pondus duplum,
ITEITE
2i
Si chorde sunt ejusdem tensionis,
sed diversa rum crassicudinis, tum
loncinums, sont sunt et loncicudi-
nes permutando: Nempe chorda-

## Folio 217 — 779785487:0275
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000275.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L IB. EI. DE SONIS:
icemque ratione crassicudinis du- in ratione orassiudinum: V. 8. CIE
plum; igieur rarione reriusque
quadruplum; igieur pondera Tune
in praetara rarione compolica, ad
camdem Ccilicer rensionem rerique
chorda conciliandam.
PROD. C CZZVI.
Si vero diuersa sit tum tensio, tum
crassiendo, tum longindo, soni sunt
in composica loncirndinum permu-
rando; es subduplicata rensionum;
non permurando: Pacet ex dictis,
quia nulla habetur racio cralsreu-
dinis, Eed centionis; in quo cerre
nulla est dissicultas: hinc caure
leges aliquos recentiores, qui in
chordis diuerla crasscudinis, Bon-
dus pro censione accipiumr; icem.
que in chordis diuerla longiendi-
nis; cum camen rna, longe ab alia
diverta lIc; v. 8. Ei chordae qua-
druplo lonsiori appendatur pon-
dus quadruplum, racio censionum
aqualis el; Cum tameH LariO PON-
derum lic =F. equidem in chordis
eiuEdem lonsirudinis, eE crassIeU-
dinis; eadem est cario ponderum
X centionum, ve lupra dictum est;
quod certe obleruare debuerant
praetaci auchores, ne dicere cogc-
rentui crassicudines tidium aequa-
licer tenlarum, et longirudine
aequalium elle in duplicata rarione
Tonorum, quos etticiune; nam di-
cere debuerant non quidem eque-
cenlarum, sed ab aequalibus pon-
deribus cenlarum, ve vericas piO
policionis constaret.
PROP. CCXZVII.
Chordarum aeque tensarum, e
pulsatarum; einsdem longirudinis, sed
diversae crassendinis, soni sunt se
cundum rationem, magni  paruis
F0m. 12.
chorda A quadrupla B, in crassi-
cudine, haud dubie polira aequali
veriu(que vibratione, duplam can-
cum porrionem aëris Aagellac A;
reducacur enim criangulum vibea-
tionis, in rectangulum v. 8. AM, (18. 50.
Sicque cylindrus AFI, cuius diame.
Tet balIS LIE AB, qui percurrat Tuo
moru cocum rectangulum A ut,
haud dubic expeller coram porrio
nem aeris contenram parallelixipe.
d0 AL; Cuins SciliCCE Ba(IS (IE PEX-
Facum rectangulum AM, X alei-
tudo, diamerer cylindri AB; iam
vero sIE alius CylindeuS AR, aliam
chordam revra(entanS, diameter
BalIS est A C, Cubdupla v. g. AB,
peicurrar suo moru idem planum,
AM; expellet aeris portionem
contentam parallelipipedo AI, Tub.
duplo A C, igicur Cubduplam por-
tionem aeris expellet; led cylin-
deus AK est Cubquadenplus cy-
lindri AEI; Cunc enim cylindri
ciuldem lonsicudinis, ve bales; de
bales in duplicata diametrorum;
igitur cum ratio diametrorum AB,
A C. Sic dupla, rario balium exie
quadrupla; igicur cxlindeus AFI
duplam portionem aëris expellets
igitur duplo mocu, igitur, ratione
duplimocus, Ponum edet duplum,
ex ratione dupli aeris duplum, ioi-
tus ratione veriusque quadeuptum;
igitur foni Pune in ratione duplica-
e2 diamerrorum, igitur re cylindris
igitur in rarione crassicudinum; es
vero cum rario acuri eadem verim-
que sc, _ cum maior chorda non
modo maiorem aéris porrionem
expellar, verum etiam maiore mo-
tu, hand dubie magis aftcie cym-
panum, maior porrio aeris, ina-
iore moru, quam eadem, minorez
igicur

## Folio 218 — 779785487:0276
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000276.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
2 1E
PE ZSICAE F R AC F. III.
Joieur divexHmode (enEIEUE PONUS;
non in FatiOnC aCutI _ GFaUIS, VE
constat; igitur in rarione magni e
Parui: praterca porrio aeris ex-
Dula, responder Luperkiciei curux
exlindei, vel chordae; sed fuper
ficies curnae cylindrorum, ciuldem
longicudinis, Pune re circuli b2.
tum, hi porro re diametri, igieur
in subduplicata balium, vel cylin-
drorum; igitur cylindrus quadru-
plus expellic cantum duplam aëris
portionem; igitur duplo maiore
WOEIL.
PROP. CCZXVTII.
Flinc cum sunt chordae ejusdem
longitudinis, ut in cxthara, ad era-
vitatem sono conciliandam, crassitu-
do suppler lonciendinem; Patec V.
8. ad diapaton adhibererur chor-
da duplae lonsicudinis, Xque ten
Ca, a duplo scilicet pondere; iam
vero li mucari nequeat longicudo,
adhibebitur chorda quadiupla
crasseudinis, eodem Scilicet ap-
penlo pondere, nempe idem poir.
dus chordae quadruplo craltori
appenlum facit eancum Tubqua-
druplam centionem; led polica ca-
dem longitudine, Coni lune in (ub-
duplicata centionum, ve iam Cupra
probatum est; ioirur crie Ponus
chorda, quadruplae crassicudinis,
duplo gravior; cece ribi diapalon:
Elinc vides quam incta sic compen-
Pacio; nam l ad dispalon adhibe.
tux chorda eiusdem crassirudinis
duplo lonsior, appenditur du-
plum pondus, si vero chordae eiul-
dem lonsitudinis adhibetur idem
pondus, quadruplo crassior esse
debet.
PROV. CLALLLLL.
Tiinc partim, ratione crasscndi
nis, partim, ratione loncitudinis. So
ni acuuntur: v. 5. 2d diapaCon, (I sIE
tantum dupla crassirudo, cum eo-
dem pondere appento, deber haud
dubic augeri longicudo, non qui
dem duplo, alioquin Ponus clsee
Gravior, quam par sIE; ve aurem
debica longicudo inveniatur, line
chordae A, _ B; sir B duplo cral.
lior, lcque idem pondus rerique
appensum, de supponatur B duplo
longior; ve ellet cadem centios
pondera deberent esse in rarione
compolica longirudinum e crassi.
cudinum, Per PTOP. 225. IsITUIE
Pondus appentum chordae B, acbc-
set esse quadruplum alterius; igi-
cur censio esser gnadrupla, cum
quadruplo Ccilicet pondere: igieue
Lonus duplo acurior, Tunc enim
Coni in lubduplicata rentionum;
atqui polica eadem censione, et
dupla Consicudine, Conus est duplo
Granior; estgne diapalon: IgiEur
Polica hac eadem dupla longicudi-
nC, d lubguadrupla cenlionc, quE
Cst a subquadruplo pondere, lonus
est quadruplo sravior; igirur, essee
dildiapalon, id est LatiO CONOELId
 quomodo vero dacum quodli-
bec pondus, guasitum fonum in
chorda eiuidem crassicudinis Fa-
ciat, inventa scilicer requisica adt
hunc effectum lonsicudine, dice-
mus paulo post; nempe ex huius
problemaris Colurione, in chordis
diuerla longitudinis, e crassiu-
dinis, cario Lonorum definiri ean-
tum porest: v. 8. idem pondus ap-
vencum chordae B, _ chorda A.
Edcis dildiapalon, ita VE Conus A, CIF.
qu ad Lt

## Folio 219 — 779785487:0277
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000277.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L 1B. II. DE SONIS.
quadruplo acurior Pono B; igitur l1
eadem chordam B, Scruara lcilicet
eadem crassicudine, ita conthahaim,
ve Conum duplo acuriorem priore
Faciat; hand dubie chordae B Con-
ErACEX, e chordae A COni FaCICHE
diapalon; id est, Conus A eric du-
plo acutior lono B contracta; igi
cur ex praetaro problemare to-
ta res depender, quod iam
Coluo.
PROP. CCXXZ.
Appenso eodem pondere, eidem
chordae, ita chordam contrahere, ut
sonum quaesirum reddat: Nullibi (o-
lucum vidi hoc problema, quod
forre, ve valde dubito, propcee
Cummiami difficultarem, omillum
est; igieur sC dara chorda AD, V.
18. 51. 8. cui lic appenlum darum pondus;
diuidarur secundum carionem (0-
norum qualicam; cum incer seg-
mencum de rotam, line duxe media.
concinue proportionales, minOE
media dabir longicudinem chordae
contracta, cui praedictum pondus
appenlum, carionem Ponoru quseli-
ca tacier: v. 8. vehabearur diapalon,
rario diapalon est -,. igirur diuido
AD bitariam aequalicer in L, VE AD
sI ad AL, VE 2. ad 1. CCFEC (I Cup-
ponaeur eadem censio chordarum
AL, AD, COnUS A D eric ad ConuIm
ALS VE AL, ad AD; hOc eAt VE I.
ad 2. eritque diapalon, nempe Loni
chordarum eiuldem cralscudinis,
de centionis, sed diverla longiru-
dinis, Cune ve longicudines permu-
cando, Per prop. 204. Sed G vrri-
que idem pondus appendatur, cen-
Tiones crume, ve chorda; Coni vero
in compolita, ex ratione chorda-
rum permurando, et ex subdupli-
cacacentionum, non permucando,
re lupra demonstratii est; igitur ve
sic diapalon, no deber allumi chor-
da AL: SIE aUTeM DE AL, ad AM, it2
AML, ad AHI, _E ANI, ad AD; 2TTU-
IBaEHE Chorda AM, idemque illi
pondus appendatur; dico quod
AMI, AD, eodem, vel aequali ap-
penso pondere, taciene diapalon,
id est, lonns AM, cric duplo acu-
tior Lono AD; quod sic deton-
AEFO: CONI AM, AD, Cunc in com-
polica, ex lubduplicata rensionum
et permutata chordarum; id est, (0-
NUS AMI, est ad TONUM AD, FariO-
ne centionis, ve AD, 2d AII; Cune
enim AD, ANI, in subduplicaca
AD, AM; cacione vero longicudi.
nIS VE AD, ad AMI; ioicur ration
ne veriulque, ve AD, ducta in AD,
id cs, VE quadraEUI AC, ad AMI,
ductam in AN; id est, ad rectan-
gulum AC; sed quadracum AC,
est ad rectangulum AC, ve ad se-
ctangulum AF; nempe rectanou-
Ium AF, est Cub exeremis, _ AC,
Cub mediis; igIEUE AG, AF, SuNE
aequalia; igicur quadratum AC, est
ad AC, ve ad AF, sed AC est duplu
AF, ergo duplum AC; igieur (O-
nuS AMI, est ad Conun AD, in F2-
tione = ecce qualirum diapalons
quod erar Faciendum; (I VerO SIE
chorda AL, Cubdupla AD, appen-
(o Ecilicer eodem pondere; sirque
AD duplo crassior; censio AL erit
quadrupla censionis AD; igicur
Tonus AL rarione rentionis duplusi
rarione longicudinis duplus; igitur
racione veriulque quadruplus; igi-
tur in ratione=. ccce dildiapalon;
Sed Ai chordis AM, AD; eiusdem
cralsirudinis idem pondus appen
datuE; POnIS AMI es duplus AD;
ergo lubduplus chordae AL, (ub-
duplx crassicudinis, ecce diapalori:

## Folio 220 — 779785487:0278
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000278.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PETZSICA TR ACF. IIF.
vis diapence, id es, rationem (0- Porro Cciri eriam potelt, quaenam
F1s. 52. norum . Ec chorda AC, ica di-
vita in B, VE AC, sIc 2d AB, YE Z.
2d 2. SIE VE AB, ad AD, ita AD, 2ct
AE, dE AE, 2d AC; dico quod chor-
da AI, AC, ciuldem crasicudi-
nis, codemque appenso pondere.
Faciene diapence, hoc est lonum
AD, esse 2d TOMMM AC, YE 3. ad
2. naI POnUS A D, est ad PonuM
AC, rarione centionis, in subdu-
plicata AC, AD; id est, vE AC,
2d AF; racione vero longirudinis,
VE A C. 2d AD; igirur ratione
veriusque in composira A C, A E
dE AC, AD; hOC eA VE AC ducta
in a C, 2d A F, ductam in AD;
hoc es ve quadratum AIE, ad iC.
ctangulum AN, vel F C; CCd vE
quadearum AK, 2d AN, ica est ad
rectangulum AM, aequale AN;
RaIm A AI CCE CUB exETeMIS, d APY
sub mediis; sed AH eAt ad AMI, VE
3. 2.d 2. HatI AMI, AR CUINE veba-
Tes; AF, AI; hoc eA vE 2. 2d 3. 10i-
Eur Conus AD, est ad Conum AC
vc 3. 3d 2. Ecce diapente quaesirum;
porio cadem est eacio pro omni
alia Poni ratione; ratio porro cst,
quia dinita basi AI, in qualibec i2-
tione, certe es quadrarum AK,
ad quodlibet aliud rectangulum,
ub quolibet secto balis SCgmen-
t0, _ FOTA AC,; VE est cora A L, 2d
Praedictum Ceomeneum; led ve qua.
dEAEUI AK, est ad huiulmodi Le.
ctangulum, ica est ad aliud rectan-
culum, Cub duabus mediis, inFCF
eoram AL, ee praediccum Cegmei-
rum altumprum; sed racio Lonorum
quaelita est rario leomenti alsum.
pri, a rorius AI, cum sic Cemper
eadem, cum racione corius quadeari
AR, 2d rectangulum, Cub prataris
Sic rario Conorum chordarum AB,
AD; primo enim Cciatur racio (0-
nOrum AB, A C; quod veHiaE, SIE
re AB, ad AV, Ita haeC ad A C;
cum aurem Coni sine in compolita
ex lubduplicata rensionum, et per-
mutata longicudinum; POnuS AC,
cA ad Conum AB, re rectangulum
AZ. CUb AB AV, 2d quadcacum
AK; vel rectangulum AO, qua-
draro aequale; igitur Ve AV, ad
AT; LIE ZUTeI VE AV, ad AY, iF2
AC, ad AO; dico Conum AB, cAC
ad Ponum AC, ve AO, ad AC; lect
Tonus A D, est ad PONUM AC, VE
AY, 2d AC; ergO COHUS AB, CR
ad TOnUm AD, VE AO 2d AY; de-
nique li crassiendo corius chorde
SE ad crastendinem sesmenei 2(-
Cumpri, ve toca chorda, ad ideim
TEGTONEU; V. G. VE AC, 2d AB;
id esE, VE 3. ad 2. haud dubie FH-
sio A C, est ad cenSIOneI AB, in
compolica longitudinum, de cralli-
cudinum perrmutando, id eR, VE
4. 2d 9. Sed Subduplicata =. Cst
Coni porro Cunc in compolica
ex Lubduplicata tenLIONU, dE VeF-
mutara lonsicudinum; isieur ex
. 8c =. igieur rario Conorum
est = IOIEUE TONUS AC est ad (0-
num AB, vE 4. 2d 9. id est, VE AB,
ad AY, aEqui COIUS AC, eR ad (0-
num AD, rE AB ad AC; id est, ve
4. 2d 6. IoitUr COnIS AB, CM 2d (0-
BIIE ALD, VE AY, ad AC, id cAt,
vt 9. 2d 5. vel NE 3. 2d 2. vides
diapence; poliro quod crassirudo
AD, sic ad crassicudinem AB, rE
AC, 2d AB; id eAt, XE 3. 2d 2. ic
CAE in eadem qUXLIER CONLONAMEIZ
ratione: in aliis consonantiis eo-
dem modo procedendum cst; aequo.
duabus mediis proporrionalibus: ita difticillimum problema solu-
Eid

## Folio 221 — 779785487:0279
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000279.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LFB. II. DE SOHIS.
cum est: Dices nondum inventas scilicer maiore pondere longiori
else duas medias proporrionales:
Respondeo in materia Phylica latis
esle illas mechanice inveniri; nem-
Dein eadem maceria, in qua nC.
cellario organum adhibetur, 6c0-
merrice curius non proceditui,
quam mechanice, in quo non cst
diffculEaS.
PROD. CCXZXI
FIinc si crassundo e longitudo
chordarum, in eadem propertione
crescant, soni pont in duplicata lon-
sicndinum; vel crassitudinum per-
mutando; appenso scilicet eodem
pondere: Nempe censiones Pune in
compolica; longicudinum, et cral-
Licidinum; permutando pei P. 225.
igicur in hoc catu in duplicata lon-
sicudinum; igitur Tubduplicara
censionum est ipla racio longitu-
dinum; Sed Poni lune in copolica ex
Tubduplicata rensionum, d pernr-
cacalonsicudinum, igirur in compo-
Lica, ex permurata longirudinum, dc
permutata lonsicudimum, igieur in
duplicata longicudinu permurando:
V. 5. lic racio chordarum=. Lar1O
Fonorum erie = igitur dildiapalon,
SIc ratio chordari = rario CONOEu
cric Z. sic rario chordarum Z. (0-
noru erit Z aeque ica deinceps: ob-
Seruabis aurem auetopondere, iusta
compenlarionem heri posse; Pine
enim pondera in rarione lonorum,
V. 8. Sc rario chordarum = IFEM-
que crassicudinum; rario Conorum
est  appenso scilicer codem pon-
dere; sic rario ponderum . Coni
erunt in patione= ccce compenla-
tionem; sc ratio chordarim =
itemque cFaCMendinum; Fario FOBO-
rum ekt =. appento eodem ponde-
xa Cic racio ponderum 5. appeno
chordae Conierune in rarione
ccce compensationem: denique ve
rerula generalis cacuarur; s chor-
darum crassieudinis ee longieudi
nis sic eadem proxortio, d l pon-
dera sine in duplicaca chordarum,
Poni erune in rarione chordarum
perimurando; cum appello chor
das, longicudines incelligo.
PROP. CCZZZII.
Sonus chorda pulsatae ica imminui-
tur in hyporhesi parabola, ut prima
vibracio dupla sic secundae; haec, du-
platerriae; haec, dupla quaria, at
que ita deinceps: FExC propolicio
probatur exiis, quae demonstrata
Tunc Fract. 2. hic tancum brenicer
indico: Sic enim cempus AD, quo Fi8. 53a
chorda adducta, vel pulsaca pri-
am ribrationem efficie, cuius (pa-
tium delcentus, sIE V. ∞ Femipara-
bola ADOM; delcenlum vocomo-
cum illum accelerarum,, quo le 2
EeNGONIS REAFIL, ad SIEUI FCCFUI
reducie; cerre equali cempore sci-
licet DHI, Sparium aCcentus decur-
ric, quod est criangulum parabo-
licum OR EI D; alcentum NOcO,
mocum illum recardatum, quo a li-
cu recto, proprer vim in ipso de-
Ecentu aequisitam, ad ctacumm cer-
sionis rendic; quod aurem ita reS.
Ec habeat, brenicer indico: in a(cesu,
reducitur à rota relocieate acqui-
Sica ad nullam velocieacem, (IE ZUTE
velocicas acguisica erianoulu re-
Ailineum DFC, ac proinde (parium Fig, 47
Pyranis ADC, _E TempUS AF, exir
in aCcentu idem cempus, spariium
VeIO COHIIS G F D A, CubdupluS.
dictae pyramis;  vero sir alia hypo-
chels, ex Spatium pyramis IXEL
GFD A, e relociras acquilir2 PC
lD

## Folio 222 — 779785487:0280
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000280.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PH ZSTCF TRACT. TTI.
Priparabola GFD; eric Spatium aC-
quisicum in 2EcenTu COnUS MMIXEUS
Sub Cemiparabola FDC et alcicudi-
BC FA, qui est ad dictam pyrami-
demm inixtam vE 32. 2d 60. vnde
paulo maius subduplo; hic aurem in
plano, F1g. 53. criangulu DGRFI, Cst
Cubduxlum Cemiparabola AMOD.
vel DCLFI, quia haec est ad se-
ctangulum IIO, Ve 2. ad 3. igieUE
ad trianoulum parabolicu OLHII,
aquale GKHID, re 2. 2d 1. igitur
secundus descensus, qui est Cem-
ver aqualis praecedenci alcentui,
est Cubdoplus primi, in semipara-
Bola FIFD; sed primus descensus
est prima vibrario; sccundus, Ce-
cunda; ac. igirur lecunda vibra-
rio es subdupla primae: pari modo
sccundus alcensus Hc in triangulo
Parabolico DFO A, CubduploCemi-
DacabOLA DFTE; igieur descentus,
qui sequitue, aequalis pexFato
eriangulo, sc in Cemiparabola
ANIED, Cubdupla Cemiparabolae
DEFI; igicur cerrius delcentus est
Tubduplus secundi; igitur cerria
vibrario est lubdupla secundae, at-
que ica deinceps: Elinc tota e
integea ribratio prima, compolita
Scilicet ex alcensit d delcensit, est
dupla corius secundae v. g. FOT2 A-
GUTA AMOITID, eM dupla to-
EIUS HIFOAD; re paret; nempe
re descensus primae, est duplus
descensus secunda, ita alcentus
prima, est duplus alcentus lecum-
da, ve perspicuum est; hinc quae-
libet vibrario omnes. alias luc.
cedentes adaequar, E intiniea funt;
quia vero Anica TUINE, DE PaTCE ex
Mlecaph. quaeliber ribeario caneu-
lum omnes alias luccedentes lupe-
rat; hoc constar ex Arichmeticis
progrestionibus; sic enim ralis
3
Xc. ita ve quaeliber Tublequens, siE
subdupla incecedentis, secunda
deticie =. vel . ad hoc ve adx-
quet primam; si addas terriam
dcest adhuc Z. vel . C quartamm
F. decA adhuc =. vel =. ec. vnde
rides addicu semper ese Tubduplit
relidui, ad inreoram adaequario-
nem requilici; sed de hoc alias in
Arichmericis: hinc numerus vibea-
cionum non porest detini, repaTeF;
igitur neque tempus, quo tOca
series durat; hinc nonullos rciicies,
qui haec eories intrudune, quae ca-
imen Cciri nequennt; e Hxc ex hy-
pocheli semiparabola dicta Luneo.
PROP. CCZ  ZXTV.
Data ratione longitudinum, faci-
le cognosci potest ratio crassiudinum
Scilicer veraque chorda appenla,ad
iustam bilancem; uint enim chor-
dae eiusdem longitudinis, A craCTIOI,
Bminus cralta; appendantur; dico
rationem ponderum, camdem elle
cum rarione crassicudinum; nem-
pe cralsicudinem hic accipio pro
bal; quod s1 A Sc longior, ita
diuidatur oraniras A, ve habcacue
grauitas comperes leomento xqua-
li chorde B; St procedacur velupra;
denique si B Ac longior, altuina-
tur grauicas segmenti B aequalis
chordae A, _ habebicur intencum:
Tuppono chordas esse ciuldé mare-
rix, alioqui res non ita luccederet.
PROP. CCZZZV.
das diversa materia spectant:
Hlaec ve melius distinguantue in
cerros numeros distinguo. Primos
Chordae replurimum duplicis ge-
neris Cume; ex inrestinis Ccilicet, 
22
Explicari possunt quae ad chora

## Folio 223 — 779785487:0281
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000281.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L. 1D. II. DE SO N IS.
exmerallo; intestina ouium se plu- eiuldem penitus crastirudinis cum
rimum adhibeneue; quanquam
non dubico, quin etiam ex inte-
Rinis aliorum animaliu, Y. 8. Ca-
prinis, atc. chorda heri pol-
line, inter meralla adhibeneur au-
rum, argencum, 2s, Ferrum; reiectis
Ccilicet plumbo, stanno, et mercurio.
Secundo,  omnia corpora cHTenE
eiuldem centionis capacia, facilé
dictu esser, quanum eller lonorum
proportio, in chordis diuerlae ina-
teria, v. 9. Sinc chorda A _ B;
Aquidem mareria duplo grauioris;
vel sunc eadem pondera appenla,
vel diverla; si primum, censiones
LUINEII PETMIEAEA SFAMIEDEUI; I2AI
perinde res se habet, acgne (i cNenE
duae chordae, quarum A esser du.
Plo cralsior, in ratione scilicet acu-
ti de granis; nempe re in chorda
duplo crassiore, lune duplo plures
Parres: ica e in duplo graviore,
ve patet ex dictis rract. 1. IIb. 4. (0-
ni vero lune in subduplicata ten-
sionum; ve constat ex dictis; I ve-
ro diverla pondera appendantuI;
idem prortus dicendum est, quod
prius dictum est, de duabus chor-
dis, diverlae cralsicudinis; ica ve dua.
eum grauirares, sine ve diarum
ccassicudines, quare hic nOn FePetO.
Terrio, chorda aurex maius
pondus appendi debet, ve tranga-
tur, miniis vero chordae ex inte.
stino factae; hoc habet P. MerLer-
nus qui rulr constare experiencia,
neruum ex rnico factum incelti-
no, Frangi 7. libris, chordam ve-
rd auream ciuldem crascudinis, et
longicudinis, Frangi 23. libris,
Xneam vero, 18. . FerreaM, 19.
quod pluribus inquam admirabile
rilum est, sed protecto mihi vide.
incestino; argencea quidem ciul-
dem cum aurea crasticudinis dari
Pocest, cum veraque eodem FOra-
iminc duci possit; ae vero chorda
ex incestino nunquam porek cum
Foramine ita coniponi; quin vel
plus insto premarur, vel aliquas
racuirares relinquat; nec enim
adco lanigaca est, ve videre est in
Cupertcie maiorum nernorum: it2-
que rix porest illa crassicudinis
aegualicas, inter incestina, e chor-
das mecallicas inveniri: adde quod
inteltini chorda quali. ad instar Fu-
nis incorquetur; e quali ad instar
Spirx, vel helicis, explicatur, vbi
tenditur; caererum inirum videri
non debet, si chorda merallica ma-
iore pondere frangitur, quam
neruns ex incectino factus, cum
enim chorda merallica (E GraviOK,
plures parres lub eadem longitu-
dine, e crassirudine censioni
relctune, igicur maioreri censim
Opus est; quid facilis.
Ouarro, quod omnia cOrpOra
ciusdem censionis capacia non linE,
plus quam cerrum est; cum enim
corpus per adductionem rendatur
Scilicer in chordis, nisi parres ic2
incer le implicentur, re facile sepa-
tari non possint; cerre chorda cen-
di non porest; sic buryrum, cera,
de alia mollia cendi non poltunt;
quia parres facile leparantur: in
mecallicis chordis claristima res
est; cur enim lamina plumbearen-
di non pott; licer post aurum, de
mercurium, plumbum sic omnium
metallorum grauistimum; immo
est aliquod aniri mollioris genus,
quod nihil, vel parum Conori ha-
bec; isitur omnia corpora eiuldem
rur difficile, daxe chordam auream cenlionis capacie non Lunt; quod
CExF

## Folio 224 — 779785487:0282
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000282.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PEt ZSTBA YRAOT. TII.
CCFEE PEOVeHIE, ex co quod vet, hi camen mirabile vilum nOI
non sic eadem elementorum com- elt.
mixcio, ee coniugario in lingulis
mixris, vel eadem parcium impli.
cario, vel adolutinatio: dubium
camen non est, quin diverla chor-
da mecallica eiuldem longitudi-
nis, et crassicudinis, eodemgue
appenlo pondere, diver LU FOnUM
edtane; It Ve aurea graniOrem
CdaF, eC. nemes camen allerere po-
cese, Lonos esse in lubduplicara
grauitarum permutando; nec enim
v. 8. Conus aurex, cum Pono nerui
ex intestino, ciuldem (cilicet CF2LMI-
cudinis, et longicudinis, taciet dis-
diaxalon, cuins rario cA =. licer
auri granicas ester ad granitarem
inceltini, re 16. ad 1. quod c2-
men accideree, si omnia COrpO-
ra eiuldem centionis csenE ca-
Dacia.
Oninco. TlInC aurCA FraNGCEUE
a pondere 23. libr. Ferrea vero, 2
Pondere lib. 19. Xere2 18. argentea
23. Unde neceltario collico aurum
elle capax minoris centionis, qu’am
argentum; alioquin pondera, qui
buS Praetacae chorda FTANGUINEUE,
CITEHE VE ocanitates; ac proinde
CUM AFgeMEI gPAIIEAS, SIE Fere Lub-
dupla graviraris auri, argentea
chorda a pondere 12. Palcem libra.
Zu Franoi deberet; FerFCA Verd a
Pondere 9. lib. aerea, a pondere 10.
lib. cum tamen argentea à pondere
23. lib. Ferrca, 29. aerca, 18. Fran-
gantur: quod cerre a pramista CaN=
cum catione procedie; E enim COr-
Dus Trangatur priulquam ad ae qua-
lem cum alio centionem adduca.
euT, cerre minoris ponderis ri
FtangetUL, quam si eiuldem ten-
Serto chorda aurea a oranisi
no Lono, cuius capax est, de quo
Ccilicet auris iudicium ferri porest,
ad rndecimam aEcendere tantum
dicirur, si magis ac magis cenda-
tur, donectrangatur; cum ramen
chorda ex incestino, ad vigeliima
Perueniac; ar genrea, ad vndeciman,
FCrFCA, _ XFCa, 2d deciimam nO-
nam; Haec H abCEP. MCTTENNUS;
qua si vera fune, Facilem rario-
nemm HaBCME, CuM enIMI AMIECA EEaN
satur longe ancequam ad cansdem
cum alia centionem adduCatUL, CeF.
ee re ad cuindem censionis, ica ad
cumdem acuminis, vel acuriloni
Sendum perueniseno porest: quam.
quam re rerum Facear, haec experi.
menca ita communibus principiis
aduerlari videneur, ve penitusie.
iicienda SnE; quod cuideiter osten-
d0; sine ergo chordae A auica, B
argentCa, C FeFFCA, D RTC2, F ex
inteltino; cum aurea à pondere
23. lib. Frangatur, à pondere paulo
IBimOTe MaZIIAM FenLIOneM ObEI-
nec, vi cuius Conuun acurissimum
edir, quem Scilicet cdere porest,
quia vero parum, lalcem phylices
Pronihilo repucatur tic pondus 23.
lib. maximae centionis caula: pFX-
terea cum ad rndecimam cancum
aCcendat, e cum rndecima rario
SIE =. COnuS oranissimus chordae
A, CA ad aCUEITHLIMLI VE 8. ad 3.
d cum pondera line in duplicaca
IOnarUM, CCFEe DOndUS IAXIIMUI,
ex quo sequitur COnuS rE8. id cst
23. lib. eAt ad pondus minimum,
Cx quo SEGIIEUE PONUIS VE 3. VE
guadi. 8. id est 64. 2d quadr. 3.
tionis capax esser; quod licer plu- id ost 9. igitur pondus minus est 3.
ribus, ve rule non nemo, min lib. d F. paulo minus; led si ap
DendaCuE
22. 4.

## Folio 225 — 779785487:0283
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000283.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L. IB. TI. DE SONIS.
Pendatur pondus 3. lib. =. chordae
B, Conum acuriorem reddic, quam
chorda A, cui aequale pondus ap.
penlum liE, re paret; igieur re ha-
heatur lonus aque oranis a B debet
appendi pondus miIuIs, V. 5. 2.
lib. Ced s pondus maximum, quo
Scilicer Frangitur B, SIF 23. lib. haud
dubie POnUS. B acuri(SIMUS SLPCFAE
vndecimam; sic enim ve 9. 2d 6+.
i12 2. 2d 14. =. igieur sinon lupe-
eat rudecimam, pondus maximum
exir 14. 3. quo Ccilicer Frangieur;
led elt 23. ex luppolirione praeta-
ca; igicur Conus B acurissimus lu-
verat rndecimam, immo et duo-
decimam, cuius rario est . immo
et decimam certiam maiorem, cu-
iusrario est = igicur vel in PrX-
missis contonanciis, vel in experi-
mentis est Fallacia.
Seprimo pexeterea si chorda Fer-
red, Scilicer C Frangitur a pondere
29. lib. ee Ponum edic acurissimum,
qui ad decimam nonam peruenit,
cuius rario est E. G VE quadi. 6.
id est 36. dd 1. IF2 19. ad 3. id
est ad =. paulo plus; traud dubié
pondus minimum ad Conum gea.
nissimum chordae C, est = sed
pondus minimum chordae A cA Z.
. igitur pondusminimum A, est
ad inimum B, VE 13. 2d 2. IoIEUE
rario 13. CNet rario gxavitatum
auri de ferri, quod Fallum est; CII
duri grauiras sic ad granitatem Fer-
ri re 100. 2d 42. proxime, id est
vc 13. 2d 5. Vides Fallaciam vel ex-
Perimenci, vel consonantia, quam
eodem modo in eerc castigabis, (I
rem hanc ad eadem principia re-
ducas; vnde Facile concludes, quor
_ quanea Fallaciae, ex FaI(IS, vel
experimentis, vel principiis, con-
Eeguaneur.
Fom. L
Octauo; si chordae nOn LInE cy
lindri, Ced prilmata, dubium non
CAt, quin aliquam in Pono mucario
nem eficiane; nec enim det eon
dem modo expellitur à prilmaces
_ a cylindco; immo si pri(IA PCE-
fecte laeuigacum eNlet, in eam tan-
cum parrem expelleret aera ad
quam Facies prilmaris spectant; de
vero (i reS VE animo AngituE, ita
manu componi poller, acque adeo
cum perfecti cylindri, cum ab(olu.
ta prilinata haberi possent, dubium
cerre non est, quin aëris expullio
lingulis Eguris lingularis compe-
teret, de quo intra; isitur aliqua
mutatio eset in Cono, si chorda A-
SUIFaMD IMEaLeNE.
Tono, cylindri lignei ita com-
poni pollune; ve concentum fa-
ciane, diverlasque conlonanciass
sive line diverlae longicudinis, ee
ciuldem crassirudinis; (Ive COnEra
diuerla crassirudinis, et ciutdem
Lonoicudinis; live diverlae, cum
longitudinis, cum cralsicudinis; _
rero non Cemel obteruanimus, li
oneam virgulam, molli digiri attri-
ctus ad instar maioris chordae TOna-
re; icemque ligneum cxlindrums
ex iis scilicet, qui rulgd Ccanden-
dis Facilius scalis, manu scilicee
admota praetaco cylindco, adhiberi
Colene, longe adtruc graviis Cona-
re obleruanimus; adde si ris cylin-
deosterreos, vel areos liberé pen-
dulos, qui leui criam percustione
Cuum Ponum edune; pOrro cam
dem Peruane in Conis proporrio-
nem, quam lupra chordis aeque
censis cribuiimuS.
PROP. COXZZVI.
Explicari possunt soni quorumdam
corporum, qui ad senes chordarum
refere

## Folio 226 — 779785487:0284
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000284.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
e15. 5.
2 2 C3
PEt ZSTCF YR ACT. III.
referri posse videntur: Miti mens
non est, organicam mulicam insti.
tuexe, hoc CH deSCFIBSLE OMMC OE
sani mulici genus, quod mechani-
cum potius; quam phylicum de-
cet; e nos aliquando huic officio
dcesse nolumusinullam cerre aliam
musicam edocti, quans eam, quae
ex nosris principiis necellario con-
segnitur; icaque hic cantum ali-
quoc lonorum differencias diseuti-
mus, quae ad phylicum insticucum
plurimum lane conferre videneur.
Primo, occurrit crigonum fer-
reum, hoc est ex tribus cylindris
ferreis compactum, v. 8. ABC, an-
nulo inserto dioico, pendulum,
quod bacillo terreo percucicur in
C, V. 9. mox in HI, alcernis scili-
cet; nempe ex illo ictu veriusque
Cylinari AB, AC, LOgNIEUE INCUF-
vario, e conlequenter cylindei
BC, ica re criangulum rectilincum
ABC, in CuEIilINCAI FFF, pet
cylindrorum incuruationem com-
ucetur; unde Carim Sequuneur
vibeariones, dum Ce sc cylindri
reltiruune, obleruabis aurem, cy-
lindrum rigidum, r. 8. Terreum,
ee neruum, eodem modonon ad.
duci; nempe adducicur cylindeus
in lineam curuam, quam primo tea-
Etatu l. 2. dehiniimus; aE VeEO ner-
nus in angulum rectilineum, dum
pultacur, adducieur: inleri quoque
Folent circuli ferrei cylindeo BC,
quorum cremor non parum ad lo-
num confere.
Secundo hoc rrigonum debet
else aequilarerum, alioquin h AC,
Ac v. 8. longior A B, pugnabuME
vibrationes, cum vibracionibus;
nec enim ribrationes ilochrOnA
Per Cc esse pollune; isieur vna im-
pedit adiam: quod CCKIE NOM Rer,
S vibrationos sinE ilochrOnR; CUNE
aurem ilochrona, s crigoni latera
Cune aequalia, re paret; porro dum
vibrantur lacera, modo recta, mo-
do convexa, modo concaua HUME
ve dixi.
Terrio, cylindri ferrei praetari
trisoni chordarum aequecensarum
proporriones seguuneur; igituE
ad diapason dupla lacera esse de-
bene; sunt tamen criangula ip(a
in ratione duplicata Conorum. pon
ta eadem cylindrorum crassicudi-
ne; in hoc non est difficultas: Flinc
pro diuerlicare criangulorum, di-
verlae consonancix haberi pollunt,
SEC.
Ouarto, occurrie cymbali se-
nus, quod singularem lonum cdie
lingula ferrea, duobus ferreis le-
micirculis contenta, re videre po-
tuicti: lingula pullaeur, in vn CO,
vel appendice, dum manubrium
Ecire dentibus apprehendicur;nem-
De ex haiulmodi pullarione; tre-
mula vibrationes seguutuI; _ Cx
his Conus; est aurem lingula iuxra
radicem cralsior, magis vero cenuis
circa alceram extremitatem; hoc
enim Facie, ve adducta, cirius ec-
Riruatur; proportionem chordo-
rum sequiene pro. consonanciis.
cum catione longicudinis, FII La-
tione crassicudinis, acque aded ica
plura cymbala componi postents
re luaniltimum concentum ederents
denique in quam lineam curuerur
lingula, dum adducitur, habes i
ErACL. V il. 2.
Ouinto, occurrie cieculus fer-
reus, vel areus, rigidus, qui vbe
pullacur, cenditur, eremicque, dum
Ce se restiruie, v. 8. sic circulus
AIGFI, CentrO F, pulletur bacil- FiB. S_i
lo in puncto l, cerre excendirur
secundumu

## Folio 227 — 779785487:0285
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000285.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIBER II. DE SONTS.
secundum diamerrum FIL, de con- tur; lic planum circulare AF, cen.
crahirur, secundum A G; vnde Cx
circulo, sic ellipsis; ex qua dein-
de, per reductionem, Post iinu-
meras vibrationes, AE cireulus;
porroloni, sune re diamerri huiul.
modi circulorum; hoc est Ve pe-
ripheria; hoc est sequuntur lon-
sicudinum proportionem in chor-
dis: idem dicendum est de ZOn2
ferrea, vel corona, quae cancum
ex muleis circulis, vel orbibus
constat, quod enim de vno orbe
dictum est, de aliis dicendum cst:
modo omnes circuli zona aquali
ictu pullentur; hoc est ietus in Om-
DeS CadAE, EE FendAREUE Omnes in
elliples aequales, alioquin ad cam-
Panas res reducitur, de quibus in-
tra; huc reuoca ollea quaedam cre-
piracula, vulgo clignerres, digicis
incerrexra, quibus pueri lude.
re solene, qua Scrirane etiam
chordarum aque censarum pio-
portiones.
PROD. CCKXRIII.
trum C, e peripheria immobili- F1g. 57
Explicari possunt, quae pertinent
ad sonos, qui ex planorum vibra-
tionibus resultant.
ter aHTa; TONdaTUE AUTCM; CCMEIO
Primo, idem dicendum est de
rectangutis, quod de lineis dictum
tuic; nempe mulea linea rectan-
C per lincam CF promoro, live id
Aac per adductionem, vel impul-
sionem, vel percussionem; hoc
polico planum circulare pexetaco
modo centum in Cupertciem coni-
CaITS EAE CONVCTEIEUL; reCtA VerO
gulum faciune, in quo non est diffi-
AE, in angulum AFF; igicur cum
reducitur peaetatum planUm, CHOF
cultas, modo rectangula circa
axem rectangulo parallelum lu-
veneuF, id est, omnes linea in ai-
cus aguales.
da AFF consicie spacium crianoule
AFF; idem dico de omnibus dia-
metris ciuldem plani; igicur eorum
cympanum, ica deinde reducicur,
planum conticir Epacium COni AFF,
in quo non est dithculcas, vel mi-
nOrIS AOE, E minus cendaeur, id
Secundo, si planum circulare
rentum in cenrro pulletur, v. 8.
Cs, si cenerum C ad ducitur rancum
in 6.
resparium confectum sIE COnUS, Cu-
ius balis sic iplum planum, aleieu-
Tertio, hinc spacia decurta ab
eodem plano censo, sunt ve lincae
decurla a CenETO C; V. 9. planuM AF
cenlum in AFF, decurrie sparium
coni AFE; a tensum in ACF, (pa-
do vero Cix linca, a centro plani
TIU CONI AOF ; CCHErUM VerO C,
in prima censione, lincam CF, in
Secunda vero, lincam CG; Sed c0-
HUS AFF, est ad CONUM AOF, VE
2uiS CF, ad CC; Fune enim cont
ciuldem basis ve eorum alcicudi.
nes; igitur sparia a coro plano
decurla, lune re decurta à cen-
EIO.
Ouarto, si plana circularia lune
inaequalia, _ aequalirer rendan-
tur, lpacia decursa, dum reducun-
tuE, Pune in criplicata diameeron
rum basIs, v. 8. sic planum AF,
censum in AFE; sparium quod de-
inde decurrie, vbi reducieue, est
CONUS AFE; SC aliud planum cir-
culare BD, cuius diamerer sIE BD.
Tubdupla AE, COMIMUNI CCNETO C,
aeguerentum in BGD; Spaciums
decurla, quod ve melius incelliga quod decurrie rbi reducitur, cR
CORDLLS

## Folio 228 — 779785487:0286
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000286.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
P ET ZSICAE T R ACF. FIE.
conus BOD, qui est ad AFF, in Ia ABL, qam TaNGAE AHI, CUIUS
ErixIiCaCa BD, AE; hoc ClE NE CD-
bus BD, ad cubum AF; ve enim SIE
requalis verimque rensio, debec (u-
pertcies conica BOD, hoc est pla-
RU BLD, TenTu in BGD, else ad
Tuperticiem conicam AFF, hOc CA
ad planum AE, cenTUM IN APF, VE
iplum est planum BD, ad planum
AE; ve iam de chordis dictum est.
si enim planum, BD; non cenlum,
est Tubquadruplum AE, non ren(I;
Cerre BOD rentum, Cs Tubguadeu
plum AFE rensI; rE patet; pari
modo diameter AF, renta In AFF,
est dupla diameeri BD, cenla in
BOD; igirur BC Cubdupla AF;
icemque C; dupla BC; ergoCC
Tubdupla, CF; igieur criangula
AFF, BOD une proporrionalia;
isitur e coni proporrionales; led
coni proportionales lunt re cylin-
dri proporrionales; hi VeFO, VE
cubi diamerrorum basis, vel alti-
rudinum, ve constat ex Ccome-
eria; igitur spacia decurla à planis
circularibus aeque rensIS, TunE in
triplicata dinmerrorum; igieur de
cuElum a BD, est ad decurlum ab.
AE, VE conUS BGD, ad COnU AFF,
Id Cst, vE 1. 2d 5.
Oninto, hinc racio Fonorum de-
terminari porest, secundum acu-
tum de graie; cum enim Coni se-
cundum actum de grane; COrpO-
rum aque renlorum; SinE in ea-
eione subduplicata spatiorum, Peu
vibrationum, id est, ve temporas
quibus hune vibrariones, Ccilicee
permutando s. Line praedicta plana
circularia, maius scilicet quadeu-
pluno minoris; lcque Epatium ina-.
ioris octuplum. Spacii minoris; hOc.
818. 58. polico. CE quadracum A M; cuius.
axis HIEBL, Cubdupla BM, Cicque
ABL, spacium minus, seu ribra
rio minor, cuius cempus (C AB,
Hat Cemiparabola ADF octupla Ce-
miparabola ABL, Cub eadem can-
GenTC AFT; haud dubic ADF, re-
Praelencabit spacium maius, id cAt,
Octuplum, cuius renipus erie AV,
igicur Fonus plani minoris, est ad
Ponum plani maioris quadrupli, ve
AD, ad AB; ve aurem habeatur
AD, CIE MI NI aequalis AM, duCaEUE
AN, EM MK; aqualis AN, acti.
MaEUE AD, aequalis AR, dico quod
Lemiparabola ADF, cM octupla al.
cerius ABC; Cunc enim Cemipara-
bola proporcionales, re quadrata
axium, vel applicatarum; isieur
Lemiparabola ABL; cAt ad ADP,
re quadeatum AB, ad quadrarum
AD. Sed quadraci Tub AB, duplum
est quadeatum (ub AM; huius re
i0, duplum guadearum Cub A N
vel NK; huius demum duplum,
quadracum sub AR 3 vel aequali
AD; igicur quadracum lub AD est
octuplum quadrari lub AB; isitur
Cemiparabola ADF est octupla le
nipacabola AB L; eodem modo
Procedacur in quanis alia plano.
rum aguerentorum rarione; iIXFa:
hanc regulam; ducatur planu
quodlibet in Tuam diameerum, pro-
ducta lune spacia; Cunc aurem. (0-
ni, re radices quadr. producto-
rum perimurando; v. 9. sic planum
A, 4. B, 1. diameter A, Clt 2. B, ve-
ror. ducatur quodliber planum in
Tuam diametrum, Ccilicet 4. In 2. 8
1. In P. ratio productorum est =..
IGIEUE CONIS A, eC ad COnCIM B vEF2-
dix quadrara 1. ad tadicem quadca-
tam 8. pari modo sc planum A 9.
dias omalis sIF AM, Ct Semixarabo diaetet 3,. B verO. 4.. diaMeTCF 2..
duCan

## Folio 229 — 779785487:0287
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000287.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L IB. IL. DE SON15.
ducanEuE 9. in 3. 8 4. in 2. produ.
e2 TuInE 27. 8. igicur COnS A cA
aut COnum B vE FadiX quadcaca 8.
ad radicem quadraram 27. Quid
clarius.
Sexto, si vero dato plano, e
eius lono, qualibet Ponorum ratio
poltulerur, inveniri ex dehiniri FO.
rest aliud planum, aeque cenlum,
cuins fonus, cum Lono dato, po-
Sulacam Lonorum rationem Faciar:
V. 8. Si poltuletur rario Ponorum
id est, diapalon; ica re planum
illud circulare inveniendum AE,
quod aequerentum, Conum duplum
Faciat Coni dari, atque edici à pla-
n0 daco; lIE AC; dupla AB; pa-
rabola ARC, est quadrupla ABL,
Cuppono enim camdem tangen.
ECHI AR; SIc aurem conus daTUS,
qui repeaesenter sparium, Peu pa-
eabotam AC R, vel quadraTu
AK, inveniri debet conus priori
proporrionalis, qui repraelenter pa.
rabolam ABL, vel quadracum AM
Tubguadruplum prioris; cum au-
rem cubi sine ve cylindri, e hive
cubi, co modo quo dictum eA; LIF
diamerer coni dari AC, InteF AB
AC; sint dux medixe provorriona-
les; haad dubie s cabus (uD AC,
Sc 8. cubus Tub A B eric 1. CubUS
Tub inedia maiore exic 4. LuB i-
nore vero media erit 2. IgItUI CO-
nus sub minore media erie Cub-
quadruplus coni, Cub aiOre CK.
crema, igieur ( sic planum CuB dia-
merro ae quali minori media, aeque-
rentum, Facier Conum duplum, igi-
tur erir diapalon, quod eraets
eiendum: pari modo (UE alia (0-
norum catio postulata v. 9: diapen-
i8. 59. FC, id est, = CIE AF, ad AC, in
rarione =. parabola AC D, crir
ad parabolam AFC, POlITA COM
UI TANgENEe AFI, ve quade. AF.
ad quadi. AF, id ett, vE g. dd 9.
SIc AE diameter plani A, cuius cO
nuS Sic 27. debet inveniri con
nus proportionalis, qui sic, ad
27. VE 4. 2d 9. quod veHaE; INFCE
AC, AF, SInE dux medix PFOPOF-
tionales, cubus Tub AF, SIC 27.
Cub AC 8. dico quod cubus (ub.
media minore erit L2. igieur lIE CO-
nus proportionalis, cuius diame-
Fer baCS EE media minOt. dico.
quod erie ad conum plani A, ve
1. 2. 2d 27. led vE 12. 2d 27. ica 4.
2et 9. Sed soni lune in lubduplica.
Ea CONOEUI; igituE VE 3. 2d 2. in
aliis contonanciis, eodem modo.
Procede
Seprimo, ex his Facile crmpano-
ram Les cum datis contonantiis.
componi porest; est enim cympani
menibeana planum, quod ribra-
tur, vbi pullacur, co prortus mo-
do, quo dixiimus; pro quo TameM
obterua errapani alueum conside.
randum esse; vel enim immobilis.
supponitur, quod necessario pEx-
Fata proporrionum rario deliderats
aUE cerre si movetur, contrahieur
canculum balis aluei, ac proinde,
praetaca provortio canculum muca
cur, Ccd parum omnino pro nihilo.
phylice computatur; porro illa
contractio balis, seu circuli, qui
terminar alucum ita componenda:
est, cum ipla censione membrana,
icemque longicudo aluei, cum di2-
MEEEO ICIMBEaNA ve vibrationes.
rnius non impediane vibrationes:
alterins. quod cerre vix aliquis:
consegui porest. Cum Ac diuer (2
verinsque mareria: Minc lonus.
eympani. non rolonac, id est, diis
non durat, quia scilicet. alvei vin
braciones impediune ribraciones.
NICF

## Folio 230 — 779785487:0288
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000288.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
ut
DHZSICE YR ACF. ITI.
membeanae; vulgd camen accipieur
longitudo aliei; aequalis diame-
ceo membranx; tunc enim aqua-
lis elle videtur verimque ratio im.
pedimeri; hinc daco rympani Lono,
dudiroque alterius lono, vix Cono-
um rationem definies;nempe piae-
dicta racio curbarur a duplici ri-
brationum genere, quod lingulis
cympanis inest, aluei scilicet e
menibrana; icaque peaetaca Lono-
rum proportio in membranis, Ceu
planis censis accipienda est, quo-
tum rlcimus circulus, vel limbus
immobilis Cupponatur; de eympa.
nis vero anre porius, quam incel-
lectu pronunciandum elt, li cympa-
ni membrana Rumore aAuCO im-
buatur, Curdelcie, ve vulgo ainne
cyrmpanum, et ralde obculum (o-
nuni edic; quia Ccilicet humor per
Poros lele inlinuans, membranam
quali macerat, e plurimas partes
laxat; hinc rensio impeditur; igi-
cur vibrationum Ceries ee 1o-
1IbI5.
Octauo, si cympanum sIE XreUIM,
res melius componi porelt; nem-
De lunatur in curuam Cuperficiem,
tum planum circulare, quod em-
branae locum obtinet, tum alueusi
quare in hoc proporriones vibra-
tionum melius defniri poltune,
Teruancque pexefatam illam ratio-
nem, quae supra iam a nobis defi-
nita est, modo longicudo aluei, et
diameter plani aequales line; qod
in ipla sectione cympani tacile
octendi porest; sic enim quadia-
rem libere vibeantur quatuor lace-
F5∞. 60. Cum DL, Cectio rympani per axem;
E pullerur in V, laFAS DFL CurU2-
EUF V. 8. II aECUM EOL, d lacIS
ea aequalia, e rbi DEI, eA in FNII;
AL In aECUIm B SR, isitur latus
AL, est in BRIE; AD, In BOE; FIL,
in RXL; isitur vibracio aluei nul-
lo modo impedie vibrarionem pla-
ni; isitur pexetara lonorum pro-
portio Teruarur: hinc optimus (0-
norum concentus in hruintmode
tempanis aereis haberi porck, qua
alicuius distinctionis gratia, Cym ba-
la rocari poltune.
Nono, huc renoca lonum edi-
tum vel a cremula charca, a ven-
Eo adieaca, in Fractis, vel AMS
cancellis; itemque edirum à cala-
mo Aictulatorio, opera Cciliceere.
nuissima lingulae seu pellicula,
qua dum calamus inAlatur, cremu-
las ribeariones agic; adde Conun,
quem edune varia nummorum ge-
neca, dum in mensam impingun-
TuE; adde alia corpora lonancia;
V. 8. laminas aercas, LartaginES, dEC.
qua priori similem Lonorum pro.
portionem Ceruane; quare hic Fu-
lus non explico: porro oblerua
sine circulus cendatur, d pulsetur
eo modo, quo Cupra dictum cst,
DEOP. 236, n.5. A5. 56. huc ica put-
Ferur, ve minor circulus in maio-
rem rendatur, vel explicetur, cam-
deMA CAC LONOFLIM FAFIOMCML, CIIML
ea quae loco cirato cradica elc; id
est, Lonos elle, ve peripherias,
vel diametros circulorum, perinu-
tando; quod cerre quia plurimum
contert ad lonum eris campani,
BEeUIEeK deMMONEETO; SIE CirculUS
BNTO, centro A, diamerro lB; F15. bF.
Sit aliuS DLGR, centeo A, diame-
ErO GD, dupla IB; ica expliCCELE
BITIO, quoquoversum re renda
cur in circulum CMEIP; CCFFE rE
DAS CUTHATUE iI aECUM EPB, _ circuluS DL CR aequerendatur,
LaEIS FIL, In aECUM IZR; sic au- ac prior, debet rendi et expli
CArd

## Folio 231 — 779785487:0289
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000289.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L1B. II. DE 5OA 18.
cari in circulum ERFS, qui
AC ad CMTIO, VE DLCK, ad
BNIO; IGIEUE E A eA dupla CA,
igieuE ED, dupla CB, VE PaTCE;
igitur spariu quod circulus EKES
conticie, dum le reducie in DLGK,
id elE COKONA E LFRD, eA quadeu-
Pla COrONA CNFIOB, id est lpacii
quod circulus CMHP coticit, dum
se reducie in BNTO; cum enim
area CiEculI EKFS, Sic quadcupla,
area circuli CMLIP, icemque aica
circuli DECR, quadrupla accx
circuli BNTO, certe cum reliduu
est ad FCLIAUUML, DE COEUI, ad EO-
cum; decractum est ad derractum,
vereliduum ad reliduum; igieur, (1
arca est arca quadrupla, COTOMd
est corona quadrupla;, hinc loni
edici ab huiulmodi circulis sequii-
tur rationem edicorum d chordis;
E enim chorda sic dupla aeque ten-
Cx: spacium maioris est quadruplum
(pacii minoris; sed Foni lune in Cub-
duplicara spatioru; igicur re chor-
dae permurando; igirue ve circuli
eriam permurando; pari modo (I
circulus in elliplum cendacue, eo
modo, quo lupra dictum est; LIHE
circuli A, B; A Scilicet, duplus
B, Secundum peripheriam; haud
dubie ellipls, in quam A cenditur,
erie dupla illius, in quam cendieur
B; arca vero circuli A quadeupla
B, igitur ellipsis A guadrupla B;
igicur sparium A, quadruplum B;
quid clarius; denique huc renoca
geminum illum dilcum Ferreum,
quo vulzo in Pronincia ludieur, et
canitur; iccnque annulos FerreOS
eriangulo ferreo insiros; iremque
COrOnaS areas, vel Ferreas, quae
deges circulorum Ceruant
PROt.
CL==aVIIL.
Explicari possunt quae pertinent
ad sonum aris campani: Tut h2c
prop. mulea complector, qua ex
iactis supra principiis Facile de-
monstrari pollune, eaque in certa
Capica; SeL CerTOS MneTOS di-
EcinguO.
Primo, campana porest ese co-
nica, v. 8. C AB; si enim pulsetur F18. 62
in A, batIS AB, quae est circulus,
per centionem, abic in elliplim; ec
cum coni superticies ex intinitis
circulis constet, haud dubie sin-
guli circuli in ellixles libi aequales
abeune; Argue Cuperhcies tota co-
ni elliprica; linguli vero circuli, id
est cora luperticies, vesimul cendi-
eur, ita limul, per divertas vibra.
ciones reducicur; tine POnUS:
Secundo, duarum campanarum,
eiuldem alticudinis, sed diverla
balis, Poni lune in Cubduplicata
balium, id est ve dimmerri baliuia
permurando; oblerua qua (o, qua-
cuor coniusariones; nempe ret
Cune ciuldem alcicudinis, et balIS;
vel eiuldem alricudinis, non ba(53
vel eiuldem balis, non alticudinis;
vel diversa cum baHs, rum aleieu-
dinis; hoc polito sine duxe campa-
AX ACB, ECF, ciuldem Scilicet
alricudinis, Ced diner (x BaAS; (IF-
que balis illins AL BM, quadrupla
bals huins FHFO; ac proinde dia-
meter AB, dupla dinmerri FP, dico
TONU ACB, essC ad POMUIM F. CP,
VE EF, ad AB, ac proinde esse dia-
paloninempe spacium basIS AL BNI,
vbi reducicur, est quadruplum (p2
eii, basIS ENFO, rbi etiam redu
cicur; idem dico de Spario decurlo
a lingulis circulis superticiei C AB-
E Comparecus cum Epacio decurlo

## Folio 232 — 779785487:0290
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000290.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
23
E EXSC A I R A CF, III.
a Einontis e roridem circulis (u-
verhciei FCF; igieur eorum (p2-
rium decurtum, in reductione, a
XOFA CaIPAMA ACB, CA quadru-
plum decur(; a FOTA FCF; sed rem-
Pora lune in lubduplicata sparioru,
ve iam cories oltentum ett; Coni
vero lunc re tempora permutando,
igirur Lonus ACB, ett ad Conum
FCF, VE EF, ad AB; lunc enim
Spatia decurta ve Bales; AX VerD
in duplicara diamerrorum; cempo-
xa in Tubduplicaca Epariorum; dia-
metri in lubduplicara balium; Poni
ve cempora, permurando; igIEuE
Toni vediametri, permutando; quid
clarius; oblerua hic cancum à me
conliderarisonum, secundum ea-
tionem orauis, et acuri: hinc loni
Tunc in Cubduplicaca conorum eius-
dem alcirudinis, permucando, nempe
coni ciuldem alcicudinis, TunE rE
bales, id est in duplicata diame-
tiorum; isieur Coni, qui lunc in
Subduplicata balium permurando,
Tune in Cubduplicata COnOrUIm,
permucando.
Terrio, duarum campanarum
eiuidem balis, sed divertae alriea-
dinis foni, Cune in lubduplicaca
alcicudinum; Eine enim duae cam-
Pana conica, Ccilicee, quas hic
tantum contidero; CAB, PAB; GIE-
que alricudo DC, dupla DP; cerre
Conus CAB, es duplus coni P AB;
IGIEuE Campana C AB, Conticit du-
plum spacium, dum se se reducie,
_ PAB, aeque rensa subduplum;
Led rempora lune in Cubduplicata
Spaciorum; Coni ve tempora, per-
mutando; alcirudines re coni; igi-
cur ve spacia; isirur Coni in lub-
duplicara alcitudinum permutando;
Igicur Lonus ACB est ad Conum
PAB, in subduplicata DP; DC;
hoc cst ve cadix quadrari 1. ad ra-
dicem quadrari 2. id est ve latuS
quadrari, ad diagonalem.
Ouaito, quod vero spectac ad
superticies conicas, extra balim,
Lune in rarione compolita, laterum,
e Cemiperipheriae circulorum b2-
SS; V. 9. SInE COni CAB, CFF;
Superticies conicae, lunc in compo-
Sca laterum CA, CE, d Pemicis-
cutorum ALB; ENIF, id est Cu-
perticies coni C AB, exera balim, est
ad SUPeFHCICIM CONI CEF, VE FC-
ctangulum sub C A, & Pemicirca-
l0 ALB, ad rectangulum ub CF,
et Cunicirculo ENE; cum audis
lemicirculum, ne cogires quaelo
aream, sed semiperipheriam: Llinc
Polica AB, dupla FF, Superticies
Coni CEF, comparara cum Cuper
Acie coni CAB, est minor (ubdu-
Pla; si vero conorum bales Pune
aequales, superticies (une re latera,
V. 8. SInE coni CAB, PAB; CUPCTH:
cies illius est ad Cuperticiem huius,
ve rectangulum Tub ALB, e AC,
ad Fectangulum, sub ALB, e PA;
Led rectangula quorum alterum la-
tus commune est, (unt re alcicudi-
nes vel re alia duo lacera; hinc
Polica CD, dupla PD, Tuperticies
coniPAB, comparaca cum lupet-
Acie coni CAB, es maior Tubdu-
pla; quia Pa est maior subdupla
CA; denique si conorum bales 8
alticudines tune inaequales, lintque
coni limiles; Cuperticies conorum
Cune in duplicaca, vel alticudinum,
vel diamerrorum batis; v. 8. SinE
coni similes CAB, PFF; CuperA-
ciesillius, est ad Cuperhciem hu-
ius, re rectangulum lub CA, e
de ALB, 2d rectangulum; suD DF,
Tubdupla CA, _E ENF, Cubdupla
AL. B; igirur cum CA AC ad PL.

## Folio 233 — 779785487:0291
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000291.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
LTB. II. DE SOH 25o
ve CD, ad PD; vel AB, ad EF;
cerce praetatae superticies lune in
duplicata diaMCEFOLLI AB. P F, vel
alticudinum CD, PD; igieuE Cuper-
Acies coni C AB, est quadrupla (u -
perticiei coni PEF; Fatio iltorum
est, quia supertcies coni explicata
est area, vel Cemicireuli, vel se-
ctoris, reparet, Led area lectoris,
est aequalis rectangulo, sub Cermi-
diamerro, et Termiperipheria eius-
dem sectoris; ve constar; igitur
CIIL AEER LCCFOFUM CINE VE PEXFaTa
rectangula; luperticies quoque co-
nocum, lectoribus aquales, re
Peataca rectangula erunt.
Ouinco, duarum campanarum,
quarum cum bales, cum alcicudi-
nes inaequales Line, Poni, sunE in
Cubduplicaca conorum, permuran-
do: (InE enII COnI CAB, PFF (I-
miles; v. 8. Ccque AB, dupl2 FF;
haud dubie hi coni lune in tripli-
cara alricudinum; vel diaCErO-
rum balis, veconstat, ex Geome-
eria; igitur conus CAB, est ad
CONUM PEF, rE8. ad 1. igitur (p2-
tium reductionis illius, est octu-
plum spacii, reductionis huius;
led rempora lune in Subduplicaca
Epaciorum; POni vE FeMPOTA, Der-
murando; Spatia ve coni, igieur
Coni in Subduplicata conorum,
permuranido; igirur Ponus campa-
NX CAB, est ad PONUM PFF, VE
radix quadrara 8. ad radicem qua-
deacam 1. id est vE 2. =. paulo plus
ad 1. Flinc Facile haberi porest dia-
Palon; cum enim coni similes (IIE
De cylindei similes; e hi, vecubi;
sinc inter AB, FF, dux mediae pro-
Porrionales; haud dubie cubus sub
extrema maiore, eric 8. Tub mino-
re exrrema 1. Tub media maiore 4.
nus similis cono C AB, Tub media
maiore; cerre hic crit ad CAB, vE
4. dd 8. eE ad PFF NE 4. ad Y. AaL-
que alter conus (ub media minore,
eric ad C AB, VF 2. ad 8. _ ad PFF,
vE 2. 2d c. igitur conus lub media
maiore, cum cono PFF Faciet dia-
paton; cum enim sine in rarione
e cum Coni sine in lubduplica-
ra conOruM, permutando CerFEFA.
eio subduplicara permurura erie
= vides diapalon; pari modo co-
nuS, Cub media minore, cum co-
no CAB, Faciet diapaton; cum
Ecilicet Ine in ratione Z. vel
quod idem est
Sexto, Flinc dara campana na-
IOFC, r. 9. C AB, Facile haberi
pocest alia, qua faciac Conum in
qualibet alia rarione, v. 8. vis dia-
paton, id est Conum ad guem (0-
neS CAB, AE VEF. 2d 2. accipe
diamerrum batis AB; cum eius
Cubduptam, incer hane et illam sinE
dux medix proporrionales; altu-
me mediam minorem, _ Lub hac
diamerro construe campanam coni-
cam, similem priori, id est cuius
alticudo, sic ad alcieudinem maio-
ris, vediamerer ad diaincerum, et
habebis diapalon; hoc est campa-
HaII, CIINS PONUS AE ad COnMM
CAB; rE 2. ad 1. vis diapente hoc
est COnu, qui SIE 2d FONUM C AB,
vE 3. ad 2. accipe diametrum AB,
cum lineam, Z, qua sic 2d AB, vE
2. dd 3. IHFer X3 _ AB, CnE dua
media proportionales, allumeme
diam minorem, et sub hac diame-
tro balis, construe campanam (1-
milem CAB, ex habebis diapente,
hoc est Ponum, qui sic ad Ponum
CAB, rE 3. ad 2. eodem modo
procedes; re alias consonanrias in-
sub minore media 2. igieur tac co. venias; istio istorum est, quia r2-
Fom.
rico

## Folio 234 — 779785487:0292
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000292.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PHZSTCEE TR ACT. III.
eio conorum Cub exrrema maiore,
ex Tub media minore, est duplicata
exETeImaT, rECOnItaL ex geOINE-
Eria, id est hi coni lune ve quadrata
extremarum; led Coni Cune in Cub.
duplicara conorum, permutando;
isicur re extrema permucando,
Sed extremae Cune in ratione quaesi-
ra Conorum; hoc iam octendimus,
quando excreme Lune in ratione
.Cc aurem cario =. Cincque 3. 2.
dux extrema; conus sub diametro
3. est ad conum similem Cub dia-
metro 2. rr 27. 2d 5. E aurem Cune
inter 3. 2. duxe medixe proporrio-
nales, conus smilis, Tub media
minore, erit 12. ec Tub maiore
exit 18. nam vr 8. ad 12. ita 12.
2d 18. ica 18. 2d 27. Time enim cu-
bi concinuarum proporrionalium
continue proportionaless re patet
ex geomerria; led re quadrarum
Tadicis 2. id est 4. ad quadracum
radicis 3. id cst 9. ita 12. 2d 27:
igitur s encio conorum Cc 22. id
est 2 eario lonorum id est lub.
duplicata eric 3. quid clarius.
Seprimo; hinc reiicies, quoquor
Fere de campanarum re lcriplerunt
qui nulla racione fulri, pronuncia-
runt Lonos elle in criplicata camm-
panarum, id est in racione lariru-
dinum, seu diametrorum basis, no-
do campanae sine Cimiles: nec cs
quod ad lua experimenta contu-
giane, cum enim sumplices CamDa.
nas conicas, non adhibuerine, sed
alias, eo Ccilicet modo tabricatas,
quo vulgdtabricari Colene, in qui-
bus est maxima Conorum diuersi-
ras, quid mirum, si contonanriam
probe distinguere non poruerint:
nos adhibuimus cum viereas, eum
mecallicas conicas; es quantum
Tenlus percixere porvit, praetatas
proportiones accurarisime obter-
vanimus; porro; ne hoc eriam
omicram, luperticies aequalis cral.
Sicudinis adhibuimus.
Octauo, si campana hguram py-
tamidalem habeae, idem pFOrsuS
dicendum est, quod diximus de
conica; de cplindrica, sine sc ab
altera basi claula, siue verimque ad
instar cubi aperta, eodem modo
detiniendum est, nempe loni (unE
re spacia permutando; spatia vero
re cylindri; idem dico de campa-
na ad instar prilmaris, vel cubi:
iam restat ve de (phaerica idem di-
canus v. 8. Sc Tuperkicies Flemi. Fi8. 55.
Spharica A F D, cuius basIS SIF
ALDI; haud dubie (i puICCCuE in
A ConabiE; SE alIaBEC, Cuins
balISSIEBKCEI; Ponus illius, est
ad Conum huias, ve radix quadra-
ea Hlemisphaerii AFD, ad Fadicem
quadraram Flemisphaerii BFC; SIE
nurem AD, dupla BC HlemisphX-
rium maius est actuplum minoris;
IOIEUE FONUS AFD, CA ad FOHIII
BEC, ve radix quadrata 8. ad r2-
dicem quadeatam 1. hinc ve habeas
diapaCon; Ant dux mediae pFOPOE-
rioiales inteF AD, BC, _ DEOCC-
de resupra; nam hic nON rePCTO:
Praeterca porest esse inceora Luper-
ticies (phaerica; erirque eadem lo-
norum proporcio, ve paret; ideimr
dico de Superticie polyedeorum;
nempe in his omnibas Foni FunE
in subduplicaca Cpariorum, decur-
Torum, dum corpus pul(aTu LC-
ducitur perriurando; Tunt aurem
praetaca Sparia, non quidem re ipla
Luperkcies, Ced re ellene ip(a Coli-
da, ab iidem luperhciebus rerme-
nata.
TTono, campane vulod AUInE
minco modo, ve rides ABC, nec Fis. 63
eiudm

## Folio 235 — 779785487:0293
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000293.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
11
P.1B. II. DE SONISE
enim latus AB, est, vel Smpliciter
rectum, ve in Cono, ee cylindio,
vel Simplicirer curnum, ve in (ptae-
ra, edmixcum, ad instor spiia
AFDB; unde PonuS est mixCUS;
nam si pullerur campana in B, V. 8.
haud dubie latus AB, CitCa A, Vi-
bratur cum Ceomentum BF, Ciica
P, cum BD, circaD; igieur leg-
meneum BD, cirius Cuam vibratio-
rem perticie, quam BF; _ BF,
cirius luam quatr BR; hinc diver-
Ca Ponorum ratio; lonus tamen AB,
est primarius, _ quali princeps;
alii vero quali secundarii, e pri-
mario famulanres; immo habes
adhuie vibrariones leomenti D F;
dum enim B, adducieur versus C,
equidem toram BA, Simul adducit;
AE SCGIMENEUI DE, vel DA, in PaL-
cem aduertam cendicur; analooiam
habes in recte curuO BA, qui (I
retineacur in A, _ adduCaCuE B,
versus C, punctum D in partem
oppoliram quali pellitur, acque
ad eo rorum legmencum DF; igitur
in campana ABC, habebis cor lo-
105 diverlos, quoc genera ribra-
cionum, Scilicet corius BA, tum
BF, tUM BD, EHM DA, EII DF,
cum FA; aliqui tamen ex his vix
audiuncur, cum ab aliis qua(i Cx-
Pungantur; porro quaenam sic ho-
rum Conorum proporrio, si limplex
lamina esset Facile incelligeretuE,
Sic enim B A dupla DA, _ quadru-
Pla FA, Cerre BA, DA, Faciune dia-
Paton; BA, FA, dildiapalon; DA,
FA, diapalon; iremque BD, FA;
BD. DA vniconum; BE, FA, dia-
TCSTaFOM; BF, DA, diapente, ac in
planis non est eadem proxorrio;
quam camen geomerra Facile aM
onabune; Cunc enim Coni in subdu-
plicaca Colidorum, permurando.
Decimo, li pulletur campana in-
ter DB, v. 8. in FI, haud dubic
eocum lacus BA, quali distratie,
vnde corum vibratuE; pFOMONCE
camen adhuc punctum percussio-
nis HI, acque adeo leomencum DB0
quali cornu arcus lunatur, redir-
que per ribrationes minores, quam
sine vibrariones corius BA; vnde
Conus acurior sequitur; adde si ria
vibrariones segmenti BF; ex his,
ni Fallor lraberur vera rario Cummae
illius difsiculcaris, quam Merlennus
proponic, cur Ccilicet cadem cam.
pana plures lonos lumul edac; lin
cer omnis campana cordem nom
edac; immo vix (InE duX, qua col
dem penicus edane; hoc enim de-
pender a diverto vibrationum ge-
nere; e hae, a diuerso spario, quod
Ccomencum campana tenlum Con=
Fcie; sunc enim Poni in lubdupli.
cata Spatiorum: porro quod spe-
Ctar ad cxassicudinem campane, di-
verta a divertis deliderarur; altis
cudinem lacicudini aequalem, ple
rique omnes Faciune; quidquid sIE
(haec enim ad nos non SpectanE )
duarum campanarum similium, Fa-
tione Ccilicet erinm dimentionun.
altieudinis, lacicudinis, crassicudinis,
Coni Tune in Cubduplicara ponde-
rum permutando; nempe pondera
Tune ve Colida, ee haec; in carione
conorum, quancumuis mixtorum;
Led spatia Cune re coni; ioitur Coni
in Cubduplicata ponderum, permu-
caido; VE aUTeM HaBEALIE POHUS
Fegimenti BD, InveniREuERaTIO FEU-
Ai BD E. C, ad coram campanon
BAC; Ccque r. 8. 5. ratio sub-
duplicata . exit LatiO PONOrUIS
parimodo habebine lonus (ermen
Ei BF vel FA, vel DA.
Indecimo, cremulae illae cam-
BRN

## Folio 236 — 779785487:0294
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000294.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PE YSICA. TR ACT. III.
panxe vibrationes; vel ipla manu bus, qua aliquandiu durane, sed
Tentiuntur; aliquando lanc non (I-
ne acri doloris Pentu; immo alter-
mans illa diuerlarum vibeacionum
rariatio, quarum analogiam in
vndare Fune, leu rirgularides, pro-
bc Canc sentitur; hinc (i campa-
nam ceneas manu, de deinde pul.
Ses, Curdum tantum (ve aiune) (0-
num audies, quia manu illaca vis
ribrationes impedit.
Duodecimo, si mulca nive cam-
pana obruarus, Conus ralde obrun-
dicur; ratio est, quia campana ni-
HC OperTA, aeTa CMIETEKC HON PO-
rest, nec enim spongiola nix hunc
effectum praestare porest, cum po
eius in cius poros aër lubeariidem
accidet si campanx lana, rel g0-
pium, vel plumx obducanturiadde
quod ille mercurius clementaris,
de quo fuse cract. 2. l. 2. actum
est, id est purioris humoris lubri-
liores parriculxe, per poros aeris
intrula; centionem Fere omnem
peohibene; sic arbor conglaciaca,
quancumuis pultaca nullum, vel
modicum sonum cdic.
Decimo terrio, campana AIPE
obcundicur Conus; quia tillura vi-
brationes impedie, eum centionem
impediae; nempe Aillura Facie, ne
teniO per TOram CAMPAIaM E2.
duci pose; unde necellario vibra-
tiones impediuntur; idem accidie
in Ccrpto vicro tracto; praelerrim
filtura d Cumma parre; ad imam
excurrat; si eamen campana per-
Foraca sic, vix senlibilirer Conus
impeditur; quia renlio aeque bene
ETaduCiEIME.
Decimo. quarro, rinnicus ille
campana, quem longo laris, post
ictum, cemporis inceruallo audi-
mus nom raurum eA a ribrationi
ab aëre rel Cono, qui sentim post
ultos SyrOS, ex aluo campana
crumpit: V. 8. E campana C AB, F18, 62
a princto C, Fonus quognouertum
emiericur, v. 8. per lineas CFI, CRi
OII refectitur in HII, OK vero
IM KO, tum in GFL, cum in FIL;RC.
erune alii radii, qui longe plures
recurlus, vel reciprocationes ta-
ciene; immo (I sIE CaMPANA CFF,
pertoraca in C, ex auris Foraminni
admoneatur, intenliorem Conum,
acque rinnitum excipiet; quia Cci-
licet mulci radii versus iplum rer-
ticem C, repercutiuntur, (i angu-
lus verticis acurior (IF.
Decimo- quinto, Cam PRIE In 2 -
ceria ad Conum plurimum confert,
eam autem artitices materiam adhi-
bene, ex qua meliorem Conum,
non ratione quidem, scd experi-
mento, ee calu, oriri compioba.
runE; si plus stanni, rel pluiibi
admilceatur, Conus obculior es;
idem hiet, si mollius aurum adhi-
beas; imiro licet aliqui aegenci ad
mintionem plurimum Laudene, lon-
se ramen obculior fonus ab aisen-
E0, editur, quam ab XIC, VE Patee
experientia; alii nonnihil ancimo-
nii admilcene, quod multim con
Ferr ad tensionem, ratio aUTeM eX
eo cancum peci porcst, quod illa
mixrio censioni aprius corpus effi-
CIAE, YEFCIMPCTATUTA AICUI; COH
Tule Culores Cuper ea re ; Forma
quoque ad Conum plurimum con-
ferr; hinc licet laminam ejuldem
materia pulles, non cam en cum-
dem proprerea Conum edet, quie
decst Forma; id est continuus ille
Loni ParruS. Qui ex rentre campa-
AX CMIEEIEE.
Decimo Lexco, si quisintra ca
P2AX

## Folio 237 — 779785487:0295
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000295.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LIB. IL. DE SONLS.
pana aluum capur immmierac, duim
illa ab exteriore malleo concuri-
cur, ingentem lane audiee Conums
ratio patet, ex dictis, pOrro inten-
lo Poni campanarum ex eriplici
capire peritur; primo ex maiore
ictu, sic chorda rehementius pul-
Pata rehementiorem lonum partu-
ric, quia maiores vibraciones plus
aeris expellune; Secundo, ex ina-
iore campanae luperticie, quae plus
aeris quoque expellic; terrio a Ma-
iore pondere, vi cuius aer maiore
mocu expellitur; cuncta haec ex di-
ctis supra perspicua Cune: Iinc
maior campana longius Conurs dif.
Fundie.
Decimo- Septimo; Si CamPanL
contrario Cunul ictu percutiatur,
maximum periculum est, ne Fran-
18. 63. GaTUE, V. 9. E dum in B inFeTIOF
malleus pullar, exteriore punctum
C pulles; rario est, quia ab ictu B
contrahuntur Termicirculi BR C,
BL C secundum diaMCEELm R L;
explicantur vero secundum BC; aF
vero ab ictu C, contratuneur lc-
cundum BC, de explicantur, secun-
dim RL; vides moruum oppoli-
tionem; ex qua non miru eA, sI
corporis Fractura sequaeur.
Dicimo octauo, illam LOnorum
diverlitarem, quos in eadem cam-
pana obferuamus, a diuerta setle-
xione, quae in aluo campana AE,
ex parte (cilicet deriuari pollecie-
deret aliguis; cum enim ab eodem
Campanae puncto v. 8. D, IHETa
aluum, Eonus per mulcos radios
emirritur, cerre radius A, qui pot
vnam cantum FeACXIONCM, CX PEX
Fata aluo crumpie; prius illabitue,
quam alius B, qui post duas CaI-
eum, vel plures rellexiones coredi-
est; quia rbi semel cadius B ad a-
rem pervenit, alii deinde subse-
quences B, iildem morulis iterie-
etis auri incidune, ac alii fuble-
quentes A, in hoc non est distieul-
eas; hinc in campana simplici cor
nica diuerliras Ponorum non est.
Decimo. nono, si campana in di-
veruis punctis percuriatur, diver-
Tus quoque lonns auditur; v. g. F
percuriatur campana in B, FUIM ir
D, cum in F; hinc ex duabus cam-
panis, longe plures esseiudicabis;
hroc axtificium adhibeneii, qui ad
Feltum Carmen, Campani xrIS Can-
tum edumr incitatiorem, vulod car-
rillon: porroinueniri porest illud
in campana punctum, quod si pul.
Ferur, diapason; aliud, quod dia-
Pence Faciac; dc invenietur autem
 Censim a B, versus A, ictum
promoneas; in his non est diff-
Cultas.
Vigclmo, Ponus campana rem-
Peltares Fugare vulgo creditur, ac-
que procellas; _ vero sI CaIMPANE
maiores Cune, non est dubium quin
taneus aeris morus nubes aliqua-
EEMUS dIAIATC POTIE; LCd PFOFCCTO
maiorum cormentorum explolio;
cumdem effectum praestaret; FTine
Post ingentem conieru Fragorem,
magna vis imbrium pluie; nempe
tonieru nubem quali dissipat, atque
aeris particulas distlar, hinc par-
tes humoris collionneur, deortum-
que rume: hic cancum loquor de
illo effectu, quem campana Ponus
naturalirer habere porett; non 12-
men de illo, quem à singulari ri-
tu, quo lustrari Coler, & conleera
si acquirit.
Viselimo primo. li campanam
liquore, vel humore impleas, ml
cur; Ced protecto haec rario nulla lum Conu edit; quia humor COnL
LCHEIO

## Folio 238 — 779785487:0296
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000296.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
H ZSTCF. Y = ACT. IIB
centus vibrationes impedie; idem
accidie immer(a CaMPANX, pFO-
Dres camdem rarionem: campana
eriam Colo innira obculum Conum
edic; quia ille sicus impedie vibra-
tiones; pendula camen acuriorem
reddie; quia liberior est, nec vi-
lum obicem in aè̂re vibrationes
habere postune; eadem ratio Facie
Promarmore, quod in Colo in-
cet; idem de Ccypho aqua ple.
nc; ec. huc reuoca dolia vino
plena.
Vigelimo secundo, minimo Aa-
en mulcocies reperito, idque ap-
Polire, ingenrem campanum agita-
re porest, modo scilicer linguli
Aacus, singulas eorius campana
vibrariones canculum promoneanti
quod iningenti pondere funepen-
dulo aliquando probauimus; hinc
quis admoro tubo Follium camp2-
na, e cogniro tempore, quo ri-
braciones campanae Aune, opera
Ccilicet ilochroni funependuli, ica
campanam monebir, re a se ipla
moneri videacur: Hlinc heri porest,
ve ventus hoc iplum efficiat, quan-
cumvis lenis ac cenuis, modo sin-
guliventi Aacus, vel unda lingulas
praetaris Funependuli ribracionibus
sine ilochrona, quod camen vix
aliquando heri porest, cum illa
proportio in indinisbili consstati
 cum ventus vel continnus C, vel
Aacibus sine certa lese interrupris,
cat. Verum vero id unquam acci-
derie, quaestio Facti ett, quae ad
historicum, non ad philoloptum
Pertinec; non nego camen campa-
nas, per miraculum aliquando, ne-
mine prorsus pulsaire, cecinille; led
de campanae Pono, hac lnclatis, ex
quibus reliqua Facile consequeneur.
PROP. CCZZAIZ.
Explicari possunt, qua ad sonum
malleorum, in incudem cademium.
perrinent; Vulgo dicieur de Pycha-
gora, ex malleorum lono, ica pon-
dus corumdem collegisse, ve ex
diapalon rarionem ponderum du-
plam; ex diapente. Sclguialteram;
ex diacelsaron, selquirerriam iudi-
carie; sed hoc inanifeste Falsum
esse, cum ratio, cum experimen.
cum evincune; nam linc duo mal
lei cylindrici, Cimiles BF, et RF; F18. 64
S Raruantur ad instae chordx, CunE
certe ad instar chordarum aeque
cenlarum, quarum tantum consi-
deracur longiendo, non crasitu-
do, re lupra demonstrarum cA:
IBITE A AE V. 8. CC dupla GF, (0-
HIUIS GF, CxiE duplo ACUTIOE A L,
nam in chordis xque censis, Coni
Fune ve longiradines, permutando;
igitur hi duo Coni Faciune diapa-
Ton; igieur Coni non lune repon.
dera cylindrorum, rel malleorum
Cimilium, permutando; nam pon-
dus eylindri BF, non est eantum
duplum ponderis cylindri RF, Sed
occuplum; id est, pondera (unE in
eriplicara longicudinum; igitur (0-
ni in eriplicara ponderum permu-
tando ellene: si autem cylindri se-
cundum balim percuriantur; lic
enim malleus incudi impingiturs
supponatur aequalis compressio ab
ictu, quod ve hac ex eadem alei
tudine reerque malleus in incudem
cadac; nam maioris octuplus im-
pecus erit; igitur occupla vis ictus;
igicur octuplus illius effectus; igi
tur porrio maioris comprelta erie
Octupla portionis comprella cylin-
dri minoris; igicur spacium vibia-
rionis, quod decurrie maior eriu
octuplum

## Folio 239 — 779785487:0297
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000297.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L.IB. II. DE SON 1S.
Octuplum spatii, quod decurrie mi-
nOr, sed rempora Cune in Tubdu-
Plicata spaciorum; Coni vero ve
tempora, perimurando; isitur lo-
ni in Cubduplicata Epariorum, a
ponderum e cylindrorum, vel
malleorum cimilium permutando;
igitur FonS allei BF, est ad (0-
num mallei RF, ve radix quadra.
ei 1. ad eadicem quadrari d. idem
dico si mallei sine vel paralleli-
pixedi, vel prilmaca, vel co-
ni, vel pyramides, modo sinE (i-
miles.
Si vero mallei, snt dissimiles,
sine peimo ciuldem alcitudinis, sed
diver ix ba(iS, Sineque duo BF, PVE,
in incudem praedicto modo; im-
pacti; seu ab eadem alticudine ca-
dentes; cerre cum BF. Sic quadeu-
Plus NE, vis comprimens crit
quadrupla; igicur effectus quadru-
plus: igicur porrio comprella qua-
drupla; igicur Eparium quadeu-
plum; igicur Coni in subduplicata
Ponderum; seu balium permurando
igitur LonuS NE est duplus Coni
BE, ecce diapalon: A aurem sc ca-
dem basis cum diverta alticudine,
SINE duO BF, OF, SPaFIR CFUINE VE
alcicudines, igitur soni in lubdu-
plicata alricudinum, permutando;
si vero diverta SIE cum BaSIS, EUMI
alcicudo; res tacile componi pon
rett, ve paret ex dictis Lupra prop.
237. _ 2; 8. quae hic nON LePCTO;
nam facile ex praemissis, et expli-
caris ibidem regulis, mallei similes
haberi pollune, quorum Poni quam-
libet quaesicam consonantiam fa-
CianE.
eraboris sonus castibaro Potest.
Mulca Cane, dum FLanguneur, Eon
num cdunr, cumque parum gr2-
cum; sic dum Frangitur cela, char-
ca, baculus, Fragor editur; Ia-
tio ett, quia fractura rentionem ex-
cipie, ac subsequitur; ubi vero A
lamina, vel partes rensae, Frangun-
cur, Se Le deinde per vibrationes
restiruune; hinc ConuS; in cela
charra, membrana, panno, NOta
res est; in ligno fracto ipla Frag-
menta. Peu traomentorum horri-
da cuspides, vel acus iptis oculis
cernuneuE; dum viceum FranGIEuE,
peaecedie etiam censio; hinc frag-
menta, cum lioni; cum rieri, post
Fracturam, celeri moru reliliunt;
qua certe vis morus à centione est;
Hlinc chordae tenlae, (A haec vel
culero celeri moru scindatur) (cg-
menta carim non sine Lonorcli-
liune; Ec velica exprini, dum FFan-
sicur, fragorem edic, parrim Pro-
Peer camidem rationem; sIC dum
bulla liguoris Ferventis Frangun-
EUE continuus FragOE auditurs
idem Fragor seu crepitus audicur,
dum Follis crepat, sed horum ad-
huc alia racio est; de conitru alicui
FOrEe deibIM CNCF, CUI FOLCHEE
bellici crepicum ImIFETUIE, nON Ta.
Inem delune, qui diCuME FONIEEU
Fragorem ideo heri, quod innu-
mera Fere Alamina ex quibus con-
Rac nubes, non sine pexuia cen-
lone rumpantur; Sed hoc profecto
dici non porest, quia canta aeris
non esset agicario; 2dde quod li-
cec quis in media mube existens,
longo baculo celerirer acto, nu-
bem diuidat, nullum Conum edies
isitur alia est rario, de qua paulo
posticaque omnis FragOL eA a COr-
poris, quod fransieur, praeuia rem-
A1016.
+ ACOT. CCZL.
eR C

## Folio 240 — 779785487:0298
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000298.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PHXSTC A
P ROF. CCZLI.
Dum Rexibili vireula aer sagel-
darur, nonnihil sibili anditur: Ra-
eio est, quia dum celeri mocu rir-
oula agicur, cum non sic probe la
vigaca, sed canicaribus ee rimis,
Ccu rugis alperata, aër post aliquor
SroS, a praetatis cauitatibus quo-
quouesum dispergitur; hinc quo
longior est virsa, acurior LOnuS
auditur, quia Wotus virgx, IUXta
extremiratem celerior es; hinc aer
celerius dispergitur a praedictis ca-
nitatibus, ex quo eninco, hruc lonum
non esse a cremulis vibrarionibus
virga; alioquin quo longior cset
viroa, Conus granior eslec, cum
Famen acucior uc, eum aei relocio-
remoru Aagelletur; analogiam ha-
bes in aqua, quae rbi in foramen,
vel cauitarem impingitur, vel in-
erudicur, Ctacim relilir 2c dispersi-
eur; icemque in aqua, qua dum
per alueum mulris cauicatibus di-
Rinctum Auie, in toridem vorrices
agitur: proprei camdem rarionem,
slans anea, tormento explola,
vel lagieta emilta, ad aurem sibi-
lac; sec eriam lapis rehementi co-
nacu lactus, Cuum Conum edic, Pex.
Terrim E porolus lic, quae cerre la-
pidis analogia rem conticie: huc
reuoca Corum illum, quem renrus
alperiori parieri impactus, edere
Toler, cuius est eadem ratio; nem-
De der, renci ri, in cauitates in-
trusus, post aliquor gyrosindere-
silic, ac dispergirur; immo iTa HON
nunquam (raro camen) moditica-
cur, praelerrim in mediis Cyluis, non
quidem in Foliis, sed in corrici.
bus, e canicaribus arborum, ve
TRACT. IIE.
tur; in his nulla est, penitus dissi-
cultas.
DROP. CCZLIT.
Explicari potest, quomodo sonus
ex collisione sequatur: Nempe cot-
lisio est duorum corporum; quo-
rum vel rnum in aliud, vel verum.
que inuicem in alcerum impingi-
tur: aequi ex impactione, vel col.
lisione corporum, aliquid, vel
centionis, vel comprectionis lequi-
EUIE, rE pacet; inde aurem vibra-
tiones, de Ponus; lic pullaca Fo-
res; Caxum impactum; atque alia
huiulmodi Conum edune; lic aqua
vel remis, vel cabulis Aagellata,
vellaxis impacta, aliquid com-
presionis parieur: plansus manuum
Conum edit; quia manus luas ca-
virares habet; in quas aer impin-
situr, relilicque, Post aliquor gy-
F05; hinc quo magis anuS CON-
tracta excauatur, re ica loquae,
Conus sravior cAt; sic inAatae
bucca lonum edune, l alapa im-
pingacur; tunc enim aex aliquor
Syrostacir, Cub palari fornice, ac
Per inuieum, re lic loquar, et qua-
li diftractum os erumpic; lc digi-
eis concrepare Tolemus; nempe ex
illo comprimente, prelloque, di
sicorum aAricu, aliquid tenllo-
nis, ex consequenter vibracionis
consequieur.
PROP. CCXCML.
Explicari porest, quomodd so-
nus ab explosione nascatur: Res
Forre est difficilior, quam aliqui
exiltimene, ee melcio an quisquam
hactenus explicarie.
Primo, occurrie cubus ille lig.
Tymphoniam, per aliquod, quan- neus, verimque pertoratus; in
rumris brene, tempus, edere videa quem opera emboli, pila humect

## Folio 241 — 779785487:0299
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000299.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
L IBER II. DE SON1S.
de preslae charrae intrudieur, ac
deinde alia, quae primam maxima
ri, cum ingenci crepiru, exrrudic;
Pi8. 65. V. 8. sr rubus AC, verimque per-
uius, in quem opera emboli per
Foramen GFI, pila c. inerudatue,
cum deinde alia pila C, per aliud
Foramen AB, haec cerre pilam 1.
priulquam illam rangat, exrrudit,
cum crepicu; rario est, quia aer
inter veramque pilam, v. g. in lcg-
mento rubi DEI, ica comprimitui,
ve obicem, id est, pilam 1. GuX
Foramen obstruie, exerudac; POr.
1o crepirus qui audirur, ideo Ac,
quia aer prius comprettus, Per
mulcas vibrationes restiruirur; vn-
de necellario lonus sequicur: Scd
hic, non es omitrendus, ille cre-
Pirus, qui Er dum rubum prius
clausum, cducto alio rubo, ipsi
quali insito, repente apcrimus, Fen.
dicur enim aer adductus, e dum
sc per vibeationes ciro relticuie,
hunc crepicum edir; aliquid simile
habes in calamorheca.
Secundo, idem accidie, in cormen-
eo bellico, in quo aer vi Aamma,
Plurimum raretie, qui vbi crum-
cerre, line ribracionibus nunquam
tc, nec vibraciones. Cine Pono; ad-
de quoque halicum priusrareta-
ctum; qui deinde le restieuie Cx-
tinctus, Per mulcas vibracio.
Plolo, xedes iplae concuri videan-
Terrio, de conirru idem prorsis
dicendum est; nempe parres ignis
collectae, qua vel in Fulgure, vel
in corulcatione videntur, aëra
mulcum raretaciune, qui auolante
ro mulcum aëra rareheri, prortus
tur, immo e Colum iptum ere
mere: vel quod longe probabilius
cirissime Aamma, Cele per vibra-
tiones rectiruie, hinc Conus; pOr-
enincirur, ex eo quod cum a 10.
Tom. IL
2. 4. F
nirru, cum a cormento bellico ex-
Pence Aamma, Pele restieuir, id
neS.
est aer a maceria accenta e valde
raretacta comprimitur, qui vbi de-
inde exrincto tulsure lese restiruie
Per innumeras fere vibrariones to-
nireu edie.
Ouarco, Fonces quidam arreta-
eti, conirru imicaneur, quia Ccili-
cer aqua continuo Auxu; non
emirritur. Ccd cum alcernis quali
portionibus aeris, ita vr aeris pOr-
tio, inter duas agua, anreceden-
cem Ccilicet, a Tublequentem, com-
primatur; igicur vbi deinde erum-
pir, Cele reltiruie, Sed non sine vi-
bracionibus; igitur nec linc Pono
aliquid limile habes in lagena, cu-
ins05, Ceu collum angustius cAt, ex
qua aqua, vel vinum efundieur.
cum aliquo srepiru; nempe aer in
locum aquae Cubinerans canculum
ab aqua comprimitur; hinc aquam
versiis lagenae inclinaea fundum
repellic; hinc dum se le recticuie.
vibraciones; hinc lonus: omise-
ram Cupra Conum, vel crepicum
Frixionis, dum enim piscis in Par-
ragine trigirur, oleum initio crepi.
cac; quia Ccilicer parres humoris
crudi, qua auolane, bullas Faciune,
quae rbi franguneur, Conus, vel
crepitus fragoris audirur; adde
quod halicus inera bullas com-
Prestus, Pele deinde per vibracio.
nes restituie; hinc crepicus; adde
crepicum ligni vlioinoli, vel veron
canc Aacuoli, cuius eadem est rg-
eio: adde srepicum quem cdic Fo-
lium, pugno contracto impolirum,
ee alcerius manus vola percultum;
nempe aer inera pugnum compri-
micur. dec. iplum, que tolima caui
FarI

## Folio 242 — 779785487:0300
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000300.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
2.42
PAXSICE YR ACF. III.
rari puoni superpolitum Fransieur;
hinc aer comprellus, per ribratio-
nes repetitas relilie; hinc POnuS;
analogiam habes in cympani meim-
brana, vel cyprini velica, dum
Frangitur: quod Spectat ad aurum
Fulminans, aleeri cerre cauL FaI
ingens conus eribui non porest, nisi
halicui Farefacto, compresso, rum
demum explolo: idem dicerem de
illa lapillorum macrice, quae apud
Indos, lapillos tonans parere dici-
EuE, at Fabulam esse non dubito:
Sed iam ad alios Lonos orationem
COHHICFEaMUS.
PROP. CCZLIV
Eaplicari possunt ii soni, qui ad
fistulas pertinent. Tlanc proxolirio-
nem quia paulo longior cs, in
certa capica, per numeros di-
Stinguo.
Pximo, Lonus qui editur Opera
FCtuIX, RON AE per vibeaciones
iplius Estulx, alioquin dum manu
cenetur, minus Ionaree, contra ex-
perimencum; adde quod l (0l0
Aatus appulsu vibraretur sictula,
Frustra estent illa Foramina, quibus
cariones Conorum Astulae distin-
SUUnEUE; PExterea Frustra eHTCE
fctula emarginata, versIIS exFrE-
micarem illam, cui os adronetur;
Frustraque heret rimula in existo-
mio, ve heri Coler; igitur cerrum
est, Ponum Aictulae ex vibrarionibus
nOn reTuLEaTC.
Sccundo, hie Ponus non est 
Timpliei collisione aeris, nik enim
sic rario formalis, Coni, id est inFer-
xupcus parrium aeris axpullus, cerre
non est lonus; led simplex collilio,
licet aera dispersac, non camen
etticie, ve partes aeris rudarim, ve
supra dictum est , ad auTES tera.
CUF, ve patet; igicur Ponum per le
non Facir; dico per le, nempe ext
collitione aliud lequi porest, ex
quo deinde sequatur FonuS.
Terrio, rbi aër per rimam, quam
relinquic epistomium, pellicur;
incidicque in Fenestellam, vE CIC lO-
quar, fictulae Ccilicer emarginatu,
ita frangieur in acie legnenti li-
snei, quasi depressi, ve partim
foras crumpat, parrim per fictulae
cubum CaF; v. 8. Sc Actuta BC; ic2 FIS. b6
InAaTUE, vE aer per rimulam incru-
Insincidat in aeiem M d partim
eac per fenestellam DF, Partim per
reliquum cubum EB.
Ouarto, illa portio aeris, guae
per reliquum cubum EB expellitu,
per spiras movetur, scilicet circa
Cuperticiem cauam rubi; analogiam
habes in aqua; si enim Cyringam
admoneas ori C, _ aquam per Fo-
tamen C inerudas, FrangetUL in
acie M, partimque per Fenestellarre
DE diMlabicur, parcim per tubum
EB ita adigetur, ve per spiras de-
inde ex oltio R crumpere iplis ocu-
lis ridearur; igieur aet eodem
prortus modo intra cnbum LB 251-
tur; rario a priori huius mOTuS CX
co peritur, quod Ccilicet post col-
litionem, in acic M, inde aer act
omnem fere lineam dereriminetur,
cum extrorlum, eum inerortu3
inde morus spiralis inera tubum
necessario contequieuE.
Ouinco, Elinc porrio aeris, quae
pec rubum EB mocu spirali agitur,
ac tandem ex rubo, per FOramen
R exreudicur, cardius ad aureir
pervenie, quam ca, quxe ex fene-
Stella DE CEIIDIE; PaTCE, quId
plus spatii mocu illo spirali contice.
re debet, moru scilicet aequabili s
isirur cardius illud spatium confi.
Clr3

## Folio 243 — 779785487:0301
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000301.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
18. 6
L 1B. ll. DE SON +S.
eir; in hris, quae tactenus diximus, WiOx Crit TonUS; hinc Poni lune ve
nulla est penicus difsiculcas.
Sexto, ex hoc parcicularum aeris
velociore, de cardiore appulsu, na-
Scieur ConuS, ve constat ex nostra
hypotheli; e hec est vera rario
Eoni, quem edie Aistula, vera in-
quam, ex simplicissimis principiis
crura; nempe in eo torareS Polita
est, ve alternos aëris purioris ap-
pullus, morulis scilicer coridem
incerieetis, habere polsic; in COF-
porum vibrationibus perspicua res
est, re Cuxea vidimus; in siltulis
verores paulo difficilius succedere
videbatur, cum nullo modo Actu-
la cremulas vibrationes agac, hunE
tamen opera ssulae incerrupti aeris
appulsus; nempe aer per fenestellâ
DE excrutus, cirius appellituL, CaE-
dius vero expullus per Foraen R,
proprer mocum illum Epiralem, quo
aET AGIEUE IMETA F B, Post collisio.
nem, quae Ac in acic M; hacratio
Facilis est, eam tamen non vidi
apud ollum; ex iis, qui de Pono
Scriplerune: ad de quod illae parri-
cula aeris, quae inocu recto per
cubum cune, citius CFUMPUnE quam
illa, qua mocu spirali FCFHNEUE;
Elinc eriam alia rario peritur quod
spira illae intra cauam Asculam,
inaequales sine; igicur aliquae PAE-
res cirius, aliae cardius CFUIpUnE;
cirius illae, quae laxiorem spira
decurrune, cardius contra illa,
qua dentiorem, _ conrractiorem.
Seprimo, Elinc quo fistula lon-
sior erir, Ponus erit grauior; quia
Epira longior erie, igicur rardius
illa porrio aëris, quae moru spirali
inera rubum FCrtur, ex eodem eu-
b0 crumpet; igicur inter aëris ap-
pullus, maior erie morula, vel ve siC
loquar, incerruprio; isirur era-
fictula ciuldem crassirudinis, per-
mutando; nulla scilicet habita ca-
tione Foraminumi, qua rulgd HunE
nam hic considero Actulam, vel c
bum; iissimilem, quos in nostris
organis adhibemus: Flinc RACU-
lam Facias lubduplam, crie diapa-
Con; E Subselquialceram, erie dia-
Pence; E selquirertiam, erir dia-
cellaron; pari modo, omnis alia
conlonancia haberi porect.
Octauo, Ouod spectar ad cral-
Licudinem Actularu, (i cadem por-
rio aeris per Actulas eiusdem longi-
cudinis, moru spirali, eodem scili-
cer nisu impellatur, aeque cito
mouetur: ve perspicuum est; ck
enim idem mobile, e cadem po-
centia applicata; hinc aequali rem-
Pore, aequale sparium conticit; re
aucem sine Spira aquales, hoc cA
aquale sparium conticiane, in ma-
iore; et minore fictula, debene
helices esse sub eadem inclinatione,
v. 8. Ime duo cylindri AN, AMI, E18. 67.
SIc AB, dupla AC, SE helix GR,
maiorem cylindeum secans, e CIT.
Secans minorem; haud dubie CPK
est dupla OZFI, igitur duae helices
GTITIT, Cmul Cumpea, TunE aequa-
les helici OPR; igitur si aequali
Motu decurruntur, eodem cempore,
decurruntur; igieur si per mino-
tem cslindrum spiracim quodpiam
mobile decurrac, duplo plures
erumt helices, quam E eodem mo-
tu, Spiracim, per maiorem ireE,
licec rocum spacium Epirae minoris
Sic aequale tori spario (pirxe maio-
EiS; itaque LnE dux AAuIX; de da
ea aeris portio decurrat intra mI-
norem Cuam (piram, donec erum-
par, cadem quoque aeris porrio
decurrat inera maiorem, eodem
FDELL

## Folio 244 — 779785487:0302
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000302.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PFZSICAE YRACF. III.
mocu cuam Spiram, doncc tan-
dem crumpat, Cincque helices (ub
eadem inclinatione, dico quod Epi-
ta maioris est aequalis Epira mino-
ris, licet sine plures helices in spi-
raminoris, suppono enim spiras il-
las esse verriangula proporrionalia,
_c. ve constat ex Geometria; ita-
que dux praefarae Aaule erune vni-
Tonx, poliro quod eadem aéris
porrio, eodemquenilu, per veram-
que expellatur.
Nono, Si porrio aeris per ma-
iorem Acculam expull, sic ad POr-
tionem expulli, per minorem, re
balis maioris, ad balim minoris, (1
eodem reraque nilu pellatur, morus
Tunc in Tubduplicata balium, per-
mutando; v. 8. Sic Astula maior A,
minor B; sic balis maioris, Tub
diamerro dupla, minoris vero lub
Tubdupla, balis maioris erie qua-
drupla balis minoris, ve constats
ioieur sic porrio aeris per maiorem
expulla quadrupla illius, qua per
minorem expellitur; sirque eadem
vis morrix verique applicara; dico
quod porrio illa quadrupla lubdu-
Dlo cancum moru monebirur; quod
Probo; quia sic quadrupla vis mo-
vens, seu morrix, maiori Actulae
axplicaca; haud dudie veraque
portio aequali moru expellerui;
nempe vis ve q. se habet ad mobi-
le, re 4. VE vis, ve r. ad mobile ad
2. Sed si comparetur vis ve 4. cum
VI VE P. GUATENIS VEERGUE FCFCLEHE
ad mobile, VE 4. CCFEC CO temPO-
re, quo vis re 1. expellie rnam
aeris partem, vis ve 4. expellie
duaS; nON VeTO quaIVOT; igIEuE
veramque duplo moru, igieur est
effectus quadruxlus, qualis esse
debec; ipitur vis ve I. Comparata
cum ri vE 4. mover poirionemt il
lam aeris moru subduplo; Led Pomi
FunE re mocus permutando; id est
VE TEIMPOTA MOTUUM; IMOEIIS RUTCI
Cunc in Tubduplica porrionum aeris,
permutando; tiae porro re bales;
igitur Poni ve diametri balium, per-
mutando: hinc si balIS alECFA SIE
quadrupla alcerius, crie diapalon;
E bales Cune in ratione . erie
diapente; li in ratione5. erie dia-
testaron.
Decimo, Led Forre aliquis con-
cendet, cuncta haeC LePUgNAECEX-
perimentis, quia (inquit) si den-
tur dux fictula organicae, ciuldem
alticudinis, quarum una habeae
balim quadruplam alcerius, rix
Fonusminoris Facie selquiditonum
id est, rix est ad lonum minoris ve
6. ad 5. Sed quilquis hoc dicic, ex-
Perimenta cum recta ratione com-
Ponere non nouiti non repero que
iam alias acculi, de experimento,
in manu imprudentis: itaque ve
nostra proposicio habeat locum,
debet porrio aeris intrula in Actu-
lam quadruplam, esse quadrupla
incrula, in lubquadruplam, quod
ve hac, debet illa portio balis maio-
ris, quam existomium apertam re-
linquic, esse quadrupla porrionis
balis minoris, quam pari modo
exiltomium axerram relinguic; inde
enins ducitur illa rima, osi adMO-
ta, per quam aer ineruditur; vix
aurem arrifices hoc vnquam ob-
Peruant: peaeterea debet eodem
prorlus, vel pari Aacusnilu, ver2-
que portio incrudi, quod vix rn-
quam accidir, nempe maioremr
porrionem, maiore nilu, etiaim
minime cogirances expellimus; inde
non mirum cst, (i Actala Tubquo-
drupla vix Faciar selquidiconum
ne dum diapalon; cum porrio ma
IO1d

## Folio 245 — 779785487:0303
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000303.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L 1B. IL. DE SON FS.
ioris bals vix sc quadrupla mino-
tiss immo in Actulis orranicis, pa-
rum abese, quin veeaque ba(IS, vel
potius verumque octium, quo aer
excipicur, inera Actulam, aquale
AE; e cum in insanda maiore A-
Cula, maior nilus re plurimum
adhibeatur, cerre maior vis no-
erix compentat maiorem rim aeris
expul(I.
Vndecimo, Si maiore vi Astula
intlerur, aleius de acurius Conat;
hoc quibusdam mirum esse vide-
cur; led profecto ratio latis Facilis
est; nempe cum os ori Ailtula ad.
morum, aera quancum porelt,
inocu recto intrudat, sequaruique
ex collitione, quae hc in acic op.
fi8. 66. polita, v. 8. in M, mocus spiralis;
certe quo maior est vis mOtus re-
cti, morum spiralem magis distra-
hic; hoc est inde redduneur he-
lices distractiores, _ LarIOTCS, VE
Patet; hinc torius spirx minus (pa-
tium est; ioirur cirius ab aëre in-
trulo conticieur; igicur IINOE est
morula interiecta inter aeris illa
Plus, igitur inde Ponus acurior eua-
dic; ee patet ex dictis; qua vero
proporrione sonus acurior cuadat,
vix definiri porest, nili ab eo, qui
primo vimnilus, quo rec incrudi-
tur desinierit; secundo qui dicere
Posir, quancum ris noua nilus
maioris spiram amplius distratat;
primum Forre Reri poret, adhibi.
ia Scilicet Follis maioris opera, qui
diversis adhibitis ponderibus de-
Primatur; tunc enim vires Aatus
erunt re pondera; quod verd spC.
ctar ad lecundum, longe diffici-
lius est, sed parum incerest.
Duodecimo; in Aculis Gierm2-
nicis, ve aie MerTenHUS, non it2
accidir; quod cerre  rerum eAt,
ideo Hc, quia aer per lineam re-
ctam, non intruditur, sed versus
iplum marginem Aictulae impingi-
tux; nempe haec Actula singulari
quodam modo inslaeur; nec enim
epistomium habec, ve alix, nec ri-
mam, qua subear aer, nec fene-
Kellam cum acie oppolita, led me-
rus est cylindrus cauus, in cuius
alcero margine, admoro labris,
oblique, Ccilicet, guancum Aeri
Porestaei Fransieur; partimque re-
Cilic, parrim vero spiratim per ca-
num cylindeum emirritur; Hinc
cum cylindri axis non sic paralle.
lus linex AacuS, ve AC loquat, sed
fere cum ca Faciat angulum rc-
ctum; non mirum est si maior ni-
Cus morum rectum nOn promo-
veac, ac proinde spiram mOTuS nOn
distrahat, vel explicer; igituL ne-
que lonum acuriorem Faciae; vides
quam apca lic haC FaTiO, aC PEX-
Fato experimento conveniat.
Decimo- terrio, ex dictis Oroano-
rum res Facile porest detiniri; nem-
De cum Cic omnibus cubis cadem
ris Aacus admota, E octia organo-
rum, quibus scilicet aer incendi-
EuE, Sine ve extremae bales cubo-
rum aequalis alricudinis, COni CrUIE
in Subduplicaca Balium perMHEaN
do, per numm. 9. Ced vix onguai
peaetaca octia, hanc rarionem Per-
vanE, hinc eriam mutatur alciru-
do, ve ratione veriU (qUE MULCTUIE
Tonus; porro cum cubi heri pol-
sinc ex plumbo, vel ex hoc perspi-
cuum elt, Conum hunc ex vibrario
nibus cubi minime nasci, cum ad
huiusmodi ribrariones plambum
inepruin sII.
Decimo- quacto, ad extentio-
nem Coni, aliquor hunE Foramina
in corporetistulae, de quibus dice-

## Folio 246 — 779785487:0304
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000304.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PEZSTCA TR ACF. III.
remodo locus non est; hoc enim crumpie, appulus, minore mOra
ad oroanicam mulicam pertinet;
cancium indico, quae phylica Tunt;
primo Foramina illa debent cse
orhicularia, nempe aër in spiram,
Per Foramen rorundum crumpit,
revidere est, s aëris loco aquan
per mediam Actulam, magna ri ex-
Erudas; si aurem Lune alterius hgu-
ra, puta rcccilinex, r. 8. eriangu-
daris, hraud dubie mutatur cario
Toni; nempe aer icregulari moru
dispergeretur in criangulo; pari
inodo si Astulx canicas nOn liE Cy-
lindrica, sed parallelipipedi, vel
prilmatis, maxima in Conis her mu-
catio; ratio parer ex dictis; nem-
De aeris expulsi Epira ab angulis
cani prilmaris impedieur: Sccundo,
quo foramen maius crie, Ponus
granior erie, cum enim, circa mai-
sinem Foraminis, aër in spieam
agaEUE, Cerre quo Foramen maius
eht, spira maior est; hinc longiore
cempore decurritur; inde aucem
Ponus granior redditur: certio, (I IE
eantum in Actula rnum Foramen,
exiis scilicet, quae hic consdera-
mus, lonus acurior detiniri porest;
Fig. 68. V. 8. Sic sictula AB germanica, sIF
extremitas ori admota A, CUIM PFO-
Ximo Foramine F, quod est ad instar
Fenestellae; Ec aliud foramen Ls
aeguedistans aB, _ F, ConuS isto
acurior esse non porest, adhibico
Ccilicet eodem nilu Aarus, ee uni-
corantum foramine, addico fene-
Aellx F; ratio ekt, quia res perinde
Ce hrabet, acque s essent dux Asti
Ia, AE, SciliceE _ AB, velFF, FB;
nempe a Fenestella eantum, alciru-
do fictulae accipi debee, icenque
Terria FB; hoc poliro uc Foramen
in D, v. 8. non in F, haud dubie
coniungirur, Ceu minore remporis
interuallo intoriecto, coniungicui,
cum appullu porrionis, quae cxum-
Det ex B, quam (I CFUIMPETCE CX L,
maiore veco, cum appullu porrio-
nis crumpentis ex F; inde licet ex
vnaparre, Lonus acurior reddi vi-
deacur, ex alia eamen granior red-
dieur; unde cum hi omnes appul
Ius num Conum FaCIAHE, CCrte
incerruptiones aequales. Ieu moru-
las interiectas; habere debene; ad de
quod primus appullus aeris crum-
Pentis ex F alios quasi dirigit, hoc
est cum alio immediaro appullu
Conum facie: Ouarro hinc s reS
artente considererur, politofora-
mine in F, crunc tres soni, nempe
Foramina PP. Faciune ruum Ponum;
icemque E B; Scilicet rnilonum
cumpriore; denique rertium FB,
qui est duplo gravior; isitur, cum
veroque priore facit diapaton, Ca.
men omnes illi loni rnum Conum
componune; praelerrim cum pri-
mus appuluS per B, _ sccundus
per E, eodem instanti hane: PIinc
E sinc plura Foramina, re in Aictula
germanica, si cuncta occludan
EUI, est Ponus grauiimuS, CupPOL-
1o scilicet eodem Aarus nilu; EI
rero cuncta obstruantur, praecer il.
lud, quod ad fenestellam propius
accedit, Lonus erir acuri(AIUS; La-
eio paret ex dictis; si vero cuncta
aperiantur, sc medius quidam (o-
nus, valde compolieus, qui cerre
niss a diverlo RacuS nisU FeMMpCre-
EuE. Va ale folla; llaesbe
pro diverla Foraminum apertionc,
vel obstructione, itA FCMPCFANEuE
Toni, ue vel descendant, rel a(cen-
dane; quor reco sinc coniusatio.
porrionis aeris, quae ex D sxicarim nesu facile dici porest; nam lexo
EItI
ne t

## Folio 247 — 779785487:0305
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000305.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LID. II. DE SOHIS:
sris exrremiraribus, de Fenestella, rum, quae sine ve 5. peaetara Pes
_E HaBITA FANEIIMI FATIONC pEXFaEO-
LU FOEAIBIHLIM, Si eA Fantiim L.
Foramen, Cune dux coningariones,
nam vel apertum est, vel claulum;
2. Foramina, Punc 4. coniugatio-
nes; (3. Foramina, 8. coniugatio-
nes; E 4. Foramina, 16. coniuga-
sariones; li 5. Foramina, 32. I 6.
Foramina, 64. 2tque ica conse-
quenter; accipiendo tor rerminos
in progressione geomerrica dupla,
exclula CCilICeE VNIEAFC, GNOE TUHE
Foramina; igitur praecisé loguen-
do ToE erunt Coni diuers ciuidem
Fctulae, adhibiro scilicet eodem Aa-
tus nisu; sed de his Fuse (no lOcO;
nempe mihri Caris est, rem hanc ad
principia phylica redurisse.
Decimo.quinto, ex his ridess
in fictula Ponum ex 4. capiribus
mucari posse; primo rarione lon-
sicudinis; secundo ratione latieu.
dinis; certie ratione diverA niTUIS,
quo scilicet Aictula inAatuL; quar-
corationeapertorum, vel obctru.
atorum Foraminum, idque in TaNEA
rarierate, ve vix concipi animo
Posir; nempe idem Comis ex plu-
ribus Ponis quali Composicus cAt,
quos tamen vix aure dilCerimUS;
discerneret camen andirus humano
perfectior; porro ve hanc compo-
sitionem Ponorum non fuse quidem
explicemus, sed vel digiro octen-
Ei8. 68. damus; sine in fictula B A duo ran-
cum Foramina, F, D, Scque F Fe-
nestella, AIF FB dupIa FF; Scque ad
AD, vE 3. 2d 2. hOC POTIEO HIE FB
12. FF CrIE 6. itemque FB, FD, 8.
DB, 4. F.D, 2. vides 5. Tcomenca
inaequalia, Scilicet 12. 8, 6, 4. 2.
SInEqueG, FI, K, L, M, quinque
Aictula ciuldem cralsicudinis, ab (que
Foraminibus, ad instar organica
menca inaqualia; haud dubie Ea-
cienr s. Ponos diverlos, qui simul
Tumpri, Conum compolicum Face-
rene, similem illi, quem edir Actu-
la AB, VErOqNE FOTamINCF, D,
aperEO; cruncque 10. conlonantise;
HCMIDO LUMAIMA CONTOnAnEIAEUII est
Cumma prosrestionis arichmetica
simplicis, cuius mumerus cermino-
rUm elEIde CIIM AIIMCEO CONO-
rum, minuS viO; V. 9. HabCS 5.
FONOS, aCCIDC 4. FETINOS PEXFALX
proorestionis, Scilicet 1. 2. 3. 4.
Tumma Cxit 10. igieuF 5. Coni Fa-
ciume 10. contonantias, Peu Con-
ingationes; habes 6. Fono5, accive
S. TEFINOS I. 2. 3. 4. 5. CUIIa
erit 15. IgituL 6. Toni Faciune 15.
consonantias; quod Facile prob2-
tur, in adducto exemplo; nam MI
Facic q. Cum L, IE, EL, G; L VerO
3. Cum K, II, C; K, 2. CuM
TI. C; F, rnam cum C; igicur ha-
bes contonantias L. 2. 3. 4. guarum
CLIHA CIF 10. QuAIM veLO COnCO-
nantiam singula cum lingulis Fa-
ciane; Facile dictu est, sinc enim p.
Fistula C, TI, K, L, M; cum his:
lonoicudinibus 12, 8. 6. 4, 2. MI
cum L, Facie diapason =. Cum R.
duodecimam =. cum EI, disdia-
palon =. cum G, decimam no-
narm =. L vero cum R, Facir dia-
pente 2. cum HI diapaton; cum
C duodecimam; R aurem cum LI
diatessaron =. cum C, diapalon;
FI denique cum C, dispenre: vides
quoc contonantia in lono compon
Sico, quarum aliquas, silente nocte,
aure dilcernes; praeserrim in Asu-
la germanica, quae fracto in pri-
mo margine Aacu, infatur.
Oecimo- Sexto, ad Actulas, re
duci posImE caetera instrumenta
BISIIDA 1C2=

## Folio 248 — 779785487:0306
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000306.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
D EZSCF TR A C F. III.
pneumatica, v. 8. cornu harmoni- eum; in pastoritio, debet data opc.
cum, seu mulicum, vulsdcornet
a bonguin, _ serpens; in hoc Or-
gano fonus hoc nodo Formatur;
extremitari, admonetur Ccurella
quaedam hemisphaerica, perexiguo
Foramine, e cubo instructa, qui
Foramini, quahinleritur; OS POITO
ita admonceur pradicta Ccurella,
re parum aeris inspiretur, qui post
aliguor syros e orbes, quosta-
cir in hemisphario cauo, partim
relilic, parrim per Foramem, re n0-
IOS GyFOS aGAE CIFCA CaUItatem
cornu, e Cerpentis, expellirur, hinc
vides cemporis morulam, qua in-
ter appulsus veriulque porrionis
aeris incercipitur: si autem maio-
eis visaeris imieratur, vix circa
cauicarem cornu aéc immictus vol-
uicur; analogiam habes in infun-
dibuloillo, quo vinum in dolia
intundieue, si nempe ras intundi-
buliplenum sic, vinum per cubum
medio vali attirum, Auic quidem,
sed rectO moru; (I vero praedictum
ras plenum non sIE; TuNC Per EU-
bum spiracim vinum descendic; cu-
ius effectus rario clara el, quia
quando ras plenum eAt, pondus
vini foramini perpendicularicer in-
cumbens, recta vinum per cubun
extrudie; at vero rbi in vasis incli-
natofundo, versus centrum, id est
versus Foramen descendit, in spi-
ram ab acquisiro imperu agitur;
in quo non est difticulcas; adhi-
bericur etiam Foramina, ad exten-
Sionem Coni; Porro illa serpencis
Epira adhibetur, re canca longitu-
AO COntrahatur; COrnU enIM FaN-
ex longicudinis minus commodé
vlui cse poltet; in renatorio cor-
nu videcur eriam octiolum, illud
adinstar hemisxharioli excaua
ra aec in matgine, quoquoversum
trangi, re in spiram contorquea-
TUE.
Decimo. Seprimo, cuba huc eriam
perrinet; cum opera pixidis caux
hemisphaerica inAeeur: quod au-
tem paeum aeris, led magna vi in-
erudatur, instaca cibicinis bucca
restatur; iremque accentus color,
curgidi oculi, cumences inguli, et
Frontis vena; _c. acurus Fonus
cuba, maiorem rim arque aeris
mocum dicie; cur vero Lonus cu-
ba rehementius continuo cremen-
tointlata, per hos laleus alcendati
re primo ad octauam, cum ad quin
cam, cum ad quascam, cum ad di.
tonum, cum ad selquidiconum, cum
ad quarram perveniat, ancequam
quaticos tonos, vel Lonos dare
Possir, ve rule Meclennus; haud
dubic, vel ex quadam ribicinum
consuecudine procedit; vel exlo-
lemni rubarum carmine, vel ex
orisinsati nilu; quidquid sIE reS
ilta canri profeao non est; nec
quidquam ad cem Conorum Facics
immo rix duos tibicines invenias
qui praedictos omnes (alcus Faciane;
porro clangor tubae acuitur ex du.
plici capice, Prio Si cuba MinOr
sic, e oracilior, rulgo clairon;
secundo li rehementius inAetur;
materia aliud non facie, nili qua-
tenus Cuperticiem magis, vel mi-
nus laenisatam praeltat, hinc eenex
_ argentea aliis anFEPONNEuT.
Decimo-octano, de verc rulgo
muserre, nihil est quod dicam,
nempe calamoshabet, seu lingu-
las, quarum cremore, aer Aagella-
tux, alcernis morulis inceriectis, ac
Foras per canalem, addiris eriam
toraminibus, ad excentionem loni,
exumpit;

## Folio 249 — 779785487:0307
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000307.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L. 1B. Il. DE SON 18.
crumpie; de liruo mulico, vulgd
haulr-bois, nihil eriam dico, quia
simili fere lingula, quae reliquo en-
bo inserieur, instructus est: 2d de
si ris olticula illa, quorum alcera
extremitas Folli coriaceo includi-
tur, ad conciliandum Aacum, qui-
bus quali illicibus aues cuocamUS;
nempe ad AsulaM FeuOCaNEUE; ad-
de cylindrum valde depreltum; led
lariorem rerimque perexiguo FOra-
mine peruium, cuius Conus alaudx
Cancum imitaELIE, RCmpe In VenEEC
cylindri, Spirali inOCu, dex mone-
cur, dum adducto spirieu aer addu-
cirur; sic enim praetarum organum,
ori admotum, Ponum edic: deni-
que addes Aglinam illam auiculam,
aqua plenam, cum Foramine in
dorso; si enim per FOseUI aCFA
impellas, philomela cancum statim
audies; nempe aer ab aqua COIi -
primitur, ioicur rbi liber se sere-
ducie, PonaE; es etiam alia ratio,
nempe in spiras eriam agitur aCI,
cum in margine foraminis, cum in
cauitare interiori; sed ex dictis haec
ommino perspicua Funt; interim ob-
Seruas (mi FaIIOT) amice lector,
etiam ipsa pucrorum crepundia, (2-
tis difficilem materiam philosophis
suppedicare.
Decimo nono, huc renOCa OM-
ne sibili genus; primo enim ad (1.
bilum concrahuneur labca, ve sci-
licet aer fractus in spiras agaTUI;
cauitare suas spiras agie appulsus
secundo labrum inferius adduciene
extrorlum, digicis, ita ve cauita-
rem angustam relinquat, in qua
Pultus aer in gyros doieur: Tertio
similem cauitarem Forivant aliqui,
incer digitos, quam ori admo.
neane. Cine contrahantur in pug-
der: guarro in ipsis dentibus co-
dem modo, sed ad cenuem sibilum
num dioici, sive recti in os ipsum
Frangicur aer; sunc enim denres in
parre poltica conculum excauaci,
atque adeo impactus aer in praeta-
ca cauirare (piratim movetur; quin-
eo clauis pertoracae opera luculen.
eus libilus edicur; nepe in ipPOAE-
gine aër oblique impactus, Frangi-
FUE, aEguein orbes inEOLgneTUL, resI-
licque: deinde ex clauis Fundo, cum
vlera pergerenon possiriidem hc in
exilifiltula, quancumvis altera cius
exrremieas ObstruCta (IF.
Vigelimo, omiscram ni FallOr
Conum, quem disitus, in margi-
ne scyphi, aqua pleni ductus, (0-
l0 attrictu edere Poler; NEMDe
africtu illo vitrea Cuperticies Ten-
ditur, ac proprerea vibratur, id-
que sentim rehementius, reperico
Scilicer affrictu; hinc aqua Ferve-
re videtur; nempe cremulus Ccy-
phi mocus in aquam eraducieur;
hinc superkcies aquae vndulis cri-
Epatur; rarioribus quidem, quo
granior eA Conns; Frequentioribus
vero, quo acutior est; hinc vbi
Cerphus maiore scilicer aHrictus
Tonum edic, qui cum priore Facie
diapason, lingulae rnda duplican-
cur; quia eriam diapason dicie du-
plicatas ribrationes; hoc criam
obseruar Galilaens: quod vero
idem Cerphus peaetaro affrictu ad-
hibito, modo gianiorem, modo
acuriorem Conum edat, constat pri-
mo experiencia; aurem admoue, de
senties; secundo rario manifesta
est, quia seomenta tantum Ceyphi
TenduntuE, Qua quo minora CUnE,
etiam vibrationes Freguentiores
TuInC; Facio vero est, quia nono
immictaneur; porro in hac etiam affrictu censio noua inducitur, (eg
F0m. 11
ICHTO

## Folio 250 — 779785487:0308
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000308.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
2SC
PE ZSTCAE TR ACT. III.
menro marginis, dum iam prius
censum vibeatur, analogiam ha-
bes in chorda, quae in spicas agi-
tur, quae traud dubie, si nouus
motus accedar, Frequentiores
crunE; pari modo, margo scyphi
altrictu digiri in orbem dueri, in
Epiram senlim cendieur, cui certe,
ex nono africtu, nOuX quasi heli-
ces accedunt; hinc vibrariones Fre-
quentiores; hinc fonus acurior:
E corpus Teyphi manutencas,
quancumuis aftrices, nOn 10-
nac; quiamanus vibrationes im-
pedit; ex his reliqua Facile incel
liges.
Vigelimo primo, omiteram
eriam crepitum illum, quem act2,
val agicara Ccurica aurisa rulgd
edere Polent; cuius cario non pa-
tum difficilis esse mihi videtur, di-
ceret Rarim alignis aëris collisio-
nem feri; sed quid inde; rectat enim
temper re octendas, quomodo ex
hac collitione, interrupei aeris ap-
pulsus heri necesse lc: igieur Ita
Fcurica adducitur, ve continuus
motus intensior, versus exrremita-
cem, Ceu nodum scurica, cradu-
catur; unde necestario accidit, FCU-
ricam plurimum cendi, unde vbi
starim recticuirur, quid mirum, e
Propcer vibraciones crepirum edais
idem prortus accidic, cum vel ex
Aragulis, vel ex caperibus, pei
Succussum, puluis exeacItUE; nem-
De a quaruor angulis OTUS, CO
prorsus modo imprimitur, quo
Ecucicae imprimeretur; est crepirus
a Arnoulo edirus orauior; BruE
granioi est Conus membrana, quam
chorda: sed haec Tunt facilia:
quare iam restat ve ad vocem
RUMAna OFRLIOMEI COMMELTA-
da
PROF, COLZI.
Ratio vocalium explicatur: Vi
des quam docti Pumus, crudice le-
etor, qui alphaberum agoredimurs
ita est ingenue Fateor, aphabetum
est, Ced philosophicum, philoso-
Pho minime indionum. quod cer-
ce rbi quae sequuneur legeris; tuo
calculo nisi Fallor probabis; sed in
cerra capita; e numeros hanc
propolicionem distinguo, ve iam
fecimus, in ancecedentibus.
Primo, vor est sonus quilibee
opera ontcuris editus; lue per de-
ris inspiracionem, lue per respira-
tionem; nec eriam opus est, vrsIE
Fonus SignitiCaTIHUS, VE PareE; quod
licet dicat Aristoteles, de locucio-
ne canrum intellioi debet; quis
enim neget cantum elle rocem
quid porro ligniticer, quis dicat;
itaque quidquid lic, ego rocis no-
mmine, nitril aliud prorsus incelli-
30 nili sonum, opera gurruris edi-
EluIm.
Secundo, rocalis A, GutruTC APCF
co, itemque orcaperto, deminime,
vel exeanato, relintaro, exprimieue,
rE patet experientia; TriIC OMIHiUI
rocalium est facillima; cum lIM-
sux opera minimé adhibenda AEy
Sed modo limul Os, _ GuTEuF aDC-
rias, exprimes A; hinc rocalis A
pueris recens natis Familiaris elcz
immo rix aliam vocalem adhis
DetE.
Fertio, vocalis O gurrue ae
to, et ore tanculum inflaco, vel
exCaUAEO, PEOFCTEUE; est enim ali
qua spiricus, vel aeris repercussio
à canitare; hinc a caput in sphae
ricam vrnam immietas, quaneum
uis A proteras, audies O; idem D
aprotundis cauernis relonacirem-
qe

## Folio 251 — 779785487:0309
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000309.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L1B. II. DE SOVIS:
que a pareis, cisternis; tlinc ( dum,
Aclamas, manu os tuum obstruas,
non A, sed O criam innicus, cla-
mabis; quia aer d ANI Feper-
culsus, à cauitare oris, atque palati,
irerum repercuritur; hinc omnia
cana boant.
Ouarto, vocalis F exprimieur,
depresso eanculum ore, e adnora
lingua palaco; ita ve per rimam,
quali aec extrudatur; per rimam
inquam. Sed laciorem, patet expe.
riencia; nempe talem Poni vel mo-
tus modisicarionem vocaimus L;
hinc balacus ouium, e caprarum
in P delinit, sic enim depresto ore
rocem emireunE.
Ouinto, vocalis I exprimieur
masis deprestoore, ee quali com-
millis denribus, magisque attixa
lingua palato, ita re rima an gu-
Aior Cuperlir; sic enim omnis (0.
nus, qui per arioultisimam rimam
Eraducieue, delinic in I; hinc purlli
pixiune; sic ventus per angucti
inam rimam actus, Ponum cdic, in
I delinenrem.
Sexto, vocalis V exDEIMIEME,
commissis dentibus veL, e afIXa
proxime lingua palato; sed Con-
tractis, et exporrectis labris, ita
ee modicum tancum Foramen re-
ratur, venommé, appellé; rocatur
linguane, eo prorsus modo, quem
ad ruloarem sibilum adhibemus;
Patet experienria; obferuabis au-
rem hic tancum à me incelligi V
gallicum, nam icalicum vel est
I. masculinum; breuis vero, qua
dipheongus OV, vel alia rocalis,
de qua infra.
Seprimo, qualiber vocalis eA
est. cuius Ponus diu durat, vel pro-
corripitur, ex parum exrenditur; (0
penulrima breuis apud lacinos, re
deperit, vel F. Foemininum apud
longa, vel breuis, longa quidem
ducitur, ve omnis rlcima apud la-
Callos; verlcimastruius rocis danse.
asseurance: vnde non mucarur racio
rocalis, Ccd Ponus plus, rel minus
producitur.
Octauo, diphrongi sune vigin-
ei, policis cancum 5. vocalibus: TUNE
FitOS, ve pone, ante, cubile; vel
enim decem coniugariones 5. Vo.
calium, _ coridem, S Fran (ponan-
tur rocales, v. 9. on diversa eA ab
io; primam exprimie canis, dum
lacrar, secundum lupus dum rlu-
lac; exprimitur aurem diphcongus,
cum duxe rocales per modum riiue
exprimuntur; vel cum ica commis-
centur, linouae, vel oris OTUS, vE
quaedam rocalis mixca inde nasca-
EuF, V. 9. Eminus inAetur buc-
ca, quam in exprimendo O, _ apc-
riacue, re hr in exprimendo A, ha-
berur quadam rocalis inIXCA CX A,
Oad instar hebraici camets: pari
modo mixtam habebis, ex A, F; (
morusmilccas, ex A, I, clamabio
C; E ex A, V, clamabis O; an de
ai duas rocales dicumE, ITa VE PEO-
nunciatio in vleimam delIMaC; ex
ET, EV, FO, Ac rocalis per mix
rionem mocuum; itemque Cx. OF,
OA; item ex IV; VL;ac vero oujnio,
ot, 10, duas rocales dicune, per
modum rnius exprellas, sed de
diphcongis infra.
TTOnO, FLInC A, O. TUINE exETC.
MX Cx ra ParrC, L, V, ex alia, F.
eA rocalis media; e ve A, cA ad
I, ita O eAt ad V; sed ve dicam
quod res, est velos meacum liberum
relinguie, vel mediocrirer con-
erahie, rei multum contratie; his
quae in gallica lingua accentu no. ad de labiorum conrractionem, vel
libes

## Folio 252 — 779785487:0310
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000310.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P E ZSICAE YR AOT. III.
LibeTam apeFTIONeM; QIIE CCREE SI
vis labiorum rlam, vel non rlums
nempe ad vocalium productionem,
libero surrure, crumpie aei, qui
deinde vel linguae, vel dencium,
vel labrorum, vel denique torius
palati opera, cali, rel tali modo
moditicaturz icaque vel mearus li-
ber extrulo aeri relinguieur, vel
mulcum contraticur, vel medio-
ericer; relinquieur liber, CuM rEra-
que 1oXilla explicarui, e diduci-
tur, Tublidicque lingua, ee roci
apercumr, _ liberum pontem pex-
DCE; COnFEAhIEE VerO meatuS, Cum
rum maxillae contrahuncur, eum
lingua alturoie, ac se Se Supremo
Palaci Fornici aftigir; igicur vel oris
meatus liber est, vel contractus;
E liber, vel labia liberam apertio-
nem relingeume, vel canculum ex-
vorrecta contrahuneur; si libera
elt apertio, exprimitur A; C VerO
labra contractâ, exprimitur O; (
vero contrahicur oris mearus; vel
mulcum contrahieur, vel mediocri-
FeT; SI MUIEM vel labIOTUM aPeF-
eio libera est, de exprimieur 1. vel
contrahuneur eo modo, quo dixi
labra, ita ve quasi rocunduim FOFa-
men relinquane, e runc exprimi-
rur V Gallicum. j. Si demuim oris
ineatus ediocriter contrahieuE,
vel labEa NOM CONTRaLUIMEUE, e li-
vera patet ria, a exprimitur F;
vel concrahuntur praetato. modo, d
exprimitur V Tralicum, quod sel-
Donder E; ve V Callicum, FeLpOr-
det L; & O relponder A; Ilinc
altero lex este rocales simplices;
non plures, nec pauciores, quarum
genelim accipe; emirre aéra libero
gurture de ore libero, habebis A,
ac (i dum clamas A, immoca lit-
uaac mandibula comrahis l2
bra exporrecta, ctacim A muEaEnE
in O; si vero dumm clamas F, II-
mora eriam lingua, nec IOLA Ma.
Xilla, contrahis labea, F, in V
Icalicum verrieur; E demum dum
clamas I. ore incerno immoco, la-
bea quoque peaetaro modo con-
erahis, L in V Callicum mutabis;
Ouid clarius; igituE CUnE Lex VO-
cales smplices.
Decimo, iam vero quod Spectat
ad diphcongos, vel lune propria
vel impropria; proprix lune quan-
dorcuera veraque rocalis exprimi-
Tur; Conulque ab alcera incipie, in
alceram delinie; luneque huiusino-
di dixhcongi polris lex rocalibus
30. Line enim sex rocales praedictae
A, E, L, O, V, Y. Hic Y accipio
Pro V Gallico; obteruas ni Fallor
ordinem vocalium, quam bene
conveniar cum illarum geneli; hoc
polico a coniungi porest primo
loco cum 5. aliis; itemque secun-
do, en ribi 10. diphrongos, Ccili-
CeF ac, ai, a0, aH, a7, E ca,ia, ea
ua, ya; F. vero coniungi porest pri
moloco cum q. aliis, icemque le-
cundo en tibi 8. alias; I Cum Exi
bus, en ribi 6.O cum duabus, en
4: V Cu rnas en eibi duas; Sed
hi FexmIII 10. 8. 6. 4. 2. FaCIHHE
30. Coniunge A vis: Iproprix
rero diphrongi. Cunc quaedam le-
minocales, quae revera Cune lir-
plices, led non plene pronuncian-
EIIE; V. G. InTeF AO, EO, AF, EV,
OV, AV, IX, TF, IV, ZE, ZY, nam
plures esse non pollunt; lemiuocas
les appellaui, quia non plene pron
Feruneur.
Indecimo vocalis A plus aeris
consumit, quia libero rerimque
mentuprotertur, hoc est tum oris;
rumlabiorum; O paulo miniis pron
PECd

## Folio 253 — 779785487:0311
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000311.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L. 1B. II. DE SOTTTS.
prer repercussionem; cum F, eum hac, cum ipla vocalis expressio-
V, CUM L, EUM Y; VE PatCE eX di-
ctis: alpicario singulis rocalibus
attigi pocest; a (pitaEAE auTeI VO-
calis, eum aer paulo MmaIOre Ni CX=
crudieur, impingicurque in pala-
cum; nempe rbi rocalis proteremi,
aecollicur e quasi cendirur poltica
palaci pars, ac circa ruulam ve
vocant, in cauam portionem (phx-
ra, hinc inde, exCaMAEUE; CHE au-
cem mollior illa palati pars, e ad-
instar crassioris membranx, quip-
De quae Colida non ett, Led caua,
Ve cd scilicer mucus e alia picui-
Ex c cerebro Auentis excrementa
recipiantur; itaque rbi vocalis al-
pirarur, paulo alcius peaefata mem-
brana acrollitur, cuneta hec(I vis,
vel in re opera speculi, vel in alio
tuis oculis facile probabis.
PROD. CCZL VI.
Consonances labiorum explican-
tur: Aliquor propolirionibus t0-
eam rem hanc, quae ad confonam-
ces perriner, complectoi.
Primo, s. contonances, que
labiorum operam desiderane inue-
vio; prima est M, qua omnium Fa-
cillime pronunciatur, hoc est lim-
plici labiorum explicatione, vel
apercione; henim claulo prius oie,
vis proterre ma; eodem instanci
quo aera eIEriS, dE A PTOFOEEO VIS,
labea simul explicabis; tunc enim
heri non porelt, quin pronuncies
ma; VE enim A vocaleIM, nON VecO
consonancem MI proteras, claulo
prius ore, priiis debes labea can-
rulum diducere, anrequam A p1I -
rum proteras; quod si credere de-
rrectas, Facile tu ipse probabis;
igicur simplici labeorum diductio.
ne, vel seris expultione; nempe
Simplex illa motus aeris expul(i
modisscacio, qua rocali accedit
Facic conlonancem M; moditica-
tur aurem; quia cali modo ex la-
biis crumpie; sic aqua cali modo
crumpir ex rubo; quia cubi octium
cali nodo componieur; nempe
extremus margo cubi plurimum
confere, ad hanc, vel illam
exumpentis aqua contigurationeim;
igitur cali modo aer Simul ex guE-
ture expulus, atque ex ore crum-
Pens, in labiis rel collidieur, vel
CONFIDMEAEUE, vel IOdiACAEUE, VE
ma Conec: hinc opera Oigami COn.
Conancem M exprimimus; immo
admora cantum, ori manu; hinc
qui labiis carene, conlonantem
hianc minime pronunciane: Fline
CUM FaCIILIIC PFONAMCICEUE, II-
Fantes carim Fere luum mama ex-
PrimunE.
Secundo, ContOnanS P FOEA-
tur cum explosione, recento Ccili-
cec canculum aere; de labris, quasi
vi quadam, diductis; hinc ab aëre
contento, e quali compresto, lan
bra exporriguneur; hinc dum ex-
plodicur aer, vel in cacapulca, vel
in cubo, de quo lupra egimus,
P. 243. 12. I. Qudicue Pa, vel par
vel. pos _c. hinc dum quis in F2-
biem agitur, Frequenter crumpie,
in pa, par, Xc. quod vulgo diciu
iuS pester; nam pex ira in ore airi
mam continet: hinc crepicus alui
TOBAE P; vnde rulgATO HOIMON 2C-
cepic: Ced haec clariora Pune, quam
ve diucius in iis AxreamuS; Ftine
E quis aduertus lucerna Aammam.
PFOFEEAE P, in OTu AAMIMX, nOn
modicum explosionis effectum ob-
ne pionuncinrui mas modo simul secuabit.

## Folio 254 — 779785487:0312
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000312.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PET YSICK TR ACT. III.
Terrid, occurrie rertia conlo-
nans labialis scilicer B, quae For-
macur quodam medio labrorum
motu; non quidem simplici aper-
tione, ve ma nec pura explotione,
repa, led moru quodam de vero-
que parricipante; ica ve labra apc-
riancur, Led non line aeris conten-
tione, vel compressione; d der
conrineatur. Sed non sine aliqua
apertione; hinc aer parrim crum-
Dir, parcim continetur, idque li-
ul verumque; l enim libere
crumperec; line praeuia comprel-
Lione, Conarer ma; s vero cum
praevia contentione, vel comprel-
sione, Fonarer pa; li vero limul
verumque ex parte hac. id est crum-
par quidem, led non libere; Pona-
bic ba. hinc ex hoc reris cum la.
bris appullu, rremunt labra, dum
ba exprimitur; hinc aliquae ribra-
tiones, quibus infances adhibiris
digiris pullantibus, aliquando lu-
dune: hinc si digiro aurem. ob-
Aruas, dum balas, praedictas vi-
brationes actonieus senries: itaque
cum tres praetatae conlorrantes ta-
cillimae sine, ab iis pueri Carim
incipiune. Cuum mama papa,
babau.
Ouarro, F, vel e orxcum labro-
rum consonans est, Aitque per con
cinuam explotionem; igitur cAP
continuum. Ceu Ruens, Peu ligui-
dum; proterturque, vel per com-
milturam verinsque labri, relicta
scilicer rimula, vel admoro inte-
riore labro superiori dentium Or-
dini, relicta eriam rimmula, per quam
aeore aer crumpens Aare dicicur;
hinc Aat veneus, ignem atlamus,
AatuLque noCteE YnUI F COnAC.
Duinro V consonans. Teu B gFX-
cum, cA ad B, VE F et ad D; prOn
Ferrur per continuam aeris emistio
nem, illi omnino similem, quae F2-
Cit B; CAque B continuum, AuCIIS,
liguidum, molle; cuius aslatu, la-
bra crilpantur, ac Frequenti vibra-
tione cremune: hinc quaedam nan
riones rix distinguunt va a fa 8
Sifo dicumE, pro vino, _ finum DrO
vinum; vteaque aurem contonans
Facilius pronunciacur; alrerius la-
bri opera, Ccilicet inferioris, affixi
Luperiori denrium ordini; imino
 huius labri tantum opera prO-
ferre coneris, bà, dices va; e pa,
dices fa: Itaque F e B nOn LUHE
pura labiales, cum etiam ad illa-
rum exprestionem opera dentium
accerlarur; igitur purae labiales
TUnE 3. MI, P, B; non pura, dux,
P, 6; quae partim labiales, pareim
dentales TUIE.
PROP. COXLVII.
Omnes consonantes reliqua operis
linguae proferuntur: Inturges illico,
aC diCeS PERECE CONFOMANTeS qua
linguxe Cune, dari etiam contonan-
res ourruris, palari, dencium, immo
hanc rulgarem esse licerarum diui-
tionem; Fateor, aliquas else con-
Conances, quarum expressio palati
opcram, vel dentium, vel Forre
surruris deliderane; contendo ca-
men nullam esfe, qux lingux ope.
ram non adhibeac; quod ve lucu-
lenter ostendam, propolicionent
hanc, quae paulo longior cs, in
certa capica distribuo, cerrilque nu-
meris distingo.
PEIMIO, VE PEOFeFAS C, vel n, lin-
onam adhibes, idque, Arbi roca
lem exprimis, linguam Cuperiori
dentium ordini aflixam, et quali
aeri exirum obstruencem derietass
est aurem consonans, post labiales.
omnium

## Folio 255 — 779785487:0313
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000313.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
e. 1B. TI. DE SON F3
omnium Facillima, ex quod M est
in labeis, hoc ipta L. est in lin-
Sua; hinc lallare ve hc loquar di-
cuntur pueri, e lambere canes,
dum lingua, perinde quali co-
chleari, aquam hauriune: hinc
lambere et allambere dicirue Ram-
ma, quod scilicet ad instar lingu-
lae mollicer illabentis, moili qua-
Ei aftrictu acrrectet: porro vox lin-
Sua huic organo honiHcando COI-
cella est, quo L exprimieur; hinc
ab L incipie e dicirur lingua: pOr-
Eo L cribus modis modificari po-
test; primo si affixa lingua Cupe-
riori dentium ordini demictacur;
eo Ccilicer modo, quo diximus;
secundo, li palaro aftigarur, altig2-
tur inquam, veroque modo secun-
dum culpidem; certio, culpide aF-
Axo ordini dentium inferiori, e Le-
liquo linguae segmenco ipsi palato;
Prima modificacio Facit L vulgare,
lene; Secunda Facier inflacum, al-
cum, FOnanS; terria L liquidum,
quod hispani cum duplici L Cx. -
Primune, v. 8. Flama, quod pro-
xime accedie ad Liama, nOn Ca
men idem est cum, etiam L liqui-
dum coniungatur cum i. V. 8.
Eli: vno verbo character huius
conlonantis in eo potieus cst, quod
eodem simul instanci, attixa linoua
LCPATETUE, EEAeF CxUMPAE; nec VIlO
modo lingua aera contincac vel
cohibeat.
Seclnao, Ppronunciatur Ccus
explotione; hinc quod P in labris,
F iI lInOna CCE; eXDFIICAE AUECIM
aftixa dentibus, vel palato linguam
Cohibico rantulum aere, vel CoIr-
pretto, prius quam linoua exicum
aperiac; est enim lingua quali oris
incerior porra; Pcu pons duccarius.
rera surture cohibuic, de comprel-
Cc, Obstructum prius exicum pan-
dic, Conat T, cuius criplex est imo-
dificatio; primo pronunciacur af-
x2 lingua dentibus; sccundo, p2-
laco; cerrio, inferiori dentium ox-
dini, secundum culpidem, de ipsi
palaco secundum reliquam porrio-
nem; prima modificatio Facie T
rulgare, nicidum, ee minimé affe-
ctacum; Cecunda, Cuperbum, into-
lens, Deculans, inslatum; tertia li-
quidum, quod rix nostris idioma.
ribus in ru est, Talcem quod lciam,
nili Forre in quibuldam regioni
bus, a rusticis mulieribus vlurpe-
cur, dum poreos appellane, dt Cuum
tia canume: igirus characcer sinon-
laris contonanris T, in eo consistiE,
quod dicar explotionem, opera
lingux factam.
Tertio, consonans D in lingna
Facie, quod B in labris, exprimi.
turque affixa lingua dentibus,
concentoque cantulium aere 3. ac
compresso, prius quam adduca-
EuE, vel deprimacue; cA enim D.
ediam INECE L, T; dC de VEEO-
que parricipat; nec cantam explo-
sionem efciE, guantam T; nec
penicus nullam reL, quod simpli-
cem deprestionem dicie, sed ali-
quid de veroque hraber: ve B ali-
quid habet de M, P; contule su-
PEa PEOp. 246. MUIM. 3. DC hiCFC-
perere cogar; haber eriam D eri-
plicemillam moditicarionem, de
qua Cupta; iuxca secundam ab.
Anolis pronunciacur; ita enim a(-
Cuetiune a primis annis, re rix ali
tex exprimere pOSSInE ; IUXTA TeE-
eiam vix est in vlu, nili in quibue.
dam regionibus, apud aurieas,
qui Cumn dia hoc est da liguiduira
vocis; hinc postquam emictum IACOnAME, rEtuOS equoS anient
BOELO.

## Folio 256 — 779785487:0314
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000314.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PHZSTCF TR ACT. TII.:
porronemini dubium est, quineres de T sade Hlebraicum; Facir enim
Pracedentes consonances, linsux
operam adhibeane; sestat vede
aliis idem octendamus: Llinc dens
a D recte dictus est, quod maximé
Proferendo D denres inseruiant.
Ouarco, S est quali P conrinuum,
ac productum, estque ad T veF,
2d. P; E enim explosiOnem OpCFa
lingrx Factam, producere, ac con-
tinuare conceis, Carim P converris
in S, _ quasi sibilare incipis; adti-
bespeculum, sc truinlmodi mocus
Facile obleruabis; impingicur enim
aer in dences, tali, vel cali modo,
a lingua cohibicus, ac moditicatus;
hinc S licera dontalis recte dici-
cur, licer lingua, immo et aliquan-
do palati operam adhibeat; POtro
S quadruplicem modificationem
habet; primo commissis ferc den-
cibus, altixaque luperiori dentium
Ordini lingua; Secundo, aFFIx2 P2-
lato; cerrio, inter verumque den-
rium ordinem canculum exerta;
quarro, ipsi commislurx delicarius
admora; prima modificatio S vul-
sare facie; secundas clarum, acque
indacum; cerria pingue; quarta
molle, hc orium lrali, ac Cerma-
ni pronunciane; vno verbo omne
S (ccundum omnes modiAcariones,
liquidum cst, id est conrinuata
pronunciatione expriirur VE E,
dE B.
Ouinto, Z, est quasi D conti-
nuum; estque ad D, quod S, est ad
T; ve patet onde os valere dici-
rue; haberque quaruor illas mo-
disscariones, de quibus numero (u-
Periore; licet cerria eE quarca o-
dicum discriminis in Z habere vi
deancur; hinc rulgarem opinio.
Z Simplicem exprectionem, et si
duin peoters D, prolegni rlcerius
camdem pronunciacionem conaiis,
Dsarim utabis in Z; quod est
liquidum.
Sexro, R a cremula lingua FOr-
IAEUE, VE PacCE: hinc qui ancy.
LoglosTo laborant, vulod filet, R
nem caltigabis, quae rult ZL esse
proterre non pollune, nisi peius
Luccidatur; hinc ii, quibus lingua
cralsior, e pinguior cA, crastius R
proterune, quod aliquid de L Par -
ricipat, quas dicerene Lrex prO
rEx; CUIE VeIO TCIMPEE L, PEOF ab
iis adhibeatur, qui rancare ve sC
Loquar, non postune, rario claristi
ia est; quia ra v. 5. ec la eodem
moru lingux PIOFCEHMEIE, ALEIC-
morem, quira convenit, non re-
2d las excipias; porro dinerlas ha-
bec R modilicariones; nam ali-
direram duplicem, re at GracUm,
quando cs asperius; aliquando
lenius, _ mollius; illo veuntur
Locharingi cum est R rnicum;
hoc reco cum geminum; illud di-
cir maiorem cremorum, hoc vero
minorem, incer verumque cA R
rulgare, veramque extremicacemm
vericiolam Fusiens; denique R,
est liquidum, re constat; et lin-
Sua, hoc eremore, vel ad dentes,
vel ad palatum colliditur.
Seprimo, N proterrur admota
lingua palaco, e carim depressa;
ita ve aeris pars per nares exrruda-
tur; hinc licera nal est, vnde For-
ce nalus ab N dicitur: hinc si na-
res obstruas, dum clamasna, vix
na dilcernis à da; Porro aftigieur
tanrum culpis linguae palato, reli-
quo margine polterioribus denti
Dus Cupremi ordinis adhaerente.
Octavo, K consonans cst, qua
proterrue actina radise lingux, vel
adOta,

## Folio 257 — 779785487:0315
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000315.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
L 1B. II. DE SON 15.
admora, ipsi ruula, ve facile pro. ad V, veB, ad B; vr Z, 2d D;
babis experientia, cum rancula
explotione; hinc s Fremorems vuulx
adhibeas, crocirancem vocetm au-
dies; aliquid sumile facis dum (pu-
cum educere, vel extrahere Tentas.
Nonoq vel C Cermanicum con-
Conans est, quae Fere expPIIEUE VE
R, nisi quod mollior est; igieue
nec tanta est aeris collilio, nec can-
ta explosio; a Pars acris peT HaLCS
videcur emirri, itaque est quali con-
tinnara, medioeris camen ex plolio;
hinc y est ad R, veD ad F; veB
ad P; ad N verd reB, ad MI; vE
I, 2d L.; hinc ab hoc y dicicur
sargarixare; cum simili Oru
HaT.
Decimo, Si R liquelcat, abic in
Cha Callicum, vel cia ltalicum; cAt
enim R concinuum, vel liquidum;
eAtque adR, vrF, ad P; vE 5, 2d T;
est aurem huius criplex moditica-
cio; primo excauaca ranculum ex-
ciema lingua, ad instai canalis, et
dentibus propius admoca, runc au-
tem accedit propius ad liquidum,
quod rero artinet ad modisicario-
de quo supra actum CAt nUM. 2.
estque iplum C Tcalicum, vel L a-
nes, primo accedir propius adI
rinum; sic enim Icali v. 8. caeci
pronunciane; estque contonans
lingux, pocius e denrium, quam
liquidum, vel ad R liquidum, iux-
valari; secundo adducta IMETOE-
ta primam moditicarionem; lic
prouinciales Tuum ic suis, ve luum
chose pronunciane; lccundo acce-
dir propius ad D liquidum, terrio,
lum, palaro admora, d excauata
est purum iod Hlebraicum, vel ie,
seu ee Callicum, quarro accedie
linoua, estque sc Tralicum, vel ch
Callicum; denique si plus adhuc
bic sch, vel schin Hlebraicum, cum
ad R liquelcens, iuxta cerriam mo-
disicationem; sic Eispani Tuum
Georeium PronuncianE; POrrO Si
quaeras cur haec consonans propius
ad alias secundum diuerlas modit-
cariones accedar, reponam illico,
ideo etle, quia morus, quibus le-
lingua inerortum adducarur, Cona-
puncto in dextro latere.
Vndecimo L, contonans, vel
iod HTebraicum, a O vel, liquel-
cente retuleae; cum eriplici imodi-
cundum diverlas modificationes
haec contonans exhibetur, acce-
dune propius ad mocus illarum
ficatione, immo quadeuplici, ex-
contonantium: praeterea non de-
lunc aliqui, qui se cum pronuncia-
re nequennt, dicuncie, v. 8. CAt
primirur aurem per concinuacio-
enim aliquid analogix.
Duodecimo, hinc habes sexde-
cim consonantes, quarum decem
cum R, lingua opcram deliderane;
nem contonantis , vel y, eAtque
T0m. II.
porio quemadmodum lingua Tuum
R haber, quod Ccilicet ex lingux
rremore nalcirur, ita ruula, vel (u-
prema lacinx, Cuum habet, quod ex
ruula cremore relultat; ita quo-
que labea luum habene, ab codem
labeorum cremore orrum; audisti
centies hunc labrorum crepitum,
quo rustici pullos equinos abigere
Colene: est cerre quod mireris, mi-
riticam authoris narurx Cedulica-
rem, qui criplici quinario cum eri-
plo K, vel ve melius dicam, qui
quadruplici senario; cotam lirera-
rum, seu rocalium. Ccu consonan.
tium, hoc est cocam humanae lo-
quelae rem detiniuic; eo scilicet
ordine, quo nelcio, an quidquam
H K
Eacilium

## Folio 258 — 779785487:0316
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000316.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PE ZSTCE. TR A CT. TII.
Facilius, _ simplicius excogieARE
Post; in rocalibus illum ordinem
iam vidisti, in consonantibus, Cx
ditis Fdcile collIgere POLCSS MEIE-
Dc in labris, deneibus, palaro, si-
miles morus, miles quoque con-
Fonances producune; similes in-
quam, non caldem; est autem ille
morus eriplex, vel enim nulla BE
explotio, vel aliqua tc, vel parrim
sE, partim non hc; co modo quo
Cupra explicacum est; I nuIla HE,
in labris est M; in dentibus, L; in
palaco NV; h aliqua Hc, in labris,
est P; in dentibus, F; in palaco
K; E vero partim AC, partiim nOn
AE, i labris, est B; in dentibus,
D; in Palaco y; hinc vides EreS
istos morus, Scilicee libera aper-
tionis, explosionis, ee lemiexplo-
tionis; si vero liguelcant licerae
explosionis, in labris, habes F,
vel o; in dentibus, S; in palato, C
Icalicum, quod deinceps in hioc
cancum sentu accipiemus, liquel-
centibus Ccilicer tribus CyllabIs ca
50 en; l derrum liquelcant licerae
Temiexplotionis; in labris, habes
VContonans, vel B; in denribus,
Z; in palaco, I. consonans, vel
iod; possec aurem verumque ap.
Pellari vica, et iod, quod hoc mo-
do pingitur; ad de his quindecim,
riplex R. labrorum scilicer, linguae,
de ruulae, vel lupremi gurturis,
igitur decem e octo conlonantes;
simplices, recenteri pollune; quibus
 6. rocales accedane, 24. literas
habebis, Ceu coridem Ponos, qui
bus humana loquela comprehen-
ditur; Sed quia labrorum R vix
rui esse porest, idem dico, de R
surcuris, nisi Forre uc habrxorum
Aiim, quod ica depingicur V; hoc
16. conlonantes, quarum s. labia-
Les lunt, 11. vero aliae vlum lingua
adhibenE, VE COnSEAE ex dictis, nOM
quidem Colius, sed rel denciums
vel palari, vel supremi gurcuris.
Decimo-tertio, alvirario Facilé
coniunoi porest, aflaro Scilicet
Mollicer aere; nON Ica FOFEE CUIMI
omnibus. Sed cum quibuldam v. g.
CUM P, B, D, T, R. 7; nemBC al=
Piracio Eingularem conciliac pro-
nunciarionis modum; lc Ctaeci
Tuum o cam mollirer exprimune;
accedie proximme ad S. iIxta quaE-
eam modificationem; porro ad di-
Ringuendas modificariones varias,
cuiustibet contonantis, punctorum
rlus commodus eset: V. G. VE ex-
primam S secundum omnes (uas
modificationes; primam moditica-
eionem nudum S, line punctis ex-
hibet; S cum puncto in superiori
Temicirculo, sccundam; S cum
puncto in inferiore, terriam; S de-
inum cum duplici purseto quartan,
in aliis consonantibus eodem fere
modo procedes: ex his eriam col
ligis ira alphrabetum larinum, ec
32licum emendari pOtie, VEvOCZ
les nunquam consonantium loco
CIME: aeque adeo Cint 6. vocales
PATR 23 C, 13 O, H, Y, SIE QUECIR
B ConCovantis V loco, 87. id eA
iod loco. I COnLONAnEIS : SIE etiam
Gvez vel veC Germanicum, C
reto re sc Larinum, vel Tralicum,
in lingulis vocalibns, hoc poltos
16. conlonances cum luis modifi-
carionibus Custicere pollune, eoeque
Simplices, Ccilicet M, P, B, P , 6y
L, F, D, 5, Z, N, R, C, C,, R
quod spectar ad contonantes dupli
cesnullam diftscultarem continent,
e longe plures lune; quam qua
eriam omisso; Paris esse videnrur rulso ponancus, led de his laris.
PRO
25

## Folio 259 — 779785487:0317
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000317.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. II. DE SOH IS.
PROP. CCXLMMII.
Aspera arceria omnium fere in-
strumentorum soni vicem gerit: AI-
pera arteria es organuIm vocIS, CU-
ius altera extremicas in multos
eruncos provacara, pulmonibus
adhaeret; aleera vero laringi acque
Palato; hoc polico, probacur pro-
Dolicio; nam primo chordae tenla
vicem gerie, eiulque vibrationes,
ractu e vilu percipi poltunE, ve
Coltar; du enim canis, admone quae-
C0 digirum, ee tremulu illum mmoru
micaneis arcerix senties; aue dum
alius canie, admone propius ocu-
lum, Cubluleancemque, aC FECIeN-
cem arreriam alpicies; igirur chor-
dae renlae rice defungitur; Acculam
quoque imitarur; immo Astulx nO-
mine rulgo appellatur sisstet; nemm-
recubum e canalem hraber; quo
aer emircitur; neque huic rubo Tua
Fenestella decst, qua ad nares viam
aperie; _ si nares obstruas, inde
Ponus redir per reflexionem; adde
quod ipia nares ad instarincinna-
buli cremunr,non decs criam cym-
pani membrana, ad postremum Eci-
licee palatum, quam iphs oculis
videre poreris; vel opera speculi,
in re iplo, vel in alio, line Specu-
lo; immo illa membrana actolli-
tur, e cenditur, dum vocem edi-
mus, igicur omnium inCEFIIMCNCO-
rum vicem gerir alpera arceria, leu
trachea; qua est instrumencum
vocis.
rum laringis; Cunc enim plures
es remittitur, et granior euadat;
musculi, huic organo Famulantes;
hinc Ei dum canis, O5youdes can-
52s, e vocem actollas, iilico 05
iplum, quod quali cA erachex ca-
pur, Curlum adduci versus palacum
Tenties; ee s eodem FeImpOrC OS
Romachi (VE vOcanE) ad Rerno-
nis radicem altera manu FanGAS,
Deque porest esse Facilior modus
Toniacuendi; nam dum cendicui,
Centies diaphragma demirri, onde
pulivonis demissio neceslario sc-
quirur, ex crachex adductio, e
censio; inde Freguentiores vibea.
Fiones HuME; acque adeo FOnUS
acurior; contra vero per remissio
nem crachea, Lonus graniOr; POr-
1o dum siauc canis, iplum crachex
capur deprimi Cenris, et quali pul-
mones Turlum adduci; hinc qui
bactum canune, capur e mentuin,
et Fauces iplas deprimunE, ve ora-
nius canane: hinc torre roxbassus
derinarur; Contra vero acurarum
Turlum adducirur, opera mulculo.
Partium Cantor, ve acurius canat,
capue, _ Fauces accollie; hinc re
Plurimum cerere e gracili Cune
collo; Elinc grauium partium can.
coresre plurimum pulmonum mor-
bo laborane, cum proprer praemis
lam rationem, cum proprer aliam
de qua intra.
constat carcilacineis, qui ad rem so-
ni plurimum conferunt; Nam pri–
mo Arias quali excauacas relin-
quune, quibus Ccilicet aer spica-
tim emiccitur; praeceree peaemissi
aniruli inceorum orbem non Fa-
ciune, (ed modicam sectionem EPO-
Phago coniunctam vacuam relin-
guune; ve sic quali communis al-
lcus, ex quo in crias aer deriua-
TuI, ec in quem e Ariis redic: Elinc
t.
duirs
LLOF. LAt
Flinc tenaunt. st sonsuto
tROT. OC.L
Trachea innumeris fere annulis

## Folio 260 — 779785487:0318
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000318.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
260
PEZSICAE TR ACT. III.
dum cenditur erachea, explicanEUE
Arix; dum illa remitritur, hae con.
ErahunEuE; praecerea praedicti ai-
nuli distrati pollune linguli, ita ve
maiorem cubi cauicacem Faciant;
vel contratii, veminorem; ex his
vides roram rem Actula, Lingulari
modo ipli erachea competere;nem.
De aer per Crias actus, morum il-
lum spiralem Facit, quem in fictulis
oberuanimus; vel re dicam verius,
aer per planum alueum recto moru
discurrie, per Arias vero quali per
Caleus, hoc est quali vndatim; v. 8.
Fig. 69. c sectio corporis sriari AF, Bcque
REF promotus ab A, versis F,
ita ve cramicem huius sectionis
ABITCODE decuErAE; sc alia CC-
Atio FK aequalis penits AF, Led
magis distracta, décurratque aer ab
F verluS K, infistarque cramiri le-
Ctionis; haud dubie, decurret ci-
eius F H, quam AF; quia Scilicet
in FHE plana propius accedune ad
tectum, ac proinde mocui minis
obACtUnE; cum eamen secus acci-
daE in planis AF; igicur quo an-
nuli erune distractiores, Lonus erie
acurior; hinc tendieur trachea, ve
ACUEIUS LOBCE; LCWIELIEUE VETO VE
SxaIIOF PONUS AaE; adde quod
yoydes laxari, vel Aringi porest;
d HOC VEFOramen, vel anoustius
BE, vel laxius; illud quidem ad
acutum, hoc vero ad gravem (0-
num; imo ad BUnC fHCII, EOCa
_achea modo in laziorem, modo
in angultiorem cubum, vel cana-
lem componitue; hinc cum oydes,
eurm anmuli carrilaginei TunE, re
eiera Fractionem contrahi, vel ex-
plicari possine; oblerua rnum esse
omilsum, cum de Astula Scilicet
circa cimndem cylindeum cauum
se ad Astule Conum, immo plures
diverla longicudinis, ita ve intra
cundem cytindrum, multas Cono
rum contonantias habcas.
PROP. CCL. Lo
Pueri vocem acutiorem habent;
Tum quia cracheam renliorem ha-
bene, et laviorem, sicur ee reli-
quas corporis parres; sic cenlam
e laevem pellem habene in genis,
FIONEC, EEC. HaI FCIBBIS _L XF2S
pellem rugis aEperat; cum quia
trachea canalem angustiorem ha-
bene; acqui ex reroque capite lo-
nus acuirui, ve constar ex dictis;
nec est quod aliquis ab abundanri
calore, hunc effectum pecatinempe
homo faemina calidior est, cum
tamen haec acuriorem cdat vo-
CeI.
PROP. CCLII.
Adolescenres puberes vocem mu-
eant; Acuram Ccilicet in GPaVEI
cum quia quodam naturae nisus
cuncta corporis vala, cunctique
canales e ductus explicaMEUE, ve
videre es in nalO, OFE, _C. TUMI
quia pellis asperarur, re in plantis
iplis videre est; Led ex veroque ca-
Pite, rox granior efcitur; adde
quod cempus ee aetas cuncta depri
mune, re in genis, palpebris, Tu-
perciliis, videre elt; immo ec in
IaTurA ACU; IgIEUE AETCTIA CONETA=
hicur; cll.
PROP. ODLIIL
Reacto PaILC La  COIIIALS
enim laeniore substantia; hinc vul-
tuS decor, Ftons tenla, clegantes
gena, _c. ioitur cum ab arrexIE
spiralem canalem cis cunduci pOL. alperitate vex inscaNC(CaE, ee vE
LC
Famina doem nnor sot

## Folio 261 — 779785487:0319
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000319.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
LFB. II. DE SON 1S.
Ec loguar asperetur, cerre a lxvi-
tare e censione acuitur; adde quod
rala anoustiora habet, ve recte ob-
Peruane Anacomici; hinc viragines
rocem hominis cdune; vidimus
aliquas huiulmodi, nec line barba;
Sed ve obiter monea, caue a Faini-
na, quae voce hominis; et 1b ho-
mine, qui voce Faeminae loquitur;
hic nempe, non Famininam modo
debilicarem, verum eriam crude-
lem indolem parricipat; videus
enim in omni animalium specie.
Faminas crudeliores esse; illa vero
quia vireure malculina pollens,
inde arrosantior ac luperbior cua-
dic, ve clarum est; cur vero Fe-
mella iram e rabiem facile conci-
piane Cuo loco dicemus; hic Fan-
cum indico, eo plexu tibrarum ca5
constare, qui cum renerior, ac
delicarior lic, morum Facile ab. ina-
sinatione derinatum Culcipie, inde
aurem humorum de affectuum mo-
TUS; SIC Pneri FacIlE COIMOUCHEHE:
Led de hoc alias cum de homine.
PROP. CCLTTT.
Pueri, qui vocem graniorem ha-
beni. pulmonarii et plurimum ena-
dunc: Rario CA, quia CIIM VOX
illa granis laxiorem trachex mea-
cum, Seu canalem esse cuincat, dum
Spirane, acque respirane, hoc est
dum animain adducune, de expel-
lunc, maiorem pulmonisnilum
adhibene, nempe laxiore Foramine
plus aëris expellitur; igieur Caepius
aera adducune; hinc mulciplicatus
pulmonum labor; unde tandem
morbus accedie; ex nimia scilicee
defarigatione orsani; aliguor ex-
empla recensere polsem.
PROF. CCL1
Eunuchi vocem graciliorem ha-
bent: Ouia cracheam angustioreim
habene, cum nacurx prolihcantis
nisu, quo ipsi carene, cuncti mea-
tus e ductus, explicentur, e la
Xentur; Vnde homines libido Fol-
vere, acque laxare dicitur: adde
quod illis plus Tucci, e humidi
inest, ve e Fceminis, ac pueris;
hinc eracheam laviorem habent;
onde cerre fonus acuitur; in eo-
rum rultu hoc iplum videre est ;
nullis rugis alpero, vel arato, nili
Cenio conticianEUE.
PROP. CCI. V.
Senes decrepiri tremulam quidem,
sed acutiorem vocem habent; Rario
ese, quia cum cuncta Tenis decrepi-
i Reciora sinc, haud, dubie funtma-
gistenta; ve videre est in mebrana,
charca, chordas Folio, ac. igitur
cracheam cenliorem habene, quia
scciorem; igitur acurius Conan-
cem; durus camen ee ingrarus est
Fonus; quia licet tenla (IF, alpexa
ett, non lanis; hinc rox a censio-
ne habet, quod sIE acuca; ab al-
peritare, vero quod dura, e Ful-
ca lic; adde quod senum pulmones.
Subldune, rido adducieue arteria,
ac cenditur; itaque in pueris est
censa, led lanis; quia multum.
humidi inest; igieur vox acura, d
Sonora; in senibus verd centa, sed
alpera, proprer Sicciratem; igieur
vox acuca ex fusca; in viris aurem
medix xcatis, nec ica renla, vel
contracta, nec ica lauis, sed an-
pla, ee lara; isieur vox granior
es; immo in Penibus meatus etiana
ancustiores Aunc; ad de quod pue-
vi ex Cenes pulmones contractiores
IE IE. 3
habene

## Folio 262 — 779785487:0320
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000320.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
2.62
PET ZSTCAF TKACL. 1LI.
trabent, vel angustiores, igirur
minus aeris concinene, igitur mi-
nus expellune igitur velocius; isi-
EIIF VOK eA acutIOE; SecUS VerO IO.
bustiores viri: Ilinc rox acuta
procedit, vel à centione trachea,
vel breuicare, vel angultiis; srauis
vero contra ex minororentione, ex
maiore lonsicudine, de laxitate;
hinc qui acceriam laxiorem ha-
bene, grauius canune, icemque
qui longiorem; secus rero qui
breniorem, e angustiorem.
PROD. CCLVI.
Timor vocem aenit; Ouia ti-
RIOTC STIngNNEuE mCatuS; adde
quod pulmones subsidune; vnde
Fracheanecellario magis adducicur,
dc cendicur, Ced ex veroque capire
vox acurior est.
PROP. CCLYII
Morbus es debilitas voce aenunt:
Mlorbus quidem, ille praelerrim,
quo pene homo conticitur; nempe
cuncta membra exliccantur; hinc
mearus contrahuntur; immonerui
FendunEuT, per absentiam humidi,
pulmones Lublidune; igitur aeteria
adducicur, e cendicur; led ex his
omnibus capicibus vox acurioe
cuadie; quancumris (ubFaUCa PFO-
pcer arceria alpericatem; debilicas
veco vocem acuic, rum quia pul-
mones lublidune, cum diaphrag
ate, proprio Ccilicer pondere, cui
debilicas cedere cogirur;haec ratio
Facir eriam pro morbo, cum quia
parum aeris expellere Fractae vires
queune; hinc relocius expellieur;
hinc Conus acurus; hoc prxlertim
in hecticis, e phrylicis videmus.
PROP. CCLVFLL.
Post violemum morum defatiea
tus acutius loguitur; Juia violen
cusille mOTuS, non parum relpi-
parionem impedie, ve constat; hinc
vix animam erahimus; post illum
mocum, quod Ecilicer pulnones
nulca fuligo ex corde, reverica
Frequenter (ysole ac diastole, erumm-
Dens, Occupet; isieur parum aeris à
pulmonibus exrrudirur, obsteuen-
te scilicet meatus Fuligine; igieur
velocius movetur; hinc rox acutai
eadem ratio Facie pro febricicanei-
bus, scilicet in febris xtcu.
PROP. CCLIZ.
Planctus acurior est, risus eranior:
Onia cristiria X dolor vala contra-
hic; igitur arceria, cum angustior
redditur, cum cenlior, cum addu-
cacur; rilus conrra vala explicar,
_ laxat; hinc granis lonus.
PROP. CCLZ.
rbi quis enisilat vox granior est
es asperior: Ouia per noctem non
Parum piruiea FalCOS OCCUDAE; Per
Commum enim ex capire sillar; hinc
rox non alperior modo, Led or2-
vior; sic chorda vel membrana
madida xore Conar; adde quod
huror Fauces occupans, mulculos
laringis impedie, ne probe luo
munere defungantur; hinc quem-
admiodum manas CaPAHAIM TaN.
gens, illius Ponum impedie, ita et
humor, crachex capur obtruens.
DROP. CCL XI.
Mulia raucedinem conbulant.
Primo destillario picuitae in Fauces,
qua imbura sentim arteria, vel la
ringe, rauca rox etficicur: Secundo,
AUPX

## Folio 263 — 779785487:0321
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000321.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L 1B. Il. DE SON 15.
surae frioidae caprario, praelerrim bus adducitur. si volumus aliquic
ab aestuance; nempe xestuantis pori
laxiores lune, quibus renuis hu-
mor, hoc es elementorum mereI
rius, qui Frigus Facie, se se inli-
nuat, ee arceriam imbuie: Terrio,
mulea rociferatio, praeserrim Tub
dio, vel afflata aliunde Frigida auras
quiamulca vociferatio aereriam Fa-
rigat, porolque laxar; quare hu-
morerenni facile imbui porest; hinc
concionatores, post concionem le-
dulo Prophiolo, vel manuos iplum
ObstEunnE: OMaETO, A plenum SIE
infundibulum muleo phlcomate;
nempe haec membrana ad Lonum
Plurimum contere; ve dictum est
lupea: Oninco, ruula cummOE, vel
delcentus; quippe illa eriam ad
aeris collitionem aliquid Facie, quod
iptis oculis obleruabis: Sexto ni-
mius calorignis; sic qui diu igni
adstant, raucam rocem edumE,
quia ionis Fauces exsiccar; igItuE
alperac; aequi faucium _ erachex
alpericas raucam rocem efficit:
Seprimo, irs raucedinem conciliat,
quia FaHCeS exHICCAE. OURTCS An
lupus raucedinem cocilier: Respon-
deomerum esse delirium; hoc au
rem vulgo accidir, vel propter ni-
mium pauorem, vel PFOPTCI PEA
niam rociferationem; nam vbi lu-
pus occurrit clamare homines POu
lene. Ouaeres quid conterat larins,
vel crachea Capur, 2d vocem:
Relpondeo mulcum conferre, nem-
Pelarinx mulculos suppedicar, qui-
bus trachea porest adduei, remieri,
constringis laxari, ecc. vnde (I prX-
Fari mulculirmale aTMCIRHEUE, YOX
etiam laborai.
latt bi PEY artertm a Pamo
soni editur: Ouia aer Frangieur in
capice rrachea, (cilicer ad cam c2-
nicacem, quae ducic ad naces; Sed
illa Fractio non Ar line cremore
ruula, e membranx infundibuli,
cum epiglocidos; igirur nec linc
aliquo Cono; adde duas verimque
vinnas, 2d radicem palati, quas
Facile obseruabis, hine inde, dum
clamando A peatarammembranatir
accollis, in duplicem canicatem:
hinc eriam stercentis ronchi proce-
dunt; Scilicet a EFCMOTO BICMBFANR
infundibili, aperro scilicet ore, quo
hic lonus crumpat: Led iam restat
ve nonnulla Aristorelis problemara
ad nostra principia reducamus; licee
de re quod (ic, conster, Tunc enimm
eoridem experimenta ab Aristorele
Propolica, quibus rariones dubi-
tancer tancum, adiunctae lunc; im-
monon delune qui purene ab alio,
quam a Philolopho fuise excozi
Facas; itaque eadem experimenea
proponimus quidem, rleroque Fa-
temur notranon esle, Lationes F3-
men singulis Cubnectimus, ex ia-
atis lupra principiis eductas.
PROP. CCLXIIV
Explicatur Endecima sectio. pro-
blemarum Aristotelis, quae ad vocem
perrinent: IIaeC in CuOS HUIMETOS.
distinguo.
1. Cur audicus facile ab Oeeu
offendarur, quia cum intancis erm-
Panum sic cennissimum, minimo.
Fere vel aeris, vel halicus attatu
trangi porcst.
2. Cur Turdi vocem per nares.
edane; quia cum parum audiane,
narium ribrationes accer(unE, qua-
um membrana propius ad cympam
num accedic; alque adeo ribracio
2C8
PROD. CCLX TI.

## Folio 264 — 779785487:0322
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000322.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PHZSICE PRACT. III.
nes melius in rympanum eraducar. pieuiexe attusae rim, postcibum in-
3. Cur calidi magnam vocem
edant, quia vala laxiora habemes
calor enim larat, e mulca vi pot-
lene; ioiene mulcum aera expellune;
sed mulcus aer magnum lonum
FaCIE.
4. Cur noctu melius, quam
diu lonus audicur; iam dictum est
Tupra; quia Ccilicet Prepicus diue-
nus audicum distralrie.
5. Cur vor clonginguo acurior
este videtur, iam dictum est Cupra,
quod tic audicus Fallacia.
6. Cur domus recens illita ma-
eis relonet; quia lingula calcis
Iphaerula Conu reAeCtUME, nec a
puluere adhaerence Ponus obcun-
dieuF.
7. Cur sepuleis ub aedibus do-
liis vacuis, ades ipsae resonene,
quia concaua relonane; nempe
conus l paulo ralidior est, per
poroslubie; idem dico de puccis,
cilternis; specubus.
8. Cur Frigida etula acurius
obstrepat, quam calida; quia licer
haec resiliat, a aéca Frangat, hunc
carren recinee implicatum, vaporis
halitu, qui ex calida alcendit, adde
parriculas ignis collectas, _C.
9. Cur homini, qui vigilaue.
eiC, von alperior AC; quia lomnus
vapores resoluit, qui alioguin in
Auxum piruiex abeune; haec au-
tem acteriam alperat; hINC VOX
asperiOF.
20. Cur cibo ingesto, mOx ce-
nor vocis trangitur; quia cibus
dum ingericur, muleum piruicae
quali accerlie; humorem que Cup-
pedicat; quo fauces imbuca minus
aptae lunt, ad cenorem vocis; adde
quod ingectionis mOTU OIGANU
geltum, mulcum (puimus.
Pr. Cur qui Aene, acuriorem
vocem edune; iam dictum est
Cupra.
12. CuF recens naca animalia
vocem acuriorem edumE; iam di-
ctum est Lupra; excipe tamen vitu-
lum, quiacum vacca eriam gra-
uius mugiae, quam b0s, viculus
cerre racex in hoc Cimilior est,
quam boui; ve puer, Faemina,
quam vico; cur aurem racca ora.
uius Ponet, ab aeteria minus censa
procedie, de Callina idem dicen-
dum est, E cum Gallo gallinaceo
comparetur; led de hoc intra.
13. Cur rox acucior est lemine
carentibus, re pueris, mulieribus,
decrepicis, iam diccum est Lupra.
14. CUE VOX nOSIO ceMpOre
hyberno granior est; quia tunc
aer mulco trigido mercurio abun-
dat; quo arreria imbuca vocem
Cubraucam e graviorem reddic;
addc quod frigus quali collum de-
primie, e pectus artollit; torum
enim le homo leuience Frigore col
ligie, hinc axteria remiecieur; hinc
vox oraniOr.
25. Cur ex poru nimio, romi-
eu trigore, rox redditur grauior;
de frioore iam dictum cst CupFa;
vomitus pulnones cum Elophra-
80, torumque pectus arrollir; hinc
arreria remmiccieur; hinc oranicas
vocis; adde quod romitus mulcam
Piruicam Collicirae, qua imbuta aE.
cetia raucam e oranem vocem
emirrie; rinolencia idem peastac;
illa enim mulcum humorem eori
corpori, pralerrim Luperioribus
parribus attundic; v. 8. Oculis,
nalo, ecc. Flinc tor epiphora, et
vocis debilicarur; hinc Propter AuXIOHES.
16. CuI

## Folio 265 — 779785487:0323
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000323.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
L 1B. IL. DF 5OHIS:
26. CUT VOK MerHentis dE FrC-
Pidantis obtremilcie; icemque Fxi-
gore correpri; quia frigore mem-
bea concreimilcune, v. g. dentes,
labra, _c. quae cum line organa
vocis, quid mirum s rox obcie-
tnilCaE; CHIE aNEeM EIIOE CFEIO.
rem concilier, suo loco ridebimus;
de crepidatione cerrum eA, hoc
fieri, ex nimia spiricuum agica-
tione, qua Tubsultim se; idem
dico de iia.
17. CUE MeruentiS vOK acutiOE,
crepidaneis, gravior hac; de pri-
mo; iam dictum ett; crepidario ve-
io adinstar pudoris ett, qui fangui.
nem ad exreriora pexeserrim versis
faciem monet; hinc laxanEUE mea-
euS; hinc rox granior elt.
18. Cur palea in orcheltra po-
Eicae vocem obcunduneiam dictum
est lupra, neque hic repcto.
19. CuE T2L ioni inICCEUI CFC.
pirum edic; quia halicus rarescens
erumpie; constar enim iulca
rligine.
20. Cur dum osciramus, minis
audimus, quia omnes membranas
ita ad ducimus, ve aliam imprestio-
nem rix aduertane; praelerrim iux-
ta aures; adde quod spiritus inter-
cludieur.
Aram appulla intra conclaue (X-
21. Cur pueri magis quam viri
lingua haelicent; quia cum celeres
RaDCAHEEOTO COFPOTC MOTUS; VE
pede, in lapidem, ica linguâ, in
Cyllaham Fcequencer impingunt.
22. CUE RXSTanTeS, Tubmila
voce loquinon pollune; quia COr-
centionem adhibene, nilunque
maiorem; igirur plus aëris cmit-
TunE; IgIEIIL _E COIITeNTAM VOCCIM.
23. EHE RrepituS CZETin(CCUS MI2-
pius à pariecibus reperculsae colli-
guncus; quod camen lisnon cOm-
pecir, quae Foras per tenectram
crumpunt.
24. Cur balbi Cune melancho-
lici; quia tunc balbi LunE, PFOPFCE
lingua cardicarem; hxec autem Ca-
ceris quoque membris comperie;
Sed cardicas humoris melancholici
sis intus auditur quam incrinsecus,
effectus esc.
25. CUF POrrUM rOceI CONOTAI
reddie; quia lenrore luo Fauces de-
cergir; vel quia ea corpuscula lug.
gerie, quae arceriam laviorem red-
dunc, magilque Conoram; hinc
Pellicula porri ori ee lingux 2d-
Foris; quia vuda aeris per Fene-
ZOm. L
moca adhiberi LOler, ve omniure
FCFE ALIIUI CANEUS EXPTIANEUE.
26. Cur meliis audimus, cum
animam rerinemus; quia nullo alio
moru cympanum aHicirur, igitur
imprestionem Loni melius excipit.
27. Cur vor deortum melius
audiatur; iam dictum est Cupra.
28. Cur rox acurior longius audi-
cur, cxereris paribus; quia cum ma-
iorem aëris relocicarem dicat, quid
mirum si maius spatium decurrac;
dixi exreris paribus, id est polita
voce acura eiuldem cum graui, in-
censionis, vel magnicudinis.
29. CUr LUX COFPOTA OPaCA NON
penerrat, secus verolonus; quia
lux Cine corpore diffundieur, per
lineam rectam; at verd POnUS PeF
Poros, etiam obliquos; quia cum
RérC deFeFEUE.
30. Cur qui ridene, grauius,
qui Aenc, acurius clamene; iam
diccum est Cupra.
31. Cur dum mulei simul vocem
emircune, lonoius camen non dit-
Fundune Cinguli; quia singuli Cuum
aera pellune; igitur sive scortim
Cinguli

## Folio 266 — 779785487:0324
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000324.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
DEZSCA TR ACT. III.
Singali vOCeM CMIEEAHE, SIHC COn-
innetim, longius non diftundetur:
32. Ouxnam sc haelicacionis
caula; Respondeo celeres spiri-
cuum mocus, aliquando, alias vero
membri carditas.
33. Cur homines rariam rocem
habent; quia varia organa, id est
diverlimode aftecta, vel tempe-
FaFa.
Ex his vides quam Facile cuncta
haec experimenta nottris principiis
contentiane; cum tam Faciles, quan-
cumris breues rariones atcule-
XAIUS.
PROF CCLZTTI.
Voces animalium e cancus auium
facile ex jactis principiis explicari
possunt; aliqua tancum aeringo;
quis enim omnia complecti poltit,
ac cerris numeris distinono.
Primo, cCanis laTFAL, ApCEEO,
mox claulo ore, exprimicque van,
vel von; nempe rocales illae, quae
in propriam diphronsum abcune,
truiulmodi apertionem, _ obAtru-
ctionem dehderant; porroille ri-
dor, quo irarus canis Fremie, seu
Fcendet, eAt a tremore capiris tra
chex; nempe mulco R. alpertus
est, quod eremulum morum dicie,
relupra ostentum est.
Sccundo, Felis gemere riderur,
exprella voce mieaon: est aUEeM NI
ab apertione labrOrum; eres primae
rocales acrescence, continuo Woru,
oris hiatu; dux vlcimae, a decret.
cenre; ex causto ranculum orcpro-
cedune; quod herri necesse cA, re
labra ad priorem licum sedeane;
proba cu iplco
Fertio Egnus hinnie, emisto
verdalinus, eum suoia, claulo sci-
licer ore, ad primam vocale, e
aperto ad sccundam; unde pri-
namnalo, ore secundam expriine-
Te videtLE.
Ouarto, de balacu ouium iam
dictum est Tupra; nempe oues ab
MI, capex a B, balatum incipiune;
delInUMEVeEO in F, quia linouam
Proore cralliorem habent; immo
ex parum diducere os pollune; igi-
TUE NeC A, NecO, expPIUNE.
Ouinto Bosmusie, qualz secun-
dum nocas MuLICaS aCcendens; quod
cerre ex axceria censione, vel con-
eractione procedie; cur aurem rac.
ca granius mugiat, quam b05,
vel taurus; rario es, quia hic dum
mugie, capuc, vel rictum actollit;
rnde sequicur acurior mugitus, pro.
pter arrerix rentionem; idem de
viculo, quod de vacca dictum lIC,
cum neurer aeque rictum _ collumm
excendar, aC TaULIS.
Sexro; porcus grunnit, quod
Ccilicet per nares vocem emittat,
qua acurior est in porcello; iis
Porco granior; hinc grunnitus ter-
minatur in N, quae es conlonans
rasi; addicur g liquidum, quod
Pari modo ad nares pertinet; nOn
decst R proprer cremorem, vel ca-
Piris rrachea, vel membrana, dC.
adde s ris porco esse longius ron
Arum, quali longius organum
grunnitui destinarum.
Seprimo vlular lupus, rictum ex
collum exrendens, artollensque,
hinc rlularus acutior est latraeu;
vidistini Eallor aliquando vlulan.
tes canes, rictu cleuato.
Octauo, quomodo ingiae aC.
Fremar Leo, et Frendeat Pyoris,
per nares tremulas aëre, hincmul- Facile dictu est, cd nempe adigie
niplex eI hinnirus adhibet: rudit rabies, qua mulciplici R gaudet,
quio
26.

## Folio 267 — 779785487:0325
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000325.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L IB. II. DE SONIS.
quis enim non vidir ira Frementes, aquam immerto, de admoro ore
aeque trendenres; cum mulea (pi-
ricus d languinis accensi vis, tum
labris, cum organo rocis, tremu.
las ribrationes imprimat.
Nono, Sibilusmuleis comperit;
serpenti, merulae, miluo, lusci-
nix, ac. quomodo vero libilus
hac, constar ex dictis lupra; de
cancu auium pauca indico. Callina
glocidat, Gallus cucurie _e CantaE
acutiore cerre voce; quia maiore
nilu, e colli excensione cantat;
igitur arreria cendicur; hinc vox
acurior; rox anatis gnanguam quod-
da exprimir; quia protercur diducto
Rarim rostro; hinc ab n incipic, et
desinie in a, pro vocalibus; et in-
cipic à X, delinie vero in m, PrO
contonancibus; cum Pcilicet 10-
Arum larius adinctar gemini labri
claudatur: Coruus crocicat, didu-
Eto ralde TOHTO, FTEIEMCE CapIIC
erachex, e R Ponance; hinc Rra
tuum ferale canic; AquilX ClangUNE
nepe collo adinstar cubae rruncui;
adde si vis anseres, quorum lon-
alceri exrremitari, aera incrudas,
sius collum, cubam cetere, vel
musicum cornu: Cucullus Cuum
Cimilem Conum edes: Gryllus Ari-
Oim ingeminar, duplici vocali
constans, cuius expressio Facilis
est: Alauda Corurnix, _c. Luas
det, vel Ponac ad inctar crulmaris,
quod cerre non ore, Ced ventre
Facie, ceste experientia: cicada
cantar pullaca renni mébrana; quae
ipsi est, ad inctar sepri medii; ad-
hibe oculos, ee tremorem illum
voces habene; sed praelerrim lulci-
nia, uum cancum, quem mulciplici
organo exprimie, Scilicer lingua,
Foltro, oureure; nica certe varie.
care, nam modo linguam ribrat,
videbis; praeterea cum quaedam in-
secta alas habeane, ex Tubcilissima
reluumerrr, mulciplici R muniat;
modo gurture adducto Cibilacimo-
membrana contextas, quid micum,
Ei dum illa volane, aliquid bombi
edane, reapis, Fucus, cancharus
do intlaco quali glocidat, modo
celeri rostro Tuum cio mulciplicat,
_c.
CrepeFHS, culex tinnulus; CA au-
rem bombus vel grauior, vel acu-
eior, pro maiore, vel minore vi-
bracionum frequentia; hinc culi-
ces acurissimum cdunE, PFOPECE
alarum ceniEatem.; quareS CUE
Decimo, de infectis aliquid di-
Plccacus, merula, pica, dc. 2li-
GuoE voces hUMaMaS PFOterre do-
ceantur; Relpondeo, quia organa
ad id aptiora habene; lacior lin-
CO) FANA COAKAE, ProPrer aeris _
gua e lacius rostrum Plcraci hoc
cuincune: denique obfcruabis, nOn-
nullosesse, qui adhibita porri pel-
licula, vel membranula, omnium
fere auium cancum e vocem imi-
aquae collisionem; s enim rubo in
caneur; de re quod sc, cerrissi.
mum cA; aE propcer quid Lc,
cerrum est pelliculam illam, nihil
aliud peaestare, nili cremores diuer-
(05, rariasque aeris collitiones, et
Fractiones; led de his laris.
PROP. CBDZIV.
Explicari potest in quo consistat
soni asperitas: Asperum d laeue op.
ponuneur:icaque cum illius corpo-
ris luperticies à qua Conus, vel aer
expellicur, ac diffundicur vertus au-
rem, aEpera est, e scabea, haud
dubic Conum asperum sentimus;
igicur cum illa corporis alpericas
eRiciac

## Folio 268 — 779785487:0326
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000326.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
P ET YSIC A Y R A CF. ITI.
EtCIAE FanEuM rE imul parTeS aerIS
continua non expellancur, quia
in aspera superticie. Cune quaedam
Talebra, hoc cA aliquae PaTteS CX-
tantes, aligua deprella; illae cer-
ec cirius parriculam acris oOcCuI-
rentem expellune, ha vero cardius;
quia minus spatium expul(a ab il-
lis, maius vero expulla ab his, de-
Cuerere debet; igitur prima aeris
vnda est quali denticulata, de al-
pera; id elt, parreS COntinUX Tym-
Pano non incidunE; COnErA VeIO
heret, Si Luperticios corporis Lono-
ri laenigata esser: hinc (i vel Actu-
la, vel cuba, vel cornu, vel cam-
pana, vel aliud organum minus la-
nigatum lc, Conus alperior edicur;
hinc arreria, vel FauCes, COnCICTO
Phleomate alpCFAEX, vocem rau-
eam e asperam reddunt; idem di-
co de Senibus, de veculis, ecc. igi-
rur constat, in quo loni alpeti.
ras consistat.
PROP. CCLZV
Explicari potest in quo consistai
striantus sonus: Scridulum Ponum
audis, dum ferrum limatur, dum
XS FEFFREAE, dum Peilo linex Ccul-
puntur in arc; itaque Aridulus
Conus parum abest ab asperoz dicie
tamen innumeras vibrationes par-
rium inx qualiu; IEa VE ACEIS pAE-
ticula eyrpano appullae, nullum
fere ordinem Ceruene; v. g. dum
TIMAERE FCENIIM, IIHUIerIS Fere Lal-
eibus lima Cubluleat, hinc innume-
ei dences, Cen Arix in FerTO, qua-
rum vibrariones inaquales sridu-
tum Conum faciune; idem dico de
Avlo. in aerea lamina currenTC, aE
prello; isieur innumera illa Cono-
rume diuerlitas, quorumr differen
Aridulum Faciune; nempe re duo-
rum lonorum proporcio cognolca-
tur, debene singuli ese senlibiles;
ac licer rnus Peoesm sE insensibi-
lis, icemque alius, VTerque FaIeM
Cinul Cenibilis elle Poterit; V. 9.
AE Chorda EeNSa IBINIMa CenSIBI-
lium, id est, quae Corum ad0d acu-
cum Fcddat, re alius acurior Censibi-
lis non CIc; v. 8. chorda longitu-
dinis rnius grani, cerre li alluma-
tur chorda beeniOr grano, nOI
eder lonum Cenlibilem, si tamen in-
numerae coniungantur, e simut
vibrentur, Conum certe Censibilene
edene, ex mulcis scorlim insensibi-
libus composicum; itaque POnuS
compolitus ex mulcis huiulmodi,
qui nullam fere proportionem ha-
beane, dicitur sridulus; heri au-
tem porest ve alcer Aridulus sir
duplo acurior alEerO, re recté ob.
Feruae Calilens; hinc Aridene plau-
Ara, _ Focae proprer parrium com-
prectionem; Terra cciam Eridets
Ferrum candens dum igne exringui-
cur, oleum dum pilcis frigitur, red.
dir etiam Aridorerm; Janna alpero
cardine verla; hinc cardo Foribus
Aridebat aenis; eriam rudentes
Arident, dum ingenti pondere apu
Denlo circa trochleam ducuntuIs
haec omnia ANME, guia a(PeFX PAE
res, alperiorum aftrictu compei
untuE, vibranEuE, ac FOnu
Cdune; hinc CaEdineS FOEZ, FEO-
chlea rnoi Tolene, ne Pcridorem
edane, quia scilicet rnctio superts-
cies alperas coplanar, quid clariuso
PROP. CCLX VY
Lte Prede bittbebbEbttot Etit ibslit
e strans ocs os istal
sic: Ouia Scilicee cympanum male
ria senlibiles nom lune, tonum atisit, propcer inaqualem apputa
Eumd

## Folio 269 — 779785487:0327
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000327.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L.IB. II. DE SON 1S.
Cum, de quasi distrahir; (ic campana que pullat, ee nihil est quod vel
ab ictibus oppolitis, adco parieur,
re non caro frangatur; analosiam
habes in alpera luperticie, lpinis
de aculeis armata, quae est valde
inorata tactui; de Caporibus dice-
rem si iam quid Papor (ic, expoluil-
Cem; itaque illa Coni Ariduli inx-
qualicas, cympanum ideoimale aF-
fieie, quia iuctas illius vibeaciones
curbae, impedie, distrahie, e quali
lacerar; de c. ica ve nonnulli aure de-
licatiore praedici, rix ferre porint.
PROP. CCLZVTI.
FLinc eriam intelligitur, cur sonns
stridulus dentes offendere dicatur;
Sic aliqui vix cructae recenris pa-
nis, duis secatui, Aridorem audire
Pollune; ratio rero est, quisince-
riori dentium canicati, modica qui-
dem, nembranula obducitur, ner-
vola lane, dc delicatissIa, CUIm
Ermpano auris, vel neruis aconsti-
eiscommunieans; ac proinde in-
graca affectio rympano imprella, à
Tono Axidulo, Facile per morum,
est enim affectio morus, ad praeta-
cam membranulam craducieui, quae
tanculum adduci, vel à dence, cui
ad instar periostii adhaerer, auelli,
line dolore non potest; hinc si Cer-
iam, dum eius dences LiIantuI,
mordicus reneas. criam obstructis
auribus, dolorem cerre Custinere
non vales.
PROD. COLXVIII
Tinc etiam habes, in quo sonus
gracus consistat; F. C enim quaedam
Foni lenitas, ve SC loquar, e (ua-
uitas, in aequalicare cuinstibet vn
da aeris expuls polica; cunc enim
eora vndula eodem cemporis mo-
ento, crmpano appCHicuI, illud.
canculum eius vibraciones incer-
rumpat, acque perturber; hinc nut
lo modo distrahieur _C.
PROP. CCLZIZ.
Si quis dum paulo eranins canit,
artenie cantum obsernet; multos esse
sonos deprehendet; Hlaec difficultas
inolubilis nOn ClE, VE NON nemO
putanic; quis enim non vider, piae-
ter tracheam, in organo vocis, inul-
caelle, quorum diverla vibracio-
nes, diversum POnu efCianE; Y.
8. Capue crachea, membranam in-
Fundibuli, vel exeremi palaci, vuu
lam, epigloridem, os yoydes, pla-
nam membranam elophago ad-
glurinatam, ramos crachex bre.
uiores, in quos diuidieur, prius-
quam pulmoni le le immersat; vi-
des quam mulca line, a quibus hi
foni acuriores derivari, ac cHici
Poltune; immo cuncta haec haud
dubie COnCMErUME; CuI plureS IO-
ni simul audianeur; plus camen his
minus illi; quorum aliqui cum
principe lono; Peu voce; Faciane
diapaton, diapence, vel duodeci-
man, quae in choris re plurimim
relonat; vel decinam leprimam,
vel disdiapaTon; cum voces ora-
uiores lune; nec est quod aliqui
ad nelcio quam subriliorem inate-
LIAI LCCUITFAHE, Qua TreaT BIS;
vel Eer, vel qiater, vel quinquies,
dum aer Cemel cremie; nec enim
aec proprie in hoc calu cremie, sed
expellitur a cractiea, vel organo
vociscremente; hinc hiue sIc le
vior, de lubcilior materia, (IVICnOn
Ec, cories illa cremit, id est expel-
litur, quories illud organum ere
mic, acque vibracur; igieur illa ra
rio nulla est, debetque res ista re-
e

## Folio 270 — 779785487:0328
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000328.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PHXSICE TeNCT. III.
duci ad Frequentiores vibraciones
aliquarum parrium, ve memini,
ance aliquot annos. me ad P. MCr-
Fennum scriplisse; cum aurem hoc
etiam in Adibus, pexelertim gra-
vioribus, obscruerur, non est du-
bium, quin aliqua segmenca lingu-
lares vibraciones habeane, licque
neruus vibracus, ad instar spira
ondanris; in maiore barbico, in
quo hoc pralerrim accidit, seg-
mentum quod a ponticulo canru-
lum exporrisirur, Frequentiores
vibrationes etticir; at quid dicen-
dum in lyra, qua ponticulo CaFCE,
sercene dincius reneam, si chorda
longior lc, ipsis oculis oblerua-
Dis, Prarer morum, et vibraciones
corius chordae, lingulares Pegmen-
torum, quae puncium pullarionis
distinonie vibrariones: In Campa-
nis de tctulis, unde huiulmodi lo-
norum diverlitas oriatur, iam di-
ctum est lupra; quare hicnon ic-
PCtO.
Ouares, virum aliqui soni à
quibusdam fornicibus melius, re-
Rectantur, quam aly; respondeo
oraniorem lonum, caereris paribus,
melius reflecti, quan acurum, cx-
teris paribus; quia plus aerismil-
Clis habet, de quo iam Luprasverum
vero oranior aliquando minus re
Aectatur, alterie MextennUS, prO-
bacque lingulari Cux granissimx
vocis exemplo; led si gravissima
erac, nulla alia granior minus re-
Aectetur; dices dari posse grauio.
rem alterius; Relpondeo orauio.
rem aeque intenlain, 2b eodem
puncto emiltam, caereris paribus,
meliusrelecti, quamquam non dif-
AceOr, Heri poste re a cali cauicate,
vox refectatur, diltincte, quae nec
Rectat, nec minorem; quare miti
ridiculum esse videcur, ad rremen-
eis fornicis, vel cupis ribrationes
EcluLCC.
PROP. CCLZ2.
Ea porest quomodo sonus
humores commoneat: Cerrum CA,
nihil eam Facile in aniOS FeHCTOS,
acque molles induere, quam va-
rios canendi modos e Fonos, quo-
rum dici rix porest, quanta sic vis
in veranque parrem; namque d
incirar languences, & languere Fa-
cic excicatos; ex cum cemirrie ani-
mos, eum contrahuie; quod quo-
modo hac iea plerilque Philoso-
phus explicaru difticile vilum est,
re nihil difticilius excogirari polle
videretur, ve dicam camen breui-
TeF, quod est, Cuppono primo, erc-
mulum morum ab appullo aëre,
ermpano impressum, craduci quo-
que, innaci aeris opera, ad necuum
acousticum, et ab hoc ad primam
neruorum eadicem, qua est in ce-
rebro; quis enim nelcie, cain esse
motus indolem, DE per COrpuS CON-
rinuum propagari posit; camque
cerebri compolitionem cste, ve fere
corum ex Abris, ex hlaminibus con-
Cec; hinc necur in recinam oculi,
in neruos ec. immo s medulla
dorh veraquerunica, qua regitur.
Exoliara in Frigidam iIMEFGAEUE,
immumeram Racim ElOru PEODa-
ginem videbis, ica ve caudam ca-
Ballinam else IuTareS, ve recte mo-
net Laurentius in anacomia: Cup-
pono secundo, d cercbro per to-
tum COrpUS HeTUOS, AbTaS, MCM-
branas, vala propagari; nempe
Inde pFIIUM OEEUIM dUIZCTHME NEE
ui, olla, membrana, vata _c. est-
carram aeris copiam distincte re- que ad instar bulbi prim rira ger
minancis;

## Folio 271 — 779785487:0329
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000329.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L 1B. II. DE SONTS.
minantis; hinc a cerebro illi mo-
cus omnes, quos animales appel-
Lane, luum orcum ducune, ac prin-
cipium: Terrio Cuppono, hmmOres
in Cuis vatIS MOVCTI (IMOVENEUE au-
tem, cum affectus excitaneur, atte.
ctus inquam apperirus sentirini,
icx, v. 9. timoris, tristiria, _cC.)
non cerre ab ipta anima, qua pex-
Faris humoribus non inelt, re uo
loco demonstrabimus, sed ab iplo
rale, cui porencia morrix inelt; lic
in venis, languis; in aereriis, spi-
ritus vicalis, id est languis arterio-
lus; in neruis spiricus animalisi
in incestinis, chylus, e excremen-
ca moventur; ab iplo lcilicer vale,
se le contrahente, Leu versus hanc
Parrem, seu versus illam, cuncta
haec luo loco accuratissime de-
monstrabimus: Ouarco Cuppono,
Porentiam morricem, quae his va-
lis inest, nunquam in accum crum-
Pere, nili decerminetur, a Tollici-
Eetur; sIC ad egestione exCremen-
eorum, a mordicante bile lollici-
eacur; ad cullim, a pienica; ad ACF-
nucacionem, ab acri halicu, vel hu-
more; ad olcicationem, ab humo-
re Frigido; ac vero ad morus ani-
males, determinatur à cercbro, hOc
est ab imaginatione, quae cerebro
inest, quod quomodotac. (uo loco
fuse explicabimus; nunc cancum
indico, motum tibrarum cerebri
Facile eraduci in AbraS EOTO COEPO.
re diffulaS, PrOPtet continuitateI,
a cali aurem, vel cali motu, vala e
tibrae ad calem, vel talem motum
determinantur, ve enim diuerti
Tune in corebro morus, ita diuecl
in vala, seu AbraS ralorum eradu-
cuntur, _ rarii mocus eraducti in
Abras a cerebro, tanquam AbFa -
eum centro, ras iplum ad diues-
(05 morus dererminane, his Poli-
eis, qua laris est indicasse, inten-
cum Facile demonstramus.
Nempe calis OTUS à COrPOTE
Conoro ad cympanum auris diftun-
dicur, a cympano ad neruum acou-
cicum, ab hoc, ad cerebrum, Peu
neruorum, a hbrarum Cemtrum,
ab hoc denique, ad nCrUOS FOTO
corpore propasatos ad arterias, ad
venas, ad inceltina, ec. igitur ad
talem motum concractionis deter-
minatur seu vena, seu arreria; Peu
neruus: igitur sanguis, vel Epiri-
cus animalis, vel ricalis in calem
vel talem partem mouetur, cum
ex conrractione ralis, morus hu.
moris, vel spiricus concenci necel-
lario consequatur; quod aucem
calis humorum ex SpiFIEML MOTUS
ex rali affectu seguatuE, rel porius
calis affectus sc, Ccilicer apperieus.
macerialis, Luo locotacile demon-
Arabimus; igitur iam Facilis rario
AaDCEUE, CUE _ quomodo CONUS
LLIIOTeS COIIOUCAE.
Hlinc eriam constar, quomodo
affectus, Scilicer appericus Censiriui
exciret, qui vel nihil aliud prortus
nisi cales humorum d Epiricumm
tnorus dicune, vel cum iis necel
Cario coniuncti Eunc; cum enim
iam Facilem cacionem hrabeam, qua
Conus humores, cali Ccilicer, vel cali
motu commouer, de calis humo-
tum e piricuum mocus, talem af-
fectum appericus senliciui dicae;
cerre quin calem affectum exciret,
talem humorum motum excicare
non porest; denique cum volun-
eas appecicui Cenliriuo re plurimum
libere camen, adhaercac, eius nem-
pe capitur blandiriis, d cerroribus
decerretur, quid mirum si POnuS.
altectus eriam roluntaris, median

## Folio 272 — 779785487:0330
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000330.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
)o
PH ZSICE TRACT. TII.
ce seilicer apperieu materiali, ex ci-
tarc possit.
FEinc cum ille morus, per (0-
num CerebrO impFiIIEUE, de d ce-
rebro in vala deriuatur, quo vel
exulcabundae lacicix, vel plangen-
eis eristiriae, vel accensi anoris, vel
InAaMIMREX IEX, IOTUS exCITaTIE;
Enne POnUS dicieUE HUNC AFFeCEIIM
MOMCFC; GHI LHA:M POEEO FONIS afte-
ctum gaudii excicet, ab e0 dici
non porest, qui nelcic quolnam in
corpore, cum humorum, eum Exi-
ricuum mocus, candium concilier;
celeres _ acuri loni gaudium ex-
CITare diCUMEHE; quali veco RumO-
res e spiritus in gaudio non eri-
pudiene; similis limilem mocum
exCITAE; CONEFA VerO lenti _E OFA
ees caurus, melancholici esse cen-
Centur, quali vero rristicia humores
nOn COnTIMCAE, NON CONCeMEICE,
non congelet; hinc celeres e acu-
ei cantus hilarem indolem; lenri
vero melancholicaM FeCFOANE;neM-
De quilque TuoS pRTITUE ManCS, AE-
que indoles lua cuique placer; qui-
dam molliores cantus molliciem
amoris; Forres alii ac generol quali
cumuleuarium cla(TICUM FONAME, aC-
cendunt animos, acque iram, bilem-
que rriovene; et vero plures esse
ij norus non poltune, quibus vala
ad diverlostrumorum et spiricuum
iocus decerminantur, quam ij,
qui a diuerlis Ponorum géneribus
compano; dc cerebro imprimum-
tur; sed profecto hoc probe incel-
ligi non porest, nil prius Cciacur,
quid, de quos humores, e lpiritus,
in affectibus moneat; ee quomodo
id hac; quid rei praetari affectus
snt; vnde orri; ad quid, quomo-
do; qux reuera lune penicistima
cocius PhyCa MyALCTIA, qUa HInC
tantum indico; Fuse luo Loco per.
Eractabo: Hlinc criam pacet, quo-
modolonus affectus Ceder, acique
humorum motus compelcar; vnus
enim InOEuS ab aliO CONETATIO COII-
Delcitur, acque Frangirur; Sed ALC
Tutticiar indicalse.
DROP. CCLXZI.
FTinc etiam apparet rairo cur so-
nus aliquando vel mores corrumpat.
vel reformet; mores enim atfectus
sequuneur; hi vero humorum ac
Spiricuum motus; hi demum à (0-
NO CxCIEaNEUE; igieur ad IOECS,
vel corrumpendos, vel reforman.
dos, Tonus nOn PaTUIM CONFeTE;
Flinc Lacedemonii molliores carus
seaui poena multabane; plurelque
quam seprem neruos in lyra esse
vecabane; quia neruorum multi-
Plicitas ad cancuum molliores mo-
dos,  Chromaticum genus neces-
Paria est; ica ve dici policneruo-
rum mulciplicitare, IABCAM, in-
ducta scilicet nimia mollicie, peni-
rus eneruari; puder lane illai (a-
De in aedibus Sacris audire mus-
cam ca rocum mollitie, ac Aexi-
bilicace decantatam, quam vix ma-
iores nottri in mececricio clicacio
tolerallent; _ vero rancires ck,
ve Plato, de Cicero, d reliqui
omnes Capientes, in cinicare recte
legibus intticura, molliores illos
canendi modos minime eolerandos
esle pucarine; quantum porro (o-
nus valcat, ad animos excicandos,
noninmilicibus modo, verum criam
in equis, atque eleptrancis, bucci-
HX perLOMAME, CYIIPANA PCICTE.
Pane, cuba Tuo clangore celtan-
CUIE.

## Folio 273 — 779785487:0331
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000331.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
LFB. II. DE SON 150
PROD. CCLXXIT.
TLinc quoque recte explicari po-
test, quonam pacto, soni opera, qui
dam morbi curentur: OuIpPC CUI
morbus talem vel ealem huinoru
incemperiem dicat, qua sublata,
morbum etiam anferri necesse est;
a cum Ponus talem humoribus
motum, mediante scilicet cerebro,
conciliare possir, comodo, quo
supradictum; quo pristino stacui
ac pristinae temperiei reltIEUAnEUE;
re enim moru quodam hereroge-
nearum partium, qua separantuI,
vel admiscentur, recta humorum
temperies rollirur, ac depranatuI;
ita etiam moru, quo vel auulla
Partesirerum coeune, vel admixra
discedune, pristina cemperies resti-
cuitur; rettar cerre ve dicamus,
Toni opera, praetacam humoribus
remperiem rectirui, ac proinde
xorum morbo leuari; quid clarius;
omicro exempla, pro quibus con-
Tule historicos.
PROP. CCLXXIII.
Sonus contra venenum carentulae
mulcam vim habet: Hunc mirabi-
lem effectum omirtere non poltum;
Tarencula est Phalangii genius; di-
co genus; nam Forre mulea Cuntta-
rencularum species; cuius quan-
cumuis insentibili mortu, morcale
adeo venenum instillALAE, VE IMOE-
cem breui afferac, non line oranil.
limis Cympromaris, qua vix linc
horrore spectancium ferri portunt:
Porro Tonus rnicum est pellendo,
vel Calcem cemperando reneno, se-
medium; vbi eniIm XGCF CUM MIOE-
ee luctatur, si quis exthara, vel bar.
Bico, delideratum Foni, vel caritus
modum canac, illico quali ex le-
Fom. 12.
chargo, vel porius ex morris Fauci-
busredux, ex lecto lurgic; ae ranra
concentione per aliquor horas Cal-
cac, verocam veneni vim, Calcem
ad amnum, cum Cudoribus exhraler;
ex mulcum quidem detarigatus; (a-
nus camem, cundac: Lacio huius cF-
fectus ex notris principiis deduci
Potest; Cuppono enim venenum in
subrilissimis corpusculis infundi,
re luoloco demonstrabimus; hoc
aurem cale est, e cam male asicie
tocum fere corporis plexum, hoc
CA HerUOS, aETCTIAS, VenaS, aC. VE
omnem ferehumorum motum itm-
pediac; cogica intinicam fere (pi-
nularum rim, necuis, acque aireriis
intixam, qua omnem Fere morum
Prohibeane; cogira manum tuam,
eoram acubus horridam, qua illam
immobilem reddanE; cum er g0 vi-
ca hominis, sine hUMOTUM MOTU
esse non possie, re constat, quid mi-
rum, E praetatum renenum ImOFEa-
le Cc, cuius vi, morus hrumorum ac
Spiricuum prohibeatur; hinc xgCr
promorruoiacet; ica ve vix vilum
virx honum edere poltic; defeie
pullus; vires omnes cadune; vix
animam dueie; dices cuncta haec
gratis dici; expecta parumper, at
tenties; vbi vero deliderarus Co-
nUS, _ cancus cympanum ferie, e
Cunilis motus a cympano, ad cere-
brum, a cerebro, ad rala huinorum,
_ Spiricuum craducieur; en cibi
puonam; ad mocum vala Pollicirae
EraduCFuS MOTUS, id eAt venaS, 2F-
Terias, neruOS, mulculos, _C. Ve-
nenum prohibet; sed candem pul-
Fata ralidius cychara, Ponus, ac ino-
eus, peaevalene; natura le le ab il-
lo veneno liberare COnAEUE IMOEu
ipso, illud quali excuriens, perin-
de aeque s prunas in manibus ha-
Mt Im
bereS.

## Folio 274 — 779785487:0332
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000332.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PAYSICE TR ACT. III.
BereS; nemDe HOC MOTU LAZANELLE
pori, manat ludoi, ec cum Cuclore
Subcilissima illa corpuscula eAluunE,
vel cum tralicu auolane; _ vero
nisi eadem vata, praedicta corpus-
cula occuparene; nulla cerre pu-
ona ellet; nec lonus accerlendus
elset, ad conciliandum motum,
minime impedicum; nec cum (u-
dore, vel haliruauolarene: nempe
Cudor e halicus ex venis; arceriis,
ee neruis proceduur; igirur cadem
vala renenum occupat; sed liOc-
cupaerantum, nec morum impe
dic, quid nocer; igitur vides iam,
nifallor, mmorum à Cono immil-
Tum, ex venenum in eodem chea-
E1O LuaS PaEres agere; in cadem
arena pugnare; iltum quidem, Pol-
licitando morum, hoc rero piohi-
bendo; adde quod, venenum illud,
illum nocum, alio modo, prohi-
vere porest, obstructis scilicer mea-
ribus; hune enim (ve breuirer di-
ea) in corpore nolio innumeia
trumorum ac (piricuum percolario.
nes, ac circuirus; luntque pastim
itabiles venarum, arreriarum, ac
meruorum plezus, ica ve per ana-
Romoles, e commilluras, inter le
copuleneur; igicur obstructis du-
etibus illis, seu commilluris, certe
tuumores rraduci non pollune; igi-
eue nec moveri.
Elinc dum aeger ad numeros (al
EaF, Si vel ranculum cycharaedus d
recto canru aberret, vel canere
incermirrar; mirum quanrum le se
excrucier ac torgueat, eum veneni
rim Centiar illico praeualentem: Di.
ces credibile non esse canculum
veneni, ab insecto intillati, tOro
corpore ita diffundi; vidicti ali-
quando ripera morlum; an nel
sis; quia modicum teumeneum lon
EAM IaTA COETIIMPIE; in OImNI
Febremationa, quis hoc non vidic;
viden amabo quantam sragem cdat
cantulum pulueris, vel in cormen-
eo bellico, vel in cuniculo accentis
Sed pergo ad alia.
Ouaeres cur lingulis annis vim
Cuam venenum illud renOvCT;Res-
Pondeo xorum prima et vnica lal-
carione, aliquando penitus Canari,
_ reneni rim ica extingni, ve de
inceps accendi non potsir; cuius
rei inulea supperune exempla; ac
vero (re plurimum accidic) can-
culum fermencirenenum relinquii,
quod deinde sensim line senlu,
quali reniniscie, in quo non est
disticultas; modo citius, modo
cardius, pro diverla ri, ac tem-
Perie.
Ouares, an veneni ris, duree
dum Phalangium illud, cuius Or
Cn instillarum est, vinic; de veruim
CiUS MOTLC exTInGUaTUE; RelpOn-
deo hoc anile commentum elle,
quod rix incer fabulas locum inve-
niret; Ced haec nihil ad Conum.
Ouares, cur calis cantus, ac lo-
ni modus adhibeatur porius quairr
alius; Respondeo, quia caliS MOEIS
eraduci deber, de non alius; es
aurem calis morus, a cali (ono; ob-
Ceruo tamen Cemper elle currentem,
hilarem, ac celerem Conum.
Ouares, cur divers cantus di-
verlis adhibeneur; purant aliqui,
hoc procedere a diuerla veneni Fa-
sione; nempe cale renenum cali
tantum moru excurieur; calis au-
TeM mOTUS, a cali canEu, e LOnOS
isirur si diverCa lunt renena, diver-
( quoquemorus; se proinde di
verli canrus accertendi lunt ;. sed
profecto licet duo ab eodem phan-
dangio pungancur, Aeri pocelt, rI
alrem

## Folio 275 — 779785487:0333
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000333.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L. 1B. II. DE SON 1S.
alcer vnum, alter alterum cantum
Postuler; igitur donec concrarium
cuincas, idque politiuo argumen-
to, quod laris disticile est, dicam
lemper, hanc diuerlam rarionem
cantuum, a diverta, qua diversi
Pollene indolisratione. pecendam
elle; nempe diverla indoles diuer-
locantu, e lono alticieur; quid
clarius; immo si quis a divertis
phalangiis pungererur, curari nul-
lo modo posset; ve patet ex di-
etis.
Ouares, cur phalangium mor-
cuum, immo in duas parces Ccil-
Tum, Cub aquas immertum, ad da-
cum crrhara cancum emeroit; ReF-
pondeo hoc a me insignis tigmenci
loco haberi; si eamen verum est,
cerre ratio non decst, nempe licet
insecta inanima esse aliquando vi-
deancur, viuune ramen adhuc, ve
videre est in mulea, _C. CUI AUTCII
nullum ricae signum edane, luo 10.
co dicemus: itaque dico, phalan-
sium illud adhuc vivere, cantuque
ac lono quali excirari; nempe il-
lud etiam Cui reneni vim Pacitur,
quod, li poller, excuteret; exem-
Plum habes in vipera, qua Tuo
quoque renenocorpet; isitur cum
aliud non possie, proprer debilem
vim, Calrem modico nilu emergiei
haec tancum ex hypocheli dico,
fallum enim el(C puto emergere; si
tamen emersir, huius emertionis
alia cerre racio nOn eA: nec ett
quod contugias ad CeFTAS PEOPOE-
tiones vibracionum, quibus cic.
inume tibex phalansii, quaeque a
Cono imprimuntur; vndecalis can-
cus, et non alius delideracur; (i -
cur enim chorda rensa, pullata,
beat, talem proporrionem, ita c2-
lis cancus, tibras pullac phalanoii.
ex non alius, cui deliderata propor-
eio delit; Ped haec mera lune com-
menca, de ludibria: licer enim hoc
estet, non tamen adhuC CMergeFeF;
Praecerca non est proporrio cantus
ad ABEaS, Ced Coni; cantus enim
ex muleis Conis constar; nec est
quod rccurras ad Caxum nlcio
quod Scoricum, ve sub eo hgmen-
ca haec melius lateane.
OMxTES, CUF SI diverA CaHEUS
Csthara CananEUE, in 29r0, in quo
plura Cune huiulmodi phalangia,
modo vnum, modo aliud, quali
rripudiat: Relpondeo hoc quoque
Eiomencum ese crassissimum, quod
lub nullo Caxo latere possic, curm
in agro palam lic; Ei tamen verum
estet, non decssee ratio; quia scili-
cet ad calem cantum, morum exci-
pic, et ab eo decerminatur, veeri-
pudiet, re Calcem aliquid veneni
excutiac; cur aucem hoc cantu,
rnum; aliud, illo cripudiee; ces-
pondeo incer animalia diverlam
quoque indolem esse, re constar;
vnde rnum ab co atticitur, qui
aliud non mouer; vidi canem qui
Campanae Lonum FeEEC NON POTeTaL;
ende non mirum cst, si diverli can-
cus, diverlos cantum afticiane; nec
est etiam quod securras ad neleio
quas Abrarum cremularu PropOr-
ciones, cum cali cancu, quod iairr
Fupra reiecimus; nec enim a can-
tu, Sed a Cono, e a vibracionibus
neruorum cxchara, vibraciones
illis sibris imprimuntur; ioicur
licee divertus sic caneus, modo
eaedem chorda pulsentur, vibra-
tiones pradictas impriment; quod
morum e Conum conciliar al- cerce non concedes; igitur Aan-
ceri non pullaex, E cum illa ha- dum cacionibus noAris: e verd
Mir.

## Folio 276 — 779785487:0334
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000334.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
DE ZSTCE YR A OT. III.
s multa Fiomenta Felicias, eE Yera
tancum proteras experimenta, nul.
lum Pane cs, in hac materia, quod
Per iacta lupra principia, ad Puam
caulam phylicam non reducas; led
ride quaelo, re experimenta re-
ae probara line; hoc enim
non modicam peudentiam desi-
dCTaC.
PR OP. CCLXXIV.
Explicari potest, cur opera stre-
pentis soni, apum examina sistantur:
Vbi iuniorum apum exanien no-
nas sibi sedes gualicurum, noux
ad instar colonia, priore alueo
excedie; leberes Carim, aerex la-
ina, Carcagines, Falces Fenaria,
_ alia huiusmodi cumulcuarim
pullantur; hoc enim lono apos si
CUnEuE, ac Ce se in pensilem
VuAI (DE VOCANE) contercumque
glomum colligune: an Forre tanco
stridore, srepicuque deterricae; led
profecto hoc dici non porest; nat
cerror illas in Fugam agerec; an
Forte hoc Lono recreatx, quali vi
quadam rolupraris, ac Tenlus re-
Tineneur; Ced neque hoc dicere
quis porest, primo quia nihil sra-
ri penitus habet hic Srepicus; Pra-
torea i apes paulo altiores Cune,
quancumris pulles, e fonum du-
diane, non delcendune camen; led
adornatam profectionem perle.
guuneus: igitur alia cacio quaeren-
da est, caqne lesicima. cum iltx
spuria elle videontur; dico iraque,
Arepitu illo. rera maxime commo-
neci, acque agicari; hoc enim Rri-
dor omnis Mabet; igILME CUI LC-
mrissimas alaS apes HaBCAME, nOI
ex pluma quidem, ve aues. led ex
renuissima, acque lubrilissima mem-
hrana, Ccu pellicula; quid mixum
E pratacam illam aeris commorio-
nem, vel agicarionem maioris ad
instar procellae loco habeant; Hinc
E alrius volene, cum ibi canta non
lic aeris agicatio, lonus enim Pen-
lim deticie, minime ATUnCUE, VE
iam dictum est; hinc terra eriam
per aera dispersi Colet, ve procel-
lam hine srandine elle non putenti
additur aqua maiore Cyringa, Tur-
Cum cuibeata, acque distula, nC
procella e grando line iibre esse
rideantur; vides, quam haec sine
facilia, quam appolita: FLINC NUM-
quam apes, vel Aance venco, vel
Pluuio calo, vel intempesta no-
cto, alueo excedune; Led praeler-
tim sereno die; nempe re illa
Procellas, ventos, de imbres,
ita d serenitarem praelenciunt;
quod quomodo Aac luo loco apc.
FieIUS.
PROD. CCLZ XV.
Explicari possunt illi omnes strexiu
rus, ac soni, qui nullo extrinsecus
appulso sono, ab aure audiunur: Ad
eria capira reduci pollune: Primo
enim, si manus vola exteriori auri
prestiis aftigarur vel digico auris
ObAtruatur; tusc obculo hombo,
perlonat auris; eatio est, quia CCr-
cum est, non parum halicus ex au-
ris cochlea erumpere, continuo,
ac perenni cAluuio; hinc canca vis
Cordin in auris concha ac ACZVOTO
illo alueolo COnSeTITUE, GUX CCFTO
ab halieu tantum concrero esse po-
rest; igitur cum attixa manus exi
tum halicui obstruat; ac interclu.
dat, hand dubie inera alueolum,
cum aer, cum halicus comprimi-
tur; igitur canculum ras illud ex
plicatur, vi quadam halicus com-
presti, crumpere conanris, hinc
MaBi

## Folio 277 — 779785487:0335
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000335.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L IBER II. DE SONIS.
magis rendicur cympanum; adde
quod prestus halicus cympanum
iniro pellie; hinc Custiciens afte-
ctio, qua ad instar srauissimi
bombi sentiacuE.
Secundo calu aliquando perlo-
nane aures, eriam E nec vola ma-
nus, nec quidquam aliud auri ad-
moucatur; vuloo dicimus les oreil-
les me cornent; quod cerre ab au-
rium tinnieu, de quo numero sc-
quenri distinonieur: icaque ideo
perlonane aures, quod aer inna-
IIS IVE VOCAME) canculum rarelCAE,
ac proinde crmpanum alticiac, nec
enim ab excrinteco, hoc procedic;
alioquin simul omnibus accideret;
itaque ab intrinseco haud dubic,
vel cympanum aliquo modo pulla-
tur, vel necuus aconsticus affici-
cur; Ced ab aere innato hOc can-
tum heri porest, sinc dum earelcie,
de comprimieur; siuc dum a praedi-
ao aere cochlea se liberac, nouum-
que excipie, nempe cuncta HXC
linemoeu heri non pollunt; nCc
ellemorus, nisi, vel cympanum,
velneruum acousticum, vel simul
verumque afticiac.
Terrio, tinnicus aurium adco
communis est, VE nCMO Fere SIE;
qui in le non probaric; porro ein-
nicus ille perinde audieur, aeque
Ssubrilissimum, ac delicacissimum
tincinnabulum ad aurem tiniret;
unde rinnicus nomen accepie; igi-
tur eadem prortus affectio cympa-
num, vel neruum acousticum asti-
cic, quae 2 praedicti rincinnabuli
Cono imprimereeur; vnde POEKO
sc illa affectio, cum ab inerin-
leco ett, non ica facile dictu cAt 3
an Forre a Ratu tenuissimi ha-
licus, ex aliqua, vel arteriola,
vel venula erumpentis; Ccd hic
Darus non cinnicum. Ced Rrepirum
etticeret; sic enim renei AacuS in-
cidens auri, Facie; equidem Fa-
teor, hoc vitio alignando labora-
re aurem, de norineminem ridi,
qui Pemper vel AAnEe ventum,
vel riuuli currentis in alueo Cazot0
Srepitum, audiret; itaque rinnitus
a Aatu non elt, nec ab aere COm-
Presto, adde quod cinnicus ille ac-
cico exrrinsecus srepitu cellar; aF
protecto non celtarer, E vel ab
aere compresto, vel ab halitus
exumpeneis Aacus vel ab arteria ve-
hemencius micante, procederet;
quarenda cAt ergo alia caula; qua
cerre ex eo tantum duci porest,
quod aliqui spiricus, vel in iplo
neruo acoustico, vel in crmpano,
vel in neruo Cubrenso, vel in mul-
culis quibus cympanum modo cen-
dicur, modo remirtitur, Cublilianes
aliquid simile in aliis corporis par-
cibus sentimus; in pedibus mani-
bus, lingua, naribus, ac. quod
aliquando line aliquo pruritu NON
accidie: adde quod xoris laepe rin-
miune aures, acque adeo signum cut
corporis male aRecti; lunc enim
aliqua parres crudiores, quae 2d-
instar pulueris susphurci (’ex hoc
aucem organi vicio determinatur
mulculos ad conciliandum erm-
pano hunc mocum) carelcune,
acque lubsiliume; hinc eadem afte-
ctio imprimitur, quam cincina-
bulum cinniens imprimerer; igin
tur eadem sentirur; Sed de his.
Lacis.
Fadde capia porest tota conso-
nanciarum res: Ouia hec proposi
eio paulo lonsior erie, illam in
CerTOS mIETOS, ee capira diuidere
D 3
0
VROL. LCLZZV

## Folio 278 — 779785487:0336
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000336.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PEZSICA TR ACT. III.
operae prerium elt; praeserrim cum
breuioris eractatus loco (r, qui ca-
men nullo modo arrem mulicam
attinger, (cd rancum Phylicam.
I. Conlonanria est duorum Lono-
rum proportionalis habicudo, vel
coniugatio; dicicur enim consonan-
cia, a contonando; hoc est a duobus
Tonis limul Conantibus, de conso-
nis; unde duo requirit contonan-
cia; primum est compolitio gemini
Toni, ita ve sine limul, sccundum
proportio quaedam, omnis autem
Proporrio, eA vel numeri ad nu-
inerum, vel ve numeri ad nume-
tum ex Fuclide: hinc est prima
ditticultas; nam tonus maior dicie
earionem Z. minor vero 15. Sed
profecto haec ratio est numeri ad
numerum, rE Pacet, non tamen
est consonantia, led distonantia,
ve constat ex musicis: Hlac dif-
cultas nullius fere momenei ett, li-
cec aliquando rirum, qui se se in
rebus machematicis mulrum ralere
proticebatur, ita regereE, VE vix
celpontionem, ne dum Colurionem;
ab co exrorquoree; nam secundum
considerarionem geomerricam, hxc
ratio 3. Facie hauu dubie conto-
nantiam; nempe (i duo Loni (InE
incer le, in racione coni 3. v. 8.
PF, MI; haud dubie PropOr-
tionem aliquam seruane inter lC, ve
Patet, ee hanc voco consonan-
tiam, iuxta considerationem gco-
merricam; nempe seomerria recté
intelligir rationem Z. ese Cubsel-
qui-Octanam; ac vero secundum
considerationem mulicanr, non est
consonantia; quia muliea conside.
EaE EaNtu dLIOruIm FONOLUIM La -
tionem quatenus auri orata est, e
probata; id eAt quaremus conlonaE
auri; non rero quarenuis Loni COn.
Conane inter Cc; atqui racio coni
auri non conlonat; CUI VeTO nON
consoner paulo polt dicturi Luius;
itaque nulla Conorum coningatio
facie consonanciam mulicam, quae
nOn Faciat gCOIeTLICAM; VE PAICI;
aliqua camen facit geomerrieam,
quae non taciemulicam; ve rario
coni 5. e aliqua est, duxnec Facie
geometricam, nec mulicam, qu2-
lis eltet. si dux chorda eiusdem
crassirudinis, ee censionis, Cumml
pullarentur, quorum altera eslet
relatus quadrari, alcera ve diag0.
nalis; nempe Loni eRene re chor-
da permurando; led chordae illae
nON LUIHE VE MuMieTUS ad numeTUII;
igitur nullam habene proporcio-
tionem, Ccilicer racionalem; igitue
neque loni; isitur non FaCIUINECOM
Conanciam, nec mulice, nec geo-
merrice: porro dislonantia est duo-
cum Conorum irracionalis habicu-
do; qua vel musice accipi ran-
tum porest, quarenus scilicer dil-
Conat auri, re vulgo a mulicis acci-
picur, vel geomerrice, re dictum
eAt.
2. Veuc consonantia, divertos
Ponos esse necesse est; i enim di-
vCrH non sine, Sed pertecte timi-
les, pro eodem habentur; aC pFo-
inde vulgo dicuntur facere rnilo
num: Porro cmmndico Fonos diver-
(0s, non dico diverlos in rarione
magni, e parui, sed in rarione
acuri, e granis; hoc polco pri-
ma omnium ac simplicissima con-
Conancia; in ratione dupla polita
est. Ccilicet =. ita ve rnus lonus EIE
duplo acurior alio; haec est illa
gua vocarur diapalon, leu octaua,
quod Ccilicer & primo et grauiore
(OnO

## Folio 279 — 779785487:0337
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000337.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
M.
L. 1B. II. DE SON 1S.
Tonoascendendo, octauo loco sir
ille Conis, qui cum primo Facie
diapalon; porro hec consonancia
auribus gratissima accidie; quia
cum lonus acurior dicat duos ap-
pullus, eo tempore, quo grauis
dicie rnum, de cum cympani ribea-
tiones sine ilochiona, cum vibia-
tionibus acuri soni, re iam alias
monuimus; cerre appullus Poni
granis linul cum appulsu acuri AC;
idque alternis ricibus, inceriecto
Scilicet singulari appullu acuri; ita
ve geminus simul appulsus vnico
succedat, ruu lque gemino, ac.
hinc nihil prorlus cempanum paci-
eur, nulloquemoru contrario di-
strahitur; ve aurem habeancur aliae
conlonancia, sic gemina leries.
. 2. 3. 4. 5. 6, 7. 8. 9.
A, B, C, D, F, F, 6, II, V,
10, 12. 25. 16. 20. 24. 32.
R, L, M, H, O, P, R;
hoc poliro pro numero luperiore,
altumi porerie character inferioi,
V. 8. R, cum B, Facie diapalon =.
cum C duo decimam =. quae relul-
eac ex diapalon, dueta in diapence
3. cum D disdiapalon, quae resul-
eac ex diapalon, in sc iplam ducta;
cum E, decimam Ceprimam maio-
rem =. duela Scilicet dildiapalon,
in diconon; cum F, decimain-NO-
nam 2. ducta disdiapalon, in dia-
Pence; cum II cerdiapaton - =. du-
cta dildiapalon, in sc iplam; cum
C, dicitur; non Facere contonan-
ciam, sed profecto li =. est conso-
nancia, non video curnon (C 7.
3. Sed rehoc paulo accurarius
examineius, ideo 5. CA conto-
nancia, quia quo cempore loni acu
et EI, FunE 8. appullus, grauis A,
ek cantum vnus; igieur nullo io-
do cympani mocus perrurbacur; led
POtItO LOnO G, quO FePOTC ACUEI
Lunc 7. Sranis ctt 1. nec appullus
rnius percurbane appullus alierius;
immo si dux chorda, aeque cenla,
allumaneur, et aque ccalla, qua-
rum longicudines sine in ratione
. Coni erunt in rarione =. nec
erie iniucunda contonantia; immo
auri acceprior, quam =. probec,
gnicunque voler; non declt Faen
FatiO IASICIS; GWIZ CUIM EOTAI MU-
(ICAIL, IFA CHIM HAIMAMA VOCC COM-
Doluerine, ve cam Faculearem, qua
nelius s Facilius, vel acui, alcen-
dendo, vel obtundi porest, delcen-
dendo, porissimum considerarine;
nec enim humana vox, ita ad om-
nem proportionem postulacam eF
tingi porest, re quinis Force libi
perluaderet; quis enim illam rario-
nem toni v. 8. aequalicer voce di-
vidat; quancumvis Cemitonio af
TUIMDEO; TINE CNIM RL, MI, EOnUS
maior, id clt, 8. 9. vel 80. 90. MI.
FA, est Temironium, id cAt 15. 26.
vel 90. 96. ve aucem cHeE eonuS.
deberet elle 101. Z. igIeUI IORER
organum rocis non omnia porest.
nec omnem duri Famulacim exHi-
bec; sed quem porest; quare pFa
Rantissimi musici, IMAXIIMO CCFEE
Rudio, id conteguuri FUHE, VE Hu-
mana vocis alcensum incea diapa-
Con, id est octavam ica conclude-
cenchis octo Conis vt, re, mi, fa-
sol, la, bi, 2+, vel his octo. vt, re
mi, fa, sol, re, mi. fa, porro dicicue
diapalon quia roca rocis alcensio-
nem comprehendic; vbi enim pri-
na diapalon desinie, Cecunda inei-
pic; Porro praedicti loni Cune re hi
HIUIeFI 72. 80, 90, 96, 108, 120,
135, 144. estque vt, et, diapatom
5. VE, fa diacelaron . v1, sol
dia DCNCC =, 2F3 re, toBUS uir
ACA

## Folio 280 — 779785487:0338
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000338.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
2.8c
PE ZSICE TRACT. III.
nOF =. Vt, min diconus =. ∞1, la Lonos, in Intinirum imminuere; igi
Texta maior, 7. 37, bi, 3 nomi-
DE CAFCE, re, mi, tonus maior Z
re; fa, selquiditonus 3. RC. POF-
20 Tupra octo illos Lonos, (1 à le-
cundo ur, eadem proporrione al
cendas, additis 7. aliis, re, mi,
fa, sol, la. bi, et, erie secunda
diapalon, quam scilicer lecundum
et cum cerriotacie, cum quo pri-
eum Facie disdiapason  denique
adhuc lupea cerrium et addi pot-
Tunt 7. alii Coni,re, mifa, sol, la, bi, v1,
Ita VE TeTEIUMI ZF, CuUM qUAETO, Fa-
ciat diapalon, cuir quo sccundum
Facie disdiapalon, _ primum ter-
diapalon Z. porro in secunda
octaua, icemque in cerria, nume-
ri seruent candem proporrionem,
quam Ceruane in prima; hoc pol-
to in coca illa terie non habes duos
Conos, qui line in ratione ,. hinc
Eeiecta est illa ratio.
4. ITOn FaMEM PFOPECFCd CeF-
cum est, verillimam rationem coni
re, mi esse 3. E enim duas chordas
acceperis, aeque centas, quarum
ratio (F. =. proxime quidem ad to.
um, pullata accedene, nOn Ca-
iven omnino hanc rarionem arrin-
gune; isitur s cgO recum COnteN-
dam, lacionem conire, mi non elle
E. rix opinor argumentum vilum
Suppetet, quo id probes: ed quaeres,
cur nostre rocis nacura, vel indoles,
calis es, re cancum lc se compo-
nat ad eam proorestionem, qua vel
per conos, vel per lemironia alcen-
dic; Respondeo dubium esse, verum
per minora crementa, rox huma-
na queat alcendere, nempe his al.
Puetacta cremenris, aliorum pro-
sreltionem ignorare viderur; quid.
quid (IC, certum eAt, non polle or-
ZAUI FOCIS, CFEIEMEA inTer duOS
tur candemm in aliquo cremenco li-
Eric, quo minus addere non polsIF;
quemadmodum potentia morrix,
organo mechanico destieura, non
Porestmouere dacum pondus, ino-
en minore, ee minore, in infini-
cum, led eandem ad illum perue.
nic, quo minorem ponderi impri-
nere non polsit; ita prorsis Facul-
cas, quae formandae roci Famula-
tur, cum vel concracta, vel cenla
Erachea, vOceM aCIAE, PCF CCKTOS
gradus, illam ica cendie, Ve per
plures rendere non possit; in chor.
dis vero secus accidie, in quibus,
omnis Conorum proporrio; sive
rationalis, sive irrarionalis accipi
potest; nempe chorda lune ve li-
nex, vel longicudines; e loni re
chorda, perrmurando; cerre in lon-
sicudinibus, omnis proportio ac.
cipi porest; igitur in chordis; igi
cur in Conis; v. 8. 2d primam dia-
Paton, Per 20, 30. 40. IImO e
centum lonos continud crelcentes,
2Ccentus heri porest, quod in voce
feri non porest, Led Fantuim PeF 5.
tonos, et duo Temiconia, vel 12. Te.
mironia; rnde ve co redeae, vnde
recellerat oracio; in voce, racio
 non est consonancia, quia rox
rerumque Ponum Formare vix no-
uic; ac vero in duabus chordis, vel
campanis, si Fario IOnOruM (C =.
cerre contonancia crit, ips cerdia-
Palon Z. praeterenda; vr =. perte-
etior adhue erir, icemque =. per-
fectior icemque =: =. doncc ad =
perfectistiinam perveniatur.
5. Ouod aurem =. hoc est di2-
Paton, lic perfectissima, extra con-
erouerlam est, cum nullo modo
cympani vibrationes turbeneur, led
rancum alcernis vibrationibus, du-
Plex

## Folio 281 — 779785487:0339
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000339.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L IB. II. DE SONIS:
plex axpullus HaE; quarC nOn p2-
rum abest; quin ad rnilonum per-
tineat; ac vero in duodecima, cer-
tia quaque vibratione, est duplex
appullus; in disdiapalon, quarta
quaque; in decimaseptima, quinta
quaque; in decima nona, lexta
quaque; in cerdiapalon, octaua
quaque; iea ve vix quali oblcruCE
conlonantiam auris, cum vibratio-
num concursus ira intee se disteni;
Sed iam ad alias consonancias per-
simus; reperatur luperior nume.
Jorum leries.
. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9.
A, B, C3 D, F, F, C, HI, V,
20. 12. 15. 16. 20. 24. 32.
R, L, MI, H, O, P, R,
accipio secundum numerum B, qui
cum C Facit quincam, vel diapen-
te; cum D, diapalon; cum F, de-
cimam maiorem; ducta Ccilicet dia-
Palon, in diconum; cum L, duode-
cimam; cum C nihil; cum LI, diapa-
Lonicum Vnihil; cum R, decimam
Seprimammaiorem: cuin L, decimam
nonam; cum N, cerdiapalon; est aucC
quincalacisperfecta; punsirque Fan-
culum aurem, quia tanculuim EuE-
bac vibrationes cempani, qua Cem-
per cum vibrationibus acuri loni
COmpOnUEuE; igieuE Sine Coni B,
C. lincque appulsus C, coridem, quor
Cune vibrationes compani; Eicque
appulluum concurlus; cympanum
Facir primam vibracionem, sedic-
que, nempe icum de redirum pro
una accipio; secundam incipit cum
secundo axpulsu C, quem lub 1C-
dium secundae vibracionis, excipie
secundus appulus B; ecce inter-
ruprionem; cum sequitur cerrius
2ppullus C, cum certia vibratio-
ne; simul enim recumque incipit;
rum quarcus appullus C, cerrius B;
Tom. 2L
e quarta vibeatio sunul incipiune;
acque ira deinceps, cercia quaque
vibratione concurrent appullusiita
vernus cancum sc appulus B, Cx-
era ordinem; sed hoc non parum
ad oustum auris contert, est enim
ad instar Calis, in cibo.
6. Tam verol allumatur nume-
rus C, cum D Facic quatram, vel
diarellaron; cum C. Hlexachordum
maius, vel sextam maiorem; cum
F, diapason; cum HI, vndecimam,
dueta Scilicet diapalon, in diatesta-
ron; cum Y duodecimam; cum IE,
decimam cerriam maiorem ducta
diapalon, in Cexcam maiorem; cum
L dildiapalon; cum M, decimam
leprimam maiorem; cum H deci-
nam octauam; ducta dildiapalon.
in diaceltaron; cum O, vigelimam,
ducta dildiapa lon in sextam maio-
rem; cum P cerdiapalon; es aurem
quarca canculum ingraca, quia
quarta quaque ribrarione COnCUT
runc appullus; inceriiciuneurque
duo appullus exrra ordinem, quo-
rum primus Ac Pobt duas certias
icus secundae vibracionis cempani;
Eccundus rero post rnam certiam
redicus cerria vibracionis: 2lluma-
EUE POEO NUMeFUS D, Cum F, F2-
cic diconum, vel cerriam maiorem;
cum F, quincam; cum H, diapa-
Con; cum R, decimam maiorem;
ducta diapalon in ditonum; cum
L. duodecimam; cum N, dildia-
Palon; cum O, decimam lepcimam
maiorem; cum P. decimam nonam;
cum R, cerdiapalon; est aucem di-
tonus laris ingraca contonantia;
quia quinca quaque vibrarione
crmpani, concurrune appultus;
TunEqueEreS appulTUS, PERTeE OE-
dinem, primus Air post=. icus le-
cunda vibeacionis exmrati lecam

## Folio 282 — 779785487:0340
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000340.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
a
PE YSLCA TRACT. III.
dus, post icum certia; cerrius, post Pon; cum R, vndecimam; NI CUM
=redicus cerrix: SI vero altuma- NV, Semitonium; cum O, quacram;
FHEF, CIM F, FaciE selquidico- CUM P, Sextam minorem; N, cum
num, vel certiam minorem; cum O, diconum; cum P, quintam;
EI, hexachordum minus; vel lex-
eam minorem; cum K, diapalon;
cum L, decimams minorem; ducta
diapalon, in Celquiditonum; cum
M; duodecimam; cum N deci-
nam certiam minorem; ducca dia-
palon, in Textam minorem; cum
O difdiapalon; cum P, decimam
Fepcimam minorem; ducta dildia-
paton, in selquiditonum; cum R
vigelimam minorem, ducta dildia-
palon, in lextam minorem: cA au-
tem selquidiconus ingrata latis
contonanria; quia Cexta quaque
vibratione, concurrunt appultus,
Tuneque 4. appullus praerer ordi.
nem; primus AC POst = ius (c-
cunda vibracionis cyimpani; secun-
dus; post =. icus secundae; Ter-
tius, post =. redicus terria; quar-
EUS, POst =. reditus quarra : (
aTImatuE F, cum C, nihil FacIE;
cum EI diarellaron; cum V, dia-
pente; cum R, Sextam maiorem;
cum L, diapalon; cum N ondeci
MaM; Cum O, decimam cerriam
maiorem; cui P, dildiapalon; cum
R, decimam octanam: HI cum V,
EOnU MaIOFEM; CUM R dicOMUMI;
CHE L, quInta; CuI NI, diapa(ON;
cum D, decimam maiorem; cum P,
duodecimam; cum R, dildiapaCon: V,
Cu K, conum minorem; cuni L quar-
Ea; Cum M, Cextam maiorem;
CuI. P, vndecimam; R Cum L. Cef.
quidiconum; cum M, quintam;
Cum PI. TeXFa IBINOECIM; Cuni
C, diapaton; cum P, decimam mi-
ROremI; cum R decimam verciam
MInOFCI: L CuM M, diconum;
cum _, quaeram; cum P, diap a.
cum R, diapalon; O cum P Cel-
quidiconum; cum R, Textam mi-
norem; P Cum R quartam; CUN-
cta haec facile in tabulam redu-
ci poltune; led iam Cexra maior ee
minor discutiendae TunE.
7. Sexra maior, id Cst, 5. CA Con-
Fonanria, quae nor modo est per-
fectior veraque terria, verum eriam
cum ipla quarta comparari porests
nermpe hOC HabeE, CU GLArTA
commune, quod sinc tantum duo
appullus, praeter ordinem; duo
camen habet lingularia; primunr
est, quod sccundus appullus pra-
ter ordinem AaF, Polt =. ITuS QuaE-
ex ribrarionis cyinpani; inde pa-
eum interrumpie; eum porius iu-
vec itum; ac vero appulsus secun-
dus quartae, sc re iam dictum est
Post = redieuS; IgIEVE TUNE MO-
tus oppolici; equidem primus lex-
ex, Er Post-, redicus secundae vi
bracionis; _ primus quarrx post
 icus; igicur hic mocum ermpa-
ni inuae, ille impedic; led prote-
eto eympanum magis afficicur, Cub
finem vibrationum, torius conto-
nanriae; immo vis canculum pun-
sens inicio acuie apperirum; hinc
Lallamenta inicio pastus adhiben-
tuI, non Cub finem, bellaria re-
o Tab fincm, nor inivio; alCeEUIE
caput praecellentia perieur ex c0,
quod appultuum quarrae, minoe
es rario, maior vero appulluum
Texta; in quo magis convenit cum
diapaCon; immo in hoc ipsi quinta
praeterenda est; Cunc enim appulsus.
secundum vires, ve chordae; ad-
hibiro Scilicet eodem nilu pulla-
rionidi

## Folio 283 — 779785487:0341
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000341.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
uI
LIB. II. D E SON 1S.
tionis; at in hoc, Tuperatur a quar-
ta, quod in quarra, appulsuS COn-
CuTranE, quarta quaque cympani
vibrarione; in lexta vero, quintâ
quaque; porro singulares lune Cin-
culorum quali mulicorum gultus,
v. 8. une qui quartam reliciant Pune
qui admitrane; rario clarissima eR,
lunc enim varii guctus hominum
in quouis sensu, lune qui acidis de
acribus delectentur, lune qui dul-
cibus. Cunc qui hoc odorere-
cicentur, quem alii rix ferre pol-
Cune; pari modo lune quibus haec
contonancia placet; quia pungi, et
rellicari oeltiune; cum camen aliis
aperior esse videaeur; hinc quin-
ram duodecima praeferune, quia
licer in veraque certia quaque vi-
bratione concurrant appullus;
quinta tamen unicum appulsum
extra ordinem, quali ad inctar COn-
dimenti, quamvis alperioris, in-
serir, quo penirus duodecima ca-
set: sed iam 2d sextam minorem
3. venio; haec mihi videtur in-
gracistima, quia octaua cancum
quaque ribrarione cympani, veriul
que loni concurrunt appullus, lune-
que guatuor appuluS PEKTCK OF-
dinem, primus hc post -,. rediens,
secunda vibrarionis cympani: se-
cundus, Post =. IEUS GHATEX; FCF-
eius, polt  redicus quincae; quar-
cus, post =. ieuS Septirix: Cum au-
dis secundam vibrationem cympa-
ni, illa est, quae lequirur vibratio-
nem primam, in qua Ccilicer con-
currune appultus.
hoc decima Cexea quaque vibratio.
8. Tonus est ingratissimus; quia
nona tantum quaque vibrarione
ne concurrune appulsus, incerie
concurrune appullus; inceriiciun-
curque 7. apputsus extra ordinem;
ctis r4. appulsibus praerer ordinem;
Proh qualem morrem: Decima mi-
NOF ==. Caris inoraca est; quia duo-
decima quaque cympani vibracio
ne, concurrune appulus; inCeT-
iectis 4. appultibus. Praeter ordi-
nem; quorum prinus Ac post =
tonus minor, masis adhuc ingia-
itus cerrix ribracionis, secundus,
POK 3. reditus quineae; cerrius, Post
5. IEuS OctaUX; quaeruIS, POA
reditus decima: decima maior
lonse grarior cA, quia quinca qua-
que ribratione ermpani concui-
rune appullus, inceriicieurque rnus
eantum appullus exrra ordinem,
Post = cerriae vibrarionis; vides
quam lit pertecta: X vero dubium
non est, quin sic perfectior (exta
maiore; quis cum illa convenit in
eo, quod quinca quaque cempani
vibracione Tonorum axpullus con-
currune; ae vero illam Cuperat,
quod in Cexra, duo appullus prae-
ter ordinem hanc, in decima vnus
cancum; in hoc eriam quartam ip-
Cam Cuperae, ee cum quinta coi-
cus, e lemironium maxime, in
venic, e parum abest, quin duo-
decimae perfectionem ad equer; in
vudecima =. Octaua quaque ribra-
rione crmpani, concurrunt appul-
Tus, duobus eantum exrra ordinem
inceriectis: hinc Cuperat sexEam
minorem, decimam iminorem; de
comparari porest cum dirono, dec.
in decima certia . minore, deci
ma Certa quaque vibracione con-
currune appullus, inceriectis 4. Cx-
era ordinem; in decima rertia ma-
iore decima quaque, duobus in-
ceriectis, unde ett Cuperiore per-
Fectior; rno verboris Ccire, quo
ca quaque vibrarione compani; ap-
pulsus concurrane, accipe maioreur
LMIE

## Folio 284 — 779785487:0342
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000342.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PH XSLCA YRACT. III.
numerum; vis scire, quoc appul-
lus exrra ordinem interiicianeuE,
accipe minorem, minus vno; v.
8. Sic contonantia =. Cuperior nu-
inerus 8. indicat octaua quaque ri-
bracione concurrere appullus; de-
erate onicacem inferiori z. TUper-
Tune 2. hic indicat duos tantum
extra ordinem appullus interiici,
quid Facilius: porro licet acci-
Pias contonanciam =. vel =. vel
= mihi crede erit perfectior, vn-
decimâ, decimaterria veraque, de
cina Ceprima minore, Cexta mino-
re, decimaoctaua, rigelima reeaque,
decima minore, ex forte cerdiapa.
Ton, e decimanona.
9. Fx dictis, ni FalIOr, Facilé (0t-
nes quartam illarum difticulcarem,
quas P. Merlennus proponit; irem-
que Facile incelliges cur contonan-
tix, qua minoribus numeris eadi-
CalibuS expEIMUNEUE, SInE re pIu-
rimum perfectiores; quod scilicer
minus diltent appultuum concur.
fUS, _E PaLCIOECS CXEFA OEdineH
interiicianeur: verum vero decima
Teprima maior =. sit perfectior de.
Ciina IMaiOEO ==- AfAEIMRHE COILIMIU-
nicer Musci; est tamen eadem dif-
Aicultas; de qua iam Cupra, inter
guincam- e duodecinam  Ca.
derrique rario Facie Deo decima, 2d-
reisus decimam leprimam, qua pu-
enac pro quinta aduersus duodeci-
Da: POrro S rres Poni simul coniun-
G2nEUE V. 8. A, B, C, Ceu 1. 2. 3.
cerce concurlus rrium Conorum
a, B, C, Tenca quaque vibratione
ermpani concurrene; AB (ccunda
quarjere, B.C, et A C, cerria qua-
que; ioitur A, B, ceI; A C, biS;
e BC, bis; complectenturque hi
tonis octauam, quintam, duodeci.
mam; Finc (i Cieeres nerui a que
censi, et cralli, quorum longitudi-
nes AnEr. 2. 3. Gratissimum haud
dubie Concentum FacienE; IAM aU-
tem diccum est Cupra, Cx daris quor-
liber lonis, quor contonantia re-
Tulcene; est enim numerus conto.
manciarum, Cumma progretionis
Arichmerice simplicis, cuius nu-
IMETUS FCFIMINOTUM, LIE HIIICFUS
Ponorum, minus rno; v. 8. SI CInE
2. Toni, est 1. consonantia; (1 3.
Toni, z. contonancia, li 4. Coni, 6.
consonantix; (5. Foni, 10. Con-
Conanrix, Xc. V. 5. CIIE A, B, C3D,
id cA 1. 2. 3. 4. Omnes appullus
concurrer, vigelima-quarra quaque
vibrarione; A, B, Cccunda quaque; A,
C. Terria quaque; A, D, quarra qua
Que; B, C terria quaque; B, D, secun-
da quaque; C, D, quaita quaque;
ericque A, B diapaton; iceique B,
D; A, C duodcima; A, D dildia-
PaLon; B, C, diapente, C, D, dincellan
FOn; vides quam haec line Facilia
10. Ouod spectat ad compotr.
tionem consonanriarum; nihil est
quod Facilius consegni poltIs, v. 9.
Sc diapente ?. Cic diaiestaton
duc rram in aliam hrabebisi. vel
. ecce diapalom, praererea luc dia-
celTaEOn =. E dicOns = COmDO
EE2 erit 2 vel = en cibi sexram
maiorem; GE diapence nalcicue,
ex dirono, e selquiditono; pari
modo in aliis procedes; e Cerre
micaberis diapalon naLCi RON MMO-
do ex diapenre, ee diarellaron; re-
rum eriam ex selquidicono =. ec
Cexta maiorc =. ex quibus AF 2
vel =. itemque ex dicono . e
SEnTA InOTC =. ex gnibus FC 3
vel =. porro si habeas quorlibet
Conos diuerlos, continua Perie al-
cendentes; Lcire poreris ex Arictu-
metico, quor modis coniusari
PoAInE 3

## Folio 285 — 779785487:0343
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000343.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. Il. DE SOfIS.
PoNInE; v. 8. lInE AB C, CUME2.
cancum coningationes; polico lci-
licet A, primo loco, lcil. ABC,
ACB; sed Cune toridem Polico B,
primo loco; e toridem, polito
C; isirur Cunt lex coniugationes;
sinc aurem 4. A, B, C, D; CCTEC
toc crune coningationes polito A
semper primo Loco, quoE FUCLUNE
coniugationes, criu ABC; igieur 6.
duc sex in 4. habebis 24. Coniuga-
tiones AB, CD; AINE 5. A, B. C, D, F
duc 24. in s. habebis 120. Coingatio-
nes quinque lonoru; quod dica de
Conis, dico de noris mulicis; v. 8. 21,
re, mi lub rna clauc b. modis variari
Poltunc; igieur Tub eriplici clavc, 18.
modis, uc;resmi, fa, lub eadem clave,
24. odis; igicur lub eribus, 72. 21,
remissa, sol, Tub eadem claue 120.
Tub rribus 360. 2t, re, min fa, sol, la
ub eadem clauc, 7 20. Tub cribus,
2160. 21, re, mi, fa, sol, la, bi
sub eadem clane, 5040. isitur lub
tribus, 15120. ∞t, re, mi, fa, sol,
la bi, vc, Tub eadem claue 40320.
isirur lub eribus 120960. Vides
quanca Cylua compolicionis, vel
aeris canendi ribi OHCTAEUE.
11. Varias compolitionum ie-
gulas rradune mulici, quarum ali-
quae ad caulas Phylicas recte pot-
lunc reduci, alix vero lacis indit.
terences ete videntur; illas cg0 li-
bencer perreactarem ( id line noca-
bili parerso heri Dolet; de vero
vix illud heri porese, nil fere li.
mul cora mulica eradacur; quod
cerre insticuri Phylici non cA, qua-
le hoc loco prolequimur; DuXtCS
cur diffonanria incei contonantias
inserentur; Relpondeo esse quali
condimenti loco; sic rmbea in pi-
ctura luminibus e coloribus appo-
nuneur, et oculusmaiore inde ro.
lupeare perfundieur; de gstu notd
res est; i ractu niti sine aliqua ci-
cillancia, pungenria, ee quali peu-
ricum quemdam Collicirancia, non
est tanta voluptas: cuncta haec lcio,
de re quod (IE, CeTTUI; aE PTOPECE
quid sic Cacis oblcurum; expecta
parumper, rix enim quid sc volu-
Peas incelligi porelt, nili alia prin-
cipia lacinneur. Guares verum ille
conconances molliores linc, qux
IaIOFeM CAX FAEIONIS RUIDCEUMT
parem habent; Relpondeo aliquas
esse molliores, v. 5. Octaua,
quam quiEa =. HEMO FaIMeN NC-
gabit, aliquas non ita se habere;
quis enim negat = duodeciimam
etse molliorem selquidiiono 
quare regula generalis Aacui noi
debeie; led de his Caris; iam Cu.
Perest ve Aristorelis probl. Scct. 191
qua ad harmoniâ perrinene breni-
ter, ad nostra principia reducas.
PROP. CCLZZVII.
Explicatur decima- nona sectio
problematum Aristorelis; quae ad
harmoniam perrinent; FlaC in Cer-
tos numeros distinguo more Colico;
si quid occurrac quod iam Cupra
explicarum (E omitrerur, vel (0-
lum indicabitur: porro ex his eriai
incelliges, Aristocelem in omnibus
verlatum esse; a vero apud GF2-
cos, nelcire mulicam probro crat;
Elinc, ve bene moner Cicero,
Examinondas Adibus praclare ce.
cinic: Themistocles vero cum in
epulis reculaset Lyram, habicus.
est indoctior; ergo in Gcaecia mu-
Sici Aoruerune; discebaneque id
omnes; nec qui nelciebat, Caris
exculcus doctrina putabatur; in
Cummo apud illos honore geome-
eciatuie; icaque lor iple conclo-

## Folio 286 — 779785487:0344
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000344.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
280
PE ZSTCAE YRACF. III.
dix) nihil Meachemaricis illuAriuS:
auod vero pertinet ad haec proble-
mara; quia nonnulla corum, pauca
camen ad hictoriam porius perti.
nene, quam ad Phylicam, illa vix
aeringemus, cum minime nostri (Ic
irssticuti.
1. Cur tam in laborando, quam
in Fruendo Colario tibiam adhibere
Tolemus: laborando quidem, can-
EEE FeCFeamUE, quia cum nulsuS la-
bor line motu sic nec eriam Lonus;
quali 2d numeros, labor melius
e iucundius labieur, ec morum cum
motu componiinus; qua lane com
politio line guctu elle. non pocect;
praeterca dum quielcimus, et orio
Fenimur, cantus eos morus lenicee
imprimie, quibus interiores dein-
de Abrx quali cripudiane; WOTU
enim natura saudoc: hinc cum iamm
detarigatis exterioribus mulculis,
atque arcubus, quielcimus, intorio-
re Calcem illo, ac minime Censibili
motu, quem lonus conciliat, sc-
creamur: porro ribia Conus hoc
lingulare habet, ve magis alticiae,
quam nerui Fonus; cum quia cst
magis continuus; tum quia mulei-
plici moiu sander, ac sesIc, ac-
que auri quali gestienei illabieur.
2. Cur idem, vocc eadem, lon-
oius senciri cum aliis cancans,
quam Colus porert: eguidem, re
Trpra dictum est. lonojus non emit-
ciclonum, qui cum aliis, quam
cum Colus cantat, ve dictum est,
P. 263. n. 31. Lonoius camen audi-
EuF; Fario eA, quia A COluS Canta.
rer, equidem ad dacam dictantiam
Fonum diftunderet, led proprer di-
Practionem aeris, vix sensibilis est
Conus; si tamen plures simul can-
rene, plures haud dubid aeris parci-
culx, ed camdem distanciam colli-
gentur, qua sentibilem aftectionem
imprimene; igicur audicEur CanFUS:
Tlinc vides non diftundi quidem
longius Conum illius, qui cum aliis
cancat, longius camen audiri: di-
ces, non atterri hianc rationem ab
Aristorele: Respondeo nINC TaN-
tum eome spectare, nOn VE TeK-
cum Acistorelis explicem, sed ve
quaectiones propolicas, secundum
ea principia, clarillime toluam;
quod verum in hac quaeltione prae-
Citerim, en videris.
3. Cur in cantando perhypa-
tem, ror rumpi non minus Colcar,
quam in nece, Lupremilque: ve
hanc quastionem incelligas, obser-
na, apud antiquos his octo roci-
bus hypate, perhypate, lychanos,
mese, paramese, triten, paranere,
nete; qua tris octo nostris respon-
debane, vt, re, mi, fa, sol, la, bi, vi;
vel vt re mi, fa, sol, re, mifa tuille
diapalon compretientam; inEra
quinque tOnOS, tres maiores, ee
duos minores; ex duo lemiconia;
hoc camen discrimen intercedie;
quod et, re, tonum maiorem;
hypate vero cum pechypace dielim
cancum id est Pemitonium Faclant;
hoc polto, Respondeo minimam
illam accestionem, quam addic
perhrypace, esse cuiuldam aCCUTa
tioris operx, nec line contentione
haberi posse; hinc siminus Cre-
mentum adhibere relis; vix haud
dubie, quantumvis maximé Con-
cendas, Obtinebis; Led omnis con-
centio, et nimius conacuS, rocem
Fcangit; igirur perhypare non mi-
nus Fere quam nece, vel paranete,
quae ex Cupremis est.
4. Cur in hypate tacilé, in per-
hypace difficile canitur, cum non
nisi diesi discrepene; hanc quaestio-
HCI

## Folio 287 — 779785487:0345
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000345.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L IBER II. DE SONIS
nem numero Luperiore peniciis (ol-
uimus.
5. Cur Cuanius cancilenam
quam nonimus audire solemus,
quam eam, quam igHOTaMUS; 1a-
lio clarissima est; non quidem quod
linul cancemus, nam etiam tacen.
ei hoc accidie; led quod duplica-
cam quali affectionem imprimat;
illam Scilicer, quae à moru cympa.
ni, ee nerui acoustici, de nOv0
in cerebrum traducitur; e illam.
quae iam impressa est, de novo
sulciret; licet enim iam imprecta
eller, quielcebane camen tibrae illa,
quibus impresta est; quibus de nouo
morus conciliatur, et perinde sc
haber, ad TEnTUM, AC MOTUMI, 2C
S de nono imprimereeur, igieur
duplex morus, vel duplex affectio,
cum gemino moru, maiorem quo-
que organo rolupraris. (ve sic lo-
quar) affectionem imprimic, quod-
cumque tandem sc; quis enim
neger, maiorem effectum à maio.
re caula produci.
6. Curimmurario, ee varietas
in cantando, Tragicum lic; Pragi-
cum est, quod multum mouet, vel
ad rristiciam, vel ad iram, ec. hOC
PolicO, cerrum ese renorem vocis
parum afticere, vel moucre; nisi
Forre ad Commum; hinc tam Po-
tens erat illa rocis Aexibilicas, qua
Demosthenes pollebar, re dum eius
Oracio cum Supore Fere legererur,
Tubiunxerie Alchines. Ouid si bel-
luam audinisseris; cacio est, quia
rnus, idemmque IOTus continuacuS
nonam imprestionem non tacie;
varii Famen MOTUS, e maxime
diverl, quali coridem nouis icti-
bus, vel insulcibus, animum au-
diencium pecune; huinc in Aagran-
ei praelio, cub_ AC Eyimp 2M2 adC0
diverlo srepien concrepane, revel
iplis belluis animos addane; in
canribusres elt adeo clata, VE 1C -
mo sic, qui non Tenciar.
7. Cur receres cum Ceprem Adi
bus, concentus disponences, hy-
Parem, non necem relinquebant;
hoc historicum; de facto eriam
dubitat Aristoreles; quare absti-
neo; praelerrim cum anriquorum
peccaca, non rarionibus, led emen-
dationibus castioanda (IHE; eE VerO
durum esse videtur, antiquos octa-
ua caruisse, quam scilicet hypace
e nere FacIIHE.
8. Cur oranis Conus valeat acu-
tum; Responder idem Philo(ophuS
Conum orauem esse ad instar maio-
ris, e obtusi anouli, acueum ve-
ro ad instat acuri; sed obcusus 2Cu -
cum porest, e continet; igieur et
oranis acurum; led profecto eAt
mera cimilieudo; nec enim vide-
tUF, quomodo oranis acueum COn-
tineae; Dices Forre quia maior est;
sed contra; nam acutus maioi ora-
ui esse potest; igieur ratione cem
Poris, hoc incelligi debet; nempe
grauc plus temporis dicie; id cA
inter lingulos appullus, aiOres.
morula vel incerruptiones incerii-
ciuneur; icemque rarione longitu-
dinis chordarum, v. 8. nam chOr-
da longior sraui comperie: led
lonoior chorda breniorem porect,
Ceu ralec, non concra, breuioi,
LongiOrcI.
9. Cur Policarias cancilenas
Tuanius audire Colemus, (i ad ei-
biam vnam, vel Lyram CaNCANEUI
quam si 2d plures: quia rario can-
tus Facile rune percipitur, adha-
rerque incerno senlui; cum tamen
rbi plures Coni lune, unus alium
Quali expungat; nec quidquam nilii
COIFIILAIE

## Folio 288 — 779785487:0346
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000346.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
280
PE ZSTOR YR ACF. III.
Contusum in MenEE FCMANCAE; e
rero si roces ellene perfectissima,
tancum srepicum vocum, mulica
non adhiberet; quod ideo Factumm
est, ve plures, lingularum defectus
remperent.
10. CuF vox cum fermone in-
cundior auribus accidit, quam sine
fermone; quia cum fernone du-
plicem afrectionem imprimie, ver-
borum (cilicet, _ CaIEUS; PEX-
Terrim si verbis cantus probe con-
GeUat.
IT. CUF VOK aUE COnIS desi
nens acurior (E; de voce iam di-
ctum est Supra; quia Scilicet (ubs-
dentibus pulmonibus, trachea ad-
ducitur; hinc acurius Ponat; de
alio vero Lono delimente, dixi lu-
Pra, elle meram audicus Fallacia;
nempe Conus imminutus acutior
esse indicatur.
12. Cur graviori ex Adibus
Temper accus modulandi commit-
ritur; quia rox gravior, est quali
tocius operis mulici fundamentum,
ac trmior balis: quamquam in
nostris cytharis hoc Cemper non
ob(CFHAEUE.
13. Cur in diapalon graue acu-
ei, antiphonum accipi porest, non
contra, acurum orauis: anciphona
rox idem es quod oppolica, sed
aeque Lonans; lic dux voces con-
Conancia diapason, libi innicem
OpPONUnEUE, C Xque LONAnE: nOn
hic quaerie Philolophus, cur graue
pro acuro duplo accipi possit; tam
enim acutum, pro geaui; quam
grave, pio acuro accipi porelt, in
praedicta consonantia; sed vule
Philolophus, illam chordam v. 8.
qua acurum Conac, accipi polle
adae quare in illa, qua grave Ponati
cum haec illius dupla lit; igicur in
diapalon granis chorda continet,
acuti chordam; secus vero haec,
IIlam; aHE SI rMaNIS, in TemPOre vi-
brationum rem hanc accipe; LunE
enim tempora ribrationum, ve
chordae; e vero nihil aliud in
hoc problemare Philosophus in-
tendir; cum enim dicat in veroquie,
graui Scilicer, e acuro huius con-
Tonancix, veeumque contineri; led
acucum minorem in graui maiore
esse; cerre oranis Fonus aioi est,
non in rarione acuri, in qua inor
est, non in ratione incenti, vel se-
misti; cum vel incenlior, velcemis-
SiOF, vel aeque incenlus, esse polsic;
igitur maior est ratione chorda,
vel secundum rempuIS.
14. Cur antiphonum diapalon.
ita larieat, ve rnilonum esse ridea-
tur; quia cum ratio diapason sie
nullo modo ribrationescympa-
ni perturbancur, nullulque est pEx-
ter ordinem appulsus; id est tories
pullatur cympanum, quories reue-
ra pullaretUE, Si Cola vox acuta lo-
naret, licee alcernis vibracionibus
sic duplex appullus, sed qui simul
Hac.
15. Cur genus cantilenae, quod
lex appellatum est, non per anri-
Arophos, olim agebatur, cum ca-
men careris chorcarum canricis,
ancistrophi vlus non decster; cur
duadam cantilena leges diceren-
tur, dicam infra; quid lic anciltro-
Phos suppono ab omnibus incelli-
si; est enim quoddam cum cho-
reis iunetum; cantici, vel carminis
senus; hoc poliro; leges praedi-
Cta antistrophis, vel choreis care-
banc, quod scilicee ab actoribus
Pericisinis cancrentur, qui ee vo-
ce, et veibo, Cantuque racio, de
gettu, sem pemiris ExPFIHCbAHE;
Cum

## Folio 289 — 779785487:0347
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000347.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L2B. TI. DE SOVIS.
cum tamen Cur Ba, Ten CHOFIES, Can-
cum illum cerratorium atringere
non polsir; pauci enim docti, ac
Periri lunc; hine canricum simplex
canie, cum choreis COnIUNCEIM;
hincinscena, nullus; in choro,
mulcus antistrophi vlus es, ve aic
Philolophus; nempe histrio canEOE
Cmul acque aetor, vel imitator elt;
chorus aurem cancae, led minus
imitaeuI.
16. Cur anciptionum Cuauius
est consono; obserua consonantias
in tres ordines dinilas Fuisse, ve
optime obleruar Donins: Ccilicer
in anciptionas, paraphonas, ee lyim.
Phonas: primae Cunt aqui(ona,
quales lune omnes octaux; lecun-
de lunt pene aequisona, ve quin-
ca; reliquas cerrium genus COM-
plectitur: hoc posito, non eAt du-
bium, guin anriphonum r. 8. Octa-
ua, sic luavior Cymphono; V. 8.
quarta, vel dicono, reiam Cupra
piobatum est.
27. Cur sola diapalon cante-
cur, illamque solam macadare con-
lueuerune; magadare eA CanerE
cerro quodam organo mulico, di-
eto uaezas, quod adhibebatur, ad
cum cancum, quo nos in plalmis
Cantandis vulod reimur; de hoc in-
Arumenro mulri mulea, qua ad
rem nostram non Faciune, _ Vero
in hoc cancu simplici, quem mulci
lecundum caldem nOTaS CanLAHE,
Octaua rancum porest adhiberrinon
quinta, v. 8. vel quarta; racio eAt,
quia duae voces diapalon, pro vni-
Tonis habeneur; nempe adco inter
le conveniune, ex tam simili modo
cympanum afficiune, ve nulla PFOE.
Cuscympani vibratio perturberur,
nullulque extra ordinem aeris ap-
pullus accedat.
18. Sed cur Tolis oblonis hoc
dacum est; oblonum ee antipho-
num, idem Conane; acque adeo il.
la lunemaxime oblona, vel oppo.
sica, vel anciphonx, quae sibi in-
nicem imaXIIC OpPONUNEUE, acqui
dux extremae Aides maxime sibi op.
ponuntur, illa aurem octauam ta-
ciune, hypare Ccilicet, et nete
igitur cum aequilonene, ve ia
dictum est, quid mirum, ei in can-
eu, qui per caldem nocas procedie,
diapalon, id est anciptionum, ret
oblonum, adhibeatur.
19. Cur in diapence, e diarel.
Paron secus accidat, nec antipho-
num Faciant; rario clara es, quia
Ccilicet non Cune aequilona; v. 8.
in diapente ribiariones non lemper
concurrune, led alter appullus pra-
cer ordinem inceriicitur; in diacel-
Caron vero duo huiusmodi pexerer
ordinem appullus; igitur voces in
his consonanciis, prornilonis, vel
xquilonis, accipi non pollunt.
20. Cur omnibus aliis neruis
recte concinnaris, praecer medium
torus caneus male procedie, acque
auTeS anGIE; A Caien vel LyCMaNOS,
vel alius neruus inconcinnus (IE,
cunc eancum error lencieur, cum
ille pullatur; Rclpondet Philolo-
Phushoc ideo esse, quia medius
neruus Caepissime pullatur, acque
reperitur; acque adeo maximé ne-
cellarius; quod Ccilicet alias con-
Conantias quati connectat, nempe
a lupremo ad intimum, et ab hoc,
ad illud, per medium itur, sed
profecto, nelcio, an nostri hdicines
altencianeur.
2 l. llt ct  alliclo Laltcat et
abConane, deprehendi Facilius por-
Cunc, quam acurius cantances; qui2
cum gravis tonus plus cemporis
dicac,

## Folio 290 — 779785487:0348
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000348.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PE ZSICE TRACT. III.
dicac, aeque adeo pliis duret, plus HenE; quia TonuS; qui mocu sE.
quoqueremporis auribus concedie,
quo errorem carus abloni lentiane.
22. Cur nulri caneances melius
numeros Ceruant, quam pauci:
Respondeo primo, quia linguli,
cum plures sune, plus cemporis
habenr; igicur praecipici laptu non
errane; secundorox mulciplex (In-
gularum peccara operit, et qualt
OfuTCAE.
23. Curnece duplo acurior hy-
pace; quia neruns hypate est du-
plo longior; led Coni lunt VEner-
norum longirudines permutando;
propter cam demracionem Coni di2-
pence consistune in rarionc =. et
diaressaron, in rarione =
240. CUr E quis necem dum
pullaverie, spprehendat, Cola hy-
Pare lublonare ridetmr; quia sci-
licet cum vibrationes veriulque
conneniane, vr iam alibi dictum
el; quid mirum, (i cremor a pon
ciculo ad lyparem rraducatur; ad
alias quidem chordas rraducirur,
Ed CIIIH NON FINE EgHITONA, EFa-
ductus morus ab. alio curbatur;
quam quam post longam lacis pul-
Pacionem, cremor lenbilis in alias.
contonas eraducirur; de quo alias
Fuse aetum eAt.
25. Cur mese dicieur, quae
media non elt; qux enim chorda
medias inter octo; vide lupras
quid lic mele num. 3. quia sCpFCM:
antum neruis olim canebatur, ita.
nesponder Philoloptus.
26.. CUE in aCuEUI, ve pluri-
Mm, vox aberrare contueuit; quia.
Cbdenribus pulmonibus, proprio
pondere, adducitur erachea; hinc
Ponus aCutiOE.
27. Cur qua Feriune aures, id
prae caeceris sensibilibus, humores
mouce; igitur se mores afticir.
28. Cur leges pleraque canci-
lenae appellantur; an quia leges
antiqui cancbane, quod etiam ho-
dierna dic heri Colet, in lege Dei,
dum res Christiana pueris, ac ru-
dioribus tradieur; an Forre quia
cantilenae a peritioribus mulicis
composieae, ad instar legis crant;
quae ab aliis obleruaretur; cum
precepta in exemplis nOn Paruim
eluceleant.
29. Cur numeri mulici mOres
InForimane, vel depranaE, non re-
id Capores, vel colores, ecc. iam.
dictum est CupFa, num. 27. OmitrO
30. e 31. Jux ad historiam per-
FinenE.
30. Cux diapalon non dicieur
dia octo ve diapente; Relpondeo
quia cum omnem mulicam com-
plectatur, diapalon optime appel.
lacur; dicicur criam octaua, ve dia-
pence quinea; quod Ccilicet haC;
quinco; octauo illa, loco (E.
31.. Cur apcius de acuro, iI.
srave, quam viciltim, de graui, in.
acurum canieur; quia faciliusre-
mieritur trachea, quam cendicur;
Praelereim (i von granissima nOI
delidetatur, quae nom parum eriam
Farisat.
32. Cur cum diapaton in se ip.
Tam ducta, contonanciam Faciat,
de diapente dici non porest, nec
etiars de diacellaron; quia ratio
dispason est =. qua dueta in le
iplam, Facir =. ecce dildiapalons:
at vero ratio diapente est  qua
in se ducta facie 2. igieur nullam
contonanciam: pari modo, Facio.
dincellaron est =. quae duct 2. in.
os modi. 3. e Cancus, mores obrin sciplam Facir . isicur nullam.
con(o

## Folio 291 — 779785487:0349
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000349.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
TIB. II. DF 5O1 15.
contonantiam; ac vero diapente
ducta in diaceltaron, Facit =. id
est diapalor, de diapalon in dia-
pente, Facie duodecimam.
33. Cur diapason est conto-
nantia pulcherrima; quia est Cm-
Plicissima; re iam supea dictum eAt,
nullumque appulsum pexcer ordi-
nem dicir.
34. Cur neruus medius incon-
cinnus, FOruM COnCeMEUM EUFBAF;
iam dictum est TupFa, N. 20.
35. CUF VOx aCuta, ParUO, SF2-
uis, mulco tempore heri cancum
Porest; quia acurus Conus vibra
tiones frequentiores dicie, grauis
vero cariores; sed lxe muleum, il-
lae parum cemporis impOrtant.
36. Cur modulis ex numeris de-
lectamur; quia proporrio mocuum,
qua numeris musicis inest, tra-
ducitur in corporis ABFAS; gaudeE
aurem moribus proporrionaris n2-
cura; hinc eriam dum ad nume-
rum salcanres videmus, non parua
rolupeare aCimUIE.
37. Cur Cuanius antiphoniin
vnisono; quia anriphonum con-
Conantiam dicie, quae ve plurimim
Emplici voce suauior est; nempe
varia senlibus placent.
38. Cur in Cola diapason ma-
sadari porest; iam respontum est
num. 17. icem 4Y. iam Polurum
est nu. 5. iFeI 42. nUI. 32. icem
43. N. 24.
39. Cur Suavior est cantilena
ad tibiam; quam ad lyram; qui2
sonus ribix est magis continuUS, VE
iam dictum est CupEa RUMI. 1. 19I.
cur mogis placee; adde quod non
adeo limplex est, sed rarius: probl.
45. Colurum CAE HIIs 25. IceM 46.
nuIm. 22. icem 47. n. 26. irem 48.
nuIm. 7. Item 49. 25.
40. CuF POnUS OEaHIS ACUEO SIE
mollior; guna Laoibs CloS.
vol appullibus aurem Fatigac, acu-
cus vero rehemenciol MagIS IL-
FIFAE.
41. Cur a parium ex smilium
doliorum, alcerum, vacuum sIE,
alterum vero Cemiplenum, et per-
curiuntur, diapaCon reddunt; R eF-
pondeo partem illam dolii occupa-
cam a liguore, minimé Conare; un-
de FeStRE, VE PaES tantum vacua (O-
nec; quae cum sic alterius penieus
vacui Tubdupla, cerre duplum (0-
Hac; ve iam dictum est de chordis,
de cibiis; immo hoc maxime con-
Tonat cum p. 238.
Omissa EBeEUnE vel VIIEO, vel
calu aliquor quaestiones, quas
hic breuirer soluere, _ explicare
volui.
42. in quo puncto, eadem
chorda, eodem nisu, pullari de
bcac, ve magis Conet; non de acu-
tiore, Led de incensiore Lono incel-
lige: Respondeo in medio pulsan-
dam ette, ve Conus maior sIC, quod
breuicer demonstro; sE chorda
AD, cuius centrum SIE C, puILaTa FIg. 70.
vel adducta in AFD; sic ctiam pul-
Caca in B, e adducta in AGD;
cerre cum ellipsis, cuius Foci sInE
A, D, PCFF, G duCaEUE, ve de-
HOnlEracu CR, Tract. 1. l. 2. 2d
hoc Scilicer, ve dux AF D AINE
aquales, duabus AGD; hand du-
bic rriangulum AFD, est maius
eriangulo AGD; quod sC pFObO;
aRLUAFUE BL, aegualiS C F., du-
CaIEUE ALD, CIEque, V. 5. AB,
Subdupla AC; HOC POMEO ErIan
Sulum BI. D, CA ad CFD, vE 3. ad
2. id est ve balis BD, dd C D; V. 9.
vE 12. 2d 8. itemque ad AL B, VF 3.
ad 1. vel vr 12. ad 4. isieur ( CIC
BI. D

## Folio 292 — 779785487:0350
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000350.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
P H =SCA ER ACT. III.
BLD, 12. ALB, 4. AL.D crit 16.
Pari modoCED 8. IFeIMQUe ACF
8. IGIEUT AF D 16. IgIEUE AED ec
ALD Cune aequalia, quod in gF2-
tiam cyronum dictum lC; Led AOD
est minus ALD, Pars SciliceE FOTO;
igicur minus AFD; igicur ribrario
AED est maior vibratione ilochro-
na ACD; est aurem ilochrona quia
Coni lune aequeacuri; sed loni lune
ve ribrationes, quod iam lupra
demonstrauimus; isirur pulsaca in
Cmaiorem lonum edic, quam pul-
Eaca in B, eodem dumcaxar nilu;
idem probabitur de omni alio pun-
EtO exEr2 C; quod aurem eriangu
ta AED, ALD, e alia, ciuldemm
alticudinis, sub eadem basi AC,
tinc aequalia, ex elementis perspi-
cnum eAt.
43. Cur dum loquencem procul
imicamur, acutum rocem reddi-
mus; quia dum rocem imminui.
mus, arreriam vel contrahimus,
vel adducimus; hinc rox acutior
relultat; Ced de hoc iam lupra
ESIIS.
44. Cur lonus acurior equé
incenlus, lonsius auditur; an FOF-
se quis relocius mouerur; igitur
maius spatium contrcie; led prote-
etd haec ratio nulla eA; quia co-
dem modo diffundirur, acque di-
Arahitur, quo scanior, equalis;
isirur aequales Cunrloni, in eadem
dictantia; igirur ruus audiri non
porest longius quam alius; li nulla
Sc alia rario: igitur Rcpondeo in
dara distantia, in qua grauis non
porest amplius audiri, quia maior est
quam par lc, radiorum distractio,
acurum aequalem, hoc es aeque in-
venlum adhuc audiri; quia maior
vIS MOTUS qua cympanum pullar
distractiomem illam compenlate
45. Cur eadem pullatio sidis
Plures Lonos etaciat; quia ex illa
sequuntur ribrationes torius udis,
cum veciulque Ccgmenti, quae di
verla lunc; igitur plures e diuerl
Loni inde seluleane; re iam Cupra
dictum est.
46. Cur nerui non tacti ali-
quando Conant; quia scilicee pul.
laneur a vento; quali per rimam
verimque peruiam acto; nisi dica-
cur illam eolam, qua est in medio
rentre lyra, a venco pullari; ac-
que adeo toru lyre corpus cremete;
acque iride neruis morum concilia-
ei; quam quam nihil obstat, quomi-
nus dicatur, venti rim in iplosner-
uos immediare cadere, ac proinde
neruos cremulis Lonare ribrationi-
bus; reeaque responlio facie pro
alia quaestione; gnomodo scilicee
vna chorda Conans alterius conlo-
nancis, etiam nullarenus pullaca,
Ponum excicet.
47. Ouares, quomodo, de qua
proporrione crelcac nilus pocen-
cia, dum rox acuitur; si per me-
ram centionem vox acuicur, facilé
dici porest, in qua proportiOne
crelcat nilus; Cune enim nilus, vE
rensiones, repacet; effectus scili-
CeF, VE CauIX; aC centioneS TUNE iI
duplicata lonorum, ve iam demon-
Srarum est Cupra; igieur e nilus;
hinc ad Conum duplo acuriorem,
nilus est quadruplus; ad rriplo acu.
tiorem, nilus nonccuplus; ad qua-
druplo; exdecuplus, aique iF2
deinceps: hine nilus in maiore
proporrione crelcune, quan loni;
hine maior est difficuleas, _c.
48. Vnde homines. blae(I HINE;
blaesus ille est, qui aliquam lice-
ram, V. 8. R proterre non poresti
sedt eius loco Lubstiruie. L.., vE LuPFa
diximus
92

## Folio 293 — 779785487:0351
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000351.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 47 lines, status machine
L 1B. II. DE SON 1S.
diximus; hoc provenie ex du- prer imbecillitarem, ve aliqui di-
pliei capice; primum est quia an- cunt; sed proprer aliquam contu-
cyloglolso laborane; hinc lingua
minus est expedira, ad vibrario.
nes, quas R deGderat; Secundum
esricium linoua cardioris; caEdiOE
aurem reddicur, vel a parrium Fri-
gidirare, vel ab hruinore superAuo,
qui lingua aftunditur; hinc blaesI
dicuntur melancholici; SC c05
Philo(oph. VocaL CcCF. 1 1. PrObL. 38.
quis porro nelcir melancholiam a
Frigidirare esse; cA enim Frigidus
humor; balbi vero Cunt, qui vel
lireram vel Cy ILaba PEXTEFMIEEUNE;
quod etiam ex duobus capicibus
procedie; primum est, imbecilli-
tas lingua; sic enim manus infir-
ma tremit; alrerum est praecipica-
tio, quae laepe est à bile, et nimia
lingua mobilirace; AXHEANE POETO
illi, qui alceram alceri syllabam
iungere propere non pollunt; quod
lonem, vel minus recte eraduetam
determinarionem.
Obseruabis aucem, cur Flippo-
crates dixerit balb0s, val blae(05,
alui prostuuio identidem laborare;
quod cerre ram balbis quam bla-
sis competie; hinc rpavno; veris-
que convenir; nam secundum hanc
generalem lignificationem, accipi
Porest, revidere est apud Plucarctuu;
quanquam secundum propriam,
blaesis competit; quare non modo
blaesi, verum eriam balbi, eodem
prodluuii ricio laborane; tum quia
trigidicas huiusmodi produuium
Collicicat; tum quia humores Cu-
PerAuae picuieae, materiam luppedi-
canc; hinc multis, post piruica
Auxum, aluus laxarur; cum demum
Proprer bilem, quae cum intestina
vellicer, prottunium conciliat: led
Scilicer linguam imaginarioni mi- de his, acque adco de tota lonon
nus obedienrem habeant; non pro- rum re, haec sine Catiso

## Folio 294 — 779785487:0352
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000352.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 27 lines, status machine
94
et
a
RACTAT
D F
S
DLALTIBVSCORPORVM
DFNSIBILIBV S.
LIB F R P R IM V 5.
DE SAEORIBVS ETODORIBES.
  IC Liber lingularem suctum habee; et vero
rractario illa, qua de Saporibus est insipida esse
) nOn POcCC, Gracumque aAat odoreM, vE ve-
rum ac lezicimum Philosophum omni volupra-
ads
eis Censu pertundat: Sed omisso lonsiore pra-
ambulo, ne cui forre tractans Sapores, insullus cAc videar,
rem aggredior, iuxca praescripram nobis mechodum, a qua
ne vel lacum rnguem recedere tas cAt.
DE F I H 1F10 I.
Sapor est qualitas eustu sensibilis;
cancui Concen aporistos
id cancum polle intelligi, quod
oustandi organum ica affCIE, Ve
Sive distincta sic, siue non distin- affectionem imprellam sustare, ac
eta, quod hic non dilpuco; sed senrire dicarur.
DEFLNF

## Folio 295 — 779785487:0353
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000353.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
LIB. I. DE SAPORTBVS, ET GDORIBVS.
DE F IN I F10 FT.
Odor est qualitas olfactu sonsibi-
lis; Ouod eodem prorsus modo
incelligirur, unde Lupra.
A X L O NE A
Ille tancum sapor ponendus est:
quem affectio eustus oreano impres-
sa onincit; Idem dico de odore.
PROP. T.
Sapor realirer distinonitur a subie-
cto cni inest; v. 8. dulcedo a melte;
Probatur; quia idem Cubiectum
Cape Caporem mutar; igieur per
anioma commune ab iplo lubiecto
distinguitur; cum enim mancar
eadem Cubiecti subleancia, vel enti-
TaS; _E nOn maneat ideim LaBOL; CCE-
te ne aerribuca contradiccoria ci-
dem comperane, Ccilicer idem mane-
re, e non manere; necellario di-
cendum est, Caporem a lubiecto,
cui inest, realirer distingui; quod
aucem idem Cubiectum PapOre Mu-
rer, in vino perspicuum est; quod
licet in valeprobe obstructo, con-
cineatur, calore tamen praevalence,
In ACCERM MAEAFAE; CuIS FOvETa
Capor a vini Capore alius ett; quo-
nam vero pacto, id Aat, diceimus
InFra; NUINC FAMEUII. BOC vnUM
contendo, laporem, quidquid can-
demsic, a Cubiecto, cui inest, rca-
licer distinoni; cum Scilicet eadem
Tubiecti Cubstantia, dc entitare re-
anente, idem FaIMCN LAPOF, NON
MaMCaE..
cum coniugatione, UEAEUE CapOT,
ve videre est in rino, 2c-t0, Fru-
etibus, aCC.
DROD. TLB
Sapor per medium non diffundi-
rur; PEobatur; quia Capor quancum-
vis proxime sultandi organo ad-
orus, nullo modo sentitur; igi-
cur in organum non agic; igieur
per medium non diftundieur; nem-
De aliquem canciim effectum, à
daca caula, per medium diftundi
dicimus, cum remoram causam
Centimus; inde enim aliquid per
medium, ad sensum veque, a cau-
Ta diffundi, concludimuso
PROD. IV.
Sapor innotesiit tanium per affe–
ctionem, quam oreano eustus impri
mit; Ouia cum ex illo cantum Cen-
Eu cognolcatur, per ax. 8 cum ab
eo rantum senlu percipiatui, qua-
renus iple sentus sentic; e sentus
Centiar, quarenus ad senriendum
deTCKIINAELE; Certe a praetaca ilia
affectione imprella decerminatuE;
immo illa est affectio, quae primo
Cenritur; ex cuius deinde sentu, de
illius causa indicarue, ve iam co-
ries dictum est; Cenrio enim afte-
ctionem imprelsam organo; qua
quia ab applicarione calis caula.
concinuo Lequieur, V. 8. Talis COr-
poris, tali Capore pollentis; inde
illico dicor calem Caporem, veltale
corpus, tali Capore pollens senri-
FC; IOIEUE PaPOTinNOCCTCIE FAMEUI
per affectionem, quam Organo
uctus imprimic.
L L 10. 210
=LC+1 V.
Sapor ex primarum qualitatum
commcatione nascitur: BEli b
trumido, Acco, calido, eEc. NCM-
Lobie assebibo cbbsodo Mtecbiol Abbes
pepro diuersa primarum qualira surio est; immo ab iplo Philoco-
ph

## Folio 296 — 779785487:0354
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000354.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
PH ZSFCA TRAOT. IV.
eho vocatur alteratio, l. de sensu, fibrarum organi affrictus, divisio
es sensibili, c. 4. ubi dicitur, vel singulare quoddam irricamentum,
apvellatur passio enstus alterarina;
Sed li alterariua est, haud dubie al-
rerationem facie; isitur murario-
nem; pexcered aftici, est mutari, re
Pater ex terminis.
PROD. Y
illa mutario non est condensatio,
vel rarefactio: Nempe aqua frigi-
da, quae maxime condensat, nullius
Paporis est; idem dico de calida,
quae ralde raretacie: immo Capor
cum mulco, vel calore, vel frigo-
re coniunctus, vix lenrirur; igieur
illa muracio immediare non est a
calore, nec a Frigore; igieur non
est condenlario, nec raretactio.
PROP. VTT.
Ila mutario non est humectario,
nec exsiccatio; Ouia aqua frigida
linguam maxime humectat, citra
vilum Caporis senlum; cerra eriam
linguam valde exliccat, quantum-
vis insipida; igicur illa muratio
non est humectatio nec exic.
cario.
PROD. YII
Ila muratio non est compressio vel
tensio; Ouia veraque supponicim-
perum; qui cerre onde Cc, vel esse
Possic, minime ridetur; licet enim
aliquis lapor dicatur adstringens,
de quo InFTA, nON TAIMEM PTOPTCI
ea linguam comprimere dicieur;
cum porius inde lingua intumelce-
se videatur; igitur praetara muta
eio non est compresio, vel centio.
PROP. IZ.
Tlinc praefata mutario e affectio
8c. Hoc tantum modo breuiree
indico, paulo post Fulius explica-
bo; nempe aftectio, ab obiecto
Tenlibili organo sensus imprella, it
cerebrum readuci debet, ve iaim
laepe dictum est; sic ex raretactio-
nerecinx, quae ex luminis appul-
Iu sequitur, Eibrae cenlx rel expli-
CaEx quali adducuntur, aingulari
modo, atque aded ptOpECI CON-
tinvicarem, similem affectionem
in cerebrum eraducune: non disti-
cile concipis, quomodo rremula
ribrariones crmpani auricularis in
neruum aconsticum, et 2b hoc, in
cerebrum eradueantur; in cactu ta-
cilis res est; nempe hue vias, Une
cundas, contoas, aut leces, quis
neger hbras altici, atque hanc atte-
ctionem in cerebrum eraduci: ita-
que gultus haber, lenticque lingu-
larem affectionem, quam a Corpo-
re lapido excipie, in Spongiola lin-
Sua substancia, quam Cubeune in-
tiniea parriculae, humore lubacta,
a quo criam in intimos lingua ec-
cellus deuchuneur, aeque in ipla
craiectione, Aibras vellicant, mOr-
dene, Fricant, irretiune, irrieane,
Sringune, Ceu mollius quasi blan-
diences ticillane; Dixi Cupea lingu-
larem affectionem, quae singulari
dumcaxar organo, ab inrrulis illis
parriculis, seu corpulculis, humo-
se vehiculo, imprimuntur, quod
ve melius Talcem concipias, Proba.
Ci (mi Fallor) aliquando, quam
affectionem nuda carni, derracta
Ccilicer velle, Pal asperlum iniectum-
que hianci r. 8. vulneri imprimac,
quod (cilicer humore lubactumm, de
dilurum pungentia quaedam cor-
nihil est aliud, nisi sineularis aliqua puscula i (al enim huiulmodi spi-
CuliS,

## Folio 297 — 779785487:0355
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000355.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIB. I. DE SAPORIBVS ET ODORIBVS.
297
culis, vel acubus constar) ab hu- rum, cum à calorenon tat, ab impe-
more, quo lubacta lune, incus de-
Feraneur, ac inrimas AbraS qua
cohoane, ve luo loco explicabiimus;
Pari modo Cal, vel exrremà linoua
delibatum, pungenria corpuscule,
Seu spicula Cuppedicat, qua humo-
ris rehiculo intrula, linguam criam
PUngUnE, e quasi contigintieam.
deri camen affectionem lingux, et
reliquae carni, non imprimune; quia
divecla est oroani rario, e divertus
carnis veriulque plexus, ve paret; (I
tamé vulneracae linguae Cal a(persa-
cur, geminam affectione impriimet;
Scilicer alteram ractu, alceram gu-
cu percepribilem; quamquatm ve
Caepius dixie Philosophus, oustus
quadam eactus Species est; led haec
ex dicendis infra melius incelligen-
tur, ostendemulque, ex hac hy-
pocheli, cuncta experimenta recté
probari, dc explicari, immo vni-
cam illam este, quae cum omni-
bus experimentis consenriat.
PROP. Z.
Tinc sapor in actu secundo est
causa huinsmodi affectionis impressae
oreano eustus: Sic enita voco, l2-
porem illum, qui ab obiecto Capi-
do, in pradictum organum deri-
natur; quod aurem derinetur, du-
bium elle non porest, cum eriam
remoro corpore lapido; lingua ad-
huc lapor, per aliquod rempus ad-
haerelcat.
PROP. XI.
en heri necesse est; igitur in mobili,
quod per poros spongiola lingua
lubeac; nempe intima sibra aA-
ciuntur; pari modo, vis illa, qua
ADEX IMEIIMX IOEdeNEUE, aftricaN
rur, vellicaneur, punguneur, dicie
morum, e mobile, quod facilé
Tubeat; igieur corpulcula; praete-
red ideo corpus ab humore Tubioi-
tur, quia in cennistimas parriculas
dividicur, quae deinde humori ad-
mixra, ab eodem Facile devenun-
tur; nihil enim aliud esse porest,
ne dum concipi: Dices ergo LapOr
CA Substancia, d cOrpuS; nego
consequentiam, sed expecta pa-
rumper; nempe hanc obiection
nem ica infea diluam, ve ni-
hit amplius scrupuli Caperesse
DROL. L-L L.
Sapor in actu secundo ab Buumo-
di corpusculis distinonitur realicer
Duia linc v. 9. corpascula, quae
mellis Caporem Praterune; cerrum
est heri pollc, re eadem corpuscula
Cnc, licet non sic appellacus TapOr; (1
enim vel ica molleleane, vel humes-
cac, vel in eo ctacu per analysim vel
Cynchesim phylicam colloceneur, in
quo illa ri careant, qua praedi-
ctam affectionem intimis Organi
sultcacorii sibris imprimane, haud
dubie Cunt illa corpulcula, ac sine
tali Capore; igieur ab illo realicer
distingnunEuE, per commune prin-
cipium Mecaph.
PONIE.
Corpusbula. nore suoudin
praedictam. affectionem imprimere
rancum possune: vel aliquid aequiua-
lens; quod sic in corporis Catu;
quod dico, propter accidencia Eu-
charistica: nempe illa divisio Abra-
Tom. 11.
illa, qua praedicta corpuscula, prae-
facam affectionem organo oustatorio
imprimere possunt: Cu enim non sic
ip(3
1 LC2. LLLlI
Thinc sapor in actu secundo; est vis

## Folio 298 — 779785487:0356
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000356.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
D FTYSTCF
ixta corpulculorum fubstantia, per
Prop. 12. debet neceltario esse ali
quid, quod ipsis corpulculis insie,
nempe illa praetacam affectionem
inurunt; igicur vel per le immedia-
re, vel mediare per aliquam vim,
qua polleane, non per se immedia-
EC per PrOP. L2. igirur per aliquam
vim, qua pollene; acqui Capor in
actu lecundo est caula praetatae affe-
ctionis, per Prop. 10. igitur Ca-
por in actu sccundo ett vis illa
XC.
PROP. XIV.
Vis illa dicit talem corpusculi sta-
cum: v. 8. calem duririem, hou-
xam, Cubrilicacem, aspericarens, le-
nitarem, etc. nempe cum per affe-
ctionem illam intimae sibrae pun-
santur, eam corpulcula, cum Aoi-
cam, cum Cubrilicacem habere de-
Bene, qua Ce Ce Facile infIVenE, nec
Pire acimine else debene; cum Hi-
bra mordonntur, affricentur, vel-
ticentne; corputcula debene esse
paulo duriora, e quibuldam relu-
ei denriculis alperara; analogiam
habes in plectro, quo nerui, Per
atErictu pulsanEuE; Cum AbdEa
mollius citillentur, ex lenia corpul-
cula, non verorisida esse necesse
est; cum sringantur; debene cor-
pulcula cam praeterre Aguram, qua
Facile quidem incer sibras lubire,
disicile vero ab illis se S0 expedire
possine; calis ellee v. 9. Agura Cu-
vei, vel hami, ec. atqui hXC Om-
nia ad corporis Ctacum perrinene,
ve constar ex tract. 1. _ 2. igieur
vis illa ealem dicie corporis Aa
eum: Tlinc rides, quan rectehaec
nactatio iis tractacibus compre-
Bendatue, qui lune de Corporum
daribus: hinc eriam habes, lapo-
TRACT. IV.
rem a corporis Cubstaneia distingui;
cum hi corporum Cacus ab iplo
corpore dictinguaneur, v. g. hgu-
a, duricies, _c. VE Eract. 1. d 2. de-
monstracum est.
PROP. ZV.
Trinc sapor in actu secundo recte
dici porest qualicas secunda: Quod
recte dicarur qualitas, cerrum est
cum respondeat interrosaro quale;
cercum est eriam recte dici qualica-
rem secundam; nempe illa est se-
cunda, quae ex primarum commix-
tione resultat; acqui praetari cor-
porum Racus ex primis qualicari
bus FOlulEAE, VE lOcO citatO OsteM-
dimus; ita CIII COPPOTA ConCreI-
cuve, acque indurantur, caloris,
vel frigoris vi, vel humidi ex-
prestione; Scd de his fsse EFaCt. 2
actum est; isitur Capor qualicas le.
cunda recte dici porest.
D R OP. X V T.
Sapor in actu primo, est corporis
status, ex quo praedicta corpuscula
exprimi possunt; es in oreanum en-
statorium derinari: Sic enim voco,
nempe accus. Eccundus ab actu pri
mo cst; igieur Capor in acu sccun-
do, a Capore in actuprimo; Fcd nOt
Porest excoricari alius modus, quo
Capor in actu secundo lic à Capore
in actu pFinO, MILI GUAECHAS COF-
pulcula illa, quibus Capor in actu
lecundo inest, ab iplo corpore (a
Pido exprimuneur, vel exprimi
poltunt; dico corpuscula, vel aliud
aequinalens, quod sic in corporis.
acu, ve iam lupradictum ett; igi-
eur ltarusille corporis, ratione cu
ius. prxetaca corpulcula exprimi
Portune, licet actu non exprimans
c Caporem in actu primo con-
Airuitim

## Folio 299 — 779785487:0357
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000357.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
LFB. L. DE SAPORIBVS ET ODORIBVS.
Aicuie, qui cransie in actum se-
cundum; cum actu illa exprimum-
cur, ec in organum gustatorium de-
TIVANEUE.
PROD. XVTT.
Hinc sapor in actu primo est
etiam qualitas socunda: Ouia CA
cacus corporis, responderque ad
interrogacum quale; hinc non cA
qualiras distincta a cali coninga-
tione humidi; Sicci, _c. acque
adeo cali dispolitione, qua prata.
ta illa corpulcula expriivi, atque
humoris vehiculo insinuari pOsIHE:
Frinc est qualitas modalis, ve Con-
sac ex dictis; nempe eum illi COr-
porum, stacus line modi, quid mi
rum. Ei praedictorum Ratuum con-
ingario (iE eriam modus: FTINC nOn
est qualicas absoluaa, re nonnulli
rolunc;cum quia CuperAua eAt, cum
quia videtur esse impossibilis; nem-
De illa eriam Cublata, ellet illius
effectus formalis, ve parer ex di-
ctis; modo enim praetaca affectio
Organo sustatorio iIMPFIIATUE,
haud dubie Capor senrietur; acqui
imprimicur ab iis corpusculis, hu-
more diluris, et delaris, comodo,
quo dictum est; immo non rideo,
quonam pacto illa qualicas abFolu-
ca affectionem hranc imprimere
POTL; v. 8. non pollum concipe-
re, quomodo sibra organi velli-
est, qua res calis esse dicitur; igi-
cencur de sringaneur, line appus-
Tu alicuius mobilis, eo modo, quo
Fupra dictum est: Flinc alias spC-
cies non concipimus, nisi affectio-
nem illam imprelsam; nempe sine
addiciOnC IAEEFIX, MUTAEUIE _e aF-
tur est Forma line maceria; alia CCr-
ce Specios nec est, nec concipi po-
kcicur orgamum; sed quidquid ai-
cic, vel immucat, Forma dicicur,
est enim Forma quae dac esle rei; id
cest.
PROP. XVIL
Sapor non est actinus: Ouia mo-
dus est, led modus actinus non cks
ve constac ex Mecaph. Praetered ni-
hil astionari porest, quod a Capo-
re producatur, scilicet in rarione
caula efficientis; nec enim alium
Caporem producie, ve Constat ex
dictis; ipla vero affectio, quae Or-
gano imprimitur, non est ab vila
causa efficiente; est enin muratio,
quae proprie loquendo caulam
efficiencem non habet, equidem
appullus, vel affrictus corpulculo-
tum, Cine impetu, non AC; Sed hic
impetus est ab imperu humoris de-
vehentis, qui reuera impetus (a-
Por dici non pocelt, licet ad Capo
rem requiratur; igitur Capor acti.
aus non ekt: de Capore in actu se-
cundo, constar ex dictis, quia id
Pralertim allatae raciones cuin-
cunt; quod vero spectat ad Capo-
rem in actu primo, cerre constat
etiam non esse actiuum; licer enim
2b co procedat Capor in actu sCCun-
do, illud CaIeN NOn AC, per inAu-
xum caula efficientis; sed cantum
per expressionem corpusculorum,
de quibus FUPFA; CXDFIMUNEUE au-
cem humoris Tubigentis opera, qui
deinde ca secu, in intimos lin-
sux receltus deuchie.
dapoi non aisstinant per icalaio
Ullam gnalitarem: Duancumnisenim
Proxime corpus Capidum organo
admovearur, nisi physicus, de rea.
2 2 22. 224

## Folio 300 — 779785487:0358
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000358.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
Qe
PFXSIC F TRACT, IV.
lis contactus intercedar, nullo mo- cerata, diluro Caporem conciliane,
do atticie organum;ac proindenon
Cencitur, igitur per inedium non
diffundicur; in hoc nuHa est dissi-
culras; nec quisquam est, meo iu-
dicio, qui höc neget; hinc (ve be-
ne monee, idque non Cemel Philo-
Fophus ) sultus ese raetus qui-
dam, e sustabile est tanoibile;
quod scilicer per immediatum
conractum afAciaE OrganUI, nOn
vero per aliquid a le diAtu-
Tum.
PROD. XX
Corpus sapidum debet subici:
Tempe corpus lapidum sentiri non
Porest, nisi eraducantur corpulcula
in organum sultatorium, qua lci-
licet praetaram illam, de qua lupia;
affectionem imprimane; quod ve
tiac, corpus illud, cui huiusmodi
corpulcula inlune, debet Tubigis
re Ccilicet exprimantur; quod cer-
ee incelligi cancum debee, de Cor-
pore Capido, quod durum est; nai
corpus liquidum pocabile, iam
Fubactum est.
C orpus sabhanm it hamore sabrei.
tur; Nempe humor corpus illud
vermeans, laxar poros, plexum fol
HIE dC torum liquAE J SIC Fal
aftulohumore, Coluieur, de liqua-
eur; idem dico de FacchatO. _CC.
porro aliquando accidic, re rorum
Toluatur; e lignelcat, ve patet in
Fale; aliquando vero praerer dilu-
tum liquidum, cui maona Catis
exprectorum corpulculorum vis ad
nixta cst aliquid remance, quod
minime Colucum est, sic herbx quae
aa lion2 quxda, hUMOIEML
ve glycyechila, ac.
PROD. XZII.
Corpus illud non raro teritur, Un
dirur, premitur, et exprimantur
pradicta corpuscula, vel ut melius
ab humore subieantur: In piperes
_ aliis fere medicamentis, noca reS
est; hinc ad macerandum, molen-
dumque cibum, natura dentes in
Ricuie, re pacec; huc eriam Caliuam
renoca, qua pictum, cricumque ci-
bum Cubigic, e per medias lingux
Abeas deuchie: hinc humoris exre-
rioris vices Caliua supplere porest.
DROP. XZIFI.
Calor non raro adhiberi debet, adt
conciliandum saporem; Tum quie
calor resoluie, nam lingularis il-
lins effectus est; aequi per resolu-
tionem, corpulcula exprituntur;
rum quia cum poros laxet, lubigen-
ti humori laxiorem, Facilioremque
riam aperie; EuI quia HUIOFCMY
crudum iea Puperat, re deinde auo-
lec, cujus lane discessu, perteieur
Capor; cum demumr quia maiora,
quam par sie, corpulcuta, Per rC-
Colurionem comminuie; ex His, _E
aliis Cmilibus vides, cur calor ad
rem Caporum FaCIAE..
D ROD, X XIV.
Si esset tanium siceum, nullus po
por esset; Ouia nili ad lic humiduro;
sine exterius, uve interius, vel
Tuibioi non porest corpus Capidum,
aut cerre  iam Cubactum est, deve-
hi non porese in incimam linguae
Tubstantiam; igieur Centiri non pon
celt; igitur licet Capor esler in actu
primos non camen ester in actu le-
cundo; malosiam habes, cum im
cotore
L L l. L0 LL L= lo

## Folio 301 — 779785487:0359
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000359.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L. AB. I. DE SAPORIBVS ET OBORIBVS.
colorerum in Pono; Ei enim lumen sensib. cap. 4. primo arguit De-
absc, quod est quali colorium hy-
Postalis, ex quali rehiculum, cerre
color in actu secundo desideratur;
ee sine aere, Lonus in actu secundo
dect: pari modo, Ei absic humidum
deest laxoris rehiculum, et hypo-
AalS (VE SIC LOquAE) neMDC COF-
puscula illa Cubacta, e deuecta,
Caporem in actu secundo FaciunE.
PROP. XZV.
Si esset eancum humidum, es nihil
Siccum, non esset sapor: Ouia decs-
tene praetata illa corpuscula, qua
in humido (ubacta, e in (pON-
siolam linguae Cubstantiam, ab co-
dem denecta, dum AbrAS PEXTCI-
Auunc, vel per iplum sibrarum ple-
xumcraiiciuntur, requilicam afte-
etionem imprimune; ei enim licca
_x dura non LInE, hOC IUnUIS PEX.
Sare non pollune, ve patet; igitur
Capor aliquam siccirarem deli-
detac.
PROD. XZ VI.
FLinc sapor in siceo simul es humi-
do consistit: Non in Folo humidos
rerule Empedocles; non in Colo
lrcco, ve vule Democrirus; led in
sicco simul, de trumido; lICeUIm F-
bras organi pullae, ticillat, velli-
cac, morder, Peringie, cendic, prc-
mic, aec. humidu vero, COrpuS
sustabile Tubigie, resoluie, liquat,
diluic, corpuseula exprimIE, PEX-
Patat, deuchie, acc. hinc vulgo
cerram ex aquam huic senlui eri-
buune; id est Recum e humidum,
Scilicer aqueum: Dices, Democri
eum ab Aristorele refelli, quod (a-
porem in Eguris atomorum consti-
cuar; Respondeo hoc recte Factum
ab Aristorele, qui la de seml: e
mocrirum, quod omnia lensibilia
tangibilia esse rellet, quod FatsssI-
numr est; quamuis ipse Phitolo
Phus sultabile, cangibile quod
dam elle pronunciarie, l. 2. de ani-
ma cap. 6. _ gultum quemdam c2-
ctum esse; secundo, recte arguit
Democrirum, qui houras gultari,
id est sentiri volebar, quod criamr
Falassimum est; nec enim AOUFa-
eum, ve Rourarum est, gustabile
dici porest; nec enim gultu dilcer-
no Aguras: non tamen negac Phi-
losophus, quin Agura aliquid pEX-
Aec, icemque aspericas, lenitas, _c.
ad hoc CciliCeE, VE PEXFACA COEDUI-
cula, vel melius Cubeane, vel aerius
mordeant, sen AbraS FFICCHE; CII
enim ad hunc effectum, peaerer hu-
nidum, Siecum accertat PhiloTO-
phus, ee nullum siccum GIC, quod
Luis TerIInIS NOM CONFINCAEUE, im
mo quod durum non (IC, E cetre-
num sE; haud dubie si Termini
TUHE, AOUTa CA; neC enIIM (ICCUIE
Sine Roura, e terminatione eHfe,
vel concipi pocelt; igieur nOn ne-
Sac Philo(ophus, hguram, ad Fem
laporum aliquid praltare, ne lbi
contradicat; sed negat, iplam fgu-
ram esse obiectum oustus, id est.
sustari, sentiri, dilcerni, e c. PEx-
cerca negat Caporem à Cola Agura
elle, ve rolebat Democritus, cum
Praecer siccum, dicac humidum; Ced
dehis adhuc insra; modo nunc
conster, Caporem in licco sirvul de
humido consistere.
humor desir, ee lingua sicca nullarm
E
Calinano
PROF. LXVII
ETinc si lingua prorsus exncca sit
Someno solidi saporem vix perci-
pit: Ratio est, quia cum exterio.

## Folio 302 — 779785487:0360
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000360.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PAYSICE IR AOT. IV.
Calivam suppedicet, quid mirum,
Si esculentum subigi non poltc;
acqui vegulterur, subigi debet, re
supra octensum est; hinc dixi Coli-
dum elculentum, si enim liqui-
dum At, e pocabile, alia macera.
tione lubigi non deber, re perspi-
cuum est.
DROD. X ZVTTH
Si linona est nimis humida, sapores
male percipit: Rario est, quia hu-
mor sponsiola lingux cauitares
Occupans, alteri, qui laporem de-
uchie, rix cedere porelt; adde quod
laxiorestibra, vix impressam afte-
ctionem excipiune; analogium ha-
bes in neruis lyra, humore laxacis;
quod autem nimius huMOF COrpO-
ra plus equo Coluat, de laxet, du
bium nemini esse porest.
PROP. ZXIX
Tinc salinae finis facile cognosci
pocest; lempe ad cum praelerrim
Einem instirurus est, ve cibos diluat,
macerer, Tubigat, acque in inrimos
lingua rccellus deuchac; proeterca
relinguam, torumque oiganum
sultarorium humectet; li enim lin-
gua v. 8. exucca est, Aibra plus
aequo contrahuneur, ac indociles
eriadune, affectioni, quam Capor
imprimit, excipiendie, rE paTCL;
adde s vis cerebri de capicis pui-
rationem, laliua enim excremen.
tum elt, _c.
PROP. ZZZ.
Decte ex his explicari potest, quo-
modo eustus depraneiur; Si enim
faliua admixta lune corpulcula,
quae a bile, ve plurimum vel acra,
vel Aaua, procedune; haud dubié
eultum depravaneilicet enim alios
cibos ingeras, ingeatus Capor, qui
est a praetaris corpulculis, alium
deprauac; acque inficie, perinde
acque s Fuliginem, vel canculu
Fellis iildem cibis aspergeres; pOr.
10 quod rulso dicirui, runc pala-
curi esse depranatum, vel imalé af-
fectum, aliquam Forre emendario-
nem poltular; rix enim credo, pa-
lacum esse organum gultus; scili-
cet exrremum; cu iplc proba, e ad-
mouc palaro aliguid sustabile; (i
enim non gustes, quis amabo cst,
qui dicac, palacum esse organum
sultarorium; castigabis etiam vul-
sarem Caris, Fallam camen illorum
opinionem, qui volune bilis ama.
riciem a ventriculi fundo, ad lin-
suam, vel palacum diffundi; per
membranam scilicer conrinuam,
amato illo lucco imburam, quod
meo iudicio ridiculum est; nec
enim se se per membranas Tuccus
diffundienili proprio ponderedeor-
Tum cac; 2ddc quod membrana il-
las quae a ventriculo, ad 05 vlque
Porrigitur, vel explicatur, non est
organum gultus alioquin rentricu
lus cibos etiam gustarer, quod ri-
diculum est.
P ROP. Z Z X 1t
inc ciam recil habetur, quo-
modo morbus enstum depranet; Nem-
pein morbo, humores male affe-
cti lunc, idque ve plurimim, Pro-
peer vitiatam bilem; hinc calis
percolario ica tr in cerebio; ve
etiam mulca corpulcula aeria Cali-
ua admilceantur, quae deinde su-
Cum deprauac; adde quod, humor
crudus in venis d arteriis Auens,
innumeras obstructiones FaciE, PEa-
Terrim inlingua, proprer rariorem
plenum, de spongiolam CarneM:
hinc

## Folio 303 — 779785487:0361
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000361.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIB. I. DE SAPORIBVS EF OBORIBVS.
hinc obstructi mearus CapOrem eK-
cipere non poltune, aue cerre (
excipiune, propeer admixtionem
viciari (ucci, CApOE COrTUMPIEUE;
hinc lingua xoris male prorlus aF-
fici soler; hinc medici linguam
alpiciume; ratio est, quia cum mul.
to languine, pro membri paruitate,
qua FuFgCaE (hinc colOE FUBEF)
multam eciam rim succi moibissei
excipie, qui Pane in CA, PFOPECE
rariorem texturam, muleam Ara-
sem cdic. Quaeres verum in lingua
cancum sic organum gustus: R el-
pondeo breuicer, non in lingua
tantum esle, re patet experiencia,
nemperbi corpus Capidum versis
Elophagum promonemus, priul-
quam gluriamus, maxime Pentimus,
etiam li linguam iplam non aerin-
gac; immo lencimus, non in Parre
ima; sed in Luprema, versus pala-
cum; unde aliqui dixere, palari
membranam ad organum sultato-
rium pertinere, quod camen Fal-
Essimum est de roro palato, ve (u-
pra diximus; igieur vuula, (cu gur-
sulio Caporem percipie, ve constat
experiencia; si enim corpus lapi-
dum, vel canculum admoucas, no-
dd aliquarenus Cubactum (IC, Y. 8.
piper. Caporis rim illico senties;
adde quod Spongiola caro gurgu-
lionis oustatorium organum elle
Ostendic: non nego ramen eractum
palari Sponsiolum hac ri gustandi
Dollere.
Mluliis mouis sapot malato po
test: AliquoS TaNCIIM expONO.
Primo calOr TAPOLEM IUEAE;
hinc quaedam cocta divertum (2 -
Cune, quae calida guctui placent,
cum ramen frigida ingraca prortus
accidane; v. g. E quis iusculum
frigidum Corbeac, ingrari Caporis
elle inveniet; rario ilOrUM ex e0
Pecenda est, quod scilicet caloris
ri, aliquae parres crudiores co-
quaneur, reLOlUANEUE, CUBIGRHEHE
(VE SIC LOquar) sic calore Colis.
FrnctUS MaTUTANEUE, CapOFCIMqUO
perticiune; quia luccus ille, qui
Fructibus inest, accurace percola-
tur, diniditur, cognicur, dc. 2dd0
quod cibus calidus poros linoue
laxac, e ielius subit; ioieur me-
lius senrieur; cum eamen frioidus,
peaelertim si pinguior est, conge-
laca concretaque rligine poros lin-
sua obAruat.
Sccundo, Frigus non parum ad
rem Caporum contere; cum quia
Frigore ve plurimum Capida illa.
Corpu (CulA CONCFCTCHNE; PEXTCTCa
trigus poros lingux concrahie, prae-
Terrim si Cummum est, Faciegue ve
Fibea organi sustacorii ica rige-
Ccane, ve Facile attici non postinc;
hinc ninati vini vis Frigore obtun-
dicui.
Terrio, humidum plurimum
etiam Caporibus Famulatur; tum.
ve corpus Capidum diluatur, de Cu-
bigatur, cuin ve exprelsa corpuscu-
la devetrancur, eum relinona hu-
mectetur; quippe lingua CxUCCA
Abra rigidiores lunc; igieur disti-
cilius atriciuntur; adde qnod exuc-
Cx lingua POTI CONEFAhIINEuE, X C.
analogiam habes in spongia, _c.
cosica spongiolam linguam de
vuulatm.
Ouarro, siccum etiam luas vi-
ces agic; nisi enim illa corpulcula
Porem peaeferunt; in pomis, piris, licca d dura cllene, linguam cerre
C.res manitelta elt; hinc quadam pungere, vel mordere non pollene
Duine
LkOT. LX X. IL.

## Folio 304 — 779785487:0362
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000362.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
O4
P Et Y S TO AF Y R ACT. IV.
Duiuros mixtio maxime Capores
irurrar; in re coquinaria perspi-
cuum est; quis enim nescie quam
varios Capores embammaca vel
condimenea concilient; live her-
baccum (IE, Cue acctarienm, Peu pi-
verarum, Cuc aromatices; FanIu-
tum falis, croci, aceri, iusculi,
adipis, omphacii, piperis, cirrii,
et alia id genus diverlimode con-
iugata, minta, cocta, temperata,
imumeras propemodum Caporum
mutationes faciune, pro quibus
contule coguos.
DROP. X Z X ITI
Temperatur vis saporis cum di-
initur; Iloc est, cum hunior vber
EIIM aEEWMdIEHE; (IC VIHUM gCMeTO-
Cum actula aqua; irem que insculum
nimis Callum; rario est, quia cOr-
pulcula Capida distrahuneur; r. 8
in vino clarissima res elt; nempe si
vncia vini generolibes aquae ad-
milceaeur, vides (ni FaIIOr) quan-
cum corpulcula illa distratrancue,
e quam panca limul admoveanEur;
isitur non mirum est, si modicam
aftectionem imprimane; idem dico
de insculo (al(o: nec est quod ali-
qui credane Laporem illum ab afFu-
la aqua deltrui; nihil enim aliud
praeltar, nili corpusculorum distia.
ctionem; aliquid simile habes in
hurmore rincto; immo in vino ru-
bro; cuius rubor senlim cuanelcit,
ca dumraxat proporrione, qua rbc-
rior aqua affundicur; ideim PFOE-
Tus dico de Capore, cum eadem
humori admixta corpuscula colo-
rem e Caporem conciliene, ve pa-
Ter IM CTOCO.
PROD. ZZZIV.
Flinc facile explico quomodo sabor
intendatur, es remittatur: Inrende
tur enim per maiorem corpusculo
rum collectionem, vel contractio-
nem; CONETA VeTO LemitTItuE, peC
maiorem eorumdem distractionem;
aliquid simile habes in (ono; nem-
De plures loni parciculae, intra
candem balim collectae, inten-
Siorem Conun Facinne, ve Tract. 3.
l. 2. Fuse oltendimus: porro Lapida
corpulcula colliguneur duobus
modis, primo per leparationem
aliarum parcium; sic vini Capor in-
cenditur, cum humoris aquei par-
ticula auolane; hinc vinum con
ctum acrius cst; licet minus ora-
tum; sic quo pluis insculi extrala-
tur, quod relduum est, magis lal-
Cum est: secundo intendieur per ad-
dicionem, vel nonam lapidi accel-
sionem, vel admistionem; sIc (I
nouam porrionem, vel lalis, vel
Diperis condimento adiicias, plus
Laporis conciliatur: remicritur
etiam Capor duobusmodis, primo
per admixtionem noui humoris
aquei, sic dilurum cemperarius est;
secundo, Si corpulcula Lapida auo-
lene; sic caro nimis cocta nullum
terc Caporem praetert; idens dico
de vino cuamido.
PROP, ZZZV.
Dua subiei non possunt; sapore
carent; Ve lapis, Ferru, _c. 1a-
tio est, quia quae lubigi non pol-
Lune, lapida corpulcula non lup.
peditane, quae scilicer humoris
opera in linguam deriueneur; hinc
suctabilia vel liquari debene, vel
dilui, vel aliquo modo relolui;
in hoc nulla est difticulcas.
PROD. ZX Z V 1.
Percolatione sapores et plumum
concilian

## Folio 305 — 779785487:0363
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000363.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
LIB. I. DE SAPORIBVS, QC.
conciliantur: Sic aquae medicata, Sed lenius, et delicatius (re sic lo-
de Talla Caporem acquirunt, quod
Ecilicet per Fodinas Calis, vel lul-
phuris, vel calchanci, vel alumi-
nis, vel alterius cuinspiam lucci,
Peu metalli AIIaME, PeU percOlCNEUE;
sic eriam percolatur vinum illud,
quod rulgo hippocraricu appella-
cur, e alia id genus; nos vulgari
idiomare dicimus philerer; rario
iltorum omnium est, quia hummor.
dum percolatur, per medium COr-
pus Capidum, inmumeras parricu-
las lusturarur, quas secum deue-
hic; hinc ( ab humore SepaTentuE,
quod arre quadam heri porest.
peaetertim in aqua Calla, eotus lapor
abstergieur.
P ROD. X Z Z VI
Idem sapor, diversus diversis esse
gidetur; Ouia Ccilicet in diverlis,
diuerta est organi dispolitio; igieur
diverla imprimicur affectio, quae
cerre diverla est, pro diverta Or-
gani dispolitione, vel natiua, vel
aduenricia; v. e. Ei cui lingua ca-
vicares malionus Cuccus iam occu-
Dec, haud dubie cum nOVA COL-
pulcula, vel subire non possine,
vel salcem cum aliis commilcean-
tur, quid mirum, si diverlam aF-
fectionem imprimane, ab ca, quam
Pano, de bene composico organo
imprimerene; igicur si diverlum
Caporem diversis organis diuerli.
mode dispoliris praterre videan-
TUE.
iet polest. Quistam sapor eratus
sic, quisnam ingracus: Nempe illa
sratus est, qui gratam affectionem
imprimie, graca vero afectio illa
quar;) dixi vellicantur. E enim
peaecerAuat humor cum illis cor-
pusculis, qua deuehie, ciera vI-
lam fere imprestionem; ITa VE SIE
merus appultus, Ceu contactus,
(ine mortu, vel afFrictu, CCFFC OF2-
tus Capor non eller, immo fere
nullus; hinc aqua pora nullum
Caporem praetert; d pinguia fere
nullum; igicur debet esse altrictus,
Sed lenior, nempe illa AbEaEIM
citillario, toto fere corpore volu-
Pearem conciliac; eunc enim senlus
recte Tentie, Ced citra organi destru-
ctionem nimiamque sbrarum vim,
qUaM CeFEE InOFALIS TABOE INFerre
Folet; nam vel immodicam Abta.
rum Aragem Facie, vel altiiis pe-
netrac, ita re educi non postic, vel
aectius Cringic, vel durius de acrius
Fricae: analogiam habes in cactu;
Ei enim horridam Epinis e acubus
Luperticiem curi admoneas, insra-
cus cerre contactus ett; E vero
lenem e lxuigatam, vel molliori-
bus villis hirlucam, gracus exie;
haec analogiarem hanc penicus ob
oculos ponit, praeserrim cum Phi-
Lolophus, muleis locis, guctum
tactum quemdam esse pronun-
ciarie.
alteri displicot ptest: Nempe calis
organi dilposicio in vno elle pon
celt e talis in alio, re cum pro di-
verla dispositione, diverlam Capor
afFectionem imprimac, PeF P, 37.
uni cerce affectio imprella graca lic,
alceri inorara; v. 8. vnus rigidio-
res, de minus dociles Aibras haber;
igitur maiore vi affici, et fricari
ett, qua sibex rellicancur quidem, debene, re sensibilis affectio cua-
Fom. IL.
dari
PROP. ZX XI3
PROP. ZZXVI)
m quod uni placet, in gustu.

## Folio 306 — 779785487:0364
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000364.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
30
PH ZSICAE Z R ACT. IV.
dac; alius concra delicarissimas, de in porolam lingux subscantia, pex
maxime dociles Abeas habet; igitur
minore vi pullari, seu rellicari
debent alioqui s paulo durior aF-
Frictus lic, haud dubie nimiam vim
pati videntur; analogiam habes in
Fusticana manu, rugis horrida, cal-
lis induraca, quae rix spinas, vix
prunas accenlas sentie, cum ramen
caro delicarulae cuiuspiam virginis
rix cralsiorem celam terre pollit.
PROP. XL.
Neri de ciborum sapore es custa
et plurimum congueri solent: Racio
ex dictis perlpicua est, quia aeori
viciarum Canguinem habene, ad-
mixcamque maceriam morbiticam
tEc enim rocare Toleo) Peu cru-
dam, cuius fermencum re pluxi-
mum bilis est; igitur in percola-
tione languinis, haec cruda mate
ria roro corpore diffunditur, vber-
cinque porissimum in linguam,
quam mulcae vena ex acreriae irri-
sanc, ve iam lupra dictum est:
porro illa maceria innumeras ob.
Aructiones facit; est enim cruda,
indigecta, nec probe percolata;
quid mirum igicur, si cum Orga
num galtus aeoris viciacum l, de
ciborum Capore e gultu conque-
EANEUE: Elinc acidis delectantui,
non dulcibus; quia proprer illa,
obstructiones, maiorem attrictum
deliderane, quem acida cancum,
non vero duleia inurere polune, ve
dicemus intra.
DROP. ZL F.
aliqui cum mane surgunt, lin-
nam amaram sontiunt; Racio elt,
qui2 cum laxiores venarum e aF-
ceriarum meatus trabeane; plus bi-
laxiora venarum orificia, Facilé ex-
primieur, in percolarione langui-
nis; vel cum excremento picuitx,
in linguam, ex cerebro, Auit; quid
mirum ergo, Ci amarorem lingua
Tenriat.
DROD. ZLIT.
Tlinc starim post somnum, de sa-
pore non ita bene indicare solemus:
Ouia per Comnum Facile huMOTCS
Percolantur, cum nullus alius no-
cus impediat; igieur mulex HuME
Obstructiones, quae percolarionem
necelTaRiO CONSegUUNEUE, nec enim
Tanguis adeo purus est, e coctus,
quin aliquid crudi Cupertir, quod
Faciae obstructiones: hinc post
Comnum olcicamus, manus d a1-
cus distendimos, lIod certe ca-
nibus, post Comnum, (olemne est)
ve Ccilicet b iis obstructionibus
corpus se le liberee; igitur prOPECK
illas obstructiones linoua, quid
naium, si Capor natiuam, quam
Toler, affectionem imprimere ne-
queat, ac proinde sultus, qui tan-
cum per impreltam affectionem de
Capore indicar, recte iudicare non
POMIE.
PROP. ZLL LL.
Illi quorum lingua delicatior est.
saporibus delicatioribus delectantur,
crassioribus voro, qui crassiorem
Racio ex dictis perlpicua est; nem-
Pe lubriliores tbras lenis ex dulcis.
Capor lenicer atticie, quas haud du-
bic acrior male affICCTCE; CONETA
vero dulcis lapor cralsiores Abras
vix afficie: hinc pueri lacchaio ee
elle delectantur; rullicani verd
homines, pipere, e Callamentis;
bis Cansuini admixcum habene, qua immo ipla pecudes et raccae Cale
mixi

## Folio 307 — 779785487:0365
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000365.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
LIB. I. DE SAPORIBS, RC.
miritice recreantur, linguam enim
cractiorem habenE, VE PaLCE ExPC-
rientia.
DROD. ZLIV.
Duae sapore carent, etiam odore
carere videntur: Ouia illa corpus-
cula, qua humore dilura, Caporem
faciune, extralara, odorem fa-
ciune, ve videbimus intra; nem-
De accurata lucci percolario ad
odorem desideratur; sic Fructus
immaturi, nullum odorem peaete-
runt, secus maturi; idem dico de
Roribus; pari modo accuratam
percolationem in iildem Fructibus
Fapor delederac; hinc Fructus nari.
bus admonemus, re probemus an
macuri linc: in maruris autem
Papor perfectus est; led dc. (a.
pore tructuum, intra dicemus.
P ROP. ZLV.
Sapor non restectitur: PaTeE expe-
riencia: Praecerea cum non lic acci-
uus, nec diffundacur per medium,
cerre reflecti non porest, ve con-
ctac; quidquid enim refectitur, vel
in mobili reRectitur, ve in proie
ctis, e in lono; vel in qua-
licare per medium dittula, ve in
luinine, e calore, de quibus iam
Cupra; sed Capor neurrum praectar;
igirur non pores reflecti; in
hoc aucem maximé a colore _ Coro
distinguicur, immo et 3 calore, qui
tactum afticic.
PROP. ZT VT.
Sapor non refrincitur: Pacet ex-
periencia, in hoc criam cum Pono
convenic, qui retringi non porest,
ve supra diximus: cur aucem CapOr
non retringatur, Facile dictu eAt;
care per medium non diffundatur,
re lumen; quid mirum, E retrin.
si non posir; cum retractio di-
cac purum radium, ex vno me-
dio in aliud incidencem: ex his vi-
des, quomodo e in quo conve-
niane ee discrepene obiecta sensibi-
lia; primo cangibile cum omnibus
connenir, nempe aliqua qualitas
cansibilis non diffundieur, nec rC-
Recticur, nec refringitur, ve sicci.
EaS, alperitas, Xc. in hoc conue-
nic cansibile, cum suctabili; ali-
qua cancum diffunditur, refecti-
tur, nec retringirur, rehumidicas,
Frigus, _ in hoc connenie, cum
oltactibili; alia diftundieur, et re-
Rectitur, non retringieur, ve im
Petus; in hoc convenic cum Cono;
alia demum diffundicur, rellecti-
tur, setringitur, re calor, in
quo connenic cum lumine, de co-
lorc.
Ltbeb Anectus cccbbius tlicta sa
por, linguae affectionem imprimat,
non tamen propterea dicitur eustari:
Nemo est, modo Canus siE, qui
non concedat, ab Angelo praedictâ
affectionem imprimi polle; nempe
ille Facile Tubire porest, ac penetra-
re coram lingua substanciam, cius-
que tibras pullare, moidere, Arin-
sere, nis force neges ab Angelo
neruum moveri polle; equidem
nili Angelus se se impenerrabilem
redderec, nullum prortus corpus
mouere poller, quidquid aliqui le-
cus sentiane; led parum cautis io-
nolcendum est, qui nunquam na-
curam impecus,  indolem motus
perspexerun; isicur cum constet
ab Angelo corpora moueri poste,
quia Ecilicet, cum in pura quali id cette prallare non porest, nilt
L LC OP, ZL VTT.

## Folio 308 — 779785487:0366
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000366.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
308
PHZSIC E IR ACT. IV.
se se impenerrabilem reddar, quod circa id quod immediare sentie, id
2d libicum Facere porest: dices An- est, circa affectionem mellis; led
velum id praestare opera corporis circa illius caulam; v. g. li Ange-
allumpri; led corpus eriam allum. lus illam affectionem imprimats
prum monet: non per aliud, ne de-
Tur procellus in intinieum; igieur
Angelus praetatam linsux aftectio-
nem imprimere porelt: Dicesigi-
cur Angelus in corpulcula se se
CONFOTIMATE Porest; vah RulEu
capur; quali vero Angelus corpuS
Heri posic. _ Tubstancia incorpOrCa
in corporcam converti queat; equi.
dem Anoelus, cum se le impene
crabilem reddere raleat, lub ali-
qua cerminata excensione id Faciti
isicur Tub cerca hgura, v. 8. Cubi-
ca, Sphaerica, ac. quod nemo ne-
gabic; non eamen proprerca eAt
corpus, quod ad libicum peneera.
bile de inipenecrabile teri nequits
VE Constat ex EraCt. 1. lib. 1. VE aU-
rem angelus praetaram affectio-
nem imprimaes cerre minime ne-
celse est, ve talem vel talem tigu-
eamm, talium vel calium corpulou-
Lorum induat, ve pacet; cum cali,
vel cali modo, cirra illam Aguram,
Abras organi pullare, e fcicare
polhe: igicur calem vel talem afte-
EtiOBEI IIMPFIIMIEFE; quaI CCFEC
LiCCE IMPFIMIAE, BON FaMCM DEOD.
eerea sulcari dicitur Angelus, quod
nelcio cui alias in mencem venit,
vc nobis per maliciam, vel (re pie
credo) per ignoranciam aftinge
Dec; nempe lenticur immediare ip-
Pa affectio, e ex ip(a dicitur ousta-
ri, vel Cenriri iplum obiectum cOr-
poreum, ex cuius applicatione prae-
dicta affectio imprimi CeMPeF (O-
Per; modo Ccilicer organum vitia-
eum non (IC; igitur si pratara aste-
etio ab alia caula est; Fallacia ou-
Bus est, qui non quidem Falliturs
quam reuera corpulcula ex melle
expresla, si adessene, imprimerent,
primo gultus senrit illam affectio-
nem, in quo reuera non Fallicur,
neque Falli porest; Secundo indicar
hanc affectionem a corpulculis
praedictis, vel a similibus imprimi,
id est, iudicat esse laporem mellis,
in quo Fallieur: de Angelo ne qui
dem cogirar; ergo Angelum noi
Ceneie; isitur asticta calumnia ex
co, meoiudicio, procemie, quod
illius auchor rerum Cenciendi ino-
dum ignoraree; quid mirum ergo,
 de nobis malé sentirer: idem de
odore diei debet.
DROD. ZLVTTI
FExplicari porest, quomodo sapor
Generetur et destruamr: Prirmo per-
colatione; in qua Scilicet huIOE
diverlas parriculas sufuratur, ac le-
cum denehie; secundo per FeLO-
lucionem, nempe corpulcula tigu-
ram X Caporem murane, ve vide-
MUS IN ACCEO: FEFEIO PEF COMIIK-
sionem; sic cantulum Fuliginis 2d
MIXEX HOnUM (APOTeM FaCIE; quAF-
co; per congelationem, sic poma
conselara nouum Caporemi praete.
runt; quinto per coctionem, Cue
ab igne, sue à Cole; Lexto per 29i-
cationem, qua accurariorem peE-
mixrionem facie: tor modis destrui-
EUE CaPOF, VE PATCE: ConTerUaTUE
aurem, quandiu ille corporis a
cus permanet, ex quo calis Capor
sequitur.

## Folio 309 — 779785487:0367
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000367.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L IB. I. DE SAPORTOVS, ZC.
Saporum finis ex dictis probe in-
relligi potest: Cum enim animalnu-
eriri debeat, delectum ciborum
habere debet; ve aurem delectum
habeat, Caporem praegultat: hinc
sultus organum in ore est, quo sci-
licet cibos gluriendos excipimus,
mandimus, ac. nempe amara pa-
rum nueriune; dulcibus enim nu-
rrimur, ve bene moner Hlippocia-
ces, de quo paulo post; acgii vno
gustu amarum a dulci dilcernimuIS;
2dde quod cum ipse mandendi
actus non line difficuleare AaE,
aliqua roluprare condiendus Fuie,
qua difficulearem demulceret.
PROP. L.
Explicari potest, unde saporum
differentia ducantur: Diverlos lapo-
res ex diverla affectione, OrganO
impressa, colligimus; diversam ve-
rd affectionem, diverta corpuscu-
la imprimune; sune aurem diverla
corpulcula mulris modis; alia du-
riora une aliamolliora; haec, mol-
lius tibens pultane, illa durius; alia
Suemaiora, alia minora, hac Facilius
alia ditticilius Cubenne, alia fune la-
uigata, e lenia, alia (cabra _ alpera;
haec acrius mordene, illa quali fua-
viando precerduunr: praererea Aguta
non parum conferr; nempe alia
lorisiora funt, alia brenia, alia acuca,
alia obcusa; alia sphaerica, alia po-
lyedra; adde conos, pyramidas, cu-
neos, cubos, cylindios, ec. immo
non delune hamara corpulcula,
Ariaca, Rellaca, Spinis horrida, vil-
lis hispida, oncinis incurua, e E.
laminum plexu rericulata, _C.
porro dubium non est, quin cun-
eta hac diversimode organi Abtas
acticiane: analogiam clarissimam.
habes in tactu: igitur diversi Capo.
res ex diversis aftectionibus org2-
NO IIMIPFeSSIS OFIUHEUE: HaEIIM 2U-
rem diverticas, a diverla copulcu-
lorum axpullorum vi; HaeC vero à
diverlo saru, hoc est diverta Aou-
ra, mole, duricie, mollicie, leni-
care, alperitate, eC. Cunita AaC C
dictis per spicua Cune,
PROP. LI
Duleis saporis ratio explicari po-
test: Provolitionem hanC, qua
Paulo longior crit, in certa Ca-
Dita, e numeros, more Colito, di-
Eribuo.
1. Dulciendo Cenlu melius et ou-
Etu, quam incellectu d mente pei-
cipitur; si enim quaeram d ce, cum
Laccharum dugultas, quid scillud,
quod Ceuris; Dices Caporemillum;
sed an forre illum, qui Cacchaco
inest, an qui cum lubacta materia
in linguam Cubic; hoc olcimum
inquies, recte; led quaero, quid
AE illud quod immediare Loncis; Di-
ces esse affectionem impressam ab
illis corpulculis Calina admixris, in
quae Caccharum Colucum est; opri
WC; Ced quaero, an etiam dum ab
Tinchium degustas, aftectionem
Centias a corpusculis expressis im-
prellam; ica est, inquies; sed iam
quaero, cur diversa sic vna affectio
ab alia, quia (inquis) diversae CunE
veriulque attectionis caulae; quae-
nam porro, ipla corpuscula; Ced
iam mihi dicas velim, quodnam
di(CFIMIeM INFCTCCdAE INFEF CA COF-
pulcula, quae dulcedinem, et ea
qua amacorem conciliane; in hoc
est, verlaturque praelens disti-
culTaS.
2. Accuratam percolationerm
PROD. ZLTX

## Folio 310 — 779785487:0368
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000368.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PEZSICSE TRACT. IV.
illa corpuscula desiderane, qua dul. murer; pexeterea lenieas corpulcu-
cem Caporem praeferune; revidere
est in omni fere Fructuum genere,
qui rbi marurelcune, dulces cua-
dune; porro illa macurario dicit
ealem partium relolurionem, exhra-
larionem, peccolarionem, re luo
loco tuse prorsus explicabimus; in
rua res es perlpicua; IIIaTUITA
enim, acerba est, e dura; vbi vero
macuruie, dulcescie e mollior est;
nempe sucens ille crudioe lubioi-
EuE, Coquitur, per colatuI, _c.
3. Ex accuraca illa percolatio-
ne, corpulcula Cubiguneur, laeui-
saneur, igitur inde lubriliora, AC
Zibilia, leniora, dulciora cuadunt;
Einge animo, si vis, puluerem, vel
Farinam cribri pollinarii opera (uC-
crecam, vel liquorem percolatum;
in vino percolato clarissia reS
ett, de quo paulo post; porroni.
hil aliud praedicta illa percolario
praestare porest, ve consideranti
Parebic.
4. Flinc calor Colis, vel ignis,
2d maturandos fructus, adhibetur;
nempe relolurione opus cM, ad
huinsmodi maturicatem; ve luccuS
ille crudior, parcim exhralerur, par-
eim Cubigatue, et maceretur; quis
enim non videt continuam, in Fru-
ctibus, dum maturelcune, relolu-
rionem, parciumque dinitionem,
lanigarionem, imminurionem, hinc
cico linguam perimeane illa corpuF-
cula, ac praecerduune: hinc Fructus
macuricarem allequurus, mollior
efficitur; quod cerre cuincie cum
relolurionem, cum divitionem.
5. Corpuscula redduneur quasi
Spharica, vel cylindrica ceste co-
lore, in laccharo, Buryro, lacte,
manna, Fructibus, ve plurimum;
dicer modica mucario colorem im-
locum aliam tiguram vix permiecie,
ne linc anguli; e vero oblonga
corpuscula e hibrola ( ve lic 10-
quar) esse necesse est, ve scilicee
tibeas lingux sringane, pulsent,
rellicent; in lacte, certa rCS CA,
itemque in languine, vino, melle,
Caccharo, ec. nempe porrio aquea,
quae vino inest, arce quadam lepa-
rari porest; hinc duleia rliginola
Tunc, re plurimum, ve Caccharum,
met, multum, lac. Fructuum dul-
cium (uccuS, XC. Dices quaedam
esse alba, ac proinde constare ex
Sphaerulis, licer dulcia non (IME, rE
Tal, Tublimatus MercuriuS, LaC
Elulx, d alia huiulmodi: Respon-
deo Cal in spumam quali concrel.
cere, re constat; vbi vero disol-
nitur, ac diluitur, quod certe Aeri
necesse eAt, ad hoc re gultu percipi
possie, quisnelcie, illas bullas dif-
Aari; ac relolui in Ariaca corput.
cula, dulcicudinis inimica; igieur
non mirum est, si omne album dul-
cenon est, nec vicissum omne dul-
ce album; sic Mercurius Cublima-
tus quancumuis candidus acerri-
us est, idem dico de lacte ECula
_ fcus, de amyodalis amaris, etc.
hinc quaedam Cubnigra Cunc dulcia,
quia Ccilicet in ea corpulcula re-
Toluuneur, quae mollius organum
afAciumE, ve quaedam Caccharo con-
dica, replurimum, praescitim li-
quida, gaia Cemiusta, VE nuCCS,
aC. hinc cerre non crac quod haec
nostra peo chynaris a quopiam
haberentur, praelerrim cum cam
debilia CBntra nOS FuPPCTeTCNE AE-
sumenta, e nobis id attingerets
quod dunquam in mencem nobis
6. Si pingniores lime hlulet
particula,
vCnetat.

## Folio 311 — 779785487:0369
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000369.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L IB. I. DE SAPORIBVS, EC.
Barricula, est quidem dulcis LapOE,
Led pinguis (ve vocane) qui lin-
suam parum atticie, quia pinsuia
lune lubrica; lubrica vero lenissi-
me ciera vilum fere aftrictum
Auune; probasti (ni Fallor) ali-
quando in anguillis, de pilcibus;
analogiam habes in plectio vncto,
vel oleo, vel alia quanis rligine;
hinc chordas minime puIIaE, aUE
lalrem minor est africtus, quam
re neruis Conum concilier: addc
quod pinouia Cune mollia, repa-
cet, igicur parum aAACIHHE; POLIO
Capor pinguis 2d dulcem seuOCa-
FIE, de g0 inFca.
7. Dulcis Capor, qui pinguis non
ett, dicir corpulcula oblonga, cy-
lindrica, paulo cenaciora, ve scili-
cer lenirer quidem praecer AManE
organi Abras; non tamen line len-
sibili, quancumuis leni afFrictu;
analogiam habes in plectro, quod
renaci omnimi oblinitur, ve neruos
melius puller; nec enim deest dul-
cicudini sua vis, Cuum acumen;igi-
cur nocabilem aliquem, lenem li-
cer Aibrarum aftrictum dicit: POrrO
quod lint corpulcula oblonga, ca-
que Aexibilia, acque docilia, du-
bium mihi non est; cum quia
dulcia muleo igne constant, ve
Taccharum, mustum, nel, ec. tum
quia re plurimum ex regerancibus
dulcia proveniune; acqui regetan.
tia tibrolo Cucco constane, ve con-
Itac ex Fructibus, Cacchaio, de mel-
le dubium esse non porest, icemque
de Acu, vua, 8C.
8. Dulciendo quibuldam pla.
cer, Praelerrim pueris, ec puellis,
silque, qui sibrarum plexum deli-
caciorem habene, eacio elt, quia
nimium aftrictum cimene, nempe
delicariores tibra maiorem attri-
ctum minime paciuneur; andlo-
giam habes in neruis delicaciori-
bus cychara: iis vero dulcis Lapor
minus placer, qui linguae plexum
cralsiorem habene, hoc est ex crat-
Poribus Abris; igirur dulcieudi-
nem intullam esse Conciune, nis
Luanem quamdam acrimoniam pra-
Ferar; hinc pueri lacte, melle, bu-
cyro, Laccharo delectantur.
9. Dulcia cirius Laturane, quam
acria; quia acria venericulum vI-
cra Collicirane, dum illum acrimmo-
nia lua vellicane, qua cum duleia
careane, non mirum est, si veneri-
culum vlera non rrgent: adde quod
dulcia, re plurimum Cunc pinguia
igitur Cupernatane, Ced qua super-
natane, nauleam porius, quam ap
perenciam conciliane: hinc reii-
cies illam rationem, quam alii afte-
runt, quod scilicer, cum dulcia mul-
rum nutriane, acria parum, appe-
centiae, quae tertur in alimeneum,
cirius dulcia faciunt laris, quae mul-
cium alimenri _ Parum excreIen-
ei concinene, ve acriamultum ex-
crementi, parum alimenti; haec ra.
eio meo iudicio nulla est, nec enim
cam ciro digestio e concoctio Reri
Potest, ve illius effectus natura e
appecentia Caristaciae, igirur pri-
mis illis rarionibus Aandum, qux
TeI CuINCUME.
20. Calida minus dulcia sen-
tiuntur, quan si eadem Frioida et-
Sencirario est, quia vbi calida Cunt,
pluis aequo fbras laxane, igitur Fa-
cilius et cum minus presto attrictu
corpuscula rraiiciuntur; at verd t
Frigida line, lingua vel inde, Frigo-
re scilicee, concrahitur; igitur per
porosansultiores, cum magispicl-
Co altrictu permeane; hinc maior
aftectio imprimirur; hinc regerios
illins

## Folio 312 — 779785487:0370
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000370.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PH YSICE TR AOT. IV.
illins Cenlus: inde resicies FrCS FA-
tiones; qua vulgo alteruneuE: pri-
maest, quia cum linc duo lentus,
calidi, Scilicer ec dulcis, calidi sen-
sus oustum quali obtulcat; haec
rario nulla est, cum etiam Ac Fri-
gidi senlus: secunda rario eAt,
quia luccus duleis calidus est; igi-
tur ionisigni adiicitur; quid indes
nam inde porius concluderem;igi-
cur ionis vel calidi accessione dul-
cicudo augetur: terria rario est, quia
ionis, vires omnium minuie; led
de Caporibus hoc Falluis est,nempe
TaILUIm (aPOTeM NOn parum au-
sec; ctandum igicur in prima ra
TIOHE.
Er. Dulcibus nutrimur, quia
Ceilicet multoione dulcia constane,
id est mulcis tilaminibus; sed iis
FAMEIIM nIErIIUIE, quae in AbEAS,
vel hlamina duci ac neri poltunt,
ve Cuo loco demonstrabimus; hine
vita samen recte appellatur; adde
quod dulcia recte percolari pol-
Func; quod cerre ex dictis manite-
cum elt; acqui succus alimentirius
tories in corpore percolari deber
ve constat, v. 9. in melaraicis, in
iccore, liene, renibus, pulinone,
in capire lapius. toro deinum Cor-
pore, re luo loco ridebimus.
12. Dulcia in paeris verines
e lumbricos ve plurimum gene-
TanE; Fatio est, quia cum pueri sInE
humidi, e dulcia multo ione con.
Aent, quid mirum A ex calido ee
humido corruprio hac; adde quod
vermes et alia huiulmodi intecta
dulcibus delectaneur: porro dul-
cedo aliquando odorata est, vel
aromacica, calis est Capor vini Apia-
ti icer que pyri apiani, vulgo mus-
cat ee poire muscadelle; nempe lub-
rilior halicus; ares Penetrar, vel
potius delicariores Abras intime
Penerrans, tali fere modo aAicie,
quali organum oltactus odor atti-
cir, quod rulgo dicieur fram-
boise.
13. Nulla fere herba dulcis est,
quia in herbis succus negligenti
cancum (re sc loquar) percola-
tIONC PEXParatuE, ve cestacur ipla
viriditas; de qua Cuperiore eracta-
cu actum est; imino herbarum FO-
lia re plurimum aliquid acidi prae-
ferune, id est crudi, idem dico de
cenero pampino, e de bitidis illis
capreolis, qui vici adnalcuntur;idé
dico de Cureulis renerilque FamO-
rum eamniculis; nempe vix vI-
quam dulcem Caporem pexeterune,
led acidum, propces rationem alla-
tam, quia Ccilicet dulcia perfectam
et accuratam percolationem deli-
derane: de vini, mellis, lactis e
aliquorum feuctuum dulcirudine
intra dicemus.
PROP. L.LI.
Amari saporis ratio explicari po-
test.
r. Amalus lapor dulci Capert
Tuo modo opponitur, re constat,
habes aucem amaricudinem, in Fel-
les Fuligine, colocynthide, in qui-
buldam peris; e malis purridis:
in quo vero consiltat amari racio.
ex eotancum Cciri porest, quod ra-
tioni, qua dulcem consticuic, Oppo-
natuE: itaq; cum racio dulcicudinis
dicac oblonga corpulcula, cylindri-
ca, lenia, e lauigara, haud dubié
amaricudo dicir corpulcula alperas
spinis horrida, inxequalia, sriaca
ecc. qux nempe Abras organi ma-
le aficiune, e durius vellicane,
adducune, cendume, mordent, _c
quod. Facile ex dictis incelligitur.
2. Llinc
1

## Folio 313 — 779785487:0371
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000371.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
LIB. l. DE S APOREBVS, QC.
2. Flinc optime octendi porest,
cur ex quomodo Fuligo amara (IC,
nempe fulioo ex Fumo renaciore,
ac magis vliginolo concrelcie, con-
Aacque ex igne, quem Facile con-
cipie, et ex cerra, quam post vitam
Fuliginem, in cinere aspicimus; ni-
sra est, quia constat ex parcibus
Ariaris, alperis, denricularis, quae
nigredinem conciliane, re demon-
Ararum est, Er2Ct. 3. l. 1. P. 153.
ac. concreseit aurem crasso modo,
Ecilicet in Aoccos, quod hlamina
ignis cum particulis rerra, negli-
senri plexu implicentur, POrio
concrescie halitus in AOCCOS, nec
enim alicer concrescir, ve ridere
CA in nive, ucore, ZC. praeterea
Reriaec pinguia corpor2du VEUI-
cur mulcam Faciune Fuliginem; quia
cenacem halicum Cuppedicanc: prae-
rerea quod fuligo ex huiulmodi
parribus asperioribus, vel acrio.
ribus conster, vel ex iplo Fumo ha-
veri porest, cuius acrem vim ipsi
oculi non videne quidem, ac sen-
riune: ex his facile cognolci po-
rest cur Fuligo amara (IC: nempe
materia ipla, rnde concrelcit, sci-
licet Fumus, accerrima vi pollet:
praeterea modus concrerionis cral-
sillimus de negligentissimus idem
enincie; ve enim corpulcula sine
lenia, de laeuigaca, cories percolari
debene, aeque Tubigi, re dictum
est supra, priusquam concrelcant;
at inhoc catu, ex combustibili cu-
muleuarim eduCunEUE, eE TUIMIA
ri; qua data porta ruune, neque
Cubeili, de nacura artiticiola opera,
vel industria, elaborato, ac (udato
plexu, sed crasso e negligenti
concrelcune; dc. ipse color Aria-
cas et alperas parriculas indicac;
igitur ex his perspicuum est, cur
Tom. IL.
tancam amaricudinem Fuligo Prae-
Ferat.
3. Bilis eriam amarieudo ad
eadem principia reducitur; ve
constare porest, eum ex materia il-
la, Cx qua ConCrCLCIE, FUIM eX CON-
crerionis modo, tum ex aliis effe-
ctibus, quos praestar; maceria il-
lius calida e licca muleum ionem
ee cerram haber; ionem inquain
parum Cubactum, qui cerre cum
cerra plurimas alpericares facie, de
Arias; carbonem cogita; modus
aurem quo bilis concrelcie, hoc
idem contirmat; nempe percolato
in iccore, lubriliore lucco, in illo
Ecilicer renarum plexu, bilis exu-
dac, vel exundat, cum percolaei
non poltur. in qualdam iccoris cel-
lutas vel apothecas, ex quibus de-
inde per InCICUTOS AC PEXPAFAIOS
ad id UTerIS a NaEUTA MeaEUS iI
cystulam, seu relicam destinata
traducicur, quae relicula Fellis vul-
30dicicur; quod vero spectat 2d
efectus bilis, nihil nisi lauum, et
immane praeterr; nempe acrimonia
Cua vellicar incestina, ad cgectio-
nem; venericulum, ad appecen-
tiam; ec. igieur bilis corpusculis
conctat alperis, Ariaris, inae quali-
bus, ec. hinc bilis amariendo:
immo canculum bilis Caliua admix-
cum mulcam linoux amariciem al-
pergic: cur vero dulcia in bilem
VerTanEME, Seio loco dicemus.
4. Pyra quaedam, dum pucres-
cune, amarescune; racio est, quia
cum pars Cubrilior avolec, crassioe
remanee, hinc asperitas ex amari-
cies; praeterea purrefactio relolu-
tionem parrium dicie, de mutacio-
nem, non in melius, sed in peius;
immo in pestimum; hinc pyra quae
PUErCSCUNE, nigresCUnE; nioiOE
aurem

## Folio 314 — 779785487:0372
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000372.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PEZSTCE TRACT. IV.
aurem Ariaras _ denticulatas par-
ces else oltendit; AriatX vero par-
ticula amaricudinem imporrant:
hinc vinum post pomun pucre
exorum; amarum Cencirur; quia
Scilicer purrida illa corpusculâ le.
cum deuchie in incimos linguae
adicus; hinc amarum sencitur; cum
camen illa corpulcula deuehi prius
non polsenr, proprer crassicudinem,
ad de quod rino optime diluuneur;
ac proinde melius penerrant; hinC
ablinchium vino dilurum aerius
est, quam si aqua diluarur; hinc
acetum, quod ex vino AE, COrpOTa
re plurimum reloluit: porro aloco,
ablinchii ec aliorum huiulmodi
aarus Capor, ad eadem principia
Facile reduci porest, non camen ele
quod aliquis omnia amara calida
esse dicat, ac proinde puluerem Pe.
rurianum febrifurum calidissum
ee, quod Cciliceramarissimus; hoc
enim coregie returanit Anrimus
Conyoius in luo conrra Chisterium
opulcuto.
PROF. LTTI.
Salsus sapor ad amarum proxims
accedii; hic Capor Cali proprius est,
nec alteri corpori comperir; nem
De quae Calla senriri Colene, à Calis
admixtione hoc habene; et licer
ex nonnullarum herbarum cincie,
Fal cducarur, icemque ex lorio;
hoc camen non Facie, quin peadi-
etus lapor uni dumcaxat Cali con.
Perac, qui vel formarur in gnibul-
dam reverantibus, vel aliquae illius
parricula cum lucco alimentirio
adducuntur; verum vero Aac, Tuo
loco diceus; immo vel ex hoc,
eninco, Calsum laporem uni dum-
varae Cali competere, cum Tal. Cx
prxtaris COrpOribIS CdUICAEHE: POF
20 LalTus Capor ad amarum (et dixi)
proxime accedie, cantumque ab c0
diftere, quod Callus de acri taneu-
lum participet; in quo vero aeris
consistat, dicemus paulo post; cum
aurem sal mordeat (quod Facilé
probabis, s rulneri, vel vlceri,
vel carni riux, detracta Ccilicet
cure, lalem alpersas) dubium
non est, quin luis denricalis, Pou
Spiculis conster, led paulo lonoio-
ribus, ee rioidioribus; hinc lalsa
caro durior cuadie, quia acus illae
Talis, carnis partes, quah roridemt
claui, alluune; hinc caro TalLa nOI
cam cica corrumpieur; quia illa
Spicula parces conrinene, ne auo-
lene; sed praelertim ionis tlaminas
igitur relolurionem e corruptio-
nem impediune; cur vero quaedam
carnes non sine parientes Calis, ta-
cile dictu est; Abras enim laxiores.
hrabene; hinc Calis corpuscula Fa-
cile eAuume; analogiam habes i
lata, in qua, dum marina aqua
percolatur, dulcelcie; quia Calis
Alamina, lanae Alaminibus impli-
CaTa TeImAnenE: praererea Cal aHfLiLO.
humore Facile liquelcie, hoc est
reloluitur, quia risidiora corpul.
cula minus arctum plexum Faciumes
hinc Facilius dilsolui poltunE; aE-
que adeo corum Cal rellolui;: hinc
etiam Facile concrefcie caloris. vi;
quia cum extralari non polic, pron
prer granicarem; certe rbi extiala
tur humor, non irum ett; si de-
nuo coenme lcca corpulcula, de
quo alibi; hinc rigida corpuscula
esse necesse est, quia licca; Pal enim
mulca cerra, non modico ione con-
Aac, e nullo fere humore; prae-
cerea Cal pronocar lcim, tum quia
exHCCaE; exluoic enim humOrem 
cum quia linsuam Cuis Epiculis con-
Egit

## Folio 315 — 779785487:0373
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000373.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L+ D. L. DE SAPORTBUS, LL.
Rgic, a quibus, vele liberet, hu-
morem abluencem accertie; idem
cuncta acria praestane, acuie quo-
que cibi apperentiam, quia mem-
branam venericuli illa acus conti-
gune, atque rellicane; led de his
Tuo loco, cum de Tale, ex protero
agemus: iraque ex dictis perspi-
cuum est, in quo Cals Caporis Fa-
eio potuta lc; dicir enim corpuleu-
la oblonga, acuta, licca, rigida,
alpera; in ea Ccilicer proportione,
ve amarus asperiora, e craltiora
dicac; hoc est minus lubeilia; quis
enim est qui neget, Cal Facilius Cub-
itC, aC PenetEarC; aceE vero minus
alpera, led Cubriliora: constae ex
dictis amarorem craltioribus cor-
pusculis contineri;aerem verd lub-
tilioribus; hinc acer alcius, e Ia-
sis penecrar; amarus verolicer ini-
nuis penetret, Cua camen crastirie
e aperirare Abras linguxe delica-
rissimas pessime afcie; igituE ETCS
praetari Capores rigida corpuscula
dicunt, e licca; acer tamen (eib-
tiliora de minus a(pera, aInaeus
crassiora ee minus subrilia; CalTuS.
medium locum renet; cM enim
Crassior aeri, Led (ubrilior aImaro;
Cur pecudes Tale reCFCenEUE Fa-
cile dictu est; cum enim linouam
crassiorem de asperiorem habeant,
validis tancum spiculis rellicatur:
Paret criam cur Pale condianeur
cibi, cum ad Pollicicandam appe-
centiam, cum ve corrupcioni oc-
curretur; Cal enim carnes a corru
prione liberat; hinc pecudes im-
pinguat, quia parrium relolurio-
nem impedie; Led de (alc (uo loco;
modo conster, quid sc, e in
quo consistat Capor Callus: IIine
Calsus ad amarum it2 Fere se HabCE,
ve pinonis lactis ad dulcem; lac
enim dulcedinem quali diluram _
temperatam, Fal vero amarieudi.
nem Caris obculam habet.
PROP. LI
Ex his acer sapor ad sua principia
reduci potest: Aerem Caporem it
Pipere sentis, quod maxiiné lin-
guam subrilissimis corpulculis
pungie, acque afficir; hinc piper
viere linguam dicieur, quod eo
modo incelligi debet, re Scilicer
cam fere dinitionem in linona Cuis
corpulculis faciat, quam ignis
Particula Facerene; Led de pipere
Luo loco agemus; modo constat
acris Caporis rationem in corpuseu-
lis oblongis, rigidis, ac subrilissi-
mis posicam esse; hinc muleum
ionis dicit piper, non modicum
cerrae, sed parum humoris; quod
aurem mulcum ignem dicac, patee
ex eo quod caletaciac; nempe ille
calor vircualis in eo policus clt,
quodignis parricula colligi pol-
line, cicra ionem adnocum, ve su0
loco explicuimus, Ccil. Tract. 2.
l. 1. igirur cum piver rircualicce
calidum sIC, Capor acer muleum
ionem dicie, nON PaFUM FCFIX, d
Parum humoris ad conciliandam
corpusculis siccirarem, et aliguem
rigorem: allium quoque Tuam
acrimoniam habet, Ced minorem;
qua in simili corpulculorum ra-
tione consistie; addc _ vis allio
caphanum.
De aliud est vini, aliud aceri acu-
imen; acecum enim versus acriimo-
niam propius accedic; secus vi-
num, Cuius TaIeM CaDOE aCUEUS
est; immo est aliud vinum dulce
2C1
FLOF. L
emus sapi umorsus est: Nem-

## Folio 316 — 779785487:0374
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000374.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
37
PF ZSTCA YR A CT. IV.
acutum; vulgo doux picquant;
igieur eriplex est Caporis acuri ta-
eio; Ccilicer acurus purus, qui ve
nihil acricudinis, ica nihil dulcedi-
nis haber; calis est vini, quod Icali
vulgo. VOCANE ascintO; quX VOX
hrand dubie ab acuro derivaeur;
mixrus vero duplex est, scilicet
dulcis acurus, et acer acurus; ille
est incer dulcem ee acurum, hic
reco inter acurum ecaciem:
C OR OL L.
Flinc iam habes quatuor Capo-
res, quali simplices; scilicet dul-
cem, acurum, acrem, amarum;
dixi quasi simplices, quia severa
ridentur aliquo modo cales esse;
cum camen lint inter dulcem d
amarum, qui exeremi lunt, de
reroque videntur aliquid partici-
Pace; hinc ve medium de veroque
eque parricipantem habeas; acci.
De illum, qui incer acrem e aCu
cum est; calis est Capor aceri; hinc
leprem species Caporum macuro-
rum (re lic lognar) hoc est in ca-
lido et sicco habebis, pauilo di-
Rinctiores; Scilicer dulcem, acuto-
dulcem ACurUm s aCUTO aCreM,
acrem, amaro- acrem id est CalTum
et amarum: Porro non est du
bium quin longe plures elle pol
iE, ve dicemus intia.
P R O; P: L V F.
Alus sapores immaturi; qui in fri-
sido consistunt, explicari possunt.
1. Pres lingulares invenio scili-
cer aulterum, acidum, acerbum;
austerum vulgd aspre, habes in
PyCO, quod. a MaTUTItRtE NON PFO.
eut abest; in vino corciuo, vulgo
vin de pressurace; acidum habes
in 2qua WCdiCAEA, qu Per Fodi.
nam vierioli (re VOCaNE) Auit; icem
in oxylapacho, rulso oseille, in
capreolis riris, in lacte quod ace-
Scit, quod oxygala dicitur; acerbun
denique habes in prunis imma-
Turis.
2. Austeri ratio Facile explica-
tur, consistir enim in corpusculis
nondum probe subactis, coctis,
percolaris; hinc particulae ionis
minus rnieae lune, terrestrelque
parriculae crassiores, cum crudo
luccoconiunetae; nec enim pungie
linguam hic Capor, sed radic, du-
rius Fricat, ex tanculum stringie,
quod re hat corpulcula cralliora
esse necesse est; alioquin si lubei-
liora ellene, pungerene; hinc non
tam alte pencerane, porro crassio-
2a lune, quia vel cerrestria, vel
cruda, e nondum Cubacta; hinc.
quaedam prra cruda austeca lunt,
secus vero cocta; quia coctio COI-
Duscula illa crassiora reloluir, hinc.
corum preum mollius reddieur;
nempe nulla he resolurio, line Par-
cium Ceparatione, ac diuisione, hinc
mollicies; Hlinc vinum, quod diu-
eius vux Ccopum imbuie, austeris
ett; icemque cortinum; itemque.
circumcidaneum; vulso vn de
raille; rario est, quia tum EcODUS.
cacemarius, rulgo grape sans gru-
mes; cum acinorum Folliculis
cum iphi demum vinacei, rulgo.
pepins, Cuccum reddune, dum pre-
muntur, valde austerum; cum lei-
licet mulcam cerram CuppediTent;
est enim. porrio. racemi. Magis Fet-
relteis, ve constat; hinc eriam plan
carum corrices, Calrem ve pluri
mum; austeri Cune; quia terresties
constatque ex lucco minus. elabo-
raro: hiinc austerus Capor aliquic
habeE de AATIHGCHEC. (VE VOCANE)
quo

## Folio 317 — 779785487:0375
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000375.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
L IB I. DE S A POR IBVS, SC.
quod Scilicet canculum linguam
Aringat, de quo infra.
3. Saporis acidi, vulgo aigre
racio Facil. explicatur; nempe con-
Sictie in corpulculis paulo Cubrilio-
ribus, e acurioribus, quam ca
quae austerum constirume; vnde
minus cerrae dicie, e plus humoris
crudi; hoc iplum in malis cieriis
probari porest, quibus cerre subri.
lissimus acor inest; hinc altiiis pe-
necrat acidus, quam auserus, VE
Paret; porro acidus diverlos gradus
habet; nec enim aequalieer omnis
acor linguam affcit; hinC IIECF
mala cieria, alia lunt aliis acidiora;
hinc acor ocylapathi obculior est
acore nonnullorum cirriorum;
idem dico de acore acini spinara-
cemariae, rulod groselle ronge.
4. Acerbus Capor in corpulculis
craltroribus, ee crudioribus Con-
Sstie, quae pessime aficiune lin-
guam; calem sultabis v. 8. In pru-
nis immaturis, quibus scilicee acor
quidem, led nordacioi, eE ACCF-
bior inest; quod aurem linc cruda,
e crassiora illa corpu(eula PaFCE
ex eo quod, non lint adhuc PTO-
be d accurare percolata, Peu co-
cta; hinc Fructus immacuri durio-
ses Cunc: hinc vides manifectam
differentiam praedictorum Laporum;
nempe acerbus habet quidquid
maligni vicii inest, cum austero,
cum acido; cum austero, in C0.
convenit, quod craltiora corput.
cula contineat, quae linguam. alpe-
eius pertricane; cum acido quoque,
quod subriliora habeac, vel eadem
crasora, quali spinis, e acubus
horrida, qua linguam acorbe pun-
sune; hinc non modolinguam
vertricat, e quali Ccalpir; vel Cxa-
EaE VE auseruS  Verui etiatm pUM
sit, de contigie, ve acidus; hinc
li acerbo austericarem derrahas, aci-
dum habebis; A Velo acoC, alt
Rerum ouctabis.
5. Fres praedicti Capores linouam
astringune plus, minus, pro diverso
gradujacerbus maxime, acidus rero
mediocrirer, tanrulm austerus; pOr-
20 Aringirur lingua a crassioribus
illis corpusculis, eo quod linguam
Facile Tubire, sed ditficiliis auelli
Poline; cooira (pinas, vel aliud simi-
le nec alicer concipies, quomodo
lingna RrInOatUE; adde hlamina
cralsiora, quae luis quali seribus
livouae Abras incercipiune; hinc
aliquis Capor plus astringencis, mi-
nus acidi habet, qualem sultas in
duris Corbis, e mespilis; aliquan-
do plus acidi, minus astringentis,
qualem in vua immatura lentis;
aliguando plus simul veriusque, ve
in pruno immacuro; aliquando
minus, ve in vino cortiuo; racio
Pacet ex dictis; nam vel TUINC CaN-
tum craltiora corpulcula, d Hla-
mina, quae facile ab humore di-
Luaneur, _ est Capor austerus; si ve-
io spicula, est acidus; si cumm haC,
cum illa, est acerbus; si Hilamina
duriora, asperiora, quae difficilius.
ab humore dilui possine, astrin-
sens dicitur, plus miniis; igicur.
altringens aliquando accrbus, alias.
acidus; de austerus dicieur, pro.
diversa coniugarione, in quo, ineo.
iudicio, magna disticulEas HOn LC.
AaF.
6. Flinc inter dulcem, e aulle-
rum, Speciem mixri Caporis habesi.
voca ( ris austero. dulcem, qualeum
ductas in pyro macurelcente, vel
in musto circumcidaneo: itemque:
incer austerum de acidum, quemm:
rocabis austero acidum; qualer
R L
trabes

## Folio 318 — 779785487:0376
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000376.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PAYSICE TRACF. IV
habes in vino rorciuo immiti, vul-
5d vin verr: Denique incer acidum
e acerbum, quem vocabis acido
acextrum, qualem habes in Tucco
vux accerba, vulgo verjus: POr-
ro praedicti Caporescrudi e imma-
curi appellari pollune, quod scilicee
ex cruditare, acque imperfecta co-
ctione, ac percolacione nA(CANEUE;
cum camen alii, de quibus lupra,
macuri dicantur, ac bene cocti,
immo 8 quali vici, ve de ammaro
perspicuum est: hinc septem spe-
cies laporum simplicium, Peu qua
si simplicium habes; dulcis me-
dium locum cenet; hinc inde acu-
tum de austerum AabCE; tUm ACFC,
ex acidum; cum demum amarum,
_ acerbum; ex quibus lex alii La-
Pores mixti na lcuneur, tres maturi,
Scilicet acuro.duleis, aCurO- aCCF,
et CalIuS; e cres immaturi, (cilicee
austero. dulcis, austero- acidus, aci-
do-acerbus: Ilinc non prorlusma-
le Plinius tredecim laporum (pecies
esse pronunciat, licet divertas a
nOltrIS.
7. Sapores immaturi in frigido
else dicuntur, quod scilicer crudi
eas lucei adhue incoeta HE; Cru-
da aucem Frigida esle dicuntur, quia
Ccilicet parricula clementaris mer-
curii per coctionem nondum auo-
larunc, qua cum frigus conciliene,
vel CalOre naLIUUM TempeTeHE,
cerre corpus illud, cui insunt, cem-
peramenti Frigidi esse dicieur, ve
Parce ex tract. 2. lib. P. _2. verum
vero aliquod corpus, ex iIS qua
Capore maturopollene, lic trioidum
vireure, seu remperamenti trigidis
de muleis fructibus dubitari poller,
Led dehis luo locoiremque de ace-
co, quod a quibuldam Frigidum,
ab aliis vero calidum esse cenleTur.
8. AcorbuS Capor dentes obstu-
Petacir, icemque acidus, non quod
dences ipsi atliciantur, nec enim
Cenciune, led quia parricula quae-
dain altringentes gingiuas occu-
pane, acque adeo rbi ex dentium
prectione, gingiux vel canculim
comprimuneur, quid mirum, (i
plus aquo ab iis parriculis pun-
gantur, sringancur, atticiantur:
Elinc mulca adhiberi Colene, ad
praedictum illum suporem den-
rium leuandum; v. 8. mollior pa-
nisporrio, quia Ccilicer spongio-
Ca panis Cubltancix Alamina illa Fa-
cile implicantur: adde si vis portu
lacam re bene monet Alexander in
Praetatione luorum problemacum,
licet illam quaestionem inter inso-
lubiles revonac, non video camem
ira esse abstrulam, quin aliqua il-
lius racio atulgere postic; est enim
portulaca herba pinguiore, lenrio.
re, _ cralliore lucco constans; igi-
tur non mirum est, cum criam val-
de Spongiota sc, Si hlamina illa
gingiuis implicara quah exugat, vel
ad se adducat; analogiam habes in
Caponaria, e aliis quibuldam her-
bis, qua Colo aftrictu, olcariam
maculam abstergune, quod corrc
heri neguie; nili olei Alamina, pan-
ni tilaminibus implexa, prius la-
xata, Caporis Eilaminibus implica-
ca, cumi ipso laxone simul expri-
IAnEUE; quod aurem slaminibus
Caponaria constet, ex ipla rligine,
et Spuma, in quam abic, perspicuum
Caporum coninsariones; nempe
lingu
est.
Caporum coningariones facile ex-
dari possunt: Non es dubiituus
 LCL. LVII
quin porentia infiniexe esse postine

## Folio 319 — 779785487:0377
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000377.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
e
L 1B. L. DE SAPORIBVS, EC.
lingulae cum cingulis coningari
pollune; v. g. dulcis, cum aIn2-
F0, CalTO, ACFI, ACUTO, XC. PEX-
terea linguli mixri, cum aliis ad
huc commilceri poltune, acque ita
in intinicum, Ccilicet porentia; juia
nullus, quancumris mixrus elle po-
cest, qui milceri vlcerius non pol;
non camen inde concludi pocest,
Caporum species esse infinitas; quia
ad novam speciem phylicam deber
elle dilerimen Censibile, et nocabi-
lis difterentia; nocabilis (inguam)
in ordine 2d sensum oustus, acqui
Caepe accidic, ve noua mixcio no-
cabile vel sensibile dilerimen nOn
afFerac, nec affectionem gustus Or-
gano imprimat, quam Tentus ab
omni aliâ distinguere possir: idem
iam dictum est de coloribus, et
sonis; igieur licet Caporum coniu-
sationes infinicae sine porencia non
camen infiniea lune species, qua-
nam porro coningario gratam atte-
ccionem imprimar, gua ingratam,
vix detiniri porest; praelerrim cum
diverlae hnr oustuum indoles; im.
mo res cogninaria esse viderur, po-
ciusquam Philolophica; quidquid
Cc, ex iactis supra principiis, ni-
hil Cuper ea re proxoni porest, quod
Facile non Coluarur; nonnullâ ta-
ten, quorum nociora LUnE exeM-
pla, breuicer indico. 1. NTullum ob.
Tonium, vel edulium Caccharo vi-
riacur; nempe dulcitudo Pacchari
Paulo subrilior es, ec cum (UCCO
Percolarissimo conster, e probe
cocto, optime lane commilcerur,
hoc est in Cubrilistimas parriculas
dividicur, eorum oblonium pene.
EraE, e condic, de (i quid crudius,
vel alperius est, demuleet: tinc
Fructus, quantumvis acerbi, Cac-
charo condici, cam sracum Capo
rem pexferune; nonnulla camen
Cune; queis laccharum melius (ve
Sc loquar) consentie, vel con-
gruit; v. 8. lac, quod licet ali-
qua dulcedine polleac, quia Tamen
paulo obrusior eA, maiorem vim a
Laccharo accipit; idem dico de
congularo lacte, leu primario, seu
Secundario, proprer camdem racio-
nem; idem de pomis, e prris, Ceu
coctis, seu crudis; praeterea cumm
cierio inalo Caccharum proBe COn-
venir; nempe acorem illius mita-
biliter cemperat, luo melle rngie
acida Spicula, nC TAIM aCTITeF pUn-
gane; immo oleum afFunditur, cu-
ius vligo cuncta complanat, ec
lenie acidum (ACCUIM PCFICAE, dE
Caccharo condit; idem dico de
Fragis, quorum modicam aspe-
ricacem vino diluram, Caccha-
rum demulcer: intullum Pacis ca-
Ranearum Caporem, cum aqua
Folacea, a limonii lucco, cnien-
dac; vides coniusationem; cum
acidis, oleo; cum austeris, vino;
cum insulss, quae in mallam sedu-
ci pollune; aqua rolacea prxpaIS-
cur: obseruabis aurem, Paccha-
rum rix unquam cum Cale congrue
se; nempe lal laccharo condici nOI:
Porest; amulum diceres, aecernum
que hostem, par eam dissimile,
quam simile; dissimile guctu, simi-
le vilu, ee fere tactu; Led de (ac-
charo Cuo loco agemus.
2. Dulcis Capor cum acuto Opri-
ine convenie, ac veerque narurali
consentu coire porest, vulgo fait
bonne ligne; ou bon alliace; rnde.
gracissimus ille Capor relultar, quii
rulgo dicieus doux picgnant; exem-
plum habes in vino, icemque in
cinnamomo, vulod canelle; nem-
De duleis, acuco luavirarem, acu-
EHSq

## Folio 320 — 779785487:0378
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000378.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PEZSTCA TR ACF. IV
tus, dulci acumen ac penetrantem
vim conciliat; Facie acuruS, VE
dulcis altius penerret dulcis vero,
ve acutus duleius Feriat, vel afAciat;
si enim dulcitudo sit line acumine,
inTulsa est, vulgo fade; si acumen,
line dulcedine, hosile est; _c.
3. Singulis fere condimentis
Cal alpersicur, ve salrem canculum
linguam vellicene, ne quid insul-
Sum remaneat; (al enim cuncta pe.
MecraC, acque permeai; porio mul-
eo Tale quaedam crudiora aspergun-
tux, Ve expe, raphranus, allium,
piper aliis iungieur, ve carduo,
cinarx cauli, apio, crambe, eu.
beri, _C. tum ee cruditas corri-
SREUE, cum rE mordaCITaS IIIO-
dica caltigetur; Tuccus immicis
rux passim quoque omnibus feré
condicuris admilcerur, ad conci-
liandam apperentiam rentriculo, de
modicum vim oblonio; reliqua
OriETO, de in COgNina LCIITIO.
PROD. LVTII.
Fxplicantur nonnulla quae ad sa-
pores vinipertinent: In vinO PEX-
Terrim Caporum res perspicua est;
licer autem de vino alibi cractario
insticuenda sc, id que ex protelo,
hic camen aliqua omitrere nonpol-
Cum, quae rem Caporum miritice il
Luctrare videneur.
I. Si ex immicibus vuis succus
exprimatur, habetur liquor, qui
omphacium, vulgo verjus, dicitur,
cuius acerbiras latis nota est, na-
Scirurque ex corpulculis crudiori-
bus, ina qualibus, asperis, ac. nem-
ve immiris vuxe luccus nondum
probe percolacus. seu coctus, lcd
crudus est, reparer:hinc li vua, (al-
enim ex muleis particulis iminus
coctis e Tubactis constat; Pensim
tamen vinum illud, si paulo diu-
tiuS aAerUREUE; quali macurescie;
quia sensim illa cruda corpuscula
Tubiguneur, quaedam aqua medi-
cara, qua per calchanci fodinas
Auune, cundem Fere LaPOrem pEX-
ferunt; quia quaedam calchanci
admixtae parricula praetarum aco-
rem aquae concilianE.
2. SucCuS ex Maturis vuis ex-
pressus, dulce multum est, cum
lic probe coctus, et percolatus;
vliginolum quoque, quia mulco
igne constat: immo dulcedinem
ab vligine esse necesse cst; vngie
enim, dc lenir vligo corpulcula,
acque adeo lenicer Abras linguae
rellicane; mustum curbidum est,
quia partes hecerogenea nondum
Secrerae lune, quae vbi vel in Fun-
dum, cum Fece descendune, vel
Turlum, dum purgarur vinum,
aCcendune, vinum limpidum enadit.
3. Vinum vbi limpidum he, dul-
cirudinem aliquando amierit; quia
Cenlim corpuscula ilta rCCOlULMEUE,
de purgacur rligo; relolunneur au-
tem a muleo igne, qui vino inect;
quod inde cerre reddieur acrius.
quia corpusculis illis Ariatis lin-
guam porencer aficie, cum enim
multus calor in vinum agie, in 2c0.
cum converrieur; igitur modicus
calor, qui vino inelt acumen qui-
dem, Led magis gearum, vino con-
ciliat.
4. Si muctum cum acinis diu-
tius temaneat; a(perius est, et au-
cerius; quia aultera quaedam e
crudiora corpulcula ab ipso folli-
culo, d reliqua racemi mareria
TEIM eX PaEre maturuerie, vinum eduCUnEUE, qua vino admixca, au-
immite est, vuled vin vere, (ucCuS Reticacem inducune.
Olaat
32

## Folio 321 — 779785487:0379
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000379.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
LIB. I. DE SAPORIBIS, RC.
5. Duaedam lune cdulia, quae
Sipramictas, incundiorem in vino
Caporem invenies, v. g. Callamenta;
quia cum a praererAuence vino, ali-
quoc parricula Calsamenti in inci.
mos lingua recellus deuchanrui,
ips vino illam vim inelle dustus
indicar; idem dico de veteri caleo,
ac succo mali aurei, de raphano,
dec. aeria vel acura luis quali spi-
culis, lingua meacus vino ape
ZIUIME.
6. Vinum album Cubeilius cst,
ulcoque humore aqueo constati
hinc neatus renum laxac; imultum-
que locium Facie; Hlinc cirius ca-
puc Feric, modo generolum lIc, d
Duxionibus riam aperir; hinc criam
incestina Follicicac, peaesercim si
muctum sic; quia mulcum dulcc ect;
aequi dulcia Bilelcune, propter vli.
ginem; rubrum veco vinum rin-
sicporius aluum, quibuldam lecus
accidir; sed de his alias.
7. Acerum Ac ex vino, per di-
eitionem parcium; nempe in Acia-
Ea5, aCuminatas, ac inaquales pai-
riculas maiora corpuscula dilrium-
puncur; hinc acerum hc caloris
opera; altringens est, quia Ariata
Pasticula renacius adhaerene; hinc
lpucum prouocat; quia poros stan-
dularum laxac; Cupetacie dences;
quia quibusdam spiculis, Cen spinis,
ginsiuas occupar; retrigerare dici.
tur, quia perexigua humoris pu-
rioris particula ionem dinidune;
dicirur criam caletacere, proprer
particulasignis, quae infune; nri-
nus tamen quam vinum; quia par-
resignis, qua acero inlunt, magis
divila Punc; Sed de acero alias ex
proteto.
8. Si acerum pexemileris, vinum
non placet; quia scilicet aceti par.
F0m. L1.
ricula astFingENLeS MCaTUIS ee PO-
ros obstruune; adde quod vinum,
Proprer admixrionem pradictarum
parricularum acclcere videtur:
Hlinc cum c lecto Purgimus, vix
Capores, Talcem vE Par Cs, dilcer-
nimus; quia lingua acrioribus pi.
cuiea particulis imbuieur: port dut.
cia, rinum quibu(dam non placeri
quia dulcia, ve plurimum, oligi-
nola Cune; igieur lingua Cuperti-
ciem quali oblinune; quod aurem
vliginola linE, parec in Caccharo,
melle, macuris vuis, mullo, dec.
9. Licharourum aceto admix-
cum omnem acrimoniam castigat;
immo aliguam dulcicudinem Con-
ciliat; quia ille hlaminum plexus.
qui in. aceto acrimoniam pexstac,
licharoyri corpusculis adhaerens,
cum iis Fundum perie; igieur non
mirum, Ei acrimonia castigatur; et
dulce aliquid, quod prius illa
quali oftulcabac, iam percipiaeur;
cur vero cum acecum, s cubrum
ett, cum lichargyrum, colorem
mucene, dictum cAt Tract. 3. P. 110.
10. Vinum cuanidum, rulgo
vin éventé, generolis illis spirici.
bus cacet, quae mulcam rim vino
afterre Colenc; Hlinc si vel in vale
aperto, velmagnA ex PaFTC VaCUO;
vinum alteruetur, cora illius vis,
Palcem maiori ex parre, euanelcie;
idem fere Reri videmus in aliis li-
quoribus; inmo et in ipsis odoc2-
eis corporibus; Hlinc cum intima
eancum vini portio, qua iuxta tae-
cem est, in dolio remaner, vulgo di-
cicur in bas, vencriculo nocet, quia
Ecilicer euanidum cst, ac proinde
illo Exiricuun vionore caree, qui
ad concoctionem rini plurimum
Confert.
21. Vapidum vinum ineraci la-
POriS

## Folio 322 — 779785487:0380
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000380.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
322
PHXSICA LRACT. IV.
poris est; quia sc rapidum, cum
Subcilissima Faecis parciculae admi-
scentur; hinc curbidum cuadie;
ebullic aurem Expissime per aelta-
tem vini Faex, nil in cella frigi-
distima vinum asteruetur; hinc
modicomotu, non raro ad id (ol-
licitatur; idque vel a conieru frago-
re, vel ab explosione cormentorum
hellicorum, vel a terrae moru, vel
a modico dolii Cuccultu: acerbum
vinum raro fic rapidum, quia cru-
do Tucco constat; isirur parriculae
faecis crassiores Cunt, quam ve,
ranca praelerrim Facilicate, altur-
gerE POMnE.
12. Acescie vinum, eo modo
quo lupra dictum est, cum de acc-
co; aeltare pralertim, per diuilio-
nem corpulculorum ex qua resul-
eane parres quaedam Criacx, ha-
matae, ec. hinc s per aliquod cem-
Dus in rale aperro allcrueTME, acC-
Tcic, quia ab externo aëie inale
afficitur, aeque auolane spiritus
generoli, dec. omillum est Cupra
os iplum aceto pertulum; colorem
murare; v. 9. labra Cubalbida AunE,
quod certe ideo tc, quia mul-
Ex aceri parriculae inlune; quae di-
verlum oradum opaci de diaphani
Faciune; hinc mucarur color; onis-
Tum est eriam, os incerius ab altili
carduo crudo, vuloo arrichait,
asperari, quod ex eo rantum acci.
dic, quod alperiores particula
Tubeane, acque adeo luperticiem
asperene; de Epirieu vini, vel aqua
ricae, nihil est quod dicam; nem-
pe linguem viere videtur; constat
enim Cubrillisimis corpulculis, dt
mulco ione: idem dico de oleo
Tulphuris; ex his reliqua, quae 2d
vini Capores pertinene, Facile ex
plicabio.
PR OP. LT 2
Sapores, qui nonnultis corporibus
insunt, breniter explicantur; In l2c
prop. cumulcuarim multa congero.
1. Singula Fere corpora lIngu-
lari Capore pollene; licet enim
mulca line dulcia, de acria multa,
_C. rix tamen duo invenias, quae
vel cadem dulcicudine, vel cadeim
acricudine polleane; ratio est, quia
E duo mixta divecla line, diverlis
haud dubie corpulculis constane;
igitur diverlo Capore.
2. Sapor panis valde obculus
est, _ vix nomen aliquod invenias,
quo illum appellare postis; non
est tamen insrarus; peaelertim si
cum Fermenco, de Cale, Farina (ub.
acta sic; nempe rerumque aliquid
acuminisimperrie; immo non de-
Cunc aliqui, qui frusto panis, cum
vini haustu, in iencaculuns altim
pto, quali spinas deinde in intima
lingua Cenciime; sunc enim partes
acriores, qu_ I PlEXA WANCNE;
recens panis masis placet, quia
eius particulae facilius ee melius à
Caliua Cubisi postume; hinc lapida
Corpuleula Facilius CduCuMeur; LMME
enini laxi pori, quod crians ex odore
DTObaCUE; QuOd AULEI LECCHS PAII5
melius ab Bumore subigacuE, Con-
troverlum esle non porest, et lim-
plex incinctus enincit.
3. Carnis Papor valde obtulus
est, rariusque in diverta carnC;
quia diuertus est, in diveria carne,
AbEatum plexUS; alta, et plurI.
mum, sultui magis placet; quia
Capida corpuscula ex ipta elixa
obertim educuntur, admilcentur-
que insculo; tenerior, caereris
paribus, est magis lapida, quia d
Eadiua melius subigirur, exprimun-
EULGHO

## Folio 323 — 779785487:0381
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000381.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 111 lines, status machine
but
10.
1
IM
etra
erlis
MC3
NIC
CnF3
quid
pida
(UnE
dote
ariis
COH.
(iM.
oculor
A(HB;
a1B
N
L1B. I. DE SAPORLBVS, XC.
curque corpulcula; hinc viculina,
quam bubula, pretiolior: vno vor-
Boilla caro, quaxe delicatiore ple-
xu constr, in quo ScilicCE COr-
puicula lapsca accuratius de perte-
aius percolaneur, preriolioi est;
7. 8. caro pullorum gallinaceo.
rums, vel columbinorum, vel iu-
Biorum perdicum, ac.
4. Si cogninam Calcem Cubingredi
liceac; mulea ridebiius, qua ex
inctis principiis explicari poltunE;
aliona tancum, indico: alla carnis
extrema Cupertcies, vel crusta, Pa-
pidior est, quia dum vi caloris
eclucuntur corpulcula; auolante
humore, ibi implicaneur sicciores
parces, quae linguam magis aM-
ciunt; praecerea larido sectili contr-
Si Toler; tum ve liguaro adipe per-
tundatur, qui non parum ad (apo-
rem conterr; cum vevligine illa
laxiores pori obsruantur, ita ve
humor quidem auoler, pinguior
tamen (UICCUS FEIMANCAE: PTXTerCA
quando in olta caro ira coquicui,
ve parum humidi insie, aeque olla
probe obstruacur, vuloo à l’écunée;
srari Caporis esse dicitur; BetmFe
corpulcula minimé auolane; scd
qualisehlexa carnem iplam aliquo
modo Tubigune; nempe vis illa
raporis, e halicus, ad reloluen.
dum mirisica est, ve constat; PEX-
Terrim si accedane aromata, (al,
Taluia, omphacium, FOTIBAFINUS,
genus artocreatis; ipsumque i-
nucal ollarium, nempe caro, ab
ec. hoc inodo viculinae cesticilli
optime coquuneur, vulgo roiielle
de veau; tOn TaEO addicAL CANEU-
lum aceri, lauri, eec. quae muleum
acrimonix habene; acque adc0
haliru proprio Cubigitur, hincma-
lento calore cognirur, de relolui-
tur caro, vulgd vocatur pot pourrx:
Sic Heluerico more veruecinum Fe-
xime cencrescie; quod lane ad gu-
Cum plurimum contere: mulea au-
tem vulgo adhiberi Tolent, ad con-
ciliandam carni renericudinem;
v. 3. per aliquod rempus caro al.
Ceruaca, renerior est; quia iam in-
cipic relolui, anrequam coquatur;
Prarerea vaccina caro rundi Colec;
quod cerre relolurionem iuuars
hinc si priusguam animal occida-
tur, diu defarigatum sic, Praeler-
mur coguirur: huC reuOCA omne
eim curtu, caro cenerior elt; quia
mocu illo diucino, mulculorum
parres Coluuntur: alia adhiberi (0-
lene, quae Facile ad praedicta pein-
cipia reducuntur; v. 85. Ei postquam
Pullus gallinacens occilus est, print-
qua taeces ex aluo purgentMI, per
aliquod rempus, ioni adOMCaTUI;
nempe, inde spiricus relolutorii
Cve sic loquar) caloris vi cducun-
FUE, qui coo corpore diftulI, CAr-
nem Cubigere incipiune; reliqua
Omitto.
5. Lac proprium fere CapOreM
habet, qui ad dulcem accedit; iin-
mo serum iplum lactis. Cuum;
POrro in easeo canta CapOrum di-
verlicas est, nempe sensim coqui-
cur illa malta lactis concreri, _
Parres humoris auolane; hinc cau
leus vecus acurior est; quia plim
habet pucris maceria, ioicur ex
relolurionis; hinc nOn LATO vet-
mes; secundus caleus Cuum eriam
Caporem haber; bucrrumque Tuum;
vbi eamen bucprum diu aAeruatuE,
Fancidu enadie, quod non modo ou-
Au, Ced olfactu quoque percipicuro
Proprer nonarelolurionem; liceriâ
tac diu alteruarum, aceleit; hine
ipse cremor lactis Facile acelcir.

## Folio 324 — 779785487:0382
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000382.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
A
P H ZSTCA, YR ACF. IV.
6. In Fructibus maxima (enCIEUE
Faporum diversicas, quae ex diver-
Co plern oriene; Ec enim diverla
vercolacio, in diverlo plexu; est
aurem divertus plexus, à diverla
planta organizatione; hinc diuee-
Ta diverlarum plancarum ligna:
FFuccus arborum insirarum delica-
ciores lune, quia in semino A-
brarum plexu succus alimentitius
percolatur; isieur accurarius pea-
Paratur, e coquitur; igitur detx-
carior est; igicur meliores fructus:
Fructus lub, elimare frigido non
maturelcune, ac proinde non mi-
rum est, s Ca Caporis vi CaTCANE,
qua in regionibus calidioribus
PollenE.
7. Si quis dulcia, priulquam
velperi desumbac, comedac; mane
deinde expergetactus, muleum
amarorem in linoua sencie; ratio
ett, quia dulcia bilelcune; biles-
cune aurem, quia multoigne, mul-
eaque rligine constane; hinc ni-
nus Facile in iecore percolAnEUE;
hinc muleam bili maceriam Cuppe-
dicant, qua cum humoribus TOTO
corpore distula, quid mirum, si
linonam amarore imbuAE; excipe
tamen dulcicudinem Fructuum, quia
tri muleuim humoris, minus ionis,
e licciraris habent; quibus adde
Olycrechisam, vul gd restisse, quae
Parum ionis haber: Bilioli re plu-
Fimum duleibns deleTANEUE, IFEM-
que pueri es famina; biliol qui-
dem, quia limilis limili gauder;
addc quod rariorem cexcurem Aa-
bene; hinc ab acrioribus nimis
atticirur illorum organum; idera
de pueris e faeminis dictum HE.
8. Vinum, quod valgo cola-
tum vocant, dulcius est; quia cor-
pulcula alperiora in colo imple
manene: muctum minis odorum
et; quia pinguius est, e cenacius;
hinc corpulcula cum halieu Facile
auolare non pollune: hinc muctum,
minus epeum est ad ebrietatem in-
ducendam, propter eamdematio-
nem; sed de ebrietare luo loco
2GCMIIS.
9. Lixinium amarum est, quia
imnumeras fere Fuliginis particulas,
quae cineri insune, lixinium secum
AlpOrtaE, hinC CTIaM IUEaEUE CO-
lor; quod cerrenon heret, nili
noua mareria accederet; led inn hoc
nulla est difficultas.
10. Peponum duleiendo nonnul-
la obleruarione digna concinet;
v. 8. Priulquam pepo macuruerit
nullum fere odorem (piraE, nec
enim luccus probe percolatus etti
hinc durior est peponis caro; hinc
corpulcula difficile exprimi pol-
Tunc; vbi vero maruruie; tria laee
optime consentiune, FutilanS CO-
lor, Aagrans odor, et dulcis la-
Por; cuneta haec a lucco recte per-
ColaEO PTOCEdUNE VE PaTCE: S2
vero plus ae quo maturuerit, LCt
net quidem aliquis odor, deticie
tamen Capor, cum Cubalbido cola
re; analogiam habes in pyris, vlri
mollelcume, nempe dulcirudo PriOE
inlivida laris cuadie.
eriam ad cumdem effectum adti-
betur, quia luaacrimonia acorem
Coluics
LL1. 120
pertinentia, qua adet ristoieles in
Explicamni quadam ad sapores
Prodlematoso
1. Cue porculacactuporem den-
rium collic; iam dictum est lupra,
PrOD. 5C. rM. 6. Ladut ital
Glalt. fCCl. l. P1BD. G. 30. Las

## Folio 325 — 779785487:0383
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000383.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
eet
LTB. I. DE SABORIBVS _C.
Toluie; adde quod poroslaxae, Cuis
Spiculis; hinc Facile cum Caliua,
ACOL exprinieur: ideim CaIMeM MI-
erum de lixinium praeltare non pol-
Tunc; nicrum quidem, quia actrin-
gens est, igitur cum gingiuas po-
cius Aringac, quam laxec, quid ini-
rum, E ab acore illas non liberer;
lixiuium aucem amarum est, quod
licer absteroere; vel abluere Colcae
pannum e celam, in quibus scili-
cer percolatur, abstergit tamen po-
eius luccum pinguems, vel rligi-
nem, quae asperis, ac inaequalibus
corpusculis facile adhaeret, quam
acorem; adde quod in ginsiuis
nonira facile percolari porelt; led
haec lune Facilia.
2. Cur amara, ve plurimium,
Durgane, quae st. 48. Respondeo qui2
corpulculis alperioribus, e Fca-
bris. ConstanE, qua cum venarum,
vel alceriarum orificia lazene, quid
mirum si praui humores, per ca-
dem exreudantur: hinc acidi e
male cocti fructus dillenteriam in-
ducune; nempe acerba parricula
eadem oriticia dum nimis laxane,
quali malignis denriculis abro-
dunE.
3. Cur Ludor TalsUS HE, Fect. 2.
quaest. 3. Respondeo quia mulea
Parriculae Calis admisceneur. Pal enim
cibis aspergimus; adde quod (al
omnibus fere mixris inelt; cum au-
rem facile ligueteat, Facile RuImo-
ris porrioni admilceeur; ioieur non
mirum est, s cum illa, PCL POFOS
exudet; Hlinc eriam lachermae tune
Tal(X, _ vrina CaI(A, PFOPEEF CaM-
dem rarionem.
4. Cur cemulenci vel ebrio
melius viciolas aquas percipiane,
quam Cobrii; quia ebrios multo
mero linguam Frequenter abluunci
isitue amara corpuscula Facile ex-
PLIIENEUE; Cum camen FObCIOEIIM
linoux adhaereane; quid mieum
ergo, E laporem similem minime
dilcernane; hinc mane iciuni de
Caporibus recte non indicamus,
Proprer camdem rarionem de quod
iam Cepea: hinc ebrioli, de pota-
Eores, vini experimentum oustacu
optime Faciune, vulgd vocantur
taste-vin: lect. 3. 9. 8.
5. Cur si Temuleneus dulce vi-
num Cuperadiniecat, haustum vi-
num concognitur; Relpondeo quia
vinum dulce lencum est, ac vlioi-
nolum, igicur acuta illa corpus-
cula, quae capur perere Colene, Cua
cenaci vlioine continee; hinc dul-
ce (ve iam dictum) ebriecarem mi-
nus aprum est inducere; hinc criam
minus odorum est: Ob seruabis que-
F0 haec problemata, vel has quae-
Aiones ab Ariltorele elle; rationes
vero quas lingulis quaectionibus
subnectimus, ex nocris principiis
deducius, 9. 13.
c. Cur vinum dilurum capur
magis afticieem quammerum; R el-
pondeo quia cum nihil (Ic humore
Cubrilius, ab hoc vini corpuscula
in intimos cerebri receltus deue-
huneur; humore Scilicet viatr la-
Zance, e faciente, quo cerce me-
rum, quod minus Cubeile cAt, nun-
Quam PeneTTATCE; 9. 14.
7. Cur vini dulcis ebriosi ap-
DCFENEeS NOn PUINC; quia PFOPECE
vliginem, linguam Cubire vix po-
test; nempe cbrioli lupremam lin-
sux luperticiem quasi vitam ha-
bene, hinc corpulculis acucioribus
opus eAt, qua Ccilicet lingitam per-
meare polTIIL, 9. 27.
8. Cur aquam Callam apium re-
cipie, porrum reculat, lect. 21. 4. 1.
Rclpon

## Folio 326 — 779785487:0384
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000384.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
 
PHY SICA TRACT. IV.
Relpondeo hoc eorum procedere
a plexu veriulque radicis; nempe
corpulcula Calis per quostibet pon
105 eraducinon pollunt.
9. Cur plancarum aerium Cemi-
na acriora Cunt, quam eadices, rel
Folia, g. 10. Respondeo Cemina el-
Ce magis ignea; atque in iis parri.
culas concrelcere ad instar fuligi-
nis; quid mirum ergo, si mulcam
acrimoniam peaeterane; adde quod
Luccus acrior, per planex corpus
percolatur; igicur cralhores partes
in corpore planrae relinquie; it r2
dice, de Foliis, humidiores; Cub-
ciliores vero in lemeneraducuneui,
in pipere res clacissima est; ii amy q-
dalis amaris aliquid limile habes.
10. Cur cenues radicula acrio-
res lunt, 9. 11. Respondeo quia
cum sine contractioris sructura,
re sic loquar, Subriliora corpulcu-
la admierune, acque in sis perco-
lancur; igicur quid mirum, simma-
iorem indueane acrimoniam.
TI. Cur in Aerica, dulces Fru-
Ctus dulciores (IE, 9. 20. Respori-
deo quia solum benisnum cst, et
paulo siccius, unde nec humor ni-
mius dulcicudinem obtundie, YE
in locis palustribus accedie, nec
mordax liccitas acrimoniam, vel
apericarem conciliar; quid vero
solum benionum, vel inalignum
efficiat, Tuo loco dicemus, cum
de plancis: porro Thymum ibidem
acerrimum elt, quia illius acrimo-
nia, ab humore pliis xquo attulo,
vel a Frigoris vi, e Cole mnistro,
cantum imminuicur; in Cota Actico,
quod e liccius est, e Toli oprimé
expolitum, neurrum timenduin est.
12. Cus CaepC eam acriter Ocu-
los mordet, q. 22. Relpondeo
quia (xirirum acerrimum exhalae
hinc ferrum ringit; de rierum trani
sicnon eamen solum est, hoc enim
ctiam praestat linapi (notum oluS)
cur vero sinapi nares Lubeat, cerre
dictu difficilius est, CIIm nON TaN-
tum halicus in Mares, ex incio
oreforarur, Ced iplum quoque si-
napi: Respondeo tamen ruulam,
linapi quala imburam. (e LC, PFOPFCE
acrimoniam, contrahiere, ac Cur-
Cum adduci, ex qua cerre addu-
ctione, aliquid aeris luccis per com-
MIIeM MCATII, in nareS expri
InITUI.
13. Cur ruarum acini vinde-
miati dulciores Tunc g. 23. Relpon-
deo quia in musto folliculi auste-
riores condiuneur, idem dico de
mirtis collilis.
F4. CUr CHCUIICFeS PAPECIM F2-
dici proximam amariorem habenri
4. 25. Kelpondeo quia muleo suc
co, eoque trioido nutriuntur; igi-
cur propeer obstructionem in pri-
mis parcibus. Plares partesignis
parum percolara remanent; hinc
amaror; in glandibus vero lccus
accidie, quarum Cumma pars pri-
IRUM CXHICCAEUE, quia auIX madis
expolita est, cum alia, intra calicem
Tuum illaela remanear; Led a Hccita-
TC AMATOI nOn FaIO PEOCediE, ve in
quibuldam poris probamus;nempe
quidquid pinsue ch, quodcerre pa-
tum ekt, e valdc cenue, auotat, aC.
15. cur quae frigida ierigan
Eur dulciora RunE, quam qua
calida, 9. 29. Relpondeo quia car
lida laxat poros, hine plus hu-
moris; quam par c, cum Lucco
alimentitio adducitus; aequihei-
mor dutcicudinem obcundie; 2ddc
quod laxis poris, crassiora Cubeune
corpulcula, e cruda, dulcedini pon
nicus contalita.
16. C UE

## Folio 327 — 779785487:0385
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000385.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
a
L. IB. I. DE
16. Cur origanum dulce mu-
Atum etticiac, cui iniectum eAt; 9.
35. duas aucem: heminas in aIn-
phoram iniecisse latis cA. R e(pOn-
deo quia particulas austeriores libi
adiungir, a quibus liberum vinum,
dulcius est; analogiam habes in
licharoyro, quod gracum aCCTO
Caporem conciliac, ve supra dictum
est.
17. Cur lac, e vinum dulse, (I
cum farina hordei bibantur, dul-
ciora SenriimEuF, P. 21. 9. 19. RC(-
Pondeo quia Carina hordeacea acu-
ta quaedam, ex subcilissima corpus-
cula suppedicar, quae linguae mea-
cus aperiune, ac proinde dulcia
corpuscula Facilius Cubeune; hinc
hordeum rulgo dicieur obstructio-
nes Poluere.
28. Cur dulcibus ocius implea
uF, C. 22. 9. 2. iam dictuin est
Cupea, P. 51. n. 9.
19. Cur vinum post pomum
putre eporum, amarum senriacur,
4. 5. Respondeo quia cum corpus-
cula pomi, Tubigac, et in intimam
linguam devehrac, quid mirum (I
aImarOF inde PCHEIALUE; CHM FMeN
priusminus sentiretuE, quia eam
AlEE DEHCTEAEONON POFeTANE.
20. Cur cariex BiAdae dulcissi-
MX ANE SecuSulciAida, vel nul-
lo modo ka, g. 9. quia mulcifidae
plus aquo exHCCanEUE; inAHe ve-
TO COFFUDEU BMIOFEI FCFIANE;
Bihidae medium IOCUM CCHCME; NCC
enim plis aequo aurae appullu ex-
siCCANEUE, e crudo humori exha.
lando, meaeus Cufficiens aperitar.
21. Cur postacerbas vinum me-
lius Tencitur, V. 8. Post (uCCum In 2-
li aurei, q. TI. Respondeo, quia
acerba illa licer linguam Aringane,
mearus ramen aperiunt, quir sun
SAPORIBYS, QC.
premam linguae supersiciem paulo
alperius verrune, ve sic loquai in-
Feltanique rliginem abluunE.
22. Cur dulcia dulciora (en-
tiuntur frigida, quam calida, 9. 12.
iam dictum est Cupea P. 5. 12. 10.
23. Cur Rcus, quancumuis dul-
ces e molles, dentes oftendane,
4. 14. alii ad leneorem, alii ad gra-
nulorum duririem recuerune; sed
profecto alia Punt duriota, de lene
riora, licer hunc efectum NOn
Praestent; igieur Relpondeo ex A-
cu exprimi quaedam corpuscula
Tubrilissima, quae denris radicem,
per medias gingiuas pecune, de ma-
Le afficiune; vidisti ni Fallor unde
fcus nueriatur; lacce (cilicet acer-
rimo, quod fere caustica e Rygir
vi pollet; ioicur non mirum est, (i
subritistima quaedam corpulcula
suppedicet.
24. Cur quaedam calida melio-
rem Caporem praeferune, quam Fri-
sida; Respondeo quia calore la-
XanEuE linguXe POri, CdRCUNELE
corpulcula Capida aec. hoc iplum
probamus in panc, calco, carnc,
Fructibus coctis, iulculo, omnisfere
adipc dc.
25. Cur aqua falla dulci Ano,
magis quam austero Lupeinatet,
L. 23. 9. 26. quia dulce mulca vli-
sine constat, acque adeo cum te-
nacieS AE, quid mirum, Ei Facilius
Fustincarhinc dulce difficilius per-
colari porest, quam acerbum.
26. Cur linona, amara, Falla,
acida heri porest, nunquam camen
dulcis; quia nullum huinorem dul-
cem habemus, quo Calrem lingua
perfundi possie, anarum tamen ha-
Demus, Callum. de acidum, scilicee
bilem, Cerum, de luccum melan-
cholicum, C. 34. 9. 5.

## Folio 328 — 779785487:0386
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000386.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
IL LSIC A.
DEOD. LX L
Fxplicantur quaedam ad saporem
pertinenria, quae habet Alexander in
problematis.
1. Cur Cinapi, piper, ac. cuti
Superimpolita, vlcerant, secuS ve-
rd venericulum, vel inceltina, rbi
deuorara Cunr; lib. 1. 9. 29. Rel-
pondeo quia in venericulo relol.
unneur; adde quod nimius humor
corumrim obcundit.
2. Cur eadem, si Polida deuo-
reneur, non caletaciane, lecus re.
id concula; 4. 67. Relpondeo quia
si cerantur, Cubiguntur melius, ac
educuntur acria corpulcula.
3. Cur inel amarum ab iis Pen-
ciatur, quimorbo laborant regio,
4. 101. Kelpondeo hocprocedeie
a multa bile, qua illorum linguam
pertundie, ac imbuie; hinc spu-
IanC, eC.
4. Cur Tercoribus Iues gau.
deanc, 4. 141. 2liqui in iecoris am-
plicudinem, alii in obculum lacis
odoratum relicinne; Led Rclpon-
aere malim; lues iis odoribus re-
crcari, qui nobis faecene; ve enim
diverlam rarionem gultus in bru-
ris, ita de diverlam olfactus, 2810-
Ccimus.
5. Cur mel inneceratum ama-
rum tandem cuadat, l. 2. 9. 71.
quia humor Cenlimi exhalatur; hinc
malla imminuicur; igieur Per re-
Tolurionem aliquarum parrium plus
xquo liccarum, amaricudo induci-
EUF: obserutabis in hac quaestione
ab Alexandio Laporum indoles e
cemperamenta provoni, rulc enim
dulci plus caloris, minus humoris
inesle; deri multum caloris, ec lic
ciraris; Calso; plus seci, minus
Erigidi; acido mulcum frisidi; et
R ACT. IV.
trumidi; amaro muleum lcci de
calidi, pingui vrero muleum HAI-
di _ parum calidi; sed quid def-
niri debeat, constar ex dictis lu-
Pra; nec enim hic repeto; obser-
1125 (ni FallOF) amarum ab acri
non fuille ab co distinctum.
1 6. C ux mulieres, quae veerum
gereme, inirio, sultare appetant
carbones, calcem, pinguia; 9. 74.
Kelpondeo quia cum primis or2-
uidiraris menlibus, cora languinis
menstrui et TuperAui porrio, in ali-
mencum Faerui non cedat, e cum
aliunde matricis os probe obstru-
ctum sic, quo (cilicee superAuus
ille Canguis purgari Colebat, quid
mirum, A vel ex hoc, humores
maxime depraventur; hinc obstru-
ctiones toro fere corpore, hinc
Pallor inlolirus; hinc lingua, atque
adeo rocum oiganum sultus de-
PTRUAEUL; hinC depTaMACA quOque
appecencia; quod aucem Alexan-
der, e post illum, quancumuis
non citacum, aliqui dicune, si acra
bilis peccet, carbiones, calcem, dec.
appeti; si picuica acidâ Capores
acidos concupisci; si bilis vicel-
lina, seuum, lardum, de alia huius-
modi expeti; hoc est similia pioi-
Tus humoribus peccanribus; nullo
Prorlus fundamento nititur; cum
porius contraria iis appetamus, qui.
bus lingua male atticitur; adde
quod eadem mulier, illa omnia si-
mul appetie: Porro primis Tat-
cum mensibus, hoc accidir, quia
deinde crelcens Faetus torum lu
pertuum Canguinem facile absu-
inic: idem picae morbus, sic enim
dicitur; nonnullis rirginibus iam
puberibus accidic, quibus scilicee
Languis menstruus non recte puF.
gacur; nemperix diciporc, quam
horrendos

## Folio 329 — 779785487:0387
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000387.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. I. DE SAPORIBVS, RC.
horrendos effectus illa mare-
ria, ubi Semel deprauatur, Pro.
ducat.
7. Cur omnia dulcia iecur et
lienem augeanc g. 86. Respondeo
quia cum dulcia mulca rligine
constene, quid mirum si muleas
parces relinquant, dum percolan-
tur: tum in liene, cum in ICCOIC;
viile verumque crelcere necelle
est; vix camen linul verumque
crelcere unguam accidit, Led can-
tum alcerumi, de quo (uo loco.
8. Cur mel, vlceribus aCrC, ou-
Cui dulce senriatur, 4. 133. Rcf-
pondeo quia tenacius cum sIc, A-
bras vlcerum male affectas, distra-
hic, cendie, unde gravis dolor:
Sed iam de odoribus nobis agen.
dum cAt.
Vaor non est substancta; ELOda
tur quia manence eadem substan-
cia, inutatur odor, re videre est in
corpore, quod purrescie, in quo
licer eadem entitas Cubstancia ic-
manear, non ramen idem odor: in
vino rapido, vel acido, hoc iplum
videmus; uno verbo nullum cA
corpus odorarum, cuius odornon
mucetur, si per diverlas altera-
tiones e analyses phylicas, eradu-
Catur: Praeterca quis amabo eA,
qui dicac cerram illam, quae (uc-
cum alimentirium nurriendae iola
Suppedicat, eodem odorerola Pol-
lerc: peaecerea, e haec est sacio
a priori, odor oltacturantum co-
gnoscitur, scupercipitur, quare-
nus Ccilicer organo olfactus, Cin-
sularem e propriam affectionem
imprimit; aequi substancia nullam
celt, nisi moru, vel appullu; porro
smplex appullus praetatam affe-
ctionem non imprimie, alioquin
omne corpus appullum, illam im-
primerer, quod Fallictimum est; alio-
quin aer iple, dum inspieatur, ol.
Factum monerer; praererca cum di-
verlus tancum odor Ceriacui, Cx
diversa impresa aFFectiOMC, CCrTE
illa diversicas, a diverlo cancum
appultu esse non pocest; quia li-
cet eodem moru diversi odores
appellantur, diverlas haud dabié
affectiones organo impriment;igi-
eur in iplo corpore, praerer appul-
Cum, aliquid aliud elle necesse est,
ri cuius praedictam aftectionem
IpPIIAE, SIvC SIE SICCITAS, Sve (uB-
tilicas, live tigura, siure haec Cimul
omnia, vel alia quaepiam; sed hec
ab ipla corporis lubstancia realiter,
hoc est modalirer (nam distincio-
nem realem, minorem intellig0)
dictinsuuntur; igirur odor non est
Cubstantia: haec ratio proreliquis
senlibilibus idem cuincie: quod
aucem praedicti illi corporum Ratus
ab iplo corpore realiter, vel mo-
dalicer distinguancur; in primo e
secundo rractaru demonstracum
eAt: hoc idem probari porest apud
Cacholicos, ducto arsumenco ab
accidentibus Fucharisticis, cum
maneac odor panis ex vini, licet
nulla adsc panis ee vini Cubsan-
tia; nec eAt quod aliqui ECCUTEANE
ad nelcio quam corpulculorum
odoracorum Cruem; ica enim qui-
dam haec accidencia explicar, nem-
pe rulc in Fucharistia remanere il.
la corpuleuta, quae sensibiles dein-
de affectiones, vel Species impri-
merc posinE, v. 8. ractui, suctui
Odoracui, de c. destructa reliqua p2-
vioesis atlectionem imprimete pon nis de vini Tubllancia. de in cind non
Fom. IL.
cum
 Ll. 2=lL.

## Folio 330 — 779785487:0388
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000388.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PAZSICA PRACT. IV.
cum, Christi corpore Cubsticuro;
Sed profecto (praererquam quod
iildé argumeneis quibus Lutherana
impanacio impuonatur, haec sen-
cenria impugnari porcit) noctri
Democricici alia corpulcula in pa-
nis Cubstantia non agnolcene, pFa-
ter ea, gux omnes sensibiles atte-
ctiones imprimune; relinque enimm,
inquice aliquis, quidquid in pane
vidco, susto, olfacio, tango, Pon-
dero, premo Rc. alium panein
nolo: non est etiam quod aliquis
recentior dicat, senlibilem aftectio-
nem odorisnon ab aliquo acciden.
te remanence odoracui imprimi,
Sed ab iplo Deo, vel Christo, de-
Fectum, e absentiam odoris up-
plence; idem allerit pro aliis alte-
ctionibus, qua aliis senlibus im-
primuntur: nempe hoc durum esse
videcur, Pexcer Corpus Christi in-
era Flocix conlecrarx am bitUI,
nihil penitus esse; id est nullas et-
Se reales species in iplo Sacramen-
to; nec esle lignuim senlibile ecc.
nec enim Christus Polus est hoc
Saceamentum, cum in satu Censi-
bili non lic: Sed Axc Theoloois
relinquamus de quibus forre ali-
quando crir disserendi locus, inte-
rim contule Metapk. l. 5.
PROP. LXIII.
Odor non est moiio localis corpo-
ris; Ouia diverh odores eodem pe-
nitus mocu ad nares peruenire pol-
Tune. licet divers Penntianeur; ioIEuE
CIII AIE idEM MOTHS, e diverTUS
odor, hune cerre ab illo dictinoni
necesle est: 2dde quod quanrum.
nis aer, quocum que randem motu,
naribus inspiretur, nullum odorem
Tencimus; morio tamen est; ioirue
edor morio non est: Dices ese
Quide IOTIONEM NON FaMeN Om-
nis corporis, sed alicuius lingula-
ris macerix: Respondeo li odor
sic tantum mocus huius materie,
non alcerius, illam haud dubié
aliquid habere, vi cuius (UO MOEL
appulla, affectionem organo im-
Primac; igieur odor, licee motio-
nem Cupponac, qua scilicet organo
admoncacur, aliquid aliud dicie.
PROP. I. XIV.
Odor per medium diffunditur;
Nemo est, cui dubium esle possic:
nempe corpus odorum, nOn LarO,
immo Cemper ab olfactus organo
dictac; igicur cum organum aftici
debeat, idque ab odore, cerre odo-
rem per medium diffundi necelle
est: Dices ab odore diffundi, quo-
quoversum Species, qua organum
afticiune; R espondeo quidquid siE,
lalcem odorem distundi, vel im-
mediate, re dicemus paulo post,
vel mediare, id est, vel per le iplum,
vel per species vicarias, id est illius
vicem gerentes: porro in hoc, à
TapOre OdOr disTCLE, e cum COnO,
dC cOlore rel LIINE COMLLEHIE, rE
Patet ex dictis.
PROP. L  1b
Odor diffunditus aliquando in ha-
liru: Hloc iplum nemo cst, qui ali-
quando non probarie, in chure,
ee quoliber alio CuHEU; IgIEUE
dere, quod sir, cerristimum cst;
Proprer quid aurem sc, dicetus
infra: Dices cum halieu, esse aliat
qualicarem, immo ee species in-
centionales: non aNTerO, ipsam Ha-
licus Cubstantiam esse odorem, ian
enim negaui (uPFA PFOP. 62.
odorem este substantiam, vnde
cum ipla substancia holicus, aliquid
aliutd

## Folio 331 — 779785487:0389
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000389.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LIB. I. DE SAPORIBVS, _C.
aliud est; quid porro sic; dicemus defertur, e traducieur: itaque suis
Paulo polt: verum vero preter odo.
rem realem, qui cum helicu deter-
tur, acque dittundieur, sine adhue
species incentionales, cerre illas,
re minime necellarias, immo de
forre impossibiles; intra negacuri
Lumus, quidquid (ic, veritaS PEO-
politionis constar, cum cerrum (Ii,
odorem non raro in halieu dit-
Fundi.
PROD. L Z Y I.
Odor semper inhalitu, vel alio
aequinalenci, diffunditur; Tlalicum
roco, Fumolam substanciam, cc.
nuissimam. Cne oculis ridearui,
quod accidie, quando crasior est,
Sivle propter renuitarem, e lubci-
litarem, Acinuisibilis; Constat au-
cem Fumus, vel halicus, innume.
ris Fere hilaminibus, ve videre cst
in cereo, recens exrincto, quibus
cerre nihil subcilius excogitari po-
celt; Tunt aurem haec Alamina nOn
modo subcilia, rerum etiam ducti-
lia, et ralde Aeribilia; cuncta hxc
extra omnem controuertiam ad -
mirti debene: his poliris probanda
est propolirio; qua haud dubié
srauissimos parronos habet, scili-
cet Placonem, Theophrastum, C2-
Parionis nOn caret hac propoltio,
quam sic prino probo; odor ali-
quando in halicu dittundieur, per
prop. 65. igirur lemper; Proba.
rur contequencia; nam contencis
ivecum de cali diftusionis modo, id
est quod odor in halitu discunda
lenum Anicennam, D. Damalce-
nUM, AIBCFEUM MaGNUIM, FernC-
tur; igicur cum de alio, Caicem du-
birari possic, certe nemo est, qui
lium dec. immo aulim dicere iplum
Aristorelem, qui multis locis, cam
provonie praelertim in problem.
Sect. 13. 9. 5. vbi dic, odor vapor
quidam e delario est; id est in va-
Dore, vel halieu defertur; Praere-
sea l. 12. 9. 4. dicie, odoraca om-
prudencer illum admietat, nispo-
licino illum aigMmeMTO eMIMCAS
quod verum fieri a re polsie, intra
videbimus, cum cuas rariones, vel
obiectiones retellemus; secundo
Probacur: odor luccessiue distundi-
nia esse calida e leuia, quae odorem
deferunt suum; adde quod habet
1. de Pent. _ Sensib, CaP. 2. odor
cur, ve paret experiencia, qui enim
lonsius distant, cardius odoranturi
isirur in corpore diftundieur, ve
iam demonstrarum elt, cract. 3. l. 2.
nempe luccessio dicir morum: Di-
ces lumen ex calorem criam Tuc-
celtive dittundi; Ced de luminc Er. 2.
l. 3. Contrarium cuiciimus; quod ve
ro spectar ad calorem, cerre huiul-
modi propagatio, rel incensio, line
morunon tic; proprer collectio.
nem parcium ignis, ve Eract. 2. l. 2.
Octendimus, qua hic non repero;
isitur cum odor successlue propa-
serur, moru locali propagaturigi-
cur in mobili; illud porro quod
Tenlim per aera quoguorersum diE-
Funditur, ee ab aëre distinguitur
vocohalicum; nihil enim a COr-
Poreodoritero eAuir, et Per aera
diffundieur, nil halieus: Terrio
Probatur: veneus propasarionem
odoris impedie, de in parcem ad-
verlam longius promouer; led hoc
non hcrer, nili corpori, id est ha-
licui inesset; nempe Polus halieus
aeri commilcetur; C camen Aui-
ranres illas in aere atomos excipias,
sumosa enaporario est; id est in ex quibus odor non inelt; hoc iam
F 2
piobn

## Folio 332 — 779785487:0390
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000390.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
332
PET YSF CA T R ACF. IV.
probanimus eract. 3. l. 2. nec est
quod aliqui dicane, odorem ette
qualicacem crassiorem, ac proin-
de cardius provasari, et luccessi-
vc; sed hocnusari est: pace illo-
rum dixerim, quis crassicudinem
concipiar, nil in COrpOIC, d Ma-
ceria; eodem peccari genere delin.
quune, in geatiam lpecierum in-
cencionalium, quas volune ellé
qualitates magis a materix COnta-
gio liberas, de abAractaS, ac proii
de rocari Formas line materia; qua-
si vero aliud materia contagium,
vel confortium in aliqua Forima, (I-
ne accidencali, sive Cubstanciali,
concipi animo polsie, praecer illam
necellariam rim legis, qua extra
iateriam esse non poltune, id est
qua subiecto corporeo necellario
inlune; est Pane quod, de nimia
inoenii mei hebecudine doleam,
qux haec Cubrilia admietere nOn
polsic, quainquam non defuienes-
cio qnis, qui cum nostram Meta-
phylicam quati ex cripode cense-
Fet, Furiles cancum Ccholarum ar-
sucias, inera nusamenta, lubciles
anile lque distinctiones eAe pFOnUM-
ciauit; sed ne lucor vlera crepi-
dam, nec coriarius rlera corium;
nempe nostra illa minima TUIE, aE-
que heberis ingenii excrementa,
pociis quam monuinenta, Ludaca
Faceor, nec line mulca vi exprella,
Ted vilis ludoris, modicum precium
elt; _E VerO, TBITaTI CatIS HON POL-
Tum, quonam pacto tieri poruerie,
re cantus rie, cuius ingenii perspi-
cacitas nihil incomperrum relin-
quir, ex iudicii trmitas nihil inde-
Onseratum, Si Caperis placet, se
parum Armis principiis innixum
esle paritur, in discuriendis, rel
tanculum temporis momentum po:
Cueric: acque adco ille, cui gloriae
xecernieas Famulatue, minutula nO-
Ara instancia, vel exigua remporis
ramenta, divina lanctuarii satera
Ilic enim lognitur) appendere di-
gnacus lic; linac quae lo nostraS MII-
sas rie ille grauissimus, nobilius
deludet opus, maiorelque canaE
maiori laude criumphos; digna le
cogiret; nec in humili puluere de-
cerret, quem illustrior arena de-
Polcit, ne li Forre in hac agresti
nugamentorum arre, vel palaestra,
vincatur, in qua le inexercicatum
elte rlero concedie, maonum inde
Capiat (quod Cuperi auerTAHE) res
liceraria derrimentum; haec serio
dicta Lineo, non ioco, quod ablE,
nec per ironiam, re aliquis forre
Putaret: Ouarro probarur nostra
prop. calor OdOres excitat, quos
Frigus hebetat, ve perspicuum est,
led calor id cancum in COrpOrC
Praectac; ve illius partes, lubeili
cerre prohunio, vel efluuio exhra-
leneur; Frigus vero contra procu-
uium impedie, poros contrahies
Parces conciner; igitur ex his, de
innumeris fere aliis, quae vel omir-
10, brenicaris cauta, vel in lucce-
dencium propolicionum Periem lu-
bensremicco, manifestum elt, 0d0-
reminhalieu, vel cum halitu dif.
fundi; vel falrem in alio aquiva-
lenti, cum eriam discundatur in
aqua, de quo intca; sed ia Fe-
stat re aliquor obiectiones solua-
ImIIS.
Obiicieur primo, odor sencitire
in locis admodum eemoris, qud
cerre non peruenie halicus; micari
Caris non poltum; qua facilicare, ec
quam ingenua simplicitare nonnul.
excuriendis nostris quisquiliis, ret li ea pronunciene, quae cadem
quoque

## Folio 333 — 779785487:0391
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000391.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L 1B. E. DE BAPORIBVS, _C.
quoque Facilitate, necari queurIE;
si enim illico hoc negem, quo 2c-
sumento, qua experienia, isi pro-
babune; non est credibile (inLiuNE)
halicum cam longe lareque Propa-
saci; immo aliud credibile non
est.
Obiicirur secundo, quia odor
breniori remporis mora percipieur,
quam re tam cico halitus ad. OlFa-
ctum Ferarur; sed profecto gratis
hoc dicis; nec enim cam cito (VE
Forre crederes.) Odor percipieui,
re patet ex lustitu.
Obiicitur certio, quia calis taliens
(UETAIM FAHEIIM FeFEAE, OdOF VeTO
quognonersiim; Flinc Curlum, odor
melius percipieur, ve eriam bene
moner Philolophus: Ced quis ne-
Scic halicum cum aere commilceri,
eo fere modo, quo vinum aguX
immilcetut.
Obiicitne quarEd; Si hoc eNer
COrpuS OdOriferUM FOEUM in FU-
mum abiret; Relpondeo eam Cub-
tilem elchalicum, ve corpus, criam
post mulca lustea, vix quidquam
decrementi, vel decrimenei accipe-
re videatur; quamquam non de-
Cune eriam corpora odoriterZ, quae
breni AFCCLCLME, PFOpEer Perenne
protluuium, ve AOreS, FructUS, XC.
de vero negari non pollune peren-
nia corvorum cMlunia, eriam citra
odorem, ve jam dictum est eract. 2.
l. 1. _ 2. dicemALqVC INFFA, CUM
de mixris.
Obiicie quinto, quidam re-
centior, si per aliquod tempus
corpus odoriferum manus comple.
Ctatur, ac deinde dimittae, ipta
tamen adhuc cumdem odorem
peaefert, licer nihil halitus rema-
veac; hoc argumento rem contrci
est, qui Facile non relpondeat, in-
numeras corporis odorari particu-
las valderugata hanui adherelce-
re; Ced ablui manus, inquies; cumm
vel modicum acramenti Cutorii aE-
ErectaS; quantumvis abluaS, vix
CHicieS, VE tOtum abAEFGAEUF, PFE-
Tertim Ei per aliquam temporis ino-
tam actrectes; idem plane acidiis
vbi corpus odorarum acrrectas,
Praelerrim si paulo renaciore odc-
se polleat.
ObiiciE (exEO idem ALFOF, CrC-
dibile non esse, ex luccini Fcustu-
10 tancam vim halitus educi, ve
amplissimam aulam perfundat; sed
Profecco aliud credibile non est, ve
iam dixi Cupra, neque hic aduerla-
eii Adem, led rariones refellinius.
Obiicirur seprimo; si odor in
halica diffundirur, ioitur dici pos-
sec; fumola substancia; acqui lub-
Santia esse non porest: Fateor equi-
der odorem non esse substanciam,
quod mihi nunquam in mentem
venie, licer aliqui parum pii, vel
aquicentores hroc iplum aliquando
nobis impucarine, non eamen hoc
facie, quin halicui insIE qualicas
illa, quae odor est; qua quid siE,
ee in quo consistae, intra dice-
nuS.
PROP. LZ VII.
Tralitus odoratus diffundieur per
aera; Cuis dubieat, nempe ab aere
suctinetur, e cum illo facile com
milcetur; corpus scilicer spirabiles
cum alio spirabili; quemadmodum
liguor, cum liquore optime per-
ilCetUE: quod auTen aeF SIE apFi(-
simum medium, ad odoris diffu-
Sonem, vel ex eo enincitur, quod
Facile aer halieus parces, et hic vi-
purac ille aucor; sed quis amabo cissim aeris dividac, qua cerré par-
eiutm

## Folio 334 — 779785487:0392
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000392.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PFYSICSE
rium diuisio, ad commixcionem
necestaria est; in lubrili, ac renui
fumo, rem iltam Facile probabis,
qui rbi ascendic inicio, ab iplo aere
oculis distincte discernicur, vbi ca-
men paulo alrius, enolac, ita ex-
plicacur, aeque distrahicui, re iam
ab rëre minime disinctus, Sed
ciuldem prorlus nacurx esse videa-
cur; igitur aër opcimum medium
ect, ad odoris diftulionem: Oux-
res an sc aliqua in aëre qualitas,
dux ad hruiusmodi diffusionem, il.
lum aprum efficiac; Relpondene
aliqui aflectionem quamdam inesle
aeri, quam sioporrocat, qualiodo-
rum eraductricem; quemadmodum
cidem inest perspicuitas ad eradu-
aione luminis: quid st illa perspi-
CuitaS Er. 1. I. 5. Fuse lacis, quancum
res postulabat, explicuimus; illa
vero odorum eraductrix, nihil est
aliud nili calis aëris Cacus, id est
calis humidicas, Cubrilicas, cenui-
Ea5, ecc. Quae talem catum con.
stirmune, in quo facile porest
ab halicudiuidi, dimoneri, per-
meari, ac cum illo ita commilceri,
ve in ruum fere corpus sensibitirer
cuadat; quis enim parciculam aeris,
ab halicus parricula dilcernar; sic
aurem pari dicicur medium ab od0-
re, id est tali modo affici; per
huinlmodi commixtionem, ve aqua
Tale iniecto, de vinum, adiniXca
aqua; sed de hoc intra.
PROD. LXVITT
Odor per aquam etiam diffundi.
rur; Probacur experientia; nam
pilces odores percipiune; igitur
per aquam diffundieur odor: Di-
ces, species odoris per aquam dit.
tundi, non rero iplum odorem;
TRACT. IV.
per iplum aëra odorrealicer diffun-
darur, idque per morum localem,
cerre per aquam alio modo dittun-
di non porest; quod aurem per
mocum localem distundatur, PaFCE
ex p. 66. cum ab halitu deferatur:
Dices halicum per aquam diftundi
nOn Porcst; nugaris, VE putO; NUIM-
quid enim ex liguore odorato ha-
licus aCcendie; ex luperticie, in-
quies; 2pagc ictas nusaS; quali
reco ex toro liquore halieus non
aCcencar, cum eic eadem racio;
nempe ideo perenni cAluuio ex
odoracoliguorehaliens aotat, quia
ionis parricula, Quae intune, nun-
quam ociola, in viciniores parti-
culas agune, rnde sequicur relo-
lucio, et exhalacio; Ced ignis non
minus inest medio, acque imo li-
quori, quam Cummo, re patet:
Dicesli hoc eller, pilces odorari;
Quia halicus cum aere tantum n2-
ribus inspiratur; led pilces, qui
pulinonibus carene spiricum vel
aeranon ducune, Relpondeo Epi-
rieum ducere, ve conttat ex semi-
no illo folliculo, inflaco, quem ipA
gerune; ve recce obleruac Calileus;
equidem cum pulinonibus careants
comodo non Epirant, quo reliqua
animantes; organum camen à na-
cura insticum habene, quo TanE
lum spiritus, per nares, adducere
Possine, ductu ac meacu ita angu-
Ao, ve halicum cerre. Ccu Epiri-
tum, non vero aquam excipiae:
Ilinc homines, incra aquam, nOn
Odorantur, quia humor per am-
pliorem narium ductum facilé su
bic; immo licet aqua odorata cllet,
v. g. rolacea, illam tamen non
Odorarentur, quia humor meatus
organi obstruerer; igieur halicus
Relpondeo negando; nam cum oizani Abras afiCere nOn poNlet,
quod
134

## Folio 335 — 779785487:0393
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000393.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
LIB. I. DE SAEORTOrS, _C.
quod quomodo fiac, dicemus plicari; deinde reAecterenEuE, re-
intra.
PROP. LX LX
Odor aliquando diffunditur. 2bi
aqua odorata ore disstatur: Ilempe
inde eriam rennis halicus, seu va-
Por excitatur, vel excuritur, quem
vel iplis oculis discernimus, duin
aquam excucimus, vel echinato
pectine, vel madentis panni (uc-
cultu, vel alio guonis modo; adde
quod singule illae aquae odorara
Parciculae, ad instar renuissini eo-
ris, cum aëre disperlim commil-
CenEUE, et cum eodem, naribus
inlpirantur, Cuumque adhue sin-
sula odorem extralane, VE PRTCE :
Hinc vides omnem odorem in ha-
lieu diftundi; pexeterquam quod
rosille renuissimus, halicum (ve
Sc loquar) aequiualet: isirur ha-
licus est apcistimum, inumo rnicum
odoris retriculum; prae serrim curm
per inlpirationem odOr EEadUCAEUE;
quidquid enim inspiratur, spiritus
est, vel halicus; adde quod Abrae
Organi oltactus vique adeorenues
ac delicatas natura esse voluir, ve
omnis corporis crastioris appullum
cimeane, Sive liguidum sic, Cive
durum; Ced de hoc intra.
LROD. LXX.
Odor non diffundit per medium
Species intentionales: PrOBACUE e0.
dem modo, quo lupra probaca est
P. 66. nam semper diffundieur cum
halieu qui est illius vehiculum; II
enim per species diffunderetui,
cerce in instanti hOC ACTEE, FrustTa
enim aliqui ad nescio quam maio-
rem specierum cardicacen, vel cral-
Fringereneur, nulla enim racio in
concrarium aterri porek, re vide
bim =S l. 3. Praecerea cum per ali-
quod empns lublittane in medio;
absente scilicet odore, nulla eNter
caula à qua deinde destrui polsene:
praecerea illarum diffulio a vento
impedicur, de rlera promonetui;
Sed corporis morus, alterius Fan-
tum mocum rerardare, vel impedi-
re porest: praeterca cum odor in
halitu iam diffundarut, Frustra
esent aliae species: praeterea cum
Odor per inspiracionem organoilla-
bacur, de specie dici non porest,
quod cum Cubiecto MOLCAEUE, rE
pacet in lumine: deinde non vi-
deo, quam affectionem illa species
Oegano imprimere poIF; de quo
intia.
PROD.
LX XI.
Fsinc bene intellicitur cur odor
successive diffundatur: Cum enim
diftundatur in hralieu, hic cerre
diftundi non porest, nis per mo-
tum; igicur successive: dices Aeri
circulum; nam primo probas ferri
in traliru, quia diffundicur fuc-
cessiue, et deinde probas ferri Luc-
celtine, quia ferrur in haliEU; RCI
pondeo non else circulum; nam
circulus viriolus commirticur, cum
duo proDAMEAE, _E COGNOLCUNEUE
tancum per se le inuicem, quod
cerre hic non Hc; nam quando
probo odorem diffundi in halitu,
quia dittunditur Successiue; aliun-
de cognolco diffundi successive.
Scilicetipso senlu, d runc est ra-
tio (re aiune) a posteriori, ex quo
deinde recte colligo propter quid
Sicudinem rCCAEEHNE, quae TuIlO SuccesIUe diFFUNdAEUE; es HXCFA
modo concipiporett, ne dum ex. cis dicirur etse à priori; unde priue
CuppC

## Folio 336 — 779785487:0394
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000394.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
D EYSCA TR ACT. IV.
Suxpono de successius distutione, ve plurimum, earelcente materia;
quod sit, illudque Pentu optime
cognolco, ex quo intero dittundi
odorem in halieu ex hoc demum
coonolco, seu colligo propter
quid sc successina ilta diffusio; vi-
des Felicem resreltum, non circu-
dum riciolum.
PROP. LXXII.
Finc quoqne bene intollicitur; cur
odoris diffusio impediatur; vel olce-
rius promoneatur a vento; Nempe
cum ventus eriam in halirit fera-
cur, vel alio aeguivalenci, de quo
Tuo loco, non mirum, si alium
halicum, in quo scilicet diffundi-
tur odor, contranicentem repellat,
in parrem oppolitam, vel iam se-
cundo cursu cuncem rlcerius pro-
inoueac: quis enim nescie halieum
cum alio halieu, id est tilamina,
cum silaminibus implicari.
PROP. L X XIII.
Explicari potest odoris diffusio:
In aliquor capica, maioris distin-
ctionis gratia, hanc propositionem
distribuo.
Primo, non diffundicue, ve lu-
men; quia lumen succestine non
diffundicur; Ced in instanti; lecus
Odor.
Secundo, non diftundicur ve
aeque extrula, opera (cilicet po-
fonus, quis hic, celerrimo motu
Fertur, odor rardisimo; addc quod
Tonus reRecticur, secus vero odor.
Terrio, diffundicur ve halieus;
quia Ccilicet diffunditur in halitus
e cum halicu, Per P. 66.
Ouarco, halicus difunditur per
exhralarionem, vel expirarionem;
nempo ex corpore extralabili du-
cuncur quoquouersum lubrilistima
ee renuistima hlamina, calocis ri,
rentia motricis medias de qua Fuse
actum est cract. 1. vel tancummodo
ratione leviraris; quod quomodo
hac, eodem quoque ETACTATU CX
plicatum est.
Ouinco, halicus diffundieur in
aere, tanquam in medio apristimo;
nempe veerque ett in Ccacu Spirabi-
li, ac proinde reerque facile cede-
re, ac diuidi porett; acque adeo
accuracistima veriulque commixeio
fieri porest; quemadmodum enim
liquida, cum liguidis, modo nimia
renacitas absic, iea spirabilia, cum
spirabilibus optime commiscen.
TUIE.
Seuto, hinc praedicta diftulio
diciemeram halicus odoriteri, cum
aere commixrionem; quomodo
vero comilccatur halicus cum
aere, analogiam habes in rino im-
mixco aqua; cogira enim ex dolio,
vel ex caua sphara, ad instar cri-
bri, minucissiimis foraminibus di-
Ctincta, vinum quoquoversum in
medio mari crumpens, quod aquam
Censim plus minusringat, Ita PFOI-
Tus ex odorato corpore, OdOratuS
halicus spiratur, ∞ cum aëre com-
milcetur, qui vel inde plus minus
alticieur, perfundieur, pacieur, ve
dicit Dhilo(OptuS.
Septimo, hinc Curlum Facilius
_ melius, quam deorlum diftun-
dicur; experimencum luculentum
est, racio Facilis; Fumus enim, vel
tralicus alcendie poriiis, quam
descendar: licer enim FuMUS, V. 8.
inera aedem Funsolam tocum (pa-
tium occuper, maior camen illius
vis cst, iuxra Cummum laqueat,
quam ad imum cabulacum.
OCaUd, in qua YETO PTOPOE-
EONE

## Folio 337 — 779785487:0395
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000395.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L1B. I. DE S APORIBNS, RC.
rione odor diffundatur, definiri
non potelt, nis lupponamus odo-
tem diffundi per lincam rectam,
quoqnouersum; quo poliro, dit-
funditur rniformirer difformitei;
atque adeo odor aequalis est, in di-
stancia aequali, inaequalis, in in-
quali; erir aurem odor in rarione
magni e parui, in duplicaca di-
ltanciarum permutando, quod cer-
te eodem modo probatur, quo de
Tono, ac de lumine probarum est,
quare hic nOn repCTO.
Hono, odor diftunditur in par-
riculis aquae odorara ditdata, ve
iam lupra dictum est; praxis vul.
zaris est, dum quis aquam odora-
tam, ore contenram, ita difslat,
ve spiricus porius quam humoi.
ex ore dislanris crumpere videa-
tur; quo corum conclave luauisti
ine perfundirus.
Decimo, odor per aquam dif-
Fundicur, cum pilces illum quoque
Dercipiant, adducto scilicerlpiricu,
lingulari cerre organi genere; vri-
natores tamen illum minimé odo-
eanrus; quia humor parulis nari-
bus Tubiens, organi poros obstruic;
isitur non mirum elt, l odoi Per-
cipi non posit.
Odor non est proprie dclmus;
Probatur primo, quia Frustra acti.
nus eller; praecerea alium odorem
non producie; nec diftundie per
medium, nec eriam species; cum
in halicu, ab odOrato corpore, per
medium diffundatur; hac omnia
constane ex dictis e probatis lapra:
Praecerea licer afticiar organum,
non videtur tamen vilus ctfectus,
dam affectio, quae sibris organi
imprimicur, dum ab illo halicu
Aringuneur, diuiduneur, rellican-
TUE, Fricantur, ecc. eo fere modo,
quo Tupra dictum est, cum de la-
Pore; igitur cum nullus lic eftectus
vera e proprix caulae cthicienris
qui odori cribui possit, certe ie
Aac, ve dicamus, odorem non csse
actiuum proprie; dico proprie,
quia quarenus organum afficie, (uo
inodo actinus dici debet; itemque
quatenus aer ab iplo parirur: lcd
ac hoc intra.
DROP. LXXV.
Odor non refringitur: Probatue
quia illa qualicas refectieur, qua
Pure diffundicur; re lumen, ee pu-
EuS CalOr; nempe corpus proprié
retringi non porest; quia radius,
qui retringicur, penetratur cum
illo medio, incra quod retringirurs
Ced corpus cum alio corpore pene-
trari non pocest, ve constat; odor
diffundicur in halitu, per P. 66.
igicur refringi non porest: quod
aurem praetaro modo hacrefiactio,
Ostendemus, l. 3.
l2OF. L 2 52 10
Odor proprie non restectitur; PTO
batur quia non porest retlecti, nil
inquantum halicus reflectieur; sed
halicus proprie non refectirur; dico
proprie, id est lecundum omnes
retlexionum regulas, v. 8. ad an-
gulos aquales, angulis incidentia;
nempe halicus ex innumeris fere
tilaminibus constat; aequi filami-
na rekecti non pollunE, ve Patee
in Cupa, gossixio, ecc. equidem
halicus proprer obicem oppolirum,
qui sic ab ipso odore, re à caula tanculum declinar à pexuio trami
efficience propria; elt enim qua- re, re videre elt in tumo; led hec
F0m. 120
u
decti
PROP. LX Z IV

## Folio 338 — 779785487:0396
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000396.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PH ZSICA TRACF. IV.
declinatio non est propric resexio,
VE l: 3. Ostendemus.
DROP. LXXVII.
Tempore plunio, vel humido,
corpora odorisera minus odoris ex-
halant: Ouia cum odoc in haliru
diffundatur. ex cum halieuS ex COF-
POFE OdOLIFETO PEF POLOS CTUIMPAE;
humor poros obstruie; IOieurnOn
mirum ett, si minis halicus odori-
feri alcendat: Ilinc eriam cempore
plunio, venariei canes vix Feram
veltisiis odoraneur, proprer rario-
nem allacam; 2ddc quod, cum
odor cum halicu (E Temper, e
cum halicus ex Elaminibus constce,
cerce plunix humor illa Clamina
Cubisie, acque dissoluie: quomodo
veco fera odorata restioia relin-
quat, pauio post dicemus.
DROP. L XXVITI.
Explicari facile potest, ex no-
Atris principiis, quomodo fera odo-
rem suis vestieiis imprimat; Nem-
De ex animaris praelertim corpori-
bus, calre Cemper agente, peren-
ni cluuio, odoraeus halitus auo-
lac, adharecque aliis corporibus,
quibus scilicet restigia imprimie,
aeque inde per aliquod tempus,
Tubriliores parres exhalat, qua ab
acuristimo odoracu percipi eantum
pollune, quali revera vensrici ca.
nes pollene: nec est quod aliquis
Scrupulotior, hec a me dici inire-
EuE; E enim de perenni illo corpo:
rum animatorum protuuio dubi.
EAE, CONLULAE ExPELIMIENEIM, Per
aliquor dies ieiunuS IMANCAE, tun
deinde indicet, quonam abierie
maxima pars illius corporis; pex-
terea non taioris est ponderis ho-
dierno die, quam hestersta; quo
nam igirur abiic eora cibi de porirs
Cubstancia, parcim suidem in ex-
crementa, vel dura, vel liquida;
Sed profecto maxiima PaiS, per Pon
ros in halicu anolauie, consule
etiam racionem a priori, quia cum
mulrus calor corporibus animaris
in(IC, hand dubic multum caula,
muleum effectus lequi debet; 1gi-
cur mulcus calor mulcam parrium
relolurionem eficie; quid clarius;
ris analogiam, vides quam cito
pannus madidus, modico calore,
liccus euadat, extralaro Ccilicet,
qui inerac humore; igicur si modi-
cus calor magnam Caris humoris
vim exprimie; ac reloluie; quid
amabo facier maior illa caloris vis,
qua animanti inest: icaque in nO-
Ara hyporheli, Facile explicaTuE,
quomodo fera luis rectigiis odo-
rem imprimat, cumque venacici
CanCS SeMEIAHE; eimmo contendo,
nullam aliam hypochelim Facere
latis, ve consideranti pacebit; quis
enim dicar, sine vilo halitus eflu-
uio, produci, per concactum, ab
ipla fera, qualitarem; nempe cum
odorem relictum, in halieu cantum
diftundatur, cerre aliquam substan-
tiam fera relinquar necelse est, qua
halicum deinde expirec: Praererca,
non video, si pura qualitas CMCE,
quid praeltaret calor, vel Frious, 2d
hoc re odor, vel Facilius, rel diffici-
lius diffunderetur.
PR OP. L L LL L 2.
cusiores; Nlempe Frigus contrahies
ec Arinsir poros per condensatio-
nem; ioitur halicus difficilius auo-
lac; hinc hyeme minus FePOluunEUE
COrpOra, _E laxiora Cune aestate; ioi-
cur tiyeme minus odoris Exiranc.
Lempore Mtu odores sunt ob-

## Folio 339 — 779785487:0397
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000397.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
LIB. I. DE SAPORTBVS, QC.
DR OD. L Z Z X.
Calor odores excitat, Paret, quia
raretacie, reloluie; hinc halicus
odoracus; quis enim non videt Fu-
mum ab igne vel calore excitari;
For exempla habes, quoc odorite-
ra corpora; sed pralerrim Aorem
illum aucumnalem, quem Lasmi-
num VOCAHE.
PROP. L Z XXI.
Flante borea canes venatiei, mi-
nus odorantur ferae vestigia; Ou12
Ecilicer borcas poros contrahie, ad-
de quod relicta a fera halicus pai-
riculam distrahit; austro vero Aan-
ce, rel sereno rempore Feram, vesti-
Siis melius CaneS OdOFANEUE; VCENO
tamen cempore, quo praelerrim
noux planta Cuum odorem vber-
rim eEdlane, canis odoratus, od0-
rum mulcicudine pertarbacur.
PROP. L Z XXII.
Violae aspersa pluniae diu madidae,
vel soli diu expositae suum odorem
amictunt: Racio CA, qui2 pLIIIE
humor poros obstruic, vel parti.
culas illas, qua in halicum odo-
riferum abirent, macerat, et lubi-
Sic; Colis rero diurni aEdOrtorum
halicum odorarum educie, quid
mirum igitur, si vel nihil, vel p2-
rum Cuper(IE.
PROD. LXZ XIII.
Confricari solet corpus odoratum,
et suum astet odorem; Sic vulgo
Fricamus FoTaria, vel ex F beno, vel
exrolario, vel en alio quonis odo-
raro ligno, qualc est illud Iudicum,
quod valgo calembac VOCANE; F2.
eio est, quia affrictu illo, obstruci
pori aperiuneur, ende halicus erum
pac: analogiam habes si cicu;
vel alio corpore, vi clectrica pol-
lence, de qua luo loco; contrica-
Tur enim, ve collatuE POTOTM
obctructio.
lLi l1. de e  ee
as occlusum melins servat odo-
rem; quia Ecilicet prohiber hali-
cum odoratum, ne auoler; hinc
aperto vase iilico, muleus odor,
velhalicus odorarus naribus aMla-
cur; qui sensim deinde, quancum-
vis pyris aperca remanear, immi-
neitue; hinc lagenulae, quae vn-
suenca odorata continent, probe
obcrui Colene; alioquin maxima
vis halicus odoriteri avolar.
PROP. LXXXV.
Omnis balitus non est odoratus;
Nempe ille halicus non est odora-
EuS, Cuius ea vis non elt, qua ol.
factus organum allicere poltir; ar-
qui datur aliquis hruiusmodi hali-
tuS, Scilicer merus rapor leu rare.
Factus humoi, ve constat experien-
ria: nec enim humor hlaminibus
constar, atqui odor hlamina desi-
derar, quibus scilicer organi Abrx
Aringancur, ac vellicentur, ve pan-
Ld post dicturi lumus.
PROP. L Z X ZVI.
Ie halitus odoratus est, quo ito
iene constat; Parer experienria, vi-
demus enim omnia corpora odo-
raca, muleo ione constare; hinc
in locis, vel regionibus calidiori-
bus, Odores acuriores, de prerio-
Piores Pune; adde quod halicus
odoratus muleis Ailaminibus con-
Aac; Ced corporum hlamina ab
ione lumr, re luo loco Fuse osten-
AOMISo

## Folio 340 — 779785487:0398
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000398.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PAYSICA PR ACT. IV.
PROP. LXXXVII.
In tantum cognoscitur, sen perci-
picur odor, in quantum olfactus or-
canum afficit; Pater ex dictis de (a-
pore, colore, Cono; d ex communi,
Teu postularo, leu axiomace; nem-
pe nullus odor ponendus est, qui
acoumento policiuo non contirme-
EUT; quod cerre ex eo cancum duci
porest, quod oltactu percipiatur,
vel percipi posir; sed ab olfactu
percipi non porelt, nisi quatenus
organum oltactus afticie; quidquid
enim aliud dices, gratis dictum esse
concendo; in quo vero praetata
affectio consistar, iam iam dice-
uS.
DROD. EXXXIZ.
Oreanum olfactus non est in pro-
cessibus mammillaribus, ut nonnulli
volunt: Ouia procellus illi CunE
Porrio cerebri; sed cerebrum non
estOroanum PenLUS exTerNI, (I FOF.
ce rnum tactum excipias; nec elt
quod aliqui huiulmodi procesis,
carunculas appellene; nec enim ex
carne constane, led ex medulla ce.
rebri, in duas huiusmodi quali pa-
DilLas delimenre; ad gnem veco A-
nem id hac, luo loco dicemus;
indico tantum duo haec cuber-
cula ese a nacura insticura, ad pur-
garionem cerebri; sunc enim valdé
Exonsiola, et excrementiciam pi-
tuitam, in Se collectain, per nea-
tus deinde ad id pexparacos, in na-
res traducune; Ilinc, procelsus
illi, in capiris dissectione, picuica
pleni temper reperiuneur; hinc ta-
baci puluis, hruinsmodi procestus
tirillans, e vellicans, humorem
exprimic: praeterea si organum ol.
factus in his procestibus ester; lut.
AEUS Per canaliculum inSpITAES
Olfactum prouocaree, quod repir-
Snac experimento; icemque hali-
cus, qui ex rencriculo, vel pulmo-
nibus aCcendir; cum reerque in
cerebrum deFeratuE: Dices haec
eadem ratio proBaret, OIFaCtHS OF-
sanum non esse in iplis naribus,
quae halicum illum expicacum ni-
nime senciune; Respondeo hali-
cum expiratum, in aduertas AbraS
non incidere, sed cancum inspira-
tum; Cunc enim quaedam quali ral-
nuix, quae ab inspiraco aere _
halicu explicantur, ab expirato
vero concrahuneur; sed de his luo
loco, Ccilicet in tractaru de ho-
Mine,
PR OP. ZC.
Tlinc organum olfactus est in ipsis
naribus, non tamen in osse, nec in
cartilaoine, nec in communi mom-
brana, et constat, sed in tenuissi-
mis quibusdam fibris, a cerebro, per
neruos; proeagatis, qua lonce pro-
fecto ns delicatiores, es subciliores
sunt, quas a sapore affici supra di-
ximus; Nenspe Cubrilius obiectum
Subciliorem aftectionem imprimie;
isicur lubriliori organo: isitur
Subeilioribus Abeis; quod aurem
odor Capore Cubrilior lIc, CxETA
OIHeIM CONFPORCFCaM eA; CUIMI
Spirabile, sic Cubrilius liguido; nem-
peodor in Spirabili, hoc est in
hralieu, et Capor, in liguido, vel
humore defereur: his politis, no-
Cra propolitio in dubium renocari
non porelt; nempe cum alicui na-
rium porcioni peadicta affectio
imprimatur, cerce illam calem ese
oportee, quae huiulmodi affectio-
nis capax lic; cum aurem illa afc-
ctio sic Tubrilissima, quippe quae

## Folio 341 — 779785487:0399
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000399.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L1B. L. DE SAPORIBrS, ZC.
ab odore, hoc est ab halieu (ub-
cilissimo in quo diffundicur odor,
imprimatur; cerre nec carrilagini,
nec olti, nec crassiori membrana
imprimi porest; igieur lubriliori-
busrancum ex neruolis tibris; haec
rancum indicasse modo Cufticiat,
quae Fulius suo loco, haec eniin
accuracissimam anaromiae cogni-
cionem desiderane, proleque
ImMI.
PROD. XCT.
In tantum olfactus oreanum non
impedicum afficitur, in quanium ha-
lirus odoratus inspiratur; Patee ex
dictis; nisi enim halicus OdOrarus
inspiretur; nihil odoramur; quia
Scilicernon afficitur organum; nem-
De determinatur faculcas, quae huic
organo inest, ad senlum, id est ad
praedictam illam affectionem sen-
riendam; hoc enim est odorari, aF.
fectionem ab halicu odorifero iim-
prestam senrire, ex qua deindes de
obieEto, vel odore exrrinseco, vn-
de Scilicet halicus profectus est, iu-
dicamus; igitur cum non posit
oroanum affici nisr ab halieu; nec
attici ab halicu, nisi hic inspirerur;
cerre in tantum organum aftcieuE,
in quancum hralicus inspiratur.
PROP. XCTT.
Illatanium affectio imprimitur,
quam halitus imprimere porest. Tem-
De cum eam cancum halicus impri-
AAE, per PFOP. 91. nec ab alio
impriiatur, certe illa rantum im-
primitur, quam imprimere porest
hralicuS.
LRDC. L.CC1l.
LplCar pocest quaenam sib illa
affectio: 1. immurari deber necesta-
rid organum, nec enim atet pon
cest, nilimucerur, nec vlla c aF-
FectIO, QUX NON SIC MUEaTIO: 2.
illa mucario non est raretactio, nec
condensatio, ve pacet: 3. halieus
constat ex tilaminibus, quod Fu-
inus ipse, qui videtur, cuincit. 4.
illa Rlamina Cubeiliora vel crasio-
ra, rigidiora vel molliora, aspera
vel Lenia esse postunr: 5. illa tila-
mina sibris appulla, illas eantum
pullare, titillare, vellicare, Fricare,
Aringere, cendere, laxare, impli-
care portune; nihil enim aliud ex-
cogicari porest, quod filaminum
appultus praestare queat: 6. an2-
logiam claristimam habes in lapo-
re, cum hoc eantum dilcrimine,
quod Caporis hlamina, Peu corpus-
cula, cum humore, odoris vero,
cum halitu, ex aere deferaneur; vi-
de hi duo tentus in muleis conne-
niunt, E mulcam analogiaim ha-
bent: 3. icaque illa afectio cA,
qua ex odoriferi halicus appulsu,
in hbris organi efficitur, id estra-
lis Fibrarum modikcatio, mucacio,
dinisio, cenio, afFrictus, titillario,
vellicacio, his enim modis, e aliis
similibus afficiuneur; vide prop. 9.
ne iam ibi dicta repecam.
illa, qua halirus huinsmodi assectio-
nem imprimit: Nempe illa Filami-
na debent esse Rexibilia, SICCa, CaF2,
Lubeilia, longa; naim halitus odo-
racus filarim ducitur; hinc mulco
ione constar, ve iam dictum est.
iolcu sile laln, vet Hals
odoratictatus, vi cuius peatacam
affectionem organo imprimune, est
odor in actu sccundo; hinc, ve iam
dictum est, bene incellisitur, quo-
modo
PROP. ZCIV
Hlinc odor in actu secundo est vis

## Folio 342 — 779785487:0400
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000400.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
t
PEZSICLE IR ACT. IV.
modo à ubstantia distinguacur;
sune enim corporis sarus. Calrem
modalicer, ab ipla corporis (ub-
Etancia dictincti, ve demonstraui-
mus Fract. 1,2. 3.
PROP. ZCV.
Odor in actu primo ex his facile
definiri porest; EA enim ille COr-
Poris Cacus, liuc liquidi, sure duri,
rarione cuius, halicus odoratus, ex
Peadicto corpore cduci ac exprimi
Porest, qui reuerâ status ex tali ele.
mentorum commirtione, praepara-
rione, coetione, peicolationere.
Tulcat; veiam Cupra, in re penitus
simili, dictum ett; nempeillud
corpus, ex quo, vel Eponte odor,
idest halitus odoratus, vel caloris,
opera, vel affrictu adhibico, educi-
tur, vel extralatur, dicieur habere
odorem, Scilicet in actu primo, di.
Stinctum penitus ab ipla corporis
odori substancia, quae alio modo
praeparaca, commixta, moditicata,
Odorem primum non LCFUATCE, vE
Patet ex dictis lupra de Capore,
quod enim de uno dictuns est, de
alio dictum censearur: hinc odor
in actu primo, ab odore in actu
Secundo dictinguitur; hic enim ha-
licui, ille corpori duro; vel solido
inest: Ilincrrerque qualicas dici
Porest, cum incerrogato quale rel-
pondeat, eaque sccunda, quia ex
primis nalcirur, seu relultat, Cci-
licet ex calore, humidirare, liccita-
ce, ec. denique modalis, repugnat
enim talem licciraris, Aexibilicatis,
PROP. ZCVI.
Fibrae oreani vel lenius, vel aspe.
riuspulsantur; Ouia si lenior Cst
Agura, ductibilicaris, rigoris, al-
pericatis, ec. coniugationem esse,
tralicus, e delicarior, leniore aFFri-
etu, vel amplexu Cringie; si vero
alperior, acrius pullat, et mordet;
analogiam habes in horrido, vel
vel concipi, nili alicuius AC, vE
leni panno; icemque in LapOre.
DROP. ZCVII.
Finc odor alius gratus est, alius
vero incrarus; Ingrarus haud du-
bic, qui malé, e paulo acriiis Or-
ganuin afficir, e Aringie; gratus
vero, qui mollius, de delicatius,
per moderacam sibrarum cirillario-
nem, quod Ccilicet lenicer PEXTCE.
labaEUE, et quali inollicer allam.
bac, nec mordear, led prelse lua-
uietur: analogiam hrabes in guctu,
constar ex eract. 2. l. 4. quae hic
HON REPETO.
e TaCtu; quod aucem riUS Aali-
tus sit delicacior alio, perspicuum
est, nec difficile dictu ett, vndeil-
lud procedae; nam cum Liccus in-
terior, caloris opera, ducatur in
hralicum, ee hlamina, cerre quo
Praedictus ille Lliccus praepararior
CA, _ accuratius percotatus, sub-
actus; coctus, etc. dubium non
est, quin halitus quoque, in quem
duciturs delicatior AE, lubrilior, le-
nior, e c. analogiam hrabes in lino,
cannabe, Terico, & c. _ in aliis OIm
nibus, quae in sila duci, ac neri pol-
TUnE.
PKDF. X ∞1 LF+.
FTalicus ddoinus non io na
sternurandum pronocat: HIoc duo-
bus modis Aeri porest; primo, quia
corpuscula talicus, cerebro, per
nares, inspiraci, cerebrum iptum
ad hunc sernutationis morum Pol-
licirane; hic quidam pulveres, na-
Fibus.

## Folio 343 — 779785487:0401
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000401.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L IB. I. DE SAPORIBVS QC.
ribus, in cerebrum, cum aëre, ad-
ducti, ad Sernurandum prouo-
canc; sc lumen oculo appultum,
Si paulo illustrius est, eumdem et.
Fectum praestar; secundo quia mem-
beana naribus incernis obducta, 2b
aeri halieu rellicacur, sic afFrictu
lenioris plumae, naris interior ci-
tillatur, ad cudem sernucacio-
nis morum; in his nulla cs peni-
riis difficulcas: Flinc omnis odor
vim hanc non habet, sed cancum
ille, qui paulo acrior, vel acurior
ect.
PROP. XCLX.
Odor lachrymas aliquando ciet:
Cur Fumus lachrymas cieae, iam
alibi dictum, vel Calcein indicarum,
est; constat enim acrioribus illis
corpulculis, quae glandulas ocu-
lares, lachrymis praegnances, vel
licane, e ad expreltionem humo-
ris Collicieant; idem lupra dictum
est, de haliru, qui ex cepis acrre-
ctaris, vellectis, in oculos invo-
lac, de lacheymas exprimie; ita-
que non mirum est, li lachrima
quibu sdam Auane, inspirato dum-
taxat halieu odoritero, cuius por.
tio cum oculis incidat, acque ille-
bacur, hunc effectum haud dubié
Praectare porect: noni aliquem, cui
rolarum odor lacheymas expriime-
bac: verum vero halicus oculis ap-
pullus hoc efficerer, vix alias per-
luadere mihi poreram; equidem
de acriore hatieu, dubium mitri
NOn eFAE, guod FeHerA EH FMAS;
cum cepicius halicus prorlus enin-
cune, ac de Cuavissimo rolarum ha-
licu, quis hoc crederet; igitur ob-
Eruetis probenaribus, quancumuis
oculis praetacus rolarum odor illa-
baruc, lachrymas non cier; rude
penicus concludo, hunc effectu
Prastari ab ca porrione halitus,
quae naribus inspiratur; est enim
maxima altiniras; inrer slandes
Oculares, de narium meatus; in
iplo linapi hoc iplum manifeltum
est, quod cum aliquem naribus
corripiat, in lachrymas ille Racim
crumpie; praeterca lachrymantibus
per nares etiam humor distillat;
immo nonipuerum, qui dum Ac-
Fet, LICcOS Oculos praeterebat, tOtO
humore naribus rberrim distillar.
te; AaeC FCvCTa AeTINON PONUME,
niu maxima Eir glandes oculares
inter, et narium meatus, commu-
nio, ac contentio.
PROP. C
Odor cerebrum confortat, vel
male assicit; Ouia Scilicer diffundi
cur in halitu, qui per meatus na-
rium, facile in cerebrum Lubic;
quod aurem quidam halicus cere-
BEIIM CONFOTFEME, AEGHIE RCCICCHE,
vel remperaro calore, vel luaui
afflatu, vel aftrictu, nemini dubium
esse porest; quod quomodo AAE
huius cerre loci elle non porest
VEDAEEE; brenirer tamen indico,
in cerebro multas percolationes
Eeri, idque per exiguos meatus, E-
brarumque plexus; aE non raTO
accidie, Aibrarum illarum plexum,
ita obsteui, vel ab HINOTE eXCre-
mentirio; vel ab halitu COnCFCTO,
re percolatio recte heri non polsit.
porrohalicus inspiracus ex cerebro
illaplus, huinsmodi obstructiones
tollie, vel larando meacus, suis
corpusculis, vel scringendo fibras,
acque humorem exprimendo, vel
exuoendo excrementicium humo-
rem; analogiam habes in cabaci
puluere: quomodd verd cerebrum

## Folio 344 — 779785487:0402
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000402.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
344
PEZ SICAE TRACT. IV.
ab aliquo halicu male afici posir,
dictulane difficile non est; iempe
halicus acrimonia Abras cerebri
molliores lacerat, sringit; de li
crassiries adsc, penitus obstruit.
DROD. CT.
Oui rheumate laborant; nullo
fere, vel modico salrem olfactu, va-
lene, Ouia Ccilicet rheumaris hu-
mor illos meatus obstruit, quibus
Cc lc Filarim odoratus halitus insr-
muaret: hinc cheuma nares iplas
aliquando ita corripie, ve rix du-
cendi anhelicus locus Tuper(r; igi-
tur obstructa sbra, non modo
halirum odoris vehiculum minimé
admictune, verum eciam, quancum-
uis admictane, ab co camen non
afFCIUNEUE; RUIOE enim ObsrUCNS
minus dociles reddic; led quali
undequaque Prinsir, premic, 2c
continet, etc.
PROD. CTT.
Odor non raro rheuma pronoeat,
2et conciliat: Ratio est, quia vel
aliquando in meatibus concrelcit;
hinc obstructio; vel porius cere-
bri laxacsibras; praeserrim si vel
lubricus est, & pinguior, re Sic lo-
quar, vel pauloacrior; nempe
ricique, mearus, plexumque A-
brarum laxat; hinc iultus humor
distillar; hinc rheuma: analogiam
clarissimam habes in Fumo, qui
eriam rheuma naribus conciliar.
Ouares. an qui valent ingenio,
obcusiore lint oltactu: Respondeo
rem re plucimum ita se habere;
mulciplex rario afterri porest, vni-
cam cantum attero; quia iis, qui
ingenio valene, optime capuE DUE-
satur; nempe dociles fibrae nul-
cur rhcumate re plurimum, vel alio
capiris prottuuro laborane; scd
pheumatis distillatio obculiorem
oltactum efficie, Per PrOP. 1OT.
hinc qui granioribus licerarum
Audiis diu incumbune, non parum
Epuune, rel nares emungune; quia
per capiris concentionem mulei.
Plex lanc morus sibris imprimi.
tur, quo humor quali exprimitur:
aec.
PROP. CTTI.
Sunt quibus onus odor placet; qui
aliis displicet; Idem de Lapore di-
ctum est Cupra, eAque eademm r2-
tio, a diuerlo Abrarum organi
plexu, ee Cacu perica; v. 9. Tune,
quibus ruex odor grarissimus cA,
quem camen alii vix ferre pol.
TunE.
PROP. CTV.
Oui rheumare laborant, non raro
terrum odorem naribus spirare sibi
videntur, quem tamen alii minime
sentiunt: Ratio est, quia humor
ille, quo torum organum fere di-
lucum est, iis corpusculis constat,
quae talem aftectionem imprimunc;
analogiam habes in amaricudine
illa, quam non raro in lingua sen-
ris; porroillum odorem praeser-
tim senris, ubi paulomaiore nilu
naresemungis; tunc enim praedi-
cta corpuscula vi quadam ineru-
duncur, vel tibras iplas magis pre-
munc; analogiam habes im manus
qua Epinas arctius, de presius
Arinois.
lam obcructionem pariuneur;isi de le iplo Cardanus restatur; quie
Ccilicer
2LC2..
L20i00 eout slrepiotot ebct Valesa
semper olfacere existimant: Quod

## Folio 345 — 779785487:0403
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000403.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L.IB. l. DE SAPORIBVS, RC.
Scilicee hbrae oegani ab halicu prx-
senri, vel incerno humore, vel ex-
CreMenEO, eo Fere modo affectae
Tune, quo Culphurens halicus, ex -
rrinsecus inspiratus illas aHICCreF:
analogiam habes in gultu; hine
cuncta illis Culphur olere viden-
tur; hunc tamen odorem alii non
tentiune, sed cancum ii, quibus
inest perpetuus comes.
PRO P. CVI.
Odor e loneinquo eratior, e
suanior est: Cum dico e loginquo,
ne quaelo cancam dictantiam cogi-
tes; inera quam odor diftundi non
possit, sed mediocrem, Ccilicet,
inter extrema: hoc polico, Facilé
Piobatur haec prop. quia non est
dubium, quin cum halicu odori.
teromulcae parricula hererOgenEX,
cruda, minus cocta, 2C PeaPAL2-
tae, cerrestres Ccilicer, et cralliOres,
quali ab aliis rapeim CuIbFCDER. COrI-
iunCta SInE, qua sensim delCen-
dunc, dum scilicet per medium
aera, halicus odoratus diffundieur;
adde quod, hoc modo quali per-
ColatUE ac deFxCAEUE IN ACEC, TaN-
quam in lubcilissimo cribro polli-
nario; ioicur purior deindenari-
bus illabieur; igieur non mirum
ek, si gracior e luanior Centiarur;
denigue dubium non est, quin af-
Periores, et cenaciores halitus odo.
zati parriculae illis acomis, pExe(er-
odorem Spirarene, ex ipla concu-
cim oblongis, quae curmarim in
aere Auicame, impliceneur, et adhae-
reane; igieur ab his liberum hali-
tum puriorem, e luaviorem esse
necesse clF.
PROP. C VEL.
Elores contusi odorem mulant.
Lione, noui meatuS aperiUnEUE, aE-
que illae particula, qua per prio-
ics Poros minimé auolare pore.
TanE, proprer crassiciem, per ain-
Pliores mearus, auolane, ad de quod
in ipla concutione, aliquae partes,
ri quadam exprimuncurigieur non
mirum est, si nouus odor lenria-
CIL.
DROP. CVTFI.
Flores fructusque maturi singula-
rem (pirant odorem; Ouia in Fructu
macuro succus est probe Tubactus,
et percolatus; igitur in lubeilion
rem, et delicariorem halicum duci
ac veri porest; igitur odor precio-
SiOr _ Luauior elt; hinC In CO PEX-
Terrim Capor e odor conneniune,
quod pertectam reerque lucci co-
ctionem, ac percolationem deli-
deret.
PR OF. C+ AL
Ouidam fores multo calore indi.
eent ad praeparandum odorem: Ouia
Ccilicer cralsiore _ renaciore (uc-
coconstane, velilia; hinc odor
diurino calore concoctus, acutior
deinde ee tenacior eAt; d haec est
ratio, propter quam maiorem d
diururniorum calorem deliderac;
cum tamen sint aliqui AOreS, qui-
bus maior caloris vis eorum odo-
rem exugir, a extraurie; re Cupra
de riolis dictum est.
paus optime Oollat; latio reio
tacilis ett; Gura corporum CuCcus,
Duia cum ance per porostamum praelerrim plancarum, optime co-
Tom. IL.
L X
quirur;
L LCC1. Lo
Calida regiones aenitores e tena-
cores odores ferunt: De Arabia Hu
alcut, hoc sadde Phitolo-

## Folio 346 — 779785487:0404
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000404.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PAIYSTC
quirur; hinc optime in halicum
odoriterum duci, ac neri porest;
exemplum habes in chure, myrehia,
Atyrace, balTamo, ac.
PROP. CXI.
Teter odor non raro aborrum in-
fert; v. 8. Odor lucernae extincta;
carri Retic (ve aic Plinius) vita Im
peracoris; ratio cl, quia terer ha-
licus ica Abras cerebri aftciE, VE CX
is, motus, ad reerum vlque teadu-
cacur, vnde in fbris veeri, quae
cum AbriS Fcetus, in ribilicari
trumco, taecundo nodo, vel osculo,
copulantur, calis dererminatio re-
sulcer, qua lepararionem, Peu de
slucinationem inferar; analogiam
habes in rehementi humorum agi-
ratione Foemina praegnantis, orta
scilicet, vel ex acci dolore, vel ex
Cubiraneo panore, vel ex rabic, ec.
Porro odor ille, qui aborrum pro-
nocar granissimus esse deber, qualis
est Culphuris _C. Flinc camen non-
nullos reiicies; qui roluncideo ex
odorecerro consequi, quia Fcetus
dum illum refugie, le sc agitans,
mbilicaria vala discumpic, ac. Ped
haec rario paulo sroplicior cA; HCc
enim odor ille ad nares FOerus per-
menir, re consideranci pater.
PROP. CZII.
Gratus odor praenantes maximé
reficit, aque recreat; PFOPTEF Op-
poliram rarionem; nempere plu.
rimum peaeonances, faerido hralieu
laborane; quia cum Canguinis men-
Arui purior ac detaecacior porrio,
Fcecui, in alimencum cectat, reliqua
porrio parum cocta, e cruda cere.
brum maximé afticir; nempe inde
non raro cceminae inlaniunc;igitur
ARAcT. IV.
bene, ve Facidus ille castigetur.
modo alio rulux morbo non la
BOrenE.
PROP. CXIII.
in eo morbo, quo sursum vulna.
plus aequo adducitur, quemque vulnae
stranculationem vocant, granes odo-
res sursum, per nares, suaves autem,
deorsum, ipsi vuluae asstantur: R 3-
eio est, quia grauis, de quo iam (i-
Pra diximus, p. 1F1. quod abortum
interar, cam decerminationem à
cerebro, ad ruluam traductam con-
ciliat, qua scilicet rulua se se de-
mierie, laxaturque, ac explicaturs
idem pexestat Cuanis odor infra ii-
Spiracus, sed alio modo; nempe luis
hlaminibus, AbeaS vuLAX CONETA-
ctas, blande cirillar, acque demul-
cer; ita verigore dinsillo. le le pri-
Cino Cacui restiruane; Luauis FameM
Odor, naribus in(piraLaS, nON FaEO
contrarium efectum praestac; quia
decerminatio contraria esse vide.
tuE; Ced de his (10 loco Fuse 20c-
uS, Quancum Ccilicee rerbotu
honestas parierui.
PROP. CZTV.
Odor facile in eossipio rerinetur:
Rario clarissima elt; gnia cum odor
hralieui insc, de halicus, ex Elami-
nibus conster, cerre non mirum et,
E Alamina, cum Alaminibus Facilé
implicentur, hinc molchus in gol.
Cipio alseruari Colet, hinc ca Facilé
miolcho aMlaNEUE, d inOdOFAnEUE,
quae filaminibus constane, re chi
FOtheCE.
DROP. CX V.
Odor in vacuo non asunaere
eomodo, quo un aëre, diffundieur;
erato ac luaui odore recreari de Pempe halicus odorarus ab aere
CuCinETIIiX

## Folio 347 — 779785487:0405
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000405.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L IB. I. DE SAPORIBVS, QC.
Suctinetur, immo ec Curtum ab co
excruditur; alcendune enim leuia,
quia Curlum a geauibus descenden-
ribus extruduncur, ve rract. 1. l. 4.
demonstracum est; sed à vacuoha-
licus fustineri non pollet, nec Tur-
tum extrudi; hinc deorlum melius
PeHEIECEUE, GNaI FUETUII, CUM Ca-
Ien nunc Fecus accidat; equideim
aliquo modo in racuo diffundi
Pollet, opera Ccilicet pocenciae no
ericis media.
PROD. CXYI.
Terra loneoasta arefacta, modico
imbre affuso, non parum olet; PAECE
experientia; quia cum cerra calci-
nata multas particulas ignis conti-
Deac, modicum illum humorem Aa-
eim exugie, (est enim poro(a) atque
Faretacie; hinc anolat halicus; hinc
odor; nec enim purus rapor cte,
analogiam clarissimam habes in
calce, cui humor aftunditur; in
lareribus berre coctis, _c.
DROP. CX V TI.
Corpus odoratum liquidum, effu-
sum mulcum odorem esstat: V. 5. vi-
num oenerolum, 2CerIM, SC. liceF
in vale aperro concentum minus
oleac; ratio est, quia in eAtusione,
non modo magna parcium agica-
tio, sed eriam dinisio AC; hinc Ra-
licus ance recentus, libere auolari
adde guod ex illa collisione, quxe in
effutione neceltariO AE, IIIIUIMCFX
Parricula reliliune; denique cum
Carim proprer siccirarem Foli, li-
quoris effusi maior porrio exsic.
cerur; quid imirum si maxima
odori halicus vis extralerur; hoc
olent: Racio pacit ea cts uta
exicum non invenial, Cuut ad alia
tum partium ploxi FexIMeREUE, CeF
te ipla agirario plexum Coluic, viam
Facie, parres dividie, hinc dum li-
aurem praelertim accidie, (I VINCIIM
in coctos lateres eFFundacur.
L LC2. 21L
quorem calidum agicamus, magnam
Tumi vim aCcendeie ridemus; idem
accidie in liguore odorato, cur
hocrantum discrimine, quod sci-
licet 2(TurgenS ex eo halieus ocu-
los Fugiac, quibus eamen crassior
Finnus, vel rapor Cubiicieur.
PROP. CZIZ.
Duidam homines odorem praese-
runi, tetrum alu, aliis suanem; Flinc
illud, pastillos Mirrillus olet, Sem
pronius hircum; hinc quidam
RySEOTICI MAEFANE, Cx Alexandee
corpore fuanissimum odorem Coli-
cum cMlari; rario ex dictis difficilis
non es; succus enim alimencitius,
in quibuldam, accurarius, in aliis,
negligenter percolatur, vel inquod-
dam corruptionis vitium degene.
Fat; hinc Cuanis odOr, (IaCCUTaTA
est concoctio, inde rero granis, (I
minus accurata (ic, vel forre aliqua
corruptio interhe; POrro verem-
peramentum igneum oraueolen.
eiam conciliac; ve in leone videre
est; nempe nimia vis ionis accu-
racam percolationem impedic; quia
Censim Aeri debet; ita nimius nu-
mor, peaeserrim si cum modico ca-
lore coniunetus (Ic, vel terrum
odorem affere, vel nullum; icaque
muleus calor, velignis, sed probe
dinilus, ac percolatus, IEX VE nec
quidquam humoris crudi, vel su-
verdtui relinquar, nec necellarium,
 2
25
Flinc odorata, quae acitantur, plus
cum maior halicus portio liberum

## Folio 348 — 779785487:0406
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000406.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PHXSICE TRACT. IV.
ad rectum Racum, iustumque R- cur; analogiam habes in iis cor-
brarum vlum, exerudat, Luanem
corpori odorem conciliae; hoc
remperamencum Alexander habuic;
igneum cerce, celle ira, d bellica
LaudlC, CpEIIIUI CaIEM, VE FOECOrC
sixe cum corporis; cum animi do-
ces celtancue; igieur quid mieum
ett, si gracum spirabas Odorcm, cur
durem aligui ceccum odorem emir-
FaIE, vel ex pulmonibus. vel ex na-
ribus, vel ex dentibus, idco Ac;
quia paes aliqua COrrU Ea, vel pu.
erida cerrum illum halieum extra-
lar; sed de his luo loco; quidquid
sc, nunc rancum indico, odorem
ab halieu pecendum esse, huius re-
ro carionem a tali corporis, unde
extralat, satu, vel naciuo, ve in
iis, qui calem odorem comirem
Cemper habent, vel alciro.
DROP. CZX.
elinc facile intelliei potest, cur
quorumdam animalium quadam par-
res suauissimum odorem praeferant;
v. 5. Aercora quorundam anima-
liumr, ve damarum, marrium, ac.
cesticuli castoris, Cudor Felis odo-
rata, vulgo cinerre, Pantherx pel-
lis, Qc. nempe hic odor ex cali
halitu; hic porro ex tali lucci per-
colatione educieur; ve pacet ex di-
etis: CUF verO excrementa ferarum
non adeo cerrum odorem exhralene,
ideo tc, quia moru, quo maximé
valene, nimiam corruptionem im-
pediune quia mouillo, ita laxan-
rui pori, ve cruda corpulcula, de
varum cocx humoris parciculae
aeolene, qas animal, si orio aF.
Auar, omnino reciner, non Cine
aliqua obstructione, ee corruprio-
ne; trinc aliqui ocio maicelcere,
languelcere, dc hebelcere dieur
Poibus, qua nisi aliquando excu-
Fiantur, aeque agirentur, corrumpi
Colene, ve cricieum, panni, celae,
Pelles; ipla curis aniinalium, qua
detricari Colec, vel rudiore parno,
vel pumice, vel Arigili, ecc. ad de
quod, Ferx. agrestioribus, donen
Cica vero animalia, delicarioribus
cibis rescuntur; at cibi delicatio.
ses corruprioni magis obnoxii
Tunc; hinc HOINIS CXCLCIMENCA PUHE
omnium faetidilsima; hinc RercO-
ra illorum animaliam, quae carne
velcuntur pestime olene; lecus il.
lorum, quae Fceno: Porro ratioma.
nifelta cuincie, delicariores cibos,
corruptioni magis obnoxios elle;
quia in corruprione Coluitur Abra-
rum plexus; led delicatior plexus
Facilius Coluirur; hinc caro perdi-
CIS CITIUS COFLUIDIEME, qUaM CACO
bouis; quia delicarior cst; led haec
Perspicua esse existimo.
PROP. CXXI.
Corpus odoriferum diversimode
exhalari porest, ad diffusionem odoris:
Deimo accendirur nonnunquat
re odorem ernaler, ve TulphuIr, ec
alia corpora, quae paulo crastiora,
de renaciora lune, nempe multam
rim reloluentem deliderane; igitur
_ inslammari; lecundo, corpus odo
riterum carbonibuscancum imponi
Pottulat; si enim accendieur, plus
aequo reloluirur, geatumque odo-
rem amirrie; ve videmus in chure,
pastillo, Rc. cerrio, quaedam lune,
quae humore prius dilui volune, ve
cacyophyllum, ve scilicet lubacto
illo corpore, ab humore, corpuleu
la odorifera exprimOnEUE, es cum
eodem deinde, vi caloris, extralen-
cur; Ouarto, simplex attrictus ali-
quando

## Folio 349 — 779785487:0407
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000407.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. I. DE SAPORIBVS, RC.
quando Paris esse videtur; Sed HaeC
Cune Facilia.
PROP. CZX L L
Caissa omnes, quae ad odorem per-
tinent, explicari possunt: Primo
caula productina, qua proprie et-
ticiens non elt; cum odor ex pri-
mis qualiracibus resulter; onde il-
lud omne dici porest caula produ.
ctiua odoris; quod rorum id po-
nIE, ex quo odor in actu primo
relulcat, id est calis corporis Cacus,
EC. causa vero odoris in actu se.
cundo es cum ipse odor in actu
primo, tum calor, cum excustio,
cumhumoe, qui corpulcula odori-
fera incerdum cducir: Secundo
caula incensina est, vel calor, qui
etficie, ve maior halicus vis extra-
letur, vel Polum, quod maiorem
vim lucci suppedicae, vel venrus,
qui mulcum halicum collioit, _c.
Terrio caula destructiua, est illa,
quae talem corporis Ratum destruie,
vel per relolutionem parrium, vel
per nouam alcerius corporis admix-
tionem. Ouarto caula remistiua est
illud, quod impedie, ne vel odor
exhaletur, ve frigus, obstructio; vel
ne diffundatur, re vencus; Ouinto
caula conseruariua odoris in actu
primo, est illa, quae calem corpo-
ris ItALIIM CONFINEE, aC CONTCTUAE,
dc vero odoris in actu secundo, est
ea, qua elicir, ne cam cico hali-
cus odoratus ditlerur, de ita Cxte-
nuetur, ve sencum amplius aAicere:
non polsir; est aurem, vel tenacitas.
halicus, quxe impedie, ne ParTES
separentur, vel maxima vis ciuldem
halicus; Sc restes odoribus imbu.
Ex, luavem odorem post se relin-
quune; idem dico de capillis, chi-
rochecis, si odor paulo tenacide
est, qualis est moschi, succini,
PROP. CZZIII.
Ouod praestat sapor in humore
hoc facit odor in aëre: Nempe hu-
mor diluic. Cubisir corpus lapidum,
corpulcula educie, ee in incimos
linoux recellus denchie; aei VeIO
halicum a corpore odorifero exci-
Dic, diuidir, Turlum exrrudir, quo-
gnoversum diftundie, purgat, ac
tandem lecum in intimas nares de-
ducic: hinc Alexander dicit in
Problem. l. 2. 9. 62. Tolida cactu
percipi, liquida guctu, spirabilia,
vel aerca oltactu; quamquam ta-
ctus criam alia percipie, Scilicer
calorem, Frigus, immo et ipla li-
quida: itaque halicus odorarus.
lccis corpulcis inest, qua mulco
ione constane, modicohumore, de
modica rerra; humore quidem, ve
lccitas ipla reltaruE; TErEa VeiO,
quia terra Curtum non auolat, nitr
per accidens, quatenus scilicer ab
aliis corporibus leuibus cuchitur 3
tilarim aurem alcendie halicus, ve
videre est in lucerna recens exrin-
Eta, quippe his hlaminibus AbCa
Organi implicaneur.
PROP. CZZIV.
aa  onsfio oisit
itn pollent, ut canes; Ouia Ccilicce
organum pluribus tibris, iilque
delicacioribus, magilque ad atte-
ctionem recipienda dispolicis con-
sac; nec enim cA, quod quis ire
cereorum huius rer caulam reterats
quis enim mescie, fibras humani
cerchri eHe lonse delicatiores; igi
tux ABCaS Organi melius dilposiras.
habene; praelertim quia orgaum
Liccius habene; piruica nempo alia
L X
vius
ECa

## Folio 350 — 779785487:0408
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000408.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
E ET YS C A TR ACF. IV.
via purgatur; Ccilicet ore, vel lin-
sua, vel poris illis, quos in extre-
mo nalo distincte vides; nili Forre
dieas his poris eriam halicum odo-
riferum excipi, quod certe dicinon
porest, nempe illi pori perperuo
madene, igitur dicendum porius,
his poris, piruitam purgari; quam
halicum odoriterum adauci.
PROF. CZZV.
Odorum finis ex dictis probe intel-
ligitur; Nempe hic quali duplex
ett; primus ventriculum, alter ce-
rebrum spectat; ventriculum qui-
dem, quia plerâque animalia ol-
factu primum cibos delibane, ve
videre est in canibus, felibus; im-
mo odor volueres Collicitar, aeque,
clonginquo; ad Fcetentem. clcam
inuieat; cerebrum vero, quod sci-
licet mulci odores confortant, ac
rCcreanE, rE constar ex dictis.
PROP. CZ ZVI.
Explicari potest. onde odorum
disserentiae ducantur: Diverlos nem-
pe odores, ex diverla affectione,
organo imprella, cognosciimus;
dico eidem organo; nempe idem
diuerlam vero affectionem, diver-
Cus talicus imprimic, eidem scili-
cer. codemque modo di(positOOE-
gano; diuertus aurem est halitus,
qui diversis corpulculis, de filami-
nibus constue; diverla demum CunE
corpulcula, vel Alamina, quae Cub-
riliora lune vel cralliora, Aexibilia
vel rigida, mollia vel dura, diluca
vel pura, aEpera vel lauia, tenacia
Odor, diverls organis, diuersimo-
vel non renacia; aculeis armata
vel inermia, dc. vide prop. 50.
ne hic eadem repecam; isitur illi
odores differune specie, qui noca-
Bilicer differentes affectiones, cidé
OrgAMO iPPIUnE, re ConstaL;
de dispoliris, diverlas affectiones
imprimie, re constar ex dictis: ob-
Tervabis aucem, rE bene 1ionee
Philolophus, non suppecere nobis
nomina; quibus odorum species,
ac differentias appellemus; ac pro-
inde a Caporibus, ad Odores tran-
lata Fuisse; hinc dicirur odor, acet,
acurus, acerbus, austerus; audis
Caporum nomina; non camen dici-
tur acidus, CalTuS, amarus, pin-
guis; de alpero et dulci, dubium
este poster: quidquid sc, dulcis
dicitur Ponus, Capor, Tomnus; ad
alia quoque eraducitue, ve duleis
rolupeas, dulces illecebra, dulcis
Orario: mollis odor dicitur à Pli-
nio, irem nolle vinum; TTinc eum
cactus, guctus, ex oltactus in mut-
eis connoniane, quaedam lunt aspe.
ra, vel acerba, qua organum malé
afticiune, ve fcabra Cuperhcies, ca-
ctum; acerbum vinum, sustum;
oltactum denique grauis odor: hinc
analooia divertarum afFectionmm,
quas obiecta er Sibilia iI priIMUNE,
analogiam nominum induxie; e
cum exguisico cactu homo polleat,
ab ipso tactu nomina, ad alios sen-
Tus craduxie: et cum prortus he-
berem odoratum hrabeat, vix vi-
lum proprium nomen hic Cenlus
haber, quod scilicec ab alio sen (i
eraductum non (Ic; de iis quae su-
Pra adduximus iam constat, de aliis
idem dici debec; v. 3. acer odor
dicitur, sed ducieur à vitu; lentus,
a cactu; icem granis, mollis, li-
quidus; Foedus eriam a vilu, Xt c2-
ctu; cerer commune quoddam (0-
NaC; SC diCIEUT TCFEF HONIO, FCTEUI
Facinus, ceter Lapor; igieur odor2-
cus rixvilum nomet diuersis odo-
ribus

## Folio 351 — 779785487:0409
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000409.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L +B. I. DE SAPORIBVS, QC.
ribus eribuir, quod ab aliis sen(i-
bus non eraducatur: nempe horo
hebere odoraru pollens odores
omnes minimé discernie, quod sci-
licer organum olfactus humidius
hiabeat; quod cerre a natura pio-
be insticurum est, ne scilicet ab
odoribus, cum aëre semper inspi-
ratis, hominis cerebrum confun-
deretur.
PROD. CZZVTI.
Odorum species ad aliquot classes
renocari possunt; Ilanc propolirio.
nem cerris numeris distinguo, quia
Forre paulo longior erie, ve Facere
Expe Colemus.
1. Onemadmodum in Caporibus,
dantur extrema species; e media.
exrremae quidem inoratae oustui,
media vero duleis it luauis; ica
prorlusin odoribus accidic, ve enim
corpulcula cruda e Frigida acer-
bum Caporem; acria rero, e cali-
da, amarum; cocta demu e
mollia, ac probe percolata, dul-
cem conciliant; ica crudus quidam
halicus, hoc est crudis corpusculis
constans, qualis est papaneris, ri
ridis nicorix, d aliacum quarum-
dam herbarum, acerbum quem-
dam odorem prxfere; quem acer-
bo Caporiiure compatares: calidus
vero halicus, muleo ione constans,
acrioribus ee rigidioribus corpul-
culis, rerrum odorem tacie, qui
amaro sapori quali respondet; in
cimice hunc odorem sentis; deni-
que Cubrilis halicuS, CX pExparaTIS,
coctis, ac probe percolaris cOr
pulculis constans, Tuauem odorem
efticir, qualem odoraris in rola,
molcho, ec.
2. Dulcis odor, sic enim (u2 -
nem illum appello, quen r. 8. is
molcho, rola, iride, Ec. Odora-
mur, dicic halicum benigniorem,
hoc est, cuius Alamina, Subrilia
lunc, re Facile penetrene; Aexibi-
lia, ve sc se melius intInVeHE; nec
enim Aibearum meacus recti Cunt;
laeuia tamen ac probe digetta, &
compolita, Cine alperitare, sine
spinis, e aculeis, linc reribus de
aCrimonia: FTInC FEUCEUS MaEUEI
huiusmodi halicum exhalant; idem
dico deRloribus; eune enim (ICCHS
probe percolacus elt, e coctus;
acqui ex hoc succo halieus odora-
tus educitur; hinc Fuctus aru-
relcens colorem, Caporem, e odo-
tem mutat, imo e CuIm COrPO-
ris satum, qui tactui lubest, in
ratione mollis, e duri; nempe Aa-
vescie, relrubelcie, dec. cum priiis
crudam cancum riciditarem praefer-
ret; idem dico de Aoribus; ioicur
cum fructus maruri luccus sIE pro-
be percolatus, e coctus; a cum
ex eo odoratus halicus, cum luaui
OdOre exhaleruE; cerce hunc hali-
cum iis filaminibus, vel corpulcu-
lis constare necelle est, quae sIne
recte pFAPALATA, aC percolata; 2C
proinde lxuia, docilia, Tubrilia
omni Ecilicer crudicatis rigore de-
Polito.
3. TIinc quaedam, dum cruda
nullum prortus, vel inorarum odo-
tem aMarent, cocta gracum extra-
Lanc; exemplum habes in ipta CaF-
ne, qua dum cruda est, nihil Fere
olet; alta tamen, praelerrim vbi
ex calido veru educitur, iucundur
efFundie odorems; idem dico de pon
nis coctis, idem dico de lancibus.
illis odoriferis, vulgo cassoleties,
in quibus cum aqua Folacea,. cis
erium, caryophyllura, cinramon
mun, ee alia tuniusmodi admilcen-
 a

## Folio 352 — 779785487:0410
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000410.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PH YSICE TR ACT. IV.
cur: rario iltorum omnium cadem
est; calor enim cruda corpuscula
Tubisie, maceraE, _C. Ita VE OM-
nis rigor, omnis alpericas casti-
SeTUF.
4. Dulcis odor mulcum ionis
hraber, sed probe dinit, nulla fere
cerra grauis, mediocri tamen va-
porc diluri; de muleoigne dubium
elle non porest; nempe illa filami-
na ab ione rancum esse pollune;
quod aurem ille ignis probe divi-
Tus Cic, aeque lubactus, perspicuum
est, quid enim aliud macuritas pexe-
Aac: Dices maturicas est coctio
quaedam; led haec collioit porius
partes ionis; igirur non diuidic:
Respondeo colligere in tlamina, Peu
Aibras, in quas Ccilicerignis ducieur;
Separat tamen illa Alamina à le le
invicem, eaque abstergie, laevigat,
ec. 2c proinde, licee particulae
ignis in tilamina rniantur, acque
ducarieur, eaque Cubrilissima, ope-
ea coctionis, complanatur ramen
omnis huiulmodi corpulculorum
alperitas, ecc. praeterca dixi nul-
Jam fere terram inesse; quia cum
haec Klamina sint Subcilia, e Aexi-
Bilia, Facile auolane, de Partes ter-
EX FOlINGMLME; LUNE EAIMEH CUM
medioeri vapore coniuncta, nu-
mor enim facile exhralatur.
5. Acer odor versus alteram ex-
rremicarem rendir; in Culphiure
peobas; dicir autem hic halicus
Tulptrur hunc spiret odorem, nOn
imulcumignem, reparer, sed cum
acriore materia coniunetum; Fila-
mina crastiora, alpera, inaequalia,
Spinis horrida, Sriata, a quibus
Fcil. Organi Abra dire vexantuE, TOE.
GLeHTUE, MOrdeHTI, _C. an alo-
siam habes in lapore acri; nempe
difticile dictu est, modo concipias
Culphur, mulro quidéione consta-
e; hinc Ratim accenditur, vel (0l0
idem praestar acer halicus, aëri ad-
contactu; luccum tamen esse neoli-
Genter percoTaEu, aC PERPALATUI;
nec enim exrra Organum regeTantis
Facultatis accurata AE percolatio;
idicurnon mirum ckt, si cum maio-
ribusionis parriculis, mulea PaTTCS
rerra inspirentur; hinc corpulcu-
la cralsa, acria, mordacia, dc.
in bicumine aliquid simile habes.
6. Extremus odor, qui amaro
responder dici porest, Faedus, atei,
ceter purris, Faridus; talis est odor
cimicum, ee nonnllorum eXCre-
mentorum; immo Canies carnis
Purrelcencis faedum odorem lpiraci
sc enim reloluuneur parres cumul-
inacim, non vero per deltinacos à
nacura ncatus, polt accurncam per-
colarionem; hinc laxiores carnes
cirius purrelcune; hinc luna aspe-
ctus nion paium conterr, proprei
humorem laxancem, quem illa Cup-
Pedicac; mulcum etiam peaestar cali
ratio; hinc laeviente bruina, e borea
Rare, difkcilius CarO purre(Cit; XR2-
re vero, d Aance austro, carnes cito
Putrelcunt; quia laxantur pori, et A-
brae, quas camen frions contrahie.
7. Acurus odor ab aeri versus
dulcem promoverur, ectque medius,
inter dulcem, et acrein, talis est
odor pleudo nardi: POrrO quem-
admodum 2curus (apor diuertus est,
ita e acurus odor; nempe alius ad
accimonia propius accedic; talis est
ceparum odor, dum acrrectantur,
vel secanur; alius ad dulcedinem,
calis est cupressinus odor; alius
acurus purus elt, de quo lupra, vide
PFOP. 55. Flinc iam habes quatuor
mixcus, aduerus nares; cur vero ocorum simplicium species, incet
quadu

## Folio 353 — 779785487:0411
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000411.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
L. 1B. I. DE SAPORIBVS, QEC.
Quas, niacas innumeras Feré ha-
bebis; E enim colam vel moschum
in Cuaui, seu dulci colloces, lilium
cerre paulo acurius est; cum jalmi.
NIIB; CFOCHS, FOLmaTiNAS, Iu-
niperus, rura, cuprestus, serpyl-
lus, chrmus; amaracus, nardus,
dec. his adde succinum, vulgo
ambre eris, chus, plures relinas,
ballamum, aliosque, cum simpli-
ces, tum mixros odores, qui in-
ter acurum e dulcem collocari
Pollune: Cunc ctiam alii inter aCu-
cum ex acrem, v. 8. halicus ille,
qui c recenti musto anolans; cel-
lam vinariam occupar, icemque bi-
cuminis halicus, _C. INEF aCFCM
e terrum lune eriam alii medii,
v. 9. halicus riti cornu, capillo-
rum, pellis, plumae, ec. quae
ad cerrum propius accedune; addc
FAEOLES CRCFEMCMEOEUI, _EC. hXeC
curtim eancum indico, quia ex
dictis Cupra, de Caporibus mixris,
perlpicua lunE.
8. VersuIS aliAIM CZEFCMIEaEeM
lunc eriam odorum species; vocen-
tur, E luber, Frigidi ac crudi odo-
res, qualis est papaueris, et alia-
rum herharum; calis est odor, qui
vulgo in subcerraneis specubus,
vel antrissencitur; icem ille, quem
purrida, ec Ragnans aqua extralat;
Porro quemadimodum tres Capores
consistune in frigido, e crudo
Scilicet austerus, acidus, acerbus;
ita postune este rres odorum spe-
cies, quae iplis per analogiam
quamdam selpondeane; vel enim
mulcum cerrx, e humoris crudi,
cumhaliru coniunccum elt;, vel mul-
cum humoris crudi, parum rerrae; vel
mulcum cerrae, et parum humoris
crudi; prima coniugatio acerbum
odorem constiruir; lecunda, Sra.
nem; cerria, aucterum; quam-
quam hoc nomen odori cribui non
Toler; horum exempla in muleis
herbis, Aoribus, radicibus, ha-
bes; iremque in caeno, in oris
graucolenria, dec. habes criam
species mixtas iltorum omnium;
qu2s prolequi vlera non vacat:
hinc Ceprem odores qualilimplices
habes; (cilicet dulcem, vel luauem
qui medium locum renee; dicie-
que pertectam per colationem et
coctionem lucci, parum terrae, ni-
hil humoris crudi, muleum ignis,
Sed in Cubrilia, Aexibilia et laevia
tilamina ducti, cres habes qui mul-
cum ignis, nihil humoris crudi lcd
mulcum cerrae, ignis inquam in A-
lamina rigida, horrida, alpera, et
crastiora ducti; (une autem hi aCu-
EUS, 2CeF, e reter; eres etiam ha-
beS, qui MULEIM TETEE, de Parum
ignis, dicune; Cuntque austerus;
granis, acerbus; (ex alios primos
mixtos habere poreris, iuxca Capo
rum analogiam, quam habes Cupra
PcOP. 56.
9. Hlinc non neminem resicies,
qui 28. Odorum species cAC, or2-
eis omnino aftirmauie; nempe lon-
se plures esse, vel inde cognolcis,
quod longe plura lInE COEPOTA
odoraca, quorum cerce nocabilirer
odores difterune, re perspicuum
est: iraque cerrus odorum, qui
Specie diferanE, numerus, detini-
ri non porest; praelerrim cum ho-
ino hebero Paris oltactu (C, qui
multas odorum species dilcernere,
seu distinguere non polsit; non
tamen PunE iNANIER, VE PATCE ex
iis, quae de Caporibus diximus.
10. Sunt adhuc alia capita, ex
quibus odores distingui postune;
neope alius masuo, alius pacuus
cAe
b1o0 110

## Folio 354 — 779785487:0412
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000412.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
854
PAZSICA YR ACT. IV.
esse porest; maonus, dicic multam
halitus odorari vim; parurus, con-
era modicam: praecerea alius acu-
tus est, alius obrules, vel hebes;
acucus est, qui organum Facilé
Fubie, acque altius penetrat; ob-
culus rero conrra difficilé Cubic:
acueus hoc traber a corpalculorur
Fubrilitare et duririe, ObEutuS aI-
tem vel a crassieudine vel a nimia
mollirie, retunduntur enim Faci
le mollia corpuscula; Deinde alius
eAt gracus, alius ingratuS; GratUS
est cuius delicariora Pune Alamina,
quae sibras organi delicarius pul-
FanE, IngEaTUS, COntra, qui vel
acrius pungic, vel arctius Aringit,
_c. Denigue alius est pertinaK,
alius cito crantiens; ille est; cuius
tilamina, propcer mulcam rligi-
Bemr, diu implexa manene; alius
veco ciro cransie, proptet materia
Faricacem: vno verbo fuanis odo-
eis eatio ducieur a blandiore hali-
eus axpullu, de modica sibrarum
dinilione, vel pullatione; acris vero
ab acuris, duris, corpuleulis; ObEnA
amoltitie, vel coniuncti vaporis
copia; pertinacis, a lentore, et
mulca rligine; ingrari denique ab
alperitare, crassirudine, cruditare
corpusculorum, ex quibus immo-
dica segnirur tibrarum dinitio, cen-
o, prestio, _C.
DROP. CZZVIIT.
Explicari possant ea, quae de odo-
moneant; Pect. 1. quae I. 49. e Fcct.
ribus leguntur in problematis Ari-
Borelis; Ariltoreles multis proble-
rata muleo ione constane, Ve PAECE
ex dictis, isitur in concoctione,
Peu percolarione, quae tc in reni
bus, acribus corpusculis, tum
eacus renum aperiunt: igieue
plus locii percolatur; analogiam
habes in vino albo; cum etiam re-
licae musculum vellicane, ac pro-
inde ad egectionem Collicicanc; haec
maeum locis, de odoribus dispu-
eat, quae ad nostra principia bre-
20. 4. 15. Respondeo quia odo-
omnia ex dictis perspicua lunc: si
tamen Polus. Odor veinam moveE,
alia cario dubio procul else deber;
Scilicer perenda, ab ipla affectionc,
in cerebrum eraducta, idque per
viter, ve nobis Colemne ett, redu-
CerIS.
IOTuMI e a cerebro, quod fbia
rum centrum est, in reliquum.
corpus, ac proinde in reheae nul-
culum derinaca, qua iptum muleu-
Ium, ad hune morum decexminat;
analogiam habes in moribus ani-
mi, ex quibus, propeer similem
P. Cur Odorara generA, EI
affectionem eraductam, sumiles
quoque in musculis, vel in aliis
Organis, IMOTUS LEQUIMEUE.
seminum, cum sirxium, vrinam
2. Cur Cudor eapitis non Faeteat,
ve Cudor aliarum parrium humame
corporis; l. 2. 9. 6. Rolpondeo
quia cum ludor ex languine AuaE;
est enim cenniltimi humoris porrio.
qua per exigna axreriarum orificia,
calore ranculiim laxaca, eAluie;
cerro cum Canouis in capire OpcimE
purgetur, cor Ccilicer reveriris per-
colacionibus, quid mirum, li non
ita pucreleat; ormnis aurem FOeTOI à
putredine: precerea laxistimi sut ca-
picis porishinc quidquid materia,
vel succi compurrelceret, in pilos
et furtures abic; igieur humoris
porrio, qua per Cudorem eAuic.
ab iiis corpuleulis libera, quae re-
erum odorem conciliarent, non Fo-
teri quod aurem huiusmodi luccus,

## Folio 355 — 779785487:0413
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000413.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L 1B. I. DE SAFOKIOV, UL.
qui in pilos, e FUIIFATeS aBIE, Te-
trum odorem concilier, vel Cx c0
manifestum est, quod FuIFAECS eC
pili riti cerrum, ac Foeridum odo-
rem extratent.
3. Cur ruta ludores Faetidos mo-
veat, P. 2. 9. 13. Respondeo, quia
cum rura grauem odorem (piret,
cerre iis corpusculis constat, quae
Canguini admixta, Proprer acutam
vin, qua pollene, cum ludore,
Facile per BOEOS CMIEEAMEUE, MuI-
tum Ccilicer alterata, e qua(I COF-
FUpEa, hInC, FATOI.
4. Cur Custimenta minus e PFO-
Binquo senrianeur; quia cum FuNI.
menrum hac in halicus ignis opera,
ex corpore odoritero expresto, ve
vides in chure prunis imposico;
cerre iuxca corpus odoriterum, hoc
est iuxca prunas, cum tralieu, ma-
ZIIA TCFEX, huMOrIS, _ vapO-
ris porrio coniuneta est, quae odo.
ris vim plurimum obcundie, re pa-
cer; analogiam habes in vino aqua
diluco; sic enim raxor halicus rim
hebetat et Franoic: vido Cect. 12.
quaelt. 1.
5. Cur odores, EUm CUFIEO-
TUMI, ELLITL AOFII, MVEnIS FUanOS C
proximo Pentiumeur, Ecct. 22. g. 2.
iam dictum est Cupra; Relpondeo
tamen ideo esle, quia vel mulex
Particula cerex halicui admiXcx,
ab eodem, post aliquam diftusio-
neM SepaTaNEUT, descendune enitm
proprio pondere, haec est rario
Aristorelis, quae pro sustimentis
aliguem locum habet; rix camen
Facic pro Roribus; igieur alia ra-
eio quaerenda est; geminam addu-
co, vel ceroeminam; prima cAt,
euadie; IGIEUE CIZHIOE, VE CONSTAE
ex dictis; secunda est, quia halicus
quia vaporis porrio Rarim a reli-
quo halieu Leparaeur; auolac enim
filamina, rbi primum ex odorato
corpore ducuntur, molliora lunc.
nCC TatIS DUNOUME, FIDCLCANE Ca
mentanculum paulo polt, aeris sci-
licet Frigore; hinc melius or-
Facilius; isgicur inde purior odor
ganum atticiune; cerria es, quia
pei medium aéra, halirus percola-
Tur, detaecatur, laevigatur, re iam
Lupia dictum Euit.
6. Verum iris arbores, quibus
eius crura incum bunt; Odoratas
efficiat; Relpondeo meram Fabu
lam ele; 9. 3.
7. Cur Aores e proximo herbam
Oleane, q. 4 Relpondeo quia mul-
cuum vaporis cum hralieu coniun-
ctum est: cur vero Custimenca Pro-
xima Fumum redolcane, Pacet ex
diccis; (CiliceE PFOPEEF TCPEX PaI-
res admixras, qua deinde lcore-
GRHEUE.
8. Cur odorata pleniiis olent,
cum monentur; guaest. 5. Relpon-
deo quia moru illo, pluis halicus
excuritur; adde quod pluribus
aeris partibus admilcerur.
9. Cur cempore hyberno miniis
Oltacimus, g. 6. Respondeo quia
Frigore contrahuncur pori; igieur
minus halicus crumpie: ad de quod
densiorem aera, subrilior halirus
minus diuidere porest; analogiam
habes in fumo, tempore hyberno;
cur vero conselaca nullum spirenE
odorem, racio ex dictis perspicua
est, quia scilicer, proprer luminum
Frigus, halicus non auolat.
1O. CUF aEOIMAEA CIHCTC (UHITA
acrius olene, quam igne accenla;
4. 7. Relpondeo quia abione ma-
ior, quam par ek, Acrelolurio, nec
parres Censum reloluuneur, led luc.
cus, proprer nimiam agenris vim,
OImni

## Folio 356 — 779785487:0414
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000414.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PFT XYSTC A.
omnino utatUE; at vero calido
cinere sensim line sensu materia
illa iam imatura, ee piaparata ex.
tralatur ciera nocabilem iutatio-
nem; hinc odor Cuavior, ee acueior
es: Ilinc luctirus, qui Hc in cinere,
diurius dueac, re patee; quia len-
Cm reloluirur Cuccus odoracus.
rr. Cur rola luauius olene,
quibus vmbilicus alper est; 9. 8.
Relpondeo quia rmbilicus aspe-
rior acriores parres continer, quae
cerre nisi vmibilico rolae inesents
in ipta rola Folia abirene, ciul
que odorem rantutum vitiarent.
12. An odor sic Fuus, vel
rer, vel rapor, g. 10. hane qua-
ctionem hoc loco Philolophus non
Folure, Facile tamen Loluieur, ex
dictis; nempe est qualicas eo modo
quo supra dictum est, cum haliei
CominnCta.
13. Cur merum odorum, di-
lurum vero inodorum bE; 9. 13.
Respondeo, quia aqua vini vim
ac robur penicus Frangie, id est
parciculas ionis ee vini diuidic;
hinc cum parum extralatur, tum
quod extralacur, nimis dilucum
elt
14. Cur Faeridior vrina reddi-
EUI quae diurius in corpore (erua
eur ; Tect. 13. 4. 1. Relpondeo quia
IVagISCOTTUMPIELII, rE PaTeE; CON.
cinuo scilicer calore, sic enim om-
nes corporis humores, rbi extra
YaCa TUME; COTFLMPUINEUI.
25. Cur excrementum. i1. IntC.
inis diu rerenrum Fceridius non
erradat; Respondeo quia quo diu-
eius in intettinis manet, sc magIS.
lceum. s igitur minus odoris exha-
lac.  quam (i paulo liquidius esser;
euna enim parces. melius e Faci
IRACF. IV.
centur; hinc, cum cui; Cumpro
pharmaco, aluus purgatur, liqui-
da exerementa pelsime olene; igi
tur ex his propolira quaeltio Calura
ianet.
16. Cur elculenra male olidas
rbi comedimus, non amplius odo-
ramur. 9. 2. Respondeo quia hali-
cus, aduerlis Abris incidere debet,
reillas atticiar; atqui qui ex ore,
velpectore, per nates emirituI,
non ica, ve par est, in hibiasinci-
dic: hinc ij, quibusOSFaTCE, HON
Sentiune, nili arre quadam, imanu
appolica, halicus quali repercuria-
EHE, SCH VeESIIS HALES FCEPHdAEUE.
17. Cur Rores conculi deterius
olent. 9. 3. Respondeo quia plus
aequo laxantur pori, aeque adei
ParS Crudior, (L GUIX FCIMAHCE, CUI
haliru alcendie; adde quod aerri-
cu, vel aftrictu illo, Cuccus COn
Fundieur, ac pereurbatuE.
18. Cur nullum animal, PExTeF
Pancheram Cuanicer olet, g. 1. R ef
Pondeo esse quoque nonnulla ari-
malia, quorum aliquae parces bene
Olenes de castore, Fele odoraca, iatm
dictum est, icem de sercore dama,
marris villaricae ec. addi pores
mus Poncicus; icenque illud ani-
mal, ex cuius Canouine molchus
concrelcir; icemque ille piscis, qui
a Prouincialibus proprer odoreim
molchi, quem aAlac, molcho odo-
Facus, rulso musque appeltaTuL: CuE
vero luanem Odorem hxec (pirent,
rationem iam luvra acculimus, im-
mo quidam incer homines, bene
olene, re de Alexandro magno fer-
eur; Ac enim calis illarum partium
Concoctio; ac percolacio : HON
vamen hoc vulso accidie, quia ca-
eo ciudior est, itemque excremen-
liiro auolant; cum minus impli- Ia minuS pCr COlATA, AC PERPATaTA
quarre

## Folio 357 — 779785487:0415
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000415.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L 1B. I. DE SAPORIBVS, XC.
quam ve halicum odorarum eAtare
polline: hinc Cudor, _ ructus, vE
Plurimium, Aacus vero, qui ex aluo
crumpune, pessimum lemper odo-
rem exhralane: in plantis secuS aC -
cidit, qua nec excrementa ha-
benc, nec vala tam ampla, Led lub-
cilisimas AbraS; in quibus, calo-
ris opera, succus probe, ac senlim
PeTCOLATUE, AC perCOqUITUI; Cat0-
ris inquam, tum incerni, qui lane
modicus est, tum exrerni; hinC FC-
siones illae, quae calidiores Lune.
PlanTaS FTAGLANEIOTES MUTTIMIME, VE
benenionet Philolophus.
19. Cur qua male olene, gra-
uius olene, cum calene, quam cum
trigent: 9. 5. Relpondeo quia ca.
lor mulcam vim halicus exprimie,
quae hraud dubie magis organu afI-
cic, qua si minor illius porcio ellet.
20. Cur si quis allium ederie,
vrina illius allium redoler, g. 6.
Relpondeo quia luccus allii, eum
accerrimus, cum renacistimus cAt;
hinc qui allia comederune, hunc
odorem diu exhralane; igicur illa
cenacia corpuscula cum humori-
busnostris admilcentur, hinC nOn
modo vrina, verum eriam Ludor,
Spurum, Fuligo, quae in pulmones,
ex corde, et ex pulonibus, per
Os expiratur, cumdem odorem pIoe-
ferune; idem de cepis facile pro-
babis; immo ee aliquanculium in
actiore raphiano.
21. Cur 0s ieiuno aliquando
oraue oleat, lecus vero, rbi come-
dic; q. 7. Relpondeo quia ve lin-
gua, Calsa quadam Caliua iciuno
imbuitur, ica 8 05; Fauces, veneri
culus, purri humore, qui à cibo &
poru absergitur; hoc tamen om-
nibus ieiunis non accidit, VE PATET
experienrid
22. Cur alE, inteF parres no-
Ari corporis, male olcanc. 9. 8. Rel-
pondeo quia ulEx venx eo cOn
AIunE, et ibi caro laxior est, Luc-
cus parum percotatus, e coctus;
inde exudar; idem fere de inguine,
dicendum est: hinc tum in aliss
cum in inguine, bubones intumet.
cere (OlenE.
23. Cur quidam homines hie-
cum oleane; Respondeo quia eum
laxiores poros habene, quibus cru-
dior luccus exuder; hinc li valde
Frigeane, vix olene; eum Facile il-
lis humores commonentur; hinc
commoris, prxlertim à veneris ap-
vericu, huirioribus, maxime olenes
24. Cur hi s Cc onguenro odo-
rifero vnxerinE, Faedius olcant. 9. 9.
Respondeo quia rnguentum pOros
laxac; _ Cudorem, vel crastiorent
halicum provocat; quid mirum er-
90, s Faedius oleant.
25. Cur sibborum, repluri-
munn, orauior cs anhrelicus; 9. 10.
Rospondeo, quia ve plurimum pul-
mones illorum virianeur, cum li-
bere relpirare nequeane; igieur ex
pulmonis vicio, taedus halicus ne-
Cellario lequicur.
26. Cur vnguenta, ve pluri-
mum, Tudori admixta, Farene, q.
I1. Relpondeo quia rE bOnum ex.
inceora caula, sic malum ex mini-
1no defoctu; canculum aceri, vel
fuliginis, mel iplum, vel si quidi
dulcius est, prortus viciar; sIC atra-
memri sucrula maximam lacis co-
piam viriac; eec. igirur ex illo mix-
to, Tudoris scilicer, e unguentis
deprauarus halicus efatur, quia
mixtum illud pranum est: Pecus
catmen in quibuldam rnonentis ac-
cidit, in iis scilicet, quorum vena
ciras Cdori relictie.
270. bur

## Folio 358 — 779785487:0416
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000416.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PATSSICE PRAOT. IV.
27. Tur allia cum excaule(eunE
plenius olene, quam recencia; 4.
Fect. 20. 9. 20. Quia recencia mul-
Eo humore crudo constant; hinc
molliora lune; hinc (uccus non-
dum est probe coctus; hinc mi-
norem halicus vim estat; idem de
cepis dicendum est: hinc tum ce-
varum, cum alliorum recencium
acrimonia minor elt, proptei cam.
deim FatiOnCM.
28. Cur auster, Faeridi halicus
cauta SC; Pect. 26. 9. 19. Fespon-
deo quia poros corporum laxat,
humore scilicee, e calore; hinc
lacrinae, Aance austro, pellimé
olent.
29. Cur Aance Fauonio, Canes
minus rectioiis OdOrenEUL; 9. 24.
Respondet Philolophus, quia hic
VEHEUS, PEX CxTCTIS, TEETaM PFO
pius atlar; hinc odores distipat:
Led profecto secus accidic; igIEUE
negnrem porius rem ita le habere;
hoc enim borca maxime comperir;
led de his, iam Cupra actum est; si
tatmen, re volune Pocca, Cavonius
rarios odores milcerer, praelerrim
verno tempore, excussis leuicer
Aoribus, a plancis, iam huius
quaestionis Colurio perspicua cller:
his eoo aliqua, quae exciderune
Cubnecto, ne aliguid OMittREUE.
30. Guares, Cur oranes Odores
FacianE, ve rettuer, qui comitiali
norbo laborat: graues aurem odo-
res TunE, ve penna, cornu, pilis
pannus, oagaces, bicumen, lana,
de alia limilia, CUM iGNC YEUNEUE,
quibus adde lICeEHaI FCCeHS ex-
Finceam; Respondeo quia qui co-
miriali morbo labOTAE, CerebEUI
male aftectum habet, humore
dumtaxat crudo neruos occupan-
ee, vel obstruence; atqui grauis
odor ea corpulcula suppedicat, quae
huiulmodi obstruetiones, nON MO-
do non prohibeane, verum criant
promoneane, cum sine acria e
crassiora.
31. Ouaeres cur Cuni ve pluri-
num Caecidum anhelieu (piFenE;
Respondeo quia meatus, quibus
mucus ex cerebro purgatur, ralde
Obstructos habent, igIFUE COrrUM-
pieur, acque purrescie; hinc Fae-
For: ad de quod re plurimum pul-
mones iilis ririntur, quod scilicet
aerminus detaecatus, per brcuius
Scilicet eolum, InSpIECEUL, CE FIa-
ducarui.
32. Ouid Censerit Aristoreles
de odoribus: Relpondeo passim
Aristorelens alterere, odorem, vel
ellehalicum, vel cum halieu cOn-
iunctum; aximam quoque pro-
portionem habere ad gultum; a
Species odorum cum speciebus la.
Porum; peaecerea a laporibus ad
odores traducta esle nomina, dit-
Fundi per medium, Scilicee per
aquam, e dera; deinde animalia,
quae non relpirane, olfactu polle-
re, led line organi operculo; ana-
logiam ducie ab oculis quorum-
dam animalium, qui palpebris ca-
rent: denique odorem esse licei;
haec trabet lib. 2. de anima cap. 5.
in lib. veco de Centu e senlibili
cap. 5. eadem Fere habec: addic
tamen, in rëre odorem elte, quod
in aqua, vel hrumore, cst Papor, hinc
rrerquo a frigore hebetatur: Oiit.
to alia, cum eriam ca, quae de lapo-
se hrabet; quaque haud dubié ica
cum nostra hypochehi consenriume,
re nihil contormius elle videatur.
33. Ouaeres, verum ii, qui pol-
lent ingenio, heberiore olfactu
linc: Relpondeo hoc iplum non
EaiO

## Folio 359 — 779785487:0417
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000417.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 71 lines, status machine
L. IB. I. DE SAPORIONS QC.
raco acclacte: nempe ii, quibus
cerebrum probe purgatur, ciecta
Scilicet superAua, e excremenricia
picuira, haud dubie ingenio va-
lene, id est organum, vel cere-
brum expeditius habene, 2d c05
Ccilicer rlus, quos ingenii Facultas
deliderar: acqui ii quibus cere-
brum probe pursarur hebetiore
oltactu pollene; proprer illam pi-
tuica accessionem, qua naribus il.
labitur; hi enim meatus ad pIIF-
gandam piruiram a nacura destina
cilune; analogiam habes sII Is
qui rhcumare laborane; imno ali-
quos ingeniolissimos noui adolet
centes, perpecuo quali shreumaril.
mo Laborances, ex pex cxreris Bas-
setum, virum clacissimum qui iam
in causis pro dignicace Lugduni
verlarur, ca ingenii Fulicitare,
quam illi omnes Culpiciune, qui
virum noverunt: Ced de his, haec
TariS LUMEO.
i 7 e ut  
2
E 
t
uto ett
eatu
ite
17
2ta
et
2d
Et
25S d 3 , 2.  lad  b. 
Dfe E asepolesti Eps Ep. E poE. Esi Epor E
ss
5+2
3At ot
t
d  b3 et C. t 
(22 52.2
t
6
1
Lo
AL T F R AT ION F.
aees Censibiles corporum stacus prolegumrus
 quo successu, viderint, non cerre illi, qui-
ustes noltrae cerebri cormina pariune, et perexi-
lalumina, ingenii caliginem offundune: sed ij.
Qui nOAEraS nAGAS IDEIMIE PENCEPAHE, FOLaNIqLE
Scienciarum rem ad instam ericinam exigunt, e expendunr.
iam vero rectar, ve qualdam, huinsmodistaruum, vel qualica-
EUM (vEVOCanE) Cen sibilium affectiones, quae vel omnibus, vel
Mdioriillarum parri comanes LIBE, dilenriamus: de alcera-
tione in hoc libro agimus, hoc est de lingulari mocu, qui pexe-
Faris qualicaribus comperie; atque adcode opposiione, vel (ve
EClognar) de contraricrare, pugna, actione, reactione, victo-
ria, incentione, remissione, diffusione, relistentia, locieraro
_c. hic mutra cx iis, qua in Scholaltico pulvere fuse eractap-
tur, brenicer acringemus, quod scilicer ciera lires, atricas, ex
idctis Cupra principiis clarissime consequaneur; alia vero quae
viz, ac ne vix quidem in scholis delibare solene, ex iildem,
Tolira methodo, deducemus: retractionum ac reflexionum rem,
quod certernum reliquum erac, in rerrium librum reiiciemus.
DD E ~IZH. B
i

## Folio 360 — 779785487:0418
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000418.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
P EIZSOF TR A CF, IV.
D E F Y B LF1O I.
Oualitas alterarina est, qua sub-
jectum, cui inest, alteratum facit;
FiR aurem alcerarum, quali alce-
rum, vel aliud; Aue aliter quale,
non aliud quid; alterum inguam,
in ordino ad Cenlus noAros; Pra-
Tertim in ordine ad ractum, g1-
RELIB, EE OIFaCtUM, VE explicabimUS
infra; 1odo illudrnum intendo, ni-
hil aliud qualieatis alteratiua no-
mine. a me incellioi, ni( iILa, quae
Cubiectum luum alcerum Facit; al-
rerum (inquam) non in substan-
eia, vel in Forma, vel in csereis
Cedin qualicare, id est in aftectio-
ne noua, qua idem clle, vel ca-
dem res, de nouo affici dicitur, v.
8. vinum, quod tanculum acclcit,
idem manee, in esse. e lubstantia
vini, non eamen ciuldem Caporis
est; igirur alrerum est, non in esse
vini, Sed in esse Capidi, sic Febre
correptus, idem manet in esse ho-
minis, Hc camen alter, in esse lani;
isicur hioc modo alterum feri, di
eitur alcerari; de illud quod dat
elle alEeruM, vel alceracum, dicieue
qualicas alterariua: Dices haec else
communia, nec tanta verborum
comprehensione indigere: mihi
graculor, qui iam dicor communia
loqui; quidquid lc expecta varum-
per, ee lenties.
DE F I N I FHO TI.
Alteratio est mocus ad qualitarem
alteratinam; Non dico actionem,
ve aliqui; quia Forre sine noia
actione, quaedam alEeraNEUE de
quo intra; ac linemoru, nihil pe-
nicus alterari porest, CalLem MaCU-
lis; v. 9. anon esse dulcis, ad esse
ralirer, ve lires fugiam: hoc est (-
necransiu, à non elle, ad esse ca-
duleis; a non esse humidi, ad esse
humidi, _c. el CnIIm IMOEUS, EFAN-
AtuS, vel ab elle, ad non elle, vel a
non else, ad elto, in lubiecto; id est
actus eneis in potencia, provr in
porentir, eo scilicet modo, quemm
tuse explienimus, in mecapH. l. 12.
PFOP. 1.
DEF L N FFF0 TIT.
Oualitas contraria illa est, qua
contrarium essectum formalem prae-
stat: Ac proinde aliam, cui dicieur
contraria, ab eodem (ubiecto (YE
raloo aiunc) expellic: POErO CON-
trarii effectus Forimales lune, quo-
rum rnus, Calcem prosaca, alium
negat; v. 8. condenlaris _ rareheri;
contineri Facile Cuis terminis, de
non contineri, ec. SIc calOt, Fri
sori concrarius est; humidicas,
concraria liccitari; Cur vero, e quo-
modo contraria qualitates pur
odene, dicam infra.
DE F IN +F1O L1.
eactio est, qua passum, vel pa-
riens aeitin acens, quod in ipsum
asit: r. S. idum, in caliduim;
anoc ncistim, in illud.
perfectior, ac proinde qua magis
tale uum Cubiectum etcir: sIC Cum
manus est calidior, dicitur calor
incensior; idem dico de frigore,
aec. remissio contra est, qua dici-
tur tieri minor incentiue; quod co-
dem modo explicatur.
D E F L N 1 F1O V.
Inienso qualicaris est; qua dici-
eut pero maior incensine: Id CA, in
ordine ad calaens labiecti PaTTCS;
aior inguam, id est, pocentior,
DE F IN B

## Folio 361 — 779785487:0419
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000419.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L IB. II. DE ALPER A FIONE.
DEF F NIF1O VI.
Diffusio qualitaris est cinsdem per
medium propagatio: Oua (cilicee,
per medium diffundieur, ProPa-
satur, extenditur; exemplum cla-
riltimum habes in Cono, lumine,
dC.
DEF L N 1 Z1O VII.
Sphaera actinitatis est eocum illud
sparium, intra quod qualiras dif-
funditur; Id est quod huiusirodi
Propagacio occupat.
Omicto axiomata, et hypoche-
Ces; nam harum ex illorum loco,
oltumemus ca, qua iam in supe-
rioribus libris, et cractatibus pra-
milimus, vel demonstranimus.
PROP. I.
Datur motus alterationis: Pro-
batur, quia datur qualicas alterari-
ua; v. 8. calor, humidicas, (apOr,
Frigus, odor, eec. ve lupra de-
monstratum est: Scd illa de nouo
incipie esse, Calcem in ordine ad
sentus nosros; nempe aliquid in-
cipir esse calidum, quod prius
non erac calidum; Sc Frigidum,
quod non crat frioidum; e mulei
morbo corripiuntur, qui prius
oprima Canicate Fruebantur: IgiEuE
dacur cransieus, a non elle calidi,
v. 8. 2d esse calidi; ioitur ad esfe
alcerum, in cali esse; idque in or-
dine ad Centus nocros; praeterrim
in ordine ad ractum; igieur da-
cur morus alterarionis, per d. 1.
 2a
uod deHEuE Bola Olatla
Fom. Il.
tes spiricales, re suo loco ostende-
InUS, morus qui ad illas elt, alcer2-
tio dici non porest; nec enim (ub-
jectum alterum cuadir, in ordine
2d senlus nottros; igitur non est
alteratio, per d. 2. lxc enim eAt.
motus ad qualirarem alteratiuan,
per d. 2. aequi gualicas spirirnalis,
v. 8. gracia, vel habicus hdei non
est qualicas alrerariua, ve conttat:
peaecerea idem dico de nonnullis
qualiraribus corporeis; primo, de
impetu, licee enim alicui mobili
imprimatur imperus, cerre Pio-
pcerca mobile alrerum esse non vi-
derur, in ordine 2d Cenlus no-
Aros; nec quisquam est, qui cen-
Peat alceratum ete; equidem di-
cicur moueri, moru larionis, non
canen moru alcerationis; nec vl-
lam in eo mutationem Cenlus ob.
Peruar, Ccilicer intrinlecam: Dices
obleruae oculus in eo mocum lo-
calem, sed mocus localis cst muta-
tio inerinleca: Respondeo oculum
nihil in iplo penitus videre, quod
Cc inerinlecum, nec enim proprié
mocum videt, sed ex diverlo alpe-
etu moveri indicat; aspectus aurem
dicit respectum ad locum extrinse.
cum, cacione cuius de moru iudi-
Cac; est camen impetus, non lim-
Pliciter, led aliquo modo, qualicas
alcerariua, quarenus ex illo mulrae
Seguuncur alceraciones; V. 8. Ten-
sionis, mixtionis, ec. de quibus
intra: praecerea idem vulso de lu-
mine dicitur, ve lumen est; licee
enim re calor est, sic qualicas alce-
raciua, non camen re lumen elt,ne.
mo quippe est, qui dicar parierem
illuminarum alcerari: Dices VE Ca.
lor est, alterat; sed eodem illa en-
ticas lumen es, qua calor ct,
igicur lumen quoque est qualicas
2
AlteraFiutdii
PROP. I
Omnis motus ad qualitatem non
est alterario: Probatur quia polito

## Folio 362 — 779785487:0420
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000420.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
362
PE ZSICE TRACT. IV.
alceratiua; Relpondeo purum ca-
lorem; qui lumen est, cum est
pauloincensior, esse quidem qua-
licacem alccraciuam, non camen
in ratione luminis, id est in ordi-
ne ad vilum, es alcerariua simpli-
cicer; Ced in ratione caloris; id
est, in ordine ad cactum; vnde lu-
men cerre realicer est qualicas al-
ceratiua, non camen Formalitet;
hoc est, dicirur calor, quatenus
aficic cactum; X lumen, quare.
nus afficit vilum: Dices oculum
a lumine alterari, cum subrilissi-
anXe recina AbEx mero luminis ap-
pullu rarelcane; Respondeo equi.
dem hoc verum elle, & constac
ex dictis, tract. 2. lib. 3. _ Tract.
3. lib. 1. vel ip(o PhiloCopho re-
Ac; vus camen obcinuie, re cum
singularis alcerario esse videatue,
nec enim modicum lumen, quod
retinam afticie, alia CorpOra Ten
Sibilicer raretacie, lumen qualicas
limplicicer alcerariua non dicatui,
quxe est tantum in ordine ad ca-
ctum, gultum, oltactum: Ced de
nomine dispurandum non est, dum
rem incelligas; loquere ve ro-
les; ego maioris distinctionis gra-
ria, in pramissis definitionibus At2.
bo, ac proinde lumen qualicatem
impliciter alcerariuam ele neg2-
B0, quam Ccilicet eantum consi-
dero in ordine ad cactum, ou-
Pum, ex eltactum: dixi alcerari
nam smpliciter; est enim aliquo
modo alrerariua, ve constae, noit
ramen Cimplicirer; nec enim om-
ne: equidem ex mucatione colo-
ne corpus illuminacum alceraEuE,
licet rerina luminis appultu alte-
rari dicatur: peaecerea idem dico
de coloribus, guarenus scilicet vi
Tum aFECinRE; CA emin eadeIm E~
eio pio coloribus, et pro lumi-
ris obiecti, in eodem iumine col-
locari, collisimus alcerationem;
Eic ex pallore, rubore, ac. Com
motionem colligimus; pari mo-
do ex luce maiore, vel mino-
re, V. 8. ionis, qui parum an -
te luccbae, cum deinde idem ina-
Sis lucet, alcerarum dE uTR-
cum esse oporter: igirur lumei
_ color, alcerationis efectus vel
ligna esse pollune, non camen lim-
plicirer termini vel caula: idem
prorlus de Pono diccum lic; nec
enim campana canculum Fracta,
vel cui lana obducta cA, quan-
cumuis diverlum a priore COnum
edac, dicirur alceraca; equidem
diuertus Ponus, alcerationis (-
gnum, vel effectus nonnunquan
esse porest, sc chorda aequeren.
la, quae fonum obcusiorem, de
magis fulcum edic, dicitur ab t-
rore alcerata; BC vavex FauCeS
ex ipla voce alceratae ette iudi-
eantur; idem dico de FyIMPANO
milicari humetacto sEC. DC FCFEO
virture magnerica imburo dubi-
Tari porelt, an alECTATUM SIE; Sed
elt quaestio de nomine, pro qua
Frustra longiorem dilpurarionem
instiruendam elle non existimo
praelerrim cura nondum a nobis
explicacum CC, in quo vis haec
magnetica consictar; quod tamen,
Deo dance, in cractaru de mix-
eis pertectis praestabimus; ince-
rim dico ferrum vireure magne-
tica instructum, alteratum inde
non dici, hoc est alterum in Oe
dine ad ractum, sustum, et al
Factu.

## Folio 363 — 779785487:0421
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000421.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L. IB. IE. DE AL FE R A ZLO H P.
DROD. TTI.
Corpus quon i nouo catu sen-
sibili ponitur, dicitur alteratum;
v. 8. cum ex humido, AC SCCIM;
ex molli, durum; ex calido, Fri-
sidum; ex liquido, spirabile; di-
cirur alcerari; cum scilicer mance
elle Cubstanciae, acque aduenie nO-
num esse qualicaris, seu gualis:
Porro ve lic nonus Catus, non la-
EiS CHe rideTUE, S nOva gualITaS
simplicirer adueniar; nempe li-
cec adueniar imperus, vel lumen,
non dicitur Care corpus esse in
HOvO CaFI; SI FAMICN CZ non lu-
cido, Perer lucidum, haud dubié
nemo est, qui neger, nonuum BE2-
cum etse: pari modo l aliquod
obiectum, per meram radiorum,
quos terminat, proiectionem, ali-
quo colore tingatur, non dicitur
Propterca mutare Earum, quem
canien mucat, muraco colore in
actu primo, quem cerre linc alte-
ratione mutare non porest; criam
in ordine ad alios enlus: hinc be-
nemonet P’hilolophus, Tubiectum
alterari, cum exnioro, tr album;
album inquam, in actu primo;
nam color in actu primo elt len-
Racum: Respondeo 25 camp2-
na nullo modo heri minus 10-
riorum, secundum le, idem enim
Sibilis AaeuS: Dices est sensibilis
visu, Ced novus Racus in ordinc,
est; led rantum rarione Agura,
ad vilum, non Facie alteraru;
Respondeo nouum hunc satum
esse non poste, nisi in ordine ad
alios Cenlus, ve paret ex dictis
cract. 3. lib. 1. PEXTCrCa COrPUS,
quod ex nOn PONAnEC, AE CONAIIS,
non dicitur mutare Rarum senti-
quae efficie, ve Ponus in acca se-
cundo melius edarur; nullo ra-
men modo mutatur Ponus. in
Bilem, secus ramen sI CX nON
Tonoro, hac Ponorum, vel con
tra: DiceS ANTa CAMMIPAMa, ex (O-
actu primo: praecerea calor ip
nOr2, AE non ConOra; non tamen
Sc ab extrinseco vere productus,
qui deinde alium calocem non
producie, ve probarum cstcract.
2. lib. 2. REaCUI WBUTaEC NON vi-
detur, nili carione carefactionis.
dua sequirur, quae 2d accretio-
tem, non vero ad alcerationem
dICITUE COTPUS CAIMPAMX IUTaLE
pertiner: licet vnra Cemper cum
alia coniureta lic: unde cum il-
le calor minime lenciacui; cer-
ce per ce rationem Carus Tubie-
eti, cui inest, mutare non ri-
decur: Ced quia ex raretactio-
ne; sequitur colleccio partium
ionis, e ex his maior calor,
inde cerre corpus alrerari di-
CiruI.
L Lt. LV
Ex rarirate, es densitate, mul-
tiplex sequitur alteratio; Itempes
obi corpus rarelcit, vel extrala-
tux, vel liquelcir, vel concrelcie,
ex induracur; igicur Ctatus cor-
poris mutac valde sentibiles; igi-
cur alceratne; idem dico de Con-
denlarione; neque in hoc rIla est
difficultas: Dices carefactionem
else mocum accretionis; igitur
non porest dici morus alcerario-
nis; Respondeo rarefactionem cer-
ce ab alteratione distinctam esse;
ex ea tamen lequi alterationem,
immo ee generationem; id est ca-
lem, vel calem mucarionem; Cub-
stancialem quidem, (i generatio
eAt, de qua tractaru sequenti; nc-
L2 2
cidenca

## Folio 364 — 779785487:0422
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000422.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
364
PA ZSTC AE TR ACT. IV.
cidentalem vero, s alteratIO, VE
Pacee: verum vero rarelactionem
alia praecedar alcerario, dubium
alicui esse porest, cum scilicce
ex calore rarefactio conseguatui,
ve ostentum est eract. 1. lib. 3.
_ tract. 2. lib. 1. Respondeo ta-
met, Si calor consideratur, qua-
Eenus praecedie LarefactiOneM OM-
nem, nullam penitus in Cubie.
cto, cui imprimitur, mutario-
nem Centibilem Facere; nec enim
vilo modo sencitur, cum acti-
HUS NON SE, ve loco cicaro de-
monstranimus; igitur nOn PO-
rest dici corpus illud alceratum,
id est Censibilicer mutacum, in
else qualis; igicur raretactionem
omnem nulla praecedie alceracio:
Dices caloris accestione, COrPUS
in eo scaru poni, in quo maio.
rem extensionem exigie; igitur
utatur lacus: Relpondeo equi-
dem mucari AaEUM, RON TanIOn
sensibilicer, anre omnem peni-
tus rarefactionem, VE PaTCE ex
dictis; igirur nondum est al-
teratio; quando vero sIc altera-
tio, quae ex calore seguitur, Fa-
eile definiri porest; nam nondum
est alcerario, ance omnem peni-
cuscarefactionem, ve iam dictum
est; praecerea rbi Cimplicicer po-
nieur maior exrenlio; exclula
omni alia murarione, nondum
ett alterario, licet nouus CTaTHS
Cenlibilis ponaeur; nempe est no-
eus Caces, in elle quanti, non
in esse qualis: equidem esse ca-
tidi est cltc. qualis, non tamen
bensibilis immediare, nist caloe
2gac; igitur ad nouun ese quan-
ei Cenlibilis, pexlupponieur no-
aum esse qualis insenlibilis; cumr
demum ex eodem esse quanci, leut
rari, vel carefacti, sequieur no-
uum esse qualis, id est, cum calor
Tensibilis, cum eriam alii sarus Cen-
libiles, ad quos candem cermina-
tur alterario, id est, qui FaCIUNE
corpus alceratum, vel alcerum in
esse senlibilis qualis.
PROP.
Sola murario ordinis e sitns
parcium, aliquando alterationem
inducit: Sic Cola dilpolicio et (0-
lus ordo parrium nouum Catuin
corporis conciliat, opaci, e dia-
Phani; Ei enim vierum diaphanum
TeraS, opacum cuadir: quid pOr-
10 in riero de novo ponis, duim
vierum reris, e comminuis, ni-
E nouum ordinem, ac lirum par -
eium; nemo est aurem, qui nc-
sec, corpus illud alcerarum dici,
quod vel ex opaco; diaphanum;
vel ex diaphano, opacum HE; PEX-
rerca quod ex nigro, album eua-
dic, haud dubie, vel iplo Phi-
lotopho ceste, alterarur; sed hoc
Hc mucaro Colum parrium CITu, ve
videre est eum in vieeo, e gelu
erico, cum in candida Cpuma, qux
ex atro nigiore concrelcit; Omit-
to, quod ad tem quoqne noltram
non parum Facit, aquam consta-
ciacam, a liguida, vio cantum pat-
rium sicu, differre; addc si ris la-
vigacum corpus, quod ab a(perO eE
Ccabro, diverto rancum parrium Ox-
dine, distinouitue: igitur ex his (ni
Fallor) eninco, Tola ordinis, e s-
cus parcium mucarione, aliquando
alterarionem induci.
PROF. YL.
sen pooreoclocio ed stolbus velperio
constant alirrationem facit: Ne
ceriu
ereura mutatio, in corpusons.

## Folio 365 — 779785487:0423
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000423.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
LIB. Il. DE ALTE R ATIONF,
vlrerius prosrediar, mencem Phi-
lolophi. consile, l. 1. de gencrat.
C. 4. TexF. 23. Vbi hrabet; alcerario
est, quando sensibile lubiectum
permanens, in Cuis muratur affe-
cibus, qui aut contrarii sunt; ve
ellealbum, vel niorum; vel medii
De eble rubrum, SCuE corDUSideM
permanens vicissim, modo Canum;
modo eeorum elt; aEque aS, Guai-
quam idemr, alias teres, atque ro-
cundum est, alias anouli speciem
Peaeletere; vides igirur ad Agurxe
inucationem, dari alcerationeim, ex
mence Philolophi; pro quo tamen
oblerua, ex omni figura mucario-
ne, non sequi alterationeim; quis
enim mollem ceram alcerari dicat,
si vel ex globo, cubus hac; vel
murent quadrara rorundis; itaque
tunc ex tiguex mutatione, lequi-
tur alcerario, cum parres insensi-
biles AGUTAM WUTAME, gNarU ca-
men cali, vel cali modo hourata.
rum, collectio, seu quali commu.
nis nicus, Censibilem aftectionem
inprimie; in odoribus, Caporibus,
immo e in coloribus, perspicua
res eltine quid dicam de ractu iplo,
quicum alperitarem, cum laenica-
Tem, molliciemque (eneit, qua cer-
cc ex vna corpulculorum AgUIa
pendent; quis enim neget, Cciata
corpuscula, denriculaca, aspera,
acura, horrida, longe alium sen-
Cum accrectanei manui imprimere,
quam laenia, mollias Rexibilia; Rc.
igicur dubium non est, quin ex f-
sura mucarione, in corpulculis
alcerario sequatur; co modo quo
dictum cMt: nec elt, quod aliqui re-
line, illud rancum quali per acci-
dens elle, cum Ccilicer ex muracio-
ne primarum qualicarum, Agura
corpu (CntOrUM MuTCEHI; nat 
Heri posir, re ciera primarum qua-
licacum (rE voCanE) mutationem, id
CA caloris, Frigoris, licci, de humidi,
tigura corpulculoru muretur, haud
dubie erit alteratio: Dices altera-
tionem tantum hieri in qualicaribus
sensibilibus; quali rero fgura non
sic racio, qua corpus cali modo
Cenlum afficiac; scilicer ractum,
guctum, e oltactum; quis hoc
non videat, nili Forre cacUS sIE:
Dices; alrerationem esse ad quali-
tates contrarias, led sigura nihil
est contrarium; scd amabore, nun-
quid curuum cam elt concrarium
recto, quam humidum, sicco;
icem obrulum, acuto; laeue, alpe-
20; cenue, crasto; ac. haec adeo
clara TUnE; ve rix vllam mentis
concenrionem deliderent: hinc
cerre Conimbricenlibus non a(-
Cenrios, qui l. 1. de gen. C. 4. in Com-
tencario, licera B, cum viderene
ex Philosophi verbis, de exemplis
adductis, alcerarionem ad Aguram
esse, penirus cuinci, ubi benignam
et doctam S. Thoma respontio
nem reiccistene, illico rclponde-
rune, Aristorelis auroritati heri (a-
Eis, E dicarur veritatem in exerm-
plis minime requiri, (ed haec omit-
to: hrinc optime conciliantur loca
Ariltorelis; nempe locOCITaEO, ex
prelse habet, alteracionem else ad
houra mucacionem; ac vero l. 7
PHyL. Cap. 3. hoc exprelse negac;
nec enim aes in caruam contlacum
dicitur alcerari, cum nullam inde
Torriatur appellationem; quippe ees
alterarum, dicicur, vel liccum,
vel humidum, dcc. aE vero si ex
murarione Agnrarum, quae RE i
corpulculis, eorpus dicatur Capi-
dum, odorum, alperum, dulec,
Ccabrum, laeue, ec. quis neget,
Co2. 3
tariirut

## Folio 366 — 779785487:0424
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000424.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
366
PE ZSTOA Y R A CF. IV.
huinlmodi mutationes aleorariones lor torius hominis exreriorem, de
iure appellari: nec est quod eam
ciro aliqui, Philolophum, quali
repuonantia scriplerie, insimeent;
quem rrinam rel acrence legerent,
acque incelligerene, nullus enim
ariplius accularionibus, sed adii-
rationibus ex elogiis locus cHer.
PROP. VTI.
Fx motu alignando, es acitatio.
ne seqnitur alterario: Sic vel vna
agicatione, liguor spumelcie, cral-
FClCIE; SIC FAFIIa, CUM RUMOLC,
agicatione Cola Cubigitur, 2c depsi-
tur: Sic a nimia contutione, quxe
FOlO mOE AE, CorpuS livelCie, in-
tumeseie, _c. quid (I; vetretmen-
eior humorum aoicacio multam
corpori alterationem conciliat. nOn
Paliorismodo, ruboris, _c. ve-
rum iplam eriam febrim accendie:
sic plumbum liguarum, COlOMOEI
in puluerem redigieur; an FOrre
maior alicrario excogicari porcst;
non deerunt mulci, qui corruptio-
nem esse contendane; pharmaco-
polx Cciune. Cua pharmaca, (0la agi.
tatione, probe milceri, crasselcere,
extenuari, resolui, et in nonam
quali malsam formari; sed haec
perspicua TunE.
PROP.
In organis plerorumque sensuum, ab
obiectis sensibilibus, alterationes frunt;
Detactu, non est difficultas; quis
enim est, qui neger, carnem, dum
rritur, dum congelatur, dum pu-
EreHE, et contabelcie, alterari; &t
vero dui, vel dolorem, vel volu-
pracem Centimus, aliquid alteratio-
nis subest, Calcem in ordine ad
iplum sencientem, vel patiencem;
qui aliorum sensibus Cubest, StaEuM
immutane; de sustu e olfactu du-
bium eriam non est; nempe organi
Abrae ab obiecto sensibili ira 2FTI -
ciuntur, ve per aliquod cempus,
brene licer, in CO CEAFU PCLIANCAME:
quis enim neget, lingua ama-
rore perfulam, naré sque cetro odo-
se aflacas, alcerari; in ipto vitu,
res forre magis dubia esie videtur;
diximus Exepissime Supra, retinam
alterari, eELaretieri, dum ab ob-
iecto afficitur, illamque aAectio-
nem aliquanculum perdurare; di-
ces, igitur lumen est qualicas alce-
ratiua; Respondeo limplicicer e
ablolure nego; nec enim paries
illuminarione Pola aleeratur; im-
Mo in ordine ad OImneS, nOn CRE
alcerariua; licet enim oculu atHi-
ciac, ille ramen Tolus, cuius oeu-
Jus est, hoc sentie, non vero alius;
quidquid sic, est alcerariua luo lin-
sulari modo, praelerrim cum à
calore minime rcaliter distingua
tur: de auditu, maior est diflicul.
tas; pro quo cerre dicendum ese
videtur, esse purum moruns loca-
lem cympani, qui non est altera-
eiO; Cx CO FaImeM nOn CarO SCquI
centionem ciusdem, qua alcera-
tionem FaCIE: IIIVO CUII NUnqUAI
cempanum vibectur, sine aliqua
tenliones vepatet, nunquam etiam
sine aliqua alteratione, attcitur:
hinc vides omnis Cenlus orgnum
ab obi ct0 sensibili affici moru al-
cerarionis; porro haec omnis do-
etrina Ariscorelicae mirabiliter con-
sentir; alcerantur enim d Census
quodammodo (inquit) l. 7. PhyE.
C. 2. F. II. e quod alteTaTUE, a
rebus sentibilibus alteratur; im-
quamquam etiam rolupras et do. moibidem lingulos senlus recen-
TCF:

## Folio 367 — 779785487:0425
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000425.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L 1B. II. DE ALFE R A YION F.
Pec: dicir quodammodo, est enim
lingularis attectio, dt alterario, nec
in ordine ad omnes, sed rantum in
ordine ad iplum sencientem, vel
pacientem; hinc licer lumen,
de alix quadam qualicares nOn
sine alterariux simplicirer, id
ek, in ordine ad omnia Cubiecta, Ct
omnium sensus, re nocabilis calor,
Frigus, humidum, siccum, dec.
Cune ramen luo modo, eoque lin-
sulari, alteratiua, in quo non cst
disficulras.
PROD. IZ.
Datur etiam alteratio ad eoritu-
dinem, vel corius corporis, vel par-
sis: Nempe corpustir alterum len-
libilicer; cum quatenus aeger hoc
senric; cum eriam quatenus alii
hoc percipiune, ractu scilicet, vilu,
odoratu; ic medici ex pultu, vri-
nis, lingua, de sensibilibus Cym-
Promaris, corpus alcerarum elle
pronunciane; quis auEeM HCgCE,
hominem ardentissima febre aectua-
rem, alcerarum esse; immo alcera-
tionis nomen, ad srim vulsorran
lacum est; dicieur enim de aliquo
qui liti acdet, il est alteré; quod
Scilicer corporis aleeracio Cirim ac-
cendar: nec est quod aliquis ad
Philolophum appeller, qui l. 7.
Phyl. Cap. 3. Fent. 17. videtur ne-
sare, alterarionem esse ad Canita-
cem, vel agrirudinem; nempe
asriendo duobus modis considera-
ri porest, primo Formalirer, ve (ic
loquar, hoc est quarenus dicit alo-
siam quamdam remperamenti, tioc
est relarionem quaridam, ex pri-
marum qualiracum coniugatione,
 distoranria, relultancem; in
quo cerre lenlu, non est alcerario
ad xoricudinem, hoc est ad rela-
cionem; secundo, egrirudo acci-
pirur scalicer, vel marerialicer (ve
ainne) hoc est, pro iplis qualicati-
bus primis, id ele cali caloris, fri-
Goris, gradi, eec. it hoc auteIm
tentu, ad aeorirudinem cst alcera-
tio, re parce: quis enim neget,
hominem alcerari; Cuius FCIPCFA-
IBenEUm MUTAEuI; PracerCa daEUI
etiam alcerario ad aegricudinem
partium; SIC dicuneur pulinones
alterari, cerebrum, iecur, lien,
renes, Fauces, oculi, ecc. Sic criaira
alterantur humores, Canguis, bilis,
Piruica, ecc. neque in hoc quid
quam difficile video.
PROP. Z.
Compressio es tensio alterationem
inducun: Nempe alquando acci
dic, re vel inde corpora incale-
FOAIE, CTaLTCSCAME, vel exEenHen=
eur; adde innumeros tere, eolque
Cenlibiles effectus, qui ex compres-
lione, de centione lequMEuE; Ve
ConstaE CX FLaCt. 1. l. 2.
PROF. LT.
proprie ac primorio alteratinae; Sci-
licer calidum, Frigidum, humidum
Siccum; dixi simplicicer, quia nul-
lum est Tubiectum, quod non acti-
ciane, de tandem alcerent: de ca-
lore, quis elt, qui neger; quo lci-
licet cuncta reColunneut, Paltem
impertecte; Frigidum quoque om-
nia corpora sringie; humidum
subioir; siccum continet: CalOr
ek principium rarefactionis, de hac
plurimarum relolutionum, corius
analrseos chymiex, _c. calore
Corporn ardene, liguelcuDE, mol-
liuneur, concrelcune, indurantue
homogenea collicuntur, lecernum
ElA
Sunt qualuor qualtates simplicirer

## Folio 368 — 779785487:0426
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000426.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PE YSICAE TRACT. IV.
tur hecerogenea; vno verbo per
lingulos fere sensibiles Racus, di-
verla corpora calor eraducit; igi-
cux est qualicas maxime alceraciua,
idque simpliciter, proprie, ac pri-
mario; hoc est non ratione alcerins
praeviae; immo incer alceratiuas,
principem locum renet; cui
aliae, quasi pedilequae accedunE;
Sed praelerrim Frigus, cuius ope-
Fa, COFDOTa EOE muTatiOneS CCMII-
biles Cubeune; quis enim nelcit,
Frisoris vi, illas mutationes sensi-
biles induci; contrarias iis, quae a
calore inducuneur; V. 9. illa COr-
pota, quae calore PoluUnEuE, vE
plurimum Frigore concrelcune; at
COnEER, quae calore concreLCHnE,
FrIOOLE GOLUUMEUE, VE FUSC OHeH-
dimus tract. 2. lib. 4. Prarerea Ca.
lor congregar homogenea, quae
Frious Secernic; calor laxar, Frigus
Atringic; quod aurem Erigus sIc
qualicas alcerariua simplicicer,
perspicuum est; cum in omnia COr-
Pora rim Luam CxCTAE, VE PaCCE:
omileram dicere, calorem Lentus
Fere omnes pectare, nec enim lu-
men retinam alceraret, vel aftice-
rec, nis caloris vi polleret; nec
odor Abras narium pullaret, niss
calor, cum odorem educerce, cum
organum dilponerer; Capor line
calore, ve plurimum insipidus est;
de cactu, nihil est quod dicam, cum
ille pixlerrim caloris effectus ac
vires probet, et senriat: de humi-
do, etiam constat, ca vi pollere,
qua mulcam alterationem inducat;
nempe Tubisit, aC MACCFAE COrpO-
ra, emollie, ductilia, ac Aexibilia
reddie, e docilia; irem laxat, e
rigorem demulcet; complanat,
axenaro videmus, denigeat, ob-
purgat, cingie, abluie, milcet, in-
durar aliquando, re in calce, et
lcucllones consi; laperco dels
ec. Lccum denigue HHICALOHES
contrarias efficie; nempe humi-
dum lictic, ac terminat; corpori-
busrigorem, duriciem, Feagilica-
tem, laporem humido admixeur,
Odorem, alpericarem, acrimonian,
_c. conciliar; igieur calidum, Fri-
sidum, humidum, Siccum Cune qua-
licates alteratiuae primarix; quid
enim alrerari poster, nili vel calo-
re rarelcerer, vel condentarerne
Frigore, vel humido peruium, seu
mollelcerer, Peu liguelceret, vel
Siccohaustum, ee comprehensum
concrelceret: immo si vel viu
ex his decser, decser quoque prin-
cipium mulcarum alterationum, de
mucationum; quibus naEuTa COF-
Porca, primumque rerum insticu-
tum carere non poltunt: V. 9. l in
FeFUM matuTa deeNeF CalOI; CunCta
horrerent, ac rigerene; animancia
Centu omni carerene; nullas plan-
TaS terra veriminaret; nullus odor
aAlari, nec lapor concoqui poltet,
nec halicus auolarer; nec gelu, nec
metalla liguelcerent; omicro innu-
mera alia caloris officia, quibus ad
Suporem, iuxta nacurx institu-
cum, detungicur, dum innumeras
fere mutationes, et alcerariones
corporibus conciliat: E vero Fri-
Sus abesset, torus orbis penicis
contagearer; necmista concrelce
Fent; nec imbres deAuerenE; vno
verbo, maximo instrumento, vel
retrigerio natura careret: Ii decAet
humidum, nec dueret aqua, nec
metalla liguelcerene, liccum na-
reiaceret, Cteriles planra, cuncta
exucca, _c. vides gnor d quanta
incommoda, vel ablurda, ex 2b-
tenria vel riius qualicaris alterati-
I

## Folio 369 — 779785487:0427
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000427.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L IB. Il. DE AL YER A PIONF.
ux natura Palctetur; ac his qua-
tuor policis, nulla nacurae mucario
necellaria eA, nulla afFectio; nuI-
lum oblequium nacura desiderat,
quod abundé et vlero aliqua ex
his non praester; nullus est corpo
ris cacus necelsarius, guem non
inducat; denigne exCepTO IOTUI
locali, nullum officium naTUFA
deterrur, quem, vel hae lnul om-
nes, non deterant, vel ex iis ali-
qua, aut Calcem peaetari officii Ce-
cundarium aliud principium, qua-
si vicarium, non constirmanc: MIne
qualicares secundariae, V. 9. LapOI,
Odor, durities, mollicies, dc. (0-
nus ee color in actu primo, a PEX
dictis illis qualiraribus dependent:
dixi Cupra excepro moru localii
nempe aliud es principium mOTuS
localis, Ccilicet impetus; huins vero,
vel orauieas, lcu corpus graue, vel
Potentia morrix media, vel mmorrix
animancium; sed haec ad rem no-
Aram non Faciune: vnum 2dd0
rixpolse plures, vel pauciores qua-
licares alreraciuas primarias exco.
Sicari; nempe omnis corporis cta-
tus senlibilis, vel à raretactio-
ne, vel a condenlacione procedit,
rel ab humido, vel a sICCO; neC
aliud in mencem nobis venire po-
rest; nam quoliber ex his Cublato,
mulca delune nacuralibus altera-
cionibus; quid addi polsic, non
rideo; praecerca quod quarernacio
tota resista compichendarur, ideo
est, quia duxe cancum simul cse
Pollune; nempe si calidum est sub-
iectum, cerre vel humidum est, vel
siccum, non Cinul verumque; non
trigidum, nam calidum CuppanO;
igicur calidum lccum, vel calidum
humidum; igicur cum dux, vel
3 
cera in Cummo, hand dubie haec
contrariam excludie; nam calidum
in Cummo nihil frigidi continer;
igicur ccceiam duas, scilicer cali-
dum, ee Frioidum; cum aurem
calido coniuncta sic altera, scili-
CeF LICCUMI, V. 8. haC Criam CON-
crariam habet, scilicet humi.
dum; isirur Tunc tantum quatuor.
PR OP. ZTT.
inc alceratio supponit contra-
rierarem: Iam nisi aliquid calo-
rem temperaret, lemper eNler Tum-
ina caritas, nec onquam immuca-
ri poller nili siccum humidum Ar-
maret, et terminarer, nunquam
concrelcerer, nec consisteret: ita-
que puonane luo modo qualitates
alcerariuae, Ccilicer sicum, cum hu-
mido; calidum, cum frigido; et
vicissim; nempe alrerario dicie
cransicum, e stacu Cenlibili, in Aa-
cum sensibilem; igicur praedicti
Cacus Cune incompacibiles; V. 5.
iarum e deulum; durum d mol-
le; album et niorum, dec. igieur
et principia huiulmodi ctacuum;
principia inquam Formalia; v. 5.
calor est concrarius frigori; quia
effectus Formalis Friooris est in-
comparibilis, cum ettectu Forma-
li caloris; Taltem pro cata; de quo
Pauilo post; id el, VnUS negRE
alium; pari modo siccum negat hu-
midum, e vicissim; quia hoc di-
cit ditticile luis cerminis contine-
ri, illud vero Facile; quia tamen
liccum non negat calidum, nec
Frigidum; nec eriam humidum ne-
hac calidum, vel frigidum; certe
calidum non est contrarium humi-
dos nec licco, nec eriam Frigidum,
inde habebis coniugariones, de
eres canrum limul sint, Ccilicet al. quibus intra; igirur ex his patec,
Tom. I1
CuV

## Folio 370 — 779785487:0428
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000428.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
PET ZSTCAE Y R ACT. IV.
cur alceratio contrarierarem Lup-
PONRESE VeEO FOTA natura COnETa-
rictare eaudere videtur; re elemen-
torum Pugna, Ccus, vires; miXIOTu-
que rationes perlpicue reltanturs
acque adeo dicere aWSM, MAFLIEX
COEPOTCA COnSCTURTIONCIM, FOFUII
ordinem, seriem, pulchricudinem,
generationum d corruptionum
succettionem, de quali perennem
Auxum, ex peaetaca qualicatum
puona, ommino pendere; nili enim
calor Frigoris Paeuiciem, rigorem-
que caltigaret, cuncta rigerent;
nili Frigus caloris altum rempera-
rec, cuncta Aagrarene; nisi humi-
dum a lcco contineretur, cuncta
eAluerent; de cuncta arClCCTCHE,
nisi siccum ab humido demulce.
FEFHE, AC FOVCFCEUE: IHMMIMCFaS Op-
poltiones in hac rerum rniuersi-
eare comperies; ex quibus tota
coaluisse viderur; ventus enim op-
ponitur venro; polus, polo; alpe-
ctus aspectui; ortus, occatui;
Tumma, imis; grania, leuibus; den-
Fa, Faris; dura, mollibus; perspi-
cua, opacis; cruda, coctis oppo.
nuntur: in Pensibus caldem oppon-
tiones invenies; in odore, & (2-
pore; duleis, amaro; in coloribus,
candidus, nioro; in Conis, grauIS,
acuro; in ractu, asperum, leni; hu-
idum, licco; Frigidum, calido;
rolupeas denique dolori, ex dia-
merro relpondet: in appecitu, ha-
Bes eriam incer ira(cibilem, et con-
cupilcilem; in volunrate; inceE
airiorem, ec odium; bonum e
alum; in incellectu, verum in-
ter e Callum, clarum, Sc obscu-
ruim, oppolitiones: corus homo
ex oppoliris constar; Scilicet ex
COrPOTEO 3 DE InCOEPOTCOS COEFU
pribili, e incorrupcibili  CarMCi
d mente; ratione, de senlu; lege
carnis, e lege mentis; homo in-
quam ex duplici quali homine
constac; vilibili, a inuisibili; no-
10, ee receri; terrestri, ac cale-
si; gemino appecicu; gemino in-
Rinctu; corpus iplum ex mem-
bris oppotiris, duplici brachio,
oculo, nare, aure, tibia, et li-
cet aliqua eembra singularia else
rideantur, gemina tamen e op.
Polica portione constant; in cOr-
de, geminus rentriculus; in cere-
bro, dextra pars, a linistra, in
lingua ipla, dirimens lucura vi-
detur: in caelorum moru clarisI
mam oppolicionem habes; qui-
dam enim est versus orrum, alius
versis occalum; declinacio, hinc
versus austrum, hinc versus b0-
ream; omicco, aequinoctia, e
Toliria oppolica; anni cempesta-
ces oppolicas; perigaeum, apo-
82o relponder, ac. Inter Ange-
los puonas e pralia esle (cio, b0-
ni enim malis FCLIunE, ac se se
OppOnME; In DCO ipIO XECENAS
diuinarum perlonarum relariones,
ac oppolitiones esse credimus; Sed
Paulo lonsius digredior; modo
cerre latis est constare, alccrario-
nem ese ad qualitATES CXEFCMAS,
vel ConEraTIaS; auF Faltem ad me-
dias; inter contrarias, nempe om-
nis mucario alcerationis eA RaFUS
senlibilis; hoc est vel ex oppoli
eo, in oppolicum; vel in aliumime-
dium, incer oppolicos: quomodo
vero, ec in quo praedictae qualicares.
SInE CONEPAFIX, ac inTeF Le puonenE,
reltat Cane ve explicemus, cum vix
hactenus, Calrem quod sciam, ex-
PlicATUIM SF.
ERO

## Folio 371 — 779785487:0429
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000429.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L 1B. IB. DE A L XER AXIO Nt
PROF. AL12.
Fxplicari porest, quomodo cali-
dum aeat aduersus fricidum: Ca-
lor, qui inest igni, est rere acti-
uus, proprie Ccilicet, ac impro-
prie; proprie quidem, quia veré
2oic, duir calorem, ad CxEra, pro-
ducic; praeserrimque in humidum
aoie, Facicque, caloris producti
opera, re particulae humoris auo-
lene; ex quarum discestione, io-
nis, qui mixto inest, particulae
colliouneur; cuncta haec constane
ex iis, quae dicta lune, eract. 2. lib. 1.
igicur ionis est vere actiuns; cst-
que, quod aliquis iure Cuspicari
posste, hanc vim esse caloris illius
aerherei, cuius meminie AriROre.
les, hoc est eiuidem cum illo ra-
tionis, quem à Pole dittutum, per-
cipimus, quemque loco cirato, pu-
Euiri calorens appellacri, dicieur au-
cem aechereus, vel calectis, quia
revera in calo est; quis enim
neget, solem ignem esse, de quo
10S TuO loco; lE FaIm eH acBUC CUI
tribus aliis elementis permixeus;
vnde quatenus eo modo agir ca-
lestisionis, producto scilicet ve-
2o ettestu, in carione caula eF-
cienris, hoc est puro calore, qui
pura qualicas est, inde FOrre Ca-
lelis dici porest; est enim Anou-
laris activitaris, vel agendi mo-
dus, qui aliis elementis minime
ComDerit; HaeC eA verIMLLMA, X
unica cauta, illorum effectuum,
qui ve plurimum causis occuleis
cribui Colent; inde DCFeNnE COF-
porum cluuium; aoune enim ionis
parriculx in vicinum humorem,
hoc scilicer actionis modo; igitur
raretacinne; hinc iIIX FANCREU
anguctiarum minime patIENEES, Pet
POTOS CTUIPUHE; SIC Coquitur 20
praeparacur luccus in plantis, fru-
aibus, Aoribus, animalibus; hinc
Capores, e colores concilianeur,
ac spirantur odores; hinc natiuus
animalium calOr, ec. de gubus
Tao loco; ioicur calidum est veré
Et proprie actiuum, iuxra modu
explicatum; e maxime aduersus
Frigus agie, dum Ccilicee; cum pu-
tum illum humorem, qui maxiimé
Frious corporibus conciliat, edu-
cie, acque extrudic; tum pexler-
tim collectis partibus ignis, esti-
cie, recorpus quod ance Frigidum
crat, calidum Centiatur; led hic
Secundus est, ac improprius agen.
di modus, quarenus Scilicee par-
res ignis collionneur, ac COngrC-
SantuE, calor enim cOnGreGAE
homogenea, hic agendi modus
ioni nostrari familiaris est, qui
non canrum caletacie primo il.
lo agendi modo, verim etiam
per emissionem parricularum ig
nis, qua corporibus illaplan e
cum aliis, qua iis corporibus in-
Cune, coniuincea, eadem corpo-
ra calida effciune: quod certé
Formalicer non AC, in ordine lci-
licet ad Centus nostros, ab illo
calore puro producto, qui nul-
lo modo sentitur, Ced FanEIII
ab iptis parribus ignis collectis,
qua haud dubic plus agunt;
nempe licer perexigua parricula
ignis 2g2c, quis tamen hoc sen-
FiaE; E alceram coniungas, pluis
AgCE, SIFFCS, _ quatuoF, plus ad-
huc agec; igitur cor demum colli.
ges, quor necellariae lune, re len-
Tum eactus afficiant; igicur cali-
dum in eaneum est alcerariuum, in
quantum subiectum, de palsum,
in quod asir, reddie senlihilicer
A 2
cali

## Folio 372 — 779785487:0430
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000430.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PA ZSICAE TR A CF. IV.
calidum; id est simile ec in can-
cum reddic sensibilicer calidum, in
quancum etticie, ve parricula cali
di, cum quae PasO IN LUIME, TuMI
qua de nouo accedune, cactum et
Tenlum afficiane, vel atticere pol-
AIE; hoc enim est cduei de pOren-
eia ad actum; ve dicemus luo l0-
co; denique in cancum calidum
agens, hoc efficie, inquanrum
consresac homogenea, id elt PaF -
riculas calidi, que paTo in lunE, e
nouas illis coniungir, quali lui
operis fermentum; igirur in can-
cum calidum agens alcerariuum
est, inquancum, praetatas parri-
culas colligir; praecerea purus ille
calor, ab agenre calido in palo
Deoductus. E praedicta collectio
non sequatur, non immutae pal-
Tum sensibilicer; igitur non est
Formalicer alcerariuus; id estrario
Formalis, qua pallum alceracum
Ac; quia si nihit aliud ponatur, nul-
lam aftectionem sensibilem de nouo
Tentimus: igitur collectio parrieu.
larum ignis ica corporis starum
mutac, velenlum maxime afficere
possiriigitur calidum in tancum est
alceratiuu, in quantu colligirparres
ionis, quae inunt pallo; quod ie-
nera praestat, cum caloris puri
diftusi overa, cum maxime li de
Fublunari calido quaestio sit, emis-
tione, e dictusione parricularum
ionis, qua aliis COniUnDUHEHI, aC
proinde viecurem illarum ampliti-
canc: porro ideo colliguneur, quia
Parricula humOTIS INTCTCCPEK, Fa-
refactae prius, extralantur; quarc
mecu racui, parricula ignis colli.
BUnCuE; ve tract. Sequenti, Fuse
ac ex protetto explicabimus; hic
rancum indico: itaque calidum dici
Bores actimun, quatenus collixie
praetaras particulas in palso; ho0
enim munere detungicur, re scili.
cer congreger homogenea, aEquI
colligere, congresare, actionem
Lonant, cum per rocem actiuam
exprimaneur, quod cerre in re
Pralenti, Cufficie; licet actio pro-
Pria non (IC, re Patet: hoc et80
modo calidum agic, in Frigidum,
quarenus passum, quod erac Frigi
dum, mucae in calidum; id est
etticie, ne Frigidum Tenciacur, Scd
calidum; immo ne frigidum lici id
estne admorum manui, v. 8. Pai-
ticulasignis, per emictionem (ub.
rilioris humoris. Ceu mercurii, ve
vocare Coleo, diuidae, cum po-
tius illae rnianeur, caloris vi, et
Praelerrim diffulione parricularum
ionis: sed verem hanc, exemplo
Familiari, ob oculos ponam; sIE
ferrum frigidum, primo haud du-
bic ideo frigidum est, quia vi par-
ricularum calidi, humidi parricu.
lae rarelcime, acque auolane, ad-
moranque manum v. 5. trigeta.
ciune; hoc est parriculas ignis,
quae ipsi intune, dinidunt, Scc.
iam veco s, candelcat ferrum,
collectis scilicer, maiori CX PaFEC
Parriculis ignis, vel calidi quae
ip(i inlune, acque iceru adiusoucatue
manus; hrand dubie Cummum ca-
lorem Centier; hoc cs collectae ii
Ferro calidi parriculae in iplam ma-
HUIML POTEHEET AGIIME, EIIIM Pet PTO
ductionem puri caloris, tum Per
emissionem parricularum ignis, que
manum lubeune, ec cum parricu-
lis calidi, quae manui in (UHE, CON-
iunsuncur, exc. igicur iam ex his
apparer, quonam pacto calidum
2gac in frigidum, pugnet cum Fii-
sido, destruar Frigidum, e Frigido
Ac conracium; primo priuatiue, ra-
riOnE

## Folio 373 — 779785487:0431
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000431.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L. IB. II. DE AB FE R A FION F.
tione caloris producti, vel edu-
eti; qui dicie priuationem frigo-
ris, id eAt non esse Frigidi; ve enim
ex non calido, sic calidu, Ita ex
frigido, non frigidum; sccundo
Formalicer, ratione eiuldem, nem-
Pe rnus sacus alreri oppOnITUE,
ctatus Ccilicer calidi, ctacui Frigidi;
Tune enim duo stacus politiui, quo-
rum effectus Formales lunt oppoli-
ti; Ccilicer raretactio, & conden.
Cacio; icemque alii effectus; nam
calidum congregar parres alrerius
calidi, Frigidum vero diloregat,
atque separar; acque adeo calidum
e Frigidum, hoc secundo modo.
Formalirer opponuntur: rerrio de-
nique acriue, quarenus scilicerca-
lidum agendo, vel quali agendo,
ve dictum est Cupra, expellic Fri-
SuS, e destruit Frigidum, id est
facie, ve frigidum amplius non (iE,
nec enim alio modo destruieur, re
vatet ex iis, quae dicta LUInEFF. 2.
l. 2. isicur, ve verbo dicam, cali-
dum est contrarium Frioido, qua-
renus primo opponicur privariue;
hoc est eius privarionem dicie,
Secundo Forimalicer, quatenus lta-
cum oppolicum Facie, haberque
eFectus oppolitos, cerrio, actiue,
quarenus agendo expellir frigus,
e destruic Frigidum, hoc es in ca-
lidum murat; ex his, meo iudicio,
luculenter patet cur ee guoriodo
calidum, in Frigidum 2gac, ex Eri-
sido concrarium (IE.
=ACt. LLLV
dum agat in calidum: Frigidum
cerre à nobilitare e perfectione
calidi longistime abest; nec enim
Proprie agir, re calidum; VE PaTCE
ea dictis, EraCt. 2. l. 2. pEXCCICd
non haber effectum Formalem po-
litiuum, ve eriam dictum est; naM
condentatio est rantum raretactio-
nis prinario: Ilis poliris in cair-
tum frigidum agir in calidum, ii
quantum parres calidi separat, in-
ceriectis scilicer humoris renuissi-
ni parriculis, eo modo, queim
loco ciraco explienimus; nempe
dinidere separare, actionem, et vo-
cem actiuam Conant; sic enim de-
Cruitur calidum, cum ab co cacu,
in quo caletacie, seu calidum len-
citur, 2d alium eraducicur, in quo
vis eius lentiri non porest pFOPECE
exiguitarem parrium; consile lo-
cum cirarum, neirerum repetam:
hinc eriam manifeltum est, quomo-
do frigidum calido opponatui, sci-
licet privariue, Formalirer, actiue;
prinarine quidem, guacenus frigi
dum dicic negationem calidi; hinc
Caepe à Philolopho Frigus caloris
prinario dicitur; Formalicer, qua-
tenus haber effectus contrarios, et
oppolicos, Ccilicer condentare; et
disoregare homogenea; actiue de-
mum, quacenus exringuitignem,
destruic calidum, dum lepararillius
parres, eo modo, quo dictum ect;
hinc quantumvis Frigidum nOn
29ac, calidum agie; heri Camem
non porest, ve Frigidum 28. c, nils
eciam agac calidum; quia in can-
cum asic, in quancum humoris ce-
nuissimi particula CMIEEIINEUE,
rarefacta dumcaxar caloris vi.
PROD. ZV.
Fxplicar porest quomodo humi–
dum agat in siccum; Cut dico 29263
ne quaelo pertectam d propriam
actionem incellige, sed rancum
actinam vocem; humidum emine
CubigiE, MACETAE ACCUM; quare
 c  Z
Mits
Cuplicari potest, quomodo frigi–

## Folio 374 — 779785487:0432
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000432.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
P FZSCAE YR A C F. IV.
nus humoris parriculae, laxant A-
bras, plexum partium Coluune, Fa-
ciuntque, ve in communi quali
medio nacent; led laxare, subiee-
res macerare; soluere plexum; Ou0
Sicex parriculae implicantur, nihil
nIsI actionem, et vocem activam
Conant; exemplum habes in Cale,
quodastulo humore liquelcit; quid
porro faciac attulum humidum,
Facile incelligitur; nenpe illud per
rirnas, de poros lubic; tilamina,
que plexum facinne, laxac; de
loluic; tandemque corpulcula,
quancumris licca, humido admix-
ca, in co, quali in communi medio
HaCAME; nec quidquam eAt, vel Con-
cipi aliud pocest, quod humidum
Faciat, quod aduersus liccum ideo
puonare dicicur, quia plexum illum
Toluit corpulculorum; vel si COr-
Pulcula complexanon (IME, Ced ad
instar pulueris, vel Farinae, lingu-
la Ccortim polira, ica illa compre-
hendic, ve. sic loquar, communi
medio, seu oremio, vel SInU; ve
Ca distinoni amplius non postInE a
Parcibus humidi: hinc; verides,
nulla est propria actio, sed cantum
vel particularum Tolurio, vel, com-
prehensio, ecc. caererum in tantum
liccum destruitur ab humido, in
quancum facie, ne sic amplius
siccum, Ccilicer sensibilicer, led
humidum; quarenus scilicer humi-
dnin, Sceum diluens, e liguans,
liccum iplum collic, eo modo, quo
dictum est: hinc humidum oppo-
nitur licco, cum priuative, qua-
renisnesat liccum; tum, Formali-
cet, guarenus starum oppolitum
Cacie, effectumque Formale con-
erarium; nempe humidum facilé
alienis, difficilè Cuis terminis con-
rinetur; liccum vero contra; adde
quod, humidum laZAE, COlIE,
inollic; Contra vero LccuIm, Arin-
sit, implicat, indurac, en effectus
contrarios; denigue humiduir sic-
coactiue, vel quali actiue oppo-
nitur, quarems liccum destruie,
quod reuera Facie, dum illius par-
ces Cubigic, Toluie, comprehendie,
eomodo, quo supra dictum est.
PRO P. ZVI.
Explicari potest, quomodo siceum
aeat in humidum; Quod cerre de
propria actione, dici non porest;
nempe siccum agere dicieur in Ru-
midum; quatenus humidum exu-
sic, vel extraurie, acque adeo Cuis
finibus, vel terminis complectirui,
et continet; exemplum habes in
puluere, cui humor alpersitur;
in calce, farina, gyplo, Cale; in
hoc nulla est peniciis disticulcas;
itaque Scca valde poro(a (UnE, quid
MITU erGO, E hUMOE à poris
excipieut, _ COntInCTUI: PPXTCF-
ca Reca Alaminibus Facile implicari
Poltune; praelereim (I longiora sINE
corpulcula; igitur Facile COnCr-
Scune, hurore Scilicet contento,
et quali exucto, vel extrausto; ita
Porio in humidum asic, quareniis
ipsi terminos praelcribit, ac deti-
nic; conclulis scilicer, abCorpris-
que inera poros, humidis corpul-
culis; hinc Recum es concrarium
humido, eribus modis; prinariue
Scilicer, Formalicer, atque actiue,
eo modo, quo lupra iam expli-
CuiruS.
C OR OLL.
Flinc primo colligo, praedictas
quaruor gualirares cise aETIVaS, eo
Scilicet modo, quo diximus; hoc
Cst illarum opus, vel olum, vel orti-
cium, ver vocem actinam expli-
cari, quod laris profecto ck, ve
actiua,

## Folio 375 — 779785487:0433
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000433.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L 1B. II. DE AL TE R AFFOHF.
actiux, ee alceratiuae dici pOssine,
Ve pacet; nec enim ad hoc ve acti-
ux dicantur, propria actio requi.
ritur, sed eantum id praeltare de-
bene, quod tubiectum, vel paltum
Tenlibilicer immutat, vel alcerat.
Sccundo colligo, calidum, Pra
cateris, esse maois actiuum, tumm
quia palsum cicius alterat, eum
quia maois sensibilicer afficie, qua-
ris illa propria actio, qua pIITUS
calor producieur, quae que iph cor.
Petit, non recenseatur; led can-
cum illa, de qua supra, parcium
calidi collectio: Frigidum post ca-
lidum Cecundas FCHeE; TexFIaS Hu-
midum; vlrimo loco siCcum est;
nempe facilius partes calidi sepa-
rancur, quam licci; v. 8. IoniS,
Qua FeFEX; est enim rarior igMIS.
Terrio colligo, liccum de humi-
dum, dici posse qualitares paltiuas,
quatenus illoruim mUnIS, vuS,
Ofticium, vel ratio, per VoCem
pallivam explicari polTume: nempe
humidum dicimus, quod Facile alic-
nis, diffeile luis cerminis contine-
EuT; liCCUM vero contra; vides
pasSIHAI VOCeM, COnTIneTr, CUI
camien rario calidi, ee frigidi per
actiuam definiarur; est enim cali-
dum, quod congregat homogeneai
Frigus contra; vides actiuam vo-
cem, concregat; hoc camen non Fa-
cic, quin siccum et humidum qua-
licaces actiuae sinC; cum iIlaEUM
vlus, ac virtus actiua quoqueroce
exprimi possie; nempe humidum
Coluic, laxar, Cabisic siccum; hoc
vero contra haurie, exugit, exiccat;
terminat humidum; audin acliua.
frigidum; ee hoc riciltim in cali-
dumm, verunque actiuum, verum
que pastiuui esse necelle est: idem
dico desicco, d humido; porro
Paltiuum quodlibet illorum dici-
tur, quarenus pacieur ab alio:; id
est guatenus ira aftCItuE, ve afte-
etio illa per vocemm pastiuam ex-
priiatur; v. 9. cum calidum in
Frigidum 2gic, colligie parresignis,
ex quarum collectione frigidum
este delinit; cerce ve actioignis,
actina voce, ita passio Frigidi, pal-
lina exprimitur 3 id ek re calidum
agens colligirparces homogeneas,
quae inlunc frigido, ica d ha col-
liguneur; vides actiuum, et passi-
uum; nam colligi pari est; pari
modo, frigidum in calidum agens,
dinidir parces calidi, igitur, ve
2gens frigidum diuidie, ita e cali-
dum paciens diuiditur: ident pFOr-
tus dico de humido, qnod conci-
netUE _ exugieuL a SiCCO, d de
licco, quod subigitur, e liquatur
ab humido: IOIELE PEXFAEZ GLIAEHIOE
activa, Cinul d palsiua elle necesle
cbt.
Ouinto, mulca es analogi2, in-
ter praetatas actiones, pastiones,
CONETaFICEAEeS, EC. NaMm vE cali-
dum colligir parriculas calidi, qux
inlune trigido porenria, calque
educit in actum; porenciâ quidem,
in ordine ad. Penlus noltros, quis
eiim particulas calidi, qua nivi,
vel Frigida infune, Cenciac; ita hu-
midum collisit particulas humidis
quae inlunt licco porentiz, calque
congregat in commune mediu, in
quo particula SICCI RALEHE: PEX
Eerea ve partes frigiui in calido
manene, non actu, led poreneia, ica
_ partes lcci, in humido, porentio
manene: Elinc dum calidum sibi
pactum simitereddit, parces calicis
qa
OUAETO, PEXFATA GUIAEHOF, nOn
modo aciua CunE, verum criaM
Palliua; nempe st Caclcum 2gic in

## Folio 376 — 779785487:0434
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000434.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
P E ZSICF TR ACT. IV.
quae potentia passo insunt, in actum colligerentur; hinc nulla eset ad
educuneur; parces vero trigidi, quae
IMCFANE aCFU, FeducunEuE ad POTen-
tiam; pari modo cum humidum,
Siccum reloluie, d liquat, parres hu-
midi, qua insunc pako, EranSCHIE
ad actum; partes vero licci, ad po-
tenciam: peaeterea, ve frigidum di-
uidic parres calidi, in quod agie, ita
liccum partes humidi, quas exugit,
a perexionis poris includir: hinc
quidquid inest Frigido, Frigidum
esse viderur; licer insic maleum ca-
lidi, sed divili; ita quidquid inest
Sicco, Sccum apparet, licet InSIE
mulcim humidi, sed dispersi, 2c di-
uili: exemplum habes in spongia
luculentissimum; hinc in frigido ca-
lidum est, sed porentia; in licco etiam
Pocentia humidum: hinc calidum
e humidum agune per collatio
nem parcium similium; Frigidum
vero d liccum per diuisionem par-
tium, cum fuarum, cum contrarii;
vides perfectam analogiam.
Sexco, est camen vnum quali pri-
num principium alcerarionis, quod
est luo modo inalcerabile, ve vule
Philolophus, aeque omnibus cOr-
Poribus admixrum est, qualL mens
quaedam, vel anima mundi, ve ica
dicam; nempe ex illius absentia,
MOrtua CuICCA IaCCTCNE; Sine vis (I-
ne rica, illud enim est, cuius ope-
ea, Erigidum congelar, liccum in-
durat; humidum Coluie, odor at-
Aatur, Capor afticie, colores nal-
cuneur: re aurem verbo dicam, est
quoddam calidum achereum; hoc
est ignis, quarenus purum calorem
vere, hoc est per veram actioneim,
producie; nempenisi praedictus ca-
lor produceretur, humoris parricu-
la non rarelcerent, nec auolatene,
isirur parcesienis dilperlae, non
calidum alterario: praererea Frigi-
dum in calidu nON aGCFCE, per
divilionem scilicet parrium, quod
fieri non pocest, nili per emissio-
nem particularum humoris, ve luo
loco explicarum est; hinc neque
niX, nCque GClU, CONCTCLCCTCE. PEX
terca liccum non concresceret,
quod eantum concrelcie, extralaco
humore, vel implicaris parriculis;
acqui si hoc calidum abesee, nihil
horum accideree, quia illius tan.
cum opera, humor exhalatur, du-
cuncurque illa Alamina, quibus alia
Parces implicantur; porro eiuldem
ri pori laxaneur, humidumque Cu-
bic; corpus lignatur ac. vicales
actiones omirto, quibus hic deta-
catus ignis adeo neceltarius cA, ve
Cinc illo, neque planca, neque ani-
mances, vllo penitus viex materia-
lis munere defungi polsene, ve fuse
Tuo loco doccbimus, hic caneum
indico; dixi esse luo modo inalce-
rabile; nam in quocunque caru
ponatur, aliquem effectum habet;
si enim cius parres collectae Lint,
facie calidum, vel calefactiuum; (I
separacae, Frigidum; si implicata,
liccum, e durum; i Coluex Aui-
dum, de humidum: vides HACUEX
Protheum, qui licer divertum ha-
bicum ec rulcum allumat, iden ca-
men permanet, eAtque ipseignis
elementaris: Ccd de his Luo loc0
FuSe aGCIUS.
agic in trigidum, quatenus scilicee
Parriculas calidi, quae palo infune,
congregat, quo revera polico, deli-
nic esle trigidum, ve luxra dictum
et
kOC. L 12 20
Calidum aeit in humidum; es in
siccum, per accidens; ITam Per Cc

## Folio 377 — 779785487:0435
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000435.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
17
1
1M
L.IB. II. DE AL YF LA LBOBC.
cAt; at per accidens AE, VE PaLTCS
humidi, quae facile (unc extralabi-
les, exhaleneur; vnde parces (CCaS
colligi necesse est; igirur reliquum
quod remaner, liccum ek; exem.
plum habes in luro, plantis, _c.
per accidens quoque agir in lic-
cum, quatenus parriculas humoris
rarctacie, ac proinde illae (nos car-
ceres, _ compedes dilrumpunt,
Auuneque in commune medium;
Sc enim calore corpora liguaneur:
non camen calidum per se asIc In
humidum, vel in liccum, cum qui-
Dus Facile coniunoi pocest; cum
humido quidem, ve videre est in
are accenso lignato, cum liccO
vero, ve videmus in Ferro canden.
EC, XC.
DROD. ZVTTI
Frigidum aeir quoque in humi-
dum ex siocum per accidens: Sic
quaedam frigore concrelcune, ve
selu; quaceniis scilicer a frigido
ignis parricula diwiduntur, aC pFO-
inde illa minus agunE; hinc par-
ricula humoris InTETCCPEX COn
densantur; hinc contrahuntur; hinc
ab igne in superticies d filami-
na dinilo implicantur, ecc. qua
dam eriam Frigore Poluuneur, ve
Pol; quarenus scilicee Frigidum
parriculas fubrilis humoris dicie,
qua Talis particulas Colunne, co
modo quo iam dictum est rract. 2.
lib. 4. diceturque Fuse luo loco;
inde non quarenus frigidum, sed
quarenus humidum hunc effectum
erastat; hinc per accidens agie,
cum in humidum, cum in AC-
cuird.
LecD candenet alperta, illud exrin-
suic, non camen inde humidum,
sed durum porius cuadic; ioicur
quarenus humidum, e trioidimu-
nere detunsicur, in calidum agic;
est aurem trigidimunus parresignis,
Peu calidi dinidere; igitur hoc hy-
midum praectat, quacenus cum Eri-
sore conjunctum est: in Frigidum
quoque agic, quarenus cum calido
coniungitur, sic humidum calidum,
non modohumectat, sed caletacie;
non quidem eacione humidi, led
rarione calidi; pari modo Foenum
humidum incalescit, quod scilicer
cum particulis humidi, auolent
mulca parres calidi, quae quia lon-
ex lunc; facile cum Foeno impli-
cantur, de quo luo loco.
PROP. Z L
excmguie, quia Calidi parriculas di-
uidit; sic enim frigidi munere de
Fungicur; in frigidum quoque agit
C enim alpellus marmori frigido
puluis, iltud minus frigidum esi-
c; hinc eriam cinis plancas touecs
e a trigore detendir, propter cali-
di particulas, quas continet.
DROP. Z +Z
Tlumidum aeit i balanm es
fricidum per accidens: In casteunt
cerre, quarenus Caltet palces hul
midum separar, nempe inde cali-
dum esse delinie; non tamen humi-
dum proprerea Ac; sic aqua calid2
Siceum agit in calidum es friei-
dum per accidens; Sic Terra igneI
Fomn II.
SC L.
Obserua regulam hanc cerrisi-
Math. Gua PioDe allccenicue, ricuim
per le, vel per accidens qualicas
alrerariua ag2c: quorielcum que ica
BF
2gic.

## Folio 378 — 779785487:0436
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000436.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
P FZSICAE IRACT. IV.
agic, Ve paltum, vel ex toro, vel ex
Parce, agenei alsimiletur, dicitur
per Ceagere in passum; sic calidum
asic per se in frigidum, quod cali-
dum efficie; humidum in siccum,
e vicissim: at vero cum calidum
agic in humidum, quod exliccat, ret
in liccum, quod in humidum con-
vertit non in calidum; vel frigidum,
in humidum, quod conolaciat, _c.
tunc per accidens rnum in aliud
agIt.
PROP. ZZ I.
Status corporum, seu qualitates,
quae vulgo secunda appellantur, ha-
beni etiam alias contrarias; v. 8.
denlum opponitur raro; srave, le-
ui; perspicuum. opaco; durum, nol-
li; Rexibile, inflexibili; liquabile,
non liguabili; pingue, arido, dtc.
quae consule rract. 1. & 2. item al-
Dum, nigro; acurum, oraui; porrora-
eio oppolitionis, vel contrarietaris
ex duplici capire perenda est; pri-
mo, quia vna dicir negarionem, vel
privarionem alterius, Calrem pro
Faca; Fecundo, quia Faciune Rarus
oppolitos, in eodem (ubiecto: ob.
Feruabis camen inter qualicaces ex-
tremas, esse qualdam medias plus,
miniis ad alreram extremarum ac-
cedentes; v. 8. incer album, de
nigeum, Cunc alii colores, inter
aIarum _ aCerDUI, CunE alii (2 -
vores; inter cetrum ex acerbum,
tune alii odores; pro quibus ob.
Ferera vlcerius, medios opponi ex-
tremis, non quidem in racione la-
poris, in generc, v. 8. nempe (apo-
res extremi maxime distant, Tub
hoc genere; igitur opponuneur si-
bi invicem, Cuncque contrarii; led
in ratione grari, ex ingrati; quis
niingrato; idem dico de odoribus:
analogiam clarissimam habes in
vierutibus, _ viciis, v. 8. in libe-
ralitace, auariria, e prodigalitate;
vircus enim rerimque habet extre-
mavicia, re vides; unde liberali-
tas es concraria auariria e prodi-
salicaci, in genere moris, id elt,
honecti; e inhonelti; ac in genere
habitus, auaricia, prodigalica-
ei opponitur: Led haec Cunt Fa-
cilia.
DROP. XXII.
Datur reactio, es explicatur, id
est, passum agit in illud agens; à quo
patitur: v. 8. calidum in Frigidum,
e trioidum in calidum, liccum,
in humidum; de humidum, in (Ic-
cum; quod cerre quomodo Aat ex
dictis Facile incelligi porest; DrX-
Terrim cum non sic propria actio,
nec propria reactio, sed cantura
guatenus per vocem actinamm ex -
Primitur: hoc polico, iam Fa-
cile ostendo, quomodo calidum,
in trigidum 2gaE, X hoc, in ca-
lidumr; sic r. 8. Ferrum candens,
quod Frigidae IBIMCPTAEUE, Maud
dubic aquam caletacie, idest, ali-
quoc parriculas calidi, qua aqua
inune, collioir, quibus eciam ali-
quor alia accedunE, qua ex iplo
ferro exprimuntur; led calidums
hoc modo dicitur agere in Frigi-
dum; praecerea aqua extinguie fer-
rum candens, id est separat particu-
lasionis collectas; Sed hoc nodo
dicicur Frigidum agere in calidumi
isirur datur acio, ee reactio; paf-
sio, dc repalsio; pari modo humi-
dum agic in liccum, quatenis par-
res hrumoris, qua licco inluME.
colligir in commune medium, II
enim neset stacum Caporem oppo quo deinde parres hcci loluex na
rem

## Folio 379 — 779785487:0437
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000437.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
L. 1B. II. DE A LYE R A YION F.
TeBE; EC aqua diluie lurum, Subigie
Farinam, calcem, ec. vnde dicitur
agere in liccum; ac parres licci ad.
mixea humido illud haud dubié
crassius efficiune, inde enim malla
crallescit; Ced siecum in humidum
hocrantum modo agir; vides quam
facile ex nostris principiis reactio
explicerur; led paucis quaestionibus,
cocan tem iltam expedio.
Ouaeres primo, verum ratione
eiuidem puncti, decur reactio, hoc
est s idem punctum, quod in aliud
asic, ab co patiacur: Relpondeo
reactionem, vel actionem alcerari.
uam, in punctis non ese conside-
randam; cum quia punctum ve pun-
ctum est (de phylico Loguor) alce-
rari non porest, nempe punctum
ionis, ignis semper est, estque tri-
goris incapax; punctum cetFX
Temper siccum eAt, et licet Forre
a calore puro aftici possir, ille ca-
men calor incensibilis est, ve iam
dictum est lupra, quia actiuus
non est; idem dico de puincto hu-
midi, quod semper humiduiri in a-
Hec, aC. pexrerea cum alceracio
sic in ordine ad sentus nosros,
per d. 1. _ 2. cerre punctum (cor.
lim acceprum non est sensibile; igi-
tur non est alcerabile; Praetered
frigidum in rnicum punecum agc-
renon porelt.
Duares secundo, in quibus hac
reactio; Respondeo in iis, in qui-
bis tic alteratio; hoc est in parci-
bus sensibilibus, v. 8. Frigidum
Censibile alceratur a calido, hoc est
calor parriculas ignis colligit, quae
Frigido inlunt; unde ex Frigido cua-
dir calidum; quod cerre vehac,ip.
Tum calidum sensibile esse Oportet;
igitur sensibile aoic in Censibile:
porio porrio Censibilis, cum cali-
di rum Frioidis nocabilis es, id est
innumeris fere punctis constac; rE
Patet; X in hoc senu, eadem por-
eio reagit in illam, a qua patieur;
v. 8. porcio illa frigidi, quae agie
in calidum, hoc est quae dinidie
parres calidi, vel ignis, parieur a ca-
lido; guarenus scilicet calidi par-
ribus, quas separac, admoca, ab iis
patieur, hoc est exhalaris caloris
vi puri humoris parcibus, parricula
calidi, qua Frigido inerane; qual-
que parciculae extralacae prius in-
tercepcae, dirimebane, colliguntur:
in humido e scco, res adhuc cla-
rior est; nempe farina lubacta, al-
Perlo Ccilicer humido, humidi par-
ticulas exvoie, acque adeo exlic-
cac, Ccu rerminar, a quibus tamen
Farina mollis, de ductilis redditur,
in spongia clarissimam analogiam
habes.
Ouaeres cerrio, verum eadem
pars limul polsr caleheri, de frige-
fieri; Relpondeo in eo Centu; in
quo vulgo proponi Colet, hanc
quaectionem minime procedere; sIE
enim punctum v. 8. 2gux, vel ter-
ex, quaerieur rulgo verum simul
agenti calido, e Frigido 2dmo-
cum, caletieri, de Frigehieri post;
hoc cerre repugnat in terminis,
nec enim trigidum per veram actio-
nem agic, in cancumque asIE; IM
calidum, hoc est in parres ionis;
quatenus cas separat; igitur in
Punctum terra agere non porest,
in quod tamen pero calore, cali-
dun forre agcret: ac (i vera Frisidi
essec actio, a qualirarem abloluram
produceret, hand dubie in idem
punctum verumque ageret, quod
ablurdum esser: Omitto respon-
tiones quas aligni hoc loco con-
gerun, quia cum Cupponane altera-
BB
2
Tioneim

## Folio 380 — 779785487:0438
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000438.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
d0
PHZSICAE TRAOT. IV.
cionem, per recam actionem Ae-
ri, icemque Frigus per propriam
actionem produci, non mirum est,
i eas disticultares parianeur, in
quibus Coluendis adeo deludant: ve
camen questioni, iuxta illum Cen-
Tum, cuius capax est, in noltra hy-
Pocheli, Aat Patis; Respondeo
eamdem portionem lubiecti sensi-
bilis, calcheri simul se Frigetieri,
hoc est aliquor parces calidi colli-
si, e aliquorleparari; exemplum
luculentum habes in commixtio-
ne lignorum, aque calidorum;
nempe heri non porest, quin ali-
quae partes calidi, in aestu illo 2gi-
carionis, ex commixtionis, Cepa-
reneur; heri eriam non porest, quin
aliquae colligantur; led colligi par-
res calidi, est calcheris e leparari,
est frigeheri; ioitur eadem porrio
subiecti caleheri, limul e Frige-
Eeri porest: in iplo medio exem-
plum clarissimum habes; nempe
 calidum agac in medium aéra,
eo modo, qui nottrari igni Fami-
liaris est, id est, per emissionem
parricularum ignearum, si nix
irem oppolita in cumdem aera
AOaE, per emissionem Cui MeECU
rij. hraud dubie cum aëris frigidi-
d25. 3. ab huiulmodi mercurio can-
cum hc, et calidicas Censibilis (nec
enim de puro calore loquoi, cui
nullum purum frigus respondec)
per admintionem, e collectio.
nem parrium calidi; cerre calehe
 calido, 2 quo huiasmodi par-
riculas accipie, de frigehe a ni-
vc, d: qua. etiam mercurius ille
diccunditur, qui cum particulas
irmis diuidar, quid mirum, (. Fri-
getaciat.
Ouares quarto, vrrum Cempee
actionem alTCTALIIAM; RCLpOn-
deonegando, quid enim Col r. 8.
Paritur ab iis corporibus, qua luo
calore afficie, acque alterat;idem de
luculeneoione, qui manum caleta-
cit, a qua haud dubic quid pariatur.
non video; pari modo glacies qu’a
marmori maius frigus conciliat, ab
eonihil pari videcue, igitur in OIm-
ni alteratione, reactio non inter-
cedii.
Ouxres quinco, rerum ignis ab
aëre ambience, quem calctacie,
patiacur: Relpondeo attirmando;
nempe Aamma ipla ab aëre diuidi-
EUE, re dicemus eract. Lequentis
alioquin sursum continuo cractu
alcenderet: inde aurem Agura co-
nica Rammae rCTIICAE, VE TuO lOCO.
dicemus; hinc nis noua materia,
id est, nouus talicus, COnFiHUS.
exprestione luccederer, illico Aam-
Ma exringuereTUE: hinc carbO aC-
census extinguitur ab. aere an
bience; idem dico de liquato Xres
candento ferro, dc. idque tiye-
ne cirius, quam altere; quia.
tunc aër frigidior est; hoc cst
plus admixri mercurii habec: hinc
carbo in parre lumina, cirius quand
in ima, extinguitur, qui2 CumME,
aer proprio ponderemasis incum
biE, _C.
Ouxres Pexro, verum agenss
quod a palso paticue, illud sibi
alimilee: Relpondeo verumque
tieri polte; primo enim, Omne.
Pallum agenti altimilari non po-
test; nec enim Aamma aëra ac-
CendiE;: NEC CAPUE IOFTUIIM 3. VE
VOcanE, _C. Prererca, quodda.
agens pallum sibi altimilar: lic 19-
nis in lignum agic, e in alia
cOrpOra: qua intlammari pol
invercedae reactio 3 ad: Omnem. LunE; rix tamen hec in iplur.
AEMEITB.

## Folio 381 — 779785487:0439
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000439.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L 1B. II. DE ALTER A TIONE.
ionem agune; quis enim dicat 
ligno ionem extingui, a quo ip.
Tum lionum accendieur; prere-
sed aliquando accidie, ve palluim
altimiletur agenei, in quod ca-
men reagie, v. g. S modicam
aquam luculenco igni alpersas,
traud dubie samma illico aleius
2urgir, quod Scilicer partes 19-
nis, qua iniectae aquae intunc,
colliganrur; igicur paltum agen-
ei altimilatur, atque adeo in ip-
Cum ignem reagie; cuius aliquae
Partes ab humore diniduneur:
Denique quoriclcunque peF com-
mixtionem duorum, sc rcactios
nunquam pallum agenei assimi-
latur; v. 8. E aquam calidarr
frioidae admilceas; haud dubie
calida sir minus calida, et Fri-
gida minus Frigida, de medium
quemdam ctacum veraque ob-
EIMCT.
Ouares seprimo, verum in
aliis eriam qualitatibus, exera
alteratiuas, reactio cum perfecta
aimilatione esse possic verimque;
Respondeo hunc angularem esse
calum, qui comperie imperui; II
enim duo globi AB, in Ce se invi-
cem impinsantur, per lineam con-
nectentem centra, hand dubie im-
Decus A destruitur ab impetu B,
e impetus B, ab impecu A; li-
cer rierque aequalem in alcero
globo producat, ve demOnsracu
eAt exaet. de norit lib. 1,. dc 6. CX
his, ni Faltor, tora reactionis _ LC-
palsionis res opcime incelligi po-
Belt.
th subtebtum; V. 6. Calt
dum non asic in se iplum; pro.
batur quia calor est accidens; sed
accidens non agit ad inera, ve de-
monstrarum est in Mlecaph. lib.
5. Praterca cum qualicas alcera-
ciua in tantum agère dicacur, in
quantum vel separat, vel colli-
sic parriculas passi, cerre cali-
dum v. 9. non diuidie, vel col-
lisir sciplum; dices calorem esse
qualicarem relolurinam; sed re-
Foluere est diuidere; RespOn-
deo ideo corpus si caloris relol-
ui, quia ri caloris rarelcie, ve
Patet ex dictis tract. F. lib. 3. Vn-
de relolurio sequituE ex LAICFA
ctione, d haC CK CAlOEE: PEX-
terea hoc quidem cribui debet.
actioni caloris CXTCEHI, VE Pa-
cet, non tamen actioni caloris
incceni, ratione scilicet proprii
Subiecti; nempe calor in Tubie-
Eto es cantum caula FormalIS, nOn
CCIeNS FaretaCtiOnIS, VE PaFCE Cx
dictis loco cicato: equidem calor,
qui uni parei inest, agic in aliam
Partem, non camen in cam par-
cem, vel in illud punctum, cui
imest.
Dices, alcerare est agere, re vule
PhiloCophus, Sed caloF Tumm lub-
RCCEUM AlECFAE, IOITUE In TUUI
Tubiectum agic; Respondeo alre-
rare est agere, distingo, alterare
actice, id est, ele principium al-
cerarionis, quarenus scilicet ab co.
procedie alterario, eMt agerC pFO-
prie, vel impropeie, Ve LADEA ex
plicatum ett, concedo; alterare
Formalicer, id est, esse caulam
Formalem alceracionis, est agere,
nero; sed hoc modo calor Liruis
SUDICCEHM FAMEII aLECTAE: S ve-
r0 quemadmodum illad movere
dicitur, quod imprimie impecun
mobili, ica ec alteraro, vel 28e.
B b
PROP. X X ITT.
Onalias alceratina non agit in

## Folio 382 — 779785487:0440
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000440.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
382
PHXSICE TRACT. IV.
re, quod imprimie pallo qualica.
cem alcerarinam, v. g. calorem; e
re impecus non asic in proprium
subiectum, licer sic principium
Formale morus localis, Itanec C2-
lor in Cuum lubiectum agie, licet
sic principium rarefactionis: im-
mo lecundum Philolophum lib. 1.
de sen. cap. 6. iplum movere la-
tius paret iplo agere, cum 29c-
PE COMMPCTAI FAMEUI IBOTUI alICTA-
tionis; nempe agere in pallum,
diciE pIIGHAM eE COMETALICTaTEM,
quam omnis alceratio lupponit;
V. 8. Calidum agiE, et pugnat, in
Frigidum, quod expugnat; sed ca.
lidum non destruit calidum, igi-
cur in se iplum non agit: addc
quod in cancum calidum agic in
trigidum, in quancum colligit
parces calidi, quae Frigido incunt;
aequi, si calidum colligiE PAPTCS
calidi, quae luo Cubiecto inlunt,
hoc cerre ideo Ac, quia in par-
res humoris inTCECCPTAS, PaLTCS Ca-
lidi agune; igitur in aliud; addc
quod aliarum parrium collectio
aliud dicit.
Dices feri polse, ve caloris
pars, aliam producat in Cuo (ub-
iecto, id est, in ca Tubiecti parte,
cui inest; Relpondeo calorem non
agere ad inera, Calrem naturaliter;
alioquin ester substancia; equidem
per miraculum, id heri posse
non decrune, qui asterane, (ed hoc
ad rem praelentem non tacir; nem-
De hic cantum nariuas rerum na-
curalium proprietares dileurimus:
addc quod vel est quaestio de ca-
lore primario, id elt, de calore,
qui inestigni, vel de calore secun-
dario, id est, producto, r. 8. in
aqua, terra, _c. Si primum certe
cum sc conseruario, vera actio;
Scque ionis caula neceslaria, Cer-
re nihil vlera addere pocest; igi-
rur nec incendere calorem illum
Primarium; E vero secundum di-
catur; cerre hic calor secundarius
nec ad incra, nec ad extra acti-
UuS es, ee constat ex EraCC. 2.
lib. r. Dices igitur Calrem ignis in
se iplum agic, moru alcerationis,
si per veram actionem Cuum calo-
rem actingit; Relpondeo motum
alcerarionis, inter contraria elic;
v. 5. cum ex Frigido calidum AC, dc
ricilim; ac conseruatio caloris, non
dicie morum alcerationis; licer
enim corpus calidum peraNCAE,
non camen ex frigido Hc de nouo
calidum; igitur non est muratio, nec
motus, nec alceratio; igirur ignis
non agic in sciplum moru altera.
tionis.
Dices, isicur Calcem, cum 1g-
nis in se calorem primo producie,
in se iplum agic moru alterarionis;
Relpondeo primo, licet reuera ig-
nis calorem illum, in le, primo in-
Canci produceret; pro quo vide
Eract. 2. lib. r. non camen inde pro-
bari, vel euinci, esse morum alce-
rationis; nempe subiectum alterum
non EC, cum instanti immediace an-
recedenti non essetipraererea ex fri-
sido non sc calidum, cum nullo
instanci frigidum Fueric; illud enim
Primum lupponitur; hinc omnis
motus, qui est cransicus e caru, in
Racum, vel ex loco, in locum, vel
ab rno esse, in aliud, duo instantia
Supponit.
Dices, aquam a se ipla, pristi-
noctacui, seufrigori, resticui; mi-
rum est, quam rarias respon-
siones, huic obiectioni, di-
cum ab iplo igne contetueTuT, et versi auchores attinga: Cunt
qui

## Folio 383 — 779785487:0441
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000441.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L. 1B. IE. DE ALFER ATTONE.
qui ab ipla aquae forma FriguS PrO-
duci veline, in luo Cubiecto; alii à
generanre; alii a nelcio qua occul.
ta vi, qua aquae inest; led prote-
et O hXC Sententiarum varietas, Cx
coprocedie, quod illarum aurho.
res de frigore inale Cenriane; quis
enim neger aquae calidae Frigus in-
esse potencia; cum e calida, Frigi-
da heri possit; cum aurem idco
calida lc, quod parres calidi, quae
ipli inlune; collecta GInE, CCKTC
vel ex eo trigida Her, quod partes
illae, qua collecte lune, dividan-
tur; cuncta hac ex nostris hypo-
chelibus ira perspieua PUnE, ve ni-
hil clarius cNe videatur: IgituE
partes illae diniduntur ab humore
Tubrili, qui parcim aeri ambienei
admixeus est; hinc ab exrrinseco
dicitur aqua reduci; hinc luperior
Porcio, prius Frigori relticuieur;
parcim, qui ipli aquae inest, qui-
que vel asicatione, vel alio quo-
uismodo, ignis parriculas dinidit:
eo modo, quo diccum cst tract. 2.
l. 2. ex hoc habes. idem in seiplum
non agere, actione alcerariua, nempe
Subeilis ille mercurius, ab ione di-
Ringuitur; hinc, primus in sccun-
dum agit, cum trigetir calidum;
secundus, in primum., cum calehE
Frigidum; nempe in rantum cali-
dum in frigidum agic: in quantum
hunc mercurium, cuius partes in-
terceptae, parres calidi diriunE,
educic, comodoquo, Cupra di-
ctum est: igitur nec calidum, in
Le, nec Frigidum in Ce agere porelt,
actione alterariua; de humido et
sicco, cerrius est, quam re in du-
bium renocari polsie; igieur vel
ex his hrabes, quidquid monerur,
alcerationis moru, ab alio moueri;
ett; Cune ramen nonnulla, cum ab
anciperistali, tum a reslexione pe-
cita, quae mulcam difticultarem
doctoribus Scholarticis creare vi-
deneur, super hoc communi etta-
Eo, nihil acit in scipsum, de qui-
bus, cum in hoclibro, eum in le-
quenti agcms; incerim CCCC Fa-
tionem Ariccorelis, quod actu
monet, actu ett; v. 8. quod accu
caletacie, actu calidum est; nem-
pe calidum e calefactiuum pro co-
DeI LUTHMEUE; WOveFI AUFCM, CA
deporentia, cduci ad actum; igi-
TUE, Ve aoens debet cllc actu, ita
pastum debet elle porentia; po-
centia inquam, calc, quale est aG,en5
actu; v. 8. porencia calidum, EI
2gens actu calidum est, id est ca-
lefactiuum; aequi idem non porest
Cmul esse actu, ee porentia, respe-
Atneiuldem; v. 8. accu simul, 8E
Pocencia calidum; Dices esse actu
calidum secundum aliquos oradus
caloris, qui inlune; porencia veco
secundum alios; Respondeo cali-
dum calore secundario, non esse
calefactiuum: nempe ille calor
actinus non est; igicur quidquid
caletactiuum est, habet calorem
actiuum, de primarium; IsITUE
ionis est, re pater ex dictistract. 2.
l. 1. Sed ignis luos omnes gradus
caloris haboer, qui reuera destrui
non pollune; equidem porest esse
magis ex minus caletactiuus, scilin
cer ad exera, ve dicam paulo polt,
ec jam ex dictis perlpicuum elt, led
in ordine ad passum distinctum,
Calrem inadaequare, led de hoc
i S b et d F ebEs Esst ottlt L +d  etet db8
de moru locali, alias iam dictum alteratiuum; r. 8. magis vel minus
Cale
intra.
L ALS F. XZ IV

## Folio 384 — 779785487:0442
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000442.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
P FT ZSTC K
caletactiuum; patet experientia;
nempe maior ignis plus agit ad cx -
tra, quam minor; sed hoc paulo
Fulius distinctis numeris explico.
1. Potest aliquid dici magis ca-
lidum, Peu caletactiuum; duobus
modis; primo quatenus plus calo-
ris actini, sen primarii eidem (ub.
iecto inest; sccundo quacenus plus
calidi collecti agenti inest; priimus
ivodus petmiraculum cantum esse
porest, quia lingula ignis puncta
aqualem calorem Cemper habenE,
ve iam ostendimus lococitato, nec
evila est rario, cur aliquid illius
caloris destruatur; quod aurem
volenre Deo, per miraculum, ca-
lor ignis minor esse possic, dubium
nemini elle porest; igitur sccundo
cancum modo, agens tir magis, vel
minus calefactiuum, id que duobus
modis; primo extentiue, ve sc lon
quai, lic v. 8. maiorignis plus
agic, vel caletacir; quod scilicer
plura Cimul agentia in vnum con-
iunguntur, inde agencis extensio
aC moles augerur: lecundo inten-
sive, Ceu quali incensive, cum sci-
licet intra eumdem agenris, et
molis ambicum pluces calidi paF-
ces, quae insunt pocentia, edu-
cuntur, id est, collignneur; sic
Ferrum plus aliquando, alias ni-
nus calidum est, Peu calefactiuum;
plus cerre, cum plures ignis par-
res, quae iphinsunt, colliguneur;
minus vero cum pauciores; in his
nulla est penitus difficultas.
2. Vnus ignis magis calefacti.
us esle porelt, quam alius, non
modo excentiue, re nemo dubitat,
verum etiam incentiue, quatenus
Ecilicet plures ignis parres colle-
ctae tunc, intra cumdem ambicum;
quis enim neger, quibuldam mix-
TRACF. IV.
ris, plus ionis inesse, quam aliis,
Scd quo pluis ignis est, scilicet col-
lecti, plus calidi, vel caletactiui
esse debet; igieur rnus ionis ma-
sis caletactiuus, quam alius esse
Pocelt, igicur rnus ionis, Tub hac
ratione, magis calidus, quam alius;
nempe; ve iam dixi, PhiloCophus
caliduim, pro caletactino alTMIiere
Folet; in hoc non es distieultas.
3. Vnum esse porest magis Fri-
sidum, vel frigetnctiuum, quam
aliud; idque rel extensiue, vel in-
tenline; primum quidem, cum ina-
ior est frigidi moles; sic magnani-
uismoles plus frigoris diffundie,
quam pulillum minis; secundum
vero, lub eodem molis ambieu;
V. 8. Slacies est Frigidior quam mar-
mor, e hoc frigidius, quam li.
snum; quod non disticilé explica-
tur; cum enim Frigidum agaF, per
emistionem Tubrilis mercurii, de
quo lupra hoc ett purioris humo-
ris, cuius appulsu, calidi parres
dividuncur, cerre illud frigidum
Plus agic, quod plus huiusce hu-
moris emitric, igirur est maois
Frigefactiuum, magilque trigiduin;
plus aucem emierie, li plus illius
haber, de minus ionis exhralar, ve
Glacies, quae cerre plus humoris
habet, quam marmor, e minus
ionis extralac; hinc licer ex ligno
plus exhalerur mareria, qguam ex
glacie, vel ex marmore, plus ta-
men ignis halieni inest, ve paret:
Praeterca laevigatum marInOF _
terlum Frigidius cst, cum quia plu-
LeS pAEreS LiIUL adMOVCNEUE, Tum
quia (e haec est verissima rario)
pori obstructi prius, aftrictu illo
aperiuntur: addc si vis constipa
cum corpustrigidiuslentiri; v. 8.
glaciem, quam nivem, quia lub
cadem

## Folio 385 — 779785487:0443
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000443.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
LIB. II. DE ALYE R A YTOHTF.
eadem mole plures parres glaciei,
quam niuis admonenrur; igieur
magis frigetactiuum est incentiue,
tum a maiore collectione mercurii,
Tub eadem mole, eum à maiore
emiltione, cum a laevigatione, qua
pororum obstructionem collic; cum
ver carentiam partium calidi, qua
Simul cum mereurio auolent.
4. Vnum porest etse magis vel
minus humefactiuum; vel humi.
dum; idem de sicco dicendum est;
sed quia hae duae qualicares licer
suo modo actinae SIIC, DalTIUX FA-
men in luo conceptu ese ridentur;
humidius illud dicimus, quod fuis
terminis difticilius, e alienis, Fa-
CiliuS COIFINeFUE; (ICCIUS VCFO COM-
tra; sic aer est humidior aqua, iux-
ea hunc conceprum paltiuum; (i
tamen secundum actiuum conside-
retur, aqua viderur elle magis hu-
metactiua, quam aer, hoc est ca
vi pollens, qua corpora lubeae,
Subioae reloluat, et in Racum hu-
midicaris reducat: dices, erg0 ignis
cuius vi corpora liquantur, est hu-
metactiums; Respondeo liquari ab
ione corpora, per accidens, qua-
cenus Ccilicet parres humoris ca-
lOre FATEFAEEX, LuOS CaECereS dif
Fringune, acque in medium com-
mune Ruune; at humidum per le
humetacie, cum Ccilicer humidi
Partes Tubeuntes, aC PenCTTAnTeS
corpus liccum humidi partes qua
illi inlune colligune, ac. IgITuF
illud est humefactinum, quod per
Sc humidicaris Racum conciliat; de
sicco eodem modo philolophari li-
cer; nempe quaedan cNe postune
magis licca, secundum rarionem
palliuam, re dixi; de minus, sc-
cundum actiuam, v. g. punctum
Phylicum est siccius Farina, vr pa-
tet, Secundum rationem pastiuam,
minus camen, secundum actiuam,
nempe Farina humidi partes per
DOTOS exUgIE, SCCUS VeTO FCFEX
punctum; in his eciam nulla est
difticulcas.
5. Subiecum calidius esse pon
test, licer non ltmagis caletacti.
vum; V. 8. in parcibus humoris;
plus vel minus caloris, secundarii
Scilicer, produci porelt; repatet;
cum camen hic calor actiuus non
Sc, cerre non est eriam caletacti-
uus; hinc elt canrum calidius FOr-
maliter, non vero actiue; vel ve
sic loquar, alcerarine; si vero plus
caloris primarii ineserioni, quod
permiraculum fieri porest, Cubie-
Etum illius calidius elrec, cum acti-
ne, tum Formaliter; at vero in hoc
rerum satu, quidquid mage cale-
Factinum est, actiue cantum, vel
alceratiué, cale est, non Forma-
licer.
FIinc qualitacum alteratinarum
aliarumque intentio facile explicari
porest: Rem hanc aliquor efaris,
de numeris distinguo.
Primo, illa sencentia, quae vule
ideo gualicarem alteratiuam inten-
di; quia magis in luo (ubiecto ra-
dicatur, verissima est, si bene ex-
plicetur; v. 9. quo altius humidum.
liccum pencerat, cerre melius lubi-
sic, ac liquae, Tubiectum que luum
humidius efIciE, rEPateE: irem cum
parres calidi, qua pasto inlunt,non
modo colliguntur, in extrema su-
perticie, led in incimis qualI PEX-
cordiis, aeque in medio fnu, cerré
cedditur maxis calidum, et caleta-
ctiuum; icem cum a Frigido partes
 C. C
igni
PROP. ZXV.
lor. ll

## Folio 386 — 779785487:0444
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000444.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
PH ZSCA TR ACT. IV.
ionis, etiam minimae, diniduneue,
non modo in ipla superticie, led in
incimo passi recelsu, dicicui pas-
Cum magis Frigetteri; icem cuI
mercurii particala ex EOtO COrpO.
se auolane, icem cum subciliores
TUIE; _ alEiuS DCHCEFANE, diCIEHE
elle mage frigetactiuum; de (cco
idem dicendum est; cum enim hu.
midi parcicula exuIgunEUE, acque
in intimos poros quali adducun-
tur, dicitur palsum agis sICCunI,
vel exliceatum; sed dum haec HUME,
quis neger, qualicatem alcerari
nam incendi, vel incensiue crelce-
re; guis eriam neget, magis radi-
cari, per mecaphoram quamdam,
ee alriores quali radices, in pasto
agere; igicur illa sententia, si re-
ete explicerur, verissima est.
Secundo, nonnullacum qualica-
cum incensio per mulciplicarionem
sraduum, scu parrium ciuldem
qualicaris, in eadem parce subiecti,
explicari debet, si hanc partium
mulcirudinem euincac aliqua rario;
hoc est polica huiulmodi partium,
vel oraduum multicudine, in ca.
dem lubiecti parce, heret qualicas
incensa ; V. 9. A plures caloris par-
res eidem Fubiecto inelsent; haud
dubie calor incentior elter, cui ma-
ior rarefactio responderet; idem
dico de pluribus parribus impetus,
ex quibus velocior morus segnere
eur: verum vero hoc modo AaE
nonnullarum, qualicarum incen siO,
Facile detiniri porest: nam InFeE
gualicares Censibiles, dux eantum
Fune, huiulimodi incentionis capa-
ces, Ccilicet calor purus, et im
pecus, ve paret ex dictis; dixi qua-
liraces Centibiles, Cunc enim quae-
dam alixe spiriruales, _ Cupernatu-
nales, qualis est graria, habicus
Adei, de quarum indole, e in-
censionis ratione, suo loco dice
WUS.
Ferrio, quod spectat ad purum
calorem, duplex est, primarius
Scilicer, et Secundarius;ille igni, hic
Careris Tubiectis inest de primario
sic detinio; lingulis punctis ionis,
Cinoula inesse Duncta caloris; CII
enim dari poliit calor calore per-
Fectior, etiam secundum enticatem,
quemadmodum impetus, iinpecu
perfectior ele pOrelt, VE EFAEE. de
inotu l. 1. demonstrauius, Certe
rnum punctum caloris adaequare
Porest, in perfectione, alia duo
puncta, vel 4. 8. 100. 1000. XC.
igicur ne mulciplicemus frustra en-
eicares, lingulis ionis punctis, sin-
gula caloris puncta inelle, COnnaL
curalius elle viderur; cux enim duo
Potius, quam quatuor imperfectio
ta; Xc. Unde quod rnuin est, de-
terminarum est; adde quod (ivo1-
lis elementorum punctis, Calceu
aqua, TerTa, _ aeri, inipetUS INMa-
cus inest, secundum lingula prnctas
re pacec ex dictis loco cirato; igi-
tur calor primarius suam incensio-
nem non habee a parriu muleim
eudine; quod licer Forre alias dice-
se ridebamur, illud FaIeN CZeM-
Pli oratia porius dictuns est, qu’at
per modum decitionis, vel aser
tionis, quam huic loco relinque.-
DatUS.
Ouarto calor secundarins maio
rem Forre dubicationi locum relin-
quere ridetur; nempe hic, modo
aior, modo minor elt, VE PaLCES
praecerea diffundicur intra SpherUm
actiuicaris, rniformicer, difformi
Fer; hoc es cori medio distribuirur,
quancum porest distribui ac diuidis
isicur in rleima superticie spharX
acti
8

## Folio 387 — 779785487:0445
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000445.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L 1B. II. DE AL YER A YEOHE.
actinicatis, videncur esse singula ca-
loris puncta, arque ibi lictere acti-
uitas videtur, quod rlera calor
dinidi ac distribui non possir; 1gi-
cur in aliis punctis intra (phaeram,
plura simul exune puncta caloris;
hoc iplum est quod iam alias in-
dicare videbamar; quam quaru hoc
eorum exempli gracia dietum est;
MaII LCVeTA reS alicer se HaBCE;
Frustra enim plura puncta calo-
ris secundarii, eidem lubiecti pun.
eo inesse dicuneuE, Si rrum
punctum plura illa perfectione
adaquare possit; isieur vbi est
remillior calor, vuum punctum
caloris est, sed imperfectioris;
obi veco intensior, vnum quo-
que punctum inest; scd perte-
ctioris caloris; s vero illa pro-
pasacio caloris, quae incra spha-
tam actinicatis Beri Colet, con-
Eideretur, imperfectior Pemper pro-
ducitur, versus praedicta SphaLa
Superhciem; donec candems ad vI-
eimum illum perveniae, quo im-
pertectior produci non porest;
qnod cerre ad decerinationem
huiusnodi (phrex neceltarium elte
videbatur; dixi quo imperfectior
producinon porest, Scilicer a ca-
lore primario; qui ad olcimum
perfectionis gradum determinatus
est; alioguin darexur processus in
intinicum: analogiam habes in
imperu, qui alium impetum non
producie; nil deerminaex perte-
ctionis, iFA VE CitTa Organum me-
chanicum, imperfectior ab C0 prO-
duci non possic: Sed in calore nul-
lum mectianicum organu admoue-
EuE: Sed de hoc infra cum de diftu-
sione e actiniraris (phera: ioicur
CalOr LecundarinS LURM INCeNSIONeM
non habet à parcium mulcicudine;
idem de luce, de lumine, quod
de veroqne calore, dicendum eAt.
Oninto, ed aliqua obici FolenE
1. cum remietieur calor, aliquid
caloris remaner, quod prius Crat;
igirur pars rancum caloris periie,
isitur plures Cune caloris partes, in
eodem Cubiecti puncto: RCIpOn-
deo ideo destrui, vel remicei, quia
causa imminuitur; igitur cum illud,
quod Cuperest caula, tantum calo-
FeIM CONFEFHARE nON BOLHIE, CeFEE
quo inccanci, punctum caloris per-
fectioris dectruitur, aliud imper-
fectioris producitur. 2. cum peio-
ei caulae, noua caula accedie.
maiorem effectum vrraque limul
producie; led prior calor intactus
remAnCE, a quo enim destruere-
tur: igirur plures limul parces eidé
Tubiecti parri in(une; Relpondeo
caulaut veramque nobiliorem ette-
ccur actione communi, producere,
cumgue indinisibilem; vnde defectu
caua conseruantis, prior calor de-
ArUIEUE, e nouns perfectior pro-
AucituF: ad haec duo capica relique
Obiectiones FeduCI pOLUHE; quE ceF-
ce vel ex eo Facile FoluUMEIE, quod
calor secundarius a caula primo
productiua conseruerur; quod se-
uera nili estet, cerre plures caloris
parres eidem lubiecti puncto ne-
celtario inelent.
Sexto, impetus duobus modis co-
Siderari porest, primo quateniis ex
eo, mocus naturalis lequieur; Se-
cundo, quarenus morus violenri
caula es; juxca primum modum,
duplex est, aliusinnacus, qui lem-
per corpori inest;alius acquilicus;
innatus parces non habet, ne
Frustra sinc; est enim qualicas C2:
lis perfectionis, qua semper cOr
poriinct, l Eorceionem excipias,
8

## Folio 388 — 779785487:0446
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000446.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
BOC
P E ZSICE TR ACF. IV.
ve Tuo loco dilcuriemus; 2E vero
acquilicus, partibus constat; cum
PEF PAPTES RCGLITATUIE, VE PATCF CX
tract. de moru lib. 2. nec enim à
caula primo productiua, impetus
conseruatur: idem prorlus dico
de impecu, qui norum violentum
etticir; quia ille per partes destrui-
Eur, ve paret in iactu mobilis;
nec est quod aliquis Forre dicat,
deltrui perfectiorem, de imper-
Fectiorem produci, cum nulla sF
caula secunda, à qua producipos-
sic: rno verbo, tota res ilta; ex
eo principio depender, quod sci-
licet huiusmodi imperus a cau-
la primo productiua non conser-
metuE: Caeterum videtur esse ali-
qua difficultas, pro imperu, qui
a porentia illa morrice produci-
rur, quae animantibus inest; qui
modo indior, modo minor est,
sed vix hoc loco, explicari po-
cest icte morionis modus; imino
rix in mencem cibi venier, ani-
ce lector, illa ratio, qua hunc
morum, illiulque princixium ex-
plicabo; aliqua indicarem; sed
praoccupato animo lcandalum FOr.
re aliquod atterrene; quare lon-
siore prius, e accurata explica-
sione abdicissimi mysterii (ve lic
Loquar) praeparandus cst; ve luo
loco non xorc faciam; incerim
dicere poreris, plures, parres hu-
ius imperus, eidem puncto incl-
se, cum succestrue intendatur: de-
nique quod spectar ad imperum
porenrix medix, qui modo ma-
ioF, modo minor est, nec d cau-
Ca peimo productiur conteruaruE,
idem penicis dici debet: itaque
hric modus incensionis, qui AE PEF
plures qualicaris parres, quae (ub.
necti parri eidem intume, impecuis
cum nacurali, quatenis constat
ex innato, e acquisito, cum
violento, eum ci, qui est ab
veraque porencia morrice, media
Scilicer, _ vicali, comperie; e
hic est secundus incensionis mo-
dus.
Septimo, hinc lane colligo, el-
sc cerrium incensionis modum;
cum enim calor purus, nec primo
modo, id est per maiorem radi-
carionem, sec Lecundo, id cst.
per parcium mulciplicirarem, in-
cendatur, veconstar ex dictis, li-
ne primarius lc, liuc secundarius;
certe certium incensionis modum
elle oporret, quo incendatur; ro-
cetur incensio maioris pertectio-
nis; quis enim negar, in quo-
libet genere, rnam entitarem,
quancumuis indinilibilem, alia
perfectiorem esse Polle; v. 8. di-
racionem, durarione; exrentionem,
excentione; vbicarionem, rica-
tione; calorem, calore; imperum
impetu: igicur hic est terrius in-
censionis modus, qui pexdictis
qualiraribus comperie; quis enim
neget, calorem illum, qui maio-
rem efectum producie ad extra,
S primarius est; vel habet ad in-
era, si sccundarius, elle magis in-
cenlum; eguidem impetus, re iat
(ni Fallor) obleruasti. veroque mo-
do incendieur, nempe dacur impe-
cus imperu pertectior; igirur in-
Tenlor, rarione perfectionis; in-
cenditur eriam secundo modo, id
est per mulcicudinem lcu collectio
nem parcium, in cadem parce lub.
iecti, ve octentum CA, D. b.
Octano, accus vitales cerrio
tancum modo incenduntur; cum
enim ab ipla actione non distin-
BUAREUT ; VE Tuo loco dicemus,
CETIE

## Folio 389 — 779785487:0447
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000447.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 111 lines, status machine
Aat
UI
0
el
0.
et
M
In-
ri
i1
1
a
11-
in
IaN
1O-
pe
11IS
L. IB. II. DE ALTERATIOHE.
cacionis, tum in rarione acringen.
tia obiecti, hoc est ouacenuis cie-
ca calem affectionem imprellam
verlacur, _ Centus cA, exECENUS,
Ecilicer vel internus, vel iin FEPEX
sentando, vel arcingendo limpli-
citer cali obiecto, li actus est po-
centia inoroanica: es veio CU,
haec actio à luo termino non di-
Cinguatur, ve dixi; quis negeE
terminum, vel effectum produ-
ctum, perfectiorem, vel imperte-
etiorem esse polte: adde quod actus
vicalis, qui est Cua duracio, vno
canrum instanci est, acque 2dc0
actus, per leriem concinuam Ruiis
hinc non conseruatur ab alia cau-
Ca; hinc noux parres prioribus
permanentibus non accedune; HCC
vua perie, alia remanente; cum ca-
men hoc principium sic sccundi
modi intentionis.
Nono, ex his non video, quo
modo substantia incendi potsc;
nam corpus proprie non incendi-
tur, nec enim Culcipir magis d
minus; nec dux illius parres (i-
mul penerrari poltune nacuraliter;
e licet penetrarentur, masis cOr-
pus, Ceu magis hoc quod est, non
esset; praererea, nulla est alia lub-
Cantia, quae vel ad corpus, vel
ad coningationem corporum sc
duci non possit, ve luo loco dice.
us; quod spectar ad animatu
rationalem, licec dux eidem COr-
Pori inellenr, non tamen eslet in-
censio; quia rna ad actus alterius.
minime ConCHErereE; praeterea li-
cetrna pol esse alia perfectior,
cum sit alia, nec inde Tubiectur
dicarur magis cale, v. 8. magis
homo, non clet propria intentios
DE pacet; est enim, qua Cubiectum
magistale dicieur.
Decimo, alia mulca incendi
Polsune; v. 8. color, Tonus, (2-
por, odor, eo scilicer modo, quo
diximus lupra, in propriis Ecili-
cer locis; quae hic non repCtO;
exrensio, e duratio raretactio,
rbicatio, non dicuntur intendi, lune
enim perfectiones exrenliux, po-
eius quam inten(IUX, Ve PaECE:
scauiras suo modo incendieur, qui
primo quali relponder, per col.
lectionem Ccilicer plurium partium
corporis, Tub eadem corporis
mole; perspicuiras lingulari modo
incenditur, quarenus lcilicet plus
es homogenei, in eadem linca; de
aliis cacibus corporum, ex dictis
Facile incelligi porest, quomodo
incendantur; color in actu lecun-
do, qui lub eadem radiorum con-
ingatione, plus luminis dicie; ni-
sror proprie non incenditur, nili
prinariue, quatenus minus lumi.
nis dicic: Conusincenlior est, qui
plures parres serisemissi, Tub ea-
dem quantirare haber: de Papore de
odore idem fere dici debet; con-
Tulerract. 3. e lib. 1. huius: Epo-
cies incentionales imprella inten-
hores lune, qua magis afficiune,
Seu quibus orgnnum magis alte-
ctum dicirur; Dices rarefactionem
non incendi, sed in ritu species
est ipla raretactio; relpondeo else
illam affectionem organi, quae ex
raretactione lequirur, quae non
improprie incenlior, vel remistior
dici pores: Species intenciona-
les animxe impreltas, SIVC COrPOTE
coninneta TuE, Cinc 2b c0. CeParaTa,
iremque in Angelo penirus nega-
+6C
MdBS
cerre actione actio perfectior da-
ri porest; cum in rarione vbica-
tionis, vel exrentionis, ve tuo lo-
codiccum est, cum in rarione du-

## Folio 390 — 779785487:0448
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000448.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PH ZSICA Z R A CF. IV.
mus; quod spectac ad habics,
qui ruigo Facilicances dicuncui,
Guoodo incensiores euadane, luo
loco dicemus; nec enim intelligi
Porest, nisi prius huinsmodi habi-
cuum indoles cognolcatur; habitus
vero Cupernaturales v. g. gratia
habirnalis, habicus Adei, lumen
glorix, incensiores esse portune,
sive secundo, sue terrio modo
dicas, parum incerest; nempe oxa-
tia habirualis perfectior dari pon
telt, icemque lumen sdei perte-
etius, icem lumen gloriae; led de
tis Cuo loco: oratia icei actua-
lis (VE VOCaTUE) incentionis caPaX
est, re suo loco Facile explicabi-
Inus: actio, ve actio elt, non
Porest inrendi, cum FrIbUAE FAN-
rim sub hac ratione dependen-
tia effectus a cautd; neC LHIB P2-
rione extentionis, rbicarionis, du.
rationis, impenetrabilicatis, cum
Cub his rationibus Ac perfectio ex-
censiua, cum in loco, eum in cem-
pore; Hlinc omnis perfectio non
dicicincentionem, ee aliquid per-
fici porest, licet non possie in-
cendi: actus vicales incendi pol-
Pune cerrio inodo, FecuS FaIeN
pocentix, nam organiex quidem
perfectiores esse polsune, rario-
AC OTgRII; INOEGANICA VeTO ab
ipa substantia minime distinguum.
EuE; aequi substancia pertectioe
quidem esle porelt, non Eamen in-
TenSIOE: ex his habes, quid pol-
Sc incendi, quid non posic; icem
quid primo inodo, quid secun-
do, quid cerrio, quid veroque in-
rendatUE.
Vndecimo, quxe secundo mo-
Ao InFenduNEuE, duobus adhuc
modis incendi poltune, Scilicce
per gradus homOSCnCOS, acque
heterOgenCOS; IPCTUS, ex quo
mocus aquabilis segnitur, in oim-
nibus partibus mobilis, ex ho-
mogeneis partibus constar; nulla
est enim necessiras, nulla rario,
qua concrarium cuincat: Dices
idem Cubiectum ab vna rancum
Forma ciuldem generis completur;
ergo alterius ciuldem generis in-
Capax est: ResDondeo hoc qui-
dem verum else, cum huinsimo-
di Eorma effectum Formalem ha-
bet indicisibilem; ac E2 ciuisibi-
lem habet, hoc cst s maior, vel
MinOt elle pOlTIE, VE IOTUS lO-
calis, qui relocior, vel cardioe
elle porcst; cerre cum mobile sit
capax relociorismocus; haud du-
bie est cap ex incensioris impetus,
id est vel pertectioris, vel maio-
ris, qui lcilicet pluribus partibus
conttet, qua cerre live hooge-
vex, live Lecerogenex linc, euim.
dem eftectum praectabume. Ccili-
cet velocioris OruS: Dices impe-
cum, ex quo lequitur OTuS aequa-
bilis, ex gradibus hererogeneis con-
Rare; quia cum idem mocus, qui
aquabilis eltet, cirra omne ii-
DedienEU, FCTAEdaEUS (IE PEO-
Pter obicem, Z cum impCTUS, eX
Quo mOtuS recardatuS LequITUE, ex
hecerogeneis constet, cerre il-
lum, qui aequabilis morus caula
est, ex iildem constare necelle elt:
Relpond. impetum, ex quo lequi-
TuE IOTUS FetardaTUS, ex herCIOgC.
neis non contrare, ve dicam paulo
poltie licer in secundo tractaru di-
ctum esse videacur, illud tantum ex
illa typochesi dictum cst, IUXE2
quam norus naturalis acceleratio-
nem ad lua principia phylica se-
duximus, si vero res ad vlrima
principia meraphylica reducacur,
C

## Folio 391 — 779785487:0449
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000449.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L IB. II. DE AL ZER ATFONF.
ex quibus lib. 12. Mecaph. in dis-
Sertatione peaeserrim, oltendimus,
morum accelerarum effe, non Fan.
tum ratione maioris sparii, aqua-
li tempore acgnisiri, vel cancum
ratione cemporis minoris, quo
aequale sparium acquiritur, sed ra-
tione veriulque, ira ve inde instan-
cia imminuaneue, inde spatia crel.
cane, re loco ciraco Fusc oltendi-
mus; vnde necectario lequieur ve-
locicaris auctx progrelsio ALich-
metica, IuXFa hOS HLIETOS L, 2. 3.
4. dec. acque adco ae qualium or2-
duum impecus acceisio, inxer col-
dem numeros; igieur impetus in
totu nacurali acceterato, Constae
ex parcibus homogeneis; igieu
In ECFAEdaTO, DE PACCE; NaIm PeE
eoldem oradus, in eo cresCIE, per
quos in hoc decrelcir; in motu
rectis lune oradus in eodem pun-
eto rectis homogenei; in diuer-
sis, hecerogenei, re ostenlum est
Erac. de moru lib. 1. vE Cria TUNE
hecerorenei in diffutione caloris,
vel luminis; in diversis Sciticet
Sphoerae punctis, diverlae dumra-
xat distancia, de quo intra: omie-
ro reliqua, nempe ex his, ni Fal-
loc, tora res incensionis Facilé in-
celligi porett, qua tamen hacte-
nus latis obscura vila est.
PROP. ZZ Y
Explicari potest, quomodo simi-
le agat in simile, vel non agat:
Alac ruloaris est, apud scholasti-
c0s, quaestio; in qua cerre pleri-
que operam ludune, quod actio.
nis, vel alcerarionis modum non
incelligane; toram rem havc,
ex iactis lupra principiis, pau-
cis numetorm caplliba3 ac
Anioo.
1. Frigidum non agie in trigi-
dum; cum enim frigoris actio in
eo polca lic, quod dividar parri-
culas ionis; ve lupra oltenlum ect;
cerre in calidum necellario agir,
cuius scilicet parriculas diuidit;
equidem minus frigidum, adino-
comagis fiigido, trigidius cuadiri
quod duplici tancum modo hcri
Porest; primo, (i magis frigium
Parciculas ignis, qua minus frigi-
do insunt, dimdere pergar, vnde
necellario palsum illud frigidius
cuadic; non tamen ex eo quod in
Frigidum agaeur, Ced in calidum.
quod inest frigido; lecundo (i
mulex parricula frigidi mercurii
minus Frioido admilecantur; (IC
vinum ab admoca nine frigidius
Cuadic, pEopter accessionem PEX-
Fari mercurii: Pexterca agerc in
Frigidum proprié, ex mence Phi-
lotophi, est destruere Frigidumrs
VE pacet ex dictis: igicur frigidum
non agir in minus frigidum; nem-
pe evistio illarum particularum
non est frioidi actio, sed ipsa di-
uilio partium ignis, vel calidiiigi-
cur sine minus Frigidum frigidius
tiac, quacenus a magis frigido
meicurii parriculae minus frigido
accedune; vel quatenus calidi par-
riculas diuidie, quae minus Frigi-
do inlumt ideo cerre Trisidius non
Ac, quod in minus frigidum ma-
sistrigidum agac; cum in taneum
agac, quarenus diuidie parriculas
calidi; led hoc est agere in cali-
dum, non in Frigidum: immo cum
etiam aliquor parriculas mercurii
minus frigidum CMITEAE, quXe Ma-
gis frigido illaplae, parriculas ca-
lidi, quae ipsi infune, dinidunes
cerre si vel ex hoc, magis frigi
dum in minus trigidum ase-
ECF

## Folio 392 — 779785487:0450
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000450.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PFZSTCF TR ACF. IV.
ret; minus eriam Erisidum inma- plexu includit, e complectitur,
sis frigidum agere diceretur: igi-
cur frigidum non agic in frigi-
dum.
2. Flumidum non agie in hu-
midum: probarur Facile; quia in
eantum humidum agie, in quan.
eum diluie, Lubioie; dissoluie, ac
liguat lccum, Ve paret ex dictis;
Sed humidum non Cubioic humi-
dum; et licer minus humidum, a
magis humido, humidius redda-
EuE, hoc ideo AE, quia parteS SIC-
ci, qua minus humido inlune, à
magis humido Cubiguneur; igieur
inde illud huimidius cuadere ne-
cesse est; igitur cum hraec humidi
actio vera sic; quis amabo dicar,
humidum in aliud humidum aoc-
re; Dices humidum colligir paices
humidi, quae minus humido in-
lunc; igicur in eas agit; Relpon-
deo hanc collectionem sequi cx eo
quod partes lcci lubigantur; hoc
est. Coluarur parcium siccarum ple-
XuS, in quo humidi partes conci-
nebAnEUE, quo cerre Toluro, quid
mirum, si parres humidi colligan-
tur; cum humidum Facile humi-
do adhaereat: Led de hoc argu.
mento intra; igitur ex dictis ha-
becur, hrumidum in aliud hu-
midum non agere. Euc hoc
minus, sive magis humidum lic.
3. Siccum non agic in liccu;
probatur quia siccum in cantum
agic, in quancum partes humidi
exugic; ac leparae; igieur in sic-
_C.
cum non agic, led in humidum;
in hoc nulla est penicus dificultas;
licer enim magis lccum in minus
lccum agere viaeaLUE, non Famen
in illud agie, led in parces humi-
di, quae minus scco inlune, quas
4. Calidum quarenus est qu’ ali-
cas proprie alceratiua, non aoic in
calidum; quia in eancum calidum
hoc munere detungitur, e agiF,
in quantum parres humidi, leu
frigidi educie, ex quarum cdu-
ctione, partes calidi, quae paltoin-
Pune, colliguntur; Led hoc est age.
se in frigidum, non in calidum,
ve pacet ex dictis; Dices 2oic in-
minus calidum, ve parer experien-
tia: Relpondeo ideo in minus ca-
lidum agere, quia alias parres fri-
exuoir, hoc eAt luis poris, luo
sidi cducie, ex quo nonarum par-
eium calidi collectio seguitur; in
de aurem calidins cuadic: DiceS
magis calidum colligir parres mi-
nus calidi; ergo in illud agie, R cf-
pondeo negando conlequenria;
nempe illa cancim colliguntuE,
mecu racui; co quod partes trigi-
di, incercepra à calido, per raie-
Factionem educantur; in hoc nul-
la est penitus difticulcas; nam in
eas tancum calidum agic, X
ideo colligir, d congregac ho-
mogenca, in quancum separathe-
Terogenca.
5. Calor ionis plus, rel minuis
asic, per productionem caloris
puri secundarii, in parre v. 8. hu-
midi; nempe si plures partes calo-
risprimarii simul agane, plus calo-
ris sccundarii, in eadem humidi
Parre, producune; igirur (IC ParS
humidi A, in qua eor gradus ca-
loris producar calor primarius B;
certe l alter calor primarius C, ipsi
Biaccedar, vrerque limul plus calo-
ris (ccundarii, in A; ProducenE,
in hoc sensu, magis calidum in
minus calidum agere videtur, non
tamen in ordine ad Centus notros.
Cum

## Folio 393 — 779785487:0451
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000451.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
(051
LIB. II. DE ALTERAPIONE.
cum calor secundarius non sen-
riatur: praererea eo ipto quod no-
uum agens; ex B, _ C, constans,
nouum caloris efectum producar,
prior calor esse delinit, ve iam (u-
Pra dictum est: Dices eroo simile
asic in simile; Relpondeo cali-
dum, calore primario, non elle
simile calido; calore secundario,
cum rarione lubiecti, hoc enim
igiis non est, illud vero est ionis;
cum rarione Formae; nam caloi pri-
matius Cocundario valde dissimilis
est; vnus enim es proprieras 1s.
nis, secus alius; vnus est actiuus,
secus alius; vnus semper idem cAt,
nec onquam delinit, alius reio
Aarim delinic; isitur licer calor
primarius, per accessionem alte.
rius, maiore ri pollens, maiorem
calorem sccundarium producat.
priore Ccilicet delinenre, ve Cu-
Pea dictum est, atque adeo quo-
dammodo maois calidum, in mi-
nus calidum agere dicatur, non ta-
men inde sequirur simile agere in
Cmile.
6. Tenis in ignemt non agir;
mulexe vulgo rariones aferuntur,
quarum aliqua Caris debiles esse
videntur; v.g. omnis actio funda-
tur in excelluagenris; sed veri-
que igni calor xe que incentus inect;
ipitur neuter alterum excedie; sed
facile negabirur ab aliquo, ante-
cedens, lic enim rnuin mobile al-
terum aequale impellie; deinde
agens nicitur altimilare sibi pas-
sum, ergo (i iam simile cs, in
illud non agic; sed ab aliquo ne-
iignem, qna uel dare
cur proceltus in infinitum, co-
dem limul instanci; nam sine duo
ignes A, B, E A, in B, agIE, B
agic etiam in A; igieur calOF prO-
ductus in A, aget in B; d prO-
ductus in B, aget in A; itemque
productus; idque eodem instan-
ci; igirur intinice vrerque CalOF
incendererur; Ced hoc argumen-
cum, in noltra hypochesi, nul-
lum est, in qua calor secunda-
rius, hoc est a primario produ-
Ctus, non est actiuus: Dices,
Led non minus leguirur processus
in infinieum, quia ve A, in B
agic, primo instanci, ita agic lc-
cundo, terrio, quarto, ac. Ccd
nouum semper calorem pioducir;
hoc aegumencum nullum est in
nostra hypochelis quae rult, calo.
rem secundarium a primario, pri-
mo instanci productum, ab codein
deinde conteruari; onde nouunn
minime producie; scd cundem, no-
na tamen lingulis inctancibus
actione conseruat; igirui his
omis; luppono duosignesage-
re actione communi; ve dictum
est tract. 2. lib. 2. de alibi pat-
tim, e de quo adhuc intra; hoc
Polito; sine duo ignes A, a B;
E A agerer in B; cum B ag2C
actione communi cum A; ipse
B ageret in B; e A, in A; igieuE
accidens agerer 2d InEra; IGITUE
est accidens, e non es acci-
dens; primum ex luppolitione
habetur, alterum vero ex Mccaph.
lib. 4. ec5. quidquid enim asic
2d inera, est substancia: haec
ratio iuxra noltra principia de-
monttrariua est; quare vicra la-
borandum, deludandumque elle.
non existimo, ve alia invenia-
habirur ancecedens, de multa in
contrarium supperune exempla:
dicune aliqui recentiores simile
non agere in simile v. 8. ignem
betto
1I.
Temi

## Folio 394 — 779785487:0452
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000452.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
P E YSICA TRACT. IV.
7. Tenis asic in parres humo-
ris, vel humidi, qux alceri ioni
insunt; sic duo liona aCcenTa, IIX-
ca Ce invicem polica, melius ai.
dene, ac citius COn(LUNEuE; (IC
maior ignis, in minorem rulgo
dicitur agere, quod Scilicet rrer-
que, actione communi, in HumI-
dum illud agac. quod minori igni
incs, immo d in illud, quod ma.
iori, sed quia paruus ignis pa-
rum lucci de marerix HaBOr: hinc
RON MIEII CA, A CONCIIAEUE Ci-
rius, ac proinde ipse ignis exrin-
guatur; in hoc nulla est difficul.
EaS: nec est; quod aligui dicant,
pabulum ignis minoris, a maiore
adduci, trahique, quod ridicu-
lum est; equidem caloris vi edu-
cirur, eo miodo, quo dixi; si t2-
men minorem ignem, v. 8. lUcer-
nam accentam, luculento igni, e
maiori RAmX (MPCEDONaS, illi-
coilla exringuieur; quia maona
vis halicus, quae ex luculento ig-
ne auolat, Aaimmalae parres, Cu0
quali attlacu, dinidie; ac proin-
de lucernam exringuie: vides,
quam haec Facile, IuXTa HOPPA
hypocheum, ac principia, expli-
CEHEAE.
8. Tantacile de lucido defini-
ei porest: nam lucidum non agie
in lucidu; erm enim IUZ GIE CaN-
eum calor primarius modisiCaruS,
ve Cuo loco demonstrarum cst;
cerce cum hic de nouo non prO-
ducarur in lucido, idem Pane de
luce dicendum est; quod vero (pc:
etat ad lumen, idem proctus de
illo. dicendum est, quod de calo.
sc puro secundario; cum lumen
ab. hoc calore modiacaro non di-
Ainguacur; igicur lucidum agir in
vel reflexione, vel retractione, vel
noui lucidi accestione, vel remo-
eo obice, rel radiis minis obli-
quis, maius lumen producie, prio-
re Ccilicet delinente, co prortus
modo, quo de calore sccundario
lupra dictum est; porro cum lu-
inen actiuum non sIE, hoc est aliud
lumen minime producat, ve (u0
loco probarum est, in his diurius
non haereo: interim obleruas, ne-
que in hoc calu limile agere in li-
inile, cum lux lumini limilis nOn
SIF.
9. Restac, ve de imperu discuria-
mus, verum similis in similem
a8ac; primo; cerrum est, imperum
in co mobili produci, quod iam
impecum habet: sic dum globi in
Ce le innicem impinguneur, sinc
per lineam connectentem centrar
line per alias, quae angulum Fa-
CIAHE, VECEGNE MOUCTUI: PrEterCE
cerrum est, cumdem imperum ad
diverlas lincas decerminari poste,
ad quas reuera omnino indifterens
est: deinde constar, imperum verius-
que mobilis else polle, vel aqué
incensum, vel inaequalem: denique
cerrum est, duorum mobiliu
quae per camdem linea FeFUnEUE,
ulcimum, ( velociiis MOnCATE,
in primum impingi, acque adco in
iplum agere; his politis; dico, im-
perum, in alium perfecte similem
nOn agCrC; voco aurem ipetum
perfecte limilem, illum, qui eRt
ciuldem gradus, ciuldem perte-
ctionis, et ad camdem lineam de-
terminatus; ob fcruasti TaMen; (in-
oularem esse imperus agendi ino-
dum; nempe non modo aque in-
rentus, in aeque incensum agiex
verum eriam temiltus, ur incen-
illuminarum; quarenus Scilicet. Tum; praeteret modo diftundieum
unito

## Folio 395 — 779785487:0453
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000453.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
E. 1B. II. DE AL YER A YIONF.
vnitormirer, ica ve in omnibus
parribus mobilis, aeque intensus
imprimacur; aliquando dittormi-
ter, ica ve vel plus in proximis,
quam in remoris, vel contra, plus
in remoris, quam in proximis pro-
dueatur; vide cract de moru locali
lib. 1. ne hic eadem LCPCTCrC COGAI.
10. F.K dictis Facile Folues, quae
vulgo opvoni Colene 1. Speculum
asic in aliud speculum, per rette.
xionem luminis; o lexidam obic-
ctionem, quali vero speculum ag2c,
non vero lucidum per actionem
retlexam. 2, Parres mixri xque ca-
lidae in Cese invicem agune, cum
Sc corruxcibile ab intrinseco; Ced
vide quid dicas, nec enit PaLLES
ionis noune in alias parces ionis,
led in parres huinoris. 3. ienis
aior, minorem ablumit, sed iam
Cupra dictcum cA, quomodo id
hac. 4. lic, inguiune, lucidum agcns,
_ diffundens luen PCE FOLaIM
Ephaeram, quod in prima, ac im-
mediaca luperhcie, octo gracis
luminis produeae, tar maius lu-
cidum, per acceltionem alrerius,
haud dubie cum maiorem effe-
Ctum luminis produCaE inEOTO MC.
dio, etiam in primam Cuperticiem
agic, igieur simile in simile; nul-
la vis est huius argumenri, cum
nunquam in prima LuperAcio MC-
dii, lumen aquale luci produca-
tur, quod illa Supponie, sed de
hac dicFusiOnC inFFA. 5. LagenX in
Se se innicem impactae FrangunEuE;
bene est; imperus enim vedixi
mobilis, in aliud mobile agic; led
haec omirto, quae vix quidguam
roboris hiabent, in nottra hypo-
theli.
DROP. ZZVTL
Explicari potest, quomodo actio-
nes sint a proporiione maioris ina-
qualiratis: Hloc eAatum commU-
ne periparericum, non leues dis-
culeaces habere videtur: nam (
ica intelligatur, ve illud, agac in
aliud, quod habet qualitarem in-
cenliorem, v. 8. magis calidum,
in minus frigidum; hoc cerre di-
ci non pocelt, cum etiam cali.
dum, agac in aeque frigidum, e
vicilsim; immo minus frigidum
aeic in magis calidum; igieur hoc
axioma non debet ita incelli-
si, ve illa caneum qualitas agaE,
quae Luverat contrariam, cum
etiam contraria, tum aequa-
lis, tum remissIOE FCAGAE: PEE-
FCFC2 ( It2 incelliGREUE, VE Ca
cantum qualicas 292C, qua su-
perat aliam, quae ips agenti
incst, manifestae quoque Fal(Ica-
tis connincieur; quia lic agCnS
A, v. 8. calidum ve 5. _ frizi-
duM vE Z. Sic passum B, calidum
NE 6. Frigidum vE 2. CerrE A, in
B aGCF, non per calorem, igituE
Per trigus; licer calor, in A, (u-
perer trigus; icaque, ve hoc etta-
cum locum habeac, ita intellioen-
dum est, re ea tantum qualicas in
Pallum ag2E, per veram alECFZ-
tionem (in ordine Scilicet ad Cen-
FuS nOsrOS, sine quo ordine, nul-
la profecto est alceratio) qux su-
perar aliam similem, vel cius-
dem speciei, qua palto inest; vo
8. sc A calidum ves. Frigidum,
vc 3. GEB, calidum ve 3. Frigidum
VE S. CerEe A non ageE in B, qua-
tenus frigefactiuum, nempe in La
cione tripelactiui, A luxcrarur a B.

## Folio 396 — 779785487:0454
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000454.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
39
P ET ZSFC A
sed quareniis est caletactiuum;
quia in rarione caletactiui, ab A,
Superatur B; igitur A, in B agCF,
caletaciendo; ee B, in A frigeta-
ciendo; vides actionem ee paltio-
nem; scactionem, e repastionem;
vis exemplum; sc A aqua calida,
ve s. Sc B, calida ve 3. milcernam
cum alia, cerre post mixtionem,
aqua erie frigidior quam A; igitur
alcerata elt, non ab A, VE PaCCE,
isitur a B; d calidior quam B:
isicur alcerara cst, non à B, igieuF
ab A; igicur illa tancum agentis
qualitas agic in palsum, quae lupe-
rat aliam ciuldem speciei, qua paF-
F0 inest, atque adeo in hoc, actio-
nes lunc à proportione maioris in-
aqualiestis.
Dixi lupra, per veram altera-
rionem, quia non est dubium,
quin eriam aliquae parres calida,
iplius B, caletacione aliquas par-
res trumidi, ipsius A, _ vicillim,
aliqua parres trisidae A, frige-
taciane aliquas calidi A, dividen-
do scilicet parres ignis; quia ca-
men hoc nom est lensibile, nem-
De, e senritur rancum calctie-
si B, 2b A; e a B, FrigcAeri A,
cum eE A CalidiOr anEC CHEE, e B
Frigidior; igiturnec A vlera cale-
Eeri dB, nec B, vlera frigehe-
ri ab A senritur, secundum torum
illud senlibile; licet verumgne AaE
secundum aliquas parres insensi-
Diles; Tlinc cerre dicimus B can-
tum alterari ab A, per calefactio-
nem, de A, a B, per frigefactio-
nem; alterari inguam, id est,
rucari in qualicare senlibili, 9. 1X
Scilicce alirer CensuS nOlETOS afi-
cir: Eline recte dicie Aristore
les actiones esse Luppolttorum
id est, corius agerris tentibilis,
TRACT. TV.
non vero parrium insentibilium.
quia reuera Philo(ophus, ve bene
obseruane Conimbricenles, l. 2.
de generat. c. 7. actionem pio al-
cerarione vlurpat.
In humido et Scco, hoc eta-
cum, eodem penicus modo, ex-
Plicarur; itmmo legirimum can-
cum est in qualicaribus alcerari-
uis; non vero in aliis v. 9. in
imperu, qui cerre, guantumvis
remistus, in illud mobile agit.
cui intensior impetus inelt, ve
ridere est, in globis A, _ B, quo-
rum rnus in alium impingicui;
ita re globo A incensus impetus
inuc, _ remillus slob0B; nempe
reerque ab alrero repellitur, B
cerre, velociore, A veio, cardio.
TC MOTII.
PROP. ZRVILL.
Flinc minus calidum non agit in
magis calidum, per veram altera-
tionem; Onia s hoc esset, actio
nesnon eslene à proportione ma-
ioris inaegualitaris, COnETA PEOP.
27. X vero lc magis calidum A.3
minus B; v. g. duplex 29u2 A,
e B; Cerre E veraque nilccaEIE
retulcabie calidior quidem, quarre
B, Ted minus calida, quam A, VE
constar; ioieur B non ager in A,
Ecilicer in rarione calidi, vel cale-
factiui, Secus camen in eatione
Frigetactiui; non aget inquam, per
veram alterarionem, in ordine sci-
licer ad Centus nosros; quis enii
neser innumeras particulas ionis
quae intune ipsi B, agCrC in ParTCS
humidi, quae ipli a inlunc; sed
cum hoc 2d Cenlus nostros non
Perrincar, qui torum iptum per-
CipIUME cerrE cum A praualeaE
FUPE.

## Folio 397 — 779785487:0455
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000455.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
L. IB. II. DE ALTERATIONE.
Supra B, in ratione calidi, X B
Cupra A, inrarione frigidi, quid
mirum, E A in ex rarione scnlibili-
rec tantum agac in B, in qua, vincici
ee similicer B, in A, in ca ratio-
ne, in qua superat; quod dixi de
minus calido in maois calidum, de
trigido in minus frigidum dicen-
dum est.
Tlinc aque lalianin in aque cali-
dum non agit, per veram alteratio-
nem; Hloc probatur per candem
PrOP. 27. Sinc enim dux agua v. 8.
aeque calidae, A, B; milce vnam
cum alia; haud dubie tocum illud,
Post mixtionem, aeque calidum
manet; idem dico de aeque trigi-
do: hinc sne calidum in A, sie
maius frigido, sue minus, huc
iph aequale, modo aquale sc cali-
do in B, e consequenrei frigi-
dum in A, frigido in B; unum
cerre non aget in aliud, per veraM
alcerationem; hinc muler explica-
bis, qua vulgo dicinrtur, Ccd pa-
TUm CAICACITEE PPOBANEUE; V. 5.
quomodominus intentum non 28aC
inincensum; nec cmile, in simile,
hinc illud vulsare pronunciacum,
nemo dat quod non habet; quod
certe in hoc praelerrim calu locum
habet; idem dico de xque humi-
do, e aqué licco: nonnulla ob.
lici Polene, qua in noltra hypoche-
E, vix vllam difficuleatem Faciune,
1. manus xeque calida limul con-
nexx magis incalelcune; RelpOn-
deonon ideo magis incalelcere,
quod vna aliam calefaciae, sed
uS, ve incalelcant, quae cerre
nihil aliud praestant. 2. Fenum pau-
lo humidius in cumulos conge.
itum incalescir; Respondeo quia
cum partibus raporis, multa
quoque parres ignis auolane, quae
cum hlaminibus feni implicantur.
nec enim aegue Facile, ac hUMOE+
auolare postune; hinc collignneur
Parcesignis, hinc calor, sed dehoc
intra; idem dico de (copo vina-
ceo, est enim eadem rario, de qua
intra. 3. in imperu perlpicua Les
est; nempe remilsus in incensum
asic; sed hic eantum quaestio est,
de qualicaribus alterariuis, e de
vera alterarione, ve expresse
monui.
P ROP. ZX 8u0
Tinc, vel nulla, vel onatantum
qualicas, contrariarum scilicet.
acentis, per veram alierationem.
acit; Probatur quia sinE A, B.
vnde Cupra, vel alcera qualitas A
est, aequalis alteri B, igieuE vEra-
que in veroque, limilis Ccilicet (pe-
ciei, aequalis es, v. 8. sic A cali-
duIm VE 5. B VE S. CCTEC VE A CA
Frigidum ve 3. ica B Frigidum ve
3. IgIEII nec A in B, nec B in A,
2gec, per prop. 29. vel alcera A,
est minor aiterâ B, igituE A non
ager in B, per cam qualiracem, in
qua eA minor. ip(o B, PeK PFOP.
28. IgituE cantuM PET alTeTAM 
IgIEUE CANEIIM PCK vnam: atqui
veeaque qualicas comraria A
non porest esse maior veraque B
Er enim v. 8. calor ve s. Frigus.
vE 3. in A, VE A agac in B catione:
quod aëris, vel aurae frigidae ap- caloris; igieur deber esse mInOE.
vullum, illa connexio impediac; in B, igitur sic ve a. igitur in B.
hinc chirochecis manus instrui est Frigus VE 4. igicur B in Fa-
DDd:
EiBHS
PROP. ZZIZ

## Folio 398 — 779785487:0456
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000456.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PEZSICAF TRACT. IV.
tione frigidi, Cuperat A; igitur hence, succus percolari, ac exug
per veramque, A non agic in B;
Sc aurem calor A vE 4. Crgo Fri-
Bus ve 4. E 20ic in BP in ea
tione calidi; isitur in eadem (u-
perac B, igitur calor in B, sIE VE
3. igieur Frigus VE 5. igieuT A
nOn agic in B, per FrigiduI,
igieuE cum 2genS CUpCTATC FAN-
cum possic paltum, vel in vua
qualicate, contrariarum, vel in
nulla, Ci primum, per unam cancum
agic; Ei ccundum, per nullam; hinc
vel nulla, vel rna cantum agic.
P ROD. XZ X T.
Tlinc acens asit; et sibi pas-
sum assimiletur, in aliqua ratione:
AgenS, id est, per veram altera-
tionem, v. 8. calidum vel cale-
Factiuum, ve calidum Faciat; cum
enim finem rerum ex iplo rtu
coonolcamus, vlum vero ex iplo
Centu, nam loquor de Censibilibus;
cerre calidum, cancum ad cale-
faciendum, frigidum, ad frigeta-
ciendum adhibemus; eec. dices
calidum, ad exiccandum, eriam
adTOHCTUE; Respondi iam CupEa,
exlccare per accidens, quatenus
Scilicet parres humoris caletacie,
e caretacie, qua cum inde le-
niores cuadane, quid mieum,
li catim auolene: Dices, Frigus
oliquando vrere, hinc illud,
Denerrabii Frigns adurie; im-
ino cum manibus nivem, per ali-
quod cempus arrrectanimus, ica
illa incalescere videntuE, ve qua-
Si Fervere (sic enim vulgo dicunc)
non pores; quid mirum ergo, l
Teu Aagrare videantur: Respondeo
Frigus dici rantum vrere, per me-
caphoram quamdam, hoc est queim-
admodum vi aestus, ita herbae are-
quali arelcere vidCanEUE: CUI verO
post actrectatam ninem, IanUS
incalelcane, jam dictum est tract.
2. l. 2. nempe quemadmodum in
EUITOTIBUS, IEZ OBTEFLHMEUE MEALLS,
ve Canonis arteriotus, ex arceriis,
in venas craduci non possit, hine
cum sctar in eo gnali nodo, velre-
mens calor in ea parce sencitur; ica
Prorlus niue obstruente IeaEUS,
Licticur Canguis manulque inflam-
matur, aeque ve plurimum digici
FrigOre inEumeTCUNE.
PROD. Z ZZTT.
Nulla est actio, cui sua passio non
respondeat; Actio, id cst, alterario;
si enim est caletaciens, est calCFa-
ctum; E Frigefaciens, est Frigeta-
Ctum; exC. EE verO ex ipl2 alCeTA-
tionis intimararione, hoc perspi-
cuum est; v. g. cum in cancum Fri-
sidum agac, in gnantum parres
calidi separat, cerre lubiectum sup.
ponie, seu paltum, quod huiusmo-
dimutarionem paciaeur; est enim
alceratio, mutario; ac oimnis ImU-
catio alicuius est: nOn TateN ne-
CesTC CA, VE OIMHe ALECTANS, vel
29en5. Temper pariatur;. quid enim
ionis, dum in manum agir, ab ipla
manu paritur, quid Col a cerFa, _C.
igieur non semper datur reactio,
nec repaltio, led aliquando tancum.
PROP. ZL- 4 Lll.
cundum aliam qualucatem; contra-
riam illi, secundum quam acit; v. 8.
sic calidum A, Frigidum B; s A,
in ratione calidi, agic in B; cer-
scune, ve quasi friari postine, ita te Baic in A, Secundum rario-
FrIBOTE, MEALUS AC pOTOS COMETA- nem Frisidi; led in ea ratione a B
Paritur
Voi aechs rpitur repatitur se

## Folio 399 — 779785487:0457
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000457.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
L IB. II. DE ALZERA TTONE.
Patieur A, in aqua, B agic in A;
quod aurem B rengat in A, SCCUM-
dumrarionem frioidi, polito quod
A 202c in B, Secundum rarionem
calidi, ex dictis perspicuum est;
nam si A agic in B in rarione cali-
di, cerre A es maius calidumm, de
Bminus, Per ProP. 27. ec 28. 1gi-
curper caldem, B non agic in A,
secundum rationem calidi; idemm
prortus de licco, e humido dicen-
duir est.
PROP XXX IY.
Illa forma est capax incensionis,
cuins effectus formalis maior, vel
minor esse porest: v. 8. cum posie
corpus plus vel minus rareteri,
etiam plus ec minus caleheri po-
rest; nempe ex maiore calore, in2-
ior rarefactio sequitur; _ Cx I2-
iorehumidicare, Facilius quid cer-
tinacur terminis alienis; parimo.
do quod inera camdem extentio-
nem, magis ponderat, maiorem
grauiracem dicitur habere; quod
radiis luminis faciliorem craiectio.
nem permittie, inaiorem perlpicui.
TaFeII; EC. aE vero curri dici nOn
Possit, aliquid magis rel minus.
produci; magis, vel minus esse
hic; magis, vel minus eslenunc;
cerre actio, vbicatio, durario, in-
cendi non poltunt.
PROP. ZXXV.
Idem subiectum non potest esse
actu siccum ex humidum in summo;
Probacur quia esse actu humidum
in Cummo, est Facillime cerminari
terminis alienis; esse vero actu (IC-
cum in Cummo, est difficillime
terminis alienis cerminari; sed dici
de eodem, facillimé, et difficil.
enim aliud negRE, VE PatCE Ex
terminis; idem dici debet de iis
gnalicacibus modalibus, quarum
effectus Formales ita LC habeME, vE
rnus negarionem alterius Foruali-
ter dicat; v. 8. deraro, e denso;
nempe rarmm dicie MaIOFeI ex-
censionem; dentum, minorem; idem
dico de opaco, e diaphano; gra-
ui, e leui; Aexibili, infexibilis
_c. Obseruabis tamen huinfinodi
qualicares simul esse porte in remis-
(0 (ve aiune) quis enim neger,
molle r. 5. Parcim liccum ese, par-
tim humidum; id est nec ira Facilé
terminis alienis terminari; quin
alia quaedam FaciliuS FeLIIMENEUE=
nec ica difficile, quin alia diffici-
lius; sed haec omnino Facilia
THME.
DROP. XXXVL
Fxplicari potest, quomodo calor
e friens simul esse possint.
1. Tonis non porest esle Frigi-
dus, quia cum Frigidum illud Fan-
tam sE, quod diuidere aptum est.
pertesionis, rel calidi, e illud
tanrum hac inceriectis aliis parri-
bus; cerre licet parres isnis alias.
dinidere possint, quatenus scilicee
Ce Ce inter illas interiiciunt, ac in-
CLIIUANE, FCWDIAMCHE FaIBCM PAETeS
ignis collecta; quia perinde cit,
lue iltae, sine illa coniunganeur;
isitur ignis non porest clefrigi-
dus; igitur simul calidus de frigi-
dus esle non porect.
2. Idem non porest esse frigi
dum, e calefactiuum, Secundun.
caldem parres; cum enim calidum
sc calefactiuum, ratione particu.
larum ionis, quae infunE, nec enim
calor sccundarius, qui in aliis ele-
lime cerminari, non pocest; ruum mentorum partibus producicur,
actiimo

## Folio 400 — 779785487:0458
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000458.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
400
P e ZSIC A ZRACF. 1V.
actinus est, ve supra octenlum Fuici
_ cum ignis frigidus esse non pol-
SIE, PeF n. 1. cerre per idem else
non porest frigidum, et caleta-
ctiuum.
3. Idem porest esse frigidum et
calidum Formalicer in remisso, non
vero actiuc; v. 8. eadem illae hu-
moris lubrilis. Ccu mercurii, paF-
riculae, aliquid caloris secundarii
hrabere pollune, ve paret; licet de
Facto Frigidae sine, immo e ipsum
Frigus vehant; hinc dixi calidum
Formaliter, non active; nempe ca-
lor secundarius actiuus non est;
dixi pexeterea in remillo, nam (I
muleus calor insir, haud dubie
maxime rarescit ille Cubrilis hu-
mor, ac proinde illa vi amplius
non pollet, qua parres ignis diui-
dere polic. in quo lane ratio frigo-
ris ConAsit.
4. Si vero miracula accertaS,
mulea heri pollune, quae natiuo
rerum ordini repugnant: primo,
calor secundarius eriam in Cummo,
cum Cummo Frigore elle porest,
suxpolirorum, id est tororum, Cci-
modo Deus raretactionis effectum
impediat, qui cum cerre à Deo im-
vediri queac, quid mirum, si Cub-
tilis huinor camdem vim frigeta-
ctiuam obtincat: sccundo, ipse
ionis Frioidus else porest, non ca-
lchactinus, per miraculum; quippe
Deo concurlum subducente, ignis
licet in ordine ad phylicam, que
parricula diuilae non agerene, im-
a maceria senlibili minime abstra-
hic, re vulgo dicitur; cerre idem
Subiectum dicitur calidum, vel ca-
lefactiuum, e Frigidum in remis-
E0; cum enim v. 8. in aqua cepida,
Cenlus illas parces, quae caletaciune,
mo aMacus huiusmodi ignis, acti-
eta vi per miraculum priuacus, ca-
lidam manum v. g. Frigetaceret:
ab iis, qua Frigetaciune, minimé
dilcernat; cerre phylica veramque
vim, cidem tribuie; cum perinde
AE, acque si hoc eller, licet revera
illa particula, qua caletaciune, ab
iis, qua frigetaciune, diltinguan-
certio, idem sccum e humidum.
in Cummo simul esse non porelt,
quia vrum dicie Formaliter neor
rionem alterius: isieur simul este
repugnat.
EUI.
6. De aliis contrariis modali:
bus, idem dici debet, quod de SIc-
co, ee hummido diceum cst; v. 8.
de molli, e duro; Aexibili, inAle-
Xibili; albo, & nioro; _c. de 2eci-
bus inrellectus eadem difticultas
esse porest; v. 9. de altentu, d dil-
Tenlu; icemque de actibus volun-
caris, amoris, et odii; Ccd quia hu-
iulmodi actuum nacuram ee indo-
lem nondum explicui, ab hac dif-
Eculcare abstinco.
PKOF. L---II.
monsteamt, omes partes lucidi, de
calidi, actione communi, agere in
commune lubiectum; cu si ris con-
Tule, neque hic reperendum esse
puro; idem octendi de impetus
tract. de moru lib. 1. immo vel ex
Colo impetu, actio communis om-
nium partium caula cuinci porest;
cum enim duo monenria aliquod
mobile mouent, quod lingula lcor-
5. Ouia ramen actiones lune sim movere non pollum, haud du
bic
Omnis partes acentis ad extra
actione communi acunt in commu-
mune (abiectum: In Mecaph. lib. 7.
explicui, quid sic agere actione
communi; eract. 2. lib. 1. et 3. dc-

## Folio 401 — 779785487:0459
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000459.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LID. II. DE ALYER A YIOHE.
bid imperum in eo produci actio-
ne communi necesse est; de lumi-
ne ee calore nihil dico, quia loco
cirato abunde dictum est: de Eri-
sore maior haud dubie videtur
esse difticultas; nempe lingulae
partes Cubrilis humoris, qui fri-
sus vehie, suas dinisiones Faciune,
reparet, igicur non est actio com-
munis; immo nec est propria actio;
Pracerea quis unquam dicac, eorum
mace in manum immertam ageie:
Dices mulra nix plus frigoris acri
conciliar; bene est, quiamaiorem
emitrie mercurii vim, aeque co-
piam, qua aeri admixta, maius
Frigus conciliat: Dicos maiorem
marmoris molem Frisidiorem Cen-
ciri, quam cenuem laminam; recte,
plus enim Cubeilis humoris expri-
Mmitur: de Pono dictum es EraCt. 3.
lib. 2. de vero lonus dicic aliquain
actionem communem; nempe lo-
nus primarius dicie imperum, qui
cum agac ad exera, acque alium
impetum producat, necellarium
scilicet. ad diffutionem Coni, il -
lum cerre actione communi pEO-
ducie: porro si agatur de acione
impropria calidi, quae sir per emis-
lionem parricularum ignis; haud
dubie actio illa communis luo mo-
docenteri deber, cum à lingulis
parcibus calidi, ad lingula puncta
medii, radii missiles protcilci phy.
sice cenleantur: idem dico de lo-
no, guarenus dicit emiltionem par-
ricularum aëris, quae à lingulis
punctis luperticiei Ponori quoquo-
versum emieri Cen(eneuE: dixi Fu-
pra in commune lubiectum, si enim
aligua pars subiecti, uni parti cau-
Ex admora sc, secus vero alteri,
propter obicem interpolitum, laud
dubic actio communis non elt, ia-
Lom. L
tione praedictae partis Cubiecti; lect
dehis infra, cum de diftusione qua-
licarum, per mediumm.
PROP. XZZVIIL
Intensio causae auvet effectum ac
intra, es ad exira: Pria pAES CeE
ea est, ita enim sc habet canla ad
INEra ad CHCCEUM ad IHEFa, VE CaU
ta ad exera, ad effectum ad Cxtia,
REPaTeE; aequi Cau La Ad CZEEZ PCF-
fectior effectum perfectiorem, et
maiorem producie; igieur et caula
ad intra; acqui caula ad intra, qua
Ac incensior, Ac criam perfectior,
re patet ex rerminis; igieur effe-
ctum perfectiorem producit; igi-
eur, intensio cauae ausec effectum
illius ad inera: Sccunda PaES CO-
dem modo probatur: hinc impe-
TuS inrensior velociorem morum
ponic ad inera; ad exera vero plus
impetus producie; idem dico de
calorc.
PROP. ZXX LX
Fxtensio causa non auget esse-
ctum ad intra, scilicet incensive, se-
CuS ad ExErA; PFIIA PAES PEOBAELLE
quia cum per actionem ad intra,
lngulx parres, in ea parre caula,
cui inlune, Cuum effectum ponant;
v. 8. imperus exigit cancum motum
illius parris lubiecti, cui inele; eE
calor, raretactionem; _ COrpuS
graue accelerans luum morum, ita
nouum impetum in Ce producit, ve
lincula parres mobilis, in le tan-
cum, non in aliis producane; alio
quin non eser actio ad is iCS  VE
Pacet; igitur actio ad inera com-
munis non cA; iSIEUE EXFCNTIO NON
auger effectum ad inera incensive;
quia lingulae parres caulae seorsiin
agunt; in impetu res est clarissima,

## Folio 402 — 779785487:0460
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000460.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
4O2
PAZSICFFE TRACT. IV
e iam Cuo loco demonstratum; dixt
incensiue, nam exrenliue, augerui
effectus, ab exrentione caulae;ve
extentio cautae auget caulam ex-
censiue, ica effectus ad inera, qui
coextenditur caulae, ab extentione
caula, etiam augerur; secunda P2IS
Facile probatur, cum enim ad ex-
era omnes parces caulx actione
communi, in Cubicecu commune
ASaHE, CCFTE quO LUNE PLUITES PAFTCS
cauloe, estmaior caula; et quo
maior caulamaior effectus; igieur
excensio caula auger eftectum 2d
extra: porro exrentionem hic ac-
cipio, non proraretactione cau-
Lae, Led pro maiore enritaris mO-
de, quae sic a pluribus parribus.
PROP, XL.
Explicari potest resistentia, qua
passum acenei resistere dicitur; J0-
sam rem iltam in certa capita, ac
cerros numeros, maioris distinctio-
nis graria, distinguo.
T. Rehstencia qua morui rel-
sticur, vel est ex parre medii, vel
ex parce mobilis, vel ex parre mo-
eus; ex parce medii, petitur ab
eiuldem medii parcibus, quae 2no-
vendae lune; unde quo difticilius
parces medii amoueri poltune, di-
citur maior relistentia; oritur au-
tem haec difAcultas, vel ex deisi-
race medii, nam denlius difticiliiis
penetratur, quia lub eadem mo-
Je medium denlum plureS PaTteS
anovendas continet; Scd plures
dissicilius, quam pauciores, amo.
eeneur; vel ex ceracitate, vilco.
race a parrium plexu; nempe par-
ces implicarae, sine mulca cenlione,
et compresione, separari non pol-
Tunc; sic corpora fractioni rehstune;
rehistant, dictu cerre difficile non
quomodo vero renta, ee compresta
relticuere nullu; igitur impetus
2. Lelistertaa ex parce mobi.
lis duplex eles altera scilicer, quae
est ab impeles rel oppoliro, vel ad
dinertam snum decerminaro, qui
mobili inest; altera vero quae ab
ipla mobilis mole pericurinam im-
Petus relistie impetui, re patee; nec
enim cam Facile mobile versis ta-
lemparrem impelles, s iam in aliam
inclinet; quod vero spectat ad ip.
Pam molem, cerrum est difficilius
moueri mobile, cuius magna mo-
les est, quam aliud minus; quia
quo lune plures in mobili partCS,
eriam plures Cune parces imperus
producenda; led plures producen-
daemaiorem nilum in consa exi-
sune reperlpicuum est; itaque du-
plicem rehistentiam habes, alteram,
quam actiuam non immerico ap.
vellare polsis; quod Scilicet pro-
cedat ab actione, vel reactione
Palsi, qua scilicer imperus, qui mo-
Bili inest, agic in iptum mouens,
acque illius rim, qualirerardat; ali2
dici porest pastiua, seu lubiectiua,
qua Ccilicer paltum relistie, nOn
agendo quidem. Ccd quali admo-
vendoplures parres lubrecti, qua
Scilicet a pluribus cantum partibus
noux forma, id elt, noui inpetus,
pari possine; adde I vis rehsten-
tiam ex vtrague mixtam, cum ACrI
Possie, ve mobile relistae, cum ta-
tione molis, cum ratione alrerius
impecus, qui iphiinest.
3. Fs quoque reliscentia ratio-
ne motus; nempe difticilius ets
relociorem mocum imprimere,
quom
est, rbiem consprimicui, vel ten-
dirur corpus, Per porenciam mo-
tricem mediam se se nariuo carui
iriperui relistie, de quo intra.

## Folio 403 — 779785487:0461
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000461.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
L 1B. II. DE AL TER A FFONE.
quam cardiorem; quia ad velocio-
rem motum, perfectior e maior
impetus desideracir; sed disticilius
maior imperus producieur, quam
minor; quia tunc opus est maiore
Porentia nitu: inde principium
eniversalissimum corius mecha-
nica deducieur; E enim mocum
imminuas, maiorem continuo
corporis molem, eadem poren-
cia monebie; led de his iam alias
Fuse.
4. Ouaeres verum sic alia quae
piam relistentia incapacicatis lub-
lecti; Relpondeo hoc dici non pon
test; nam omne mobile, omnis
morus Clt CaPAX, OdO TOEPALTCS
impecus singulis mobilis parribus
imprimantur, quot talis morus, hoc
ett talis relocitas desiderac, modo
relistentia medii Cuperetur: itaque
relistentia, quae est ad motum, vet
est ex parre medii, vel mobilis,
vel mocus; ex parre medii, vel est
dentiras, vel renacitas, _ par-
rium plexus; E denlicas, reduci-
tuE ad relistentiam CX PAErC nO.
bilis; TenaCitAS vero, a partium
plexus, ideo retistie, quia lepara-
ri, ac diduei parres non pollune,
Cne maximavi, propter prestio-
nem, vel censionem; ex parre mo-
bilis est resistentia, cum actiua,
cum passiua; illa est proprer im-
Pecuim, qui mobiliinett; haec ve-
id propter molem, cuius mOTus,
plus impecus deliderar: deniquere-
Sistentia rarione norus ideo CA,
quia velociormotus, plus impetus
suxponir; de plus impetus, maiorem
nitum pocenria.
5. Relistentia, qua (iccum Le-
Sistichumido, est vel passiva, vel
actiua; palsiua est à duricie, e
maiore parrium plexu; sic lapis
ab humore non ira Facile Tubigi-
TuE, X liquatur, propter arctio-
rem parrium plexum, aeque mea-
cuum angustias; nec enim hu-
mor facile silicem permeare po-
cest; in Cale, lecus accidit; de
LICCE PEFIMCAE, NOn TaMen PEO
prerea dissoluie, ve videmus in
pumice; aciua vero est, qua
corpus liccum ica dividie, acque
exrioir humidum, ve vel inde
cuin parres humidi distractae LInE,
commune medium non faciane, co
modo, quo supra dictum est: ad de
E vis relittentiam molis, quae aisti-
cilius Tubigieui.
6. Reliltenria quoque, qua
humidum rehistie Acco, duplex
est; actina scilicet, de palsiua;
actina est, qua humidum parres
Sicci ica reloluit; ac liguaE, ve
ab illis nullo modo contineatuL;
re videre est in Cale liquato; de
Subacta farina; passiua est, qua
humidum propcer nimiam Aui-
dicacem, vel renaciratem, diuidi,
exugi, concinerique à LICCO NON
pocelt; sic olcum nucis nOn COn-
gelatur; adde quoque relisten-
tiam molis; nempe magna ris hu-
midi difficilius, quam parua, con-
EIMCEUE.
7. Relistenria qua Frigidum
resictie calido quadruplex est, pri-
ma actiua, qua Ccilicer frigi-
dum in calidumm reagic; sic M2-
nus frigida, alceri calidae admo-
ca, illam Frioetacie; vnde ab il-
la minus calehie; secunda est re-
Sstentia maioris molis; sIC v. 8.
maior aqua frigida porrio dissi-
cilius calete, quam minor; quia
cum in maiore mole linc plu-
res frigidi parres, maiorem quo-
que calidi vim desideFRHE, ve
EF C
Cuperen

## Folio 404 — 779785487:0462
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000462.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
AO
PH YSCA TR ACT. IV.
Superentur; cerria est relistentia accendi porest; de Salamandea pau-
exceltus trigoris; sc glacies cale. lo post dicemus.
8. Relistentia, qua calidum
heri non porest, dum glacies ma-
nec; idem de nive dictum (Ez
quarca est defectus parrium cali.
di; lic v. 8. cinis purus, rix cale.
fieri porest, cum enim in cantum
incalelcat, in quancum parres
calidi, qua ip( inlune congrC-
GanEUE, cerre ( paucaS habeF C2-
lidi parces, plures cerre collioi
non pollune; igieur parum cale.
fieri porest: adde si vis relisten-
riam medii; Ei enim nix sc intei-
media, id est, corpus, quod nec
radiorum traiectionem permit.
tac, nec incalelcere possie, qua-
renus tale est, cerre nihil calo-
ris lenties; dixi quod nec radio.
cum traiectionem permitrar, nam
licer corpus aliquod minime in-
calelcat, cadiorum camen traie-
ctionem permirtar, ve glacies PEO-
be laeuigara, cerre, non Faciee,
ve manus retro polita non in-
calescar; immo si glaciem in
figuram leneis, vel ritorii vi-
eri contormes, eam lane vsto-
riam efficies: Denique adde s
vis relistentiam illam, quam
Fundum lebetis qua pleni, et
luculento igni impolti, per ali-
quod tempus, parum calche,
cum enim cancum incalescaE,
quia partes calidi, quae ips in-
sine colliouneur, cerre subri-
lioris humoris paxtes, quae aqua
inlunE, illas SepATAnE, nempe
illae, calore peaelertim excita-
ex facile perreane; lecus
camen accideret, si vas paulo
crasius lix: hinc Cuperticies va-
sis Frigida pleni, Frigidior Cenri-
eur, sed de hoc intra: trinc lig-
num humido immertum, nunquam
frigido resistie mulciplex es; pri.
ma est actiua, qua scilicer in Fri-
Eidum reagie, pro qua, nulla cs
penitus ditticultas; sccunda est
reliltencia renacitaris, qua scili-
cer ionis cenacior non ica Facilé
dinidi pocest; nempe in cancum
Frigidum, in calidum agic, in
quantum partes calidi diuidic; igi-
tur quoa difficilius dividitur, ma-
sis relistir; sed ignis tenacior
difficilius diuidicur; Ec bicumen
accensum rix exringui, vel di-
uidi porest: certia est relistencia
molis, sic ingens moles ferri can-
dentis v. 9. Fardius ab aura frigi-
da excingnicur, nam maioe mon
les pluribus parribus dividendis
constat; quarta est relistentia ex-
cellus caloris, sic Aamma, getan-
diu Ramma est, nullo modo fri-
setieri potest; quinta est defectus
Duri meccurii, lic cinis nOn ita
triochieri porelt, idem dico de
Olco.
9. Corpus opacum dLCtL LC
Sistere radio lucis, nOR COLEC PEO
prer ullam incapacirarem Cubiectis
revulgo dicitur, et creditue, cum
enim lumen in prima Cuperticie
corporis recipiAEUE, CUE nOn in
Secunda; cum haec criam prima elle
PosTir; led hoc vulgare commecum
iam reiecimus; icaque ideo Corpus
opacum radio luminis relistere di-
cirur, quia proxrer densicarem he-
terogeneam. praediccus radius infi-
nicies fere Frangitur, 2c proinde
libera rraiectio vei inde impeditur;
vocetur relistentia Fractionis; sed
de relistentia haec linc Paris.

## Folio 405 — 779785487:0463
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000463.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L IB. II. DE ALZER AFZONE.
PROF. LLL.
Explicari porest antiperistasis:
Vix ac ne rix quidem dici porest,
quor ex quantos ensibiles eAectus
Philosophi anciperistali eribuanei
coram rem hanc ex iactis lupra
principiis, brenitet, distinctis iu-
meris, explico.
P. Nihil Fere est quod Frequen-
eius occurrat, nitril quod lapius
vlurperue, quam anciperistaIs;
commune quoddam alytum esse vi-
decur, in quod Philolophi le se
recipiune, ubi de aliquo eftectu
Tensibili, 2d Cuam caulam reducen-
do, desporane; porro huin(modi
antiperistalis, vel circumobsessio
contrarii diverlimode ab illis Cx-
plicarur; cum enim qualicatem il-
Lam, quae a contraria circumobli-
decur, inde forriorem, ac rege-
tiorem tieri purene, hoc est magis
incendi; aliqui hoc heri dicunes
Per rehexionem specierum inten-
rionalium; quod cerre ridiculum
ett; nam primo, quomodo ab ae-
rerefectuntur huiusmodi species,
v. 8. Fciooris, in quo Facile diftun-
di pollume; praerorea quomodo il.
la Species nonos gradus frigoris
Producane, quis aurabo est, qui
capiac: cur enim prius eriam non
Producebant; nempe maxime ipli
Lubiecto admocae lunc, a quo eimic.
tuncur: praeterea nunquid inde
clarissimus est proceltus in infini-
tum, denique Aictirix funt illa
Friooris (pecies, Ve iam lupra osten-
dimus, ac fuse lio loco, oltende-
MUS.
2. Alii dicune, qualicarem il-
lam a propria Cubiecti Forma in-
cendi, v. 8. Frigus ab 2qua, quo.
dam Ccilicet nacurxe inicinctu, a
quo BOnCEUE, ad pEODEIAM CON=
fervationem, e defentionem, quo-
tielcumque a contrario impugna-
cur: Sed neque hoc etiam dici po-
test, in eo dumtaxat Centu, in quo
illud rurpane, nempe forma illa
est caula necellaria; igieur agie,
quancum porest, per axioma com-
mune; praelertim cum nullum ad-
est impedimentum; porro instin-
cus ille nugarorius cst, nec vilo
modo lacisfacie, nili Forre ille, qui
in rocibus cantum, rebus iplis in-
cactis, sittic: adde quod lape a0-
cidie, qualicatem illam, quae in-
cendi videtur per anciperistalim,
ab ipla Cubiecti Forma produci
non posse; v. 8. calorem, ab agua;
Frious, ab aere; _c. nec cst, quod
aliqui rCCUEFAnE ad GCHCTANS, vel
ad primam caulam, quod Caris
pium est, led parum philolophi-
cum; hoc enim tantum fieri de-
bec, cum inter caulas (ccundas,
nulla peniciis cst, cui efectus, de
quo constat, quod sIE, cribui
Gueat.
3. Reiice quoque illos, qui
volune rnum geadum qualica-
eis circumobella produei abalio;
quod iildem Fere argumentis Le-
Fellitur; cur enim prius, hoc est,
cirra omnem anciperiltalitm, non
ACFCE; tunc enim porioriiure, (u-
blaco Ccilicet omni impedimento,
Fieri deberet; praelertim cum adsir
Cauta necesTaFIA; VEXFCTCA PPOCeI-
Cus in infinieum eller; deinde acci-
dens non agit ad inera, nec simile.
in simile; igicur his reiectis, alius
explicarionis modus, invectigin-
dus est, ilque haud dubie rarius, pro
variecare illorum effectuum, qui ex
anciperistali oriri vulgo dicuneur.
40. Aquae FOnEanX ac purcales
Fc
LyetE

## Folio 406 — 779785487:0464
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000464.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PHZSICE TRACT. IV.
hyeme calidiores Lune, quam aesta-
re; rario est, quia cum aqua calida
caneum sentiarur, propier colle-
ctionem parrium ignis, quae ipsi
inlune; e cum tenacior halitus
hyeme ex terra auolare non pos;
cum quia plus externi caloris de-
Siderar, tum quia cerrae pori frigo-
recontrahuntur; certe aqua, dum
per cerrx colum percolatur, lccum
deuehie succum illum, maceriam
illam, quae in talicum abiree; e
cum haec mulro igne conster, quid
mirum. E vel inde, aqua incalel
cac; nec est quod aliqui putent,
partes calidi, re trigidum aera cir-
cumambiencem fugiane, le se in
intimos cerra recellus abdere; nem.
De illa aquam porius quam aëra
fugerent; prarerca quomodo lciune
Frioidum aera, vel esse, vel adelse;
an forre senciune; rnde hoc no-
runc: nacuraliinctinctu, (inguies)
apagc amabo ictas nug25.
5. Cur vero altare huiusinodi
aquae Frigidistimae Line, Paret ex di-
Etis; nempe calcinatUL TerFa, e li-
bere calidi parces, cum halieu, Tur-
Tum auolane, hinc aer calidior, pro-
prerionis parriculas admixras, est2-
re Cencitur, quae cum hyeme ipliter-
ra insine, nempe ab illis aer libee
est, quid mirum siaquae dum illa
percolatur, admilceantur; onde cer.
ee calidior cuadir; conera vero, duin
illa auolane, aqua Frigidior rema-
nec, nec alia racio, peater tanc,
quaerenda esc: hinc Lubterranca spe-
cus, aeltare, Frigidiores lunc, hyeme
vero calidiores, proprer allacam
Lupra rationem: adde quod halicus
Calidus, Canienre bruma, ad nodica
alticudine aCcendie, re patet expe-
rientia, ratio est, quia lcatim Frigoris
ui condentacur, conereleic, ac redic.
6. Aeris media regio frigidioe
aeltare esse dicitur, per antiperista-
Lim; sed hic effectus ex nostris
principiis Facile explicari poresti
nam cum muleus halitus aéra oc-
cuper, e mulea ignis parricula
inline, lae in parces humoris
aSunE, quae cum rlera rarelcane,
aleius auolane, quo cerre ionis
hilamina, Ccilicer magis implica-
ta, auolare negueunt; sed humo.
ris peaeleetim Cubrilioris particulx
Frigus conciliane, re luo loco Fuse
dictum est; igicur inde regioilla
Luperioi, quam mediam rocant,
frigida euadie, ve ex grandine Aa-
tim evincitur; nec alia anciperista-
E vel occulta ri, ac inexplicabili
vireure, ad praedictum efectum,
Opus est.
7. Tonis in aere accenditur, ve
videmus in Fulgure, de corulcatio-
ne; non quidem propcer aliquamr
anciperistalim, quod lane dictu,
ne dicam, cogicatu, ridiculum elt;
Sed quia mulex parces ignis hali-
cuiinsune, quae cum in partes hu-
midi agane, cacim lx rarelcunE,
acque auolane; hine meru racui,
Partes ignis, quas prius humidi
Partes incercepea dirimebane, (ta-
tim colliguneur; e vero alius mo-
dus non eAt, quo ignis aCCCM.
datui.
ec egllto degectte Lactet llla
tur; nocum est experimencum; poi-
rohuius eRectus me Cala
elle porete; priIno, ad ignem pro-
pius hyeme accedius; igiruI a
iorem caloris vim Centimus; deinde
calor, ionis praelerrim, est ab ap-
Pultu parcicularum ionis, qua hyc-
me cum aëre denso minus com-
milcencur; igieur inera breuio-
Lem aiBICUM CONTCHEX, maiorem
vii

## Folio 407 — 779785487:0465
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000465.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
0.
AII
OI
0
L IB: II. DE ALTE R A FTONF.
rim exerune; analogiam habes in
vino, quod modica aqua admilce.
Eur; praecerca manus Frigidior ca-
loris vim, si paulo incentior elt,
magis leneie, ve iam dictum est,
cum de frigore; nempe dena et
compressa facilius findicur, atque
hilcir; deinde lignum melius rri.
cur, dum maxime frigus Caeuic, qua
si quodam parrium reperculu.
9. Dum ningie vel pluie; con-
elanis aer cemperatior elt; cacionem
cract. 2. l. 2. arculimus, quam hic
HOn repeto: piaecerea; nix riderur
plantas Fovere, et caletacere; ia-
cionem iam supra actuli; quia in-
Pedie, ne calidus halicus auolee,
qui radicem planea recicae, dum
nix senim aliquid humoris luppe-
dicac: maiius ipla, post niuem ac-
ciectaram, quali feruere, seu Aa-
srare videntur, racionem etiam
loco cicaro artulimus; nempé ex
illa frigoris condenlarione, manus
comprimitur; hinc cerre impedi-
rur percolatio languinis; hinc Can.
ouinis arrerioli multa vis in exTeE-
na quali supertieie collisirur, hinc
calor, rubor, interdumque TumOF;
hinc si ad luculentum ignem acce-
das, cui manum hoc modo aFC-
Ctam adrioneas. Tumnum dolo-
rem Cencies; quia rarescie illa ma-
reria; hinc rensio, divilio, dolori
analogiam habes in parre vlta.
quam igni admoues.
10. FTumor calci admorus calcem
iplam accedie, re lic loguar, hoc est
calorem muleum excitat; quod
quomodo hat dictu Facile est; cum
enim s Calce taca TBMIS parcI
ras ignis parriculas quali a(pOrTAE
quarum mexima pars, auolante
Ccilicet Faciliis humore, congrega-
TUE; hinc CalOE, FerUOE, MaxiIma
Fumi ris; hinc calx ab humore
Cubigirur; cerre hic lingularem
ionis accendendi modum non vi-
deo; qui cantum per collectionem
parcium accendi porest; ve reucia
hic accenditur: accensi carbonis
vim aFulus humor ctiam augCF;
guia Ccilicee cineres, qui pOrOs
OBSEFHUME, DenCEranS, in InEIMIOS
reCelUS LC Se infinIat, ex quibus,
cum halitu, nonasionis parrieulas
educie: hinc oleum calci attusum,
HUNC CHCCFU NON PEXSTAE, quia
difficilius calcem permeare porest,
propces rliginem ac renacitarem:
hinc s accenso carbonia Fundatui,
alturgit quidem nonus Tuccus in
Aammam, inde eamen asperla car-
bonis superticies exrincta niore-
Scir; quia oleum poros obstruit,
quibus halicus ex carbone prius
auolabat; vides quam haec tacile
explicentur.
Ir. Ventriculus hyeme calidior
est, ve bene moner HlippOcrates;
nec est quod recentior quidam co-
eradicar; nec enim rarione vIla
hoc facit, Led hxc omitro; itaque
huie eftectum etiam ad anriperi-
Ratim zevocane; ed Facile relponde-
EUIF, exTernaS corpOriS parres a
Frigore ambience comprimi, con-
erahique poros; hinc minor conia
SpiriEuI (DE aIUNE) PCE pOTOS
auolat; led hanc rarionem loco
cirato iam explicui quare hic non
repeTO.
hic sacim ab ilto sC CaleHE, ra-
Lece ald de tel AaIe.
+L. Fenumi trumidum, in cumu-
los collectum caletCIE; FaTIONCI IAIML
Fupra acculimus; nempe cum huimo
re, parces ionis auolane, quae tila-
minitaum
culae insint, exque latis divila.
rbilicca calz humorem exugir.

## Folio 408 — 779785487:0466
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000466.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PAZSICE TRACT. IV.
 as feni implicantur; idem
aice de timo columbino; idem de
Ccopo vinaceo; Cur aqna inera
ampullam, inicio, frigore denlari,
rum deinde rarelcere videarur,
idemque calore hac; dictum eA
tract. 2. in appendice; nec criam
hic repeto: exrerium vides, quam
Facili, e simplici modo, illi om.
nes effectus expliceneur, qui vul-
od anciperistali rribuuneur; quare
illa non debet explicari, per vllam
vim occultam, nec per nouam vi-
rium accessionem, nec per maio-
rem quemdam rircuris nilum; sed
vel quia aliquod corpulculorum
protlunium impeditur, contractis
scilicer poris; vel quia parricula
hiumoris frigidi coltiguneur; vel
quia calidi ex ionis partes congre-
SantuI, e Cocune; vel quia re-
cenris exhalarionis Eilamenris in
media resione, parres raporis d
aquae auolane in Cuperiorem, _c.
PROP. ZL II.
Ex dictis facile principia altera–
tionis explicari possunt; Principia
alterationis appello illa omnia,
quae alceratio dicie incrinsece, eiul-
QuE CONCCPEUI (YE RIUNE) et cl-
senriam constirnunt; eg0 illa hoc
loco, distinctis numeris breuiree
explico, nequeres disticilis erie,
cum ex dictis lupra maxima lux
2fulocat.
2. Cum alceracio sc mutatio,
eria dicit necellario; Ccilicer duos
rerminos, ec idem lubiectum; r. 3.
cum lignum, ex non calido, He
calidum. ee maner semper lignum,
cerce haec murario est a termino,
2d terminum; id est, a termino
a quo, ad cerminum ad quem, vE
CanE; ille est, non calidum, vel
privatio calidi, hic vero calidum,
seu actus, vel esle calidi; porro
subiectum illud, commune dicie
cumdem actums, vel idem esse Cub-
Aanciale, id ch, esse ligni; vnde
non est pura porentia, cum lcili-
cer actum aliquem neceltario
dicat.
2. Teaque lunt eria principia
intrinfeca alterationis, quateniis
Ccilicet murario est, Facirque alte-
ratum; Scilicet privario, Forma
accidentalis, vel alterariua, vel
Stacus sensibilis, e commune (ub-
iectum; quod tacileprobaeur, quia
volitis his tribus principiis, necel-
Pario est alterario, Tublaro verd vel
rnico, non est alceratio; igitur
Tune principia intrinseca consticu-
tiua alcerationis; iam vero de lin.
sulis aliquid explicandum est.
3. Prinario es negario Formx
in Cubiecto; haec aurem priuario
est negacio forma accidentalis, vel
satus senlibilis, vel gualicaris al.
cerariuae; vnde differe ab ca priua-
tione, quae es principium, vel Ter:
minus à quo generarionis, de qua
in tract. lequenti agemus; tum
quia prinario, qua est generario-
nis principium, est neoario actus
Tubstantialis; priuatio vero quae
es principium alcerarionis, est nC-
satio actus, vel else accidencalis;
illa cum pura pocentia coniuncta
est, haec quidem cum porentia, sed
non pura; illa cum cali elle ita
coniuncta est, ve idem Ene illa esse
non POsIt; v. 8. ee ignis esse
non porest line prinacione ligni,
v. 9. vel alterius cuinstibet non
ionis; haec vero cum tali esse ir2
Coninneta est, ve camen hoc idem
sine illa esse possr; v. 8. lignum
non calidum dicir privarionem
calidii

## Folio 409 — 779785487:0467
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000467.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
est
L. 1B. II. DE AL TE R ATTOHE.
calidi; et cum posr esse idem li-
onum calidum, idem haud dubie
sine cali priuatione esse porest.
4. Obiiciunt aliqui priuarionem
eflenonens, Ced non ens non po-
cest esse principium enris; aequi
alteracio est ens; ioirur priuacio
non porest esse illius principium.
Relpondeo alterarionem esse mu-
cationem; porro mutario non est
Purum ens, dicir enim cransicum
v. 8. a non clle, ad ette, igieur nOn
tantum etle dicie, sed eriam nOn
elle, re patet ex terminis; hoc qui-
dem, ve rerminum a quo, illuin re-
EO VE TeEMINU ad quem; IN quO
nulla est penicus disticulcas. Oux-
res quo instanci privario sic prin-
cipium; an illo, quo est, an illo,
quo non est; lxe Tunt mera tricx
Ccholastica; primo cum dicirur de
prinatione quod Sic, male dicieur,
cum priuatio dicar non esse; igi-
tur quomodo esse porest; led hic
non haerco, et Facile Respondeo
priuacionem esse eantum princi.
pium alcerarionis, eo instanci, quo
alteratio est, cum enim mutatio,
Ten FranLcuS dicar neceltario duo
instancia, rnum privarionis, alte-
PUIMI FOEMX, qua Cerre LimuI esse
non possune; illa priuacio, quae
primo instanti est, dici debet prin-
cipium alcerarionis, qua lequenri
instanci est; nempe haec alceratio,
dicit non esse, primo instanci, et
esse, secundo; unde non dicie pri.
narionem quae sic, led quae imme.
diace fuerit; igicur cum in canrum
prinatio lic principium; in quan-
eum hic eranlItAS AE a non elle, ad
esse, id est, in quantum es cer-
minas a quo huins mOTUS, cerré
morus dicie cermimuu a quo, Ced
propriore instanti; unde non di-
cic esse huius termini, led fuisse 3
Sed eunc est principium, quando
principiae, ve aiunt; id elt quan-
do constiruie principiatum, ve
vulgo loquuntur; id est quando
alcerario dicie essentialiter cale
principium; aequi alterario, quan-
do est, Cua principia dicie; igieue
priuacio est principium alceracio-
nis, quando est alecratio, quo se-
uera instanci, non est amplius pri-
uatio; onde non dicie prinario-
nem, quae sE, Sed qua immedia-
ce ance fuerit; igieur priuatio non
ett amplius quando cs illa altera-
tio, cuins est principium; in hoc
neo iudicio non est difficulcas;
analogiam clarissimam habes in
moru locali, qui dicie locum re-
lictum, e acquilitum, illum qui-
dem quarenus fuit; hunc rero
quarenus prime est.
5. Subiectum commune cum
eodem esse, vel actu substanciali,
elt principium inerinsecum alcer2-
tionis, repugnat enim iplum alte-
rari, nili sic aliquid, quod alce-
LCEUE, VE PateE; Licut immplicat esse
moneri, nili lic aliquid, quod mo-
veatur; porro hoc subiectum
dicie aliquod esse policiuum sub-
Ranciale, Cenlibile, cum alcerario
sit in ordine ad sentus nostios;
dicitur poliriuum, cum non sIe
Dura porencia; v. 8. esse ligni,
esse Ferri, esse lapidis, ec. vnde
dicie actum Phylicum, Ceu Formam
Tubsantialem, haec enimm dar esse
rei, de hac tract. Sequenti 20c-
tus; hic tantum obserua, astLIm
Phplicum distinouendum elle 2b
actu Mecaphylico, nempe ille
esse Censibile dicir; hic vero dicie
PALIORCML CHEIFATILLAIM PUEaM; 10i-
cur Cubiectum alcerarionis est ali-
quod
1t. 1+.

## Folio 410 — 779785487:0468
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000468.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PEZSTCE TR ACT. IV.
quod esse posiriuum, cum actu
phylico, substantiale, hoc est per
se lublistens, eo modo; quo in
Mecaph. l. 5. explicarum est; sub.
sanciale inquam Calrem aeguiua-
lenter; quod dico, proprer acci.
dencia Fucharistica, qua lunc in
corporis caru, e in ordine 2d
nocum alcerarionis, corpus aequi.
nalene, hoc cst perinde sc habent,
2Eque si corpus estent: Porro cum
hoc subiecto, pro primo instanti,
dicie prinacionem Ctatus alterariui,
vel elle accidentalis, ad quod est
alcerario; igicur d porenciam ad
illud esse, r. 9. calefactibile, dicie
cum priuationem calidi, rum po-
centiam ad illud, id elt, non cali-
dum actu, de calidum porencia;
isicur Cubiectum illud supponi-
eur instanci primo; in porcutia
ad ealem, vel ralem corporis Ha-
cum; hinc morus est actus enris
in porentia, quacenus in porentia,
eomodo, quo explicarum est in
Mecaph. lib. 22. igicur alteracio;
qux es morus; est actus hruins-
modi subiecti in porencia; id cA
huic pocentix respondens, quo
Ecilicer ab alcerabili, cransir 2d
alteratum; sed haec Cune Faci-
lia.
6. Forma accidentalis, vel no-
euS Racus Cenabilis, vel noua
qualitas alterariva, est princi.
pium alrerationis; eA enim cer-
minus ad quem huius MOTUS; V. 5.
esse calidum, in liono, quod ex
non calido. Sed caletactibili, ca-
letie, seu fit calidum, verninque
enim terminum dicie alcerarionis
MOtuS, qui est transitus a cali non
esse alteratiuo, vel accidenrali,
ad idem ette, in Cubiecto eodem;
eodem inquam, secundum este
Tubstantiale; secus tamen secun-
dum esse accidencale; quod au-
rem alceratio sine nono elle acci
dentali esse non poltic, ex dictis
perspicuum est; igirur nouum il-
lud esse est principium intrinsecum
alcerationis; eAque de illius con-
CCDEU.
7. Dices videri esle quaFEUMB
principium alcerationis, scilicet
illam porentiam, ad nouum else
alcerariuum; nam quemadmoduim
Principium generationis diccinctum
est pocentia ad nouum esse sub-
Ranriale, quae rocatur materia
Prima, ica porentia ad nouum esse
accidentale erir principium alce-
Fationis:
Relpondeo negando paritatem;
nam in generarione, non est aliud
Cubiectum in actu Phylico, vnde
materia prima dicirur Cubiectum
primum, in quo torum prius esse
Tubstanciale Physicum relolui vi-
detur; 2t vero in alteratione, est
Cubiectum in aCt PhyHCO, VE pa-
rer; quod cancum est principium
alcerationis, quatenus scilicet ex
alcerabili hc alrerarum; acqui qua-
tenus alcerabile, dicic praedictam
porentiam; in hoc meo iudicio,
non est difticulcas.
6. Ouaeres verum alcerans (E
principium alrerationis: Respon-
deo non esse principium intrinse.
cum, ve patec; pracerea policas
huiulmodi mutatione, a non clle
accidentali, ad illud esse, praelcin-
dendo quodlibet aliud, habetur
eorus conceprus alterarionis: prae-
cerea colligi poltune illa parcieu-
la calidi, v. 8. ab intrin eco, VE
Caepe accidie, unde lequitur alte-
ratio; deinde cum ab humido sic-
cum diluitur, non est opus prin-
cixie

## Folio 411 — 779785487:0469
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000469.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L. IB. II. DE ALYER A YIONTE.
cipio alterante, ve paret; igicur. calido, sic non calidum, cerre Fri-
alcerans inrer principia essencialia
alterationis recenseri non deber.
9. Ouaeres verum actio ad alre-
rationem necellaria lc; iam lupra
negacum est; licer enim aliquan-
do, immo fere semper aliqua
actio intercedat, illa caren ad
conceptum alterationis minimé
necellaria esse videtur; nempe
modo partes calidi, v. 8. colli.
fantur, vel parres licei lubigan-
cur, vel humidi exugantur; est
alcerario, praciso quolibet alio;
equidem ve iam dixi, aliqua actio
temper necellaria est. Sinc ad pro-
ductionem imperus, quem ille
morus dubid procul deliderar,
Quo illae PaTECS MOVCNEUE, qua
vel separaneur, vel colliguncui,
vel lubeune, vel penecrane, Cinc
ad productionem caloris sCCUM-
darii, qui cerre maximuum est al-
cerarionum instrumentum; I ta-
men nihil aliud uc, nisi actio pro.
ductiua, morus, rel imperus, nul-
la eric haud dubie alteracio,
igieur actio de COnCCDEIL aLTCTA-
tionis non cR.
10. Ouares, an sic alceratio;
2 non frigido, ad calidum; a nOn
FCCO, ad Humidu, SEC.
Relpondeo in hoc rerum satu,
alrerationem esse à non calido, ad
calidum; a non humido, ad hu-
midum, ac. aequi non calidum
Frigidum ekt, nam in cantum AE
calidum, in quancum parres calidi
colliguneur; igitur prius sepataca
erane; igicur a partibus Erigidi;
Frigidum enim ett, quod vel se-
parar, vel separare porest Parres
calidi; hinc aqua dicitur frigida,
e terra Frigida; isicur rbi ex
sidum heri necesle est; e con-
era, rbi ex non calido, Ac cali-
dum, ex Frixido calidum AF; nem-
De Frigidum dicic parres calidi sc-
Paratas, calidum vero collectasi
igitur a non Frigido, ad calidum
motus alcerarionis non est; nCC
criam à non licco; ad humidum;
nempe a non humido, ad humi-
dum Ac mocus; sed non humidum
liccum cA.
2r. Ouares, verum aliquid elle
possic nec calidum, nec frigidum:
Relpondeo ica else polle cempera-
cum, ve parrim calidum (IE, paF-
eim Frigidum; hoc est calidum. Sc-
cundum aliquas partes, et frioi-
dum, secundum alias; unde neu-
reum proprie sencitur; heri ramen
non porest. Calcem in hoc rerum
Satu, ve aliquid sC, nec calidum,
nec Frigidum; nam vel ionis est,
vel nonignis; si primum, calidum
Cst, VE PaTCE; S vero secundum,
cerre cale est, ve inter parres ionis,
Seu calidi incercipi postir; IgIeuE
Frigidum elt, quod rcuera in noltia
hypocheli perspicuum manet, equi
dem ruum esse porest alio frigi.
dius, quod scilicer ad huinsmodi
dinisionem aprius sic; sic aqua Fri-
sidior est, quam terra, scilicee
proprer concinuirarem, a ccrra
Frigidior aëre, quia hic cum. 12-
rioE (iE, minus aptus est ad cum-
dem effectum, niliionis a partibus
humoris separetur; Dices aera di-
ci calidum ab Aristorele, Respon-
deonostrum aera, dici calidum,
proprer admixtione parcium ignis,
dicicur eriam calidus, Ccilicet in re-
milto, id est, minus Frioidus, id cst
minus aprus, ad dirimendas calidi
P a LLCB

## Folio 412 — 779785487:0470
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000470.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
412
PE YSICE Z R ACT. IV.
parres, nili atetur; et S aliquan- nempe inter elementi rniis partes,
do Frigidus senriarur, illud cerre
Frigido mercurio, vel Tubrili hu-
mori cribuendum est, hinc aliqui
Proprerea Frigidum dixerune.
F2. Quaeres verum alteratio sIE
intrinseca alteranti, vel alceratO;
Respondeo intrinsecam esle aliera-
co; nam murario inest illi, quod
mutatur; sed alcerario mutacio cAt;
igicur alteraro incrinleca est; in
quo cerre nulla est penitus difi-
culcas: 2dde quod nulla ferc ha-
becur ratio alcerantis, sed tantum
illius mutationis, quae ex alteranris,
in alcerarum, imprellione retultar.
13. Ouares, verur alceratio AaE
in instanci: Respondeo non heri
in instanci, sed succeltine quia
cum alceratio dicae collectionem,
vel separacionem parrium calidi,
neurra cerre sine moru locali heri
potest, ve pacet ex ceminis; igitur
successiuo veraque AE, igitur alce-
ratio non Ec in instanci; in hoc
cerre nostra hypothelis nullam pa-
titur difficulcarem: hinc alteratio
AE continue, eo scilicet modo, quo
mocus localis est concinuus, quem
vide (5 in MecaPH. L. 12. HCC CAt
quod aligni scholastici, vel inde
rimeant, infinicam qualicatis alee-
raciux incensionem; pum quia in-
finita instantia non lune, Scilicee
Phytica, cum quia propria calidi
incentio AC per maiorem parrium
collectionem, quae IN AIICX BOI
TUIVE.
Duaeres, verum omne corpuS
sit alrerabile; Respondeo de omni
corpore Tublunari aturmandum
esse, quod vel est clemenrum, vel
miscum; li elemeneum, corrumpi
pocest, reparet, eo icilicer modo,
quem cract. sequenri explicabimudi
parces alcerius inceriici pollune,
inde aliquam alcerarioneim lequi
necesse est, si vero mixcum est, nul-
lum mixeum assignari porest, quod
non possie vel calehori, vel frigetie.
ri, vel liquari, ac. Sed haec linc 2l-
teratione non AunE, Ve Paret: quod
Spectar ad corpora calectia, (Io
loco oltendemus, constare ex nO-
Aris elemenris, acque adeo altera-
tioni elle obnoxia: verum vero he-
ri possic, ve sic aliquod corpus in-
alcerabile, e incorrupribile, cract.
sequenti definiemus; ostendemus-
que ruum tantum modum cse,
quo id fieri possr, cumque Cx
nostris principiis Mecaphylicis de
ductum; sed iam ad difculionem
qualicatum, Ephaeramque activica-
eis explicandam, hic locus postu
lac, ve veniamus.
PROP. XLITI.
Triplex est diffasionis ratio, Pri-
ma est, qua pura qualicas diftun-
dicur; sic lumem diffundieur; ac-
que impetus; Secunda qua Hc per
ivorum corporis; sic Lonus Frigus,
odor, vireus marnerica, clectrica
difFunduntur; Terria clE, Quae PaF-
rim in moru corpusculorum, par-
eim in qualieace diftundicui, sc
noster ionis Cuum calorem dif-
Fundie; igitur eriplex est ratio
diffulionis, nec alia, meo iudi-
eio, excogitari poltune; naIS
quod dictunditur, vel corpus
est, vel qualicas est, vel parrim
corpus, partim qualicas; de lingu
lis agemus intra
PKOF.

## Folio 413 — 779785487:0471
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000471.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
L. 1B. II. DE ALFE R A F IONF.
PROP. XLIV.
Pura qualitas duobus modis dif-
fundi potest: Primo, aequalitcr,
secundo, inaequalirer; aqualirer
cerre, cum lingulis parribus me-
dii, aequalis qualicaris porrio,
vel gradus distribuitur; sic cum
morus rectus mobili imprimi-
tur, lingulae parces mobilis aqu2-
lem imperum habene, acque adeo
cori lubiecto aequalis, vel aqué
incenlus impecus distribuieur: in-
aequalicer vero cum inaequalis
qualitacis gradus diuersis subie-
cti partibus distribuieur; siC
impecus imprimicur recti, sIc
lumen per medium proPaGATUI.
DROD. ZLV.
Licet diffusio inaegnaliter fiat
in distantia inaquali; in aeqnali
tamen aequaliter fit: Y. 8. sic lu-
cidum a, allimatur aqualis di-
stanria eiusdem medii, vel sub-
jecti, haud dubie in distantia
aequali aequalicer agir, est enim
cum eadem distancia, eum ca-
dem vis caulae, cum cadem ap-
Plicario; Peaererea cur plus c.
sec in percem B, quam in par-
rem C, aque distancem, qua
ratio, qua occalio, _C. Igirue
eadem caula, quae Cuum cte-
ccum per medium distundic, in
dictantia aequali, ae qualirer vel rni-
Formicer agic: Sic agens inera Cuam
actiuiraris sphaeram, dicieur agere
vniformicer diftormicce; unifor-
inicer Ccilicer, id es, aequatirer
in distantia aequali, difFormitee
vero, id est, inaequaliter in inae
Qualia
PROP. XLVI
Disfusio illa, qua uniformiter
difformiter qualitas diffunditur, duo-
bus modis fieri porest: Primo, (V
qua proporrione longius diffundi-
tur, magis crelcar; sccundo, s
decrelcat; impetus veroque modo
diffundi porelt, v. 8. in vecte, 2p-
Plicata Ccilicer porencia circumfe-
rentia, ita diffundieur per eorum
rectem, ve decrelcat impetus ver-
sis centrum, vniformicer dittor-
miter; ( vero applicCtUE CeNITO,
Crescie, versus circum ferentiam, ve
demonstranimus tract. de motu
lib. 1. e vero difficile non est, Con-
cipere duplicem inaequalicaris pro
porrionem, maioris Ccilicer, d
minoris;ica re gualicas, qua diffun-
dirur inaegnalicer, vel continuo
in illa diffasione decrelcat, vel
crelcat.
PROP. Z LVIT.
Viraque inaqualicatis diffusio con-
cipi potest fieri secundum diner (as
progressiones: V. 9. IuXta progrestio.
nem limplicem arichmericam, quà
habes in his numeris 1. 2. 3.4. 5. 6-
vel sccundum geomerricam du-
Plam, ve in his vides 1. 2. 4. 8. 16.
32. vel secundum rarionem qua-
dratoru 1. 4. 9. 26. 25. 36. dec. 1gi-
tur mulciplex elle porest inaqualis
diffulionis FatIO; GUIXNAI VETO ex
his, paris qualicatibuS COMPCTAE,
dicemus intra.
PROP. ZLVII
quae per medium diffundantur: Sci
licer imperus ee lumen; licet enim
purus calor per medium quoque
diffundatur, Ccilicet à Cole, narr
dtnt tantum dua patu ualtatos

## Folio 414 — 779785487:0472
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000472.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine
4. 24
PH ZSICA TRAOT. IV.
a nostro ione, cum corpulculis sicionem; igirur imperus diftundi-
quoque dittundieur, non est quid rur in vecte iuxca progreltionem
a lumine distinctum, ve Luo loco
octensum est: itaque constar ex iis,
qua diximus, cum in hoc cractatu,
cum in lupcrioribus cract. cse tan-
tum duas puras qualicates, quae
per medium diftundancur; nec est
quod aliqnis contendar, alias For-
ce Cuperesse, v. 8. magnericam,
electricam, caleites inAuXIS, _LC.
nempe maguericam de clectricam
diftundi in corpulculis, Cuo loco
clarissime octendemus; quod. (pc-
Etac ad caelestes inAuxuS, vel nulli
Tume, a lumine, calore, ac humi-
dicace distincti, aur reuera si lunE,
in corpulculis distundi, necesse
est, re luo loco videbimus.
PROP. ZLIX.
Impecus in vecte diffunditur se-
cundum proeressione simplicem arith.
Eig. 1. Mericam, CF v. 8. vectis C A; lic cen-
EEUM A, circa quod moucatuE ve-
EFIS; adinoneatur porencia in C, at-
tollaturque rectis in BA, dico quod
impecus difcundicur in recte CA,
arichmericam simplicem: hoc eo-
dem modo octendicur, si pocentia
IOTLIX IPAI CCMEIO ZdIOHBAEUE.
vniformicer, diftormirer, secundum
piooreltionem arichmericam; ita
ve impecus sine ve dictancix ab A,
permutando; v. 8. sIE C A in 4.
parres aguales secta, in D, F 3 F,
Sicque imperus in C VE 4. IN D cxIE
VE 3. In F, VE Z. In F, vE 1. quod
Facile probo; quia impecus TunE
VEMOtuS, caula Ecilicer, ve ese-
ctus; per aXiOA COmMUNE;
mocus aurem Cune ve sparia, eequa-
li cempore decurta, ve patee, lpa.
FIZ VeTO VE aECUS CB, DC,
EtL, FI; hi porro ve distantixe à
radi censeantur: In hoc nulla ele
Ephaera acacants: nempe lucidum
Sphaericum considerari porelt, quod
cum Cuam rim rniformicer ditor-
nirer diffundat, hoc est ad distan-
tiam aequalem, aequalirer; inae qua-
liter, ad inxqualemm; per prOp. 45.
CCHEEO CA, DA, EA, FA; Ced ha
Tume renumexi 4. 3. 2. 2. pet LUpPO-
LRt. L.
certe aequalis in orbem, ab ca-
dem superficie (phaerica, diltantia
circulum Facit; igitur aqualem ab
eodem centro distantiam, sed ab
eodem centro, ad camdem circum
Ferentiam, intiniti radii ducti cen-
sentur; igitur luminis diftulio ica
accipi porest, VE ab CodeIm CeHEIO,
radii luminis duCi LUPPOMANEUE.
cissimum probane, quod mediu
in intinieum non diftundatur; led
haec rario nulla profecto cst; quia
lumen intinicies reflecti poset; A
vim huiulimodi infiniea diffutionis
haberet; itaque melius ex eo pio-
bacur, quod lumen vierurem tini.
eam habear; igicur in intinicum il-
lam non diffundie; pexterea repu-
snac dari infinicum creatum, ve
iam dudum in mecaph. demonctra
tum ett.
Laminis arsfusio, ita constacnit
potest, ut ab eodem centro diffundi
difticulcas: hinc vulgo dicieur
1 L.1. L
Tumen in infinitum non disundi-
rur; Aliqui hanc PrOP. ex CO p0-

## Folio 415 — 779785487:0473
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000473.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
L. 1B. II. DE ALTER A TIONF.
PROP. LTI.
Fumen in orbem diffunditur mo-
do corpus lucidum spharicum su:
Probatur quia lumen ica diftun-
di ConsideraEuE, ve ab eodem
centro radii diftundi cenlean-
TuI, per prop. 50. acqui radii ab
eodem centro, quognouersum
diftuli, aequalirer diffunduntur id
est, ad discantiam aequalem; CUE
enim longiis huc, quam illuc; 1gi-
tur in orbem diftunditur lumenz
aeque adco diftusi radii in (phx-
FAII CONFOTIAMELI.
PROP. LTIY
Sphara disfasionis, vel actinita-
eis ultimam superficiem habet: PFO-
bacur quia cum in inAniEUM NON
exFendaTUE, PEF PFOP. SI. CCFTCTEI-
minos haber, sed cermini (phXLE
vlcimam Cuperticiem dicune, igieur
Sphaera actinicaris vlcimam Cuper-
ficiem habet.
DROF. LTV.
oltimae superficiei; Peobacur quia
cum omnia line xque applicatas
non est porioi rario, Cur in vIum
2g2c, quam in aliud, prarerea cum
ditutro hac unitormicer difforiri-
ter, aequalirer agic, in distancia
xequali. per prop. 45. e cum omnia
puncta vlrimae luperticiei aequali-
rer distene, cerre in lingula aqua-
liter agic.
quam excenstonem, a us pela
phylica, cum alia existere non
Polsine, re parec; led puncta phy.
ca aliquam excensionem habent,
ve demonstrarum est in Mecapl.
lib. 20. ioirur cum puncta lumi-
nis punctis subiecti coexcendan-
tur, de cum tixec aliquam exren-
sionem habeant, illa cerre cam-
deri, vel aequalem habere necelle
est: Forma enim Cubiecto coex-
cendieur: in quo non est dith.
CuITaS.
PROD. LVI.
Vi diffusio recte siat; medium
homoceneum esse debet; Si enim ho-
IOGCHCU nON CIE, IUITANTUECCI-
ce radii, proprer medii diveriica.
rem, ve fuse lib. Sequenti expli-
cabimus; igitur ve recte explice-
cur diftulio purx qualicaris, v. 8.
Luminis, ac puri caloris, me-
dium homogeneum supponicuri
immo eius parces talis indolis
esse lupponuntur, re in Sphae
ram fInE compolx, licet seue-
ra eales non linc; unde luperti-
cies vlrima Sphaera aciuitacis.
geometrice loquendo, Curna nOI
est, nec enim puncta medii CUr-
ua crune; phulice tamen loguen-
do, perinde res le habet, acque
Si perfecta sphera cMer; quod se-
vera dici oportuit, ne forre inde
cuiquam, vel erroris, vel calum
nix caula oriacus.
PROP. L VLL
T0t censeri debent esse radii
quoc sant puncta in olcima super-
ficie sphaerae; Itaec propolcio pa-
cer ex terminis; Cupponimus enim
omnes radios, ab codemm CeHETO,
proticilci; igieur EOE PONUMEUE
radii, quoc pollunt elle recta
linex; a ceritro, ad singula
puncta circumterenrix; Led tOE
DORIIME
Lucidum aeit in sncula puncta
PAOt. LV
Nrima puncta (phaerae habent ali-

## Folio 416 — 779785487:0474
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000474.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
41C
PFTZSTCF TRACT. IV.
postune esse huinmodi linex, quor
sime puncta in praetata vlci.
ma superticie, igieur rOE LunEra-
dii, sc. verum vero sine alii ra-
dii praeter illos, qui a communi
centro ducuntur, dicemus intraz
nunc tancum cenerum illud com-
mune supponimus, in quo tora vis
lucidi collecta bic, d a quo can-
tum radii proticilcaneur.
C OR OL L.
Flinc omnes radii penerrari cen-
PeneuE in cora Sphaera actiuicacis,
nisi eantum in vlrima Cuperticic;
cum enim supponantur radii ha-
bere aliquam laricudinem, cerre
in rleima Superkicie radiorum ex-
crema puncta, punctis Cubiecti
coextenta, ita Cune continua, vE
ruum Cic penicus exera aliud; ac
vero in reliqua (phaera, versus cen-
crum, cum toc Cmeradii, quoe
puncta vlrima Cuperticiei, ip(o5
haud dubie radios penerrari, ne-
F18. 1. celc est: v. 8. Sic arcus CB vlcima
Superticiei, ad quem coc radii cer-
inentue, quoc Cune in eo pun-
Eta; SE AECUS FHI prioris Cebdu-
plus, cerre cum tor radii relpon-
deanE aECHI, vel LCCCME AFCU F FI,
quorarcum C B, e cum in C B
lint continua, ee rantum non pe-
BCFFeNEUE, in F HI penerrari ne-
cesse est, non quidem adaequate,
Sed inadaquare; nam omnes radii
adaquaFe FanEI IN CCHETO A DE-
netrantur: Ced ex dicendis in-
Fra haec penerratio melius incel-
ligeTuE.
DEOD. LVETI.
quantum in FIF, in CD, BC,
EC. quia cum cor radii duCanEME
Tlinc tancumdem est lominis in
uno arcu, quantum in alio; v. 8.
per IF, vel duCi CCNSCANEUE, quOF
terminantur in BC; e cum enti-
eas luminis considererur, ad in-
Car proRluuii radiorum; CCTFEFAN-
cundem eric in IF, quancum in
BC; cogira Ei vis in TF. lumen cOn-
tractum, cum idem in FIE, led ex-
Plicarius, in BC denique, maxime
explicacum.
PROP. LIZ.
Flinc in singulis superficiebus sphe-
rae eade est vel aegualis luminis enri-
tas; Duia cum corradii per lingulas
duci censeantur, quor ad rlrimam
FEFTLIHANELE, CCrtC CUM FadiOFNIM
collectio, procollectione luminis
accipiatur, idem cerre, vel aequale
lumen, in singulis superticiebus
elle necesse est.
PROP. LZ.
TTinc luminis intensiones sunt vE
ipsa superficies, permurando: Cum
enim in lingulis superticicbus
Sphaerae sic aequalis entitas luminis,
illa cerre in aequali subiecto, cam-
dem luminis incentionem Facie; in
maiori, minorem; in minOre, in a-
iorem, v. 8. ve cralsore modo iux-
ta caprum cyronum, hoc explicem,
Cinc 60. luminis puncta, illa (iFO-
eidem punctis subiecti distribuan-
tur, minimam Faciene incensio-
nem; si vero eriginca punctis (ub-
jecti, lingulis duo puncta luminis
comperene; igirur dupla erie in-
TenSiO; Si cantum viginci, eric eri-
pla; si decem, excupla; (i demum,
virum cancum Cubiecti punctum
Ec, Sexagecupla: igieur inrensio.
nes Cune ve lubiecta permucando:
cancumdem luminis in arcu IF, igicur cum cor puncta luminis
aeGuIa

## Folio 417 — 779785487:0475
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000475.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
a
d.
d0:
piS
uo
t S L1. DL ALYBRATTONL.
aequinalenter uni superficiei sphxe-
ex dictribuantur, quot alteri, cer-
Ee IMFen(IOneS CrHIHE DE ipCX SU-
perticies, permutando; dixi aequi-
ualenter; quia lingulis tantum
punctis subiecti, lingula luminis
Duncta inlune, Ccd heterogenea,
ita ve illa, quae uni Cuperticiei in-
lunt, illorum perfectionem adxe-
quent, qua alceri maiori (cilicet,
vel minori intUnE, per PFOP. 59.
ioirur luminis incentiones TUInE VE
iplae Cuperticies (ph_erX PerIU
tando.
Luminis ab eodem contro pro-
pagati incensiones sunt ut bases co-
norum, sub eodem angulo, permu-
tando: Sic enim centrum luminis
A; (IE COnUS A F FI, cuius balis
diameter (IE FHI; Sc erIaM COMUS
DAK, Tub eodem angulo, cuius
diameter balis sF DK; dico lumen
in DK, esse ad lumen in FHL; vE
balis FFI, ad balim DK; quod pro-
b0-; duCantUr eniII AECUS FFL, DK,
CCHEFO A ; CeFEE DK CA ad F FI,
VEDA, ad FA; arcus ScilicCE pFO-
Porrionales, ve circuli; de hi, ve
radii; _ hI: VEDR, FHI; volua-
FUIT LCCEOE FATT, CIECA AXCI A Cr,
FOCEEFFT, _ DK, describune cir-
culos; aecus vero DLK, FGHI,
porriones luperticiei (phaera, qua
lunc in rarione pexdictorum circu-
lorum, VE Paret ex gcomerria; PEx-
cerea ve se haber porrio, quae nalci-
FHE CX MOTU AECUS FHI, ad cam,
qua na(CIEUE eX MOEU AECUS DR,
ica se haber Cuperticies (phaerae, Cub
eadio AF, ad Cuperticiem (phXFE,
Tub radio AD; porciones enim
proportionales TunE VE FOEX CupeF-
Acies; igiTUE Cum IIFENSIONES LIME
oi. L40
ve Cuperticies, per prop. 60. TunE
quoque re porciones proporrio-
nales s igirur re bales conorum,
permurando.
DROP. LZ II.
Lumina (unt et quadraia distan-
riarum permutando: Y. T. TIE COnUS
luminis AFEI, Sicque lumen D H.
d lumen FFI, _ distanrix a CCHErO
A3 AD, AF; dico lAMIeN DK, essC
ad luten FFI, vel incensionem lu-
minis DK, ad incentionem lumi-
nis FHI, ve quadracum distanciae
AF, ad quadracum distantix AD;
quia cum lumina sine ve bales co-
norum, Cub eodem angulo, per
DFOP, 61. Cerre LUen DR crit ad
lumen F FI, ve circulus TuDFFI,
ad circulum (aB DK; Sed vE cir
culus (uB E EI, ad circulum (ub
DK, ica quadrarum (ub FFI, 2d
quadrarum Tub DR; Cune enim
circuli re quadeara diamcerorum;
aequi ve quadratum (uD FII, ad
quadiarum (uD DK, ica guadca-
tum CUb F R, ad guadratum Cab
D A; TUnC eniM FFI A, D R A
proporrionalia; igieur lumen DR
esF ad lMmen F FI, re quadra-
cum dictantia AF, ad quadea-
cum distancia AD; igicur lumina
Fune ve quadrara, vel in racio-
ne duplicaca distanciarum, permu-
tando.
PR OL. L. 2LLL.
Flinc habetur prooressio diffusionis
luminis, in quolibet radio: Sic enim
radius AB, cencrum lucidi, a quo Fig. 3d
incipit, A; nempe hic Cuppono co-
cam vim, in eodem centro ellé
collectam; sic extremitas radii. B;
diuidacur primo in duo Ccomenta
aequalia AC, CB; lumen in B, est
C3
15. 2.
FLOF. LZI.

## Folio 418 — 779785487:0476
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000476.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
418
PA ZSICA YR ACT. IV.
ad lumen in O, ve quodratum CA,
ad quadrarum BA; hOC CA VE I.
2d 4. G vero diuidatur in 4. leg-
menca aequalia, (cilicet A HI G I B,
haud dubie a in B, est vE 1. In FI,
vE 16. II G, vE 4. In L, VE 1. 27.
nempe lumen in I, est ad lumen in
FL, ve quadracum FIA, ad guadia-
cum I A, idest VE 1. 2d 9. Sed VE9.
2d 1. IF2 16. 2d 1. 3. A vero dini-
datur in 8. Ceomenta aequalia; haec
exic progrelio 1. L 49. 1. 3. 2, 250
4. 7 g. 16. 64.
PROP. L XIV.
Puncta luminis sunt heterocenea;
ex praetaca progrelsione hoc iplum
euinCitUE; nempe (I in B SE tantum
ruum punctum luminis, cerre in
KL, vel est unum tantum, vel pluras
si plura, sinc duo, v. 8. igitur nON
Cunc ciusdem perfectionis, cum
puncto, quod est in B; alioquin
Lumen in B, esec ad lumen in R,
VE 1. dc 2. Scd est vE 1. 2d F. 25. PeF
prOD. 63.-igicur si Cune plura pum-
cta in K, non lunt eiuldem perte-
ctionis, cum puncto in B; igieur
diverlae; igitur lunc hecerogenca,
ve patet, ex tetminis; si vero dica-
cur esse rnum cancum luminis pun-
ctum, in K, vel est eiu (dem perte-
etionis, cum puncto, quod est in B,
ret diverla; non eiuEdem, alioquin
lumen in B essec ad lumen in IE, VE
2. 2d 1. Contra prop. 63. icitur di-
verlae; isicur puncta luminis in
diftutione, Cunt hecerogenea e ve-
ro ex hac prooressionis ratione,
quam lupra demonstranimus, per-
spicuum mance, puncta diftusi lu-
minis elle hererogenea; verim ve-
xo in lingulis punctis Fubiecti (IME
plura luminis puncta; iam Cupra P.
DROD. LXV.
Si axis coni diffusi luminis per
aequalia seementa dinidatur, tantum-
dem est luminis in uno solido segmen-
to, quantum in alio; (IC v. 8. COnuS
Luminis AFHI; cuius axis AC di- Fi8. 
uidarur in 4. Ceomenta aequalia
A, Cd, L, NI. C; dico cancumdem
esse luminis in cono ABC, quan-
cum in FcustO COnICOCBDK, vel
DRTE, rel F IFIE; Cum enim eaN-
cum se luminis in Cuperkicie FFI,
quantim in DK, vel in FI, vel in
BC, Per PFOP. 58, 59. _E CUIM EOE
(InE Superkcies in ConO ABC, quoE
TUNE In FEustO BC DR, EOE LUHE
enim huiulmodi Cuperticies, quor
lune plana parallela, quibus fecari
porest; sed tor lune huinlmodi
Plana, quor puncta in aXc AC; 1gi-
EUE CIII abLIIMaNEUE LCGIENEA PEX-
dicti axis aequalia, cerre quodtiber
Feomentum Colidum Eor Habet Cu-
perhicies; quor aliud; igieur cum
via suxerficies cantumdem luminis
hrabeat, quantum alia, quodlibee
Frultum Colidum cancumdem lumi-
nis habet, quantum. aliud: quod
dico de cono, dicendum est de com
Ea SphXL2.
PROP. LZVL.
FTinc dici potest, quanta sit lumi-
nis porrio, oltra, vel cirra quamli-
bet superficiem sphaerae: v. 8. Cc vtri-
ma Cuperticies sphaerae LGFL, sr
conus luminis AFHI; Sic quodli-
bec punctum in axe coni, puta P;
dico portionem luminis qua cst
versus Cuperticiem F FI, esse ad il-
lam qua eA verSIIS CeNEEUM A, vE
PC, ad PA; nempe re collectum
Euperticierum versus FFF, ad colle-
25 dictum est, guam, si vis consule. Aum rersis A; FOE Cune enim lu
perticies

## Folio 419 — 779785487:0477
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000477.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
18. 3
LIB. TI. DE AL TER A TION EO
perticies versus C, quor puncta in
SCGIEHEO PC; _E FOT VertuS A, quoF
puncta in legmento P A; igituE
collectum fuperkicierum, ad colle.
Etum, VEPC, ad PA; sed porriones
luminis Cune ve praedicta collecta,
cum in vna superticie cantumdem
SE luminis, quantum in alia; igieur
dici porest ec.
PROP. LXVFF.
Si lucidum esset tantum enum
punctum, tancumdem esset locis in
illo quantum luminis in tota sphaera,
salcem aegninalenter; Ouia cum cau-
Ia necellaria cum estectu (IE PFO-
porrionara; vel producie effectum
minorem, vel maiorem, vel aequa-
lem; Ei minorem, ergo vel lubdu-
plum, vel luberiplum ac. si maio-
rem, ergo vel duplum, vel cri-
plum, ac. nihil horum dici porecti
cur enim rnum potius quam aliud;
igitur equalem producie; igieur
cancumdem est lucis in caulas id est
in praedicto cenero, guancum lu-
minis in peaedicta (phaera, dixi equi-
valenrer, quod Facile incelligitur.
PROP. LXVIII.
In praesatis frustis solidis coni se-
cti; luminis incensio aqualis non est,
licet luminis porrio aequalis sit: Y. 8.
SIE COnUS AFHI, lic FruCtuMBCKD;
cexte lumen in D K NOn est vela-
ien in BC, cum lumen in BC; SIE
ad lumen in DR, VE quadFaTUI L A,
2d quadrarum OA, PeF PrOP. 62.
perimutando; v. 8. incensio coni
ioitur in diverss parcibus fructi
Pradicti, luminis intentio inae qua-
lIS eA, DE PaFCE: SI Eaen in LIHM-
lis Frusti parcibus aequalis intensio
supponatur, dici porest quanam
proportio intentionum sIC; CrUNE
AB C etter ad incentionem frusti
BCDK, ve hoc Fructum ad illum
conum, idcA ve 7. ad 1. Sed Cum
incensio in lingulis parcibus ejus-
dem Fructi aequalis non siE, Frustra
in his Fructis haeremus, pralerrin
cum plura e plura fere in infini-
cum Frusta accipi possine.
PROP. LXIZ.
In ipsa luminis disfusione, decres-
cit lumen in ipsoradio, salrem aequi–
nalenter, versus extremam superfi-
ciem sphara: Sic enim (phALE Fa-
dius AB. Cnr octo legmenca a qua- Fig. 5.
lia, de quibus iam Lu∞FA N, EL, MI, C,
_c. Sicque in N, lumen ve 64. in
FI CTIE VE F6. IN MI 7 =. XC. Per
PrOP. 63. igieur decrelcie in Fa-
dio A B versus B, id es verlus
extremam Cuperticiem sphaerae; dixi
in radio, quia in Caperticie non de-
crelcie porrio luminis, cum in Om-
ni Sphaera Luperticie aequalis (IEi
decrelcir tamen in ipta Tuperficie
incentio, in ea scilicet proportio-
ne, in qua crelcir una superhcies.
Cupra aliam, re patet ex dictis; in
radiis vero decrescie porrio lumi-
nis, de incensio; veraque scilicet
in eadem proportione.
PROP. LXZ.
Decrementa illa sunt maiora ini-
tio, id est inxta centrum sphera, mi-
nora versus finem, vel extremam
superficiem spharae; assumpris scilicet
seomentis axis aequalibus: Sic enim
idem axis AB, vesupra, scque lu-
men in 164. in EI, 16. II M.
 F. in C, 4. In L, 2. 27. _c.
decremenrum primum eAt 48. cum
Sr difterentia 64. ∞ 16. Secundu
enim incensiones ve ipla fructa, ett 8. 3. rercium, est 3. 5. vides
5C3
quIar

## Folio 420 — 779785487:0478
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000478.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
2L
PHxSICA TRACT. IV.
quancum imminuatul acclees
cum: hinc habes racionem luculenci
experimenti; si enim à lucido, duos
vel cres paltus dilcedas, cum non
longe ab co distas, maximam lu-
minis differentiam Centies; (I vero
eodem interuallo, a lucido dilce-
das, rbi longius ab eo dictas, nullam
fere dicterentiam obleruabis, ratio
ex dictis Facilis est; (IC enim COHUS
luminis AFFI, Cerre vElumen BC,
ad lumen DK, ica lum en DK, ad lu-
men FFI isitur minor est ratio lu-
minis DK, ad lumen EL, quani ad
lumen FHI; Ced qua distantia DK
distat a BC, eadem distat ab E I; igi-
cur minus est luminis decremen.
cum d DK, ad FI, quam à BC, ad
DK: Porro hoc decrementum acci-
pio in incensione luminis, et in ip-
(0 aXC.
P ROP. L Z ZI.
Eucidum non producit lumenim-
perfectius,  imperfectius, in insini-
tum; Probatur quia si hoc eslet, in
intinicum diffanderetur, contra p.
51. Flinc effectus caulam lupera-
TEE, CONETA PEOP. 67. Quid. CuM IM
qualibet luxerticie. luminis porrio
aequalis lic; et cum vis lucidi tini-
ea Ar;cerre tor demum Cuperficies,
accipi pollune; id est cancus radius
Tphaera accipi porek, VE Eota portio
luminis, quod tori sphaerae inest,
adequer coram vim; qua lucidum
Poller: praecerca cum caula derer-
minaca dererminatum effectum (pc-
eter, ad calem imperfectionis ora.
AHIMI eFeCtuS determinatuS CA; aM a-
logiam habes in imperu: Diccs
hunc gradum imperfectionis ex eo
decerminari, quod agens agere vlera
non possirne scilicer effectus lupe-
ret caulam, cum enim coc luminis
decrelcentis luperticies, IuXE2 PFO-
grestionem lupra demonstraca, eam
luminis portionem contineanE, quae
rim lucis adxequat; in vlceriore lu-
Pertcie non asir: Respond. hoc dici
non posse, quia si polsir producere
lumen imperfectius, acque imperte-
ctius in infinicum, cerre in lingulis
Superticiebus, imperfectius produ
cere porerie; igirur vlcerius adhuc,
extenderur Ephaera; nempe sphara,
cum dupla diamerio, e impertectio-
se lumine, adaequare porest (pha
ram luminis pertectioris, cuius dia-
meter lubdupla lit: DiceS FeI FO-
eam pendere à prima superticie, in
qua cum agens producae lumem
determinata perfectionis, inde cer-
ee luminis, quod aliis superticie-
bus inest, perfectio determinarur.
Polito scilicer primo perfectionis
oradu, e suppolica cali diftutionis
Progressione: Respondeo hoceriam
dici non polle, quia seuera vbi
maior est ris lucidiagentis; maius
quoque, et pertectius lumen; in
prima illa Cuperticie producieur;
igitur lumen non est decerminotum
ad talem gradum perfectionis; lu-
men inquam, quod in prima (pha-
ex Superticie producieur; igieuE
cum in omni sphaera, lumen vlci-
ma lupertciei aque perfectum (E,
nullo enim argumenio, nulla ex-
Perientia, probari porelt. inaqualis
esse perfectionis; ec cum lumen pri-
mae Cuperhcici aliquando maius,
aliquando minus esse conster;cestat
necessario, ve dicamus, lumen viri-
ma Luperticiei eNe dCTEFINAEK
perfectionis; ica ve impertectius
esse non possit; quo reuera polito,
aliorum graduum perfectio facile
AETCEITLMACIE.
P RC

## Folio 421 — 779785487:0479
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000479.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
13
153
0
L 1B. II. DE ALYER ATTOHE.
Elinc facile quoque determina-
tur diameter sphaerae: Cum enim
tora vis lucidi adaequet tocum lu-
men productum, hoc est torum
collectum Cupeticierum (phXEX;
cerre lumen dererminata perte-
ctionis, quod vlrimae Cuperhciei
inest, in maiore, vel minore tu-
perticie, producieur, quarenus
maior, vel minor est ris lucidi:
nempe quando in maiore produci-
cur, maior est in illa luminis porcio,
_ cum in lingulis Cuperticiebus
aequalis sic, inde cerre maiorem
effectum esse necesse est; qui scili-
cer maiori caulx comperie; quan-
dovero in minore Tupecheie lumen
illud decerminata perfectionis
producitur, minor estillius portio,
e cum aequalis porcio sic in reli-
qnis Superticiebus, CfeCTuS nCceI-
Pario minor est, qui minori caula
responder; Led maior effectus lu-
minis, maiori sphaera distribuitur;
minor vero, minori; & Sphaerx ma-
ioris, maior dianerer est; e mi-
nOc, minoris; igitur ex maiore. vel
MinOre eFectu, aiOE vel MIHOE
Sphaeras maior vel minor diamerer
SegnieuE: _ dexerIHAEUE.
DROD. LZ Z FI
TTinc effectas luminis sunt in ra-
tione composica vlrimarum superfi-
cierum, es semidiametrorum sphae-
rarum, quibus scilicet lumen diffu-
sum distribuitur: Hac propolitio
TOn FOrte inTeF vltimaS repOneN-
da esse videtur, et aliquid Habet,
quod cam commendet; sIC auEeI
cam demonstro: lumen in vltima
Tuperticie, Auc HXC MaIOI SE, CI.
ne minor, est eiuldem decermi-
narx perfectionis, per PFOP, 7L.
isicur luminis porriones in vlri-
mis luperticiebus, Cune ve iplae
Cupertcies; porro in lingulis su-
perlciebus ciuldem (phReER, TUNE
aquales luminis porriones, per
Prop. 59. cor demum Cune Cupech-
cies in qualibet (phraera, quor lune
puncta in axe, vel radio, vel se-
midiamerro; ioitur eRectus lumi-
AIS, Sihabeacur rantum cacio cniu-
Aiber Cuperticiei, lunc re iplae vlci-
mx Cuperacies; h vero tantum ha-
bearur ratio molis sphaera, vel
numeri superkcierum, Tunc ve ip-
si radii; E vero reciulque racio
trabeatur, Cune in compolica ca-
diorum e vlcimarum Cuperticie
rum: V. 8. Sc Sphaera luminis
A, cuius radins AIE VE 3. X (phX-
Fa B, cuius radius sIc vE 2. Patio
Superticierum cst 2. est enim du-
plicaca rarionis diametiorum, ve
Pater ex geometria; ratio radio.
rum est =. igitur compolita erie
. Ioicur eRectus luminis (pHXTA
A, est ad effectum luminis (phXEX
B, VE 270dd8.
DROP. LZZ IY.
Hinc effectus luminis sunt in ra-
tione triplicata diametrorum sphae-
rarum: Cum enim sint in Compo-
Sica rlcimorum superticierum, et
Fadiorum, per prop. 73. d cum lu-
perticies sine in duplicata radio-
rum; cerre compolica ex duplica-
ta, de simpliciradiorum, est corum-
dem eriplicata, ve Parer exrerIIIS
idem exemplum, E ris, adhibe.
PROP. LXZV.
puncto, tota illuminatio procedat.
568
MHtata
DROP. LZXII.

## Folio 422 — 779785487:0480
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000480.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
422.
PE ZSTOK T R A CT. IV.
mutata lucidi incensione, spherae luminis rlcimarum superficierum
actinitatis erunt vr intensiones lu- sine ve iplae Cupertcies; e cum
cidi: Probatur quia cum effectus
HnE DE CaULA, PCF 2Z. CONIHHC,
ee cum effectus luminis sine in
eriplicata radiorum; icemque
sphaerae, in eriplicara radiorum;
Cerre effectus luminis, ve sphae-
ras esse necelle est; led effectus
luminis lune re incentiones luci.
dorum, poliro quod caneum pun-
aum EE, re pacet; igieur sphae
ex activitaris lune ve ipla incen-
tiones; hinc sic lucidum pun-
ctum A; sic aliud B, duplo in-
ten(IuS; Sphaera B est dupla A;
Si vero uc eriplo incensius, eri-
pla; st quadruplo; quadrupta,
eic.
DROP. LZXVI
TTinc diametri sphaerarum sunt
En ratione subtriplicata intensionum:
Ouod Facile probo; quia cum
Ephaera Cine ve incensiones, ee
vicissim, cerre cum radii (INC
in Luberiplicaca sphaerarum, erunt
quoque in luberiplicata inten-
SiOnum; V. 9. SI IITen(IO B SIE
Octupla alcerius A,. diaCTEF
sphaera B, eric dupla diametri
Sphaerae R; si vero incensio B (E
dupla, vel quadrupla, inter dia-
metrum A, e duplam line dux inc.
dix proporrionales, minor, erie
diamerer dupla; maior vero, qua-
drupla, ec.
PROD. LZ ZVIL
FIinc lumina, in prima supersi
cie sphaerae, sunt ut oltima suxer-
ficies: Polito quod cora vis lu-
cidi in centro collect a eAe LupPo.
macur; PEObREUE quia Cum POETIONES
aequales line, in omnibus luper-
fciebus eiuldem sphaerae; deni-
que cum lumina aequalium (u-
perhcierum Cine ve portiones lu-
minis, quod ipsis inest; cumque
Prima Cuperticies cuiuluis (phae-
a aqualis sc, polito quod eo-
ta vis lucidi in cenero collecta (IF;
certe lumina in prima Cuperticie,
Cune ve portiones luminis, igieur
ve rlcima superticies..
PROP. LXZVIII.
In medio densiore, idem luci-
dum contractiorem habet spharam:
Ouia cum cumdem effectum idem
lucidum producar. line in den-
liore, siuc in rariore medio;
nempo caula necellaria agie quan-
cum porest; ec cum in densiore
medio contracto, FOE LInE PAE-
tes Cubiecti; GNOE In FATIOTe ex-
plicato; denigue cum cadem lir-
minis porrio coridem parribus
Cubiecti distribuaruE, VE PateL;
cerre contractiorem luminis (pha-
ram, in dentiore medio, ab co-
dem Scilicet lucido, elle necesse
est; Sed de diffusione lucis, in
diversis mediis, lib. Pequenti; ex
protetso asemus, cum de retra-
etionibus.
DROP. LXXIZ.
Si lumen diffunderetur mata pro-
pressionem geomerricam duplam nu-
merorum 1. 2. 4. 8. 16. C. plus esset
laminis, in primo pancto, Guo
in reliquis einsdem rady: Sic enim
racius CD; Centrum C, exIrC- Fi8. 3.
mitas D; sic lumen in vlrimo
PUNCtO VET. TI VE 2. EUIIM VE
4. Cum YE8. acque ica deinCepS,
IIIXCA

## Folio 423 — 779785487:0481
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000481.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 101 lines, status machine
Y0.
pH.
sset
AM
iM
re. 18.
MO
12
ep53
XCd
L IB. II. DE AE TE R A TEOHF.
iuxra praetaram progrestionem, in
lingulis punctis immediaris; vides
in lingulis punctis, versus C al-
Cumpeis, duplum luminis etse illius,
quod est in puncto ancecedence,
immediate versus D, v. 8. V est
duplum D; F duplum V; S du-
Plum T; Rc. crgo omne punctum
conlequons omnia ancecedentia
continet, plus vno; V. 9. V COn-
tinec D pliis vnO; T COntInCEY, 8
I, plus rno; S Continet F, Y, D,
plus vno; ec. rario Facilis est;
quia, cum lingula, qua aliis, ab
O, rersus D, Ciecedunt, addanE
tancum Cubduplum residui, ad MII-
merum primo aequalem, r. 8. P
addic canciim Cubduplum O; Cr90
aliud subduplum reliduum. Cst
aequale P; eum Q addic cancum
Tubduplum P, cum caImeM rCCI-
duum ipsi P aequale esler, igieur
Superest reliduum aquale ; R
addic cancum residuum lubduplum
Q. cum camen aquale O reliduMm
eller: hinc vides addicum esse Peim-
Per Tubduplum residui; igieuL OM-
nia addica supra O, nunquam ad.
aequabune iplum O, ve paret; igi-
tur plus est luminis in O, quatm in
omnibus simul punctis, versus D;
quod crac demonstrandu.
DROP. LZXZ.
In nostra quogne hypothesi, plus
est luminis in peimo puncto, quam
in aliis omnibus simul sumoris, cjus
dem scilicet radii: Sic enim Ia-
dius AB, 8. Punctorum; Scque lu-
men in vlcimo puncto B, VE I. CeF-
Ee in primO VI, Crit vE 64. in FI,
vt 16. acque it2 deinceps, IuXEa
nostram progressionem; leaque
alTume omnia puncts ab EI, vIquo
ad B, Y. 8. 16, 7. 9, 4. 207. dCC.
cerre non adaequane 64. id est, lu-
men primi puncti N: hoc camen
dilerimen e incer hanc prooies-
sionem, et geomerricam duplam,
quod in hac, secundum punctum
1, v. g. contincar omnia lucce
denria, versiis, rlcimum D, plus
rno; itemque O, omnia lucceden-
tia, plus rno; icem R, S, T, V:
in nostra vero progreltione secun-
dum EI, non modo non luperac.
verum, ne quidem adaequat; Di-
ces, igicur si primum punctum CiE
TI, non adaquabir omnia lucce-
dentia; isicur non luperabit, quod
est contra prop. Relpondeo s pri-
mum punctum sIE EL, id est 16. ec
vltimum 1. certe radius spiraera
non crie HTB; sed muleo minor;
Ccilicet NL; ve constac ex dictis
hoc es 4. BIIMCEOEUI, CuM luI-
NA SIME rE quadrata diltantiarum,
perimucando; igicur duae diltantia
ecunc 1. 4. id est, NIFI, NL;igituE
hac erir progressio luminum 16.
4. 17. 1. Quo line polico, Primura
punctum 16. ab aliis omnibus si-
inul Tumpris non adeguatur: Di-
ces; er90 lumina penultimae Cupei-
liciei in diverlis (phaeris nOn PUNE
Xguali, vel aeque inren(a, v. 8.
li a Tumatur rancum PacinS 4. pun-
ctorum; penulcimum est 12. CH
vero radius lic 8. Pimctorum; pe-
nulcimum. elt 123
Respondeo penulrimum pun-
ctum lingulare elle, in singulis
Ephaeris; nempe plus luminis dicies
in spharaminore, minus vero ii
maiore, ve constar ex dictis; in
quo nulla prorsus est ablurdiras
Ced mira natura Facundicas, acque
varieras: Dices igitur in prima Tu-
perticie sphaerae cancum est luminis:
immo plus, quam in rora reliqua
Exhaeras

## Folio 424 — 779785487:0482
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000482.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 83 lines, status machine
424
PHXSICE TEACT. IV.
Ephaera; quia quod de vno radio bes 4. ex 49. sit ve 4. ad 49. ICa 1.
dictum fuie, de omnibus dici po-
rest; Rolpondeo negando; quia
equidem intoro illo collecto, t0-
Fidem radiorum, quor Cune pun-
cta, in prima superticie, exrra
tranc superticiem, minus est lumi-
nis, quam in eadem Cuperticie, at
vero hi radii eorum Colidum (phae-
EX non componun, re contat;
isicur inde oprime loluieur disti-
cultaS.
PROD. LZ X XI.
Dato lumine primi es oltimi
puncti, eiusdem radii; definiri po-
test, quot sine puncta in radio; Sit,
v. 8. lumen primi puncti rE 100.
ee vlcimi ve c. quod semper Cup.
Ponitur; extrahatur radix quadra-
F2 100. erit 20. igitur CunE 10. pun-
eta in praedicto radio; cum enim
lumina sine in duplicara distantia-
rum, permucando, cerre distan-
cia, vel longieudines funt in Cub-
duplicara luminum; igieuE VE Fa-
dices guadrata, pari inodo (I lu-
men in primo puncto (ICvE 1000.
radius eric centum punctorum
ad 12 =. cerre iper camdem rario-
Et SIE VE 8I. CrIE 9. (I 64. Crit 8.
ECC.
PROD. L Z ZZTL.
FTinc dato numero punctorum,
radi; posito quod lumen; quod 2l-
simo puncto inest, sit vF L. definiri
potest incensio luminis primi puncti.
nem, lumen quod secundo puncto
inest, est VE 12 2. accipe si vis TeF-
es aliorum punctorum: Sic enim,
tium, quadra 3. de habebis 9. sicgne
vE 9. 2d 49. ica 1. 2d 5. 7. lumen
quod cerrio puncto inest, elt VE 5Z.
in aliis, eodem modo procedes.
PROP. LXXZIII.
In puncto penulimo; minus est
luminis, quo maior est sphaera, plus
vero, quo minor; Racio est quia
cum lumina sine ve quadrara di-
Ctanciarum, a cenero sphXrE,
permucando, quo lonsior est ra-
dius, Ceu quo longius cst latuS;
minor est quadratorum proportio
quadracorum inquam immediaco-
FUIIs V. 8. Ei sinc tancum duo pun-
cta, gnadeara LunE, 1. 4. C eria;
quadraca lune 4. 9. Sed iminOE est
ratio 9. ad 4. quam 4. ad 1. A qua-
cuor, quadraca Tunc 9. 16. Led mi-
nor est Eatio 16. 2d 9. Quam 9. 2d
4. Led quo lonsior est radius, ma-
ior est Iphaera, igicur quo maior
est Sphaera, minor est catio praedi-
ctorum quadratorum; sed lumina
Cune re quadrata, permurando;
igicur minor est racio luminum;
acqui quo minor est rario lumi.
num penulcimi, e vlcimi puncti,
minus est luminis in penulcimo
puncto, re pacer ex cerminis; igi.
tur quo maior est (phaera, in pe-
nulcimo puncto, minus est luini-
v, 8. radius, 7. punctorum, attu- nis: eadem rario Facir Pro pc.
macur quadrarum 7. id clt, 49.
lumen in primo puncto est ve 49.
ve patet ex dictis; Cunc enim lu-
minare quadeata dictantiarum per-
mucando: Si vero accipias seCUn-
nulcimo.
dum punctum, quadia 2. et 7. la e cognita intensione lumnis, quod
FLOL. LLL X  IV.
assumpro quolibet puncto radii.

## Folio 425 — 779785487:0483
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000483.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L. 1B. II. DE AL PER AFEON F.
ipsi inest, itemque ratione luminis,
quam habet ad olrimum punctum,
loneiendo radii coenosii porest: Sit
enim radius ad libicum, cuins
quodlibee punctum allumatur; lIE-
que lumen in co, ve 81. V. g. sIF-
que distantia, à cenero sphaerx,
6. digirorum; quadrerur 6. habes
36. licque ve 1. 2d 81. ica 36. 2d
1916. ex hoc exeraharur radix qua-
dratas Scilicet 43. = circirer, dico
longicudinem radii elie 43. 4. quod
Facile demonstro; namr ve L. 2d 81.
ica lumen vicimi puncti, ad lu-
men puncti allumpri; quia lummen
vlcimi puncti re c. Cemper Luppo-
nicur, Ced ve lumen vlcimi puncti
ad lumen puncti alturspri, id est,
vE r. ad 81. ica quadracum dictan-
cix puncti altumpri, a CenTIO
Iphaera, ad quadracum dictantiae
vicimi puncti, ab eodem cenEIO;
aequi distancia puncti altumpri est
6. igieur eius quadracum 36. led
VE 1. ad 8F. Ica 36. 2d 1916. igIEUE
2916. est quadracum diltaucia
vicimi puncti, a centro (phaerx;
igitur radix quadrara 1916. Ccilicer
43. . est dictanria vlcimi puncti a
centro sphaerae; igitur longicudo
radii: idem het altumpro quolibee
alio puncto, cuius non modo in-
centio luminis, verum eriam di-
Sancia a CCMErO SpharE cognica
Cupponitur: hinc etiam cognolce
cur distantia puncti allumpei, ab
vlcimo puncto.
turlongicudo, assampri cuiustibet. pun-
cti cognosci potest intesio luminis, vel
ratio luminis, quam habet ad 2lti-
mum punctum sphaera; V. 8. SIELa-
dius luminis, cuius lonsiendo sIc
Tom. IT.
60. digitorum; altumatur pun-
etum, cuius distancia d CenETO
Sphaerx sic 20. digitorum; quadra
verumque, habebis 3600. e 400.
igicur lic re 400. 2d 3600. ita 1. ad
9. dico lumen puncti allumpri esse
VE 9. nam ve 1. 2d9. ita quadra-
rum distanciae puncti altumpei, a
cenrro, ad quadearum distantiae
vlcimi puncti; ab eodem cencro;
id est, ica 400. 2d 3600. Sed lumi-
na lunc ve quadraca dictantiarum.
permucando; si vero punctum al-
Cumprum dicter rantum rno digito.
lumen eric in co vE 3600.
PROD. LZ Z Z V L.
Dici non porest quantum sit lu
men primi puncti radii, nisi scia-
tur, quot punctis radins constet;
Nempe cum primum punctum di-
Aec tancum vno puncto, et cum
lumina linc re quadraca diltantia-
EIII a CCHTTO, permurandO; VE
habeatur racio luminum, debet
haberi rario praedictorum quadra-
eorum; sed re habeaneur quadra-
ta, debene haberi radices; igitue
numerus punctorum ex quibus ea-
dius constat; dum puncta audis,
Phylica incellige.
PROP. LX XZVII.
Tlinc radius infinitis punctis phy-
sicis non constat: Alioquin lumen,
quod primo puncto inest, estee
infinicum; quod facile probacur;
quia intinice Cuperaret lumen vlci-
ini puncti, quod est dererminatae
perfectionis, ve paret; igieur nul-
la cNet horum Luinu PFOPOE-
tio; infiniei, Scilicet ad Gnitum;
quod dictis Eupea repugnat; led
haec Cune Facilia; dum legis pun-
ILFLR
ctu
PROP. LX Z X V
Dalo rario luminis, cujus cognosci-

## Folio 426 — 779785487:0484
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000484.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
426
PE ZSICE E R ACT. IV.
ctum Phylicum, incellige quaelo progressione quadratorum: Sic enimFig. +.
minimum Phylicum.
PROP. LZ ZZVIIT.
Lumen quod medio radio inest, est
semper et 4. Cum enim lumina
Anc re quadraca dictantiarum, per-
mutando; distantia rlcimi puncti,
est ad distanciam medii puncti, ab
eodem centro sphaera, vE 2. ad 1.
idicur quadraca ve 4. ad 1. igituE
lumen medii, est ad lumen rlcimi,
vc 4. 2d 1. igitur cum lumen rlcimi
Suxponacur semper ve 1. sic enim
vocolumen illud, quo imperte-
Ctius naturaliter produci non po-
rest, cerre lumen medii crit ve 4.
PROP. LXZZIX.
Diniso radio, in quamlibet ratio-
nem cognitam, dici potest, quantum
sit lumen, in puncto, quod segmen-
ta connectit; v. 9. diuidatur radius
juxta rationem =, ica ve Ceomen.
tam versuS CenErUM, AIE L. _ aliud,
Sit VE 2. dico, lumen in puncto
sectionis elle ve 9. cs enim qua-
dracum Cegmenti 1. ad quadratum
Eorius radii 3. vEr. 2d 9. Sed lumi.
na lunc re quadeaca distanciarum,
permutando; hinc punctum cuius
distantia a cenrro est Tubrripla e0.
ejus radii, habet lumen ve 9. si
vero AE Cubquadrup la vF16. s (uB-
quincupla ve 25. (i (excupla vE 36.
quid Eacilius; E vero allumatur
punctum, quod a centro duabus
cerriis dister; lumen illius est ad
lumen vlcimi puncti vrg. ad 4. igi-
EUIE DE 2. 7. 2d 1. Ei vero distet =
eric ve 16. 2d 9. Id cA, VE1. 3. _CC.
PROP. ZC.
Tinc ita dinidi potest radius, et
homina in sectionum punctis; sint in
radius AF, centrum A, vlri.
mum punctum F; aslumaEur AF,
Cubdupla AF, cum AD, Tuberiplas
cum AC, Subquadrupla; cum AB,
Tubquintupla, ecc. dico lum en esle
In F, VE1. In F, VE 4. IN D, rE9.
In C, vE 16. in B, YE 25. eC. vi-
des leriem quadratorum; rario ex
dictis, perlpicua est; nempe lu-
men in F, est ad lumen F, ve qua-
drarum EA, ad quadeacum FA;
id Cst, ver. 2d 4. X ad lumen iir
D, ver. 2d 9. id est, ve quadca-
tum DA, ad quadcarum PA; 8 24
lumen in C, ve quadeacum CA,
ad quadracum FA; id CAE, VE1. 2d
16. Xc. irieur lumina Cune iuX-
ta progrestionem quadtacoru;
_c.
LL+. L2L.
Ita diuidi porest radius, ut lumi-
na proeressionem geomerricam se-
quantur: Sic radius GE; dinidacue
in K, ica ve quadratum HO; sIE
ad LG, VE 1. 2d 2. TUMI IN P, IEa
ve quadeacum IG, (IF 2d quadE2-
eum LO, VE 1. 2d 4. cum in FL, Ica
ve quadratum HIC, sic ad quadra-
EU LG, VF P. ad 8. tum in M, iC2
ve gnadrarum MO, sIc ad quadia-
EUM LO, VE 1. 2d 16. Cerre luMEM
in L Cric 1. In R, 2. in I, 4. In FI,
8. In ML, 16. vides progressionem
Geomerricam duplam; Lunc enirm
lumina re quadrata distanciarum,
Permutando; quomodo; vero F2-
dices huiulmodi quadeaeorum in-
veniantur, vel minimus Tyro in
Geomerria Facilé le le expedier.
ROF

## Folio 427 — 779785487:0485
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000485.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
F18. 4
in
L. 1B. II. DE ALTERATIOHE.
PEOP. ZCLI.
Ia diuidi posest radius, et lumi-
na proeressionem arihimericam se-
guantur: Sic enimm radius NT; di-
nidatur in S, ita; re quadrarum
SN, sic ad quadearum PNI, VE 1.
ad 2. cum in R, ita ve quadrarum
RN, sic ad quadracum TH, vcL.
2d 3. cum in l. ita requadracum
PN, sic ad quadracum TN, vEr.
ad 4. tum in O, ica ve quadiatu
ON, sic ad quadracum INI, VE 1.
2d5. Xc. ceree lumen in T clt 1.
in S, 2. In R, 3. In P, 4. in O, 5.
vides progressionem arichmeriea
Smplicem.
PROP. ZC III.
In nostra hypothesi quancumlibet
dividatur radius, in iisdem punctis,
idem lumen est, secus in proeressio-
ne ceometrica dupla; Sic enim V. 8.
18. 3. radius AB, dinilus bitariam in 6.
in C lumen eAt rx 4. curmr diuida-
tur in quatuor parres aequales, hoc
est quodliber seomentum bitariam,
aequalicer, in HI, e in I, in C
luinen adhuc ek ve 4. in II, vE 16.
in l, vt 1. =. deinde dividatur ad-
huc quodliber legmentum bifariam
aequalicer, in N, M, L, R; lumen
in C, est semper ve 4. In FL, YE16.
in I, veI =. vides, Cemper eamdem
elle progressionem luminis, idem-
que lumen in lingulis punctis,
quancumliber radius dimidatur: aE
vero in progressione geomerrica
dupla, secus accidic, siE enim ra-
dius CD, divilus in octo legmen-
ea aequalia. sirque progressio lumi-
nis in Ccgmentorum lerie, 1. 2. 4.
8. 16. eEc. certe a dinidas vlcerias
(CGIENFADV, VT, FS, RLC. HOn
Ceruarur amplius praedicta prosret.
sio, v. 8. accipe seementum DV.
a dinide bitariam in Z; Cerré (
in Z, lumen est ve 2. in V erit vt
4. ve seruetur peatara progrestio;
sed iam in V Cupponitur cslc vE 2.
S vero lumen in V SIC CeIMPeF VE 2.
IDieUE IN Z nON CPIE VE 2. neC VET.
ioicur in his punctis D, Z. V lumen
non dittunditur iuxta progressio-
nem geomerricam duplam.
PROP. Z CIV.
Si assumatur conus luminis; cum
bast rectilinea, insimeulis basis pun-
ctis, lnmen aque intensum non est:
Sit enim conus luminis ABF, cum Fi8. 5.
balirectilinca, cuius diamerer (IE
recta BF; dico in punctis D, C, B,
lumen aeque incentum non esté,
quia B longius distat a Centro
SphaerX A, quam C; X C, quam
D, re pacee; igirur in D, plus
est luminis, quam in C; e in C,
quam in B, ve paret ex dictis: hinc
in cenero baHS, plus est luminis;
nempe proxime omnium, ad cen-
rrum accedit; minus vero in ipla
Peripheria balis; hinc in lingulis
punctis praetara peripheria, lumen
aeque incensum est; quia lingula
aeque distant a CCMErO A; icem si in
eadem bali alii minores circuli de-
Feribantur. eodem duMFAZAE CeMLIO
D. in lingulis peripheriae punctis,
lumen aeque incensum exit; FLinC
in lingulis punctis Cemidiamerri
Bats DB, diverla est luminis in-
rensio; quia diuerta est à CCMEIO
A diltantia.
PROP. AC
Definiri possunt raliones iba
num in sinculis punctis: V. 8. (InE
puncta DB; dico lumina esse in
duplicaca DA. B A. permucando; AIF
TIIh 2 enim

## Folio 428 — 779785487:0486
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000486.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
428
PFI YSFCAE
TRACT. IV.
enim AET, aequalis AD, lumen in lumen in BaMFIC, re planum et
D, dE FI, aequale est; lumen enim
diftundieur rniformiter; Ced lu-
inen In FI, est ad lAIIeM iN B, VE
quadracum BA, ad quadracum
FA; re constat ex dictis; ioicur
eadem est rario luminum D, B; p2-
ri modo lumen in C est ad lumen
in B, ve quadrarum BA, ad quadra-
TuI CA, QC.
DROP. ZCVI.
Tline licet assumantur anguli
aquales, qui sustineantur à scemen-
eis semidiametri basis, non erit aeque
intensum lumen, in segmentis, aqua-
les angulos sustinencibus: v. 3. GIC Le-
midiameter DB; Pineque anguli
DAC, CAB, aequales; haud du-
Die leomentum DC minus cs (cg-
HenEO CB, licet aegualis luminis
portio verique distribuarur; igi-
tur lumen in DC intenlius clle,
quam in CB, necesse est; in qua
vero proporrione, incensius lEs
dicam paulo post, res enim sciru
digna esle videTMT.
PROD. XCVTT.
In huiusmodi scemeniis, lumina
sunt et ellipses, sub praesatis ses
F18. 6. mentis : v. 8. SINED AHI, II AC
aequales; sine segmenta balIs DFI,
EIC; allumatur AL, xqualis AD;
cum AI, aqualis AII; Cineque cO-
nI ATTI, ADL, aeguianguli; lu-
WiNa In DL, III, erune ve bales.
vel area circuloruM, PCKILIEAN-
do; aequi si producaneur praetari
lipricum EIC, ad circulare II I3
igicur lumen in bali, vel segmen-
EODII, ad luteM in EEgIMeNEO
HIC, re planum ellipricum FIC,
ad ellipricum DFI; quam VerO FA-
tionem habeant incer le huiulmo-
di plana elliprica, ex geomerria
coni, lecenturque a planoDC,
haud dubie lectio in veroque erie
ellipsis, re pacee; isicur lumen in
Dali DL exir 2d lumen in Ba(DFI.
Facile definies, sunc enim ellip-
VE acca ellipseos DFI, ad arcam cir-
tica plana, ve quadrata, sub me-
diis proporrionalibus, incer dia-
MMCETOS.
DROP: ZCVTII.
Hinc lumen tantum aeque inien-
sum est, in singulis punctis basis,
cum illa est portio sphara actiuitaris:
v. 8. Sc conus luminis AFFI; POF-
tiO SpMREX FOHI; dico in tota hac (15. 2.
bali, lumen aque intensum elle;
quia lingula puncta aeque distane
a CenErO A: praterea altumpris
quibusliber angulis aequalibus, illi
ab aqualibus arcubus CuSTIMENEUE;
igitur aequalis porrio luminis
aequalibus subiectis distribuitr;
isitur aque intentum cst: hinc
omnis radius directe incidens,
perpendicularirer plano incidit;
hine omnes huiurmodi directe in-
cidune; in planum vero rectili-
neum, oblique omnes radii inci-
dunt, ab Codem CCHEEO, VIIIIS FAIL
cum directe incidie, v. g. AMI di-
recte incidic in planum LEL, celique
vero oblique.
PROP. ZCTZ.
Basis, cui lumen incidit, sectio
quaelibet conica esse porest: Y. 8. sIF
conus CAF; S planum collocetur Fig 6.
in CF, balIS erir circuluS; S in
BE, crit ellipAS; A in BD, par2-
bola; (I in BFI, hyperbola; hinc
cudi DC; ex lumem in bahi TFI, ad lumen porest elle incenlius, in
plano

## Folio 429 — 779785487:0487
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000487.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
S.di
L 1B. II. DE ALYE R A TIONF.
plano obliquo, quam in directo, men illius, esse ad lumen porrio-
v. 5. in ellipsiBE, quam in circu-
I0 CF; est enim elliplis praetata
minOr CircilO FC, Ve pater: hinc
lumen incensius est in eo plani el.
liprici puncto, quod propius ad
centrum A accedic: Ilinc criam di-
ci porest, quenain (ic cario lumi.
num, in divertis seomeneis dia-
Ietri E B, v. 8. in FF, PB; PUINE
enim lumina in pradictis (egimen-
tis, ve elliples, sub diaeeris F F,
FB, permutando; Ccilicet in conis,
Cub angulis aequalibuS FAF, FAB;
quod cerre eodem modo Biob2-
eur, quo supra, quomodo verdin
porrionibus ellip(cos, sine luminas
dicemus paulo polt.
PROP. C
Desiniri porest ratio luminis, quod
inest plano parabolico: SiC COnUS
luminis ACO, Ec centrum balis
E, ducatur axis parabolae BF; (IF-
que parabola BFD: dico lumen in
plano patabolico BFD, esse ad lu-
imen plani Pemicirculi FCD, VE hOC
Planum, est ad illud; hoc est lu-
mina lune ve ipla plana permuran-
do, ve lairr cories diximIS; eM-
pe nullus radius incidie plano
FCD, qui non ducacur per pla-
num BFD; igirur cadem cst POr-
rio luminis in vno, quae in alio;
igitur lumina Punc ve plana, per-
mutando; lIE QUIECI V. g. FD, 8.
FC, FB, aeguales; hoc DOTIEO Pa-
rabolicum planum eric 24. Femicie-
CuluS Verd 25. =. circicei.
PROP. CT.
inest porcioni plani elliprici,  hy-
ig. 8. Perobaci: Sic conus luminis ACD;
nis circuli FCF, re hoc planum
est ad illud; Cunc enim lumina Cub
eodem angulo comprehenta, ve
Plana, quibus incidune, permutan-
do; lic eriam conus luminis ACF;
siE hyberbola BCD; SIc ctiam POI-
tio circuli GCD; lumina PunE ve
Plana, permutando; quod cerre co-
dem modo probacur, quo Lupra.
PROP. CTI.
Tsinc vera raiio ducenda est. pro-
peer quam planum obliquum minus
illuminatur: v. 8. Eine duo plana
Eig. 9.
aequalia BF, BEL; ita BFI sic obli- Fig. 20.
quius; cerre ve vides longe pluis lu-
iminis incidie plario BF, quam BFI3
quia heic incidie lumen suB anou-
Io BAFE, huic vero (ub anoulom 2-
iore, Scilicet (ub BAF, in hoc nulla
est disticulcas.
PROP, CTII.
In ea superficie sistit sphara in qua
produerur illud lumen, quo imper-
fectius produci non porest: Alioquir
nulla penicis eset ratio, cuF vIETa
Ephaera non producerctur: immo
Facilior modus exeogirari non po.
rest, quo dittulio qualicacum cer-
MLMCEUI.
PROP. CTV.
Si accipiatur linea lacidi, quae lon-
sior est, loneins acir quam quae bre-
nior: Racio clarislima cR; quia 1I a -
ior caula maiorem effectum produ-
cir, per ax commune; igitur plus lu-
cis plus luminis; sed plus luminis in
maiore radio diffundicue, VE PaECE
ex dictis; igitur longior lucidi linea
lonsius asir; cum lineam audis,
plylicam cogica, nom nulla mache-
eorrio ellipseos BEFC; dico lu marica dari porest.
AEIL
A
Definiri potest racio luminis, quod
18. 7
PRDF

## Folio 430 — 779785487:0488
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000488.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
L18. LF
EE YSLCA TR ACT. IV.
DROP. CV.
Omnia punctalinea lucidae sccun-
dum cuindem radium actione com-
muni aeunt: r. 5. Cc linca lucidi
AB, qua secundum cumdem ra-
dium AB, diffundar lumen Cuum,
per tocam BC; dico ad lumen
BC, lingula puncta lucidi AB,
actione communi, Concurrere; hOC
cs ad lumen puncti C V. g. HOn
concurrere porius punctum lu-
cidi B, quam A; eAt enim verigue
applicatum idem subiectum; igi-
EIIF nOn CA PoTiOE LatIO, CUE Vnu,
quam aliud, in illud agac: pEX
cerca iam suo loco probatum est,
Ccilicet in Mecaph. lib. 7. Omnes
agentis parres, actione communi
agere, quod praelerrim locum
habet in hoc calu, id est, in
iis partibus, qua cidem linca,
vel eidem radio respondene, in
hoc nulla est penicus difficul.
Ta5.
PROP. CVI
Actio incipit tantum in prima
superficie medii: Nec enim luci-
dum 2gic in lucidum, veiam tu-
pra probacum est; igieur exera lu-
cidum incipie actio diftulionis, v.
Fiz. 12. S. Sic lucidum AB, incipir actio
in B: Dices crgo punctum A, agic
in distans, non agendo per me.
dium; 2gic enim in B, licet non
ATAE PeF FOTaMI AB; Respondeo
actionem communem talem esle;
ve ab vlcima Cuperticie agentis in-
cipiac; ee cum actio illa, qua pun-
ctum A agic in B, hoc est in
primum medii punctum, iuxta
B, eadem lic cum illa, qua ip.
cum B in idem subiecti punctum
dici nOn POreK, cum non minus
sic ab ipCoB, quam ab A; imino
in omni actione communi hoc
plum accidic; ve in impeca PeT-
Epicuum est; nempe si mobile in
aliud impinsaeur, iplumque mo-
veaE, torus impetus mobilis ad
hunc effectum concurrie, licet
rnum eancum mobilis punctum
immediare applicetur: itaque quan-
donegamus dari actionem in di-
Aans, incellisimus de actione, ief-
Pectu rorius agereis.
PROP. CVIL
Sphaera lucida suum effectum
diffundit incra superficiem sphaeri-
cam: Cur enim longius ageret,
secundum onum eadium, quam
secundum alium; nempe suppo-
no sphaeram lucidam, Ceu COr-
pus lucidum homogeneum: et
vero cum tori superticiei sphae-
ea corpus lucidum aequaliter ap
plicatum sic, inaequalicer rero om-
ni alceri superticiei, certe ( per
darum quemliber radium agererl.
era non porest, nec etiam per
alium vlera agec; igitur tora acti-
uicas (phaerica Cupersicie termina-
TUE.
SC H O L
ObseritabIs hase CHC IMLaII
adco, ac tories in scholis decan-
caram sphaeram actiuicaris, illu
Arem certe nacura operantis, et
quali ludentis in orbe circum; to-
ca natura corporea, ve (phaerica
olt, ita ex Epaeris aeque orbibus
constat, in terra, planeris ee Rel-
lis, Ephaeras vides; altra e plane-
ex Cuos orbes ac SVTOS agunt;
eriam agit, cerre actio in distans Ramma conum; pel decrelcenres
CirCH

## Folio 431 — 779785487:0489
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000489.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L 1B. II. DE ALTER ATIONE.
circulos, alsurgenrem crigit; dqua
In buIIaS FOEHACULE; FerTA ipCA CX
sranulis, Cen Cpherulis conctat, qu25
vel in ipso molliore cinere, nullis
angulis, nullis spiculis armato, ac-
crectamus; in aëre, quoquorei-
sum in orbem Aanc venti; grando
in globulos, nix in Sphaerulas, Plu-
ua in gurrulas concreleumE. appen-
Cum in nubibus iridis arcum cocies
ridilti, linc circino geomerrice des-
criprum; quid dicam de plaucarum
Teminibus, arborum Fructibus, im-
mo e Aoribus, quorum maxima
Pars spharicam, vel Calcem orbicu-
larem hiouram ambire videtur, quid
de lingulis nostri corporis parri-
bus, venis, arceriis, inteltinis, OssI-
bus, capitc. Rc. quae curua CuperH-
eic terminantur; oculi re spherici
Lune, ita quoquonersum, quali ex-
cubias agences spectant; cerebrum,
netuOs, COr, atterias; lecuI, VCnaS
quoquoversum exrendie, e quali
reria rendie, fonus odor, lumen,
_EC. In OTDEI PFODRGANEUE; AN-
selis, s quae est determinata ex-
centio, licer eam ad libiEMm MUEA-
re poltine, sphaerica est; iplam de-
inum Deiimmensicarem, cum aequa-
licer quoquoversum intinite expoi-
rigatur, ad Sphaera infiniex mo-
dum concipimus; ioitut nON MI-
rum est, Si lux Cuum lumen in Oi-
bem difFundat, acque adeo sphaeri-
ca Cupersicie luam cerminer actiui-
catem, unde cerre sphaeca activi-
caris nomen indirum est.
PROP. CYTI
Toca virtus sphaera lucida in sin-
eulis superficiei punctis colligitur:
. 10. v. 8. Cr Sphaera lucida A, in cuius
Superticie quodlibet punctum actu-
MaTuII, puca B; cerre cum mulluI
Sic punctum in sphaera, a quo non
Poltic duci linca ad punctum B.
V. 9. FB CB, DB, HIB, GB, _C.
cora virtus linex C B, censetuE
collecta in B, Per PrOP. 105. Icem-
que linca FB, CB, ac. igieur om-
nium quoque linearum; igieur eo-
tius Ephaerae: acqui quod dicitur
de princto superticiei B, de lingu-
lis dici debet; igieur virrus (phx-
ea lucidae in lingulis luperticici
punctis colligitur: cum audis (phae-
ram lucidam ne cogites qualo
Ephaeram actinicaris, hoc est (pa-
cium illud, intra quod agens luci-
dum Cuum luminis efectum diftun-
dic, Ced ipsum agens lucidum, in
Sphaeram Fornacum: Sed obiicetet
forre aliquis, contra hanc propo-
lirionem, toram rircurem torius
agentis in rno Cuperticiei puncto
non esse collectam, alioquin liFOra
vni puncto, inest, nulla peortus re-
liquis inest; Rcspondeo TOTam PEX
dicto puncto incAe, led non FOTa-
licer (ve aiune) Ced heu exclamas,
tota, non toralicer, 2p2gc istaS HI-
925, _ tricas; led parce rerbis, mi
homo, prudenris viri non c, ca,
quae cacim non incellisir, inter
ericas ee nugas recenlere: lIIME
quidem (hoc vlero Faceor) apud
Scholasticos, aliquor tricae; quis
tamen omnia Ccholalticorum dog-
maca, acque estaca, omnes formu.
las, ee concepra verba, InTeF, Eri-
cas reponariraque praemiltam For-
ulam, Peu distinctionem Facilé
explico; tora virtus sphaerx lucidae
in puncto B colligitur, Ced non io-
taliter; id est tora vis caula inest
puncto B, Led non Coli; tora cau(a
a puncto B agic, Cednon Colo; nem-
De A cora vis allimatur per Omnes
limeas quae in puncto B decustam-
EBF.

## Folio 432 — 779785487:0490
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000490.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
432
P HY ZS EC A TR ACT. IV.
EUF, Cota Sic agit a puncto B; SI ve- LO, MV, ac. idem de lingulis li-
so allumatur per omnes lineas, qua
II BUnCEO L decUNTAMEME, FOTa agIE
a puncto L; idem dico de aliis lu-
verticici punctis; cum enim vna
tancum Ephaerx lucida pars à pun-
eto B non agac; cur enim rna po-
eius guatm alia, ab Co CetrC tOTa
caula agie, sed non toraliter; hoc
elt, ita ve ab aliis quoque non agaC;
quod reuera actioni communi LO.
lemne est, qua Scilicet omnes par-
res caula, in lingula lubiecti ap-
plicati puncta, led non Cola; et
Tingulae, in omnia, sed non Cola
AGIIHC.
PROP. CIZ.
Tsinc quodlibet punctum sphaerae
lucidae, in orbem, quognouersum acit:
v. 8. Punctum B primo per omnes
lineas, supra tangentem FI; deinde
per alias, infra tangentem, (cilicet
exera corpus lucidae sphaerae: in
hoc nulla est penitus difficulEas;
nempe cum aliis simul punctis ad
omnes lineas concurrir, actio enim
communis est.
PROD. CX.
Non modo concurrit lucida sphae-
ra ad omnes lineas, quae ex puncto B
quognoversum ducuntur; per eas,
quae a singulis punctis einsdem luci-
da sphaerae, per idem punctum B du-
cuntur, V. G. per CB, FB, GB, esc.
verum etiam per infinitas alias: V.
8. in lineam BP, per C H, OH, RC.
II BI, PCF CL, FL; quia in pun-
Ctum Ntam ducuntur recta CFI,
GH. quam recta FNI, idem dico de
aliis lineis, quae possune duci a Pin-
neis, qua quoqnorersi ducun-
cui a puncto B, iremque a punctis
E, M, aeque aliis omnibus, quae
Cune in luperticie (phaera.
PROP. CZI.
Teinc in sineula sphaerae actinitatis
puncta, omnia lucidae sphaera puncta
acune; Rario est, quia a lingulis
punctis lucidae (phaerae, ad quod.
libet punctum spharae actinitatis,
linea rectae duei pollune, igieur
singula, e omniaillius, agune in
sinoula e omnia huius; quod ve
melius incelligatur, sic Sphaera acti-
vicaris centro A; sic punctum O
in Cphaera actinicaris, ad quod a
lingulis punctis sphaerae lucida,
duCantUE reCtX V. 8. CO, TO, FO
dec. cum complexum huiusmodi
lincarum voluatur CiICA CeNErUI
A; cerre punctum O, vel apex,
in quo praetata omnes linex con-
CurrunE deleribet circulum, cuins
OV clt arcus, acque adeo omnibus
e lingulis huius circuli punctis
idem vel aequale lincarum comple-
Xum, Seu collectum applicatur: idem
de aliis punctis, vel circulis di-
cendum cA.
DROP. CZ II
Si tantum habeatur ratio linea–
rum, quae in daro sphaera puncto de-
cussantur. lineae actinicatis non sune
agnales: Sic enim maior circulus
Sphaerae lucidae A, Sicque datum in
ea punctum B, in quo decultentur F15. 12-
infiniex linex CB, DB, EB, FB,
CB, TIB, TB, SEc. Scque maxima
omnium FB, cui selpondeat BNI,
gulis punctis sphaera, ad punctum in sphaera actinicaris; sic alia linca
NI, idem de aliis punctis rectae BP, sucide sphara GB, cui respondeat
dicendum est; idem de aliis lineis in sphaera activicaris linea B M;
Cltce

## Folio 433 — 779785487:0491
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000491.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L8. 12
LFB. II. DE AL FER A XIOHE.
CEFEE A COnSIdETCFRE anEUM BVI.
quarenus est ab GB, dico, BMI esC
minorem BNI; quia minor caula
iminorem effectum producie; sed
OB cs minor FB; BMI respondCE
BC, _ BHI, BF; tanquam eHectus
caula; igitur BMI est minor BHI;
isitur linea actinicaris nOn TUNE
aquales, ducta scilicet ab eodem
Ephaera lucidae puncto, modo li-
nearum, guae in eodem puncto
decullancur, rario cantum habea-
EUI.
PROP. CZTII.
Tuxta hanc hyporhesim, praedictae
linea sphaerica supersicie terminantur:
Sic enim idem circutus aioe
Ephaera lacidas CenErO A; SIE BFI,
re(pondens BF; _ BMI, BC; _E BL,
BFI, Ec. dico omnes iltas lineas
BML, BN, BE, BR, BP; _C. TCF-
minari circulo; nam eadem est
caularum, ee effectuum proporcio;
igituE vE se habet F B, 2d F B,
LB, ec. ica sC habet BHI, 2d BO,
BP, _c. Joicur ve colteetum li.
ReAFUM E B, LB, DB, _C. CIECU.
lo terminatur, ica d collectum li-
nearum BH, BO; BV, _C. VF
durem habeas sphaecam lucidam,
circa FB roluatur circulus A, cui
relponder sphaera, qux relulTaE ex
revolurione circuli s, circa BFY;
in his nulla est penitus difficultas,
nam cuiliber livex sphaeix lucidae,
responder linea proporrionalis, in
Ephaera actinicatis.
PROD. CXIV.
ne, cum quaelibet linea sphaerx
actinicaris sic rantum applicaca uni
lincae Sphaerae lucidae; V. 9. BMI,
est tancum applicaca BC, nec ab
aliis punctis sphaera lucidae A, Cx-
era lineam BC, ad BMI, rectae li-
nex duci poltune; igicur linea BN
depender tantum a BC; igirur in
hoc calu, haberur eancum cario
linearum, quae decustantur in B;
igicur in hoc catu, luminis dittu-
Tionem praetaro inodo heri necelse
est, dixi supra eodem Fere modo;
quia foramen illud nunquam caim
exiouum ek, ve lic punctum; Ei veio
lamina opaca cum foramine ica
admoncatur lucidae (phXFX, VENOn
cansat, linea quae inera lpacium
activiraris diffunduntur, post de-
cullationem in Foramine, termi-
nantur quidem Cuperticie curnas
quam cum Geomerra facile det-
nire possine, ad illos eam remicto,
nec enim oeomerrizandi locus hic
esse viderur; rnum eantum indico,
Scilicet praedictas lincas else pro-
portionales iis, quibus in sphaera
lucida respondene; v. 5. sic Lpha-
ea lucida B; Cic lamina admoca Fig. F50
AITT; SIE DUMCEIIM D, FOFAICM
in praedicta lamina, sc recta DII,
respOndenS CA; _ DL, FClpOndenS
FO; eE DK, selpondens FP, XC.
CeEEe CUM CaUTAEUI _E CFFCCFLLI
Sc eadem proporrio; VEDII, est
ad DL, DK, DL, _C. IF2 AC, eAt
ad EO, FP, OR, Rc. vides lineam
curuam; qua connectit exrrema
praedicarum linearumm punct2: qux-
naM QUFCIM SIEPTCFAEA CUFUALIKLD,
viderine GCOMICEIE.
cidae admoiteatur, sque in puncio
comactus perexionum foramen prae-
dicto fere modo fiet luminis diffusio:
empe polita lamina cum forami-
Fom. 1L.
ectibii eddite idg uetlobstit ap fsetoo
laminae perforaia. in puncto conta-
EtuS
FIinc s lamina opaca sphaerae lu-
l L dt 20dd e 10

## Folio 434 — 779785487:0492
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000492.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
4.34
Pe YSICAE IR ACT. IV.
Etus lumen post radiorum decussa-
tionem diffusum, nullam fere pro-
portionem habet cum lumine, quod
ab eadem sphaera diffunditur: V. 3.
ic lamina appolira, cum Foramine,
Fig. 12. In B; Ceque linea actinicatis BB,
respondens BF; haud dubie poli-
eo foramine ad instar puncti indi-
nilibilis, nullum lucidae Spharx
punctum; exera lineam BF, cOn-
curric ad lineam BHI; ac vero (I
remoncarur lamina, singula e
omnia puncta sphaera lucidae con-
currunt ad omnia, et singula pun-
cta linea BNI; igieur cum GIC Ca-
dem effectuum, qua caularum
proporcio, lumen distulum in BH,
appotira lamina, est ad dittulum
in BN, Ced longiore, remora la-
mina, ve linca EB; ad eocam
Ephaeram lucidam; aequi, linex
EB, ad Spharam CuIUS F B est
diamerer, nulla eA FerC PFOPOI-
eio, igicur luminis diftust, app0-
lica lamina, ad aliud libere diftu-
Cum, nulla fere est proporcio; di-
xi nulla fere proporiio; quia in
noctra hrpocheli punctorum phy-
Licorum Anitorum, linea phylica
non est ad Ephaeram, ve tinieum
ad intinieum; phylice tamen lo-
quendo, res perinde le habet;
cumilla proporrio haberi non pot-
EE, nisi Aac reductio sd vltima
pUIMCt2.
Etinc licerradii predicti, post
decultationem, oculo incidants
vix afticiune, quia cum ab co-
dem puncto, decullarionis scili-
cet, in foramine, proficileantur,
in idem quoque rerinae punctum
colliguneur, igicur nullus crie an-
gulus ritorius, qui necellario ali-
quam cerina porrionem afsici
calu rnicum punctum aftrciaeur 3
adde quod lumen adeo debile vix
retinam mouere, vel afficere po-
cest; sed de his luo loco.
PROP. CZVI.
Lumen in hac hypothest ita dis-
funditur, facta scilicet radiorum
decussatione; in foramine admotae
laminae, et sint lumina in dupli-
cata distantiarum; permutando, in
sinculis dumtaxat radiis; V. 9. EEE
Foramen B, in quo decultantur
radii BMI, BN, BL, dc. qui
circulo terminantur, vel porius
Cuperticie sphaerica, PeF prop. LY3.
accipiatur Bs, aequalis sH; di-
columen in s, esse ad lumen in
EI, re quadracum BN, 2d qua
dracum B s; quod demonstro;
Aac enim Cemicirculus BV8, Fan-
Sens etiam in puncto B; tum (-
IuI BMIXI;. CIECA AZCI B BI
roluatur, erirque gemina (pha-
Fa; SE VE B S; CA ad B. HI, IF2
B+, es ad BMI; idCm PFOETUS
de aliis lineis dicendum est; por-
20 nullus est radius, 2d Cupect-
ciem maioris SPRRTA FOLHHINAELLS,
qui non ducatur per superticiem
minoris, igitur eadem quancitas
(re lic loquar) vel portio lumi-
nis minori, e maiori uperticiei
competie; igitur lumina CunE VE
Superficies permutando; (ed SIr-
perticies sphaerarum Pune in du-
plicata diaCErOrImz aIaWCEEE
Cune distancixe; isicur lumina
lune in duplicata distantiarum,
permutando: dixi in lingulisra
diis, quia lumen eA in M, ve in
NI; licer BMI, SIE minor BNY;
igitur lumen in Cingulis radiis
considerari deber; v. 8. lumen itm.
sipponir, cum camum in hoc I, eA ad lumen in s, ve qua
dratum

## Folio 435 — 779785487:0493
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000493.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
LIB. II. DE ALZERA YTOHE.
dearum B 8, ad quadeatum BNI;
id est vE r. 2d 4. Pari modo lu-
men in M; est ad lumen in pos
ee quadrarum Bu, ad quadra-
tum BM; idem dico de aliis Fa-
diis: pauca haec adnocare rolui,
de hac laminae admorae hypoche.
Ei, quae Scieu diona nonneni-
ni forre videbuneur: Ced iam la-
minam remonco, rbi CaImeM vuUI,
quod omist, adiunsero, scilicee
propcer radiorum dittulionem, quae
Fere in infinicum exrenditur, cum
distrahantur radii, ita ve inteF
radios, sic actu luminis priuatio;
cerre in hac diffusione, lumina
Lune in quadruplicara distancia-
rum, permutando; nam catione
superticierum, Ceu distractionis
radiorum, Cune in duplicata, ia-
rione vero lingulorum radiorum,
Cune eriam in duplicaca; isieuE
ratione veriulque, in quadrupli-
cara, Ccilicer permurando; (I
camen lumen corpus csler, lu-
mina essene cantum in duplicata,
VE Patet.
PROD. CZVTI.
Licet nulla lamina interpona-
eur, radii, qui ab eodem puncto
superficiei sphaera lucida prosicis
euntur, inaeguales sunt: Sic enim
punctum B Spiiaera lucida A, SIF
TYX arcus vlcini circuli (phaeEE
actinicacis; radii a puncto B pEO-
Fecti CuneBH, BS, BT, BV,
BZ, RC. nempe quodlibet pun-
ctum splxrx lucidae in omnia e
lingula puncta sphaera actiniraris
2gIC, per prop. 1II. acqui linex
BN, BS, BT, ec. inxquales
FUIME, VE PaceE; CA enim B H om-
nium brenissima: POrrO PariO a
priori, CuF (IF TAHEA BZ, quaM.
cumuis minori lineae, inera (ph X
ram lucidam respondeat, immo
rui cancum puncto, E tangens
est, inde ducitur, quod linca
B Z, minus secedar a (phaerae lu-
cidae cenero, quam BN; V. 8.
Puncca y _ B a CCHTIO A aeque
distane, igieur lumen aequeinten-
Cum verique inest; idem dico de
punctis Z, e s; Y eB; led in
hoc nulia est disticultas.
PROP. CXVTII.
Diametri sphaerarum actiuitatis.
sunt vc diametri sphararum luci-
darum agne intensarum: Cum
enim sic eadem caularum, e efte-
ccuum proportio; cerre eadem est
Ephaerarum activicaris, quae (phae-
rarum lucidarum; nempe illa 2d
effectu, hx vero ad caulam per-
tinene; led si (phaerae proporrio-
nales LUHE, diaCEEOS PFOPOETIO.
nales elle necesse est; V. 8. SC F1S. 24.
Sphaera lucida AB, cui respondet
Sphaera actinicaris AD; sic alia
Iphaera lucida AC, cui respondee
sphaera actinicatis AF. ; CCrTC rE
(phaera AB, est ad AD, ica, (phae-
ra AC, est ad AF; igicuE ve Sphae
Fa AB, ad AC, ica sphATA AD,
ad A F; igitur ve radius AF, ad
AC, iCa AV, ad AF.
DROP. CXIZ.
Tlinc bene reddieur ratio; cus
quodlibet sphara lucidae punctum ex
quolibet puncto videatur: Cun
enim quoquoversim, vique ad
vlrimam Ephaera luperticiem, r2-
dios diffundat, cerre non mi-
rum est, si ex illo puncto videatui,
2d quod radios emitrit: de ve
ro inde omnino a posteriori (ve
niume) evincicur, cadios diftundi a
Lingulis

## Folio 436 — 779785487:0494
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000494.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
PEZSTCA YRACT. IV.
singulis punctis superticiei lucida.
Ephaerae, ad lingula puncta vlcima
Superticiei sphaerae actinicaris, cum
ab his illa videanear: FTINC, VE
iam Cupramonui, perinde res le
habet, atque si tora virrus lucidae
Sphaera in lingulis Cuperticiei pun-
etis colligeretur; itave, tota qui
dem sc in singulis, Ced nOn EOFA-
licer, eo Ccilicet modo, quem lu-
Pra explicui, e tora in omnibus,
Led toraliter.
PROP. C ZZo
Frinc dara diametro spbarae luei
da, es diametro sphara actinitaris,
quae ipsi respondet, darae emustibet
alterius sphaerae lucidae aeque incensa,
sphaera actinitaris definiri potest;
v. 5. Sc Ephaera lucida, cuius dia-
erer crniuslinex, altimo au-
tem lineam, pro duodecima parte
orani; de granum, pro duodeci-
ma digiri; ee digirum, pro duo-
decima pedis regii; hunC vero, PiO
quinca pallus geomerrici; denique
mille passus milliore continct; sc
autem diameter (phaera actinicatis,
dara sphaera lucidae quinque digi.
EOTUM.; SiF alia Sphaera lucida cu-
dus diamecer sIc. 5. sranorum; hoc
est 60. linearum; cerre (1. 1. daE 5.
digicos, 60. dabune 300. digitos,
Boc cA 25. Pedes resios; pari
inodo ommnis alcerius sphaera luci-
da aeque incenle sphera activica-
i. desiriri porcse.
P R OP. C Z X L.
Si assumantur sermenta proporrio
nalia, in diamerris inae qualibus spha-
rarum actiuitacis, lumina sunt pro-
portionalia in ipsis sectionibus: TIXC
propolitio sine aliqua explicario
diameter sphaerae actiuiratis AF; GIFFI∞. 15.
alia minor FIO; dinidatur AF BI-
Fatiam aequaliter in D, icemque
FIO, bitariam in E; dico lumina
in D _ L esse aequalia; pari modo,
lic AB, =. AF, icem III, =. FIO3
in B, e inl, aequale lumen cst;
Cmiliter sIE AC, = AF, aETIR,
=. TIO; in C, dc in R, lumen
aeque intensum est; quod ne graris
dicere rideae, Facile demonstio;
in F e in O lumen aequale cAt, vE
constat ex dictis; acqui lumen in
F, est ad lumen in D; ve quadra-
Em DA, 2d quadcacum PA, id
eCE VET. ad a. icem lumen in 0, ad
lumen in L, vF 1. 2d 4. igicur lumi-
2a in D, _ in L, Cunt aqualia; pari.
modo lumen in F, cM ad lumen in.
B, ver. 2d 16. icem lumen in O, ad.
lumem in L, vF 1. 2d 16. igicur in
B, _ in P, lumina Cunc aqualia;
denique lumen in F, eit 2d lumen
in C, VE 1. ad 9. icem lumen in O,
ad lumen in R, vE 1. ad 9. isitur
lumina in. C, e in E2, xqualia esio
necesse est: pari modo de Oimni-
bus aliis sectionibus LeGMCMEOEUI
Proportionaliu, demonltrari porect
PR OP. C Z ZE L.
Fx diccis manifesta ratio reaut
err, cur lumina, quae a lucida (phara
diffunduntur; sini in duplicata de-
stanciarum permutando: Hloc iplum.
iam Cupra demonstraru eAt in PCOP.
62. led posita Eoca vi lucis in cen=
tro, vel in puncto, ex quo lcilicee
in orbem propogerur; quia scili-
cet cum onnes radii ad vlrimam.
Cuperticiem (phaerae actiniratis FeF-
TInCMELE, aEquE adeo OIneS Per
medias superticies ducantur, aeque
cranleant, ranrumdem est luminis.
Bes. vix incellisi porest: iraque sit in rua lupersicie, quantum in aliai
joitM

## Folio 437 — 779785487:0495
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000495.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
. 15.
18. 16.
L TB. II. DE AL PER A YIONF.
igieur lumina Cune ve Cuperticies
permutando; Ced hae Cunc re qua-
draca distantiarum, permucando;
igitur polica cora vi lucis in rnico
puncto, ita per radium diffundi.
cur lumen, re lumina sine i du-
Plicara distanciarum, permurando;
Poiro toca vis lucis lingulis radii
Punctis applicacur, licee iuXFa C2.
rionem praedictam, in viciniora
puncta, plus agac, minus vero in
remociora; pari modo tota vis
Sphaerae lucida in radium agic; ec
toca, lingulis punccis radii appli-
carur; et perinde se habee: atque
E tota in eo puncto luperticiei col.
lioereEME, a quo radius incipie, et
nalcitur; analogiam habes in glo-
bo, qui cum in alium impingicue,
coram luam vim, ab iplo conta-
ctus puncto exerit.
PROP. CZZIII.
Data sphaera lucida, es diametro
eins actinitatis cognita, si tota vis
datae sphaera in punctum colliga-
tur loneior erit diameter buius
actinitaris, quam illius: Ouod ve
breuirer demonstrem; sir Sphera
lucida CenErO A, e radio AB; GIE
BC distantia, inera quam; Tumm
lumen diffundic; sic collecta FOTa
vis Epherae lucidae in cenro A,
allumarur distancia AD, aequalis
BC; dico, quod vis lueis colle-
eta in A; longius agec; quod sic
demonstro, lumen, quod ck in Fu-
perticie sphaera actinicatis, cuius
radius est AC, est aeque incentum,
cum lumine, quod est in superticie
Sphara activicaris, caius radius est
AD, VE PacCC; eC enim lumen imPeF.
Fectisinu quod produci possirna-
cuxalicer; porrio camé luminis, quod
est inprima, el ad porcionem lumis
nis, quod est in secunda, re prima
Supersicies, ad Sccundam, ve constat;
estque prima luperticies, ad Pecun-
dairi, ve. quadratum AC, ad qua-
cracum AD, icague ve reducarur
eotum lumen, productum à cora vi
lucis, collecta in puncto A, ex dif-
Fulum inera Sphaeram actinitaris cu-
ius radius sE AD, ad aequalem in-
centionem, cum sic aequalis porrio
in singulis superticiebus. ve iam
cories dictum est, cerre (i 2(IIIa-
EUE MaiOr circulUS SphaeEx cuIUS
FadiuS SIE AD, _ duicatur in 4. Ha-
bebitur Cuperkicies. ciuldem Ephae-
ex; igieur si accipiatur circulus
quadruplo maior maiore circulo
praedictae Sphaere, Cirque basis cy-
lindri, cuius alcicudo sIE AD, haud
dubie ve balis reprelencar vlcimam
Cuperticiem datae sphaerae, cui scili-
cet equalis est, ica reliqui cireuti
aequales, e paralleli praefacae bali,
alias superticies repraesentabunt,
quibus cum insir aequalis luminis
Portio, cerre aeque incentum lu-
iven erit in omnibus cylindri cie-
culis; Peu planis parallelis ba(I, CUnE.
aurem cor huinsmodi plana, quot.
Cuperticies pexdictae (phaera; igi-
tur torum efectum luminis pradi-
ccus cylindrus bene repralentar:
iam veco sic Sphaera lucida cuius:
Fadius AIE AB, diftumdâcque fuUIM.
lumen inera sphaerum actiuicaris,
cuius radius sIE AC, vlrima Cuper-
fcies aequalis est circulo, qui SIE.
quadruplus maioris circuli huins.
Sphaerae, cuius racius est AC; _
cum in aliis luperkiciebus, a C, vex-
sus B, Sc Calcem aequalis portio lu-
minis (dico Calcem; nam maior cAt,
ve viaebimus infra.) cocus luminis.
efFectus reduci ad aequalem intem
cionem, hoberur in cylindeo, cur
2

## Folio 438 — 779785487:0496
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000496.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
P H YSICA TR ACT. IV.
ius balis sic aequalis vlrimae Cupet-
Aciei praedicte sphaera actiuiraris,
crius scilicer diamerer est AC, alti-
tudo vero BC, aequalis AD, igieue
hic effectus cM maior priore, nam
hic posterior cylindrus eA maioi
priore; est enim ad priorem VE
quadeacum AC, ad quadeacum AD,
V. 8. vE 25. 2d 16. Sed rreique
effectus aequalis supponitur; igi.
tur vel prior crlindrus deber else
maior, vel potterior deber elle mi-
noc; isicur longior erit diaterer,
vel distancia, inera quam diffundie
Tuum lumen, vis lucis, collecta in
puncto, quam cadem, disperla in
lucida sphaera, quod erar demon-
Arandum.
P ROP. CZZTV.
Ouando lumen diffunditur a sphae-
ralucida; intra spharam actiniratis,
maior est luminis porrio, in propio-
ribus superficiebus, quam in remo-
rioribus: Sic enim sphaera lucida
cuius raaius sIE AB, d distancia,
intra quam agir BC, allumacur
punctum F, aeque distans a B, C;
Tumen in F, est ad lumen in C, ve
quadratum BC, ad quadFacuIm BF,
id est, ve 4. 2d 1. per prop. 122. lic
aurem Cuperticies, qua ducitur
PROP. CZ ZV.
enim in anoulis punctis ejuldent
Superfciei, sIE reque incensum lu-
per punctum I, de alia, qua du-
men, si consideretur tantum porrio
luminis, quod rii puncto ineli,
haud dubie portiones luminis, quae
citur per punctum C, cerre (i Cu-
perticies eslent re lumina, permu-
duobus punctis diuerlarum Cuper-
Acierum insune, Cune ve ipla lumi-
tando, aequalis esler luminis pOr=
na, hoc est re ipla incentiones;
isicur porriones, quae lune in dua-
bus superficiebus, Fune in compo-
io, in Tuperticiebus, ve Cupra
demonstrarum est; aequi Cupert-
Sica luminu, e luperticierum; v. g.
EieS nOr TUNE DE lumina, nam RXeC
ne puncta F, C; lumen in F, CAt
ad lumen in C, vE 4. ad c. CK 21I -
tem aeque incenum lutren, in om-
nibus punctis superticiei ducta per
lune in racione =. illa vero in ia-
F; igitur re habeatur tota portio
luminis, quae luperticiei praedicta
inest, debet duci Cuperticies in a-
rione =. igitur maior luminum
Y. 8. 9. in 4. e productum erie
racio, quam Cuperacierum;igieue.
porrio luminis in propiore Luper-
36. Pari modo est aeque incenlum
ticie, est maior porrione luminis,
quodremorioriinet.
lumen, in omnibus punctis lupei-
fciei, ducta per C; igieur duca-
tur Cuperacies v. 5. 25. In 1. Igitur
prior portio luminis est ad secun-
dam, in rarione 37. Sed haec est
compolica luminum, de superticie-
rum; nempe rario luminum cst =
Superticierum vero =. igicur com
POlca :. Sed profecto ingens disti-
cultas esse viderur; nam ideo dixi-
mus, in singulis Luperticiebus aqua-
les esse porriones luminis, cu scili-
cet lumen diffundicur inera (phaera
activiraris, ab eodem centro, in quo
cota ris luminis collecta esse suppo-
nitur, quia cum omnes radii. qui cer-
minantur ad vlcimans luperliciem,
ducaneur per medias, cerre tOrCen
sencur ese radii in lingulis mediis,
quOE
Portiones luminis, quae diersis
Superficrebus eins spata ma-
taris insunt, sunt in ratione compo-
sita luminum es superficierum: Cim

## Folio 439 — 779785487:0497
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000497.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
L1B. II. DE AETERA PIOHE.
quor sunt in vlcima; sed cadem ta-
rio eltevidetur, cum lumen à lu-
cida Sphaera diftundieur: R e(BON
deo elle maximum discrimen, quia
radii quoquoucisum duCUnTUI, aF-
que intinici propemodum de
cultaneur, in lingulis punctis me-
diarum Cuperticierum, nec vilum
centrum commune cA, a quo
Possine accipi Cupertcies, ve acci-
dic in primo calu; ac proinde non
15. 12. ralet paricas; sic enim v. 8. Cphx-
xalucida A, allumatur punctum B.
Inegue radii BAI, BL, BI, BV, BZ;
vides omnes esse inaequales; nec
ex cenero B, pollune accipi arcus,
in quibus lumina sInE aque inceI.
Ta, VE Patet; nempe in aEcu dL
Y. 5. Icem in B7, OY, HIX, ecc. lu-
mina Cunc aeque incenta; sed cen-
erum iltorum arcuum non est pun-
ctum B, nec vilum aliud Cuperti-
ciei sphaera lucidae: Pexeterca cuin
ab eodem cencio cora vis lucis
collecta agir, rnus radius alium
non promonet, secus accidit in
hoc calu; v. 9. BV non eNec adco
longus, nili ab aliis radiis promo-
verecur, qui ab aliis punctis pro-
Fecti, cum hoc deculantur; igi-
eur nulla est PariEaS, Cx quO PIO-
polica disticultas loluta MaVCE.
PROP. CZZ VI.
Si data sphaerae lucida collecta vis,
ab eodem centro acere supponatur,
in superficie immediata, maiorem
vim luminis producit, quam eadem.
in sphaera lucida: Cum enim vis.
collecta egac in maiorem distan-
tiam, quam eadem dilperla, per
PrOP. 123. e cum lumina in viti.
ndis superticiebus, inc aqualia; (IE
Eir. 16 vis collecta in A, sicque radius
sphaera actinitaris AC CCNCE lt
men in puncto iuXra A, v. 9. in
LI, es ad lumen in C, ve guadea-
cum torius A C, ad quadrarum
AEI; AE cadem ris lucis in (pHaEA
lucida AB, Reque distancia, intra
quam Cuum lumem diffundie BC;
sic punctum L iuxca B; CInegue
AII, BL, aequales; cerre cum lu
tven in C, tic ad lumen in L, VE
quadratum BC. ad quadracum BL.;
e cum in C Cc aeque incensiir,
Sve AE Terminus Sphara actiuira
eis (phaera lucidae, SinC exrremi-
tas Sphaera actinicacis, vis lucis
in cenrro collecta; igitur cum
AC, AE MaiOEBC, CA IMaIOEPEO-
porcio luminis, quod inest pun-
eto HI, ad lumen in C, quam lu-
minis L, ad humen C; igieur in
Puncto HI, est intenlius lumen,
quam in L, quod erat domonstran
dum.
P ROP. CXKVII.
In hac eadem hypothest, maior
est luminis porrio, in superficie sphe-
rae, quae ducitur per L, quam in ea,
quae ducitur per : Iam porcio
luminis qua inest Cuperticici, du-
etx per punctum EI, Cs re planum
circulare, aequale vlcimae Cuperti-
ciei sphaera actiniraris, qux duci-
EuT Per C, ve pater ex dictis; (ect
portio quae inest superticiei ducta
per punctu L, est ve circulus, leu
planum ciiculare; quod est maiis
ylrima Cuperhcie; nam LAMIna II
L, X in C, lune re luperficies per-
nucando; a portiones luminis;
quae inlune superticiebus ductis
DeF L, _ C, TunE In PAEIONC COM-
polica luminum, et Cuperticierum;
AE V. 8. BL Z. AB, vel BO; lEque
A T,, 7. _E A C 30. Pario TU-
perticierum ct 300. Fatio tumiii
u

## Folio 440 — 779785487:0498
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000498.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
AAC
PEtZSICA TR AOT. IV.
num E. COmpOnaneuE raLIOHES,
Compolica erie =5. 2E. igieur luii-
nis porrio in Cuperticie ducta per
L, est maior porcione in Cupetf-
cie ducta per C; igitur maior pOr-
rione in Superticie ducta per LI;
cum scilicer lumen diffundicue,
a tora ri lucis, collecta in cem-
EIO.
PR OP. CXXVTII.
Si sint duae sphaerae lucidae aequales,
sed non aque intensa, spharae actini-
tatis sunt et intensiones: ProbatuE
Facile ex dictis; est enim eadeim
caularum ex efectuum PropOrtiO:
Tlinc radii, vel dictantix, inEra
quas, Cuum lumen difFundune, TunE
in carione suberiplicara intensio-
num; si vero linc inaquales Sphx-
ra lucidae, et non aeque intenta;
Sphaera actinicaris Cune in rario-
ne compolica incentionum, ec
Ephaecarum lucidarum, re perspi-
cuum est ex dictis.
Obleruabis, corpora videri a
nobis, cum inaquali luce, ac
Proinde inaequalirer incenla iudi-
cari; cum camen lucis ina qualicas
a diuecla parrium non lucidarum
admixtione procedat; hinc Aam-
ia pura, quae plures ignIS PALICS
collectas habet, ralde IUCet; ni-
redula vero, ParUI, PFOPTCE Op.
Policam rationem: addc si vis den-
licarem corporis lucidi, quae in co
tancum polica est; quod PaECCS
lucida sinc parum distractae; id cAt,
quod incercepta partes lint den-
Ixe, e parum exrentionis habeant;
V. 8. cum inter parres ignis, PaF-
TES FeFEa InterCIpIUNEuE, non ve-
eo huinoris, vel aeris; nec enim
purandum cst, unum punctum ig-
Cius; quippe cum cuindem Cemper
habear caloris gradum, camdem
raricatem habet.
Obsernabis praetered cancam esse
Sphaera lucidae a stinitatis vim, ve
illa fere ad instar puncti, scilicee
phylice; considerari possit, li cum
amolicudine, e diamerro lux (phae-
Ex acinITaTIS COIMPOIaTUI; quare
phylice loquendo, perinde accipi
porost, acque li in eodem centri
puncto cora ris lucis collecta cller;
vides opinor, ad quantam distan-
tiam perexigua lucerna luum lu-
men diftundac; quis autemnume.
rec diametros lucerna, quas rna
diamerer sphaera activicatis com-
plectieur.
DROP. CXXIX.
Si sphara lueis sit cana, vel ad
instar annuli; lumen aequaliter quo-
que diffunditur: Scilicee à Cuperti-
CIC COnHOZa aMMUII; LIE CNII aN-
nulus, cuins crasicudo sIE CD, _ F18. 17.
CCHEFAI A; SIEDF aistantia, ad
quam producitur radius; cerrum
est Sphaeram actinitaris cerminari
Cuperticie (phaerica, cum liE aequa-
lis quoquouersum ciuldem agentis
applicatio; cur enim longius, per
unum radium, quam per alium,
lumen disFundereEUE, V. G. PeF DE,
quam per LK.
PROP. C Z Z du.
radii sphaera actinitatis; cadentes
perpendiculariter in latera illius,
sunt agnales: V. 8. Sc quadratum
Lucidum AFI, CIE AD ae qualis DC; L18. 10
SIE DII, distantia intra quam. agens
Cuum lumen distundit; dico AM
ee aqualem DH; quod ita bre-
nis modo ellerarius; modo den- virer demonstro; supponatur AM,
aequalis
Silucidum quadracum sit, omnes

## Folio 441 — 779785487:0499
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000499.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
118. 17.
Et. 1d
L. 1B. IT. DE A L YF R A PTOHP.
aequalis DNT; ducaneur MIFE, NK,
NHI; eriangntA MIKHL, HIRFI, TUnE
aegualia, cum sic cademm, tum Ba.
EiS, cum altieudo; isirur duo
MI AE, NBF; aequalia; quia ve
eH MLKEE, est ad MIAE, ICA HKFI,
ad IIBE; Cunc enim in duplicata
KdL, AM; vel EHI, DII; Ced idem,
ad idem cantum, vot aqualc, cam.
dem racionem habet; igieur Era
DCCIA A R EIF, d BK LI F PUNE
aequalia; lublaris scilicet aequali-
bus ab egnalibus; praecerca FGFI,
VAK. Cune aequalia, et verique
Timul Cuxmco aequale eA FHIC;
igicur FFTC eA duplum PHLC; igi-
tur EO duplâ FC; igieur MEC
dupluam NIFC; e aquale duobus
NFC, NIA B; igicuI cum com-
plexum, seu collectum lincarum
lucidi, vel agentium in N, sIc
aequale collecto lincarum agen-
eium in M; e consequeurer col.
lectum linearum diffularum ad
MI, aequale sic collecto lincarum
diftularum ad N, id est; triangu-
lum M AC; aequale triangulo
NAG, CeKEE AM, _DH aqua-
les esse necesse est; idem dico de
aliis punctis inter MNI, idem de
aliis laceribus quadraci AII in
quorum lingulis punctis perpen-
diculares criguneur: idem dico de
Faciebus cubi lucidi; hinc sphx-
ea actiniraris, ex parre lalcem; in
hoc calu plana supertieie rerini-
naEUE.
PKC31. CLaL.
n ndundi ndet spa
ram actedicatis quaarato termina-
tam. od HIC P10b0; qula dt
stancia vlrimae superticiei Iphaerx
actiniraris accipi tantum debet in
perpendiculari, v. 8. E aILUmATUE
Tom. 
punctum D, debec accipi in per.
pendiculo DN; non in qualibet
alia linea, re constar ex dictisi
haec enim vnica est, alix vero in-
finiex, omnelque inaquoles; led
quod vium est, decerminatumm elt,
ex communi principio; ieague
sic quadrarum lucidum AD; CC. F15. 29.
que GK, distancia vlcimae Cu-
Perticiei sphaerae activicaris, item.
que ANV, AP, XC. duCaTUEDA,
ac producacur in L, ductis sci-
LICCE KL, MIL; DicO AL elC di-
sanciam, quae responder linexe
AD; nempC VE C G, 2d GK,
ita D A, ad AL: Dices alias s-
neas lucidi agenris in L, esse
in minore proportione, (I COIPa-
sentur cum radiis, quibus agi-
Tur in L; V. 8. F L est longe ma-
iOr, quam AR; Sed profecto
cum illa eadem AE inclinariOr
VeESIIS AF, quam AR, VE p2-
tet, non mirum cst, E PTOPTCE
vim maiorem, ab aliis radiis,
qui cum ca decustaMEur, aCCC.
denrem, lonsior euadar; veiam
in simili casu supra explicarum
est prOD. 117. cu si ris consule, ne
hIC FEPCTETE COGAF, naI FCPC-
ciriones odi; licet nonnemo op-
polici ricii me acculer; lcd qua
Fronte; Clodius acculat maechos
_c. igicur quadrarum lucidum,
Cto
Deabeei ett Eclet lathlle pelut
ca luperheie rerminatur; et Paral-
E P L
le
Rccanculi lucidi sphara actini–
ratis rectangulo simili terminatur:
PROP. CZXXII.
Covacut cca Fedtoao id
sue iupra a scautale iulido
tus racio esse videatur: Ilinc cu-
bi LuCILBIata duCIMLaCIO CDI

## Folio 442 — 779785487:0500
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000500.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
4. 4. 2
DAZSTCA YR ACT. IV.
lelipipedi, parallelipipeda; hinc aegnales, sed dissimiles: Patet ex
Pacis improprie spheram actiuita.
ris appello illam, quae Sphaera non
est, led hoc nomine, quia iam du.
dum rlus inualuit, omnem lumi-
nis diftutionem, sphaeram actiui-
caris appello.
PROP. CXXXIII.
Trianeulum lucidum habet sphae–
ram actinicaris trianculo simili ter-
minatam: Sic enim triangulum
618. 20. lucidum AD L, Cicque BE dif-
Fusi radii maxima exrentio; haud
dubie LF cric aequalis, lunt enim
AED, AFD, aequalia, &e 2b
dictis; v. 8. S lic circulus luci-
dus xequalis quadraro, haud du-
bie sphaera illius, circulo; huius
rero, quadratO TCTHVIMATME, VE
constat: v. 9. Sc Ephaera actinica-
eis circuli, cuius radius (IE AD, e
centrum A; CE quadrarum luci. FIG, LF.
dum, aequale circulo; vadius il-
lius (phaerae actiniraris erit AC; ita
re quadrarum FF, sic xquale cie-
culo AB C: idem dico de omni
alia houra; hinc eadius circuli
eAt lonsior radio quadrari, sc-
cundum perpendiculum; quod in
latus cadic; breuior camen secun-
dum diagonalem; v. 8. AD est
eodem lucido; producatur E F. maior AC, sed minOE AE: hinc
in G, dueatuE IIDO, dico
quod lucidum aget in C, quod
eodem modo probatur, quo lu-
Pra PEOP. : 3. Probara Fuie; hinc
terraedri lucidi sphaera aetinica-
eis cerraedri superticie rermina-
tur: idem prorlus dico de aliis
planis, e Colidis, pro quibus
eadem rario milicat; Elinc da-
ra sphaera actiuicatis Aoura, Facile
lucidi figura habebicur, et vicisim.
PROP CZZZIV.
Cylindri lucidi sphara actinita
ris terminatur superficie cxlindrica
es coni, conica; Quod Certe co-
etem inodo probatur; vnde lu-
pra; sic elliplis elliprica; _ Om -
ne aliud Agura genus ex luci
do, in sphaeram actinicaris Era-
ducitur.
Sphaera aesmitatis. lucidorum
dusbotm. sect dissimiluum. Sootot.
re est diamerer circuli lucidi ad
diameerum quadrari lucidi X
qualis, ita est diameter circuli
Sphaera actinitaris illius; 2d dia-
metrum quadrari spharae activi-
caris huius; hinc li rectangulum.
lucidum in arcum lunerur, incurua-
tur etiam proportionalicer rectan-
gulum sphaera actiuiraris, in his
nulla ditticultas cse ridetur.
DROP. CXXZVI.
Si detur annulus lucidus. tan
cumdem luminis non diffundii a
parte cana, quancum a connexa
licet diameter circuli non sit mi-
nor radio sphaerae actinicaris: Sit.
enim annutus cenrio A, cuius ca
uicatis orbis sIC C A C P; CON- Fis 27.
UCXILALIS VCTO TILDR; AEFa-
dius sptarae actiuicatis, ab orbe
connexo diftula, DE, acque adeo.
tora (phaera, seu Eparimm diffi
Sionis lic corona, cuius ciroulus.
CaunS GIE FIL D R; ConexUS.
reco LR. F. S; videtur quod can-
EHIBdEBdd
PR C 16
CXZR1.

## Folio 443 — 779785487:0501
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000501.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 111 lines, status machine
ex
ci.
1-
15
12.
Ci. F. 18. 1. b
uli
12-
1i
IIId.
12
AB-
tiis
At
eN13.
mi-
Sit
5CA
COn
IC12
oib
ACXI.
11a1
L 1B. II. DE ALTE R A FIONF.
eundem luminis a PATLC CONCA-
ua versus centrum A diffunditur;
cur enim plus in vnam parrem,
quam in aliam; cum verimque
lucidum eque applicarum sic; ri.
debis illico, ac dices rationem
hanc nugacoriam esse; Led quan-
rumuis riders videtur esse prima
Fronre legirima, acque oprima; ex
licet negatiua sic, viderur tamen
reduci 2d principium polici-
uum; nempe eadem caula aeque
opplicata, aeque 2gic: (ed 2pagC
ridiculos ictos Democriticorum
cachinnos, qui cum prae eareris
morcaliUIm HUIGEHEUE; CATCTOSTa-
men omnes nugaei, leque recce
Tolum philolophari exiltimane:
dicoramen, nullam esse; quia
idem non est applicationis mo-
dus; itaque tacile probatur con-
clulio, quia nulla est linca lucidi,
2gCnS In CaUU, qua HON 2GaC
in converum, re parce, licer in-
Finita sint agentes versus conve-
ZUII, QUX nOI agUNE verSIIS CON-
CaMLI, V. 8. R Z, _C. CrGOI2-
ior vis est versis connexum; igi
tur a convexo plus luminis diffun.
dicur.
Sphara amis unnao lucidi,
in praedicta hypothesi, ab orbe con-
cano diffusa, circulo terminatur:
Probatur, nec enim lonsius agi
per radium MH, quam per r2-
Sqné longus videtur esse ra-
dius à parte cana,  connexa
V. 5. LIE, _ MNI; nam verique
eadem linea ML directa relpon-
dium GF, _c. igitur actinicas
det; illa enim dirigie alias, eltque
circulo TexIINAEUE; netmpe cum
quali regula longicudinis: adde
si vis luculentum experimeneum,
SE eequalis eiusdem lucidi appli-
catio, per MNI, _ Per GF, _ PeF
quod cu ipse facile probabis, in
annulo Ferreo candence; de vero
omnes alias ductas versus A, cer-
ce aeque longas esse necesse est.
PROD. CKXEIII.
cum sic idem agens, applicatum
aequalicer, cum rarione caui, tuIm
ratione convexi, idque secundum
caldem prorsus lineas; non video
cur ad camdem distantiam nOn
29ac; dices parres caui circuli,
quae per alios radios, 2gunt in vi.
timum punctum N, propius acce-
dere ad A, quam parces convexi
Droportionales, ad vlcimum pun-
aum KE, ve paret: Respondeo hoc
quidem verum esse r. 8. 2(um an-
tur puncta F, Z, xquedistancia ab
L, ML; dICANEUTquCOR, Z N;
dubium non cst, quin ZN, SIE
inOE QK; Ced non est quoque
dubium, quin radio OK, relpon-
deac in lucido linea longior, quam
Z N, est enim Y Q, longiot
L. X: igicur compenlatio heri vi-
detur.
PROP. CZAXIZ.
Ouando lumen diffunditur a par-
re cana versus centrum, modo ra-
dius diffusionis non sit longior ra-
dio circuli interioris, decrescit lu-
men versus centrum: ProbatuE
Primo experientia; quo enim pro-
pius manum admones annulo Fer-
ieo candenri, maiorem caloris
vim lentis, e luminis vides; igi-
EuE de re, quod sIC, CextUM CA,
cujus rario, vel inde ducieur, quia
RR HC 2
nile
DROP. CXZXVII.

## Folio 444 — 779785487:0502
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000502.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
4 44
PE Z5LC sE T R A CF. IV.
nisi decrelcerer, vel aequabilicer drus rectus MI K, SIE IN cadius FIS 1b.
difFunderetUE, vel INTENdeFCTUE
versus centrum; neurrum dici po.
rest; alioquin longius, immo in
infinicum radius produCCLCEUE, CUF
enim hic porius llteret, quam il-
lic; equidem s vel colliganeur ra-
dii, seu per reflexionem, (eu per
refractionem, lex illa diftulionis
minimé Peruaeur; ac in hoc calu,
nuIIa AE, vel reflexio, vel retra-
etio, sed est directa, et nullo mo-
do impedica, rel immurata distu-
tio; ioitur nulla est ratio, cur non
decrelcat lunen in huiulimodi
difFutione: DiceS Si tOE radii du-
CantuI versuS centrum A, quot
Tune puncta in interiore circulo
MCPC, haud dubie magis col-
liguntur versus centrum, igieur
maiorem vim HabeHE, per com-
mune principium; sed profecto
omnia (phaera lucidae puncta agune
in Cingula puncta ririma Cuperti-
eiei sphaera activitatis, igicur licet
rideantur colligi cadii versus cen-
Erum A, quia camen non minus
vecsus quodliber arex cieculi in
rerioris punctum, colligi ridentur,
inde ratio duci non porestinten.
tioris luminis, versus cemtrum A,
e aliqui parum cauee Faciunt; cum
eadem quoque rario erque Faciae,
pro aliis punctis: itaque cum ab
eodem quolibet puncto circuli in-
rerioris annuli lucisti, quoguo-
versiim, radii ducontur, illi laud
dubie distraluneris, versus cen-
erum A.
PROP. CZL.
extindrus in arcum lunacus
tongins à parte cana lumen diffin-
dit, per radium scilicet directum,
quam idem rectus: v. 8. sir cylim
directus, lint radii RNV, MNI incur-
necur MIE, in aicum EL, vides to-
eum eplindrum incuruatum aCce-
dere propius ad HI, excepro dun-
caxar puncto L; isieur linguli radii
breniores lune, excepto IN; 10i-
tur Fortius agic in N, cylindrus
IICUEUATUS EL, quam idem rectus
MIK; igicur IN longius diftundi-
tur a curuo, quam a recto, Ve Pa-
cer;nempeille radius directus lon-
gior est, cui maior vis luminis in.
cumbic.
PROP. CZLI.
Zongius quoque lumen diffundie
idem cylindrus curuus, à parte con-
vexa: Rario est; quia radii WasIs
vnriuntur, ex a oemina, in ipso lu-
cido decultatione FOBOLANEUE; SIE
enim cylindeus rectus PR, 2genS
In S, per TadiOS PS,RLS, VS, _C. BIE
idem Rexus in OVT, 20CnS In S PeF
radios VS, O5, T5, vides radios
05, TS decultari cur iplo arcu im
Z. L; unde cerre maxie roboran.
tur; erro maior vis incumbic in S,
a cylindro curuo, quam à scct05.
igicur V S lonsius pFOOHCELIE;
quid clarius:
P R OP. C Z Iu LL0
Flinc a parre connexa, plus luminis
diffundis, quam à parte cauA; PAFCF
ex dictis; quia eadem rario DEO AP-
cu, e pro circulo tacere viderurs
inde aurem peaeserrim ducitur,
quod Sineguadam linex lucidi, qua
aonne a parre coruexa, licer nOn
2521t d cana, X nulla sc 2gens a.
caua, quae non asaF a conuexa;igi-
tur pars convexa pranaler adde l
vis radios à gemina decullarione
reddi regetiOtes.
de r

## Folio 445 — 779785487:0503
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000503.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 100 lines, status machine
liuS L1G 1o
1-
0.
11-
dis
H.
nis
et
113
1I.
l. 3 B. LB. DE ALFER ATTONE.
perelte, ad huiasmodi ditFutionem,
ab amnuli Ccilicer lucidi, tum con.
nexa, tum caua parce, perrineitclas
quae lubens omiero, quia vix ad
Plylicam pertinent; nonnulla can
cum per aliquor quaelica indico,
quibus probabiliora responsa lub-
nectam; cum vix certa haberi
PosLInE.
E. ault in qua proporcio
ne lumen diftundaEUE IHETA aIHU-
lum lucidum, Respondeo else pro-
babilius, dittundi eodem modo,
quo a convera sphaera distundirur,
ica ve lumina sine in rarione dupli-
cara diltanciarum, permutando;
Modo radins EphXTa aCtinItaTIS, 1O
Sic maioeradio cirenti interioris au-
nuli lucidi; nempe idem Aeri vide-
tur plexus, eademmque qualsccla ra-
diorum, a singulis punctis quoquo-
versum diftulorum, liue a convera,
sinc a caua annuli parre diftundan-
tur; igitur eadem diftusionis racio;
Ced distusio luminis a parre conne-
X2, praedictam rationem duplica-
eam leguieur, ve supra dictum est;
ioitur eademeria compecit diffulio-
2II, qua AE ab INEEFIOLC aMMUli CIE-
culo; lalcem hoc probabilius esle
videtur, _ expecimencis, qua
feri pollune, Patis conoruie; licet
enim amnuti canicas (ve sic loquar)
2d radium directum acceiere vi-
deacur, a quo iplaconnenitas rece
dic, Funr camen lonse robultiores
radii, qui a Connexo proticilenneur,
cur a lineis lucidi maioribus pro-
cedant, et innumerx linexe lucidi
VeFSUIS COLLEXUM CANE, qua in
cauum mullaTenuS cadunE, ve
Cupra dictum est; igicuI _qua
inde compensatio heri videtur.
2. Ouaeritur, quaenam sic diftu-
lionis ratio, quando radius aitu-
lionis radio circuli iitcerioris arnu-
li lucidi maior est; Respondeo ica
inurari diffutionis ratione, ve vix
qualis sic detiniri possit, dici ea-
men porest, eamdem esse, quae est
in eadio communi duorum luci-
dorum, quorum rnum alceri op
Ponitur, de quo intin.
3. Ouaeritur, in qua pEOPOE-
tione, maior sic luminis porrio,
qua a convexo, quam illa, quae a
concauo diffundicur; polito quod,
Fadius diffationis maior non HC Io-
dio praedicti circuli; Relpondeo,
hoc non difticilé potse detiniri;
cum enimm allumpris distantiis
aegnalibus, eum a cauo, tum a
connexo, luminum porriones (InE,
ve ipEa luperticies, à que dictantes,
nam lumina verimque ae que incen-
Ta TUDPOHUMEUE; SE CUMI FOE (IME
Luperficies, a paFTO CaVA, qUOL
Tune a convexa, cerre lingulae lin-
oulis relpondene; igicur luminum
porriones lune ve collecta Cuperti-
cierum; haec porro lunr ve spatia
diftutionum; hinc s radius diftu-
Sonis aequalis sic radio circuli in-
cerioris, porrio luminis difus a
conuero. Ck cripla porrionis lumi-
tis distust a cauo: Led haec, et alia
Cimilia, qua minus ad Phylicat
Spectane, Ocomerris relinquo.
PROD. CL XLLL.
Diffusio, quae fur per corporis me-
tum, facile explicari potest: ETic
secundus est dictutionis modus,
qui longe alio Facilior est; Ped ne
mulciplicem propoliriones; EOLam
rem ilLam II CCTTOS MUIBETOS, aC
R I L 3
CCEt
C 17 O F
Coetuabis immera fere (u

## Folio 446 — 779785487:0504
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000504.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
A46
PET ZSTOK YR A CF. IV.
cerra capira distinguo, de tantum qui Frangitur, cum ab iplo aére,
indico.
. Oualicares illa quae per mo-
cum localem propagantur, ad ali-
quor capica renocari pollunt; (0-
norum scilicee, odorum, viecucis
maonetica, ac electrica, Frigoris,
humoris, e caloris non puri; ali-
quis force calectes intluxus (ub-
necteret, de quibus Cuo loco.
2. Diftutionem Coni explicui
Eract. 3. lib. 2. 2 PFOP. 84. 2d
PrOp. LII. nempe diuersimode
propasatur; si camen libere dit-
fundicur. Coni Cune in duplicara
dictanciarum, permucando; ha-
bes eriam mulca, qua ad variam
Poni diftusionem perrinent, à prop.
173. 2d 180. Quae hic non ic.
DCtO.
3. De odoris diffusione idem
Prorsis dico, quod de Loni diffu-
tione dictum est; quamquam le
onicer adeo diffundicur odOr, ve
cum lono comparari rix polsit.
4. Vircus magnerica per medium
diftunditur lingulari modo, qui
certe incellioi non porest, nisi ejus-
dem rircuris explicario praemitta.
eur; quod cum huius loci non sE,
illam in secundum tractarum de
corpore, remicto; idem prortus
de vi clectrica dicendum est, quam
ibidem explicabimus.
5. Ouod spectat ad Frigus,
illius diffusio fere insensilis eAt,
cum tamen sic aligna, re pacet; de
Frious agac, per emistionem hu-
moris renuissimi rarefacti prius,
inera pororum angultias, vrin se-
cundo tractatu explieuimuS; cerre
incensio frigoris pecirur, eum à
maiore copia praedicti humoris
cum ab ipla grauirare particula-
tum hrumoris; analogiam habes in
iis Foncibus arretactis, ex quibus
comprestionis opera, aqua maxi-
IBO CUM IpeCL erupIE: ISIEUE
Frigora lune primo in duplicata
distantiarum, perimutando; dein-
de in ratione virium, Cen moruum
hi porro lune ve relocicates in
moru violenco Turtum; hxe de-
mum Cune in Cubduplicara spatio-
rum, quae allumuneur ab extre-
mocermino motus; igirur frigora
Cune in compolica ex duplicara di-
stanciarum permurando, polico
distantia principio in iplo cOr-
Pore Erigido, a ex Cubduplicata
dictantiarum, polico distantiee prin-
cipio in iplo termino sphaerae acti-
uicatis; v. 8. sc A corpus Frigidum, Fi8. 22.
AIE AE. radius (phaera actinicaris,
in guatuor aequalia legmenta diui-
Cus, Frigus in B est 2d Frigus in D,
in compolica ratione, ex duplica-
ta AB, AD permutando, e ex lub.
duplicata EB, FD, Sc duplicaca
AB, AD est Z PerIMCTOtUE Z. CUb-
duplicata FB; FD Cs Ferc. =. 1gi-
tur compolca erir . id eAt ferc
=. Flinc Frigus plus decrescie, quam
lummen, in diffutione.
6.. Tlumor Cubrilis eodem Fere
modo diftundicur, quo Erigus;
ac calor non purus, qualis ille
est, quem noster ignis diftundit,
hoc esmirrus ex calore purO, et
ex appultu parricularum ignis,
ita distunditur, ve sine calores in
quadruplicaca dictantiarum per-
mucando; nempe commilcencue
cum aere ignis particula, ve
parcicula pigmenti, cum aqua;
emisti, cum a maiore ri mocus, rel toni, cum eodem aére; igi-
FUS

## Folio 447 — 779785487:0505
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000505.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 107 lines, status machine
eler
s
EIII
re.
Dia
i
(110
01.
rin
117I
Ai-
i5
1
ab-
cata
1b-
seie
aI
fere
15
L. 1B. Il. DE ALPERATIOHE.
Tur Pactone ps Caloris, calOres
Cune in duplicata dictanciaru,
permutando; e ratione parricu-
lacum ionis emillarum, Calores
lunc in eadem duplicata dictancia-
rum, permutando, igitur bis in du-
plicata; igitur in quadruplicata;
permutando; v. 9. sit A Centrum
calidi, sic AB Cuberipla AD, du-
Plicata erir Z. igitur quadrupli-
cata =. Tlinc rario clariltimi ac
luculenti experimenti, si enim
lucerna vno lato digieo anUML
24.207C25, Tum deinde alECIO,
maximain caloris muracionem Pen.
ries; nam primus ille est ad se-
cundum vE 16. 2d 1. A veio
adhuc cerrio remoueas, Lacio Ca.
lorum exit 3=. E adhuC quarEO,
erit 25 vides quancum decre-
Scac: erune forre qui alias diftu-
liones agnolcane, v. g. Cale-
ctium intluruum, vierurum Oc
culrarum; Xc. Led de his Cuo
loco; nec enim diffutionem qua-
licatum illarum, quas adhuc
esle non coustar, explicare pol.
Tum.
Duando suit flata ida ut
era camdem sphaeram actinicaris.
actione communi agunt in medium
commune: Pater ex dictis de calo-
re, e luce, qua hic nOn LePCTO;
Hlinc rnum mulcum promouce
actionem alcerius; Hlinc si in ca-
dem linea, plures iones collon
centur, longius haud dubie Cuu.
lumen diffundune; hinc vera ra-
rio, cur altiuo cempore radius
Colis calidior (entiatUIE; CUI
enim per actum; mulca ignis
dubie plures etiam cidem radio
Occurrune; igitur non mirum est,
si vel inde maior ris eadio con-
cilietur; Hlinc cum plures Faces
Timul colliguneur, lumen cerre
ad maximam distanriam proii-
parricula aeri admixcae (mE, Aauc.
ciune: Dicesigitur  hoc etCE
stellae agerent actione communis
acque adeo maximam luminis vim
accenderene; sed rbi plura agen-
tia elle putas, vnum rantum agens
est, quia rrum lucidum; nam
Rella lumen taneum refectune,
non fundune; in quo non est dif.
Acultas; idem de aliis, exCEPTO
dumcaxar Cole dicendum est; im-
mo vel ex hoc phenomeno, intel.
ligi pocest, lumen acinum non
elle; nec cA quod marri Facunda
serilem prolem ese aegEe FCTAS,
quod cerre necellarium fuit, nC
procellum in infinirum admitce-
iC cogarIS, CUIUS MAEIITA INCA=
Pax est.
PROP. CZLV.
Si admoneatur aliquod impedo
mentum; quod faciat ne in com-
mune medium vrrumque lucidum
agat, vel omnes eiusdem lucidi
paries, tunc actio communis non
est: rario ex dictis clarissima eAt;
nec enim agens in eam medii
parrem agic, cui applicarum non
est; v. 5. sinc agentia lucida Fig. 23.
A, B; Sic lamina OpaCA CD:
SIE punctum F; haud dubie lu-
cidum B agic in F 3 Cui POF
radium BE applicatum est, non
camen lucidum A; quia ab A ad F
linea recta, propres laminam op2
cam interpolitam, duci non pocelts
isicur in alix medii, commursis pun-
EtB
PROP. CZL IV

## Folio 448 — 779785487:0506
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000506.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 53 lines, status machine
44
E
PEZSICA YRACT. IV.
Ea; V. 8. in F, C, _cc, verumque luci- nem, d retractionem: quae in
dum 2gir, secus vero in F, a in alia crystallino hir, omnes radii, à lin-
puncta, ad quae ab alcero lucido,
linca recta duci non porelt.
Obleruabis tamen lucidum A
aliquo modo agere in F, quate.
nus Ccilicet in eorum Ccementum
DD agic; cum inde robultior, ic
regerior radius BE cuadat; EOTa
camren actioradii BF, Lucido BF
tribuitur: peaererca oblernabis core-
gulis obiecti punctis profecti, in
lingulis rerinx punctis collisat-
eur; unde imaginis delincatio ne-
celtario consequitur; idetr in Fra-
iectione radiorum, per FOrannen
Heri EOlCF: FLIEC I BAES TOlIS OBEC-
Satur, obducta Scilicet opaca la
mina, remissiuS Luen ProiiciCur
in planum oppotirum; Flinc Cen-
sium nacurx institurum, in ocul; sim in Colis deliquio lumen Polare
Fabrica; in quo ita luminis radii Aauelcere, seu pallelcere videeuri
excipiuneur, re per decultario. Sed dehislatis.
e is ese ese ee ee. ee ee ee ge ise ee ee de eta ee es eta
25
res
S22 22S2S2S,B65 2,  2.2. 3. Bd 2 5  32Co
oorru
2
ssc et e est os
ite. isi osi ose ii sse ise. est ose ose esi ete 1sE sst ie
DE REFRACTIONE ET REFLEXIONE.
I quid difticile hactenus rem. Phylicam tractan-
cibus occurrie, si quid senlibus peruium de pla-
um, incellectui vero invium, vel impernium, haud
u dubic retractionum ac refexionum res eo loco
apud me es; ridet oculus subrilissimum radium,
obliguo illaplu, in vierum incidentem, inRecti, acque inCUr-
vari; sed incellectus ad spectaculum arxonitus obstupelcie; nec
est quod nelcio quam relistentiam, Ccholastici comminiscan-
cur, quod enim ad perpendicularem pocius, quam a perpen-
diculari, cum ex denlo in rarum Cubit, radius incuruetur,
fctitia illa resiltentia facere nullarenus porest: rem hanc,
Deo danre, ica discucio ve non parum inde lucis mihi, ee
nonnullis forre aliis aftulgere possic; mihi inguam, nec enim
maonis illis rei licerariae luminibus luculam praetero, maculas
Toli asperserem, s praelucere praesumerem; adde quod mican-
cioribus replurimum oculis lumen infeltum est, quod camen
oculi, non lucis, ririo cribui deberi led adrem renio.
DExINE

## Folio 449 — 779785487:0507
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000507.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
1
1)
C3
Ba
1.
1t
LIB. III. DB REFRACTIOHE, _C.
D E F I N LF1O I.
Refractio est radii, cum ex vno-
in aliud medium subit; incurnacio;
Elaec definirio clarissima est, nec
quidquam disticile habce.
DE F I N I Z1O FI.
Restexio est, radiis ab occursu
plani reditus, seu regressus:. II
Speculo huiulmodi redicum habes;
quomodocunque randem id Aac;
sive ab ipla prima Speculi superti-
cie radius regrediatur, sive post
aliquem Cemicircuirum, vel in-
curuationem, quod intra dehinie-
mus; led ve aliqui termini capian.
tur a eyronibus; canculum sche-
18. 24. maris Cubnecto; sic planum AC; SIC
radius incidens DB, angulus inci-
dentix ABD; radius retexuS BC;
angulus retexionis CBO, aequalis
Scilicet priori incidencia: Praecerea
SIEINEFa DlaMU AC, medium pet-
Spicuum densius; sic radius inci-
denria DB, angulus incidentia
ABD; radius productus BK; FC-
FractuS BI; angulus retractionis
IBK; angulus refractus IBFL; Per-
pendicularis BFI; linus anguli se-
Fracti MI; sinus anguli comple.
menti anguli incidencix RL: auE
Si vis SiE radius incidenciae IB; (IC.
que Lupra AC, medium rarius, ra-
dius productus erir quidem BE, sed
retractus erie BD, crirque fnus
anguli retracti DO, _ linus an-
e eo magis incurnatur, quo obli-
HI Y P OF H E515 L.
IIY POF H E S IS IL.
Radius e medio denso in rarum
recedat a perpendiculari; v. 8. IB.
oblique incidens, incurnatur ver-
in B.
TIY POFHFSIS TTT.
Radius in medium quodlibet per-
pendiculariter incidens nunquam in-
curnatur: Y. 9. FB recta cendic in
Radius e medio raro in densum
BII ieres praetara hyporheles cer-
tissimae Cune, e dere, quod lic,
dubium esse non porest; proptes
quid vero lic, demonstrabo intra,
ex meis principiis.
HIY POTHESIS IV.
Radius in idem medium, secun.
dum cumdem angulum incidens, sine
sus perpendiculum: v. 9, DB, in Bl;
Tom. LI.
quius incidic.
oblique incidens, ita incurnatur, 2E
suli complementi anguli inciden.
FIR, FII.
449
loncior sit. sine brenior; refringieur;
secundum cumdem anculum refra-
ctionis; De re quod lc, cerrisI-
mum est.
TIY BOF H E S 15 V.
Radius cadens in punctum super-
ficiei curnae, perinde se habet, atque
si in tancentem ejusdem puncti in-
cideret; e idem radius refractus in
denso potest dici incidens; si c raro
prodeat; v. 8. DB incidens AC re-
Fractus in BI; sed IB incidens, AC
refractus in BD; dere quod sIc,
cerrissimum est.
Le a 2e t au e
Non potest accto per meuam
quoalibet dissinat. iest raas sit
quo diffundieur sit determinatus:
Cerrum est ex l. 7. Mecaph. quip-
De omnis actio diffuliur dicic r2-
dium, omnis radius lineam decer.

## Folio 450 — 779785487:0508
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000508.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
PETYSTCE TRACT. IV.
minatam; quidquid enim Physi-
cum elt, determinarum est; cogica
morum, ve clarislimam analogiam
habeas, qui cerre nunquam est,
nisi ad calems decerminacaem lineam
decexrvinacus liE; inc vbi ad duas
lincas, ex diametro oppolcas,
aequalirer decerminatur, per neu-
EraII HC; cum per vecamque heri
non postie; quidquid lic, quando
actio per talem lineam diffundicur,
non vero per vilam aliam, haud
dubie ad illam lineam decerminaca
est; cum potius per illam diftun-
dacur, quam per aliam ; v. g. cum
radius DB CuruatuE IM BI, dico de-
terminari actionem hanC difFUM-
naI, 2d linca BL, nOr 2d
alinm.
A XFO M A I I.
Oualitas coexrenditur suo subie-
recto; V.E octensum es in Mecaptao
nec alia regula elle porest..
A X 1 ON A IIL.
Eadem est proporiio extensionum,
quae granitatum; e densitatum, per-
mucando; Pacet ex dictis lib. de
oraui e levi; Luppono aucem ae qua-
lia pondera, v. 8. line duo globi
aequalium ponderum, sed inxe qua
lium granicarum; ita se habet or2-
viFaS IInOTIS, ad OEAUIEAEOIM IM A -
ioeis, ve maior, ad minorem, vel
vE Moles, Peu exFenSiO maioris, 2d
molem ee excentionem minoris.
A Z Y O HH A IV.
uantum porest acens lucidum.
sernata scilicet disjusionis ratione,
suam vireutem; vel suum effectum.
per medium disfundit: Hili enim
hoc ester. in prima superticie rorum.
suum effectum produceret; nempe
medium, Cervara, scilicer ea diffu-
Gonis lege, de qua l. 2. Fusc actum
es; cerre quami longiltime pocest
agic, ac luam vim excendic, vel
dittundie, seruata Ccilicer eadem
lege; alioquin nil, quam longis-
lime pollet, ageret, non ellét per-
fecte dererminatum; quia inFLa
longissimam distantiam; Ceu diftu-
Tonem, cuins capax est, CunE in
numerxe alixe minOres; CUIE POTLO
ad rnam porius, quam ad aliam Ce
determinabie; itaque hOC AZIOMR
certum el, re Constac ex l. de caulis.
A ZI OM A V.
Cum diffosionis praescripia a na-
rura lex servari non pocest, ratione
plani, sernatur auul racione radijs
sernatur tamen semper, cum fieri
potest, ratione vtriusque: RaTIONC.
plani, lex difentionis duplox est; pri-
Ma, ve aeguales lint luminis porrio
nes, in planis omnibus, (ub. co-
dem anoulo concentis; secunda vE.
incentiones BIE, re plana, permu-
tando; in radio veco, lex diffusionis.
calis est, ve lumina sinc in duplicaca
distantiarum, permutandoz cuncta
hac constane ex dictis, l. 2. v. 8. II2.
libera eiuldem medii diffusione,
veruinque Seruarur, li vero radii de-
cullentur in foramine, Peruatur qui
dem Lecunda lex Pacione plani, nOr
prima; rbi aucem radii colligum-
Tur, Seruatur prima, non secundaz
Porro lex radii Cemper leruatur;
nihil enim est, quod illam impedire
Po; Led de hoc intra.
PRO F, L.
idtiot. quam in mcde dis bi
linuo; Llobatur quia cum in den-
cuminsticurum sir ad agendum, per s0 sin plures partes, sub cadem
EXFCtl 
Lumen diffunua loneius; in me-

## Folio 451 — 779785487:0509
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000509.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L IB. TII. DE R EFR ACYTOHE, QC.
ExFeH(IOHO, rE PaceE ex terminis;
e cum qualicas, r. s. lumen, Cuo Cub.
decto coextendaEUF, peF aZ. 2. deni-
que cum idem lucidum cumdem
luminis effectum semper producat;
caula enim neceltaria, 20CnS quan-
rum porest, idem Cemper producii,
DeI aZ. COLMLTUIHC, CCTTE VECOH
crahicur subiectum densum, cum
eodem parrium numero, ita quoque
lumen; quod ipsi inest, concrahi
necelle es; r. 9. sc agens lucidum
518. 25. A, quod incra medium carum, luum
lumen dittundat. per cotam Iphae-
tam, Cuius radieis sE AD; lEque
idem lucidum A, in medio dento,
intra Cphaeram minorem, Puum lu
men diftundee, v. 8. cuius radius
SIE AC.
PROP. IT.
Coenita ratione densicatum, data-
que sphara actinicaris, einsdem luci-
di, in medio raro, definiri porest
Sphara actinitatis ejusdem, in medio
denso; Sic v. 9. Facio densitatum
8. Srque lucidum A, _ Sphaera
actiuicaris, in medio raro, cuius
FadinS SIE AD; QNTIIMREUE AC, CUB-
dupla AD, dico, Sphaeram actiuita-
eis eiusdem lucidi A, in medio den-
Co, esse illam, cuius radius liE AC;
CUIM CHII OrauIEaTeS SINE vE dens-
EaFCS S SE HX VE CXTONLIOMeS, Per-
mutando, polito scilicet eodem
Pondere, hoc est eodem partium
numerO, Per aX. 3. _ cum sphXI~
linc in eriplicara radiorum, cerre
Sphaera, cuius radius CK AD, OCFI-
Pla cA Sphaera, cuins radius SIE
AC; ergo cum haec semedii denti,
e illa rari; eadem est proporrio
Sphaerarum, quae denlicatum; Per-
murando; erso (unc ciuldem pon-
deris; igitur ciuldem parcium, seu
ASI
punctorum numeri; igieur aequa
Jem veraque hrabet portionem lu-
minis diffusi, Scilicer in duplicata
distanciarum permutando; igieue
Factum ett, quoderat pEOPOLITUo
PROD. TTI.
Lumen intra veramque sphaeram,
proporiionalirer distribuitur, ac dif-
funditur, assumpta scrlicet, in vtra–
que eadem distanciarum proporcio-
no; v. 8. Sc radius maioris AD,
dinisus bitariam aequaliter in C;
ticque radius minoris AC, dinisus
bifariam in F; dico lumen C, mi-
noris sphaera, esse ad lumen, in
F, ve lumen in D, aioris, ekt 2d
lumen in C, eiuldem; nempe in
vlrima Cuperhcie veriulque, cadem
eAt intensio luminis, ve in l. 2. laIm
ostenlum est; igitur in F minoris,
et in C maioris, cadem; naIm FD
Maioris, est ad C eiuldem, ve qua-
dracum AC, ad quadeatum AD.
hoc est ve 1. ad 4. Sed C minoris,
CA ad Feiuldem, re 1. 2d 4. Cr90
in F minoris, et in C maioris, lu-
minis incensio cadem cst; idem dico
de aliis parribus maioris, de mino-
ris, proporcionalibus.
PROP. TV
Lumen videtur esse intonsius, in
minore, quam in maiore; licet
non su intensius: Ilic minorem ac-
cipio, pro illa, qua est medii den-
li, d maiorem, pro ea, qua est me-
dijrari; hoc polito, probatur pro-
policio; nam cum tor line punctas
Ccilicer Phylica in minore, quor in
maiore; e toc in radio minoris
AC, quoc in radio maioris AD, (ub
cadem semper hypotheli, e FOc in
vlcima superticie minoris, quoc in
vlcimamaioris, eor demum in ciriga-

## Folio 452 — 779785487:0510
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000510.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
52
PAZSICF YRA CT. IV.
lis proportionalibus minoris, quDE
in singulis proxorcionalibus maio-
ris; cerre lumen non est propriein.
centius, in minore, quam in maioic,
Per p. 3. videtur camen esle; quiaran.
rumdem eA luminis in aicu CB,
minoris, quantum in DE, maioris;
igitur in CB incensius lumen esse
viderur, cum eadem luminis por-
eio sc contractior in CB, Q magis
rnica, in DE vero, distractior; quia
tamen eor lune puncta Phylica in
CB, quorin DE, verobique cadem
estincensio proprie, quae proprié
accipitur, respectu ciuldem parris
Tubiecti; obleruabis tamem iuXta
hypochelim illorum, qui lumen COr-
pus esse Cenriumt, haec rera luminis
intensio elle videtur, quod Fatmen
adhucrepnonar, nam in medio den-
Popori angultiores LunE,VE PaTCE, _
laxiores in raro, igitur plussuminis
laxiores capiune, li lumen corpus
el; rnde lane Fallam illam hypoche
timi, quancumvis carera aigumenta
deellent, reputabis, sed iam illam in
lib. de lumine Fuse returaui.
PROP. V.
Lumen, quod ex medio raro, si
persicie spharica terminato, subit in
densum medium; nullo modo refrin.
siur: Sic lucidum in A, Sic medium
rarum excenlum vique ad C, a den-
Co vndequaque in oibem circum-
Ccripeum; radius cadens ab A, in C,
non retringitur, nec incuruarur, led
recta, per medium denlum, perspi-
cuum scilicer, cendit in D; cario ck,
quia cadic AC perpendicularirer in
medium dentum, eraro;igieur non
retringitur, cur enim in vnam po-
rius partem, quam in aliam, dexrror-
Tum, v. g. quam sinistrortu, per
Ely p. 3. Qua demonstLaTUE, PeF dd ul
quilibet enim radius per lineano
canrum dererminaram diffunditur;
Ced in hoc calu, neurra refracta ese
decerminara; dic enim Lodes, quaenâ
deterinAEa NIE; IOIEUE MMIIA HE FC-
Fractio: Dices, hanc raionem else
Degariuam; Relpondeo Fundari in
illo principio policiuo, quod habes
in 2X. 1. c proinde esse policiuam.
quod cerre nemo negabit, modo
logica vel leuirer rinctus lIc; aequi
quod dixi de radio AC, de omni-
bus aliis dici debet; cum scilicee
omnes perpendiculares Cint.
PROP. VI.
Zumen. quod praedicto modo, c raro
medio cadit in densum, inten (ius est in
prima illa superficie densi, quam si
tantum per medium densum. secun-
dum eamdem distantiam, vel radius
longitudinem diffusum esset : v. 8. (IE
idem lucidum A, CE mediuM FALUMA
2b A, in C, cui deinde (uccedar den-
Cum versus D; dico lumen in C elle
incensius, quam si ab A, per mediur
cancu densumradius venisset; quod
Facile probatur, quia ( ab A venil-
Ter in C, per medium densum, ian
plus virruris in medio denlo, quod
Ecilicer pluribus parribus constat,
concumprum, ac policum cller; igituF
iinus esler reliduum; igicur in reli-
quo Legmento remissius lumen im-
Primeretur; in quo lane non vide
tur esse disticultas.
PROP, VII.
In hac eadem hypothesi. qua scilicet
e sphara medus rari, subit lumen in
densum, lumen in prima superficie
densi productum, perinde se habet, at-
que si aliud cerrum lumen mains; ab
eodem centro diffunderetur idque tan-
rum per medium densum: Sit eniis ir
A lucidum minus Z, quod per to-
tam Ephaeram medii rari, cuius
Eadius

## Folio 453 — 779785487:0511
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000511.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
L 1B. IId. DE R EFR ACFEONE, _C.
Fadius sC A D, Suam luminis vim
diftundar; sic eriam maius lucidum
Z in R cuius ris calis AE, re diffu-
Ioiam lumine, per medium den-
Cam, cuius radius sit AC, religuum
vircuris, Cit x quale residuo vircuris
lucidi Z, detracta (cilicet ca POF -
tione, quam conlumit per medium
rarum, cuius radius sir AC, igieur
lumen Z est maius, quia reliduum
illius viecutis vlera C, es aquale
reliduo virruris X, vlera C; (ed
decractum lucido Z, est illa vircus,
quam consumir in medio raro AC;
_ derractum lucido Z, es illa vis,
quam conlumit in medio denlo
AC; led in medio denso, plus vir-
ruris contumitur, qua in raTO,
aequalis excentionis, Peu radii; igi.
cur cum relidua sint aequalia, X
detractum Z maius, haud dubié
EOta vis, quae constar ex derracto
_ reliduo; est maior in Z, quam
in Z; Tlinc eriam constar, lumen
incentius in prima Cuperhicie CB
medii denti, in hoc calu, produ-
ci, quam si idem lucidum Z, per
medium densum AC agCret; de-
nique in reliqua porrione medii
densi, vlera luperticiem CB, Per-
inde omnino diftundieur, atque si
lucidum Z eler in A.
P RO P. V
Vitra sperorem CB. lucidum Z.
per medium dencum, non tam lonée
suam vim diffundet, quam lucidum
X. per medium rarum; etun luci-
dum Z Cuam diffundie per medium
rarum, vique ad vlcimam supert-
ciem DE; acgni per medium den.
Cum, lucidum Z Puam diffundet;
quia cum vlera CB, verique cadem
rircus reldua Ce, cerre longius dif-
cundirur in raro, quam in denlo,
DEE pTOP. 1. quousque aurem dit.
Funducur, ad iem nostram parum,
vel nihil Facie, sIcV. 9. vlque in
FIL; ita ve tocum lumen procu-
ctum in medio raro C, DE B, aequi-
nalear, vel ad eguer productum
in inedio denso CTIIB; Ilinc iin
Termento radii CH, Scruneur lex
radii, non camen quacenus les.
menrum C A ad medium rarum,
Sed ad densum perriner; respectu
Scilicer lucidi Z. poliri in A; hinc
hoc lumen vocari pores aquans;
cum ad aequandas diffutionis leges
lupponatur; leges inguam, cum ra-
dii, cum Cuperticiei, de quibus Ci-
Pea, in aXiOM. 5.
PROP. IZ
Cognita ratione densicatum, 
data sphaera lucidi X, in medio ra-
ro, diei potest quanam sit ratio lu-
cidi Z, ad X: Sic enim Sphaera lu-
cidi Z, in medio raro, cuius 12-
dius (IE AD, e eiuldem in medio
dento, cnins radius sIE. A C; (IF -
que ratio delicarum octupla; ergo
de Cphaerarum eadem; igitur cario
AC, AD Tuberiplicata SphaeraEUITIS
igieur AD est dupla AC: PEate.
rea lucidum Z ira difundie lumen,
inera Ipheram AD, edii rari, ve
Sic eadem porrio luminis, vel ve
melius dicam, aequalis in lingulis
Tuperticiebus v. 8 in CB, IFI, FD,
vElib. 2. demonstratum est; igieur
S ex toro effectu luminis diffusi,
intra coram (phaeram, collatur por-
eio diftula, inera sphaeram radii
AC, quod relidtuum est, luminis
Scilicer diftusi, est ad derractum.
VE CD, ad C A; EOE CNIII FUNE CU-
perticies, in (phaeca, cuius radius
est AD, quor Cunc puncta in AD;
igicur cum rancundem luminis in

## Folio 454 — 779785487:0512
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000512.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
454.
PFTZSICA TRAOT. IV.
vna sic, quancum in alia, porrio.
nes luminis erunt ve legmenta AC,
DC; quae cum line aequalia, in hoc
catu, reliduum cs xquale detra-
cco; aequi reliduum lucidi Z, CAt
aequale priori; decractum vero eA,
quod diffundieue inera medium
densum AC; ergo decractum lu-
cidi Z es ad reliduum ciuldem, re
AC, 3d CFI; Ced lumina cotalia, hoc
est porriones luminis corales, lune
in eriplicata radiorum (phaTaTU
actiuitaris, in eodem scilicet me-
dio; igicur cum radius lucidi Z lic
ALL; a Z, AC; in eodem medio;
cerre Z cA ad Z, ve cubus AHI, 2d
cubum AC; hic aurem Cuppono,
radium sphaera activicaris lucidi
Z, in medio denlo, eNc AFI; quod
quomoddinveniatus, viderine bco-
NCETA.
PROP. Z
Lc definiri porest porrio spatii.
quae residuo vel Z, vel X, in medio
denso competit, ex prioribusillis prae-
cogniris: Cum enim verumque scli-
duum aequale lc, cerre perinde ct,
sive a lucido Z, per medium rarum
AC, tive a Z, per medium densum
diftundaur; igItUs LUIDPONAEUE FAN-
rummodo medium dentum, hand
dubie lucidum X diftundie cancum
lumen per AC: itaque cum SphXFR
sine in eriplicaca radiorum, EplXIa
lucidorum Z, Z, Cune ve cubi AFI,
AC, _ lucida Fune ve sphaera; nec
enim racio Cphaerarum maior est
quam racio lucidorum; porro (pa-
tium quaelitum es difterentia sphae-
rorum, quae ex cognicis sphaerisne.
cellario coonolcitur; d legmentum
radii immerlum inera medium den-
Tum, est differenria radiorum; cum
aure in hoc calu sic mulea alogia,
illam ad geomerras remitto; sed
c9o adhuc paulo post aliquid sub-
nectam.
PR OP. XI.
Radu eraro in densum cadentes, non
distrahuneur, ica ut relinguant va-
euitates, hoc est partes medii densis
sine lumine. Pacet ex dictis; nam co-
dem modo lumen diffunditur per
medium densum CFI, huc diffusum
SIE PeF AC rarum, ve in noltro calu,
Live per AC densum, per prop. 7. Sed
poliro quod per A C dentum dif-
Fundatur, in reliduo spatio (phaera,
nullam huiusmodi racuicacem re-
linquic; igitur nullam etiam in re-
liduo spacio racuam lumine par-
rem relinguie, licet diffundatur per
AC rarum; ratio a priori elt, quia
cum parres omnes, polira eadem di.
Stancia, linc a que applicara lucido
Polico in A, nec incuruentur radii
CCFEC A in vNaI AgIEzIGIEUE In OM-
nes; ioitur per medium densum, in
quod lumen craro cadic, radii pix-
dicto modo non distrahuneur.
DROP. X LL.
ra in medio tancum denso: Sic in A
lucidum Z, de quo Lupra; (IEque AFI
radius illius (phara activicaris; in
medio cancui dento; Iam VerO FCF-
minetur medium densum in CB.
cui deinde ambiens quoquoversum
Succedat rarum; Ostendere OpOrECL,
quo vlque idem lucidum Z Tuum
lumen diffundar per mediu rarum;
cerre lucidum Z diffunder radium
Tuuisper roram AD; ica ve Legmencu
AC, in medio denlo, dECD, in raIO,
immergacur, re constar ex dictis.
PHO
Definiripotest, quid sat. cum lun
e denso caat in rarum. cognita scili-
cet densitatumratione, e radio sphae-

## Folio 455 — 779785487:0513
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000513.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 114 lines, status machine
sed
3
1A
23
re.
te-
3aF-
pet
11I2
di-
cido
idij.
OM.
1, I12
ld
CH.
mest
spha.
I1I St
CL12
15, 1.
Otb
lest
IersuM
Otbis
1
L. +D. LLL. DE RR E F R A CFIONE, _C.
rum explicatur es longior est: contra
vero cadens e medio raro, in densum,
concrahitur, es orenior est: Ratio pe.
ritue ex eo quod qualicas Cuo sub-
iecto coextenAATUE, PeF aX. 2. Pec
puncta phylica medii densi PUInE
minora; ergo linea ex iis constans
et contractor, soicur si idem pun-
CEOEUI HMIMETAS LIPPONAEUE, CCTEC
linea constans ex punctis densis,
contractior ex brenior est; alia vero
dua ex punctis raris constar, lacioi
e longior estiigicur radius luminis,
qui coexcenditur lineax, in medio
denso, erit contractior, et breuior,
in Faro lacior, ex longior; idque nOn
in eadem proportione, in qua me-
dium est dertrus, Vel rarius; sed in
Cuberiplicata; v. g. unum medium cst
octuplo denlius alio, igieur linca
medii densi, est subdupla in longi-
cudine, ee larieudine, linea medii
xari, licec aequali punctorum n-
erO veraque constet; Scd idem
Prorsus de radio luminis, quod de
linea medii, cui coexrendicr, di-
cendum est; ex hoc exemplo seli-
qua Facile incellises.
vior est radius es contra loncior ra-
dius quo spacium illud rarum maius
est; v. 3. BE Lucta X in A, Cicque
eius sphaera dclucaris cadius in
Tolo medio raro AK. in (OlO den(O.
AC; cerce quo pius eric rari radii
extremicas provius ad LL, quo vero
minus propius ed C acceder; igitur
quo Sparium carum MINUS CFIE, L2L
dius erir brenior; qud resd maius.
illud, hic maior e longior; quod
exac probandum.
PROP. XV
Onamuis lumen in infinitam fere
distanciam diffundi videatur, assumo
ta tamen qualibet portione luminis
diffusi in medio raro cogniio, definiri
potest, quanto medio denso praedicta
porrio luminis competat, coenita sci-
licet densicarum ratione; Sic v. 8. lu
cidum in A, quod per quodlibee
medium lumen Cuum difundat,
etiam s vis in infinicum; sIE porrio
luminis diftusi per medium rarum,
inera Sphaeram, Cuius radius sIC AKR;
sit aliud medium octuplo densius,
v. 8. detinire possum cadium (phae-
sa, cui in hoc medio denlo praedi-
Eta luminis porrio competit; sIE
enim AC, ad AK, in Tubcriplicaca
2. 2d 8. CeKEC AC es FadiuS quL~T-
Ex Sphxra; nempe re in coca (phae-
ra medii rari, d in rora medii den-
E. cora vis luminis proporrionalicer
distribuitur; ita ex Cadem, vel aequa-
lis porcio luminis, proporcionalicer
distribuicur, inera minoret (phe
ram medii cari, e inera minorem
medii denti, ve constac ex dictis;
tinc ve se habet radius (pHAEE
medii cari, ineea quam eocum lumC.
dilrunditur, ad radium sphaera me-
dii densi, IMFEA quam CFIAI FOFA.
vis luminis proprsacur, ica sc habee.
xa dius minoris Ephaerx medii rari,
ad radium minoris sphara medii
densi, modo inera reamque equa
lis porcio luminis diftundatur.
PROP. XY 10
Tonnulla, qua ad praedictas proi
portines percinent, explicantur,
quae in certa capita, ac cerros nume-
ros distineo.
Sio. ad A Eed
DROP. XTI.
Raas cadens extedio den(o in ra–
PR OP. XL
inc quo minus est spatium carum.
ex quo radius in densum subit, bre-

## Folio 456 — 779785487:0514
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000514.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PH ZSICA Y R ACF. IV.
2. Daro radio sphaerx actinica-
eis ciuldem lucidi in medio Faco,
icemque data ratione denlicaru,
invenire radium sphaera actiuica-
tis eiusdem lucidi, in medio dento:
F: 9, 26. Et radius AII dacus; Sic racio densi-
cacum =. SInE AFI, ANI, in Cuberi-
plicato denlicacum; A cric radius
GILESIEUS, VE AUECIM INVEMIRtUE PatiO
Tuberiplicata denliracum, id est, 1. 8.
auvenianeur dux edia PrOpOr.
Tionales, inter 1. 8. id ClE, L. 4. CCFTE
1. 2. Tume in Cuberiplicata r. 8. igIcuI
Si AELHE 2. RNI exic1. quid clariusi
pari modo daro radio in medio
denlo, habebitur in medio raro.
2. Dato radio torius sphaerae, in
medio cantum raro, datoqu segme
co radii, in medio raio, versIS Cen-
rium sphara, daca etiaratione desr-
litatum (hoc datu deinceps semper
Suppono) invenire legmerum radii.
quod est in medio carum den(o; (Ic
centrum sphaere A; Cic radius rorius
sphaera in Paro AFI; sic eiuldem
desmencum in saco AII, OCCHETAT-
que ab HI, versus HI, medium den-
Lum; lic cxtindrus AP, Cinrque AFI,
AD aequales, hic repraelentatto-
tam (phaeram in medio raro, cuius
lingula superticies, quibus Ccili-
cer inest eadem, vel aqualis. pOr-
tio luminis, a coridem cireulis, vel
planis parallelis cum bali cxlindei
repraelentantur; sic cylindrus BN,
hic repraelentar (phaecam actiuica-
eis eiuldem lucidi, in medio den-
Lo, re pacet ex dictis; cum aurom
InEa AE medii rari, _ INEFA NF,
ejuldem medii, aequales luminum
porriones dittundaneur; et pari
modo inEra OL, IC, in medio den-
(0, sic aucem cplindeus r. 8. PM,
Tubduplus cylindri BNI, vel NO;
AUCACUEGUE CP, VE CIE EOCS Cy.
lindrus CM; dico AML CNCFa-
dium quaelirum; et res perinde sc
haber, atque li à cenero A, luci-
dum, per coram AI, in medio can-
cum denlo lumen diffunderet, ve
paret ex dictis; (cd profecto ruHC
lucidum esser maius, hoc est in-
cenlius priore; prius vocetur Z, Po.
Aerius, Z; hinc cylindrus AL rCpER
Cencabie sphaeram actinicaris lucidi
Z. VEconstat.
3. Lucidum Z, est ad lucidum
ZL,VE cubUS, (IB laEere AMI, ad cu-
bum, Cub lacere AN, Cunc enim lu-
cidas re tocalia lumina; _ AXC, VE
Ephaera acciniraris; hae denigue, i
triplicaca radiorum.
4. Daco lucido in A, _ primo
Tegmenco per dentum AN, cum
alcero segmento per rarum NHI.
inveniri porest totalis radius, per
rarum tancum; sic enim cylindeus
NNF, in caro relpondens cylindio
VIK, in denso, aequalis scilicet pon.
deris, vel numeri parcium, cylindri
enim hoc modo aequales lune, si
lunc, re denlicates, permutando; sIE
etiam VIL. Cylindrus aequalis NR,
dico quod lucidum praedictum dif-
Funder radium coralem in denso
tancum, per toram AM; in FaTO ve:
20, per duplam AHI.
5. Daro lucido, de cadio in medio
cancum denlo, cum dato primo leg-
menco inmedio denso, invenire al-
terum in raro; sic lucidum in A; SIE
radius cocalis in dento racum AM;
sic primum Ceomentum in denso,
AN; SInENO, NE in Cuberiplicata
denSIEaEU; SIE NK aqualis NL;
cylindrus Ccilicer, cylindro; deni-
que ducacur HIHF ica ve cylindeus
NIF in raro, Felpondeat NK in den-
(o; dico NIH esse alterum Segmen-
cur quaelcum.
6. Id aC0

## Folio 457 — 779785487:0515
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000515.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L. TB. III. DE REFR A TION F, _EC.
6. Daro radio lucidi in medio
tancum denlo, _ primo LCgMentO,
in medio rnro, invenire alcerum
in denso; sc idem radius AMI, vI-
de lupra; SE AN primum Sesmen-
cum in FarO; Sc dupla AM; hic
erit radius coralis in raro tantum;
unde segmentum alcerum in denso
haberi poterie, per B. 2.
7. Daro radio lucidi in medio
tancum raro; daroque primo scg-
meneo, in denso, invenire alcerum
In FaTO; reducatuE Faclius cocalis
in medio raco, ad rocalem in mC-
dio den(o, per n. 1. _ TUNC per M.
5. habebitur proposicum.
8. Dato veroque legmento, in
diversis mediis, invenire coralem
radium, in eodem medio; si pri-
mum sc in denso, e alcerum in
raro; hrabebitur propolicum per
AIINI. 4. SI VeFO PEIMUIM LIE IN Fa-
to, et alterum in dento; ve habea-
FUE FOTAIIS, DeF PAFUM CANEUI, SIE
peimum AN, alECrUM NYM; CIE
NL aequalis NK; X NK densi
relpondeat HI E rari; dico AFL eNC
cotalem radium in raro cantiim;
hinc per num. 1. in denso tancum
erir AN; ex his reliqua Facile in.
celliges.
PROP. X VIY
Si radii ex raro in densum caden-
res, sint diuersa loncirudinis, secun-
dum scemenium raro immersum, illi
radus longius diffunduntur, quorum
seementum loneius raro immersum
Eis 28. est: Sic enim cenrum lucidi A; CIF
planum BI, Cupra quod, versis A,
tic medium Farum, inFFA verO, den-
Tum; cerre omnes radii qui ab A,
PeF MECIUI FAFUI CXCUFEIME, SUIHE
inaqualis lonsicudinis, v. 8. AB,
AF; AC, ac. d minimus cAt per-
pendicularis AB, 2 quo alir, quo
Plus dictane, longiores lune; hoc
Polito siC AB Leomentum brenissI-
inum, caco immertu, ee BF Lon-
sistimum denso immersum; sic lon-
sicudo radii AX; posiro quod, per
rarum tantum, F daca vis luminis,
diffundatur; AE rero, posco quod
Cx AB rarO. Tabear in denlum; (IF
alius radius AFL, lonoior AB; haud
dubie non cantum per segmentum
TIMI, Sed per lonoius, in medio
denso, quod subit, diffunderur.
per prop. 14. idem dico, de AC
AF, AI.
PROP. ZV TTY
Frinc licet eo minus sit seementum
immersum denso, quo mains est ce
mentum immersum raro, quo tamen
hoc mains est, complexum verius
que segmenti ed maius est: Y. G. lIE
AB Seomentum, quod raVO COm
Derit, ee BF quod dento; sic alius
radius AM, Scque AFI longins
AB, equidem Legmentum v. 9. LIN
refractum, quod denio immeroi-
tur, minus est alio BE, quod criam
denso immergieur; complexum
tamen AFINT, maius est complexo
ABE; nemDE AE, ANI. AM, CunE
aequales; Sed AFINI, per modum
vnius, maior cst AHI; duo (cilicCe
lacera erianguli, certio maiora lunr;
IgIeUE A FLIY est MaIOE ABF;
pari modo AFINI est minor AL 7;
_C. ergO propolitum constar, e
complexum ex radio illaplo AFI d
toro retracto LIHI est maius quam
AE vel ATIM.
minantur acbi cL: allo ea ceito
A: Alioquin aliquis radius, qui
Eet Mtr
lOn
Tom. II.
2 2 2 2. A 2 120
Lane omnes radi refracti non ter

## Folio 458 — 779785487:0516
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000516.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
458
PAZSICAE FR ACT. IV.
longius exeurrit per rarum, maior
non eller, alio, cujus lcomentum
aro immersum, minus est: Y. 9. lic
radius AZ, aequalis AF, vides
corum Ccomenrum AZ. Faroimmer-
Cum, in quo cora vis luminis ex-
trausta non est; reltar enim adhuc
illa porrio, quxe per rarum à 2 2d Y
diftundi porect; erg0 in Z non (i-
Air; ergo omnesiadii non cermi-
naneur decu EZ; idem dico de
aliis v. 8. de AL, AFL, dcc.
PROP. ZX.
Lumen diffusum in parallelis, di
funditur tanium oniformiter, non
vero difformiter; hoc est lumen aequa-
le est, in singulis circulis, basi coni
rix. 23. parallelis; Sic enim r. 8. cenrrum
lucidi d Sphaerx A; sic cons lu-
minis diftuli AS T; admOVCALUIE
vicrum Ccu lens BC, cerre radii
AB, AC, ita retringuneur, re de-
in de paralleli eant in BD, BF; dico
lurrien per cylindrum BF, rnifor-
mirer cancum diftundi; hoc est in
Singulis planis PO, III, FG, DF,
lumen aeque incensum esse; cum
enim in lingulis planis coni MNI.
ZR, SF, sic eadem porrio luminis,
reiam Caexe demonttrarum elt, cer-
ce aequales luminis porciones, in
tingulis planis aequalibus cxlindei
BE, lumen aque incenlum FaCiunI;
Dices in iplo radio BD lumen de-
erelcere, icemque in lingulis ra
diis; isicur in eoro cylindeo BF,
qui scilicer ex radiorum collectio-
ne constat; Respondeo equidem
lingulos radios decreleere; CURE
carmen plures eadis in bali OR,
quar in MNI, cum lingulis punctis
Balis OR, linguli radii selpodeant;
unde in bali. FC, Cunc quidem de-
tiores, vehc loquar; in eadem Cci-
licer proportione; nempe aequalis
est porrio luminis in bali OR, e
MNI; Sed balibus aequalibus PO.
FO distribuicur; ergo in Veraque.
lumen aeque incensum est; vides,
ni Fallor, hic a nobis supponi, de
Fractione, quod lc, proprer quid
vero lic, demonstrabo intra.
PROP. ZXI.
Si radii lucis non sunt paralleli, in
aliquo puncto, modo virimque pro-
ducantur, concurrune: Cum eni
une recti, (i duxe linexe rectae P2-
rallelae non (InE, et ProducanTUI,
in angulum cocune; dini rectas 3.
seio enim, esse aliquas lineas, qua-
rum Ccilicee rna recta non elt, qu
2d le le innicem propius accedune,
sine rilo inquam contactu, quar
cumris in intinicum produeameur;
porro vel punctum illud in quo
radii COnCuTrunE, est in CentIO
lucidi, v. 8. in centro A, vnde
radii AS, AI, ProgrediunEuE; vel
et in puncto reoco, v. 5. sic aliud:
vierum in DE, colligens radios in.
V, pari modo +. Y, 5. V, in V col-
liguneur, re parce: denique ali
quando debene produci Acticii;
quidam radii, VE in CENEIO CON-
CUIETAME, V. 9. AIE in DE virrum dis
Arahens radios, Ccilicer in D8, E p3
re habeas cenrrum huius dictusio-
nis, debes radios pradictos dD
e.F Producere in DB, EB; hinc
vides EB, D6, ee Aclirios F2
4105..
idioieo radis, led func conclixa niiter tantum nec difformiter rar
BesB
L. L  10 LL2 L2.
Cid racis i  tro
procedunt, vel procedero censen-
tur, non diffundiur lumen unifor-

## Folio 459 — 779785487:0517
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000517.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 110 lines, status machine
li
10.
Ii
2
UEn
12
MC,
213.
NF 3
110
etC
inc
ol
iii
cOL.
1
(C11
ipset
I
ex 1AIB
L IB. TII. DE REFR ACPIOHE, _C.
eum, sed oniformiter, difformiter.
2t ainnt; V. 3. (I ab A CCHETO pFO-
EedaE CONAS ASI, non tancum
vniformirer diftundieur lumen, nCc
enim in basibus NIHI, OK dumina
Xque inten(a TUNE, VE PaTCE; nec
ommino dictormiter, quia in Cin-
sutis balibus, equales fune lu-
minis portiones; adde quoE vE
lumen BC, est ad lumen OK, ica
Lumen, AINI cs ad lumen Y8;
diftundicue enim lumen in dupli-
cara distantiarum, permutando;
igicur diftunditur rniformirer, di-
formiter; in cono vero luminis
diftuli DE. V, diffutionis cario in-
cipicab V, veque ad DF; liceeV
Joneius dister. quam DE; V. S. lumeH
in X7, est ad lumen in DF, ve balI5
DE; ad X7; hoc eA ve quadra-
tum VD, ad quadratum 357: di-
ces Z2 longius distare a CCnFrO
lucidi A, quam DE; relpondeo in
XY. cancumdem elle luminis,
quantum in basi YS; CA enim FOFA
haec luminis guanrieas collecta in
X7; igitur cancumdem quantum
in SF; vel in DE, Sed lunsina
Pune re bales, permurando, igi-
EuE ab V versIS DE, accipieur diE-
Fulionis progressio; ab V quoque
accipi debet versiis 4. 5. VE PaceE:
denigue sint radii distracti DB,
Ex; quorum centrum aequivalen-
Ter est B, 2b hoc diffusionis Lc-
sula accipitur, non quidem sc.
Cundum CONUM BDF, Sed SeCUN-
dum reliquum Fcultum, v. 8. lu-
en iI DL, CA ad lUMICN II X F, vE
baliS X 7, ad ba(I DF; hoc est
in duplicaca distanciarum ab ipso
B. permu ando; hinc vides ha-
atenus quadcuplex ceneri distulio-
nis genus; primum est cencrum
lucidi, quando nulla Ac retractio;
4)+
secundum, centrum collectionis
Sed versus vierum, in quo ACreFEa-
etio, cuius opera radii colligun-
tur; terrium idem centrum col-
lectionis; Sed proradiis Cemel de
cullaris; quarrum xquiualens, ve B.
PROP. aLLIL.
Nunguam radius oblique inci-
dens, in planum densum, ita fran-
situr, ve radius refractus cum per–
pendiculo concurrat: V. 5. CE luci- Fig 28.
dum A; suprema Cuperticies me-
dii densi BZ; Sc radius incidens
ALI sic perpendiculum FI, Fadius
qui refrinoicur, V. ∞ TINI, nunquam
COICAETIE CII FIU, CONCUTPAE
enim li heri porest, Sicque TIu, ie-
Fractus; ergo si ex medio denso
prodeat uFI, retringetur in TIA,
per hyp. 5. Ccd perpendicularis
radius, suc ex denso in rarum,
line ex hoc in illud incidac, nUn-
quam retringitur, per Flgp. 3. ec
p1oB. 5.
Timeral refracti, cu perpenut.
lari, qui non refrincitur non sunt pa-
ralleli, e siproducantur in cerro ali-
quo concurrent: v. 8. ACBF perpen-
dicularis, immerlus medio deno;
AIEFeFTACFUS FINI; cerre cum hic
non possit elle perpendicularis,
per prop. 23. non est parallelus
cum perpendiculo TIpC, ergo nec
cum BF; igitur Ci veerque peodu-
cacur, concurret in aliquo centro,
per prop. 21. igieur constat pro-
positum; idem dico de alio radio
retracto, qui cum perpendiculari
etiam concuvoc. Ced in alio
CCHTIO.
2LLL. LLLLN
RC
314 L = l d 2.

## Folio 460 — 779785487:0518
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000518.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PHXSICE IRACT. IV.
PROP. XZV.
Lumen, post refractionem; modo
radii non sint paralleli, diffonditur
uniformitor, difformiter, in eodem
medio, ita ve recula diffusionis, ac-
cipiatur in aliquo aren linea cuius.
piam curuae; VF F7 3. vel Bd3. ad
quam termineneur omnes radii re-
Fracti, qui Scilicet irrefracti Fer-
minarentur arcu circuli X53. quia
irretracti faciune lumen aeque in-
centum in arcu Z53. de retracti in
Curua F. 8 3. _ huic eadem prortus
quanciras luminis, ve lic loquar,
_ illiinest; igitur in aliqua curua
PucaEs z. retracti, ec Z53 irretracti,
terminantur, cuius respectu dittu-
tionis regula accipitur in COnO.
DROP. ZZVI.
Thinc necesse est. diffusionem
praedictam, dati scilicet luminis in-
tra medium densum, suppositum
raro, necesse est inguam, termina.
ri a superficiei curnae portione: ITam
non cerminacur plano rectilinco ve
constat ciius Scilicet partes Omnes,
 centro diffutonis, vel non aequé
distane, vel lumen xeque incensum
non habene; nec enim aeque inten-
Tum est in B, _ in H; idem dico
de diverlis punctis, cuiustiber al-
rerius plani allumpri: deinde cum
in lingulis radiis diffulio contide-
ZeEUE, in F, _ in s vel 2, lumen
aeque incentum estiiremque in B,
XI. _c. igieur F7 est arcuS CuruA,
ee parec ex dictis.
PROP. ZXVII.
Tsinc diversa sunt cenra, à qui-
bus radii in diffusione luminis, per
rarum sapra, es per densum infras
duci censentur; Nam V. 8. PeF I2-
rum ABZ, regula diffusionis acci-
crum lucidi secundum aFCUS CON=
centricos XY, BY, c. lic lumen
quod est in luperticie BT, ScilicCE
secundum incensionem, cst ad lu-
menVO, requadrarum Va, ad
quadrarum BA; lumen vero HIP,
est ad lumen 4. T, ve quadrarum
Ta, ad quadrarum PA; e lumen
IT, est ad luinen 5. P. ve quadea-
cum PA, ad quadrarum TA; inFem
vero inmedio denlo, accipitue dif-
Fulio ab aliquo centro aequivalen
ce, de quo intra, hoc est radii
retracti a diuerlis centris profecti
CenTeHEUE.
DROP. ZZVIII.
Thinc si radius obligue incidat, ex
medioraro, in densum, sermentum
denso immersum, eidem, cui prius, li-
nea non insistit; Inliltar enim GReri
Porest; lirque radius oblique inci-
dens AZ, sic legmencum denlo im-
mertum Z 8. Certe (I prOduCATUE
Z.8. concurrit cum eadio perpendi-
cutari EA, IN CenErO A, quod est
cencrum lucidi, sed Cx CenErO A Per
puncta F 8. circulus delcribi non
Pocest: aequi ex cenrio circulus
delcribitur, ex centro inquam, in
quo radius retractus productus, cii
Perpendiculari COnCUEFIE, PCF P. 24.
ioitur Cegmeneu denlo immer(uI
cidem linea, Ccilicet productu, non
inlistie, cui aliud seomeneum, quod
per rarum dittunditur insistebor, sed
etto, hoc tantum dicatur ex hypo-
theli, nam intra clarius ostendetur.
PROD. ZXIX.
Segmentum denso immersum line a
rectam facit; Lumen enim per li-
neas rectas diftundicur, in quolibee
radio, Euc directo, line retracto; ec
redlexo, re Tuo loco oltendi; et vero
diffulionis racio hoc iplum postu-
pieur a cenero A, quod eAt cem. lac: adde quoit lumen, quanrum
POFCAE
4bc

## Folio 461 — 779785487:0519
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000519.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 105 lines, status machine
1
t
1
OB
10d
sed
00.
1to
iset
et
verd
Ostit
UI
otet
LIB. III. DE REFRACTTOHE, _C.
pocest, longistime diffundicur,
Teruara Scilicer diftutionis regula,
de qua Cupra; ergo per eas lineas,
quae longissime produci pottune.
igitur per rectas; cum enim recta
a puncto, ad punctum ducta, bre-
vistima lIC, cerre breuior exit cur-
Va; ergo Ei aequalis curuxe accipia-
cur, longius profecto vlera pun.
ctum, priorem distanciam termi-
nans, excurret: deinde per me.
dium rarum radius per lincam re-
ctam ibac, igirur per densum, per
lineam rectam ibic; eM enim par
verimque ratio: deinde cur porius
in rnam, quam in aliam parrem,
in curuam lineam, inRecterue; V.
8. radius perpendicularis, denso
immersus; Ced de aliis cadem est
penicus rario, re constac: denique
E radii denloimmerh in lineas cur-
vas infectuntur, diftulionis regula
a nullo cenero accipi porelt, vi p2-
cet: deinde cur porius in vnam
curuam, quam in aliam; cur in ar-
cum minoris circuli, potius quam
maioris; led in se clarissima; diu-
tius quam par sIc, haereo; igirur
Cegmentum denso immertum, per
lineam rectam diffundieur.
PROP. ZZX.
Fsinc radius: ex viroque seemen-
1o constans, in angulum necessario
incuruatur: Cum enim verumque
Teomentum communi puncto sau-
dear; illo scilicer. quod duo media
connectie, ve perspicuum cA; &
cum Ceomencum denlo immertum,
per linCa FeCtAM CAE, PeF PFOP. 29.
nec tamen priori linex insiltat, ve
Supponitur per prop. 28. cerre de-
Aectere illud necelse est, vel sini-
Arortum, vel dexrrortum, hOc eR
vel a perpendiculari, vel ad per.
pendicularem; isicuE cum priOTC
seomento angulum facit; nam dux
linex rectae ConcurTenTES, quae li
producantur, libi inuicem non in-
lltune, vel qua (rerulgo dicieu)
in directum non lunc, angulu Fa-
Cimme; v. 8. Cc iadius incidens AL
cum leomentum dento immertum
non AC Z 8. cerre vel Z 7. vel Z7,
esse necesse est; hoc est vel ad per-
Pendiculum Z 9. ve Z 7, rel ab
eodem, vE 27; vides angulum
AZ 7, vel AZ7; ergo verumque
Cegmentum in angulum incurua
CIL.
PROP. Z Z ZT.
Radius ex raro in densum obliqué
incidens, non incurnatur à perpen-
diculari; Incuruetur enim, si Acri
Pocele, v. 8. AZ, in Z 7. Produca.
TuT 7Z, in V; certe V erit cen-
erum concurtus; per PrOP. 24. VE
constat ex dictis; IOIEUL CK CCNTIO
V, delcribi deberer arcus L7, quod
dici non porelt; quia VZ est ma-
ior VE; igirur radius oblique in.
cidens craro in denlum, a perpen-
diculari non incuruatur; led hoc
infra clarius octendetur.
PROP. XXZI.
Radius ex raro in densum inci-
dens obliqué, refringitur ad perpen-
dicularem; haec tuit prima hypo-
chelis, nam de Facto Cemper lup-
Ponitur, quod lc; nunc veropio
prer quid lic, demonstrandum est,
Sine duo radii AB, AZ, quorum hic
oblique, ille perpendicularicer, ex
mediocaro, in dentum cadac; e
AB per camdem lineam productanr
diftundatur in E; Cx centro A del-
CribAtUE aECUS E Z3 traud dubie
radius AZ ulrerius diffundieue per
PcOP. 14, 17. 18. 19. Ced pex eaM
EA MLM 3
dem

## Folio 462 — 779785487:0520
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000520.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
AbL
P E ZSICR TR AOT. IV.
demlineam productam non distun- ca diffusionis leges, caneum est lu:
dituE, per pEOP. 28. nEC per cur- minis in ENC, quantum in LM, il-
uam, Per prop. 29. nec per iplam
perpendicularem. per PFOB. 23. BCC
per illam, qua a perpendiculari dis-
cedir, per prop. 31. igieur versiis
perpendicularem inCOEHALIE, vel
retringitur, quod crar demonsti.
vides quoc e quanta praemirtenda
Fuerine, re candem de hac hypo-
EHCCI, PrODcet quid sic, aemonstra-
rem, sed hoc intra clarius patebit.
SCH O L.
Obleruabis esse aliquor alias
Opiniones, VE VOCANE, tum COruI,
qui luminis diffusionem explicaHE,
eo modo, quo a me lupra explica
ea est; cum corum, qui rolunelu-
men non esse qualicaren, à sub-
ctancia distinctam, sed vel corpus
tenuistumum, vel ciusdem morio-
nem; obleruabis inquam esse alias
opiniones, quae refractionis aliam
caulam. et Facionem altionant, qua(-
que hoc loco refellendas esse, ali-
quis force iudicaret, Fed ne pro-
Politionum series perturbetur, ton
tam rem retractionis, ex iactis CupIa
principiis, prius explico, cum de-
inde, quidquid contrarium esse vi-
debirur, Facile refellam, (ub finem
truius dispucarionis: TTuC FeuO.
ca ca pauca, quae habes in Cy-
noph nostra optica prop. 40. 41.
42. nemmpe radinS AFIM, vE nOn
producitmr veque ad c, ica nON L.
StiE in ML, aC pFoinde TermINAEUE ad
Curuam F Ny 3. non in codem
radio AM, alioquin aecus illius
CUIFUK INTEFCCPEUSIHTEF AF CK AMI,
ClICE MaIOF FML, IOITUE FTML debeE
deRlectere in FIVT ve arcus dicte
CUTHX EA SIE aqualIS AECHI FM,
xqualis aurem esse debet, quia iux
Luagne CRE XGUGINECMLUIM.
PROP. XXXITI.
Omnes radii refracti in eodem
centro non concurrunt, cum perpen-
diculari. sed in diversis, Sic luci
dum A. a quo incidane radii in me-
dium den(cum AB, AG, AHI, AZ, _C.
Cincque radii retracti Z V, EIVI,
_c. _ perpendicularis BF, produ-
Etus quoquoversu; produCaNEUE
etIAI FETLacti J Z, NFL, _C. _
COnCUEFAVE, EHeri porest, cum per-
pendiculo, in s; cerre anguli re-
Fractionis erune aequales anoulis
Oppolitis, relultantibuS Cx CONCUIE-
Su radiorum incideneiu, _ FCFE2-
ctorum, produEtOrum VerSiIS A;
v. 8. angulus retractionis y Z 8,
erit aequalis oppolito AZ s; d
anoulus rCFaCtiOnIS NETM, est
aqualis A FL 8; aEqui SI acCIPIAEHE
radius incidens longissimus; 2c
proinde obliguissimus, cum FeFFa-
eto producto versus s, acurisimum.
angulum Facice, conera Hlyporh. L.
isicur omnes radii refracti, ab co-
dem cenrro profecti minime cen-
sentur; igitur a diverlis.
PROP. XX Z IV.
Duo radius incidentia obliguibr
est, eo centrum onde radius refractus
duci censetur, loneius distat, atque
recedit, a centro lucidi; contrave-
ro, cum radius minus obliquus est:
Cum enim angulus retractionis eo
maior lc, quo radius incidentiae
obliquior est, maior quoque cA
angulus, angulo refractionis op-
politus; Scd quo ille maior c,
longius promonet centrum illud,
in quo cum perpendiculari con-
currie

## Folio 463 — 779785487:0521
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000521.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
DA.
L. 1B. TII. DE REER ACYIONB, QC.
currie radius retractus productus;
v. 8. Crradius incidens AZ, Erque
AL s angalus oppolirus ansulo
retractionis, cerre quo punctum
concurlus s longius dilcedet d
cenero lucidi A; angulus AL 8
exirmaiOr, VE PatCE ex TerImIMIS;
inor vero contra, quo propius
ad iplum A accedet; IgITUI CMIM
radius obliquior incidens Faciae
deinde maiorem angulum retra.
ctionis, minorem verominus obli-
quus, per Hypoch. 1. V. 3. AZ, na-
iorem; AHLminorem; AC, adhuc
minorem; cerre radius retractus
relpondens incidenti AZ, COnCUT
rec cum perpendiculari BA, SI PFO-
ducarur, in puncto, quod longius
dictat ab A, quam illud, in quo
concurrir cum eodem peipendieu-
lari, radius retractus productus,
relpondens incidenri AFI; ee hoc
adhuc longius, quam illud, in quo
concurrit refractus, relpondens in-
cidenti AG, XC.
DROP. ZZXV
ne nullum ex prantis punctis,
est centrum; à quo lex diffusionis
accixi possit; Cur enim vnum po.
tius quam aliud: Elinc arcuS Fy
non est circuli; s enim eller arenS
circuli, ex aliquo cenero communi
describeretur; sed nullum cen-
erum commune cs. in quo scilicer
omnes radii retracti producti, cum
Derpendiculari COnCUTTANE, per
ProP. 33. isicur arcus Fy non est
arcuscirculi; Hinc quodlibet cen-
erum ex perdicis, rni rantum ra-
dio comperie, concurrenti scilicee
cum perpendiculari: porro ve ha-
beatur linea rerr inans aeguiualenss
c A= longicudo radii, diFuli FaM-
Scque A 3. aequalis AX; haud du-
bie linea F 3. terminar omnia leg-
menca radii immerti medio dento,
quae relpondent legmentis, per ra-
rum incidencibus; maiora scilicer,
rel minora, quacenus maiori, vel
minori incidenci relpondent, ve
supea dictum est; masis vero vel
minus incuruara, quarenus maio-
rem, vel minorem incurnationem
lex diffusionis postular, de quo
Paulo POI.
P ROP. Z Z ZVF.
Centrum lucidi A, in hoc casa,
illud est, unde lex diffasionis acci-
picur: Cum enim nullum sic aliud
Cupea, vel intra A; sc eamen ali-
quod quippenulla Ac diffulio lu-
minisrniformicer, difformiter, nisi
lex diftusionis ab aliguo CenErO aC-
cipiatur, cerre praedictum centrum
iplum A esse necesse es; hinc lu-
iven in Cuperticic Er, est ad lumen
in superticie DZ, ve haec superti-
cies, ad illam, hoc est re quadra-
cum DA, 2d quadracum EA, Per
2X. 5. Ouaeres quaenam AC LinCa:
F. 3, vel Superticies, ex illa relul-
tans: Relpondeo rix polle detini
ri. Sed demus esse ellipricam;
vel parabolicam, hinc quo radio-
cum minor ditserencia elt, Curua.
illa accedic proxiis ad circulum, v.
8 sinc duo radii AE, A 3, vETU-
Pra dixi, quorum ille parcim per
rarum AB, parcim per denlum BE,
A 3. vero per rarum rantum dif-
Fundatur, aEcus curux CA F 3 5
Cinc alii duo radii AZ, AD ; ITa VE.
sit minor differentia AZ, AB, quam.
A 3, AE; COFEC AECAS DZ accedir
propius ad arcum circuli, quaim.
F. 3,Vc conscat ex Geometrin: Flinc
cum per rarum, ve supra dictum est, 62,  F. 8 ,. nOM EUNE AECUS prO-
porrionalo

## Folio 464 — 779785487:0522
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000522.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
Fig. 30
464
PH YSICK TRACT. IV.
porrionales, cum radiis DA, EA; Sed E F est pauld maior; ioitr sie
Ced OZ aliquanto minor cs, quam
PaF CE;igIEUE SIEFY, 2d DZ, VEFA,
ad DA; Flinc radius AZ incuruarI
debet in Z y; itaque licec huius.
modi linex elliples nOn HIE nec
parabola, pro parabolis ramen, vel
ellipricis aguiualenter accipi pol-
Cune, in ordine Ccilicet ad rem phy-
Licam.
Porro duo fune, quae maiorem
Force explicationem deliderare vi-
dentur, primum est circa id, quod
dixi, arcus ellipricos minores, vel
interiores, accedere propius 2d aF-
cus circuli, quam maiores, vol exre-
riOTCS; V. 9.  II, quam DZ; Q hunc,
quam F 3; quod certe ex ratione
praemilsa colligieur; nam vbi minOe
est radiorum difterentia, ad circuli
arcum propius acceditur; led de
hoc viderint Geomerrae, cum mul-
tam Gcometriam postuleE; CCrEUIM
enim est dere, quod hc; quia Cer-
cum es, radium retringi ad perpen-
dicularem, per ITypoch. I. cerrum
est criam legem dittusionis seruari
per ax. 5. cerrum est etiam poliris
elliplibus concentricis similibus,
arcus lectos a linea ex centro com-
uni duea esse limiles, _ pFOpOr-
tionales; ioitur inde concludo, cum
radius incuruerur, elliples inte-
riores esse dissimiles, et obrulio-
res; Led ve hroc clarius cuadat, (IE
quadrans cllipleOS ADE; SIE qua-
drans minoris, e Cimilis, AMC.
ducatur recta AIF, CerTE aECIIS
EF, MI, Tune proportionales Fa.
diisFA, MIA; SIE aliuS quadcans
AMB ellipleos obrulioris; d PFO-
pius ad quadranrem circuli acce-
dentis, hand dubie aECuS MK eA
minor MI; igirur MA, LA non
Cune proxorrionales, cum MK, FF;
FFI, ad MK, VEEA, ad MA; vi-
des radium AK rCFringI II RFL, XC
hoc erar alterum capue, quod ma-
iorem explicationem postulabat.
PEOD. ZZZ VTI.
Radius obliquius ex raro, in deu-
sum incidens magis incurnatur; a
que adeo angulus refractionis maior
est; Ratio paret ex dictis; sic enim
radius incidentix AR InCUTUaEIIS.
TeI FCFFACEUS I RET; St aliuo ini-
nus oblique incidens AV, inCUIE.
uacus in VZ; dico angulum FIR F
else maiorem anonlozVY, quod
Facile probo, quia cum angulus re-
Fractionis ed maior AIF, quo plus
derrahitur areni exterioris ellip leos
DEE, re componatur rario arcuum,
cum ratione radiorum; certe po-
Cro radio ARF, pliis derrahendum
est, ad praedictum effectum, ar-
cui EF, quam polico radio AVY.
arcui EY; quia delcripto Lr qua-
drante ellixeos similis FD, radius
AKE SCCAE a_OS AECUS MIK, MI; e
radius AY, d105, EV, LZ; Ted ma-
ior est proporrio MI, ad MK, quam
LX, adEV; nempe isti duo ac-
cedune propius ad aequalicarem;
igitur minus derrahendum CA FY,
quam LF, ad componendam racio-
nem arcuum, cum Fatione diame-
trorum, vel radiorum, vel distancia-
rum a centro communi, scilicer in
Derpendiculo FA , _ vero sIMR.
MTessent aequales, nihil penicus
decrahendum cler aFCHI FF, nec
radius inCUTLaEetUT, quia cirr2 vI-
lam ineuruarionem lex dittulionis
TerHareruT; idem dico de LV, LZ;
igitur quo minus recedune aICuS
2b aequalirare, minis radiuS INCUE.
MaTUF;

## Folio 465 — 779785487:0523
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000523.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LIB. III. DE REFRACTIOHE, RC.
natuT; e quo plis ab ea recedune,
magis incuruarur: sed radius obli-
quius incidens secae arcus magis
Ttaequales; id est secundum maio-
sem inaqualicaris proportionem,
VE Paree; igitur agis INCUTUAEMI,
ec retringitur; acque adcd angu-
dus retractionis maior est: IlInC
secunda pars prima hyporheleos
demonstraca inanet, non tantum
quod sic, verum etiam proprei quid
sic, constabie.
PROP. ZXZ YETI.
Sine centrum lucidi, a plano di-
aersi medii, plus, sine minus distet,
eidem angulo incidentia, idem an-
culus refractionis respondet; Sit
enim radius incidentia AK; Cen-
erum lucidi A; planum diuerlime.
dii LO;angulus retractionis TIKF;
acrollatur planu L C, in OS; LINE
que HIP, N o, quadrances cllix.
Peos; hic quidem limilis BC, vel
FD; ille vero limilis MB; igieuE
VEMA, ad VTA, ica MB, 2d LIP;
d vENIo, ad MC, icaNA, ad
MA; isicur cadem est proportio
inaequalicarIS, INEEF MK, _ MI,
de InTeF NT, de NR; igitur xque
incuruari debet radius, igitur ideim
angulus retractionis eidem angulo
inculencia semper respondet, siuc
lucidum procul, sinc propesarua-
TUIT; E haC est hyxoch. quarca, de
qua iam constac, proprer quid (Ici
Dices commiltum clchactenus vi
tiolum circulum, nempe demon.
Aras radium incuruari, quia diffu-
So Ec lecundum superficies dissimi.
les ellipricas; de ideo AE secuM-
dum has, quia refringitur radius;
Relpondeo non esse circulum vi-
ciolum, sed Felicem regressum; naren
Tom. IL
465
deretractione, quod Sc, ipPo Penlu
coonolco; quod vero lumen distun-
dacue rniformirer, difformiter, cum
Scilicet radii paralleli non lunt, ex
cerris principiis habeo; quod au-
tem hanc diffusionem terminee el-
lipsis, vel alia hgura xquiualens,
cum radii ex raro in dentum inci-
dine, eo modo, quo dictum cA
Tupra. perspicuum redditur, ex dif-
Fusionis cerrissima reguta; quod
eriam elliples sine dissimiles, ex ca-
dem regula constar; igicur (1 ex bis
omnibus concludani, radium obli-
que incidentem necellario retrin-
si; certe ririolum circalum nor
COriETO.
PROP. XXZIZ.
duo medium, in quod radius
obligue incidic, densons est, eo maior
est anculus refractionis, posito scilicet
eode incidentiae angulo: Sic enim cen. FiB. 31.
trum lucidi A, sectio communis
mediorum FP; sic radius AL, PCF L2-
rum cancum diftulus, e FHI seo-
mentum denlo immertum; allinna-
tur AS, aequalis AI; Sicque qua-
deans ellipleosFISD; sic radius in-
cidentia AO, e retractus ONI, C0
modo, quo a me lupra dictum cst,
nec enim hic Lepetere vacac; sir
idem Peomencum FTI, immerlum
medio densiori, ita ve radius per
earum cancum diffutuS, (IE AR; 2C
FUAEUE AI, aequalis AR; tacque
Mlliplis FITK, iplique similis GOF;
DE GPC, est Cmilis EISD; haud du-
bie maior est proporrio inaequali
TAEIS, INEeF FIM. GO, quam IITeK
TIV, 6O; X maior inter 6960,
quam inter OP, CO; igitur maior
incurnatio ele debet; VE PAFCE CX
dictis; nempe ve aequalicas nullam
incuruationem dicit, ita maior
inae gUd

## Folio 466 — 779785487:0524
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000524.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
4bC
PH ZSTC YRACT. IV.
inaqualitas maiorem incuruatio-
nem poctulac; igitur maiorem an-
oulum retractionis; led quo me-
dium densius est, aior CstInCCE
praedictos arcus inxequalieatis pro-
porrio, ve constar; unc enim el.
liples acuriores: Dices elliplim
CiB, verique medio diverso in den-
Sitate non competere; recte; crie
enim ZOZ v. 9. qua medio den-
Pori comperet; Led Z O est adhuc
minor, quam GO, eademque rario
ralet: itaque in medio densiore
maior est angulus refractionis, po-
sico scilicet eodem angulo inci-
dencix; non camen angulusretra.
ctionis crelcit, iuxta proportionem
densirarum, de quo intra.
PROP. ZL.
Pradicta curna, set ellipsis ex-
ferior describi potest, cuius scilicet,
extracenerum, dantur duo puncta:
V. 8. EIE AK radius, in medio can-
tum FaEO; FFT, Segmentum denlo
IIBICETUM; FT, Sectio, vel cOm-
missura mediorum; AI, aequalis
AK; HOC POHEO ex A, Tub radio
ATI, describarur quadeans circuli
FIs; Luppono enim, AR elle pa-
Fallelam FP; SIEgUe, VE FO, ad FI,
Ita Ad, ad AR; dico AR esse al.
rerum radium clliplcos HTR; A
vero AICCradius, per rarum can.
rum diftulus; sicque idem legmen-
E_I FFL, denloimmertum, lIc AS,
aequalis AI; SIEgUE VEFO, ad F5,
ita As, ad AD; en cibi ellipsim
guaelicam LISD; ve aurem habeas
inceriorem similem, v g. C,OF, CI.
milem LITR; SIC VE AFL, ad AR,
ita AC, 2d AE; (IImILeI veTO LISD,
V. 3. GPC ; SIE VE ATI, ad AD,
dissimilem, quam radius incidens,
e commiltura, vel sectio plano-
rum, in eodem puncto lecant, V. 9.
GOB; SC AO, radiBS, PeF LaTUM
eancum diftutus; licque FC Seg.
mencum denso immerlum, ipsi rel-
pondens; lic quadeans circuli AC7,
SIEqueVEFB, 2d FO, ita A 7, 2d
AB; dico, C,OB esse elliplim quae-
Sicam quomodo vero habeantur
Leomenta densoimmerta, daris La-
diis, per rarum eantum distulis, cel
pondencia; e vicissim, datis leo-
mentis praedictis, HabCANEUT pEa-
dicti radii, iam dictum est Cupra, a
PFOP. 1. 2d P. 17. Quare hicnOn
rEPeTO.
DROP. ZL T.
Daris ellipsibus dissimilibus, de
quibus supra, ductaqne; a communi
centro, secante recta, dici potest,
quamum addi, vel detrahi debeat
areui secto, exterioris; ad hoc ve
arcus sint proporiionales, cum di-
stanciis, vel radiis: v. 8. Cinc duxe
dissimiles TITR, ei COB, Sirque
SCCanS AOML; _ COD, Cimilis
TITR; CCLEC NE aECUS GO, ad aF-
cum FIM, ica radius CA, ad HIA;
porro Cciri debet proporrio ellip-
Leos, vel arcus OO F, ad aecum
GOB ; THIME AUECIM HI AFCUS VE
Peripheriae rectangulorum, quorum
alceruri sIE (UB AC: AE; alECTUI
Tub AC. AB: Porro habebis criar
PFOPOETIOHEL AECUUM CD, 6G.
DEF LInUS FO, O 1 3 P. B, FB, D∞
XF; Sed hanc calcutationem ad
Geometras remitro, ne rem physi-
cam impediae; isitur habica FA.
tIONC AECUUM GO, G1); ircingus
GQ, HIM, SIE vE C9, 2d LIMt,
ita 60, 2d FIL; vides quancum
ita AC, ad AC; denique re habeas derrahi debeats scilicer L. M.

## Folio 467 — 779785487:0525
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000525.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
L1B. TII. DE REERACTIOHE, QC
DROD. ZL IT.
Fine data mediorum ratione, da-
roque quolibet aneulo incidentrae, de-
finiri pol est angulus refractionis: Ouia
caca Mrediorum rarione, e daco
radio difFusO, pCE LaTUM TanCIIM,
Eciri porest longirudo radii, ab co
dem lucido distusi, per densum ran-
tum, per P. 2. Pexterea Cciri porest
longicudo seomenti deno immerti,
cogniro Leomento, quod raro im-
mergitur, per P. 10. 4 16. igieur Ac-
ri porest elliplis, terminans praedi-
ctam porrionem luminis, in medio
denso. per p. 40. icemque exiildem,
dari porest alia incerior, distimilis
exteriori, ve dictum est ibidem, sci.
rique porest, quantum arcui maio.
tis detrahi debeat, ad componen.
dam proportionem, arcuum lecto-
rum a iadio oblique incedente,
cum proportione radiorum, per p.
41. Ted ex tris habetur angulus re-
Fractionis, vE ConstaE. OUaICS,
quomodo hrabeatur seomentum im.
inertum denso, sive breuius, teri-
racum Scilicet ad inceriorem ellip.
Tim, Cive longins, ad CXtCrIOLCIM;
contule pro hac sc p. 16. Dicesibi
Tuppolicam ellerationem octuplam
denlicarum; Sed perinde est, luppone
enim quamlibet Larionem, pro Hac
enim valet eadem regula, quam
videlis, nec enim hicrepetere vacat.
 le e 1.  1L
Daro angulo refractionis, respon-
dene daro anoulo incidentiae, es da-
10 alio anculo incideniia; invenire
anculum refractionis ipsi responden-
tem inxta Bypothesim Carresianam:
Carrelius hoc problema, in Cua hy-
Porheli luminis, de qua luo loco
actum est, Poluere conarus est, id-
que Facili modo; vult enim, polica
eadem mediorum difterentia, linum
rectum complementi, cuinslibet an
euli incidencix, esse ad linum re
ctum anouli refracti, ve linum se-
etum complementi, criusibet al-
terius anguli incidencix, ad linum
rectum Cui anguli refracti; v. 8. SIt
radius incidens DBR; angulus inci. 118. 24
dentia ABD; angulus complemen-
Ei DBF, vel iphi aqualis LIBR; au-
oulus retractus FIBI, Sinus rectuS
RuiuSME, illinS veTO, RL; sit quili-
bec alius anoulus incidentiae ABT;
complementiTBF, vel ipi aequalis
HIBK; cuius linus rectus (ITRY;
angulus aurem refractus, ipsi rel-
Pondens, IIBP, _ linus rectus hu-
IUS PZ; VulE pExdictus auttOL, RV,
eAe ad PZ, VF RL, ad TM, camdem-
que Ceruari proporcionem in aliis
angulis incidenria, ita ve li ratio
RV, PX, SE Celquicerria, cadem quo-
que SIEFatiO RL, TM, acque adco
quilibet sinus rectus complemenci
anguli incidencia, sic ad tinum se-
ctum anguli retracti sibi compe-
centis, ve 4. 2d 3. hoc iplum est
quod praetarus auror demonstrare
ConatuE, Sed ex Falla hypocheli, _
Falsis principiis, ve octendam intias
ve aucem in rostes hypochesi pra-
miltum problema Coluatur; suppo-
nerer Forre aliquis primo, quemli-
bec anoulum retractionis crelcere,
retractum vero decrelcere, rbi crel-
cit denlicas medii; nempe vbi me-
dium, in quod oblique incidicra-
dius, densus est, maior es angulus
retractionis, per p. 3 9. Sccundo den-
lirarem crelcere posse in intinicum,
id est dari posse corpus densius, et
densius in ininicum; certio, nun-
quam radium refractum COnCUI
iere cum perpendiculo, quandiu
densicas finica est; quia scilicee
Pohet adhuc crelcere dentitas, nec
1
12
2
EBIEM

## Folio 468 — 779785487:0526
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000526.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
46E
PAZSICE TRACF. IV.
tamen crelceret angulus retractio
nis; quarro, non crelcere angu
lum retractionis, in ca proporrio
ne, in qua crescie densitas, Ve Pa-
TeE; nam V. 9. Sc angulus retra.
ctionis 30. Grad. Si allumatur den-
licas cripla deberet esse 90. grad.
igitur radius retractus cum per-
pendiculo concurreret, quod dici
non deber; igicur laec progresio
crementorum anguli retractionis
non debet accipi; IVIXTA PFOPOE
tionem crementorum densicacis;
non debet etiam accipi, positoeo-
demmedio, iuxta proporrionem
crementorum complementi anguli
incidentiae, quod repUgNAE exPE.
rientix; guinco, progrestionei
crementorum anguli retractionis
tieri secundum aliquam pFOpOE-
tionem, quae certe non ridetur ac-
cipe, nia in linubus rectis; v. 8.
sinc duo radii IBR, DBR; Si sup.
ponatur idem medium, intra AC,
producentur radii per BR, BR;
_ vero intra AC, medium cst den-
LiuS, BR accedet versus perpendi-
culum BFL, icemgne BR; e s creI.
cat densitas, veerque adhuC PFO-
pius accedet ad BHI, eum qua ta-
EIen Bungnaim COnCuEreE, nIII den-
litas sic intinicas ioieur vecique
proportionalirer accedit; acqui
inentura accelluS CA fIMWS; IOIEUE
Peruatur Temper eadem mentura-
ruim proporrio; v. ∞. mentura ac-
cessus BR, CA LInUS RV: accestirS
aucem BH, CAR L; Sed vbi BK aC-
cesIC in BI, e BR, in BB, menSU-
a acceTuS Hrius est P Z; ilLinS re-
eo. TMI: ergo ve Le habCERV, 2d
RL, IF2 PZ, 2d LMI; ISICUE VE RV,
ad PZ, iTa R C, 2d LML; Scd pFO.
Fecto, licericares habeat; quando
eio arcuum e linuum; ve diximus
in Cynopl, rbi rero arcus maioies
accipiuneur, dicta proporcio non
Ceruatur, aut Calcem seruari mini-
me demonstratur; quia canen re-
Tractionum res, ad rlum, in paruis
arcubus accipitur, praedicta regula
ad rlum adhiberi porerie.
C O R O L L.
Fx peaemissis; mulca colliso, ac
cumulenarim congero, allumpeis
Scilicet paruis arcubus nimirum in-
r2 srad. 30.
r. Daro angulo incidentix, ds
refracto, iph relpondente, dacoque
altero ansulo incidencix, detanire
Cacim angulum retractum ipli co
Petencem; v. 9. sc angulus inciden-
tia ABC; complementi, EIBR; setra-
Ctus, HIBP; sic alius incidéria ABD;
complemeri, LIBR; HIEqUC VERV, ad
PZ, Ita KL, ad TMI, ducacurque BI,
cerre LIBI erir angulus retractus,
competes angulo incidentia ABD;
quomodo vero applicetur lines
ME, Facile dictu eAt; Sc enim BZ
quarra illa proportionalis inventa,
ducacurque ZI. Parallela BFI, cum
TMI, par allela BC;
2. Daco angulo iricidentix, cum
Juo angulo retracto, datoque alcc-
ro angulo retracto, invenire ansu-
lum incidentia cui compecie; LIE
anoulus incidentix ABT eumm (UO.
retracto EIBB, sic alius retractus
EIBL; AIEGUE VE PZ ad RV ica IM
2d REL, dIICAEUEqNCKBD, ccceribi
ABD, angulum incidentix quaesicu
3. Datis angulo incidentia, es
retracto ipsi comperence, detinire
angulum refractionis; derrahatur
retractus, ab angulo complemenri
anguli incidentix, ee reliduus crir
eadem tere est, sciliser phylice ra- angulus retractionis.
40. du anlio.

## Folio 469 — 779785487:0527
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000527.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
LrB. III. DE RR EF R ACTTONF, _C.
4. Daco angulo incidentia; cum
Tuo angulo retractionis, dicere an-
gulum retractum, derratatur angu-
dus rerractionis ab angulo comple.
menti anguli incidentia, reliduus
exit angulus refractuS.
5. Vatis angulorefractionis, e
retracto, dicere angulum inciden-
ria, cui COmpeTUINE; addacur rnuS
alteri, e complerum derratiacur
ex quadrance, reliduus etir angu-
lus incidencia.
6. Datis lnubus, dicere ai-
sulos, daris angulis, dicere (ImIIS,
Facilis res cs.
7. Dato incidentia angulo da-
taque mediorum differentia dicere
angulum refractionis, haec Fuie
PrOP. 42.
S. Daca mediorum differencia,
dacoque angulo incidentix, cum
Tuo retracto, data aliorum me.
diorum differentia, dacogue co-
dem, vel diverto angulo inciden-
tiae, detinire angulum refractionis
ipsi competenrem; ex dictis per-
Spicuum est, nec divrriuis AaLCO.
9. Lass dalo Gueddem scou.
la pro quolibet arcu etiam maiore
valeret, detiniri porest axitus
angulus retractus, daro quolibee
retracto; cuilibet angulo inciden.
LI_ CODCTeNTE; SIE V. 9. anguluS
incidencia ABD; complementi
retos IIBR; TCFTaCtIS, EIBI; SC-
que vE KL, ad IMI, ItA BC, ad
aliam; Puta 2d RV, duCATUE BR,
CCFEC HIBR est maximus angulus
retractus, qui derralracuI Cx Qua-
deance FIBC, RBC erir maximus
anoulus refractionis: Llinc A ve-
rum es, quod dicir Carrelius, ra-
tionem linus complemenci; ad (i-
aquam Cubic, id eR; vE 4. 2d Z. SIEVE
4. 2d 3. Ica SInuS EOCIS 10000O.
2d 75000. cerre angulus, cuius
tancus est linus retus, Scilicet 48.
35. est manimus angulus retractus,
quem s detrahas ex 90. habebis
angulumm 41. 25. pro maximo an-
suilo refractionis, quod Caltem pro-
xime vecum est; Sed quia paulo
maior est praedicta ratio, quam
SiC =. eA enim quati 18. id cAt,
ve. 100000, 2d74800. qui eA (inuS
Fectus anguli 48. 25. hic erie ma
ximus angulus retractus, guem (I
decrahas ex 90. reliduus 41. 35.
erie angulus retractionis maximus,
Polita Scilicer praedicta mediorum
ratione.
10. Ouo maior est angulus in-
cidentia; radius refractus accedie
Propius ad perpendiculum; quia
quo hicmaior cst, angulus com-
plementi minor est, ergo minor
sinus rectus illius; ex cum (IC C2-
derrs FariO OMIIUM, CeTTe mInOE
quoque erie linus anguli refracti;
isitur ∞ an g,ulISs.
OUXTeS, CUE menlura aCceTuS
radii refracti, NOM aCCipIaLUL, II
aecu, porius, quam in LInu; Rel-
ponderet aliquis constare ex cerris.
experimentis; ab arcu non cHC aC.
cipiendam, igicur a finu, cum ab.
alccrurro accipienda lic; vis rario-
nem; accipe geminam; prima elt,
quuia incuruatur radius, co quod
ex arcu exterioris ellipleos (eg-
mencum derraharur, quod cerce
proxime ad rectam accedit; secun-
do quia distantiam linea recta ine-
FIEME, nOn Carua; IsItuE cum mi-
nor, vel maior acceltus, dicae
maiorem, vel minorem distanciam,
num anguli refracci, esse selqui excremi Ccilicer puncti radii, haud
vecrium, currs radius ex aere, in dubie rera secestus mentura in se-
I. I. LI. N2.
et

## Folio 470 — 779785487:0528
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000528.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
7c
PE ZSTCK T R A CF. IV.
eta line accipi debee, non in CuF-
Va; IOItUL in LINU, nOn in aEcu; Led
ve iam dixi res incerra est in aICUL
maiore 30. gr.
Duaresrlterius, verum certum
AE, praedictas elliples, de quibus
aCFUI est p. 36. elle dissimiles, de
interiores else obculiores; Rel-
pondeorem cerrissimam elle, nam
in maiori proporrione decrelcie
maior diameter, incerioris elli-
Pleos, quam minor; led hoc de-
monstrandum oller, inquies; cogis
me, inuicus Facio, aC ImOTCM GeTO,
SE radius luminis per FaTUM FAN-
=19. 32. tum V. 5. AE, vel AM; Sic AB-.
Eocius AF; Sc quoque BMI, Sectio
mediorum, ica ve segmentum den-
(0 immerlum sE BV, aqualc, v. 8.
BA; Hoc pOsico, AB dicic-=. lumi
nis diftusi per radium AF, in me-
dio TacO; BD rero, in denso dicie
4. ergo ( AD Sc per dentum FAM-
LuM, CrUINE =. FOCIUS AE, PeF FR.
FIIM EanEuM; SIC AC, dupla AB,
hoc est Lubdupla AMI, ret AE, hoc
est aqualis AD; haud dubie, AD,
per rarum tantum, dicic ?. prio-
ris luminis diffuli per AF; TunE
enim in lingulis luperticiebus
aquales luminis portiones; igieur
cum Ccgmencum BD, in dento,
dicac =. prioris luminis, (1
vel = collantur, habebitur BC;
hoc est . hoc est =. BD, guae
cum =. luminis difust PCF AB,
in raco, Facic=. prioris luminis;
itaque Hane elliples duae, ADML,
ACOK, e duo quadrantes, ADI,
ACFI; hoc polico veBG, est ad
vel vE 3. ad 4. It2 60. ad 80. id est
ita quadeatum BM, ad quadrarum,
AL; certe AL es rad. quad. 60. id
est, ferc 9. paulo minus; igitur AL
est ad AD, HOC est MaIOE aIAMETCE,
ad Iminorem vE 9. ad 4. POIFOSIE
AB, Z. BC erIE E. IgIEUT AC, 40
AC, 6. IoITUI BF, Lad. quadi. 7. e
BG, rad. quadr. 27. sIE aUTEI VE
7. 2d 16. I12 27. 2d 61. 3. Roc crie
quadeacum lineae AR, illud vero
quadratum BC; led radix quade.
27. CA fere 5. . _ radix quade.
61. 2. est Fere 8. Paulo minus; at-
qui eatio =. est inor rationc =.
isieur in maiori proporrione, de-
crelcie maior diamerer, quam mi-
nor interioris ellipleos, quod erae
demonstr. accepi terminos in pio-
porrione determinata, VE Eyiones
eriam ipli capere possint: ve au-
cem Ac ellipHS Similis, SIC, VE AD,
ad AL, Ita AC, ad AP, id est, VE
AId, Cst ad AC, VE 3. ad 2. v el vE
6. ad 4. Ita AL, ad AP, SIE VE 3.
2d 2. hinc vides aEcus CO, DrT
eACVE CA, DA; at CG est InOE
CO, VEPaTeE; IgICUF SIE VE CO,
ad DN, ita CG, 2d DR; diicarur-
que CR vides esse vE CO ad DR,
ita C A ad D A: _ haec est verissi
ma retractionis caula.
PROP. ZL I1.
Raclios incidens oblique ex cclso
in rarum, refrincitur a perpendicu-
lari; FIac prop. Fuic lecunda hy-
Poch. quae per oppolitam rarionem
probatue; cum enim radius inci-
dens Cx raro in denlUIm, MMUTeTUE
AL, ita BMI, ad AI; sic aurem in retiactum; cum ex retracto, Ac
AD, vel AI, 4. AC est radix qua incidens, ex denlo, in rarum; v. 9. Fig. 24
dc. F2. s aurem AD, est 4. AE, vel li TB cadar ex raro, in dentum,
AMI, est 8. _ AB 2 igitur BML rad. retringirur in BI; e si BP cadaE
quadr. 60. SiE auTeM rE 22, 2d 16. ex denso, in rarum, retringitur in
3

## Folio 471 — 779785487:0529
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000529.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 94 lines, status machine
24
E18 33.
L. 1B. TII. DE R EFR ACFIONE, _C.
BT; hinc cum ex raro radius inci-
dic in dentum, TB est incidens, d
BP retractus; e vicissim, cum ex
denso in rarum, PB est incidens, et
BT refractus: Porro rario perirur
2 praedicta diffutionis legc, quae
huiulmodi incuruarionem radio-
rum oblique incidencium poltular;
cum enim radii à centro lucidi,
primo in earum, deinde in dentum,
a demum ex hoc, in ratum, cum
priore homogeneum, incidunE, ((C
per rierum parallelipipedum, radii
Tolares craricinneur) idem Cane ia-
diorum ordo Peruatur, nec obie-
etum augceur, nec minuicui, et
conlequenter nec versus oculum
adduei, nec ab co remoueri ride-
tur; quia (cilicet lub eodem angu-
Lo alpicieur, vel radios in oculum
immietie; igicur radii per rarum
polterius dittli, paralleli TunE L2-
diis, per prius rarum diffulis; ioi-
cur cum ex denlo in rarum porte-
rius incidune, necectario iICUE-
uancur; igitur polica Cemel retra-
ctione radii, ex raro, in densum
illapsi, eaque ad perpendiculum,
refractio radii ex denso in raruIm
incidentis, eaque 2 perpendiculari,
neceltario sequitui; sed ve hoc
clarius incellioneur; sic lueidum A,
Sc parallelixipedum virreum, vel
aqueum DS, sine radii incidences
AP, AR; (IE AP reFFactUS in PHI;
_ AR, In RL; ica dengo PH in-
cidens in rarum, retringieur in
NF, ve hic AE paralleluS APC; e
RL, ita reFringIEUE IN LFI, vt hic
sic parallelus ARI; nempe obie-
ctum videtur ve prius; igicut (ub
eodem angulo; iricur cum eodem
Ordineeadiorum; igitur per 1adi05
FN, TIL, pacallelos cum priori-
bus PA RA; Porro diftusio cense-
cur teri, perinde arque A radii per
rarum tancum diffunderentur; hoc
eA, Secundum priores radios pro-
ductos, cirra omnem retractionem;
v. 8. Secundum APG, ARI; igituE
secundum arcus pradictis radiis
CONTeNTOS, V. 8. ex A duCANEUI aI-
CuS Fy, BM; cerre lumina CunE in
duplicata arcuum, vel radiorum
permucando; id est, lumen in E,
est ad lumen in B, ve quadeatum
TubBA, ad quadratum CUD F A,
equidem non debene accipi arcus
circuli in rigore; sed vel ellipleos,
vel alterius aequivalenris; quia ca-
men eadem ese arcuum racio, hue
fine circuli, sive cllipleos, siuc
alterius aequinalentis, r. 9. Fy, est
ad BMI, VEFD, ad B ~; func enim
arcus, ve radii; deinceps aECuS
accipiemus in circulis, cum res
perinde sF.
PROP. ZL V.
Omnes radi refracti, paralleli
prioribus incidentibus, non termi-
nantur ad idem centrum, iuxta by-
pochesim Carresianam; V. 8. GB,
tIB, paralleli AP, AR, ad idem
punctum non terinAnEuE; hoc
CHI AIE, Si EerI porest; SIEGHE an
outus CAR, 60. Q C AP, 45. SIC
quadrans RM4; e quia licet 2C.
cipere gnamlibee refractionum
menturam, per , duCAEUE RL,
_E per LFTL B, parallela RA; CIE-
que MIL, aequalis VO; erit VR,
aequalis VM; _ VT, aequalis TO;
igituE BA aequalis MV, vel VR;
icitur Cubdupla AC; denique RR1
CTIE ad G iS VE RL, ad LMI; ICa-
que sIE RO 4. CeFEC VO crit rad.
quadr. 12. Igieur RI. rad. quadi.
28. Scd vERL ad LML, IC2 RC, 2d
Qerjigicur quade. RL. ad quade.
dadt
in

## Folio 472 — 779785487:0530
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000530.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PAZSIC AE
LM, VE quadr. RG, ad quadi. Q ib;
Led gnadr. RLL. CA ad quadc. L M,
ve 28. ad 12. eAtque quadr. RV
26. igitur quadr. R9 ett ad quadr.
Qu, VE 16. 2d9. . igicur quade.
VO cst ad quadr.  it , vE 12 2d
9. =. sIC autem BF parallela AC,
CCKEC CUM CP, CA SinE Xquales,
crunt eriam CP, CB aequales; icem
P3. BA; iSICUE 3T, C B, TN aequa-
les: led tinus anguli ZP8, est ad
Tinum corum, ve rad. quadr. Tub-
dupli. ad rad. quadr. dupli; igieur
cum quadr. Cnus torinS CupPONa-
tur elle 16. quadracum linus angu-
li 4i. eric 8. Sed quadr. PNV cAt 20.
_ TN q. iDIEUL VE 20. ad 4. IC2
quadracum linus corius, id cl, 16.
ad quadrar. linus, anguli refracti
TerT; igieur ve 16. ad 3. = IgIEUE
lonse maior est rario quadrari si-
nus anguli 45. ad quadeacum (1.
nus angali retracti, quam quadi.
VO ad quade. Qu. COnEra PFOP.
43. Praeterea cum angulus TPN
SIE 18. Orad. 34. sI detrahaTUI CX
45. reliduus angulus retractionis
NVS eric 16. 812d. 20. angulo
vero MKL, qui est 40. Grad. 54.
derracto, ex 60. reliduus angulus
refractionis LRR cric 19. grad. b.
ioicur angulus retractionis compe.
rens angulo complementi 60. Tu
perac cancum 40. minuris angulum
retractionis competentem angulo
complermenti 45. quod est abliIE-
dum, et omnibus experimentis
repugnat; igitur praedicti omnes
radii retracti producti ad idem
punctum non terminantur, cum
aucem ad idem punctum cerminari
necesse lic, hinc ctiam hypochelis
Carteliana refellieur.
 Lidu.  
PROP. CXLVI.
Dato angulo incidentiae ex denso
in rarum, daiaque refractionum
mensura, dari pocest angulus refra-
etus: Dic enim v. 8. angulus InCi- F18. 24.
deneiae PBC, ex denlo in rarUIM;
Sictacio =. pro mentura refractio-
niS; aBTLIIHBEUE PZ, 7. PZ; Cirque
YR parallela IIB, duCaEHE RBI,
dico angulum RBFI, vel ipli aequa-
lem TBF. esse angulum retractum
quaelicum; re enim linus anguli
complementi, est ad linum anguli
refracti rE 4. ad 3. cum Padius in-
cidic ex raro in densum, ita cum
incidie ex dento, in ParuMI, est VE
3. 2d 4. SCd L F, eA 2d VR, vel ad
Ty, Vc 3. ad 4. c. g0 IBF elt augulus
retractus qualicus, e BI radius
retractus.
COR O L L.
Primo, colligo haberi posse an-
sulum incidentie cui respondeat
angulus retractus 90. grad. sic enim
eadem retractionum segula, seu
mentura, Scilicet ratio =. licgue
circutus AODH, cenero B delcrip. F18. 34
EUS; SIE AD, mediOraI (eCTIO; HIE-
que intra AD, medium dentum,
Lupra verorarum; sC CD =. BD;
ducatur C F, parallela BG, TuM FF,
aequalis C B, dico angulum inci-
dentia DBE, illum cMle, cui respon-
det angulus refractus 90. hoc cst
ABIL; quippe linus complementi
EF, elt ad linum corum, vel ad l-
num anguli 90. VE FF, ad BD, vel
ipsi a qualem BA.
Secundo, hinc radius rettacius
CA B A, concurrens lcilicet cum
Lectione ecor. Me i ooue
EtuIm, lIc in F, _ OculIS in A, LIOM
videbir obiectum in E, led in D;
NeMPO

## Folio 473 — 779785487:0531
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000531.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
241
t
LFB. III. DE RE F R A CFEOWE, QEC.
nempe risio AE per lineam reCTaI;
hoc est per radiurm retractum, Ocu-
lo incidencem; IIinc demum con-
clado; cumdem angulum setsa-
ccionis comperere radio inciden-
ei ex raro in denlum obliquius,
ex denso vero in rarum, iinus
obligué.
Terrio, cum radius cadic Cx ra-
r0 in dentum, re habeatur angulus
refractionis debet derrahi angulus
retiactus; ex ansulo complemen.
Ti, anouli incidentia; COntTa ve-
ro cum cadit ex denso in rarum,
hic, ex illo decrati debet; hinc iux-
ca primum calum, angulus comple-
mencimaior est retracto, coro angu.
lo retcactionis; at iuxta lecundum,
angulus retractus maior cs angu-
lo complementi, eodem angulo se-
Fractionis.
Ouarro, altumpeo maxiimo an-
sulo retractionis; cum Cciliccera.
dius cadic ex raro, in densum, si
Pradictus angulus retractionismu-
terur in angulum incidenrix, de
Fadius cadat ex den(o in FAFUII, La -
dius retractus cum mediorum
commiltura e lectione convenier;
V. sic praedictus angulus refractio-
nis DBE, omnium maximus in da-
ta retractionum mentura, s idem
Sc anoulus incidentix, radio scili-
cet EB cadence ex denlo in rarum,
radius sefractus eric BA, VE PACCE CZ
dieris.
Oninco, Fline R allumatur alius
radius, v. 8. MB, obliguius inci-
dens ex denso, in carum, radius
retractus inera idem medium des-
Tum regredierur; rario est, quia
radio obliguius cadenri ex dento,
in rarum, minor angulus retra-
ctionis non comperie, quam mi-
nus oblique cadenti; led radio
TOm. Ido
FB comperu anguus tentactos
RBA; Igicul MB OOGMuS CaMLII
ci, non compece lallcus s l
quod camen hctet, I Lactus lCna
etus non regredererur intra idem
medium dentum; et haec est racio
muleorum experimentorum, qua
cum aliqui ad lua principia redu-
cere non polline, quali miraculi
loco habere videntur, cum camen
ex iactis lupra principiis Facile in-
telliganeur.
Sexto, Hlinc aliquando angulus.
retractionis equalis est angulo in
cidentix, sue radius ex raro, in
dentum; sinc ex dento, in LarUM
cadat; v. 9. angulus incidentia, ia-
dio cadente ex dento in rarum, est
EBD, cui angulus cetractionis
aequalis competie, Ccilicet ABR;
s vero radius ex raco, Cadat ina
dentum, cum paulo obliquiiis ca-
dic, angulus refractionis est maior
angulo incidentia, COntra vero
hic maior illo, cum minus obli-
que cadit; igirur darur aliquis an-
sulus incidencia aequalis angulo
refractionis, qui quoinodo haberi
Polir, viderine GCOmeEEX, reS enIm
Parui momenti cst.
Seprimo; detiniri porest quo-
modo hac retractio, _ in qua pro-
Portione, in co lcilicer radio inci-
dente, cui retractus compecens
cum sectione mediorum concurrit,
vique ad eadium incidentem, cum
eadem mediorum (eCtiOnE CONCUE
rentem; v. 9. a radio EB, vIquo
ad DB; sic enim radius DB obli-
quissime incidens, qui phylice lo-
quendo accipi porest re parallelus,
vel concurrens cum ipla communi.
mediorum sectione DA; hie haud
dubié perinde se habet, sinc Cx
dento in carum; Eiuc ex rato in
d

## Folio 474 — 779785487:0532
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000532.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
PAZSICAE TRAOT. LV.
dentum incidere cenlearur, vepa-
ter; acqui si ex raro in dentum in
cidere censeatur, refringitur in
BR, v. 8. igitur in BKE criam sC.
Fringetur si ex denso in rarum in-
cidat. Dixi, radium illum accipi
Polle pro parallelo, Ecilicer phyli-
ce; nempe planum numquum per-
fecte Lauigacum est; igicur radius
in aliquot semper aspericates inci-
dic; ad dc quod radius indinilibilis
non est machemarice, haberque
Tuam laticudinem, Ceu crassieudi-
nem: denique lucidum indinilibi-
Lc non est; igirur quancumris
oblique planum illud spectet, hoc
est communem mediorum sectio-
nem, Cemper radius secundum
aliquem angulum incidet, qui ca
men- proprei paruicarem, negligi-
tur, e radius pro parallelo cum
iplo plano haberi porest phylice;
in quo nulla est penicus ditticultas,
quidquid aliqui dicane, qui cem-
restaces in bulla excicare viden-
TUF.
Octavo, adde si vis luculentam
experienciam; i enim SIC VaS DOA,
emisphericum, ricreum, aqua
Plenum; signerurque punetum B,
v. 8. Pendulo plumbo, collocetur-
que incra aquam, Ced proxime ad
R, aliquod obiectum; politoque
OeuIO In CO DUICtO AECUS LC y CX
quo praedictum obiectum rideatur,
Ladio scilicer rilorio ducto per B,
v. 9. in F, allumacurque mentura
AECUS FD, cum poliro obiecto ex-
rra aquam sed proxime ad A, cerié
repetitis Capius experimentis, ex
eodem puneto F, radio rilorio du-
eto per B, obiectum vilum est in
R; IgirUE ex HOC experimeNEO nOn
earum pramista conclusio confir-
AAEUT.
Nono, hinc sive radius inciden-
tix ex dento in rarum incidat, le
cundum maximum angulum retra-
ctionis, qui competie obliquissi.
no radio, ex raro in densum in-
cidenci; sive congruar cum ipla
Fectione communi mediorum, idem
vel aequalis verinque est angulus
retractionis; v. g. Sic AB incidens,
exraro in denlum, oblignissime;
licque radius refractus ipli compe-
TenS, BF; cerre li radius FB inci-
dat ex denso, in raru, retrinoi-
cur in BA; igicur peaetaro angulo
incidentia EBD, selpondet angu-
lus reFraCtionis RBA; SE eriAMI LE-
dius incidenria obliquissimus DB,
ex denso in rarum, retringirus it
BR, eAque KBA aequaliS EBD,
Per n. 7. IgItur _RBA;
Decimo, hinc cum duo radii
incidentix EB, DB, quantumris
sine diverlae obliquitaris, aequales
angulosrefractionis Faciane, idcm
quoque de aliis radiis ductis intOF
DB; EB, dicendum elle viderue,
V. 8. de radio MB, ac. quia Ccili-
cet nullum capuc est vnde ina gna-
litas duei posiE: hInC (I AECUS FD
diuidatur bifariam in M, Cicque
MB, radius incidencie, retringe.
EUIF IN BP, CEUHEquO MBD, ABP
aequales; Hlinc perinde retringe-
tur, acque li a pinco B plani. I) A
TeACCECFCEUE; nempe retexio AE
semper secundum angulos reflexio
nIS, aequales anoulis incidentix;
his CriaII EXPCFIMENEA CONTOManE,
quantum scilicer Censit percipi
PostunE.
Vndecimo, Tlinc pilcis inera
aquam existens, alium viderepo-
celt, exrra aquam existentem, li
cecreuera intra aquam existac: v. 8.
sic pilcis M, e alius P; M vide-
bit
172

## Folio 475 — 779785487:0533
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000533.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 99 lines, status machine
iden
etia
15.
M
et
AE
112
10
L. TB. III. D E REF R A C T IONE, BEC.
BicP, in S; ee P videbir BL, in Z;
hinc M videbir P in duobus locis,
Ecilicet in P, _ in S; pari modo P
videbic M, in MI, e in Z; hinc
cum intima regio est valde rorida,
altrum in duobus locis videri po.
celt; v. 8. Gc oculus in P, atrum
in M, horizOn MP, cerre videbi-
cur ixMI, e in Z; posiro quod
altitudo rorantis aeris lic NVB; quo-
odo vero actrum infra horizon-
tem existens, lupra, Per retta-
ctionem videri poltit, opcraretra-
ctionis, Facile dictu est; lic enim
horizon DA, EE asteum infra ho-
rizontem in MI, SE Cuperkcies (u-
Prema roridi aerisq V Y; (EL2-
dius NV; FeFTInGIEUE VEESIS PeE-
pendicularem V B, v. 9. in VA;
igitur oculus policus in a videbie
actrum in L; igicur supra horizOn.
cem; denique in prilmare vitreo.
multa mirifica obleruabis, quae Cx
retractione praedicta pendent, v. 8.
manifestum recressum radii intia
virrum, pro quo vide PrOp. 306.
lib. de coloribus, in Scholio, nI-
eris 3. 4, 6. 7. 8. 10. Omicto hic,
quomodo refractionis opera, ra-
dii concrabantur, colligantur,
distratantur, modo in parallelos,
1odo in non parallelos; quia de
his omnibus; e aliis benemulris,
ex professo, agam in dioprrica;
hunc tancum superest, ve duo Fa-
ciam; primum est, re obiectiones, (I
qua tieri poltune, contra praemilla,
dilsoluam: alcerum, ve aliorum Pen-
centias refellam, verumque duobus
propolicionibus complector.
PROD. XLVII
Refelluntur objectiones, quae contra
praemissam de refractionibus doctri-
nam fieri possunt.
. Retractio videtur Aeri pron
Pter aliquod impedimentum; 
enimradius incidens non impedi-
FCEUE, cur ab insticuro cramice de-
Recteret, verenera deRectir; lcd in
praemilsa doctrina, nullum penituis
impedimentum astignarum est:
Respondeo non impediri quidem
luminis radium, re luminis radius
CA, ab Tolure, quiaae que capax, illius
Tubiectum est. medium densum, ac
rarum; subiectum inquam, cui hxec
qualicas reuera insie; impedieue
camen diffulio secundum peaenios
radios; difcusio inquam, Tub cali
leces se conditione, ad quam Cci-
licer lamen ex nacura Cua deterrmi-
natum est, re luo loco demonstra-
ui; quomodo vero impediacur dit-
fulionis lex, secundum coldem ra-
dios, de Cub iildem angulis, ex di-
etis perlpicuum reddirum ett; quare
HIC NON repetO, in Lupea ridelis.
2. TTulla videtur esse racio, cur
aequalibus angulis incidencia, eum
ex raco, in densum, tum ex deno,
in rarum, aequales criam anguli re
Fractionis nOn COPCTANE; V. 8. EI
angulo incidentia 45. CZ FaFO, in
denlum, angulus retraccionis 15.
relpondeat, cerre angulo inciden-
Tia 45. Cx den(o, II LaCUM, anOU
lus refractionis 1s. relpondere de-
berer; sed hoc praemista doccrinae
repugnat, in qua angulo inciden-
tix minori exdenso, in raruI. ee
maiori, ex raro, in dentum, a qua-
lis angulus retractionis comperie:
Respondeo obiectionem hancnul-
lius penicis momenci esse; cu enim
radi, vbiprius refracti (unE, CxTATO
in densum, ica retringantur deinde
ex denlo in rarum, ve linc paralleli,
cum lcomentis incidentibus, Cx ia-
1o, in dentum; vi Copra demostraui,
et oculis incidane, Tub iildem peni-

## Folio 476 — 779785487:0534
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000534.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PF ZSTCE PR ACT. IV.
cus anoulis, sub quibus radii cirra medii occursum, re scilicet eadius
omnem refractionem incidil(enE, aC
denique exhibeant obieitum. Cut
eadem mole in eadem distanria, co-
demque loco, cerre Ccomento ex
denso in rarum incidenti, scilicet
Polt primam retractionem, com-
Perit aqualis priori angulus retra
18. 33. ctionis, v. 8. Sic radius inciden-
EIa, ex FarO, i dentUI, ARL, dC an-
gulus incidentia ARC; CC Fadius.
retraCtUS RF, angulus retractus.
MIRL, retractIOnIS LRK; SE eriam
idem radius RL, incidens ex denso,
in rarum; angulus incideria MLR,
angulus retractus ZLII, refractio.
nis YLFI;vides angulos retractionis
aequales esse, nam YLII, est aqualis
RLV, _ hIC, LREI; TUNCeNII LV,
RR, parallela; ac duo anguli in-
cidentia ae quales non lunt, Scili-
CEF MIL R eAt maiOE C RA.
3.. Videntur Omnes Fadii FCEFa-
eti, cum Scilicet denno radius ex
denso, in rarum redie producti, in
idem DEMCEIIB COHCHEFeLE, (I CHIII.
2d diverla puncta TeTIINaTeNEuE,
cerre moro. oculo, obiectum mo-
veri videretur, quod tamen expe-
FICHEIX FepHIONAE: Relpondeo cium
praemissi radii sine paralleli priori-
buss exraro in dentum incidenri-
bussnecelle est ve obiectum extri-
beane in eodem penicuis loco, cum
eadem distancia, ec Cub eadem pc.
nitus iole, perinde acque si Ocu-
Lo inciderenE CIETA Ommnem FeFFa-
ctionem, quia scilicee Cub iildem
angulis oculo incidune, ve constat
ex optica, neque hic vlcia haerCO;
accedic quod omnes radii retracti.
vlcimi SciliceE, VEHC, FN, in idem
PunCtu B CONCUEEUNE.
Ctatim a primo eramire deAectat; lect
quaero à ce, an pila in parietem il-
lapla occursum parieris sentiat, ac
proinde lincam nonam motus in
cat: Dices reuera pilam impediri à
pariere, cum tamen lumen, (1 qua-
licas est, nullo modo ab occurlu
noui medii impediacur; sed contra;
nam morus pila non impedicur,
aliognin pila noveri cestaret, Ced
tancum impeditur, ne per priorem
lincam moucacur; pari modo. 2b
Occurtu noui medii non impeditur
quidem luminis diffusio, sed Fan-
cum impedieur luen, ne per
Priores Fadios diffundatur, IuIXEa
diftusionis legem, ab ix T2 naFUIER In-
Aicucam; igieur quemadinoduiro.
impecus, qui pilae inest, polIto Oc.
curlu parieris decerminatur act
nouam lineam morus, idque ne-
cellario, iuxta natura insticutums
_ ciera omnem sen tuUM, ItQ PPOF-
Cuslumen, polito nono medio,
decerminatur necestario ad cadij.
incuruarionem, id est, 2d nova5
lincas, per quas. luos radios dit-
Fundat, iuxta praelcriptam legem,
idque cirra omnem sensur; vnde
vides hoc argumentum, Conera
Cencentiam nostram oppolum,
ridiculum etse; nec mirumm cum ab
ipCo risu profectum (IE: EIinC PanC
colligo, lumen in instanti, per
torum medium diffundi, led hoc.
Tuo loco eficacicer ostentum est.
5. Radii retracti producti, cum
ex aenLO in LALMIMI, EIM eX FaLO
in densum, inera idem, vel aequa-
le legmentum perpendiculi, ter-
minari deberenE, CIIM TAIMCM CX
Praemilla doctrina secus dicendumm
4. Sed non line rilu, quaerune sic; Rcspondeo hoc AFDLWEHEUI
aiquis verum lumen senriar noui nullum eflei nempe oltentum est
TuPIa

## Folio 477 — 779785487:0535
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000535.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 103 lines, status machine
dius
12
Oc
ne
DI
103
nC
et
06
11
10
p
11
lb. 1Ll. DE R EFR ATIOHF, _C.
lupra, radios omnes retractos,
cum ex denso denno redcune in
FaEII, EI PEOdUICAMEUE, CONCUFLC-
re in idem punctum B; aE verO E
accipiantur refracti inrra dentum,
V. 9. NP, LR, _C. _ producan-
tur, cerre in infinicum recedune ab
A, re constar ex dictis; porro fa-
cile altignari postune puncta in
perpendiculo, terminantia lingu-
los Fadios refractos, ( producan-
eur; V. 8. volo Scirc ad quod pun.
EFUI FCKIIHCEUE NP, SIE VE NT.
ad TP, ita PC, ad aliam crectam
in C, exrremitas huius Terminat
AP productum; pari modo lIE, VE
LMI, adMR, ita RC, ad aliam crc.
ctam in C, exrremitas huiuscerini-
nat L. R productu, idé dico de aliis.
6. Si lumen est qualicas, omne
corpus eset perspicuum; Respon-
deo hoc Facile negari; vide quae
diximus de op2co e perspicuo, et
nullam senties difficulearem.
7. Radii pos retractionem lunt
inaquales; igirur eorum exrremi-
cares inae qualicer distant; isirur lu.
mina non Cunt in duplicata distan-
riarum permurando: Relpondeo
E radii per idem medium diffunda-
cur, cadios cerminari circuli arcu: (2
vero permediadiverla diffundaeur,
ij arcu elliprico terminantur; sed
radii, a cenero ellipleos, ducti ad
peripheriam, inaquales Tunt; igi-
cur ratio dictanciarum accipi tan-
tum porest in perpendiculo; ex his
reliqua, l qua forre obiici pol.
Ane, Facile COLuCMEE.
GllaluOI AYBOLHELCS LCId FOCAIE
HCdBLCOo
Prima est C arretii, qui cum Cup-
ponat, lumen nihil esse aliud, niss
motionem marerie cuiusdam (uB-
cilissima, quae ex lphaerulis constae,
ve iam in lib. de lumine dictum ck;
praererea illam maceriam Facilius
moveri per medium corpus densu,
quam per rarum, deinde morum il-
lius mareriae esse mixtu ex duobus,
ad anoulos rectos se le innicem le-
cantibus; denigue LICeE nOn IMI-
Muatur motus, nec augeatur, imini-
nui tamen semper, vel augeri alce-
ram ex dererminationibus, ex qui-
bus resultat decerminario ad li-
neammocus mixri; r. 8. incidat r2. FIS. 24.
dius per lineam DB, in planum di-
vecse medii AC, hic mocus est inix-
cus ex duabus dererminacionibus,
Per DB, DO; Porro hic morus (in-
quic), nec iunarur, nec minuieur a
nono medio, ratione decermina-
cionis per DO, vel ipli parallelam,
Ced rantum ratione determinationis
per DB. vel ipsi Paralletam; igieur II
nonum medium impediac moru, ita
ve v. ∞. Tubduplum velocitatis de-
EFABAEUE, duCATUE CI, LIEgHC RL
aequalis DO, Sic eriam Br, Cubdupla
BD; cerre radius DB retringetur in
Dr; quia CO FeMPOTO: qLO PerCUEEIE
DB; in Caperiore medio, percurrie
eantum subduplum in inferiore,
derracto scilicet lubduplo reloci
tatis; quia vero racione derermina-
rionis per DO, nihil decrahieur.
CCTEC CO ZCIMPOTC, quODB Pec-
currie, ance ingrellum in no-
uum medium, acquiricque eoram
DO. dexrrorlum, post ingrel-
Tum tancumdem criam acqui
rie dextrorlum, aequali scilicer
cempore; ergo vti Tubduplum
BD percurrie, lcilicet pol ingrel.
Cum, aeringet lineam CL, in eliquo
pum
PROD. ZLVIEI
Aliorum sententia refelluneur: Ad

## Folio 478 — 779785487:0536
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000536.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PA ZSICE ER ACT. IV.
puncto, igitur in eo, quod diuidie
aliguem radium circuli bitariam
aequalicer; igitur in n; igieur mo-
tus non sic per eamdem lineam
BK, Sed per aliam, Scilicet B aR;
atque adeo retrinsicur radius DB,
ii DR, Pari nodo, sI in nOuO MC-
dio, intra AC, Facilius moverui,
idque in ratione Lubdupla, certe
tempore lubduplo, percurret ra-
dium aqualem DB, dexerorlum ta-
iven percurret lubduplum BO; SE
MII, haud dubic mocus het per BI,
vides retractionem: haec sencentia
ex muleis capicibus refellieuE; r.
quia Cupponit, lumen este cancum
morionem corporis, quod iam alibi
rejectum est: 2. quia lupponit, mare-
riam illam relocius moueri, per me-
dium denlum, quam per carum; li-
cec enim hoc ipsi aliquis concede-
rec, per denlum durum, cuius mea-
cus Tirmiores Tunc, nemo tamen ekt,
qui hoc concedat, de denlo liqui-
do, nec ralet exemplum lana, quae
vim InOrUS FranOIE, NaM FaCIlIUS
olans anea, per lanam distractar,
quam per pressam, de contertam
traiicitur, adde quod aqua POrOS
mon habet: 3. mocus ille mixtus ex
duobus per DO, DB, ActitiUS CR;
eam enim ex duobus aliis mixtus
elie porest, quam ex his, ve constat
ex doctrina inocuum: 4. licet no-
num medium morui relisteret, Cur
non per camdem lineam BK rCsi-
stic; tam enim, ubi semel subiie
radius, relistit versus vnam partem,
quair versus aliam; hoc est tam per
lineas parallelas DO, quam per
alias parallelas DB, nec valee
exemplum lapidis proicai pet DB,
cuius deinde linea morus deslectie
in BR; hoc enim Ac per quamdam
ua decerminatione, quae est ad
PEiOreI PEE BR, VE BV, aequalis
E , ad BK, ve in cract. de moru
l. 6. abunde octentum est; ioitue
hoc non provenie a gemina deter-
minatione radii incidentis, qui re-
vera moru limplicissimo, nOn vero
mixto incidebae; Ced a noua prio-
EI aCCCdenEO, DE CONStAE CZ HOLEEA
doctrina moruum, ex qua, licee
habeatur, vuum radium retringi,
eomodo quo dictum est a Carrelio,
in omnibus camen aliis radiis, ex
eadem doctrina fecus accidit: 5.
cum radius ex raro in dentum in-
cidic, per quod scilicet, verule
Pexdictus auchor, radius, vel illa
luminis materia, Facilius mOUCEuEs
nulla est ratio, cur radius inCUT-
veruI, Seu cur lineam morus ad
perpendicularem adducat, vel insle-
ctac; v. 8. DB, in BI, cum per cam-
derri BI, velocius moueri posirineo
enim noua decerminario accedie,
quae cantum est ab occursu impedi-
menci, led in hoc calu nullum oc-
currie impedimentum, cum Facilius
per nouum medium illa maceria
moneaTur: 6. non porek explica-
ei, quomode in hoc catu, radius
ex denlo in rarum valde oblique
incidens, in ipsum densum regredia-
tuI, cum enim radins INCUFDCFAL à
Perpendiculari, carione tantum no-
ua decerminarionis, illa cerre vet
CA maior priore, vel minOr, vel
IpR aequalis; EI MaIOE, ONIHeS Fa
dij. Cub quocumque candem an-
gulo incidane, supra BC, insle-
cunEuE; Si IMOE, inFTa BC; (2
aequalis, omnes per iptam BC
CuME, DE constac ex doctriia O-
ruum, quam si vis, loco citato
consule: sed in retractione, quae
redexionem, accedenie scilicerno. tir a perpendiculari, radio scilicet
incidente,

## Folio 479 — 779785487:0537
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000537.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
et
L. 1B. III. DE R EFR AC YTONE, QC.
incidenre, ex dento in rarum, ali-
qui radii intra BC, aliqui Tupra,
inHeCFUNEUE, vnUS verO canTuI
per iplam BC: 7. von vide-
tur, quomodo morus in eodem
mobili impulso, modo creleat,
modo decreleae, acque icerum
crelcat; cum scilicet medium
nihil ad rim morricem, vel ad
imperum nouum conterat; equi-
dem quomodo decrelcat io-
tus, Patis incelligieur, ab OCCuF-
Tu scilicer medii, quod difficilius
DeTICATuE; at vero quomodo
deinde creleat, ab occurtu Faci-
lioris medii, non incelligieur; quia
co ipso quod prius in difficili
medio, imminurus est morus, im-
minutus est quoque impetus, aF-
qui, re deinde crclcat morus,
nouum imperum imprimi necel-
le eA; non a nouo medio, nec
2b vila caula; igieur hoc iplum
est quod incelligi non pocelt: 8.
omirro inumeras. difficulcates,
quae hranc sencenriam prorlus in.
Fringune, v. 9. cum in instanci
cora illa aTeKIa INEFA POTOSCOF.
porum concenra impellatur, acque
adeo omnes globuli sine concigui,
non video, quomodo fractio in-
de lequatur, immo nec quomodo
Moveri posse, cum nulla vacuIcas
detur, iuxta auchorem; deinde in-
tra canales plumbeos, e ligneos,
aque Facile aqua Auiz, licec SINE
diverta densicatis; igitur ee lu-
men, per poros, Ccu canales, di-
versorum corporum, sed de his
Taris.
secunda tencencia, ca cocu
qui volune, lumen elle ignem Pub-
cilissimum, Per VACUICaTES COrPO-
rum, velocissimo moru distulum;
qui rbi incidic in racuirares mi
nores, vel maiores, lineam mon
tus mucar, modo scilicet obliqué
incidat; v. 8. sir lectio commu-
nis mediorem NYO, Srque in- FiB. 3 5.
Fra, medium dentius, tioc est,
cuius vacuicares minores fnE, Su-
Pra veto, edium rarIUS, Cu-
ins pori seu vacuicates sint maio-
Fes, lirque radius AD, iuxta po-
ei lacieudinem CD, cui admota
sic laciendo pori anguctioris PP,
pori inguam recti, a in longuns
ad perpendiculum ducti, v. 8.
F EI; praecered sine innumeri alii
pori recti, ab eodem concurtu
CD, ducti; cerre non video,
quorodo EadiuS InCAFUCEUF, quin
Potius propeci praeuium moium,
maior cennissimae maceria copia,
per porum rectum LM, ciera vt.
lam incuruationem, ibit, licet per
omnes alios poros, aliquid ciul-
dem maceria Auac, et aliquid
etiam reflectatur; praelerrim cum
in racuo nihil sic, quod mocui
relistat; igieur praedieta Cencen-
ria nulla penicus rarione nicieur,
acque adeo omni prorsus proba-
bilitace caret, 1. quia, vel pori
Cunc recti in omnein partem, vel
in aliquam non lune recti; si pri-
num, igieur nullus radius, quan-
cumuis oblique in porum inci-
dens, retringitur, contra Hy-
Porh. 1. X 2. li secundum, crgo
Derpendicularis in eam parrem in-
cidens, refringitur, contra HIypoch.
3. huic argumenro nondum ha-
ctenus relpontum est, quidquid
aliqui dicane: 2. cum in eodem
incidencia loco, innumeri fere
POTI CONCUEFANE, CCTTC per Om-
nes, aliquid maceria ibir, licer
per illum, qui in directum est, plus
materia. Ccilicer line impedimento,
AUAE

## Folio 480 — 779785487:0538
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000538.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
48
PF VSTOE TRACT. IV.
Buac, cum scilicet libera vacui-
eas in directum, hoc est (ccun.
dum camdem linearn OCCurraE: 3.
E comideretur apertuca pori haud
dubie quo porus obliquior eriei
obsiquisr quoque eric pori lectio;
V. 8. LiceE Pori EFI, CV. ciuldem
capacitatis, et diamerri esle lup-
Ponantur, in eodem Ccilicet ne-
dio, quia camen sectio EF di-
recta ctt, et C D ralde obliqua,
hac haud dubie maior ClC, VE Pa-
cer; isicur cori diametro laxioris
pori CB relpondet; igieur po-
rUS C E EOTAM qualI IaTeFIAII CX-
cipie, secus F. FI; igicur radius
ex medio caco in dentum inci-
dens, retringeretur à perpendicu-
lari, conera hyp. 1. 4. non pores
eriam explicari, in hac hypoche-
SI, quomodo radius ex denso in
rarum incidens, refringatur a
rerpendiculari; sc enim sectio
E1g. 36. mediorum CD. Ec radius inci-
dens AEI, per porum (cilicer con-
cractiorem, est enim in medio
denlo; huic cum porus laxior FIK
relpondeat, certe illa maceria li-
bere, cicca vilum impedimentum,
in hoc poro, Auit; igirur nulla
es ratio, cur incuruetur; immo
eoram racuitareni pori HIR illa
inaceria non occupat: 5. nulla
eHee rario regrettus radii, cum
ex denso in carum paulo obli-
quius cadic, re pacet ex dictis;
nulla estetiam, cue radius retra-
etus in ipla superticie sectione
communi mediorum repat: 6. p0-
FOru n Ommi COrpOre MMAXIMA
est contulio secundum lincas, e
rix in lineas rectas cune, nili cOr-
pus ex cylindris conster, iilque
varallelis; sed hoc criam daro, li-
alias tamen recti nON LUNE; PEx
terea ex illa cOnFuliOnE POLO-
rum, lumen in OMeS PaLTeS ITCE
analogiam habes in aqua, quae
ex vale mulcis foraminibus peruio
eAInie: 7. denique iam alibi Osten-
Cum est, lumen non ese COrpUS;
diftundi in instanci; aera et aquam
Poris carere; non dari vacuuni; ex
quibus praemilta sencencia, eriam-
si alia decsene, etticacirer refel.
lieur.
Terria senrentia communis est
apud (cholasticos, supponicque
veram luminis hypochelim; hoc
est diffundi quidem pec medium
qualicarem, sed cum radius, Cx
raro in densum incidens, inue-
niac relistenciam maiorem in no-
uo mdio, maiorem vim lucidum
exerit; d ve Forrius PenCETCE,
rires, hoc est radios colligie, vis
enim rnica Forrior est; inde ne-
cellario sequitur incuruario radii
oblique cadenris versus perpen-
dicularem; vbi vero radius ex
denso in rarum eadie, cum in
raro minorem relistentiam offen-
dac, quid mirum, Ei radii libe-
rius divagentur, acque huc illue
diltrahantur; analogiam habes
in milicibus exercitus, qui licer
ingeuente pralio rnici, ac Con.
Ferri line in cuneos, vel manipii-
los, in agro camen amico liberius
divagantur: ETic cerre nihil PEOE-
sus nili mera verba, de nudum cor-
ticem video: T. guaio, quaenam
sic illa relistencia; quid enim lu-
mini contrarium cs: non densi-
tas, quia in multis corporibus
densissinis lumen recipieur, v. 8
in crystallo, vicro, adamante; (c-
cus vero in quibusdam aliis, alion
CeE in ram parcem recti sinc, in quim rarioribus, V. 8. in lignO, Fu-
ligine,

## Folio 481 — 779785487:0539
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000539.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L. IB. TII. DE REFR ACFTOHE, aC.
lixine haliru, mube, nubecula,
Xc. igicur cum lola opacitas lu-
mini obesse seu resistere videatuE,
eo Ccilicer nodo, quo Cuo loco
a me octensum est; _ cum mut-
ca corpora denla longe magis per-
Spicua linc, quam mulca rario.
ra, cerre in denlo illo radius mi-
nocem relictenciam, quam in ra-
xo, invenier: 2. vel linguli radii
lingulari nitu ad perpendicularem
accedune. vel omnes communini-
Eu; si primum; non video, Cur
porius versus ruum radium, quam
verlus alium accedat, cum eni
admoneri propius non posE, ni-
A ab alio recedat; ViceS VeE
Tus perpendicularem, qui Forrior
ett, ac proinde quali centrum
virturis; sed ad populum pha-
leras; omnis enim radius ex na-
cura Cua perpendicularis est; (I
vero secunidum dicacur, non vi-
deo, cur omnes radii in veram.
GHE DAFECI NOI vniantuE; licet
enim cume vacua pyrais II inC.
dio relinguatur, alceri camen in-
commodo occurrirur, ne scili-
cet hinc inde dua pyramides va-
CIIX FCMaHCAHE,; Led hoc FOrre
non capis; sic lucidum in A, SIC
18. 37 sectio mediorum, Cuis eXFrCIEZ.
tibuS TCFIINaTA, B C; SIE LaEUIM
melium lupra, dentum intra; sIE
perpendiculum AD, et radii AB,
AC, cerre quarenus hi qualI PFa-
EeS AUIE CXELCMIEaCeS BC, nOn
incuruantur, led recti procedune
verSUS F, _ I; GIaEEHUS VeTO
canculum den(o immerguneur, in-
AeCtUNEuE in BF; C HI, vides
duas prramides racuas relictas,
ScilICCE E BF, e TICT; CIMI
camen, E radii a perpendicu-
Tom. II.
larI RCFFINGAHEIE, V. B. AMI, AN,
in MI P, NO, vna tantum py-
tamis vacua futura sic, Scilicee
DKL; dices in hoc calu, Fa-
dium perpendicularem retringi;
Respondeo lumen cantum ad ma-
iorem viionem radiorum ica dis-
Doni; nam reuera haec rnio
tieri non porest, sine aliqua di-
Aractione, CUr aUILCM TU PO.
eius hanc, quam illam allumis:
3. cum ex denlo in rarum pau-
10 obliguiis radius incidie, ac-
que inera densum regreditur, ve
Cupra dictum est, haec hyporhelis
nullam huius phenomeni ratio-
nem afterre porest; esset enim
radius sibi ipsi inimicus, ac in-
Feltus, si cum liberé ex diffici-
li medio cuadere, aC CMmergeTE
Dolic, se se icerum intra iplum
recipiat: 4. ex nostris principiis,
haec quoque sencentia refellitur,
quia proprié loquendo nihil cst,
quod lumini EClICtaE, PEXECF OPA.
cirarem. Puo modo, eo Ccilicet,
quo luo loco explicui; acqui den-
litas ad opacicarem quid Facie: ve
supea dictum est; nec est quod ali-
quinelcio quam incapacitatem aF-
fingane, quae Acticia cs, quia
Tubiectums, quod est capax minoris
luminis, eriam maioris CMt Capax,
e viciltum: 5. cum radius perpen-
dicularis, ciera omnem incurua.
tionem, nouum medium Tubeat,
cum quilibet alius ciuldem vir-
ruris SIE, quia Ccilicee omnis ea-
dius ex nacura Cua perpendicula
ris est, non video, in hac hypo-
chesI, CUE Si vnUS Ca virEuTC SIE,
quae prxetacam relistenciam su-
peret, cirra Frectionem, alius
etiam idem praectare non posic:
6. O115

## Folio 482 — 779785487:0540
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000540.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PEYSICE E RACT. IV.
6. Duis veget, aquam curbidam
esse opaciorem aere; nicida cry-
stallo, ec. cum ramen radius, ex
aqua in crystallum oblique inci-
dens, ad perpendicularem retrin-
Gatur; sic criam ex limpida aqua,
in vinum opacius incidens, a per-
pendiculari retringitur: 7. Cum
per medium dentum, lucidum Luos
radios iuxta debiram diftulionis
legem diffundie, qui deinde in ra.
Tum incidune, cur qua lo INCUIE-
nancur, cum nulla occurrar de
nouo reliltentia; uno verbo, nemo
est, meo indicio, qui in hac senten-
eia acquiclcat, nihi Forre in rerum
tantum corrice hallucinari, ex Ha-
Tere conlucuerie.
Ouarra sencencia est quorum-
dam secenciorum, qui voluneea
dium luminis, ad instar lineae in-
dinilibilis accipiendum non elle,
Sed cum aliqua crasticudine; volune
Praeterea, lumen corpus ette, tenue
quidem, sed letum aC FeMAX, aC pFO-
inde non ex globulis es particulis
Separatis, Led ex continuis Contex-
cum, ad instar cela, crediderim;
deinde volune, omnes partes lucis
aequali moru moveri, acgne adco
per lincas parallelas; aequali scili-
cer, in eodem medio; deinde li-
Cer luCiS MOEUS ECTaIdeTUE, V. 9.
in medio dentiore, rbi camen in
rarius Cubie, pristino mocui le re-
Airuie; praererea licee aliqui dissi-
mulene, vacuum admirtere coguu-
eur; hoc polco; Ec explicanere-
Fractionem; sir sectio mediorum
Fi8. 38. FK; sc radius lucis AF, oblique
ve vides, incidens; allumatur linca
CB. priori parallela, ica ve crassi.
rudo, (eu latirudo rodii sIE DC ;FB-
dius cenlerur ferei per parallelas
DC, EIE, AB; igicui lecumdium
lacus CB, cirius accingie medium
denlum, quam sccundm latus
AD; igitur reminuS C inTra ne-
dium denlum primo lubie, ac mo-
vecur cardius, dum cerminus D in
medio raro monerur velocius hinc
necellario incuruatur vecunque
latus, CciliceE DE, de CM, in aF.
cus circulares concenerieos; quia
aeque Facile incuruaneur omnes
Partes; quorum arcuum (IE v. 8.
CenErum C; Cupponunr enim r. 8.
morum in denso, elle ad oruim
In FREO, VE MC, ad FD; igieue
inde necelse est radium inCIrnAEI
ad perpendicularem: Pari modo ex-
plicatur retractio radii incidencis
ex denso in rarum; vbi enim cer-
minus D, in F peruenie, X C in
Mt, reerque deinde per rocum den-
Cum, aequali monerur morir; inc
HG, EP Cunc aequales; vbi reco
Mt pervenir in C, Tubicque v. 9. 1C-
dium rarum, incipir moueri velo.
cius quam P, ac proinde pei arcurr
C5; P vero, per arcum lF; igitue
radins incuruatur à perpendicula-
ri: Haec Cencentia ingeniose qui-
dem excogiraca, ex multis capiei
bus refellitur: Primo sildem Fere
argmmenris, quibus duae pritmx
returata lune; nec enin lux COr.
Dus est, in instanei oculum ferit,
ac diTumdieur; nOn daCUE VaCUUIM;
retractio per poros rectos explicari
non porest; lux, non est maceria ce-
nax dc lenca, led porius, li corpus
est renuissimum, hurridissimum, ex
cuncta haec graris dicuncus, eadém
que Facilirare à quoliber negari de-
Benc, qua sine ratione alterra EuerE,
cu ridelis; cum ca qua lupra dicta
Cunc; cum ca, quae in lib. de luce, Con-
era hanc hypoch. Fuse exposui, nec
enim hicrepero. Sccundd VeL TOEUS
eadiirs

## Folio 483 — 779785487:0541
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000541.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 95 lines, status machine
et
1
d
E LB. TI. DE AL YE R A FFONE
EacliuS AC InCurHaEUE, vel cancum
illius Ccomencum DML; primum
meo iudicio non dices, qui2 AD ee
BC Cune aequales e pacallela, et
Parallelis rerminatae, igitur rectae;
igitur secundum dicere COgUnEur;
Led neque hoc eriam dici porest,
quia radii lacus incuruaretur, ante-
quam nouum n. cdium atringerCE;
V. S. DE ellet segmentum radii cur-
eacumI. Sed hOC FCPUISHAE, EIIM ExPC-
rientix, cum rarioni; nec enim Fran-
sicur radius anrequam nouum me
dium (ubeae; dices Cabire secundum
Alteru LaTIS BC, Sed contra, quia
pollum allumere radium subcilio-
rem puca A, qui reuera infringe-
eur, ancequam cangac nouum mC=
dium, re pacer; dices hoc esse inlen-
Libile; esto, videtur camen ablurdum
in insenlibili: Pertio eadé cario, quae
Facic pro senlibili, Facir pro inten-
Eibili; nam ideo incuruatur radius,
quia parres linea DC ita LUHE CON-
Eexrae, ve Facile leparari non poline,
Deopter renacicarem; idem dico de
linea KEI; igicur quemadmodum
laEuS DE ineuenatur ab incurtu l2-
teris BC, cuius exrremiras C runc
primum Cubic in medium dentum,
ita prortus latus FIE incuruatur, ab
incurtu lateris rR; cam enim lon-
sius tilum relistie, quam brenius,
miodo verumque eiuldem nATUER
aC plexus esse Lupponatur: Dices
pori octium non eile eam amplum.
ve radium sensibilis crassirudinis
capere possit; sed profecto modo
primam laceris y R extremitarem
excipiat, quae 2que Facile Cubic, (i-
ve radius crassior, Live Cubcilior
Cupponatur, ex hoc primo illaptus
Seguitur Rarim alcerius lateris in-
curuario; hinc eriam secunda rario
contirmacur; hinc etiam, quam.
diu radii praenia linea Cubic, mura-
FUE CCHEFLIM RECDUM, COnEIa aucho-
res tuius sencentix; li enim altu-
mas lineam K II, centrum est im
HIO; sDC, in DI; (2 X0, in YM
IGIEUE SCNEIIL MIVEAEHE CCHEFUM AF-
cus, quantumris Cubcilissimus Fa-
diuS aTTUIREUE: OMarTO, Si COrDO-
ris lucidi superticies sic parallela
Sectioni mediorum, v. g. li sic lu-
cidum AN, Sicque parallela EK,
veniat radius AHCE, quis enim
neget ita diftundi polle, Cerre AF
X NC Cunc aequales; igitur aequa
limotu, linea luminis AN sCCUM-
auIML VEFUIIGUE LATIS AE, NC, at
tinget sectionem FC: ergo aeque
cico verumque lacus lubie, in me-
diuns densum; ioicur nulla eunc
eric Fractionis caula; igieur nulla
Fractio; igitur radius oblique inci-
dens non retringetur, quod est
contra hypoch. 1. Pari modo LIE
uB, Superticies lucidi, sic cadius
a F C B, hraud dubie lacuS p F
cicius aeringer sectionem, quam
DC; decurrie enim mirus (p2-
rium, aequali scilicet mocu; igi-
cur aderie refractionis causa; 1gi-
tur retringerur radius, (cilicer (I-
nistrorlum; haec ratio est POren-
cissima, neque scio, quomodo
Colui possie: OMInEO AECUS ED
MC Cunc in ratione moruum, hi
vero in rarione densitatum, ve
volune aduerlarii, quod tamen di-
ci non porest; cum vix decupla
racio denlicarum eriplam racio-
nem arcuum dicat, VE PAECE CK
perspicua lege retractionum; quia
V. 9. mentura, Peu cario retractio-
num, radio incidence ex aere in
aquam, est fere selquitercia, eo
modo quo supra dictum eAt,
cum tamen racio densicarum, Ceu
quod

## Folio 484 — 779785487:0542
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000542.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
18
PE YSICA TR ACT. IV.
quod idem est granitarum, sic fe- angulo ABD; sed angulus DAF
re millecupla; adde quod latus
BC, in quod DC. cadic perpen-
diculariter, tangir arcum C M, in
C, de recta M C, in M; Sed (I
producantur linex CFMI, BM. Fa-
ciene angulum retractionis, vt Pa.
cer; hic enim est, qui Hc a Con-
curlu radii incidentia e retractis
acqui arigulus, quem facinne duce
cangenres decullata, est aequalis
angulo, Tub codem arcu, v. 9.
MLC, POlITO quod L sC cenerum
aECUS MC; led hoc dici non po.
cest; alioquin polica racione densi-
eacum, vel arcuum dupla angulus.
MLC superac lubduplum LCD;
IBIEUE SIE FCD 45. angulus retra-
ctionis eric 22=. quod dicinon
pocest, poluca Ccilicer ratione dens-
earum dupla.
Sed verumque Forre negabis, 1iA
gcometrice probetur; re morem
geram, id brevicer praelto; (IE aE-
515. 39 cus FC, Tub angulo E AC, ducan-
EuE duae TangeHTeS exTrema puncta
pradicti arcus; ScilicCEED, CG,
decultacae in puncto F; dico angu-
lum DF C; aequalem esse angulo
Tub areu CF, hoc cA EAC; PrO-
ducatur enim A C, in D; duo
erianoula D AF, DCF, TLIME
xquiansula; nempe habent ansutu
Dcommunem, de alrerurectu xqua-
dem; igitur cerrium DFC aequalem
Terrio DAF, quod crar demonstron-
stum; quod vero pertinet ad sccun-
aum; lc idem an suluSDAF, SIE AFL,
parallela DE, X lubdupla; dueaeur
per II, DB; dico criangula DE B,
IAB ese proporrionalin; ergO vE
DF, cA dupla EI A, ita E B, eA
dupl2 A B; IgICUE E A, AB aequa-
continet verumque; ergo non est
diplus anguli B; alioquin angu-
li D, B trianguli D A B, CAenE
aequales; addo rnum, in quo etiam
ab aduerlariis peccatur, cenerum
aecuum prioris Agurae Scilicet FD, Eis 38
CM, non esse in linca DL; quia
cum recta FD Sc chOrda arCUS, _
cum CD cadat perpendicularicer
In DE; COnCAE CeNEruM aECUS NON
ele in D L, Scd in F L.; idque in
puncto, quod dividit FL, bita-
riam xequalirer, cum angulus ie-
EEuS EDL, Cc Pemicirculi; Sed iam
2d alias rationes venio curlim.
Sexro perpecuus aeris morus facit-
lime disttaree leneam illaM, FCMa-
cemque mareriam, atque 2deo pa-
rallelarum linearum ordinem per-
curbarer; analogiam hrabes in hra-
lieu: Seprimo, lumen in orbem
diffundieur, re conttat ex dictis;
igitur per triangula, nOn PeF Pa-
Lalleloorammiata; ad de quod Cisir
quodlibet punctum lucidi, in si-
perticie policum videaeus, ab Ocu-
Lo, in quolibet puncto plani po-
Cico; haud dubie a singulis licidi
punccis, versus planum converlis,
2d idem plani punctum, eadii emie-
cuntur; hinc omnes per lineas p2-
rallelas non incidunt plano; deinde
quanta curba, quantus crimuleus.
divertorum radiorum, in cundem
Porum concurrentium; quanra di
gladiario inter lineas parallelas;vis
camen hic linearum parallelarum
ordinem leruari; alters analogiam
aqua; Ccd in hac, polca Cmili cmis-
Tione nihil nisi meram varrium co-
Fusionem video; igirur is mitui nOn
est Romachi calor, qui haec con-
les; led AD est maior AB, ve pa- coquere PODIE.
ret; ergo ansulus ADB eAt minoi
Octauo, in corpore polito, pon
ROTUIX

## Folio 485 — 779785487:0543
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000543.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L 1B. LII. DE R EFR ACTIONE, EC.
rorum sectiones, in ipla sectione
communi non Cunc eiuldem eatio-
nis, Ced maiores Pune, vel inores,
peo diverla inclinatione pori recti,
Peu meacus; igitur inde maxime
retractionum leges percurbarentur,
cum camen illaS accuratISIMaS CF-
Se manifestum (IC; Praeterea pori
Per diverlos circuicus ac labyrin-
chos cunt, ve conctar ex dictisinO-
no linea Cuccedens lecundum alie-
ram excremiratem sltieur ab alia
Priori continua, acque adco vel in-
de relilie, vel ordinem eurbaE, neC
enim penetrationem adimirres; Y.
8. TInEDFI, DF, TC, aequales,
haud dubie cum C peruenie in M.
ex D; in F, I nonaum in C pCr-
venit; re pacec: eigo in edio etiam
raco monetur cardius, quod non
adnieres: praecerea cu IL per-
uenit in D, s nondum I peruenie
in C, cerre I longius distat ab
II. quam anre; igitur linea est
Longior; sed hanc censionem non
concedis: Decimo, ve aqua per
canales an oustilIIOS MOVEEUF ve-
locius; ve paret experienria, ita
e illa materia, quae lumen Facir;
igirur in angustiore porocardius
non Auic; nullam hic prortus
disparicarem video: Vndecimo, li-
nexe illae luminis parallela v. 8.
DC, EII, non Cuncrigida, Ced
lenex, ac Aexibiles; igieur necel-
Pario inflectuneur, polita mocus
inagualicace; accipe Ailum e vide-
Bis; Eline cerre cora rario Fractio-
num mutatur; hinc facilius illae li-
nea lecundum longicudinem, per
Poros Auene ad instar anguillarum,
quam secundum laticudinem; quid
clarius: Duodecimo, cum inicios
modica porrio in porum lubeaes
non ridEO CUEXqUe CITO NONMO-
neatur; cum nulla sc adhuc prel-
So; deinde ( CF, Sr diamerer oris
Pori, igitur eora CD, oblique qui-
dem, led aeque cico lucceltiue in-
greditur; quod s in C est quidem
Pori 05, Led inTeF C F OCCUFLAE
Tubstantia corporis densi, verimque
linea CD inflectecur, e maius (cg-
entum iminas adducet: Decimo-
certio eur acenarur porius linillior.
SuI in DVE, quam dexerorsum in
DZE; cum aeque in rnam, acque
in aliam parrem latus FeSFUm INCUE-
naci possIE; (UnE eNIIM DYE, DZ F
aequales; icem CVM, OXMigieuE
nulla est racio, cur pocius II vnam,
quam in aliam parrem incurueTur;
igicur nulla ratio, cur radius ex
raco in dentum incidens ad per-
pendicularem, porius quam a per
pendiculari, InCUruCEUE: DecimO-
quarro, innumera fere alia omit-
co, quae hanc mihi sencenciam im-
Probabilem reddunt; v. 8. non vide-
Tur quomodo arCUS DL, CM SInE
concenerici, polito quod DL (IF
Perpendicularis in ED: Praecerea
cum lumini iam distuso planum
corporis densi opponitur, Ac lane
refractio, nulla camen est FaEIO CIIP
Tetringacur, cum verumque latus.
radii aeque cito planum admotum.
TaBGAC: deinde vbi mOTuS ParEeIm
arisir in denso, nulla deinde est
racio, cur in caro denuo cumdem
IOTUM ECcuperet; Dices Forte ab
ixso lumine imperum peoduci in
seiplo; igitur elt accelerarus, id-
que im infinicum; Ccd hoc aF-
sunencum iam alias in lib. de
lumine expolui; praecerca vide-
tur elle in terminis repuonancia 3
nam cum linca luminis DC
plura puncta line adhuc iet EX-
eo, rbi exeremiras C in denlom.
IsIBBDCB

## Folio 486 — 779785487:0544
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000544.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
486
PH YSICE TRACT. IV.
immera cst, illa cerre omnia aequé
velocirer moneri debent; cur enim
rna pars quam alia velocius no-
veretur, cum line in eodem medio,
ee aequalis imperus omnibus inlI;
sed hoc concipi non pocest, nili
DC intectarur, quod ipli non
concedune: Teaque exhis, et aliis
vene innumeris, concludo, PEa
iniclam sencentiam Fallam esse, ve
d illa penicus Falla, quae ex illa
deducunEuE.
Ouinca Cencentia posser esse in
scariam corum, qui lumen per
diftusionem corpusculorum, leu
maceria cuiuldam tenmissIMa CX-
plicane; non ab vllo, quod Cciams
propolica, led a nobis excogitata,
qua primo reuera alpectu non pa-
rum planlibilis (ve ica dicam) esse
videtur; vulc enim pexdicta sen-
tentia radium, secundum aliquam
lacicudinem considerari, quancum-
vis insensibilem, nec enim lincam
Machemaricam Facie, quae in rebus
Phylicis non darur, nec quem-
quam invenio, qui contradicat;
luppono aurem, ve hanc senten-
riam explicem, aera esse paulo
comprelliorem; re tractaru le-
quenti ex protelso otendam, ac
Proinde corpora quae ambietancu-
lum premere; sic surculam aqua,
de bullam cornat in sphaeras; Aam-
eam, in conum; sic aquam per
caualiculum artollic; de quibus
omnibus suo loco Fusc agemus, hic
cancum suppono.
2. Leaque Auae aqua per cylin-
drum cauum exiguum, cuius ex-
tremum os oblique sectum CIE, id
Eis. 40 est, secundum elliplm, v. 8. Per
canaliculum ABCD; vbi lincam
DR praeterorelTa est, secundum la-
ENS DE, Aeri AE COHEISHA ; aE VerO
Secundum lacus RC, adhuc Luper-
ficiei valis adhaeret; igitur lacis
DE ab aere comprello e ambience
premieur; lecus latus RC, quod
ab aercaftici non porest, quia ab
aére nOn LANOIEUE, nOn TaImEN CC-
diE HUIOE, verSIIS KEC, licet pel-
latuE In DE; quia a corpore ralIS
inpedicur, ac rerinetur; vbi ta-
men peruenie in FC, cacim linea
aqua DF declinat, leu deffectic in
LHI, _ REC in CI, nec primis li-
neis productis DF, KC amplius
insistic.
2. Dere, quod sc, cerrissimum
est, modo canaliculus sic perexi-
SunS, _C aqux Hlum TaNTUM, YE
vocame, excipiae, ac ipse cylindeus
Probe lectus lic; ratio pater ex di-
ctis; quia Scilicet CUM EOTUS aéF
admotus laceri DF, pellac silum
agux versiis CC7, contra vero ad-
inoTus lateri CG, pellar vertus EF,
CeFEE DF praevalet CG; CAt enim
DE lonoior CCi, lecundum quam
vero longicudinent, DF, et CC
accipi debeane, cerre ex iplo laplu,
vel ex dispertione aqua habebitur;
cur aurem si canalis capacior est,
hoc non hat, Facile dictu cst; quia
aeris compreli modica vis cs; er-
50 maiorem rim aqua minime
Potestmonere; cur vero cylindro
sectoinDK, aqua non declince,
nec inCuLHCEME, Patet ex diccis, quia
Scilicet aer ab omni lacere aequali-
cer pellic, scu aquam premit; ergo
ab vna parre, maiore ri non pol-
lec, quam ab alia; igieur nuIl4
Praeualet.
3. Si corpus, quod tdesse il.
nem fguram induere potest, in
longum ducatur, tiguram cylin-
dricam induer; quia scilicet aer
compressus corpus illud sringic, ac
Supert

## Folio 487 — 779785487:0545
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000545.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
L 1B. III. DE REF R A CTEONE, RC.
Tuperkciem cylindricam inducic; (IC
virrum liguarum in longum du-
ctum; sic Gluren, caleus liguatus,
rliginola quaedam; Iinc, li aer
quognoversum ambiae, FgLLaI
Sphaericam inducie; li accedat gra-
vicario aëris, inaegualitas raricacis,
_E IIOCUS AnacerIA TUETUM CFUM-
penris, conicam, ve videmus in
Ramma; si demum nulla habica Cx-
cremitacum racione, corpus humi-
dum in lonoum ductum lc, cytin-
dricam: cuncta haec Fuliuis expli-
cabo luo loco, cum de aëre.
4. Si lumen COTDUS TenMISMIMU
eec, per cylindros diffunderetur
hoc est ab aere compreslo, cylin-
drica fgura lingulis radiis induci.
tuE, tirc ip(I DCL POEOS X CaNITATCS
permeene, sine, re verius clleE,
si aliunde hec hypochelis consta-
rec, iptum aera diuidane, de (VF
Ita lOgHAE) PCHCErCME, COFEKC IIO-
do, quo halirus per medium aćia
aCcendie; hinc linguli radii discre-
ei mirifica Cubrilicare PollenE, VE
Facilius permeare postinc; alioquin,
A COnEinui eNCHE, TENVISTIIO COF-
Pori aer plurimum selilteret, ve
Pacet; nec ablurdum dictu est, in
hrac hyporheti. lumen per Fadios
continuoston dittundi, licer enim
Tensibilicer continuum lumen elle
videatur. nihil camen obest, quin
dici queac, in hac scilicee hypo-
cheli; etse discrecum; analogiam
hrabes in halicu odoritero, aeri ad-
MIXtO; qui cerre ContInLUS nOn
est, icem in vino, cui aqua ad
mixca est, parces enim vint conti-
nux esse videntur, licet rene-
ra continua non line; itaque si
lumen estet corpus, singuli radii
estent discreci, iidemq; Cubcilissimi,
cylindrici demmum; nempe illis ab
zere compresto ambience; hoec F-
Sura IIdUCIEUE, PeF NUMI. 3.
5. Radius obligue cadens, ex
raro in dentum, reFFingIEUT ad per-
pendicularem, iuxea hanc hypoch.
lic enim, v. 8. radius Cubrilissimus, E1g. 42.
idemque cylindricus ABDC, dico
quod in hac eadem hypocheli, sc-
Fringi debet in CG, Hoc est ver-
Cus perpendicularem; quia Ciim
2b aece in cylinarum FOEHCEUE, aF-
que aer secundum torum ambicum
Premens: pellat per lineas parallo-
125 plano OPI, V. 9. (i alLLMAELE
punictum O, dico quod toca vis
aeris prementis O, exerirur per
lineam ON; licet enim aër vellat
CEiaI pEF RO, SO, cOca viS ta-
men colligitur per ON, VE PaTCE,
ex doctrina nOlEra IOEULII; LIX-
1o licet per SO in cylindeum EB,
globus incidat, mocum imprimie
per OIY, quia eA diamcrer, iclpon.
deis puncio contaccus; hoc polico
EOEII SCGIENEUM FB InCUEUAEI
non porest; quia cum abHI, ee ab
O, ee ab aliio omnibus punctis, vis
aequalis incumbat, non est porior
FaTIO, CUIL IN VHO CUTHETUE, quam
in alio; 2c vero in lingulis punctis
Scomenti F C, pellit aer per l-
neas parallelas FD, et cum a0 alio
larere oppolico, vis aequalis non
relpondcac, praevalee hand dubié
ris aeris pellenris CF; vnde Fa-
dicms inflecti, aeque incuruari ne-
celle cst, V. 8. In C FLGI, VE CON-
Aac Cx num. 1. igicur radius obli-
que incidens Cx raro in den(UIm
versus perpendicularem retrinoi-
tur; haec rario exprincipiis hn-
plicissims educitur, polira Ccilicet,
Ted non data hac hyporheli.
6. Radius obliguius incidens ex
eodem raio, in idem denlu, M2-

## Folio 488 — 779785487:0546
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000546.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
PEYSICA TRAOT. IV.
eis incuruatur, id est, maiorem aere compretto adducieur, V. 8. Fig. 40.
facit angulum refractionis, idque
iuxca praedictam hypoch. sint enim
duo radii A1s, d ID. quorum hic,
obliguius incidat, cerre eo maior
elt incuruario, quo maior est aëris
compressi, pellencilque latus radii
vis; haec enim caula cst incurua
tionis; sed eo maior est praedicta
vis, quo maius est laceris Legmen-
cum; cui admonecur, vel in quod
incumbic. acqui eadii FD peaetacum
Cegmencum maius ett, quam radii
AV; quis enim non ridet ZC, nam
Lemicirculus diametro CD ic per
CFZ. D, maius elle FC; IOIFAE F2
dius TD magis incuruacur, quam
AD: adde quod minor est copia
corporis, Ceu materia, in qua lu-
men dittundieur, in radio obli-
quiore, incidenre in camdem ba-
LIm CD, re patet; licet vis motus
non crelcat, ratione minoris mO-
lis inmobili; quia eadem copia,
Ceu quantitas praedicta macerie, in
angultiores poros medii densi in-
eruditur; led canrum racione ma
ioris pocencix applicaea, maioris
inguam exconsiné, ve ainnE, nOn
incenliue; maior enim vis aeris
comprelsi admora elc. etiam (up-
polica eadem basi CD; PorrO hxc
Segmenta, quae lunEre porriones
aeris applicaci, facile haberi pol-
TUnE, S Cuper dinmetro CD, du-
catur Cemicirculus; erune enim vE
Subrenle ducta a puncio C, iuXta
quemliber anguium incidencia,
quod cancum indico.
7. Radius retractus iuxta hanc
hypoch. nunquam concurrie cum
perpendiculari; lic nunguam aqua
ex canaliculo oblique secto erum-
pens, per lineam perpendiculariter
per CL; alioquin vis aeris com-
in lacus camaliculi cadencem, ab
pressi ellet intinica, ve paree; hinc
etiam in hac hypocheli, bene osten-
ditur, quomodo in linabus, mmen-
Cura retrationum accipi polsit,
quod cerre eodem modo; proba-
cur, quo diximus Cupea PrOp. 43.
Ced hoc adhuc melius, idque geo-
merrice demonstrarue. cum enim
relupra dictum est, vis motuS aeris
prensencis, sic ve portio acris ap-
plicati, de hec, ve legmentum la-
reris, de quo lupra, sic L. A, balIS. F18. 12
radii, sCL F duula; Sinc duo Ce-
micirculi LOT, LNA, X qua-
dtans ALF; sinc r2. ii incidencixe
LO, LP; vel porius latera radio.
rum, quorum balis L. A communis
Sic, quae lic eriam communis sectio
mediorum; lInE AR, AS, latera
oppolira parallela, angulus OLI
(IE 45, _E PLT SE 30. haud dubie
angulus RAT est aqualiSOLT; X
SAT, aqualIS PFF; produCaEuE
RAI, icem SAR, anguli oppolici
Cune aquales, VE patet; BInE RB,
TC; AIE AFL, v. 8. radius retraCtUS,
respondens AR; e AO retractus,
relvondens AI: sine etiam OF,
TID; CeFEE VE LO CA ad LP, ica
LH, ad LM; Sed L. MI est aqualis
BIE, _ LHI aequalis CI; ergO VE
LP, ad LO, ica EB, 2d IC; SIE
AUEeM VEKB, ad FID, ica IC, ad
OE; cric criam ve RB, ad TC, ica
FID, 2dGF; ergo criam vE FID,
2d OF, Ita ZIL, ad OZ; si enim
tocum est ad tocum, re reliduum,
ad reliclumm, eriam erir re ablacum,
ad ablacum, ve constat, sed XFI
CAt mencura accellus radii AK, ad
perpendicularem; et ZC, mensu-
ta accellus radii AL; igirur est ef.
fectus ris morricis aëris applicaris
488

## Folio 489 — 779785487:0547
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000547.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 97 lines, status machine
Fi8. 40
F18. 12
1M3
Ca
L. IB. YIE. DE RREFR AC LLONC, _L.
vE Caxea dictum ett; sed vis morrix
aeris applicari radio R A, vel OL, CR
ad ricm applicatam radioSA, vel
PL, VcOL, 2d DL; vel vENL ad
AIE; Eed vE NIL, ad NIL, ita TC, ad
HB; Vet CE, ad FID; vel GZ, ad FIX,
ergo eadem caularum e efectuu
proporrio: vides quam recté in
AaC ByBOTH. IMIEMFUITA FCFractiONU
demonstrerur, ex quo criam habes,
radium retractum nunquam cum
Perpendiculo COnCurrCEE.
8. Duo medium nouum densius
est, daro eodem angulo incidentiae,
Bene ortendieur, quomodo (IF Ma-
ior angulus retractionis; quia cum
pori corporis densi line anoustio.
res, guam rari, Cubtilios inde red-
dicur radius luminis; HINC MMaIOEO
vi ab aëre prelio ambience InCUT-
RaEUE; Ac per canaliculum angu-
Stiorem, agna alcius arcollitur, ab
eodem aëre preslo, ve iam Lupra
indicanimus, et fusc ac ex protes-
E0 eract. Sequenti explicabimus:
Porro non porest esse cadem pro-
porrio refractionum, qua densi.
cacuim, sine mentura retractionum
in angulo, sine in linu anguli re-
Fracti accipiatur, ve paret ex di.
ctis; nemipe refractionis mentura
crelcere non porest in intinicum,
Fecus verorario densitaEum.
9. In hac hypoch. benc expli-
catui, quomodo radius ex denso
in carum oblique incidens, inCur-
vetur a perpendiculari; sic enim
18. 47. radius CO retractus, ve dictum
est (uPEa; PFOduCaEUE In LLR, SIE
EI7 perpendicularis in y RE, cerré
cum aer ambiens premat rancum
radium, per lineas parallelas Fl23
PeF nUI. 5. in Ceomento C7, di-
strahie radium aec adinocus, nec
2b alio OpPOLITO rCLIHCTUE, VE Pa
20r.
cec; igitur inde radium inCurIALI
necese eAt, V. 8. in CML; quod aI-
tem GL. Sic parallela DB, coden
MIodo probatur, quo Tupia p. 44.
Finc etiam lequitur, radium per-
pendicularem nunquam refringi.
20 Vides quam Facilé in hac
hypoch. cuncta explicentur; Fal-
tem lonse facilius, quam in aliis
omnibus, qua luinen corpus esse
Lupponune; iildem eamen argn
mentis rejicieur haec sententia, qui-
bus Cupra, Cuo loco, lib. Ccilicee
de lumine, illa hypochelis, quam
Supponie, reiceta est, quae hic non
repero, led iis rantum aliqua sIn-
gularia subnecto: r. cum radius
e medio liguido raco, in liquidum
dentum incidit, nullo modo je
Fringeretur; illa enim causa InCUE-
nationis abest, Scilicet aer pret-
TuS, aG PFCIEHS; V. 8. ex vinO,
in aquarm; nec est quod aliqui di-
cane, huiulmodi corporibis po
ros inelle, aëre plenos, quod cer-
te dici non porest, ve iam lape
dizi, e EuCuS dicam eract. CequeM-
ti: diceret aliquis nullo sensu pro-
bari posse huiusmodi incuruario-
nem radii oblique incidentis ex vi-
no, in aquam: Respondeo equidem
insenlibilen esse praedictam incui-
uacionem, propter minimam, aquam
incer e vinum, denlicaris, Cen gia-
uiratis difcerenciam; aE A Frustum
cryscalli in limpidam aquam im
mergas, praedicta radii incuruario
Tensibilis crit.
15. Seclia Lal ex eo ducieur,
quod poriin corpore denso angu-
Aiores non sinC, quam in Laro;neM
De lic corpus, vel ex cylindris, vel
ex (phaerulis compolieum, haud du-
bie S maiores sint sphaera, vel cy
lindri, pori maiores TunE, _C COnErA
189

## Folio 490 — 779785487:0548
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000548.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
P H YSICE PRACT. IV.
hi minores, si sphaerae, vel cplindri inera vierum RL; Iccundo refra-
WInOTeS LUNE, VE COnAAE ex CiCO-
metria, ex cgo iam alias demonstra-
ui; acqui live pori maiores (InE, (I-
ueminores, eadem materia, vel
corporis, vel ponderis quamritas,
Leu porrio maner; igirur cadem gra
nicas; igicur ec eadem dentras;
igituE maior, vel minor densicas à
Poris non cst; led li pori ansustio-
ies lune, maior est retractio, ex
Peaemissa hypoch. igieur ciera mu-
cationem densiraris est refractio,
quod dici non pocest.
12. Tertia rario inde pecirui,
quod in hac hypoch. eadem esle de
Deac proporcio retractionum, et
densicatum; cum enim maior den-
licas, iuxca hanc hypoth. ex angu-
cioribus poris peratur, e cum Lub-
rilicas radii angustiis pori congruat,
denique cums vis motus crelcat, in
ea proportione, in qua imminuitur
mobile, igitur in cademt propOr-
tione. cadius incuruatus, vel ietra-
ctionis efectus sequieur; igieuE RI
sic dupla densicas, erir quoque du-
plo angultior porus; a duplo (ub.
Eilior cadius; X dupla vis efectus;
duplus demum retraccionis effe-
ctus; sine in angulo, vel in arcu,
Cive in Ciru TumREuE; quod CCrEE
omnibus experimencis repugnat,
ve constar; omicto alia aroumen.
ta, peaecer alia in lib. de lumine
Fuse expolica, cum haec ad pea-
mictam lypochelim descruendam,
Cufficere videantur; Ve aurem tO-
tam rem retractionis ob oculos
Donam obiter, certum est,
T. Radios secundo Fetractos, ire
deinde, l verimque producaneur,
Parallelos luis angulis incidenria;
v. 9. H9. 33. Sc AR cadius incidens
ex aere im vicrum; priim D LeFLa GCHS
EtuS LHI, ex ViErO emerGCHS, PrO-
ducatur in HIB; eric parallelus ARI,
QIIA LR, SI CMMCTOALE CK VIETO, Le-
Fringicur in RA;igitur retractus in
LII, cum angulus refractionis LILY
Sic aequalis angulo AR co, eA Paral-
lelus radio incidentix AR.
2. Omnes radii secundo retra-
eti terminantur verimque producti
ad IdCI CEHEPUIM, INFEACCHEFHI FA-
diorum incideneia; (IE CHII CCN
trum radiorum incidenciae A, lIE F2-
dius secundo refractus L FI, produ-
ctus in B, sic alius incidentia BP,
ducatur BF, Pacallelus AP; d rbi se-
CaF DL, ducatur PH, hic est primo
reFraCtuS, e PIE Secundo reFiaCtUS;
nempe oculus excipiens secundo
retractos ridet eos ab codem pun-
cto, seu cenero prodire.
3. Ilinc habico vno angulo Le-
Fractionis, habentur reliqui; nem-
Dehrabico uno anouloretractionis,
DUIEA LRK, habetur LB paraIICl2
AR; igitur e punctum B; igieur da-
to quolibet alio angulo inciden-
Ei, pITa APO, ductaque DF pacal-
lela APO, haberur punctum _;: gi-
eur _ radius refractus PH: igicur e
angulus refractionis HPr; Pari io-
do quilibet alius haberi pocest.
4. Flinc ve cangens vuius anguli
incidentia ad cansencem angulire-
Fracti, ica cangens alcerius anguliin-
cidencia ad cangenrem lui anouli
retracti; v. 8. lc angulus C AR, vel
MRK, a cangenS ilLIHS MK, SIC an -
GuIUS ECFFaCtUS MRL, d illius ean
gens ML; licalius angulus inciden-
Eia C AD, vel ZP7, _ an g1lUS FC-
Fractus LPF, cangens huius TNI il-
lius vero TL, cerre ve MIK ad MIL
it2 Fγ ad THV; naI VE MK ad NIL,
ita RML ad VBt ; ita AC ad BC;
MAr

## Folio 491 — 779785487:0549
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000549.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 93 lines, status machine
L. IB. TII. DE RRE ER AOTIOHE, QEC.
nam AC alTumpra est aequalis RNI;
ee cum BA SIC aequaliS R V, erit
BC aequalis VMI; Pari modove T
ad TH, ica DF ad 3T; iCa AC ad
BC; quia BA est aequalis PT; IOIEUE
ee BC aequalis 3 F; IGIEUE VE NIK
2dMC p ica T3 2d TII; isieur re
tangens anouli incidentia XC.
5. FLInC nOn CA ve SinUS arouli
incidenciae ad TIMMIM anoulI FCtIa
cti, ica linus alcerius anguli inci-
dencix ad linum anguli retracti;
sinc enim iidem anguli, qui Tupia
Y. 8. MLRK incidentiX, _E MRL EC-
Eiactus; sic quadrans MR 4. dC pFO.
inde VO Sinus anouli MRK, X P.
SinUS anOnlIMRL, CCFEErEMK ad
VO, ica ML adVT, e ve MR ad
MIL, ica VO ad VT; ica v 8, 2d
e. Z3 P. Q est maior VT; IgieUF
maior cst rarIO MK 2d ML, quam
VO ad p. Q, isitur tangentis ad
tangentem, quam linus ad linum;
SIE AUEeM V. 9. MIK dupla ML, criE,
M L cangens anguli grad. 40. 54.
cuins linus  9 eric65474, carum
Parrium, quarum linus torus est
200000. V 0 86603. est ctiam
F~ cargens ansuli C AP, grad. 45.
nimirum 100000, cuius linus eAt
70712; CAt porro T y dupla FII,
IBIEuF TN 35355, tangens anguli
BF. 19. 28. Cuins LInUS CC 33326.
Sed re VO ad py, id cst, 86603.
2d 65474. IC2 7071+, Id CsE, LIMIS
anguli TPO, 2d5345b; igirur ma-
ior est rario linus anguliz tT 2d (i-
num anguli TPNI, quam SIF VO ad
et  ex quo eriam hiypochelis Cat-
EETTANA CEICACIEEF FCFUIEAEHE.
6. FTabIEO CCHEEO COMMUHI FZ-
diorum secundo refractorum, 
Consegneter anoulo refracto, Facilé
altionari porest linea curua, in qua
lumen aeque incenlum etti r. 8. CF in
A5. 32. cenerum praedictum Z, 8c
radius secundo refractus, vrrimque
productus Z9, SIcBA Ccgmentum
medii cari, e BD seomentum medii
densi, quod in medio FaNEIIM LaEO
FOEaM BE OccUPaFCE; etiE in D Cum
micas linex curuae quaelica; HE eius
dem radii Ceomenrum in medio ra-
EO AD, in deNIOVeEODS, SIE AC
obligue incidens aequalis AD, Fefra-
ctus in OR; allumatur OF aequalis
Ds curua ducieur per punctuF; p2-
ri modo alia puctâ haberi pocerur.
7. Tlinc habica semel praedicta
curua, cui eorum lumen eeque in-
cenlum inest, quod. luppolito eodem
medio, inesset arcui circuli E O M,
v. 8. ABMI; Facile demOnSEAEUE, PFO-
Peer quid hac refractio;nempe si di-
rimantur media ascu quadrantis
By, lumen, quod inesser arcui FC
Suppolito eodem medio, inest arcui
DC, aque incensum; ex si diriman-
tur media linea B AL, aECUI CUTUX
DOME aequali aceni DC; Led DB est
maioEDO; CIC igIEUE V. S. DF, Xqua-
lis DO, inde necelTario LeqUiTuL, F2-
dium AC non produci in B, Sed
Frangi, seu curuari in F.
8. Nec dicas, hic commieri vi-
tiolum circulum; nam RaCuO PFI-
mum de re, quod liciid est, quod ra-
dius transitur, unde habetur cen-
crum Z _ quod 2d curuam DBNI,
terminetur lumen xque incentum,
quod, suppoliro codein medio, inel-
lec arcui F. OMI; de quod dicta cur-
ua sc in eodem medio cum arcu
DO, his poliris, lumen aque inten-
Cum in codé medio, (upponit aequa-
lem eiuldem medii menturam, Peu
guanticarem; isirur leomentum eur-
Ux DE; cui lumen idem e xequé
incentum inest, quod inester aEcui
DG, Si aecus DC L dirimeree praedi-
224
Cl2

## Folio 492 — 779785487:0550
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000550.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
PMYSICAE TRLCT. IV.
eta media, arcui DC aequale esse
debec, V. 9. DF; nam DB es maius;
ruderadium AC, in G F curnari,
necesle est.
9. Duomodo vero lcomenta ciul-
dem radii in diuersis mediis Ha-
beantur, ad doctrinam Polidorum
perrinet; nempe cori radijimmer(r
diuersis mediis, Cune in Luberiplica-
ta denSIFaEUM, Ccu ponderu PCF-
mucando, v. 9. aer si millies rarior
aqua, idem radius in aëre erit de
cuplo lonsior quam in aqua; quan-
do vero ciuldem radij alterum lco
mencum aeri, alcerum aqua relponn
dec, per loca Tolida res definituE,
coonica rarione denlicarum rerius-
que; de quo jam Cupra acque siC
de retractione line lariso.
PROP. ZLTX.
Refellitur sententia Cartesii, cirea
suminis reftexionem; Dui cum luppo-
Mac, lumen nihil aliud esse nisice
nuissimae maceriae morione, optimé
Tane explicar, cur lume retlectatur:.
tic enim corpora ab obice duro re-
Recti videmus; ac vero cur lumen
resectaeur secundum anoulu, aqua-
tem anculo incidentia, licet demo-
Strare videntur, mminime camen de
TBONFEFAE; Lic enim inguit cieculuS
352 43. BDFL, centro A, Sic radiusinciden-
ciae OA; haud dubie moruS per OA
parricipar demoru per OP, DMLi LIE
aurem obex in BF; hic cerre impe-
dIE MOTUM PeF OD, HON VeTO PCF
DM; ioieur cum in eodem nedio
movearur mobile, aque ciio mone-
bicur; isieur a quali cempore, quo
deCHEriF O A. decurrer aliam liBe2IM.
aequalem; led eo rempore, quo de
currie OA, aCQUIFIE MOEU OM,
aequalem PA; isitus eodem tempore
aecurret AL, aqualem AO, _ MI,
quale. P A; mas accip c st vis qu0d.
liber aliud punctum, in peripheria
LF, V. 8. HI; licque AII radius relte-
ZuS; equidem est equalis AO: sed
TFT es maior OM; Cum camen eo
tempore, quo aequalem OA decuL-
ric, aqualem OM acquirere debcat;
quia ob ex BF nihil Facit ad motum
per OM, hoc est nec impedie, nec
iunat; igieur aquali cempore acqui-
sicur ae qualis OM; Ced est cantuim
MI, cerminata Scilicet ad periphe.
PIaIM LF: in hac sencenria, multa
displicent, de efticacirer refelli pol,
Cune, iuxca doctrinam moruum.
2. WIOcuS per OA Porest esse
Simplicissimus, non mixeus; v. S. MO-
tus corporis grauis deorlum, in
Planum horizonci non parallelum
incidens; vel morus cuiuslibet COF-
poris innacantis humido;igitur ma
le dicitur esse mixrus.
2. Flic motus porest ee mix
FUSZ NON FanEUE CK CdP, OM, Scd
etiam ex innumeris aliis, re patet,
Ced haec iam supea expotui; quare
amplius non hareo.
3. Mocus per AI eam eAt mix-
EIIS CX INOTUPEE AML, _ AR, quam
TOTUS PEF OA, CXIMOTU Per OP, X
OM; Ced rnde hic nonuS InOEUS peF
AML; dices esse nouam determina
tionem, quae ett ab obice, cum
eodem Ccilicet moru, vel inPeru;
Ced cum sir aequalis priori, Per OP,
cur porius vna praeualet, quam alia
immo vna destruie aliam, ec 1OcuS
Per AR esse debeter; nam perin-
de Se hrabet hic morus, aeque 
ex mocibus per A. Y, AM, AR con-
Saret;  vero dicas esse maiorem
per AM, necellario venies ad du-
plam rarionem, ica VE AR lic au-
pla AM; cunc enim perinde le
hraber hic nouus MOruS, acque
_ ex moribus per AY, AR, AB,
COMCaTCL,

## Folio 493 — 779785487:0551
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000551.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
L. IB. IIE. DE R EE R ACTTONF, _C.
Constaret; nempe exmocibus AR.
AV, AE AF; _ CZ AE, AK AE nC-
CCHaFIO IOTUS AI; e AXC Cl IBCFA
eu pura mocus rellexi doctrina
quam libo. 6. Fract. de mOru Cx-
volui.
4. Fallum est, quod dicicue,
Obicem nON aUZeTE MOTUM PeE
OM; nam co iplo quod, OTuS
per OP impedieur, et linea OP
QuaI addUCIEUF VCEFUS OMI, EHNC
Certe creleic dererminatio per OMI,
ita enim refecti porest radius OA,
ab obice A, re morus Aac per AFI,
quod ex doctrina mocuum, loco
citato tradica, perspicuum est.
5. Ybi cancim cAE vnuS MOTUS,
vnatantum est determinatio, quae
licet expluribus relulror, illa ca
men amplius non lune, roi icta cs,
e perinde se habene, acque ( nMM-
quam fuissene; igitur Licer mocus
per OA, GIE ex moribus per OM,
OP; vbi tamen est morus per OA,
non es amplius decerminacio per
OM, OP; igitur cum ob ex nO-
uam cancum decerminarionem aF-
FeraE, ex hac e ex priore nona re-
Tulcae; lcd prior ese per OA, vel
AF, nOna PeF AL; isirur hae duce
cales esse debene, rerertia per AI
relulcer; quod cerre re Aat, debet
prior elle ad nonaim, Ve AF, ad
AKE, xequalem FI, ex quo criam
Sequitur, MII esse aqualem VO:
icaq; hoc modo, de non alio proba-
tur, moru recterum tieri per angulos
requales angulis incidentix; polita
Ccilicer reliltencia intinita, in obi-
co. Ceu corpore rehectente, FID
quo, necelle ekt, in radio perpen-
diculari, decerminarionem noiam
esse duplam prioris; in aliis vero
angulis esse ve duxlam sinus anou-
di incideneia, ad liruT EOLM:
458
consule lib. 6. Fract. de moru: Elis
adde alia omnia argumenta, qui-
bus alias probatum ese, luImem
non elle COEPIS.
PROP. L.
Refellitur sentencia cuiusdam
recentioris, qui vult, mobile, a
corpore reflectente, per eamdem li-
neam, quantum est ex se reritei;
v. 8. lc mobile proiectum per li-
neam OA; in A OCCULEAE ObCK;
Hic quaedam reactio obicis, in mo-
bile impactum, qua repellirur per
camdem AO; Sed quia non impe
dic morum verlus AF, reflecerur
in AE, ve Scilioer acquirar ME dex-
erortum, rancumdem Ecilicet, quan-
cum acguisiuilter,  Cublaco obice
camdem lineam, veque ad F., 1O-
Bile decurrisset; ReC CNIML MIOEUI
dexerorsum impedic obex, sed can-
cumm mocum deortum: lxec len
centia cum Tuperiore Fere conne-
nie, quare iildem fere argumentis
setellitur; quia tamen aliqua lin-
sularia habet, longe improbabi-
liora, paucis racionibus eam refel-
lendam esse pucaui.
. Planum reflectens nullo. 10-
do asir in mobile, quid enim in
mobiliproducerer; imperum in
quies; sed quomodo heri porest
ve ober producat impecum, que in
Pe non haber; deinde hoc repuOnAE
eori doctrina moruum, quam lin-
sulariciactaru expotui, de cerris
principiis firmani, quae hic nom
cepero; tu E1. vis, contule.
2. Prarorea licer ob ex mobili no-
uum impecum ipeieree, HOn Ea-
men per lineam AO, Ced per AI
li enim slobus tangar punctu
A, de in PunCtO contactUS iim-
DEruS prOducatuI, cerre monebitur
PEt

## Folio 494 — 779785487:0552
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000552.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
P AL ZSIC AE YR, A C F. IV.
Ber eam lineam, quae a puncto si lumen corpus clfee, aequalitas
contactus, per cenrrum globi du-
cirue, ve ibidem octendiimus.
3. C UM MOCUS pEE OA, SIE CIM-
plicissimus, ve constat ex dictis;
impetus, ab obice, mobili impa-
Eto impreltus, vel el maior prio-
re, vel minor, vel aequalis; mi-
HOF CsO nOn POFCKE, nisi OBCK CO-
dar; nec maior, alioquin per eam-
dem AO rediree mobile; nec aequa-
liss alioguin lctorer in A; hac omnia
ex eade mocuum doctrina costanE.
4. Deinde CAO CUI MOT peF
AO, qui est ab obice, sic alius
PFIOE, PEF AR; CCKFE CX MOTU PCF
ARL, AO, TOLULEAEMOTUS PeF AMI;
Dices mOtum PeF AO, non CRC VE
AO, sed re subduplam AO, rnde
nececTario lequituE mOTUS Per AI,
Vel DEF ANI; naM CX MOTU AR,
AX, relUlEaE MOTUS AN; pari
modo sic radius incidentia Y A; sIE
AS Subdupla AZ; Cx mOru AB, A8,
rClULCRE MOTUS AZC; acqueita de
Cateris: Relpondeo hoc verisi.
mum elle; led profecto planum
reflectens non remirrie mobile per
AO, Sed per AL, ve iam TUpI2
Ostentum est: pFXcereZ quo mobi-
le plano obliguius incidir, mino-
rem ictum inflioir; igieur ab eo
minus reparicur; ioitur si reactio
Obicis peF AY, AIC VE AN, CCPEE
Per AO nON CrIE VE AX, quae lup.
ponitur aqualis As; sed in mino-
rC pFOpOITIONE.
5. Si obex nonum imperum im-
primie mobili, cerre mobile velo-
Cius moruresexo, quam directo
Feretur, quod omnibus experimen-
angulorum reftexionis e inciden-
rixe ex iis caneum principiis de
monstrari poree, qua loco citato
IaCta B AFIIDAEZ FUCFULIE.
PROP. L. I.
Refellitur sententia cujusdam re-
cencioris, qui vult. lumen disfundi
per lineas varallelas, sccantes ad
angulos rectos larera radis; EIXC
Cententia ingeniose quidem excosi.
tata est, led quia mulea continet,
Quae dOCtTInA MOEILM FCPUOMANE,
illam hic brenicer retello, quod
artequam tiac, breuirer guoque ex-
ponenda est: sit planum reHectens
EF; Sic adius cum Cua lacirudine Fis:44.
ABGFI, difuLuS per linCaS PaFaI
lelas OK; haud dubic exEFEMIFAS
C, qux primum in obicem im-
pingitur, resilie, dum alia R aeque
velocirer Puum iter prolequieue;
quod Aeri non porest, inquir, nil
centrum linea HG, Scilicet MI.
cum nec deortum ab extremitate
K, nec turtum a G Ferri potL, ris
enim equalis verimque est, pet re-
EEaIM MNT, Par allelam CFI necel-
TaTIO FeLEUE; C vero per areum OL;
S R, per arcuM aequaleM RFL;
inde AE, lineam GR eraduci in IEI;
_ cum II non seliliat per arcum
FIK, quod prior mocus impedie,
cerre segnitur radium LIIDC, in
quo sibi semper parallela est: quod
autem anguli CHIF, _ AHIO sInE
aquales, Facile probatur, eum
enim aEcus IO, REI sinc ae qualCS;
_ linex RG, TH; eciam aequales;
icem anguli KIII, ROL; irem CFII,
eis repuOnAE; quia cum primus RGB, Cunc enim recti, quibus si
iIpetuS NON deLEFIREHE, _ nOnnS detrahas aequales KOI, HHII, (u
addacur, reerque simul mobili re- pertunt IOB, COK, sequales; led
lociorem mocum conciliar; iesque DOF, et AHE lunc aequales; isi
FIt.

## Folio 495 — 779785487:0553
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000553.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
eflB141
L 1B. IIL. DE R EFR AC ZIONE, QC.
CuE A IOB, _ CFIK, qui Xqua-
les lune, derratas, Superlune
aequales CHIE, BOF, vel AIIC.
I. Hlaec Tententia non disticilé
retellicur; quia cum linca RC di-
rigatur in Cuo OTu à CenETO OTa-
uicatis M, cerce non video, cue
centrum grauicaris M Cuum iter
per lineam MO non prolequatui;
nec enim accollitur ab excremicare
C, nec deprimitur ab alia H; nem-
Pe licet punctum MI pex MO mo-
ueacur, postune adhuc Legmenta
MtO, ME circa iplum M in orbem
volui, ve ridere est, vel in olobo,
vel in cylindio, vi propria oraui-
caris delcendence, immo licer pun-
etum MI Curlum a C; X deortum
d R Feratur, Praeualebie mocns
deortum; quia iam proprio mOtu
deortum FerebaLuE.
2. Vbi exLFCMIEAS R Becuenic
in EI, non video, cur non reLIlIAE
per accum FII: dices, non porcse
xelilire per arcum LIK, HIII exEre-
nicas L per aEcum LC delcendat,
quod feri non pocest; quia iam
iorum haber versus R, qui camen
a concrario mocu impedicur; igi-
eur in hoc siru, veraque extremi-
EaS IaICE, igicuE in HOC SIEU eO-
HCEUE; Sed CONETA, nam (I L _ FI
in neurram parcem volui amplius
GMEHME, igieur cora linea immobi-
lis manee, nihil enim cA, d quo,
Der radium EID, moveri pot:
deinde cum cenerum grauitaris per
MINprius FCFECEUE, Per camdem
FererUI, licet TIL ampliuis nON
voluacur; quid enim hunc mOcum
irpedic.
3. Alix linca, gnae Cubseguun-
EUIE, ipSam KC, ec praemillaim re-
uolutionem impediine, VE p3-
rec; inde cerce coca res rehlexio
nis curbareeur, ne rideo, quid ad
hoc reponi potsit.
4. Cum linca OK non sIc rigi-
da, Led Aexibilis, re supradictum
es, non video, cur non inflecta-
tur, vbi extremicas C in obicem
impinsicur; unde eriam perlpicuum
est, praemissum retlexionis effe-
EFUII AOM SCqUI.
5. Nihil obstac, quominus xX-
dius incidae per lincas parallelas
OH; quo posico, rehlerio rocte
ACret; nam cenerum granicaris O.
quod incidit per lineain MO, ee-
Recteretur per lineam OHI, ee tune
nulla HC revOlUtiO; _E VCTO, nON
est dubium, quin in illa hypoche-
Ei, quae vule, luminis diffutionem
ticei in globulis Cubrilissimae ma-
ceria, Feexio facile explicetur;
Ced hic non est quaestio, de vero
reflexionis modo, led cantum de
illo quem hactenus reieci.
PROP. LTF.
Resterio luminis non fit a primae
supersicie speculi; ElIC CuppOnO
veram, Hoc est nosrAI, qUX COM-
munis est, luminis hypochelum;
qua luppolica, probaeur prop. qui2
vel in prima Cuperticie lumen reci-
pieur, vel non recipicur: sI pri-
inum, nulla est rario, cur in se-
cunda, qux immediare lequieur,
e quae ciuldem nacura est, nOn
recipiatur; si enim rua capax est.
huius Formae, seu qualitaris, cur
non alia; si vero non recipieur.
igitur a corpore diaphano nOn Le-
Recteretur; si enim luminis inca-
Pax est, nihil prorlus facie ad lu-
ininis diffusionem, et perinde Ce
habec, aeque si vacumm, vel inanc
OccuEreTeE, quod cerce nullam et-
Aceret rectenionem: Dices lumen
et

## Folio 496 — 779785487:0554
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000554.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
P A ZSTCA Y R ACT. IV.
ese calis indolis, qua se se in aliam
PaFEOI COMMeFEAE, i aliquam reli-
Stentiam, versus primam oftendat:
Relpondeo non videri, in quo
praetaca incapacicas consistae, nisi
Forre in opacicare, quae cun nihil
dicat, nisi mediorum diverlicarem
II denLITAEe, dE PALITALO, COFFE MI-
hrit aliud efficie, nils radiorum Fra-
ctionem, non vero reflexionem:
PEAECFCa PTOBAEHE PEOD. CX CO
quod rircum crasius plus lucis re-
Aectat; minus vero, quod ert tub-
rilius; acqui Ci à prima luperticie
rehlexio Aeret, crasendo vel Lub.
cilicas vieri ad rellexionem nihil
penitus Facerer: Dices Forre ali-
quos cantum radios a prima (uper-
ticie reslecti, non omnes: Relpon-
deo cum eorum, qui a prima
SEPeTACIe HON FCACCEIHEUE, CCKTa
lic caula, certumque principium,
Coruim vero, qui a prima FANEIII
Superticie refecterentur, nulla ra-
eio allignari possic; denique cum
certum lic, aliquos a prima luper-
ficie non redecti, incerrum vero,
aliquos ab eadem refecti, cg0 cer -
ce temper dicam, nili aliud politi-
ne cuiceris, nullum radium a pri-
ma superticie reflecti: Praeterca
cum ex aqua in vierum, vel ex vi-
ero in aquam radius incidic, Par-
eim retringirur, parrim reflecticuri
aequi alcerum medium diversum
cantum est in densirate; igitur cum
nam de punctis rerra dubium est
Fractione intrortum subie, si obli-
que incidat; ioitur ab illa primia
Tuperticie non refectieur: _E vero
ex iactis libro lingulari principiiss
de opaco et diaphano, praemilta
propolitio ea Facilirare intelligirur,
qua nelcio un maior else potic:
nempe omne corpus est luviectum
Dro quo vide prop. 157. lib. de
elementis; igitur radius luminis
ex medio in medium cadens, in
hoc Lccundo recipitur, liue sIC FI2-
aio lvenon; igitur ab ipla pri-
ma Cuperticie non refectieur: Di-
ces radium non CUbIre In COEDUS
opacum; sed quare hoc dicis: quia,
inquies, pater experientia, nullum
radium eraiici; Belle, CxEOnHa COF-
pus illud quantumris opacum sIE,
v. 9. aurum, vel aliud merallum,
ec tunc aliquam radiorum craie.
ctionem obseruabis: itaque cum
corpus opacum sIE propree densi-
caris hecerogeneitarem, haud du-
bie cories Frangirur radius, ve era-
iicere corpus non possie, sed de
hoc intra.
PROP. LIII.
Flinc virrum, quod valde tenue
e subtile est, parum reftectit, cras-
sum vero contra, licet nullum plum-
bum obducatur: Quia cum a prima
Superacie radius nOn refectaTuE,
paulo altius pencrrac, anrequam
redectarur; isirur prae subcilitate
maxima vierum non rellectie; quia
torum radius permeauic, antequam
redectacur: Dices  prima superH-
ciesnon refectir, ergo nec lccun-
das nec cerria, _c. igitur nulla;
IgItUE PadIUS NON PCACCECEUE: R Cl-
pondeo retlexionem non Aeri a
Superticie, ve dicam intra; expecta
quaelo parumper, de videbis, quam
Facile principium reflexionis ex-
plicetur; modo tantum constet,
Parum, vel nihil luminis, a Tubrili
vicro refecti; quis scilicet radis
traiiciune, antequam refectaneur;
multum vero a cralio, quia scilicet
rettectuneur, anrequam penicus
luminis cxpax; prae serrim aer, agua, eraiieiaME.

## Folio 497 — 779785487:0555
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000555.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
LIB. III. DE REFR ACYIOHE, EC.
ROP. LIV
Per refractionem, multi radis re-
dire possunt: Sine enim duo globu-
218. 45. lin A, ee B, denlracis homogenex; (Ic
F2dius luminis incidens CV, qui (I
producatur, promouerur in F; sed
quia medium detus cA, incuruaTuE
in DF Ccilicer versus perpendicu-
larem DA; deinde DF, Si produca-
cur, rendic in FI; Ced quia medium
rarius lubic, Frangicur in FI, Scilicee
a perpendiculari AFC; sic aurem
FI, Parallela plano RS; deinde FI
retringitur in IO, ica re IO, FD. Cinc
aequales; ec IO, in OH; ee hic cAt
redicus radii, qui post aliquor re-
Fractiones sequitur, ex principiis
Scilicer nececariisi e vero est quod
mulrum mirer, hoc a nemine, quod
Sciam, Fuisse obleruacum. cum eamen
adeo perlpicuum s; quis enim ne-
sec radium post aliquor retractio
nes redire.
PROP. LV
Elinc ex refractione, sequitur re-
pexio: Probacur quia ex retractio.
ne sequicur radii incidentis redi-
ens; led redicus radii, exrra idem pla-
num, in quod inciderat, es rellerio,
per det. 2. igitur ex retractione (c-
quirur refexio; quid clarius: Hlinc
cum iam habeas cerrissimum reste-
xionis principium, quod a nemine
non admirti non porest, non est
quod de alio incerto, immo nullo,
nullum enim aliud in hac luminis
hypocheli esse porest, laboremus.
LROF. LV1.
relt, cum luminis reflexionem se-
cundum angulos aequales angulis
incidentix semper heri rideamus:
itaque de re quodlc, constat, ae
Proprer quid lc in hac luminis hy-
pocheli, in qua lumen qualicas esse
Lupponitur, nunquam hactenus
vidi demonstratum; hoc tamen, ni
Fallor, ex nottris principiis, Caris
magna Facilirare demonstratur; line
enim duo slobi rierei v. 8. A, B; (IC
EI in rerumque cadens, secundum
eamdem incidenciam, quod vE AAE
SIE F L parallela AB, connectemri
centra; cerre si FY retringatur in
IO, IF retringetur in FD, cruntque
2ECuS FD, ID aequales; ac proin-
de aequalis incidentia radiorum
IO, FD, igicur cum retringatur 10.
in OTF, a FD, in DC, crunc angule
retracti MON, VDC aequales, 2c
proinde h sic planum RS, paralle-
Lum AB, erunc anguliNIS, CPR
aquales; his pohris, qua in con-
erouerliam cadere non pollunt; t
radius CD incidar in globum den-
Cum A, e retringatur in DF, cum
in FI, cum in 2O, denique in ON,
radius OI erir reAexUS, peE PCOP.
55. erirque angulus retlexionis
NTS aequalis angulo incidentix
CPR: iraque quorielcunque pla-
num reflectens est parallelum lincae
connectenti cenera, A cerriuS i2-
dius, vel cerrium Cegmencum eAt
parallelum cidem, cunc retlexio AE
secundum angulos aequales angu.
lis incidenrix, de quo intra.
PROP. LVI
ex refractione, sequitur reftexio
sebium anentos asibus menos
incidentia: Hlaec propolitio cerrissi-
 hypocheleos loco haberi po-
Desttri pous ots o sbt
SLLaLC pFOP. IA CCTTOS
numeros distingo.
om. 2
bulorum, cum secntorum, tum re-
d. d C Cancumi duo elObulI.
2R F
EFHHE

## Folio 498 — 779785487:0556
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000556.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 89 lines, status machine
PEZSLCE TRAOT. IV.
erunt quinque radii, Eeu legmenta,
refractiones quatuor; (inc v. 8. duo
globuli AB; vides elie quinque
Lcgmenta, (cilicer CDFION; vel
rnum radiumincidentix CD, vnum
reRexum OHI, cres reFractOSDFTO:
porro radius incidenrix in lupre-
inum globuli hemilphaerium vix
cadic, nili globuli estent ex materia
densilsima; hinc pro duobus globis
allumi possune duo hemisphaeriz.
2. Elinc licet FOrre FadiuS C V,
Facto luo refractionum citcmlo, r2-
dium reflexum, secundum angulum
aqualem, non relinquae, alius c2-
en ips parallelus, Obliguius, vet
minus oblique incidens, in Luper-
siciem globuti A, hoc iptum PEX-
stabit, ve paret, neque in hoc est
difficultaS.
3. Aliquando reRexio AE in ErI.
bus globulis, guorum centra ea-
dem linca connectie, v. 9. (INE A,
B, Q; Sic radius z L, Per centrum
A ductus, cerre cum sic perpendi.
cularis; nec in ingrelsu, nec in
eoreltu refringitur Ped FaNEIIIM CUE-
UaEVE in TK, qua est paralIel2 AB,
_ in RZ, idque secundum angu-
los aquales.
4. Aliquando Cune plures glo-
Sio. 46. buli; v. 8. Cnc hemilpharia ABC,
cum duobus globulis annexis S,
X; hic centrum, flobi loco appel-
10; siE radinS FP, retractus in PO,
cum in OO, cum in OV; VR, RZ,
XT, TZ, ZN; in hoc calu TunE
9. Peomenta, quorum VR paralle-
tum est plano AC. Arque rellexio
Focundum an gulos aequales.
5. Tlinc Leomentum illud pla.
no incidentia parallelum B TunC 3.
Teomenta, est lecundum;  G. Fer-
tum; ( Ir. Pexeum; eEc. nempe
numerus Cegmentorum est semper
imparihinc scomenrum praedictum
verimque aequalem scomentorum
numerum relinquit.
6. PExrerea (I FAdii FPAH GUHELE
in duobus globulis, Cunc quinque
Tegmenca; (I in Tribus, 7. Si in qua-
EUOF, 9. Ci in quinque, IF. aCque
ita consequenter, secundum can-
dem lexiem: Flinc numerus slobo-
ruro est semper aequalis numero
Lcomentorum, qua hinc inde leo-
mencum medium relinquit; me.
dium appelto illud, quod paralle-
lum est plano incidencix; denique
numerus fractionum, modo nullus
radius perpendicularis (c, est mi-
NOE VNICRTE NUMETO LEBMENEOLUM
V. 8. EI CInE rria Ceomenra, Cune dux
retractiOneS; CI 5. QuaFIICF; I 7. LCX;
(1 9. Octo;Qc.
7. Ouo anoutus incidentix obli-
quior est, pauciores globulos de.
SIdCTAE FCIMECIFCHIEAS FEFFACLIONUME,
repacer ex dictis:hinc plures iadii
reRlectuneur, quia pauciores craii-
ciuntur: hinc aliquando paucio.
res, aliguando plures globuli in-
EaCti relinguuneue, inter illum, in
quems immeroitur radius inciden-
tix, e illum ex quo radius rehe-
ZUS CWEFGIC.
8. In unico olobo, heri porest
rehlexio; r. 8. sc Solus globus B; Fig. 45.
sic planum ABO, SIC radius inci-
denria BI; retringieur in PK,
Parallclam AB; tuI MIAEL, Vcs
rellexionem, camque secundum an-
sulum aequalem: ieaque pro diver-
La demhcacum carione, pro diuerta
incidentia, redexio plures, vel pau-
ciores fractiones, vel globulos de-
hium: b 7. Guaecum; g. qui Eidotac; immo pro diverta radius
itmmeF

## Folio 499 — 779785487:0557
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000557.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
18. 48
L1B. TII. DE REF R A CTEONP, _C.
aimmextione. Ceu vieri crassieudine,
plures, vel panciores radii recte.
cuncur, de quo intca.
PROD: LVFII
Si corpus sit perfecte homoceneum
in densitare. nullum radium refte-
etit: Ouia hradius lemel immertus
nullam densitaris diverlam ratio-
nem inuenit, nullo modo incurua-
cur sigieur recta traiicieur; isieur
non refectieur, quid clarius?
PROP. LIX.
Si radins in omnes elobulos per-
pendiculariter cadit, nunquam re-
Rectitur: Ouia nunguam refringi.
EUE, VE Paret; vix camen Reri Do-
celt, ve omnes globuli lecundum
camdem radii perpendicularis li-
neam ita poliri sine, quin vel mi-
nimum Calcem ab ea deflectant; plu-
res camen radii eraiiciuneur, licer
Derpendicularirer non incidant;
nempe licet FPAngnNEUE IN vnO
globulo, in alio caimen in camdem
lincam, vel ipli pocallelam resti-
ruuneur; e vero in his rebus phy-
Eicis lex geomerrica quaerenda non
est.
PROF. LX.
In hac hypochesi, oprime expli-
cari potest, quomodo radius per-
pendiculariter incidens; refectatur;
5.8. 46. Sic enim MP radius perpendicula-
ris, incidens, non retringieur in
nouo medio, led camdem viam
DEOLEGUIEUE VEqLe in F, CUI rO-
Fringitur in F Cr, deinde in GI,
eum in TK, quae est parallela pla-
no incidentiae A C, IOX in R L,
L. +I, IIZ, qua cum cadat per-
pendiculariter in planum A C,
cundem riam prolequicur rsque in
D; vides relexionem Eccundum an-
gulum aequalem.
PROP. L XL
Aliguando reftexio fit a corpore
opaco, modo lauiearum sit; COr-
pus opacum cst, in quo illa ct
FarI e dens mixtio, ratione cu-
ins radii EOrICS FTANGUNEUE, YEEIa-
iicere non polline; porro frequen-
rissimae huius fractionis alia ra-
tionon es, nils talis partiu inIx-
tio, ei Grus, qui cerre rum In COi-
Poreraro, tum in denso, opacita-
tem facie; in sponsia, in spuma,
nOTa Les Cs; netrpe cavicates illx
Tensibiles radios distranunt. in CaF-
bone camdem cationem opacieacis
facile videbis, icemque in Fumo,
nube, e aliis corporibus laxiori-
biis, qualia lune regecabilia, ve
caro, lignum, Rores, FructuS, eEC.
in mecallis alia rario est, pecenda
Ccilicet a maceria muleium herero-
genea; Cunc enim mixta perfecta,
ac proinde ex hererogeneis accu
race mixris constane; praelerrim
29na e terra; in mercurio, cla-
rissima res est; in aliis inde colsi-
gicur, quod per calcinarione, si
debico modoAAE, EI FOFEE FerrUIM
excipias, ex parce Calcem, diapha-
na cusdant; sed calcinatio humo-
rem tantum exprimie; led de me-
tallis luo loco; de lapidibus alia
forre rario cst, quae pecirur a mix-
tione Caris imperfecta; hinc lapil.
lIs qui Ra(CUNEHE ex aCCUTATICTIIL
percolacione, perspicui TunE, YE
adainas, Crystallus, &c. Ced ve ad
propolicum redeam, corpus op2-
cum modo lanigarum sie, opriime
redectic, v. 9. in chalube, ratio est.
quia cum parricula homogenca
in linca reCta nOI OCCMETRHE, Ve
R R L 2
mudin

## Folio 500 — 779785487:0558
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000558.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 85 lines, status machine
50c
PEYSTCE IRACT. I1S
mulcieadii, inera chalybis COrpUS,
per innumetos fractionum syrost
Tuam vim exerune, iea mulci, post
Temicircuicum, redeune; idem di-
co de marmorenioro laeuigatii-
erio; idem de mercurio, qui pex
exreris corporibus lumen opci-
ue reflectie, proprer eamdem L2-
FIOMCM.
PROP. LXIF.
Fiinc marmor nigrum, es me
dallum, modo verumque lanicatum
sit. Soli exposium, summum calorem
concipit: Ouia Ccilicer parum di-
Rrahie radios; vel enim redectie
Secundiim angulos xquales, ad
idem planum cerminatos, vel in le
rerinet; Flinc quia radios quoquo-
versum non distrahie, nigrescit, in
toto plano, l dumtaxae cam pla-
sam excipias, in plano, inde AE
reAenio, cum tamen corpus album
innumeros radios quognoversium
distratrat: hinc album parum lumi-
nic libi rerince, niorum vero plu-
rimum: hinc niorum arder, dum
album frigec; mercurius calidus
mor Penritur, quia modico igne
constar: vierum vero aestiuo soli
exposirum minus incalelcie, quam
ecallum, Ced magis. qua IMar-
mox albumilicet enim cadios quo-
quoversum non dittrahae, muleis
tamen craiectionem liberam per-
mictie, vnde licet aliquam illoru.
vim senriar, in ipla craiectione,
EOEaIS TaMIeM AIBI nOI FeTIMEL, VE.
chalybs, qui craiectionem nOT
perierie: estne quod aliquid in
hac materia, clarius ex luculeneius.
AclidStCSo
PROD. LZTCL.
TTinc omne corpus quod lument
probe restectii, ad eam subtilitatem
reduci posset, quae ipsi perspienitatem
conciliaret: In bractea auri perspi-
euicarem inchontam vides, in aliis
metallis aliquid simile videres, (I
ad cantam subrilicarem reduci pol
Tenc: Probarur aurem praemilla
propolicio; quia cum proprer (ub.
cilicarem, radius aleius penerrare
non possie, emeroie candem, an-
requam Tuam vim COTaM CRETAE
qua FAIEM CXCFCFeE, SI PEOFUM
dius, vel altius penetearet, post
toc ac cantos Fractionum circuitus
2C 37105..
DR OD. E XIV.
Corpus scabrum, licet lumen re-
Rectat, non tamen ordinaie refte-
ctit: Ratio est, quia in illa Ecabri
tie, maxima eAt planorin inaGH2
licas, onde incidentia, vol illaxtus
radiorum percurbacur; igieur quid
mirum elt, li radii. line Ordine per
reRexionem emergane; hinc COr
DuS, ve sic diaphanum, ter funMDC
lanigatum esse oporree, reluolon
co iam obteruaui, _ veram rario-
nem expolui ; Lu 3. L vis, Cor
Cule
PRC1- L. LV
maioribus constat diaphanum non
est, nec ordinacie lumen reftectiti
Verumque vides in niue, spuma
_c. Ratio est, qui2 quaelibet (pha-
rula quognouersiim lumen eelle-
etir; id que a quoliber lucidi pun-
eto, ad quodliber, vel oculi, vel
medii punctumm: Porro. Ladii oudi-
ante dicuncur restecti, qui peri-
Corpus, qun eit satns fano

## Folio 501 — 779785487:0559
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000559.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 92 lines, status machine
ven
m
15. 47
L. 1B. EII. DE BEEER AC TTONF, _C.
de se habene, porreAexionem, 2F-
que si ab eodem obiecto, Sub pla-
num reflectens poliro, emisHI, Ocu-
lo inciderent; quod re clacius
conster, sic obiectum A, SIC (pE
culu BC, SInE Fadii A F, AC
producti inFL, OK, ablente specu-
lo, e prasenre redexi in FD, OF;
PrOdUCANEUE DF, EO, in EI; 2ITUm2-
Turque F D, aequalis FI, et OF,
aequalis OR; li duo criangula AIK,
EIDE Cun similia, e xqualia, 12.
dii ordinare reflecterentur, id ett,
perinde oculoincidune, atque (i ab
obiecto, in II polito, ad oculum
emicrerentur; hinc obiectum inera
Speculum apparet; sed de hoc in
catoperica.
PROP. L ZYF.
Tlint opma tullo reddicur, cur
vitrum, s subtile sit, parum, si ve-
ro crassum, mulrum luminis refle-
ctat: Ouando eniim Lubeile cA, pau-
CIDLES OCCLLEHHE ParTeS heceiOse-
nex, in quibus eadii FLANSANEME,
cum lecus accidat in viero crassio-
re, veparet ex terminis: hinc per
medium vicrum, cum Tubeile cAt,
clarissime ex distincte videneur ob.
jecta, locus vero, cum cralsius est;
primum quidem, quia pauci radii
a Cubrili viero refectuneur, e plu-
res craiiciuntur; alcerum reco, quia
pauci rraiiciuntur, plures ceste-
ctuneur: hinc vieeum, quo cubus
opricus instrur Colet, si Cubcilius
elt, melius elt, proprer praetatam
rationem: Elinc ricrum, quod,
vbi certum est, Cubniocum else vi-
detur, 2d praetatum vlum crystal
lo praeterri debec; quia ccyltallus
plures radios reRtectie; hinc cry-
stultus canculim Lubalbeleico
Superficies aeris non reflectit lu-
men, saltem sensobiliter: EIE qui
hoc existimarie, probaricque in
hunc Fere modum: Sic prilima vi. E18, 48.
EEeUM RML, SE LucidUM In A, CI-
ius radius per Foramen, inera ob-
Ecurum conclave, cadac in B, pFO-
iiciaturque radius B C, in oppos-
cum parierem GL; CerrC nOn Mo
do videtur punctum C, in parie
ce illustrarum. Cederiam FOtuS ETa
EtuS GE; IFa VE lumIen versIIS I COMI-
tinuo lanouelcat; aequi à puncto
B, non seheccirur lumen in EI, nc-
que in I; immo E ObTegREUE POF
Eio lamina CD, Carim lumen in P
euaneleie; aE in C D nullus EadiuS
directus incidic; igicur radius AB,
Parcim reflecticur in BC; parrim
refringiene in B F, hic vero par-
tim omeroie in F O, paerim a lu-
perticie aeris reRectitur In FC; hic
auirem parcim emergit in CA, par-
rim redectitur in C F, hic detIUM
Partim emergie in ED, parrim LC.
Aecticur in FD, e emcroic in
DI: haec racio aliquem pa-
tum cautum in errorem induceret;
at si reS aErenEE COnSIdETCEUE nC.
cus cerce paralogilinus et; nego
enim hanc esse caulam luminis
projecti in GL; _ si atterri pOssit.
alia, ve modo afteram, corum ruie.
aegumencum: sed prius praedictam
sencentiam impugno, peimo quia
si hoc etter, quancumvis subeilis
ac cenuis esser lamina, lumen hoc
projiceretur; nempe eadem cAer
aëris superticies reflectens; Led hoc
repugnar experienrix: Eccundo li-
cec nullus radius ad superficiem
aeris dM perveniae, luc quia vi-
L. D. 1
ErITI
 2 ds 1. 2  L d

## Folio 502 — 779785487:0560
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000560.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 88 lines, status machine
D H Z5 EC A Y R A CZ. IV
rum CPassInS es, sine quia plum. Fractionibus lumen debilicatur;
bum obductum est superticiei rieri
STBt, idem lutmen GI proiicieur;
igicut ab aere non seflecticur: Di-
ces cunie setecci a plumbo obdu-
eto; recte, led quando rirrum cras-
lius est, de nullo plumbo instru-
etum, a quo candem dices reRecti:
cerrio si aer refecteree, ergo ocu-
lus se iplum in aëre videret; igicur
haec reflexio sensibilis Calcem nOn
est: lam vero reTAEVE expeTIIeH.
cum expolicum ad lua vera princi-
Pia reducamus, quod tacilé, ex di-
ctis, heri porest: nam radius AB
Cuam cerre lacicudinem haber; nec
enim, re puro, indinilibilem esse
supponis; unde in plures radios
diversimode incidentes diuiditur,
quorum aliqui, pole maiorem ic-
Fractionum circuirum redeunt, 2c
Projiciuntur in GL; quod aurem
diverlam incidentiam, radii eriam
paralleli, Talrem post primam FFa-
ctionem habeane, dubium elle non
Pocest; nempe in cumdem globu-
lum, qui scatim occurrie, dinei-
Simode incidune; fidem forre de-
Fis 46. Trectas; accipe; sint duo radii FP,
SA, vel idem radius exiis constans;
haud dubie incidune in planum
AC, secundum cum dem angulum,
retringunturque in PO, A7, c0-
dem modo, Cunrque PO, AV Pa.
ralleli; sed cum A7 cadac perpen-
diculariter in superficiem hemil.
Phaerii a, non retringitur in corel.
Tu, secus PO, qui retringieur in
OO; OO vero e Ay non incidunE
eodem modo in globulum S; vides
15. 48. iam diuerlam incidentiam: Ou X -
res cur lumen versus I debilius sIT;
quia parcim rraiicieue, parcim se-
Aocitur; quid clarius: Ilinc lu-
imen resexum de lua vi multun ce-
mircir; ex his reliqua facile col.
liges.
S CF O L.
Obseruabis, mulca esse ad re.
Aexionem Spectancia, quae hic de-
Gderari videneur.
r. Ouomodo radii, per relte.
xionem distrahantur, colliganEUE
concrahantur, ex parallelis, in nOn
Parallelos, de vicillim, ex non pa.
rallelis, in parallelos MUTENEUE;
quaenam vieri, vel speculi formos
ad praedictos effectus adhibenda
lic; qua materia, quis modus
operis, que instrumenes; Scd HaeC
omnia nihil phylicum habene, ex-
Polico lemel refexionis princi.
pio; quare illa in Cacoptricam sc-
WITTO.
2. Ouxnam e quor sine spe-
culorum genera; quid conferat
Planum, quid cauum, quid conne-
xum, quid cplindricum, quid co.
nicum, cum in parre caua, cum in
convexa, quid parabolicum, elly-
pricutms tryperbolicum; quid duo,
vel plura specula plana, quae in
angulur coeume; ad instar prilina-
eis caui; quid aliud ad instar pris-
maris, vel pyramidis; haec
etiam ad eamdem cacoprricum rc
mictO.
3. Cur, de quomodo speculi
opera ignis accendatur, et quam
procul id hac; quid conterat spe-
culum ad praedictum effectum; quo-
modo miagnicudo speculi compen.
ratiomanifesta est; nempe in I lu- Pari possic; verum lincaritoria in in-
men proiicitur post plures Fractio. finicum produci poMr; Scc. quae ibi-
MES, guom in C; sed in singulis dem eriam pereractabo.
de
40AF

## Folio 503 — 779785487:0561
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000561.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 44 lines, status machine
L.1B. III. DE RE E R ACFFONE, QC.
4. Cur, e quomodo speculi
opera deformeneur, vel compo-
nantur Forma, vel imagines, con-
rrahantur, arigeaneur, vel in Jon-
sum, vel in latum, vel secundum
omnes dimentiones; quomodo
mulciplicentur, colligantur, distra-
hancur, mille MOdiS MIUTeHEI,
RC.
5. Cur imago aliquando longe
procul inera speculum appaicac;
cur aliquando exera; cur recto, vel
inverso licu,cur et quomoddinera
modicam dictantiam, modica cap.
Tula in infinicum fere producta elle
videatur, quod rarum cA perspe.
etiua argumentum.
6. De radio refexo proiecto
mulca Pane demonstrari poltunE,
aeque adeo inde dux quali noux
Ccientix selultant Scilicet Cnomo.
503
nica catoperica, et Perspectiua ca-
coptrica; illa per retlexionem ra-
dii Colaris sectiones orbium cae-
leltium in plano delignar, haec de
projectionibusradii retlexi e phae-
nomenis, quae inde nalcuntur plu-
rima demonstrat: icaque haec et
alia similia, quae muleam gcome-
eriam deliderant, libenter Phy-
Sica, idque cirra iniuriam, WDeo
indicio, Tubducimus, VE MaFheM
commitramus, quae illa omnia Fu-
Sc de exprotelso, in ca Ccilicet Par-
ec, quam vulso Cacopericam vo-
cane, perrractabie; d Axc de re-
Rexione, e retractione, acque
adeo de Senlibilibus Corporum (E2-
ribus line Patis, quos ego guatuior
eractacibus complexus Cum, quibus
tractarus degeneratione e eleImeM-
tis mox luccedet.

## Folio  -  — 779785487:0562
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000562.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 43 lines, status machine
i
LLTEVMET VERBORVM
nocacu dioniorum qua hioc
31
Volumine conti
Absonantes.
BenEUT.
SONANTES S grauius
cancene, vnde AaE VE
 Facilius deprehendan-
cur, quam hi, qui acurius.
Acerum.
AcetuM quoS afFoctus habeAEE
321.
Actio
Actio impropria calidi an com-
munis (IC:
40F
Ouomodo dentur actiones à
proporrione maioris in_qua
viratis.
395
Actus vitalis.
Actus vicalis, quomodo incenda-
CMF.
Ier.
309
Aet quomodo habeat colorem. 82
Cur rari line in aere radii e
Frequenres rmbrx.
A.So
73
AS cur cersum aeruginem facile
Contrahat.
SEstus solaris.
Lur induci aldes veltibus, Facilius
allum Tolarc ponine colerare,
Agens.
miletur.
398
AGCHS
Agens an agat, ve sibi patsum aM-
d.

## Folio  -  — 779785487:0563
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000563.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 87 lines, status machine
etdtaat
et Verborum.
Agens an quando REPaLITUE, repa-
cadel Accuuus alsan scalata
ce Cesnetu latu e
quam agtC.
1bd0.
aBid.
Duare nimia albedo nitis ocu-
lum afficiat.
Ouare vilum laedat.
Albitudo.
Prima luminis modiscario in par.
cibus lucidis conrinuis albitu-
dinem FaCIF.
Ilexander.
Cur sracum odorem (pirabac. 348
Aceratio.
Alceratio verum sc intrinleca alce.
FatO:
Verum hac luccessrue.
ibid.
Verum omne corpus Tublunare sIE
alcerabile :
ibid.
Duoc e quae sine principia alcera-
rionis, guatenus minatio est.
408.
An idem possir se iplum alrerare.
383
Verum alcerans sic alterationis
principium.
Ouomodo AaE alceratio.
An decur morus alcerariuus ad qua-
licaces Spiriruales.
ibid.
An rarefactionem omnem praece-
An mutario Agurx sic vera altera-
An ex mocu compani sequatur al-
cerario:
An ad alcerarionem requiratur
COntrarICFAS:
Varii moas antsperiitalis explean.
TUI d LCIICIUHEUL; VeTUS PFOPO
nicur: rbi mulca alia. 405. 406.
Apes.
361 Cur apes leberis xrex Pono sictan-
An impetus aue lumen, SIE qua-
litaces alcerariur.
dat alceracio :
tio3
107.
369
Cct:
Aqua
cil platcat I POIIC. 40,
en quo sensu calidum sc alceraci. Dux ircigumur trixidi dulciora
Fom. YI.
EuinE
alceracionum 3
Duodnam Cic primum principium
In quo sentu cale principium sic
inalcerabile:
Alumen.
Duare alumen erirum albelcact
Amara.
Amphimallum.
dilerto sicu lustrius vel oblcu-
rius videaEuE3
angulus incidentia.
Qutare an suus incidencix acce-
dens propius ad rectum, accedie
quoque propius ad perpendicu-
latem, guus li obliquior cllet.
Decodem angulo. 467. 468. 472.
Anciperistasis.
CUIE AIMAEA PUIFGCHE3
Cad in amphiimallo cramae sino pes
04.
1t3174.
364 Cur aqua Calta dulci vino magis,
quam austero Cupernatet, quo-
imoco aqua calida le al plicl
38
nuns laclum reducoi.
366. Cur aqua calci admixra eait rC
CendaE, OleUM verO HUNC ete-

## Folio  -  — 779785487:0564
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000564.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 86 lines, status machine
Index rerum,
sune quam qua calidd. 407
Argentum, es arcentumvinum.
Cur argentum lauigatum albes -
cat e quare splendeat.
45
Argentumriuum albedine non ca-
ICC.
Aristoteles.
Ouid senlerit de odoribus 3 358
Airamentum.
Duare gueta arramenti aque infula
illam Cenlim ofu(cet.
Auris.
61.
Onare auris audientis nihil audiat,
licer occipiri loquenris adhae-
FCaF.
16
Cur auris cympani licus obliquus
(IC:
17F
Cur auris pertonet dum digiro ob-
RrIIEHE3
27
Cur pertoneenon obstructa aeque,
vnde illud proverbium, les oreil-
les me cornent.
Vide auris rinnieus.
Balbi ex Blasc.
ibid.
Zplicatur unde guidat BLXel
de balbi:
Bilis.
29
C aliacto
4TL
ibid.
caldum pel veram alceratio.
nett 3.
An minus calidum agac in magis.
calidum per reram alteracio
EtCIII.
An calidum agac in calidum.
ib1d.
Cur calida meliorem Laporem prae-
Ferane, quaim Erigida. 329.
Ouomodo calidum agar per acci.
dens in humidum)
3.76
In quo Censu calidum sic alrerari-
Lnr.
372
uomodo calidum agac in frioi-
duro
ibid.
Bilis rnde amaricudinem accipiar. Quomodo calidum opponatur fri-
312
Brassica.
Cur brastica albelcae.
Bruma.
sido.
Ouare calidum e Frioidum dicam
vero Ranre autro CarneS CItO
vurrelcunt.
Coi
ralcanti oleum quare linguam
LVIaI.
VEEU ACTI PONIE ve in prxelenti
rerum Racu aliquid sic nec cali-
dum, nec ttldum:
An idem possit esse calidum, et
Frigicum Formalirer de actiuc:
400.
An Aeri pole divinieus., ve idem
EE calidum in Cummo, e frigi-
duT AIB LELIEIINO:
An aeque calidum agac in aeque
la 1000
l actiua.
38b
Ouoruplex sC calor:
daenience bllua e bola atills
ditticilius caro purreleir, restace denme lingula puncta calorissibid.
TITOInO
An lingulis punctis ignis respon

## Folio  -  — 779785487:0565
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000565.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 82 lines, status machine
e Verborum.
Duomodo calor secundarius sc in-
cenlior, vel remissior, de quo-
C epeo
modo propagerur per medium. Cur cepe lacrymas cliciar:
387
ODuare remietatur calor.
ibid.
Cerebrum.
AI calor Centus omnes specter; Cur parres omnes d cerebro ductxe
368.
Canes.
Cur venarici canes odorem non
sentiane cempore humido. 338
Cur Aance bOrCA, QHE VeENO tem-
Pore minus odoreneur Ferarum
veltigiao
Cantilena.
Suanius cancilenam, quam nonimus
aucire Colemus, quam cam, quam
ignoramUS.
Cantus.
287
Explicatur cur divertis diver(s can-
Eus adhibeaneui.
Quomodo Aat, ve cancu labor ini-
AUREUE, 8x solacium marenci-
Dus aferaFUE.
286
ruare lonoius audiarue, qui cum
aliis contat; quam qui Tolus,
licer eadem vocis contentione
CanaF.
Capilli.
ibid.
Capilli unde nigri (inc: 92. 8 93
Carbo.
Duxnam sc carbonis Cuperficies.
60.
Dualis sne partes carbonis accenti.
C arO.
Carnis Capores varii explicaneur.
323.
Cune alba.
Charia.
Charra Faedara liquaro alumine
PATGATUE.
Duare charta nigrelcat dum laeui-
SATUT.
Chilus.
lomodo compolicus sic chilus.
8
Chorda
EX Gllalacelsa Componantut chot-
dae imulicorum instrumentoru.
aliarum inter se ex alio necallo
compolcarum proporcio. ibid.
Iltare in racdo chorda racta nul-
Duae chorda pustasda, ve sostus sIc
Cur caro compressione rubelcat. Cu pctotes  ata depganes
326
OUx SIE QUFCX ad AEgenTCAIM, e
Jum reddereE FONUM.
celutot.
CblOr.
Cur in medio eractu iridis, color
SIE illuSErIOE, ObSCUTIOE VeTO VeE-
99, X 100
retum variacorum colorum rario
sus extrema.
2 Cola virri crasicudine perenda
GIL.
r uecta aliqua obiecti parte; co-
totes omnes palleleant. ibid.
ralletur, et ridecta e
CeanEUI.
00
Cur in vitro ex parre opaco color
An unius cancum Fractionis opera
iridis colores depingantur. 98
Edtettt tt ata 3
Eua

## Folio  -  — 779785487:0566
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000566.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 106 lines, status machine
Index reru,
Duo ordine ee cux depingantur hi
COtOTES.
98
Vnde eneniae re colores iridis rix
depingancur. E planum proie.
ctionis Ec mulca luce petulum.
200.
Inde ineprum sic planum, nigrums
caeruleum e rubrum, vecolo-
res proiectos exhibcat. 1Or
Duare humido caelo pauiMenri
marmorei colores magis distin-
SIaBELI.
54
Duancum ab exeremis distet ruber
color, et quaneum de nigio, et
albo parricipet.
65
Ouid sic rubor in actu primo, quid
in actu secundo.
265
Cur picurxe diu Coli expolIex co.
lores albicent.
64
Duae mixcura colorem rubrum
CtCIAE.
66
Cur cubeus color dissicultarem
immodicam oculo crcecs 69
Character Paui coloris. - 71
ruare in iride videatur caeruleus
color, Pauus, de Punicens. 72
Ex mixcrra rubri de nigri appaTCE
caruleus color accedente lucer-
Ma Lumine.
Ex commixtione Aaui, caerulei, vi-
ridis colOr appaIeE.
7
Fiuldem coloris character. ibid.
Duomodo caruteum color viridis
EHiciaE.
Vnde colorum rarietas maior in
plumis quam in pilis.
Quor:odo ex ingratis coloribus
Stacus Reri polsiE.
5O
Figura colorum relpiciendae Punt
in iis corpulculis in quibus Ae
re Eexio.
52
Ex minimis maturalibus varie dit-
poliris, rarii colores nascuneut.
50.
Virum cotor a lumine e luce
distingui POME.
Per quiL deHMIAEE.
Verum color videatur immedtales
se mediare colorarum. ibid.
A quibus videacur Rauns colOr.
ibid.
Verum color sic de nocte in obie-
etis in actu primo, an veco in
actu secundo.
ibid.
Ouid sir color in actu Cccundo. 4
Vndenam cognolcatur color. ibid.
Ouare color albus plus luminis
refectac:
Ouid proprie color praestet?
ibid.
Dux sic caula variorum in prilina-
Ce riereo colOTUIB.
Ouomodo hac color ru ber, Foleus,
cxrulcus, croceus, d viridis. 78
Duomodo colores tiane ex Aristo-
celc 3
An sic aliquis color sine lumine.
10.
Ouare lux dicatur colorum FIrpo-
Aa(IS.
Oui sine diver (i colores.
ibid.
ibid.
Vnica refractio vix sensibiliter eo-
LOFCHL IUTAE.
Explicantur eres modi quibus con
lores iridis in ampulla vierea ex-
LibCMEUE.
Inde varictas colorum in collo
columba, aut in pauonis caudas
20.
Quare viridis color lumine modi-
codenocte illulEratus, Caeruleus
eAe videatur:
ibida
Ouare color viridis vilu RCCFCCEE
Onid sinc in corpore album e ni-
BruIM:
ihido
Guare COlOE CCLMICNS, ViolACCNS
aliguando ridetur.
Vnde Ranus in ruleu corum, que
ioni adstane, dum comburieur li-
orum, cui mulcum nieri inest. 25
Color

## Folio  -  — 779785487:0567
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000567.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 71 lines, status machine
ee Verdorumi.
Color albus est simplex.
27
Lx duorum corporumi mixiione,
quorum verique luus inest co-
lor, quidam rercius relultat. 37
Coloratum.
Corporu colorara Cune in rriplici
CaEuI.
Consonancia.
Quoc in ordines dinidantur con-
Conantix.
289
Duanam consonantixe perfectiores
linc, ec qualis carum compoli.
tio:
Corpuscula.
28
Cujus sxura sine corpulcula Copo.
ritera.
Crera.
Cur dureta MelCAnE.
e
Aniccur de lienem angeant. 328
Duodecima.
Cur quincam duo decimae quidairs
letve. C.
Duratio.
28
Duare crerx ductus sspericarem An durario incendi dici debeat.
tabula inducat, ee radios cadem
aspericas lictaF.
Crines.
Vnde Tubtlaui crines colorem il-
lum accipiane.
389.
magnerica, clectrica, et ignis
Pedicur.
e 
Secundus diftutionis modus ex-
plicatur.
noltee aa.
Provorcio diffutionis luminis ex-
Osola.
Quare inter contondntias dilto-
nancia in(CTAMEUFS
28. 95
Sulcia.
Ebrioso.
Dentes.
ium Auporem FugAnE Fal
BEioli quare amaLas aas I
 lius dignolcant.
Elexhantes.
Cur Elephances, et alia animasia
vilo rubore in rabiem acaIcuI.
POrTlaCa; dC.
Diapason.
Duam rationem habeane diapa(on,
diarestaron, diapenre, Ponas imi-
nOF, amAIOF, _C. 279, 260,288.
d 291.
 c cuu angeat ette-
L1l).
Duomodo ellyplis describatur: 466
cntensio.
Assasto.
Ouomodo luen aeque pels
Conus, Trisus, Odor, Vivtns
E Ad IHETA, a adt eXCFZ
Ir

## Folio  -  — 779785487:0568
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000568.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 81 lines, status machine
Index rerum,
lc llae Madat alb
EIM.
Lelis.
Cur Felis verberibus acta ad FOTeS
in pariere depictas capur impin-
S2C.
Ferrum.
Unde evenie ve candida Aamma
rubetealo
FLAUUm.
FIOS.
Duare in Rore albo purpurea noca
quai LaGHIIS CEFNITUTE 87
Folia.
Inde Folia drdorum AABCTCAME. 72
Frigidum.
An per virturem magnericam al. Onomodo frigidum agat in cali-
CCLeCLI 3
362
Cur terrum ex slice ignem excu-
TiaT.
Fibrae.
Vnde hac dinisio sibrarum.
Ficus
297
Cur denres ottendant quantumris
molles.
Fistula.
Cur longior Astula granius, bre-
nior verd acurius Coneri 132
Flamma.
Ouare Ramma incensius Lumen
diftundar quam FerrUI:
10
Cur Aamma pura multum luceac
nicedula vero parum.
440
Cur Aamma nieri Raua elle ridea-
THE:
Cur accendendo lucernam initio
dum.
An omnes parres frigidi aganE
actione communi.
400
Duomodo Frigidum OpPOnaEuE C2-
lido:
Duocuplex sic relistentia Frigidi im
calidum.
405
Ouomodo trigidum dicatur acti-
uum?
An frigidum agar in humidum de
lccum per accidens.
An Frisidum agat in frigidum: 377
Frieus.
An eadem pars sensibilis possit
Frigetieri de calehieri:
Frigcfactiuum.
380
Ouoc modis aliquid dici possir iia,
gis aur minus frigetactiuums
384
Frnctus.
Aamma caeruler esse rideatur. Cur Fructus immaturi sine durio-
ibid.
Cur Aamma xcheris apulsu crepi.
cum aliquem edat, non aurem
Funus.
162
res ex acerbioris laporis.
Cur odorem; Caporem, de colo-
rem rmucent, dum marurel.
CuTE.
ruanam Alamina Rammae linc iun- Cur Fructus quidam maturi Aavet.
Eta.
ibid. CanES
Farinm.
Arina qusous lebus compoltia
eot lneecas Aaui.
LMMHS.

## Folio  -  — 779785487:0569
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000569.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 84 lines, status machine
IC
D
1
n.
10.
0.
cel.
)
vel.
MHSi
et Verborum.
Cur sspilust humore dilurum et
In lacuam conformatum, prius.
quam liccum sic tancillum Cub-
BibIdeat
19
FLumor.
Duis umor sE in pilis sEchio
Tlumidum.
60
An idem possit esse humidum in
lummo, e liccum in Cummo:
uoruplet relistentia humidi in
403
uoouo humidum agar in lic-
Saoodo humidum agac in cali-
dum e trigidum per accidens:
an humdum agac in humidum
Timmefactiuum.
An decur alquid magis humeta
ctiuum:
Tripate.
Explicatur quid Sic hipace. 286
FVems.
Cur liveme minus oltacimus:
totoso
Cur Fumes ocul
crrmas eliciat.
S vellicet de la-
EMlico.
C uL IuGO AIGCaAT:
Cibbost.
ibid.
uius aliis; olenr: 357
Ctacies.
Ut slaclco quam lluence velli
plelt accultune, telqua Slalle
MlEIiOI apPaleali
Granitas.
Guomodo granicas intendatur. 389
psum.
Tlabitus.
AbIEUS SupernatuTaleS aH IM-
 rendantur.
Terba.
0
DUI:
O0.
GICCHIM.
13
Ct
Tetis
TtuS cur Plius audimus quaire
92.
LOnMm
rasta tere herba est du
15.
ada MoFb2 qua CCAMLMIII-
bilis, in lacioritius foliis vbi n2-
ruruie mirabiles colores oAen-
322
Si auris exrremicari longistimae
Erabis allIOVeaEUE IMIMHHUS
ictus audicur 3
Cur ictus fut obge MMbHL, II-
Tenis.
norem vim Faciac:
TTomines.
Cur quidam homines hircum o.
354
CrIICCE3
leHDES
uomodoignistessma di
ulo C 13 C03020

## Folio  -  — 779785487:0570
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000570.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
Index eclum,
Cur ignis in aëre accendacur. 409 cdo in empulla virrca colo
An cum ionis luum in le calote
primo producies Cc alEereF: 382
Ouomodo ignis agac in humidum;
et quomodo caletaciar:
372
An ab aëre ambience paciatur. 387
Quomodo ionis plus, rel minus
28213
An ignis in ionem agaF.
19Z
an ionis posie esse frigidus, et
Fcigidum porir esse caletacti.
UIIM e
Impetus.
Duor modis conseruari possir im-
DCTUS:
Lacroma.
Laenia.
an impecus in imperum ag2e: Cut Cama lania Eplendescan;
394.
duomodo impetus per medium
diffundaEur.
Lamina.
Oua ratione impetus in vecte dif. Cue lamina vierea non lauieata
Fundatur:
414
An impetus sc qualicas alcerari-
Ua.
Ingenios.
Cur heberiores sune olFactu: 358
Incensio.
Subalbidam viridicarem peaese-
FaE 3
Lana.
Lana candida maxime rinctilis est,
secus vero pulla.
LCnCoxhaens.
An derur cerrius modus incentio- Ouor sine coloris leucophai spe-
nISd
385
Vnde dignolcatur Formam ali-
quam elle capacem intenlioniss
3
An incensio caulae augeat effectum
Cies.
Lienum.
Cur lignum in aqua niorcscat.
63.
ad inEra, _ ad exETa. 401 Cur lignum pucridum luceats
uomodo hac incensio primarum
qualitatum.
Eris.
385
4 7.
Aqua intula vasi ex ligno corn
cti caelio colore tincta vide-
EUIT.
Vnde diversiras colorum in iride. Cur lauigatum nigrelcat.
uomodo in cylindro vitreo aqua
Pleno colores iridis SCHCFEHEMIE
per proiectionem. 106
60
Ouare ligni viridis Aamma lub.
cubere videatur.
res iridis videantue.
Cuid i ao laptaacunt 1e 115.
216. 117. 318.
aa
Ac rapor dulcis rnde oria-
 tuE.
32
Cur lacrymae sine CalX..
25
Tioteto

## Folio  -  — 779785487:0571
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000571.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 101 lines, status machine
18
24
AII.
BAId
aete
87
(PC
Eleato
uceats
Cod
Iito
EIMello
e Verborum.
LUmen.
An lumen sic qualicas alteraciua.
367.
Lumen virturem in intinitum non
diffundir.
Duomodo diffusi luminis radii
CONFORIENEUE 
Parres puri luminis quale medium
supponane, e quales ciuldem
medii parres esse debeant:
ibid.
Ouomodo ex continuicare luminis
plus sic luminis.
rali FaFIONC COnSIdCFETUE enFITAS
luminis.
416
Luculencum experimentum de lu-
cido.
4.20
Onomodo lumen diffundacur in
medio dento ac raro: vbi alia
mulca de luminis diftusione per
eadem media. 450, 451. 452.
453. 454. 455. 456. 457. 45d.
460. 462. 465. 467.
Luna.
Luna quo in cacu nullas maculas
PEaeteTaL.
ZUX
Ouare lux nimia rueam raretacie.
Ouare sernurationem PrOuOCeT.
ibid.
Saepe oculis nocet.
ibid.
Lucem dum Turgimus auc prodi-
inus e renebris nictantibus vi-
demus oculis.
ibid.
uare lux mulca oculos perstrin-
92C.
29
Dum quis ex aperro loco in ob-
Fcurum conclaue le recipie Ful-
sorem ex lucem in oculis PEX-
ferre viderui.
Lux est purus calor.
Tom. I
Mel.
Cur mel verus aiarum NIC. 328
Cur sultui dulce sic de lic risceri-
buS aCFC.
Soli expolicum vel diu alteruarum
antr2e1b.
DE pOTiBIUM FINSANEuI.
63
Loicui quota quaque vibratione
CyIPa
Oux Sr cauta modihcationis lu-
Lux caletacie, e raretacie. 24
C15.
odica e Ma.
duantum sibi opponaneur lux
Mayas.
AyaS, quod inSPUIMCnEUMMEIL
Licumt  L quid (IE may2-
Marmor.
Vnde marmor inscum laeuigatissi-
Magis rubrum Cu MaEnIOE quan-
Marmor albunt accurare laeviga-
60
ra quomodo lactu percipiant.
E
darc:
mum LIE:
do est Laeuigarum.
cum ngIleato
Marmoc ericum, ve plurimum al-
DClCIE.
ende cucniar de marmor album
de niorum ine ciuldem ponde.
ris, licec illius (phaerulae Cine mi-
nOresIILIS IIEIUS.
Caeei lavigaci marmoris gene-
eblcbisdltii
201d.
cuare melancholici fusco colore
LLetldbcblbd.
19 Explicatur methodus qua cogno-

## Folio  -  — 779785487:0572
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000572.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 76 lines, status machine
Index rerum,
cempani appultus concurrant in
omnibus consonanriis. 285
MotuS.
Ouam varia AE morUS accelCFAEI
progresio.
202
Duoc line porissimum motus acce-
lerati geneta.
Atulicres.
Cur mulieres praegiances carbo.
nes, calcem d limilia apDCTAME.
328.
Mnsica.
Probro eribuebatur apud GFRCOS
mulicam nescire.
Mlustum.
283
Oculus.
Cur dulce sic ex curbidum. 320 Onomodo hac ve imago qux in
Natura.
Tacura corporea qualis lic.
43F.
Nioror.
An niocor qui est expers omnis
lucis proprie color dici debeac:
e is quem videmus lIE verUS CO-
lOF.
22
Cur alta vorago, et protunda spe-
cus niororem pexeFerant. 52
Ouid nioror prinaciuus neger: 54
An incendatur nigiOI.
Nierum.
389
Fundo oculi euerto siru impri-
mitur, obiectum in recto (IEU
extribeat.
Verum a radiis cancum parallelis
aiciatur oculus videndo co.
lOres.
Odor.
Duomodo odor imprimatur ferr
ariae Odorum Clases aBTIgnAnEuEZ
Ouare cerebrum contorret e iu-
330
Reiicitur illius commentum qui
28. Odorui Pccies gratis alte.
Verum perfecte niorum ritum Cur Aante Favonio a canibus non
TeFIIBCES.
Niv.
6
PercipiatuE.
Oleum.
atura ninis explicatur et alia 2d Cur oleum calci admotum NON
ip lam PeTTIneHCIA. 38. 3L.405 CAML VE AQUA aCCCHdAE.
407
Vudo
Nudo
Cur nabes denta Colem inter de
oculum Culpentas ta rcd
FuL.
Nts.
ibid. Ouales sine numerorum coniuga-
TioneSi
boitibo
ua, Pei uapatoi vteum
cic conconantia omnium
280
perfectissima:
rum veltigiis.
2ULL0
352. 352, 353. dE 354.
HeE VenEricULUM.
Odor Aorum quare e propinquo
LADII EIE LUaLIS.

## Folio  -  — 779785487:0573
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000573.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 79 lines, status machine
12
ON
de
e Verborum.
Vnde peri possic quod oleum sIE
VirenS.
Omphacium.
Cur omphacium acerbum (IId 320
Opacum.
In quo Tentu dicaruE COrpUS OP2-
cum relistere radio lucis: 404
Ophralmia.
Ouare qui ophealmia laborane vix
aliquam LuCCM FCTAHE:
Panis.
DAnIS. CuuIa CaFOIIS C
Perspicuitas.
Duomodo perspicuiras inrendaturs
Piper.
Duare inteorum (I deuoretur non
caletaciat, lecus reto (I COntU
Cum.
otto
alBI (INE.
Cur pili qui in pelle eguorum
obducta cical NaLCUNEIE
2s66d0
Verum in aquis odorentur pilces
e LPLLACUI AdCAMES
 Pais Lucharisticus CataI-
dior lic; de Fermentatus lubni-
BriOE.
Pannus.
Duare pannus ater post pluniam
Migrioi AppaTCAE.
Panthera.
Cur ex animanibus vna CVaVITCF
Oleac:
Passum.
Quomodo passum agenti rehstat,
et quor modis.
402
Duare pallum seagens, (xepe agen-
tiassimiletuE.
Petrostibes.
8
Cur perrostibes niora sic et calo
rem Coli expolira Cummum con.
cipiat:
ta.
iomodo pit ColligatE?
Lhanum.
Verum mulci eac à plano pelte-
ete laenigato dd oculum perue.
Plumdum.
Vide har re Lacile denioretur e
Pomum.
Cuare pomi Compressi muratur
color d tdle hac ve aliquo-
rum pontorum porcio (IE con
Pori.
TTuIum corpuS durum est sine
AOL15.
36
32L0
Pepones.
deponum odor, color, ee Lapor ex-
PliCAnEMT.
324
MIaME.
edre plumbum purrefactum al-
bum videacuI:
acractum denigrer.
lata.
Potentiae anima.
n porenria organica intendan-
390
ftrod
EIIL d IAOLZaC E

## Folio  -  — 779785487:0574
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000574.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
Tndex rerum,
Prisina.
Duo in leu videatur obiectum,
quo propius priimati fuerit ad
troru.
Pulnis.
105
Eulurs viacorum pedibus aerries
ance pluuiam eramirem album
Facic; post pluuiam rero nigrum.
PWMCX.
Ouare denticulos habeat, et aspe-
ratam Luperticiem.
Punctum physicum.
64
Punctum phylicum Colicarie Cum-
peum es prorlus invisibile. 81
an idem punctum postit trische-
ri e caleteris
Oualitaso
37.
  Valicares secundariae d
Primis dependeane, ec
quare quatuor tantum sine qua-
litaces primaria.
369
En quo sensu quatuor primae qua-
licaces actiux Cumul dici possine
d Pasiua?
375
Ouans arralociam habeane prima-
cum qualitatum actiones dc pal-
FIOreS:
uomodo disnolci postre an qua-
Licas per se, vel per accidens
25218
Vnde pecenda sic contrarietas qua-
licacum secundarum, an qualitas
non alxerariua ita FCaSAE, VE pOL.
Ouanam qualicates intendaneur
intendicur per homogeneos vel
heterogeneos gradus incenda-
An via eantum qualicas contraria-
sic verinque altimilari: 38F
An qualicas in Cuum Cubiectum
a6 2C d
per mulciplicarionem graduum.
An qualicas quae secundo modo
ibid.
EUF:
390
rum asac, per reram alterario.
Oualitates spiriruales.
139
An actur mocus alterariuus ad
qualicares spirieuales. 361
9uarta.
Ouare quaela e quinea in Mulica
aurent aerius incerdum pullenes
Cuare quatta quibuldam placeat,
Overeus.
283
Cur quelcus aquam denigrets
ibid. Duomodo radius obligue, Let
dets
386.
neM.
28.1..
aliis vero minime:
Raurios.
Lus ab aëre redlectinon por
102
V. Erun IM FeKLACHIONE; Fadu in Cie.
 Cei.
LOIco
Verum in projectione colorum ta
104
Vreum daco radio incidente vin
deri postr relexus et retractus
ibid.
Vecum r2d ex divertis ampullis
emergant, qui diverlos colores
110
450
culum ire possint.
dii ant pacalleli:
ItEFa ampullaM.
CxLlLDCaHES
Vrrum sc radius per medium dif.
FaIaat.

## Folio  -  — 779785487:0575
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000575.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 96 lines, status machine
4
i
15
ido
li8
ie5
10
dit.
BCi-
let
ce Verbor.
dens in planum densum Fran-
SaTUE.
Verum radius incidens obligue
ex FatO in dentuM INCULUEEUE.
467.
Verum eadii retracti in idem cen-
EFUIM CONCUETANE.
462
Verum quo medium denlius est eo
maior sc angulus retractionis.
465
Verum radius incidens obligue, ex
denlo in rarum retringaeur à
Perpendiculari3
470
Verum omnes radii refracti ter-
minentur ad idem centrum:
1.
Cur Paruum radiis Colaribus col-
lustracum spectarum eminus al-
bum apparcac, cominus vero
leucopheum auc cineririi colo.
EIS:
Cur radius solis in oblcurum con-
clave per anoustum Foramen
admistum in manu v. g. circulum
referat cuius cenerum ambiens
EUbOFCIM PEXFCTAE.
66
uare radii cranseuntes per vi-
erum cubrum in pauimentum
incidentes, in quo uic aliquid
album, si in illud coéane eu-
ber color illustrior apparebit,
secus vero si in nigrum aliquid
incidant 3
Vrrum quo plura dE MINOTAFZ.
diorum inmerlorum Cegmen-
ea inaequalia, _ pluTES OCCUI-
rune obices, plus luminis vi-
deatur.
Parefactio.
Anralelderto ailtingnarut ab alcc-
FaFIOHC.
Virum rarefactio dici debeat in-
tendio
Reactio.
Ouomodo explicari porest reactio.
78.
An decur reactio respectu ciusdem
puncti:
An detur in parribus sensibilibus.
ibid.
An in omni actione alteraci-
ua detur Cempet reactio.
300.
Reftexio.
an speculum agac in specu-
lum per redexionem, _ Pat-
ces mixri in se invicem.
395.
Onid sic rettexio de quomodo
HaL.
450
Refelluntur eres Penrencia nobi-
les de rellexione luminis. 492.
L 493
Refractio.
Ouid sir refractio;
Variae opiniones contra aocu
nam de refractionibus afte-
FUNEUE, d reFCIlUNEUF. 475. d
ees
Resina.
Ouid resina coloribus obducta va-
I aueTac.
Perina.
Cur lucis ab senriZ Ferina COnErA-
taTUE.
L25ad
A 49)
Cur illae Fuanius oleane quibus
alper est rmbiculus.
d.
Saccha

## Folio  -  — 779785487:0576
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000576.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 91 lines, status machine
dex rerum.
Explicatur cur quaedam ingratila-
poris line, li Frigida Corbean-
TUE.
An incendatuE
ibid.
Saceharum.
Accharum Aammis admoeum,
siarum ruborem reddir.
58.
Cur nulli cibi eo vitieneur.
319.
Sal.
Cur cunctis alimentis a(perGAEUE.
3(20.
Cur pecudibus grarum e ad aF-
cendam corrupcionem idoneum.
315
Salix.
Salix prae exreris arboribus puram
tammam dum comburieur, ha-
bet.
Saponoria.
32
Cur oleariam maculam abstersat.
318.
Sapor.
Cur acerbus Capor dentes obstu-
Petaciat.
Vnde gracus oriatur.
ibid.
305
Duor modis generetnr de destrua-
TUE.
Vnde diuerlus lc.
Vnde dulcis.
Vrrum Capor incendatur.
308
309
312
389
Sapor non est qualicas distincta
a coniugarione humidi, led qua-
litas modalis.
293
Nihil producie in genere caula
eraciencis.
299
Non in lingua rantum est Orga-
Leo PoDalo M LueS
a 324. dct 329.
Senes.
doie deticiat.
SicCAm.
Ouomodo liccum 282c per acci-
dens in calidum et Frisidum.
377
An siccum agac in Eccum.
An idem subiectum posse ese sIC-
cum in Cummo ec humidum in
Fummo.
399
Ouomodo sccum destruarur ab
humido.
duare siccum dicatur paltiuum.
375.
Simi.
Cur rulgo male olene.
dinapi.
Cur nares Cubiens lacrymas ex
oculis exprimat.
Sol.
326
Ouo in Raru Col nullas praeterae
maculas.
Cur lincea Colis calore Lccata
candiaiora linc.
Se
Ouare Folem fxo obturu non
Pollumus MIHuett.
Ouare ruber apparee dum per
mediam nebulam cernitui. &
num suctus, sed in runtula Peu Cur Sol d Luna iuxta orrum et
ourgulio.
303
occalum rubeame.
6
Sonis.
Eixplicaneur quae habet Arictore-
Ouare eorum rulcus à primo can-
358

## Folio  -  — 779785487:0577
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000577.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 114 lines, status machine
1
M
lab
34
212
50
nON
pel
n d
68
(0MIS.
et elootu.
Sonus.
Aristocelis mens de Pono.
Sonum duplicem nOTaE.
14)
ibid.
Cur corpus lonorum laue esse de-
ibid.
Cur corpora concana bene Tonent.
ibid.
Ovomodo RaF E chO.
ibid.
Sonus est aëris morio. ibid. e
148.
Aer debet esse continuus ad pro-
pagandum sonum.
CUE NOn audIEUE POMS SI cyIm-
Panum hrumectetur aquâ (ub-
CHIMEC.
ibid.
Ouare auris adinstar COrnU PONCT.
149.
AN COrPUS VEFBCTAHS COnCE, an
VerBEFAEHI.
ibid.
Cicaneur Aristorelis libei alle-
rentes Conum feri Per OTUM.
ibid.
Obiectiones contra doctrinam
de Cono explicato Per mOTuI.
250.
Ouomodo tam celerirer _e ad Fan -
cum spacium propagetuI LOnS.
ibid.
Cicancur auchores qui asterunt
Conum ese morum aeris.
152.
Explicatur analogia Coni cum vi.
Tu, ec cynixani cum chrystalli-
21O.
252. ee 153
Sonus Cccundarius PEXFeF enci-
tatem nobilis, impecuS; ee
morus dicir talem moditica-
TiOHEI IHOTUS IIMBCTUS dE MO.
Bilis.
15.
SOnUS nON PTODAGATUE VE L
2nCI.
mobile in quo POnuS PCOpa-
SaCUL.
Sonus non est corpus vel Cub.
Itancia.
ibid.
Sonus non retringicur, nec resle.
ctiCHL.
ibid.
SOnuS per omnem linean PFOP2-
BatuI.
ibid.
Cuomodo LOnUS FCTAEUIE PCF viaS
Obliguas.
Si tancum clene corpora dura nul-
LuS Conns Cllet.
ibid.
Aer ille qui per collitionem duo-
FIIIM COEPOEUIM FeLULCAE MON FA-
CIE COnMIM.
ibid.
In racuo nullus POnUS per HC-
dium difunderetut.
ibid.
SOnuS non dicit MOLIM ac
ris continui succestiue appuls.
157.
Sonus dicie morum aeris fUC.
celsive appulsi dilcrerum. ibi-
dem.
Vna cancum aeris vnda nOn Facil
COnU.
ibid.
Cur XS Campanu BuIlaEIIM
quod manu cencas vix SOHCE.
Ibid.
Dum plurium sidium Cymphonia
canic, inera ades augustas
cremula lucernarum RaIIIX
ad fidium numeros Ce compo.
LIUME.
E
Si barbicum pulses iuxta lu-
cernam Furanrem, cundein o-
cum in ipso fumo obleruabis.
ibid.
Si inera oblcurum conclaue ea-
dium solis excipias per FOr2-
men,  PrOxIIVC ad r2 -
aium barbicum palles, vide-
bis acomos ad numeros Calca-
ibid.
2n2s debeat habere condiciones si non procul à laenisita su
Pert
bear ex mensc AtotolIs.

## Folio  -  — 779785487:0578
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000578.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 103 lines, status machine
Index rerum,
verticie aquae barbico ca12S,
lenissimum crispata agux no-
cum vides.
ibid.
Si quis longissimam erabem Per-
curiat, eriam lenissime ejus-
que alteram exrremitatem mor-
dicus reneat. obstructis auribus
Conum audier, eriam Curdus.
159.
CUr aUM COEPUIS CONAE IaIOF PEO.
pe minor longe lonus audiaent.
160.
Soni magni et parui difteren.
Explicatur quomodo Aae crepi-
cus in Altulis aeneis, in la-
genis, in Frixione, in FOr-
mentis bellicis, _ conieru.
2 4I.
nuli carrilaginei Trachex.
ibid.
ibid. Cur pueri vocem acuriorem ha-
Dui corpus lonorum dum pul-
TaCUE mordicus cenet, eriam
obstructis auribus Ponum au-
dic.
cia.
beanE.
Cur adolelcentes puberes rocem
MIIFCNE.
260
Cux Faemina rocem acuriorem H2-
beanE.
ibid.
Cur pueri qui vocem graniorem
habene pulmonarii fere cua-
danE.
26T
Cur Eunuchi rocem gratiorem
habeant.
ibid.
Cur lenes decrepiri rocem acurio-
rem habeant.
Cur timor rocem aCuAF.
ibid.
262
Cur post violentum morum de-
Facigacus acurius LoquaTuE.
ibid.
Cur planctus acutior (IE, de rilus
STauior.
ibid.
Cur quando aliquis enigitat, vox
granior est.
ibid.
Duomodo har srepicus in Fonri. Cur picuica, aura Frigida, mul-
bus arrefactis qui FOniEru III-
TaMEUE.
ibid.
Quomodo hac Srepicus in. auro
Fuliminance.
242
Explicaneur Poni qui 2d Actu-
las ee ad similia instrumen-
tamulica perrinent, a 242. dd
250.
Nocalium sngularum Poni expli-
CaHCMI.
Diphcongorum Coni.
250
251
Consonances labiorum explican-
FLIL.
253. de 254
Conlonances linguxe. a 254. 2d
259.
Ouomodo aspera arreria omnium
fere inctrumeneorum Coni vicem
SeTaC.
ibid.
ta rociferario, nimius calor
ignis Xc. raucedinem concilient.
263.
An lupus raucedinem concilier.
ibid.
Cur edacur aliquid soni cum
aer a pulmonibus adducieur.
ibid.
Cur audicus puerorum Facile ofen-
daEUF.
ibid.
Cur Curdi rocem per nares edant.
ibid.
Cur calidi magnam vocem edant.
264.
Cur noctu quam diu Fonus me-
lius audi2eue.
ibid.
Cur vox clonginquo videtur acu-
TIOL.
ibid.
Quud conterane ad sonum du. Cur domus recens illira ma-

## Folio  -  — 779785487:0579
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000579.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 139 lines, status machine
5
DX
1.
t
1C.
t
1
Ilo
B-
1do
NE.
Nto
de
id.
C1
id.
120
BiS reIOBEE.
_ Verborun
264 Ouid Ae Lonus ExplicaTDE.
Cur sepulris lub aedibus vacuis doliis
ades ip (X relOnCHE.
ibid.
Cur Frigida efula acurius obsrepat,
quam calida.
ibid.
Cur homini qui vixilaverie vox al.
Perior (IF.
ibid.
Cur cibo ingecto mox renor vocis
Frangicur.
ibid.
Ouia Ponus primarius respondee in-
rerrogaco quale dici porest quali-
TaS.
Ouomplex sic Conus.
240
An impecus sic proxrie cauta Poni.
Sonus non est qualitas absolura per
mediei d corpore lonoro difFula. 237
Ouid sic Ponus primarius.
258
Chorda ex xre illostres, _ BenC ier-
Ex dum pulsantur Colis radum ex-
cipienres, de refectentes procul
Pensibilem reftexi luminis mo-
cum oltendune.
23
Quandonam est qualicas modalis
quandonam 2bToluta.
240
Ouid EcConus pocencia philolophi
ibid.
Nullum experimenrum, aue eario
cuincune Conum, qualicarem esse
ab Coluram.
244
Vnde rario specisica corporum lo-
nOTOTum PCTaTUT.
I9I.
An Conus primarius aliquam actio.
nem communem dicac.
C au(X Coni.
45L
7
Ouore qui acergo concionanris CuBE
illum minus audiune.
167
Duis EcTonus longus, de quis breuis.
8.
Ouis Conorum _quE ACUIEOTUM BIE
maior, d longior.
ibid.
Duplex eA Conus, Scilicer in actu pri.
mo, de in actu Cccundo.
18
Sonus, in acu lecundo duplex. est.
abid.
Ouoruplex Iono inlit respectus. Ivid.
In quo polica lic tario loni acuri, de
BTctIS.
ibid.
Ovis sc Tonus longus, brevis, mag-
nIIS, PatvuS.
18
Onid sc Conus in actu secundo. ibid.
Mocus concinvus vndularum ap-
pullarum Facir Conum.
ibid.
Sonus cum motu lemper coniungi-
TUT.
ib id.
Sonus per Le moru equabili prop.-
SaCuF.
ibid.
C.VIE qui AenE aCUTIOREM vOcem
edane.
CoF recens nara animalia aeueIBLEM
vocem edane.
ibid.
CuE vox acutior est Cemine carenei-
b15.
ibid.
CuT vOX GraviOE tempore hybernO.
ibid.
Cur exporunimio, romitu, frigore,
vox reddicur oranior.
iBic.
Cux rox meruentis obcremeleicibid,
Cur mecuentis vox acurior, crepidan-
eIS OFaLIOE AaE.
26
Cur palex in orchestra polirx von
cer obrim dunE.
ibid.
Cur sal igni iniectum crepicum edic.
ibid.
Cur dum oscicamus minus audimus.
ibid.
Cur pueri magis quam viri lingua
Bx(ICENE.
ibid.
Cur hahcances submissa roce loqui
nOn POMUnE.
ibid.
Cur Arepicus excrinsecus magisincus
audicur, qua incrinsecus Foris. ibid.
Cur Balbi sine melancholiei. ibid.
CUF POrTUM VOCEM LONOTAIM Fui-
dic.
ibid.
Cor melius audiimus cum animam
rECIHCIIOS.
ibid.
Cur vox acurioe loneius audicue, cx-
veris paribus.
ib iae
 1B
Fom. I

## Folio  -  — 779785487:0580
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000580.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 109 lines, status machine
Index Rerum,
Cur quicident scanius, quiAene acu. Cur campana Ccilta, vel niue recta
eius claM eHE:
265
CUTLUX COTPOTA OPACANON DENCTEaE
secus vero Ponus.
ibido
obculum Conum ceddat, et Cx quo
merallo clariorem tonum accipias.
230.
Cur dum mulei simul vocem emir. Ouxe line caulx Coni incen lioris. 25 F
cunc, longius camen non diftun-
dunc linguli.
ibid.
Ouxnam sc haelicarionis cavta. 266
Cur homines variam rocem habent.
ib id.
Explicantur voces animalium de
cancus auium secundum pexdi.
cam hypoch.
ibid.
Explicacur in quo consistac Poni al-
Peritas.
267
In quo consistat Aridulus ConuS. 268
Cur Aridulus Conus auribus ingracus
Cic _ denres oftendac.
269
In quo lonus gracus consistat. ibid.
Cur dum quis paulo grauius canich
atrence oblerver carum, mulios eRe
Ionos deprehendet
ibid.
an aliqui Coni a quibusdam Forni-
cibus melius retecaneur quam
li
270
Ouomodo Conus humores commo-
veac explicarur, quomodo excirce
appecirus (en(iciuos. 270, 278
Ouomodo Tonus aliquando mores
corrumpac vel reformet.
272
Sonus gravis es adinctar maioris e
obculi anguli, acurus vero ad instae
acuri.
287
Cerriltimum remedium es ConuSLE.
vecandis malis ee pellendis. 273
Explicatur quom odo lonus venenum
vellat.
273. _ 274
Cur per mediam Aammam, crasio.
rem sumum, et crassam nebulam
IinuS audiaERE (OMHS.
162
Verum maior Conus velociore mo-
eu disundatur.
ibid.
Cux campana concrario ieen perculsa
Franoncurscur eiu(dem Ponus pro-
cellas tuger, acque humore plena
nullum lonum cdat.
Vecum minimo reperico (apius Aacu
Conus agicari polsir.
Ouor modis lonus propagerur. 164
Maioris loni reddirur caula. 16Y
Quomodoidem Conus poltir a mulcis
maiore maior audiri.
Ouale sparium conticiat Conus (p2-
eio vnius minuri.
Caulx Coni explicaneur.
Ouid sic Conus in actu primo et veru
distinguarur realirer a subctancia
CorDOris.
185
Refellicur recentioris alicuius com-
mentum circa durationem de con
seruacionem quam Conus exigit.
ibid.
Veuus ionus incendatur.
Species.
369
 lpects incecionales intendaneur.
an deneat pecies impressae, in ange-
Sphara.
Cuid sic spara activiraris.
Spuma.
ibid.
Cutipuaebea, taa
onislcare videatur.
Subiectum.
Duoc modis Feratur Conus in eam An cres pattes aseneis aclone
Parrem in quam AAEVeNEUS. 169
Duomodo Conus Aat.
4
comm ad exera 3gans in subie-
369.
10 ee in anima.
166
27C
362
Ouibus rebus puma componatur d
quandonam sic candidior.
Cur liquorum poene omnium quan-
rumvis higerrimi coloris spuma
0
alba lII.
eblbodo

## Folio  -  — 779785487:0581
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000581.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 112 lines, status machine
a
110
it
n.
89
16.
3C-
id.
161
8t
35
36
ve
42
bie
100
de Vavoa
An Tubicctum pollic esse calidivs ee Feor in aurem audiencis eandem
ee maxis caletactiuum.
SuCCHS.
385
CorROCX ec Folippx Tuccus imma-
cuTuS non CCTubeE.
Sador.
Cur Cudor capieis non Pareat.
Cur Cudor Calsus SIF.
Sufsimenia.
355
Cur e proxinquo minus seneianeur.
Sulpbur.
Cur gravem odorem extralet. 352
Superficies.
Vnde alperaca nigrorem concilier. 62
Tabella.
Jabella visse ineacta pictura, hu-
more attulo ablui de deter-
Farentula.
Farencula renenum quam pralens
AF.
Tincilia.
Inde alumantur cingilia pharmaca.
Tonus.
Differentia coni maioris de minoris
in qua (IC racionc.
278
Duid sic conus acurus, quid oranis, et
quomiodo hac contonaneia auri
bus graca.
Fonus minor est ingrarillimus ee se-
iniconium maxime.
T ub15.
Duomodo quis Romae existes porest
cum qui Pacilris habicat alloqui:
proxonieur maceria iis rubis con-
sciendis ee explicatur vrrum recti
esse debeant, an AeXVOII.
265
Si quis os exiremo cubo admouear e
quonrumvis lubmilsa voce loqua-
cur, E alter alceri exrremicari aurem
vecea inturturaet
eribido
Cur vinum sulce ebriosisnon placeto
lasulae rintqua aeva hnacane vici
dem pextenine colorem; album
vero quae in Faece vini appatet. 45
Vitis.
admoneat perinde audier ac  al. Viris Folia ee pyri Cob medium au
cumni
769
Licet cubus Cc mulca passuum millia
lonsus, eo modo Det te aguabitem
onum atel.
ibid.
Sonus crescir in ea propotton, qua
Tulippa.
i bo
De ea mulca afferuneur quae videlis
Tympanum.
84. 8
cubus concrahieur.
Col.
Vnde cremac Trmpanum.
Varietas.
Varieras in cancando est quid craxi.
Ybicatio.
An roicacio incendi diu debeac. 389
Termes.
Vermes genelaneur in pueris ex dul-
Tibrariones.
Tempora riblacionum lune ve chor.
dacum lotsoicudines.
Vidore.
201
Ouid sic vicere de verum sic idem
Vinum.
Vino insune corpuscula qua rubore
Vinom asum renes laxae, de facile
32Y
Vinum dulec aliud vinum Facile con-
32
cum.
cioribus alimencis.
cum Ceneire.
vinum cingunt.
BIClIIo
Gdoquito
Vinum aqua dilueum capue porius
aHicit quam iverU.
101a.
Cur post acerba melius senritur. ibido
si bocelt.

## Folio  -  — 779785487:0582
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000582.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 32 lines, status machine
Index Rerum e Vorborum.
comni e vicidi in eabrom, e rubro
VoX.
ad AamuM ETanCCUnE. 70 Si EreS tantum paCUS distes aB OrC
Vitrum.
Vierum mulca cerra constat cuius
puncta lune sphaerica.
4Y
uomodo virrum ex (phaeculiscom-
Policum pungac.
Virtuso
12
Explicarur quid sc vircurem, coram
incc alicuinon coralicer. 438
VIOnS.
concionancis _ duos accedas ple-
niorem vocem audies, (I vero eri-
ginca distes _ duos accedas nullâ
in voce differenciam Penries. 164
Vox cum Cermone iucundius audicur.
288.
Duxrieur cur vox per tonos de lemin
conia aCcendat.
PF rC mi.
280
Tumens vleus inicio durius est. 39 Quoc modis variari pOt et re min
rembra.
Quid sas rmbrao
Tub vna cancin clave, auc duplicis
12 idem et re mifa.
.285
t i

## Folio  -  — 779785487:0583
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000583.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
eC
1
d
65
ISISCHE LANDE

## Folio  -  — 779785487:0584
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000584.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
selbu Mlarq
qu

## Folio  -  — 779785487:0585
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000585.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 2 lines, status machine
e 
ISCHE

## Folio  -  — 779785487:0586
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000586.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 3 lines, status machine
e
SISCHE LAR
tte

## Folio  -  — 779785487:0587
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000587.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 5 lines, status machine
rar 
WID tannovet 3.
036853453
ei
RSACHSISCHELANDESBI

## Folio  -  — 779785487:0588
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000588.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 90 lines, status machine
e
 
er
o
e
 u
o
n 
dit
g
e
e a
q
e
e
 
e
e
 
 
 
 
i 
 d
d
eai
 
t
ee
toi
a
e
e
 
e m
det
 plit 
t
s
a
di
e
d
ods
 
e
iue
 e
ee s
n
i
d
a
es 
a
et
ei
t 
o s vio
e
iac
a
o
qa
s
ut
a
e
qu
 
e
ti
eta
d
er
d
 
du
d
 e
at di ti
o
ti
er
s
 
e
a 
o
e

## Folio  -  — 779785487:0589
# Source image: https://digitale-sammlungen.gwlb.de/content/779785487/jpgs/default/00000589.jpg
# Model: FoNDUE-GD_v2_ft_Leibniz, run 74, 2026-09-06T16:05:13Z — 50 lines, status machine
e
i
e
s
 
  
 e 
les ttis cs    
ed
u o
a
a lae
sed
o
es
ets
u
 sa
sed
d
d
at
e
d
a
e
is
Leibn.
 se
n b
 s
enos qe secitileda
d
6
edule
 
es
di
d
esse
 
diBB ∞ BB
 
e
e
o
d
e
ees
Q